open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Man vs. Wild

***Man vs. Wild*** (), baita **Born Survivor: Bear Grylls, Ultimate Survival, Survival Game**, edota Erresuma Batuan soilik **Bear Grylls** deitua () Bear Grylls britainiar abenturazalea protagonistan duen Discovery Channel telebista kateko telesaila bat da.

Bertan Grylls abenturazaleak bere biziraupen ezagutzak erabiliz munduko hainbat lekutako muturreko baldintza, klima eta erliebeei aurre egin beharko die. Saioak bere abentura surrealistei esker mundu osoan ospe handia bereganatu du, batez ere abenturazale eta naturazaleen artean, nahiz eta batzuen ustez saioa iruzurra izan eta egoera asko moldatuak egon.

2012ko martxoaren 13an Bear Grylls abenturazaleak Discovery Channel katearen 2 proiektuetan parte hartzeari uko egitearen ondorioz kaleratua izan zen. Gaur egun, telesailak ordezkoa izango duen, edota behin betiko amaitu den ezezaguna da.

Hego Euskal Herrian Discovery Channel telebista kateak aireratu zuen, Ipar Euskal Herrian aldiz NT1 eta Discovery Channel telebista kateek.

## Denboraldiak 
Telesaioak 7 denboraldi izan ditu:

* **Lehen denboraldia**: 2006ko martxoaren 10etik 2007ko uztailaren 20ra arte, 15 atal.
* **Bigarren denboraldia:** 2007ko irailaren 11tik 2008ko ekainaren 6ra arte, 13 atal.
* **Hirugarren denboraldia:** 2008ko abuztuaren 6tik 2009ko ekainaren 2ra arte, 10 atal.
* **Laugarren denboraldia:** 2009ko abuztuaren 12tik 2010eko otsailaren 17a arte, 11 atal.
* **Bosgarren denboraldia:** 2010eko ekainaren 19tik 2010eko irailaren 22ra arte, 7 atal.
* **Zazpigarren denboraldia:** 2011ko otsailaren 17tik 2011ko martxoaren 24ra, 6 atal.
* **Zortzigarren denboraldia:** 2011ko uztailaren 11tik 2011ko azaroaren 29ra, 6 atal.

## Kanpo estekak 
* *Man vs. Wild* telesaioaren webgunea 
* *Man vs. Wild* telesaioaren IMDBko fitxa irakurgai
2129 Cosicosi

**2129 Cosicosi** asteroide gerrikoan aurkitutako 2129. asteroidearen izena da. 1973ko irailak 27an aurkitu zuen Paul Wild suitzar astronomoak Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1973 SJ** zen. Bere izena indiferentea esan nahi duen *cosicosi* italierazko hitzagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2130 Evdokiya

**2130 Evdokiya** asteroide gerrikoan aurkitutako 2130. asteroidearen izena da. 1974ko abuztuak 22an aurkitu zuen Liudmila Zhuravlyovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1974 QH1** zen. Bere izena Evdokiya Efimovna Scelokovagatik jasotzen du, aurkitzailearen ama.

## Kanpo estekak
2131 Mayall

**2131 Mayall** asteroide gerrikoan aurkitutako 2131. asteroidearen izena da. 1975eko irailak 3an aurkitu zuen Anthony Richard Klemolak Lick Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1975 RA** zen. Bere izena Nicholas Mayallgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2132 Zhukov

**2132 Zhukov** asteroide gerrikoan aurkitutako 2132. asteroidearen izena da. 1975eko urriak 3a aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1975 TW3** zen. Bere izena Georgy Zhukovgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Anne Etxegoien

**Anne Etxegoien** **Iturriria** —frantses grafiaz eta izen artistikoaz ***Anne Etchegoyen***— (Donapaleu, Nafarroa Beherea, 1980) Euskal Herriko kantautore eta abeslaria da.

## Ibilbidea 
Zortzi urterekin hasi zen abesten, haren amak zuzentzen zuen ume abesbatzan. Geroxeago Baionako kontserbatorioan ikasi zuen. Batxilergoa bukatu ondoren, merkataritza ikasketak egin zituen.

Euskaraz, frantsesez eta gaztelaniaz kantatzen du. Lau disko bakarlari gisakaleratu ditu, eta beste bi, *Aizkoa* gizonezko koruarekin. Frantzian arrakasta handia izan du, 2012an ''* («Herriko Abesbatza») dokumental saileko seigarren eta azken atalean hainbat talderekin kantatu eta gero; France 3 telebista kateak eman zuen sail hori, 2013an.

Era berean, fama handia hartu du, ospakizun handietan *Marseillesa* frantses ereserkia hiru aldiz kantatu duelako: 2003an Parisen munduko atletismo txapelketan, 2009an munduko saskibaloi txapelketan, eta 2010ean Frantziaren eta Argentinaren arteko errugbi partidan Montpellierren.

Haren azken disko *Les Voix Basques* urrezko diskoa izan da Frantzian, 60.000 kopia baino gehiago saldurik. Kontzertuak egin ditu munduko beste hainbat herrialdetan ere, hala nola Argentinan, Ameriketako Estatu Batuetan, Ingalaterran, Irlandan eta Espainian. *Basque eta* *Paz Tour* izeneko bira egin zuen hainbat herrialdetan barrena: izenburu horretan bilduta daude kantatzean darabiltzan hiru hizkuntza nagusiak (euskara, frantsesa eta gaztelania), bai eta Euskal Herrirako nahi lukeen bakearen ideia ere.

Anne Etchegoyen lagunez inguratu da berriro bere disko berria osatzeko, ‘Emazte’. Diskaren barruan "Ez da ez" abestia dago, Itziar Ituño abeslari eta aktorearekin batera grabatua, euskaraz, gaztelaniaz eta frantsesez. 2022an beste remix bat atera zuten Hego nahiz Ipar Euskal Herriko hainbat ezagunekin, hala nola, Ander Gonzalezek, Maïtena Birabenek, Sébastien Boueilhek, Yasmina Jaafarrek, Francine Massianik, Jean-Pierre Papinek, Afrika Baetak, Ilaski Serranok, Jean-Pierre Pernautek eta Asun Casasolak.

## Diskoak 
### Bakarlari 
* *Otentik* (2006)
* *Pachamama* (2008)
* *Adelante* (2010)
* *Emazte* (2020)

### Aizkoa abesbatzarekin 
* *Les voix basques* (2013)
* * Ongi etorri* (2014, Elkar)

### Kolaborazioak 
* *Les voix célestes du Pays Basque chantent Noël'' (2005)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko musika garaikidea
* Ipar Euskal Herriko abeslariak

## Kanpo estekak 
*  Anne Etxegoien abeslariaren webgunea
* Anne Etxegoien Gure Kasa saioan
2134 Dennispalm

**2134 Dennispalm** asteroide gerrikoan aurkitutako 2134. asteroidearen izena da. 1976ko abenduak 24an aurkitu zuen Charles Thomas Kowalek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1976 YB** zen. Bere izena behatokiko langilea zen Dennis Palmgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2135 Aristaeus

**2135 Aristaeus** asteroide gerrikoan aurkitutako 2135. asteroidearen izena da. 1977ko apirilak 17an aurkitu zuten Eleanor Francis Helinek eta Schelte John Busek aurkitu zuten Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1977 HA** zen. Bere izena greziar mitologiako Aristeo jainkoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2136 Jugta

**2136 Jugta** asteroide gerrikoan aurkitutako 2136. asteroidearen izena da. 1933ko uztailak 24an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1933 OC** zen. Bere izena Jay U. Gunter estatubatuar medikuagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2133 Franceswright

**2133 Franceswright** asteroide gerrikoan aurkitutako 2133. asteroidearen izena da. 1976ko azaroak 20an aurkitu zuen Oak Ridge Behatokiak. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1976 WB** zen. Bere izena Frances Woodword Wrightgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Bill Mollison

**Bruce Charles Mollison** (Stanley, Tasmania, 1928ko maiatzaren 4a - Hobart, Tasmania, 2016ko irailaren 24a) ikertzaile, zientzialari, irakasle eta naturzale australiarra, permakulturaren bultzatzaile nagusietariko bat izan zen.

Permakulturaren aita bezala ezaguna, David Holmgrenekin batera habitat sustengarriak sortzeko ikerketa berritzailea eraman zuen aurrera. Arkitektura, basogintza, nekazaritza, ekonomia eta beste zenbait diziplina desberdinen aportazioak jasoz nekazaritza eta abeltzaintzaren ikuspegi berri bat sortu zuen. 1981an Patrick van Rensburgekin batera Right Livelihood Award saria jaso zuen.

## Bibliografia 
* *Permaculture One: A Perennial Agriculture for Human Settlements* (David Holmgrenekin batera, Trasworld Publishers, 1978) 
* *Permaculture Two: Practical Design for Town and Country in Permanent Agriculture*. Tagari Publications, 1979
* ''Permaculture - A Designer's Manual*. 1988. 
* *Introduction to Permaculture*. 1991, 1997an birmoldatuta. 
* *The Permaculture Book of Ferment and Human Nutrition*. 1993, 1997an birmoldatuta. 
* *Travels in Dreams: An Autobiography*. 1996. 
* *The Permaculture Way: Practical Steps To Create A Self-Sustaining World*, Graham Bellekin. 2005. 
* *Smart Permaculture Design'', Jenny Allenekin. 2006. 

## Ikus, baita ere 
* Permakultura
* Masanobu Fukuoka
* Nekazaritza ekologiko
* Ekologismo

## Kanpo loturak 
*  Mundu mailako Permakultura Sarea
*  Tasmaniako Permakultura Institutua
*  Right Livelihood Award elkartearen weborria.
Singulartasun (matematika)

thumb|220px| y=1/x funtzioa ez dago definitua x=0 puntuan|link=Special:FilePath/File:HyperbolaRect01.png
Matematikan, **singulartasuna** aldagai erreal edo konplexuz osatutako funtzio bat analitikoa ez den puntua edo balioa da, hau da, ondo definituta ez dagoen puntua.

Adibidez,
 
: f(x)=\frac{1}{x} 

funtzioak singulartasun bat du *x* = 0 puntuan.

## Definizioa 
Singulartasuna estuki lotua dago funtzioaren jarraitutasun kontzeptuarekin. Matematika analitikoan eta funtzio errealentzat, funtzio batek *x=a* puntuan singularitate bat duela esaten da azpiko baldintzetako bat betetzen bada:

* Funtzioa ez da jarraitua x=a puntuan.
* Funtzioaren deribatua ez da jarraitua x=a puntuan.

Batzuetan, ordena goragoko deribatuekin ere aplikatzen da legea.

## Erreferentziak eta oharrak 
## Kanpo estekak
Andre Mariaren Jasokundearen katedrala (Thurles)

**Andre Mariaren Jasokundearen katedrala** Irlandako Thurles herriko katedrala da. Cashel eta Emlyko Artzapezpiku katolikoaren egoitza bertan dago James Butler II (1774–91) Casheletik hona etorri zenez geroztik.
thumb|ezkerrera|150px| Katedralaren aurrealdea
Patrick Leahyk 1857an erabaki zuen Cashel eta Emlyko Artzapezpiku katolikoak merezi zuen bezalako katedrala izan behar zuela. Katedrala neorromaniko estiloan diseinatu zuen J.J McCarthy arkitektuak, fatxadak Pisako katedralaren antza zeukalarik. Lanak 1865ean hasi ziren eta katedrala 1879ko ekainaren 21ean sagaratu zuen Thomas Croke artzapezpikuak.

Bereziki aipagarriak dira arrosa leihoa eta baptisterioa.

## Kanpo estekak
Maurice LaMarche

**Maurice LaMarche** (Toronto, Ontario, 1958ko martxoaren 30a - ) Kanadako ahots-aktore eta umorista da. *Futurama*n Kif Krokerren, *The Real Ghostbusters* Egon Spenglerren, *Captain Planet and the Planeteers*en Verminous Skumm eta Duke Nukemen, *Hey Arnold!*en Big Bob Patakiren, *Tiny Toon Adventures*en Dizzy Devilen, *Animaniacs*en The Brainen eta *Batman: Arkham City*n Mr. Freezeren ahotsa egiteagatik ezaguna da.
Konpota

**Konpota** fruitu zenbaiten mamiarekin egindako konfitura bat da, pure moduan edo fruitu zatikatuekin, azukre gutxirekin egina eta azkenburu edo beste janarien goarnizio edo osagarri moduan erabiltzen dena. Euskal Herrian, ohikoak dira sagarrarekin egindako konpotak.

## Errezeta 
Egosi kazola batean, ardo beltzean, orejoiak (melokotoi lehortuak), aran pasak eta piku melatuak, kanela-zotz batekin.

Guritu direnean, erantsi neguko udare gogorrak eta errezil sagarrak, pusketan. Eduki hauek samurtu arte, zuzendu gozo-puntua, azukrea edo ardoa erantsiz, itzali sua eta utzi pausatzen.

Bezperakoa goxoago izaten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Discovery Channel

**Discovery Channel** EEBBko kable bidezko telebista katea bat da, Discovery Communications konpainiaren jabetzakoa. Bertako saioak aisia, kultura eta hezkuntzaren ingurukoak dira, mundu osoan zehar tokian-tokiko ordaindutako telebista kateen bidez hedatzen delarik. Naguziki zientzia eta naturaren inguruko saioak nahiz dokumentalak izateagatik ezaguna da, beste gaietako saioak ere badituelarik.

Lehenbiziko aldiz EEBBtan 1985eko ekainaren 17an aireratu zen.

## Mundua 
Discovery Channel telebista kateak 160 herrialdeetan ikusi ahal da, bere seinalea 450 milioi etxebizitzetara iristen delarik. Hauetako herrialde askotan, Discovery Channel katea satelite bidezko plataforma digitaletan ikusgai dago, jatorriz ingelesez aireratzen da baina aipatutako herrialde hauetan hizkuntza ezberdinetan nahiz azpitituluekin ere ikus daiteke (hizkuntza horien artean honako hauek daude: gaztelania, alemana, italiera, daniera, portugesa, greziera, poloniera, hungariera, errumaniera eta hindia).

## Merkatua eta markak 
2004ko Frantziako Tourran Discovery Channel konpainiak 2005an Discovery Channel Pro Cycling Team txirrindularitza taldea babestuko zuela iragarri zuen, bertan Lance Armstrong txirrindularia zegoelarik.

Bestalde, Discovery Channel kateak eta Lowell Behatokiak Discovery Channel Telescope teleskopioa eraiki dute.

## Saioak 
* American Chopper
* Chop Shop: London Garage
* Man vs. Wild
* Fast N' Loud

## Kanpo estekak 
* Discovery Channel katearen webgunea 
* Discovery Channel katearen denda 
* Discovery Channelen Youtubeko katea ikusgai
La segunda casaca

***La segunda casaca*** (1875) Benito Pérez Galdós kanariar idazlearen *Episodios Nacionales* lan ezaguneko bigarren saileko hirugarren eleberria da. Hirurteko Liberalera eraman zuten gertakariak kontatzen ditu.

## Istorioa 
Don Miguel de Barahona, absolutista konbentzitua, Madrilen bizi da Genara izeneko bere bilobarekin eta honen senarrarekin, Carlos Navarro gerrillaria. Navarro Treviñora kontu batzuk konpontzera doanean Barahona eta Genara Juan Bragasen etxera joaten dira.

Salvador Monsalud Espainiara itzuli da eta Bragas bere lagun zaharrari aurkezten zaio, bere bitartekaritza eskatzen du bere ama zaharra askatzeko, Logroñon preso eta Inkisizioak torturatua dagoena Barahona eta Navarroren azpijokoen ondorioz.

Bragas, Kontseiluan postu bat lortzea espero zuena, baztertua da. Antonio Ugartek liberalekin elkartzea gomendatzen dio unea iristen denean eurekin negozioak egiteko. Bitartean, Genarak gau eta egun lan egiten du Monsalud dagoen tokia topatzeko.

Salvador Monsalud da Juan Bragas de Pipaón konspiratzaile liberalen batzar batean aurkezten duena; *kobatxuelistak*, kasakaz aldatuz, hitzaldi liberal arrakastatsu bat ematen du.

1820ko urtarrilean Rafael del Riegoren matxinadaren berria iristen da, espero zen arrakastarik lortu ez zuen arren, gar iraultzailea hedatu egiten da eta Fernando VII.ak Konstituzioa zin egiten amaitzen du eta "Goazen zintzo, neugandik hasita, konstituzioaren bidetik" esaldi ospetsua duen manifestua argitaratzen da. Pipaónek bere pribilegio egoera berreskuratzen du administrazioan, orain, zorigaitzean erortzen direnak mendekoak direlarik.

Barahona, matxinadetan zauritua, Monsaludek hartu eta bere etxera eramaten du, Navarrok preso hartzen du, baina Genarak askatzen du gerrillariaren jelosia piztuz.

## Kanpo estekak
Los guardaespaldas

**Los guardaespaldas** Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen 1977ko abentura bat da.

## Istorioa 
Mortadelok eta Filemonek Francis Urracson izeneko atso batekin joan beharko dute munduan zehar plazerezko bidaia batean. Atsoak bidaian zehar bere oinordekoetakoren batek hil nahiko duela susmatzen du bere diru guztiarekin geratzeko. Mortadelo eta Filemon bere bizkarzain bihurtuko dira.

## Iruzkinak 
Mortadelo despistatu egiten da gidatzerakoan eta Poloan amaitzen dute. Antzeko zeozer gertatu zitzaion Filemoni Seul 88n Olinpiar Jokoetara zihoazenean.

Abenturaren amaiera Los mercenarios abenturakoaren antzerakoa da. Misioa arrakastaz betez itzultzen dira, eta, agindu zitzaien bezala, diru kopuru garrantzitsu bat jasotzen dute txanpon batean, trukean sekulako dirutza dena. Alabaina, diru hori jaso eta laster, txanpon horren balioa jaitsi egiten da, eta pezetetarako bere trukek apenas baliorik izatea eragiten du.

## Kanpo estekak
Fatimako santutegia

**Fatimako santutegia** (portugesaz *Santuário de Fátima*) Portugalgo Santarem barrutian dagoen Cova da Iria udalerrian kokatutako santutegi ospetsu bat da. Ourém udalerritik 11 kilometrora dago, Leiria hiritik 25 kilometrora, Lisboa hiritik 120 kilometrora eta Oporto hiritik 180 kilometrora.

1917an Lúcia de Jesus, Francisco Marto eta Jacinta Marto haurrek Fatimako Ama Birjina agertu zitzaiela baieztatu zuten (ordutik aurrera *Hiru Artzaintxoak* ezizena jaso zutelarik). Agerpen horietako batean Ama Birjinak leku hartan kapera bat eraikitzeko esan ziela aipatu zuten, hain zuzen ere gaur egun santutegiren erdigunea dena, bertan *Nossa Senhora* edo Gure Amaren irudia dagoelarik. Santutegia 1928an eraikitzen hasi eta 1953ko urriaren 7an sagaratu zen. Denbora igaro hala, santutegia handituz joan zen, azkenik gaur egun ezagutzen dugun eraikin multzoa izatera iritsi arte, bi basilika izatera ailegatuz.

## Iruditegia 

Irudi:Fatima.jpg|Basilikaren aurrealdea.
Irudi:Fatima church.jpg|Basilikaren barnealdea.
Irudi:Virgen de Fátima.JPG|Fatimako Ama Birjinaren irudia, agerpenen kaperan.
Irudi:Santuario di Fatima.JPG|Santutegiaren ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Fatimako santutegiaren webgunea (eleanitza)
Lurdako gaztelua

**Lurdako gaztelua** () Frantziako hegoaldeko Pirinio Garaiak departamenduan dagoen Lurda udalerrian kokatzen den gaztelu-gotorleku bat da, Okzitanian. Udalerria bere itzalpean du, bertako edozein lekutatik ikus daitekeelarik.

Leku estrategikoan dago, Lavedango zazpi haranen sarreran, Espainiako mugatik hurbil, Lurdako santutegiaren alboan eta Gizateriaren Ondare den Pirinioetako Parke Nazionalatik oso hurbil ere.

## Historia 
Eraikin multzoa 778 baino aurreagokoa da, urte honetan Karlomagnoren gudarosteen setioa jasan baitzuen. XI. mendea eta XII. mendearen artean Bigorrako kondeen egoitza izan zen.

XIII. mendean gaztelua eta bere jabetzako lurraldeak Xanpainako kondeen eskuetara igaro ziren, besteak beaste Nafarroako Erresumako errege ere bazirenak. Ondoren, Filipe IV.a Frantziakoaren erregealdian Frantziako Erresumako zati izatera iragan zelarik. 1360ko Bretignyko hitzarmenaren ondorioz Ingalaterrako Erresumaren eskuetara igaro zen, XV. mendean Frantziako Erresumara itzuliz, aurretik bi setio pairatuz.

XVII. mendean gaztelua errege espetxe bilakatu zen, eta Frantziako Iraultzaren ondoren, Estatu espetxea, XX. mendea arte mantendu zuen funtzioa izan zelarik.

## Eraikina 
Gazteluaren antzinako egiturak mendeetan zehar handitze eta zaharberritze lan ugari izan ditu, bai harresi nahiz gotorlekuan.

## Iruditegia 

Irudi:Lourdes château (8).JPG|Aireko ikuspegia.
Irudi:Chateau lourdes nuit.jpg|Gauez.
Irudi:Lourdes château donjon (1).JPG|Dorrea.
Irudi:Lourdes Chateau Chapelle 01.jpg|Gazteluaren kapera.

## Pyrénéen Museoa 
1921an bere instalakuntzak Musée Pyrénéen museoren egoitza izan ziren, eskualde guztiko handi eta garrantzitsuena. Gaur egun orindik ere bisitariei eskualdearen artea eta bizimoduaren inguruko ezaugarriak erakusten ditu, okzitaniar sukaldaritzatik hasi eta janzkera arte. 1933an aurrera Frantziako Kultur Ministerioak Monumentu Nazional izendatu zuen.
Fitxategi:Argizaiola - Lurda.jpg|Argizaiola
Fitxategi:Coiffe de femme de Bigorre 1.jpg|Bigorrako emakumeen kofia
Fitxategi:Lourdes château musée costumes Bigorre vallée de Luz.JPG|Bigorrako biztanleen jantzi tradizionala
Fitxategi:Lourdes château musée armoire mariage.JPG|Ezkontza armairua
Fitxategi:Coffre basque 18-19ème s.JPG|XVIII.-XIX. mendeko eusakl kutxa baten aurreko taula.

## Hilharrien bilduma 
Gazeluko patioateko batean harrizko hilobiak eta hilarri ugari gorde dira eta ikusgai daude. Harrizko hilarrein artean, disko formako hilarri  multzo garrantzitsua du gazteluak.
Fitxategi:Lourdes château cimetière (39).JPG
Fitxategi:Lourdes château cimetière (41).JPG
Fitxategi:Lourdes Chateau DepotLapidaire.JPG
Fitxategi:Lourdes château cimetière (38).JPG
Fitxategi:Lourdes château cimetière (26).JPG
Fitxategi:Lourdes château cimetière (31).JPG

## Kanpo estekak 
* Lurdako gaztelua. Lurdako udal webgunea
Ormonde gaztelua

**Ormonde gaztelua** (ingelesez *Ormonde Castle*, irlanderaz *Caisleán Urmhumhan*) Carrick-on-Suiren ekialdean an kokatzen den gaztelua da, Irlandako Errepublikako Tipperaryko konderrian. Suir ibaiaren ertzean dago.

## Historia 
Butler familiak 1315 urtearen aurretik eraiki bazuen ere, gaur egun gelditzen diren zatirik zaharrenak XV mendeko harresia eta dorreak dira.

Thomas Butler Ormondeko 3. kondea Elisabet I.a Ingalaterrakoaren gortean bizi izan zen 1565 arte eta handik elisabetar estiloa ekarri zuen eta Tudor estiloko jauregia eraiki zuen gazteluaren ondoan. XVII mendean James Butler Ormondeko Konde-duke handiaren jauregi gustokoena zen baina 1688an hau hiltzean familiak bertan behera utzi zuen eraikina.

Butler familiak 1947an gobernuari eman zion eta honek hainbat egitura historiko berriztu ditu.

## Jauregia 
Bi solairu ditu eta gablete itxurako hirugarren batek teilatua osatzen du. Solairu bietan mainelaturiko leihoak ditu. Lehenengo solairuan aipagarriak dira harriaren barnean egindako tximiniak.

Jauregiak U itxura du eta barrenean patio bat iparraldera irekia.

## Kanpo estekak 
* Heritage Ireland
Holy Cross abadia (Tipperary)

**Holy Cross abadia** (ingelesez *Holy Cross Abbey*, irlanderaz *Mainistir na Croise Naofa*) Irlandako Thurles herriaren ondoan dagoen abadia zistertar berriztua da.

Abadia beneditar monjeek sortu zuten 1169an. baina berehala zistertarrek hartu zuten, 1180an hain zuzen ere. Angoulêmeko Isabel erreginak (Joanes Lur Gabearen alargunak) gurutze santuaren ezpal bat ekarri zuen 1233an eta hortik datorkio izena abade-etxeari. Erlikia honi esker erromes lekua bihurtu zen, eta Erreforma Protestantearen garaian ihesi zetozen katolikoen babeslekua ere bai.

Gurutze santuaren ezpala azken aldiz 1632an erakutsi zen publikoan eta Cromwelldar gerraren ondoren abade-etxea bertan behera gelditu zen. 1740etik aurrera hilerri funtzioak egin zituen bertako jendearentzako. 1880an mantendu beharreko monumentua" zela, "errezatzeko erabiliko ez zena" erabaki zen. Baina bere berreraikuntza ez zen 1969 arte martxan jarriko. Vatikanoko sakristauak gurutze santuaren ezpal berri bat eman zion.

## Iruditegia 

Irudi:Holy Cross Abbey01.jpg
Irudi:Holy Cross Abbey02.jpg
Irudi:Holy Cross Abbey03.jpg
Irudi:Holy Cross Abbey05.jpg

## Kanpo estekak
Lambda (argipena)

**Lambda** hitzak esanahi zenbait ditu:

* lambda, alfabeto grekoko hizkia;
* estatistikan,
** Goodman eta Kruskalen lambda, asoziazio neurri bat,
** Wilksen lambda banaketa, probabilitate banaketa bat.
Koherentzia (argipena)

**Koherentzia** terminoak hanibat erabilera ditu:

* epsitemologian, egiaren koherentzia-teoria;
* fisikan, koherentzia, uhinen propietate bat.
Pure

[thumb|300px|[Patatarekin egindako **purea**.]]

Sukaldaritzan, **purea** barazkiak eta fruituak zatikatu, egosi eta xehatu ondoren prestatzen den janari bat da, erdilikidoa edo trinkotasun ertainekoa, zopa moduan (barazkien kasuan) edo konpota moduan (fruituen kasuan) jaten dena.

## Kanpo estekak
Plaza de la Cebada

**Plaza de la Cebada** Madrilgo plazarik zaharrenetako bat da. Bertan izen bereko merkatua egoteagatik da ezaguna. La Latina auzoan dago, Toledo, Cebada eta Humilladero kaleen eta Plaza de Puerta de Moros plazaren artean. XIX. mendean hiltzera zigortuak zeuden presoak exekutatzeko erabili zen.

## Historia 
Plazaren izenaren etimologia gertuko izen bereko kaleagatik du, non garagarra banatzen zen, erregearen zaldientzako bazka bezala erabiliko zena eta zaldieria erregimenduak hornitzen zituena bananduz. Alea plazara Madrilgo probintziatik gertuko nekazariak ekartzen zuten saltzera. Lehen erakundeetako bat La Latinako Ospitalea izan zen, Beatriz Galindok Elisabet I.a Gaztelakoa Katolikoak Puerta de Morosen zituen beste lur batzuekin trukatu zituen lurretan eraiki zena. Plaza, plaza bezala XVI. mendetik aurrera eratu zen, eta barazki, labore eta zerrikien azoka bezala erabiltzen zen. Gunea Moratalazeko enkomiendari ematen zaio, Calatravako Ordenarena zena, 1536an Rodrigo de Coallak emandako idazteunaren arabera ikus daitekeen bezala. XVII. mendean iturri bat jarri zen plazan.

[thumb|erdian|*Madrilgo Feria Plaza de la Cebadan*, Manuel de la Cruz Vázquez, 1770 — 1780, [Pradoko Museoa.]]

Plaza Madrilen Teixeiraren planoan agertzen da, eta Madrilgo Plaza Nagusiak hainako eremua hartzen du. 1622ko ekainak 19an lorategi publiko bezala egokitu zen San Isidro Nekazariaren Jaien ospakizunagatik. Plazan XVIII. mendean Madrilgo Feriak deritzenak ospatu ziren. 1823ko azaroak 7an Hirurteko Liberalaren pronuntziamenduaren ondoren Rafael del Riego hiltzera zigortua eta exekutatua izan zen plaza honetan, gutxi lehenago goratu egin zuen madrildar publiko beraren irainen artean.

## Kanpo estekak
2137 Priscilla

**2137 Priscilla** asteroide gerrikoan aurkitutako 2137. asteroidearen izena da. 1936ko abuztuak 24an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 QZ** zen. Bere izena Priscilla Fairfield Bokgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2138 Swissair

**2138 Swissair** asteroide gerrikoan aurkitutako 2138. asteroidearen izena da. 1968ko apirilak 17an aurkitu zuen Paul Wild suitzar astronomoak Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1968 HB** zen. Bere izena Swissair suitzar aire konpainiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2139 Makharadze

**2139 Makharadze** asteroide gerrikoan aurkitutako 2139. asteroidearen izena da. 1970eko ekainak 30ean aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1970 MC** zen. Bere izena Georgiako Ozurgeti hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2140 Kemerovo

**2140 Kemerovo** asteroide gerrikoan aurkitutako 2140. asteroidearen izena da. 1970eko abuztuak 3an aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1970 PE** zen. Bere izena Kemerovo Oblastagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Jatetxe-zubi

[thumb|right|1957an eraiki zen [Vinita, Oklahoma, Ameriketako Estatu Batuetako munduko lehen zubi jatetxea.]]
[thumb|right|1959an eraiki zen [Fiorenzuola d'Ardan Italia Europako lehen zubi jatetxea.]]
**Jatetxe-zubi** bat errepide baten gainean dagoen zubi batean eraikitako jatetxea da, normalki autobidetan. Normalki errepidearen bi aldeei ematen die zerbitzua, tunelik edo zubirik gurutzatzeko beharrik gabe. Gidariek erraz aurkitzen dituzte, bidean gogoratzen den elementua izan ohi delako.

## Jatetxea zubiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2142 Landau

**2142 Landau** asteroide gerrikoan aurkitutako 2142. asteroidearen izena da. 1972ko apirilak 3an aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1972 GA** zen. Bere izena Lev Landau sobietar fisikariagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2143 Jimarnold

**2143 Jimarnold** asteroide gerrikoan aurkitutako 2143. asteroidearen izena da. 1973ko irailak 26an aurkitu zuen Eleanor Francis Helinek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1973 SA** zen. Bere izena James Richard Arnoldgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2144 Marietta

**2144 Marietta** asteroide gerrikoan aurkitutako 2144. asteroidearen izena da. 1975eko urtarrilak 18an aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1975 BC1** zen. Bere izena Marietta Shaginyangatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Mundial 78 (komikia)

**Mundial 78** Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen 1977 eta 1978 bitarteko abentura bat da.

## Istorioa 
Afrikako fikziozko errepublika den Mondongoko presidentea den Mondonguillo I.ak munduko futbol txapelketa bat antolatu nahi du, baina FIFAk ez dio antolakuntza eman. Mondonguillo I.a mendekatzan saiatuko da Argentinan ospatu beharreko 1978ko Munduko Futbol Txapelketa saboteatuz. Mortadelok eta Filemonek eragotzi egin beharko dute. Susmorik ez pizteko, espainiako futbol selekzioarekin jokatuko dute. Hori gutxi balitz, Bacterio profesoreak lagunduko die bere asmakizunekin.

## Iruzkinak 
Hasieran, abentura honen izenburua soilik *Mundial* izan zen, baina ondoren urtearen zenbakia jarri zioten. Mortadelok eta Filemonek jada jokatu zuten futbolean 1976ko *¡A por ese balón!* abentura laburrean, baina abentura honetan parte hartzen dute lehen aldiz munduko txapelketa batean. Argitaletxearen inposizioagatik (Ibáñezi futbola ez baitzaio batere gustatzen, eta, gainera, gorrotu du jokalariak "takoz betetako euren botatxoekin" marraztea) komikigileak bere pertsonaia protagonistak ordutik aurrerako munduko futbol txapelketa guztietan sartu behar izan zituen, México 86an izan ezik, Bruguera Equipek egin zuena Ibáñez Grijalbora joan ondoren.

Irudi anakroniko bezala, Espainiako presidente izandako Adolfo Suárez Alemaniako führer izandako Adolf Hitlerren ondoan agertzen da, bi pertsonaia hauek garai ezberdinetan bizi izan baitziren.

## Kanpo estekak
Jartxa

thumb|Jartxen egileak, batez ere, aristokraziako emakumezkoak izan omen ziren. (Irudiaren egilea: Jean-Léon Gérôme)**Jarcha** edo **jartxa** (arabieraz, خرجة jarŷa, "amaiera" edo "irteera") Hispania musulmanean sortutako herri-lirika mota bat da, moaxaja izeneko lirika lanen azken zatiari, erromantzez zegoen zatiari, deitzen zitzaion **jarcha**.

Erdi Aroan, X-XI. mendeetan dokumentatu dira. Garai hartako dialekto erromantze-arabiarrean sortu ziren, bere garaian andalusiar askok erabiltzen zuten hizkera.

Uste da poeta arabiarrek eta poeta juduek sortuak zirela, baina, batez ere, aristokraziako emakumezkoek sortu zituztela uste da. Iberiar penintsulan topatu diren erromantzez idatzitako poemarik zaharrenak dira **jarcha**k.

## Kanpoko lotura 
*  Texts of fifty-five *kharjas*, with different transcriptions and translation to English, French and German
*  Ten *kharjas* translated to English
*  Texto completo de las jarchas existentes.

## Kanpo estekak
FF Virginis

**FF Virginis** (FF Vir) Virgo konstelazioko +7,12 itxurazko magnitudeko izar bat da. Fi Virginisetik 3º Iparraldera dago. Hipparcosen paralaje datuen murrizketa berriaren arabera gure eguzki-sistematik 347 ± 24 argi-urteko distantziara dago.

FF Virginis A2p espektro motako izar zuri bat da, non *p*ak izar kimikoki berezi bat dela adierazten duen. Bere tenperatura efektiboa 9330 eta 9500 kelvin bitartekoa da eta bere argitasuna gure eguzkiarena baino 32 aldiz handiagoa da. Bere erradioa gure eguzkiarena baino 2,15 aldiz handiagoa da eta bere ardatzaren inguruan 3,0 kilometro segunduko proiektatutako abiadura erradialarekin biratzen du, bira bat 130 egunetik behin betez. Bere masa gure eguzkiarena baino 2 eta 2,3 aldiz bitartean handiagoa da, baina ez dago adostasunik bere adinari buruz. Iturri baten arabera izar honek soilik 11 milioi urte dituen bitartean, beste batek 114 milioi urte dituela dio.

FF Virginis 0,06 magnitudeko dizdira bariazio bat duen Alfa2 Canum Venaticorum izar aldakor bat da. Bere espektroak kromo eta estrontziozko xurgaketa lerro indartsuak ditu, eta izar aldakor hauengan bereizgarria den bezala, eremu magnetiko handi bat du ( = 1859 G). Izar hau **Prestonen izarra** bezala ere ezagutzen da, George W. Preston astronomoa izan baitzen 1970ean izar honen eremu magnetikoa eta espektroa aldakorrak zirela deskubritu zuena, baita elementurik astunenak azaleko eremua biziena den tokietan kontzentratzen direla ere.

## Kanpo estekak
2141 Simferopol

**2141 Simferopol** asteroide gerrikoan aurkitutako 2141. asteroidearen izena da. 1970eko abuztuak 30ean aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1970 QC1** zen. Bere izena Simferopol hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
William Holman Hunt

**William Holman Hunt** (Cheapside, Londres, 1827ko apirilaren 2a - Kensington, Londres , 1910eko irailaren 7a) margolari ingelesa eta Anaidi prerrafaelitaren sortzailetako bat izan zen.

Prerrafaelisten artean izadiaren aldezle sutsuenetakoa izan zen. Bere koadro askotan errealismoa xehetasunez erakusten duten paisajeak erabili zituen hondo gisa. Argitasuna eta xehetasunen erreprodukzio zehatza dira, hain zuzen ere, bere margolanen ezaugarri berezienak.
Erlijio gaietako obretan eta xede moralizatzailea dutenetan, alegoria tankera hartzen du egiaren aldeko grina sutsu horrek.

Joera horri jarraituz margotu zituen, besteak beste, *Munduaren argia* (*The Light of the World*, 1853-54, Keble College, Oxford), *Kontzientziaren iratzartzea* (*The Awakening Conscience*, 1853, Tate Britain, Londres), egilearen beraren hitzetan *"errealismo sinbolikoaren"* eredua, eta *Heriotzaren itzala* (*The Shadow of Death*, 1870-73, Leeds Art Gallery, Leeds). Gainerako prerrafaelistak bezala, gai literarioak (*Isabel eta albahaca edalontzia*, 1867) eta eguneroko bizitzako eszenak (*Ontzia*, 1875, Tate Gallery, Londres) erabili zituen, batez ere, bere koadroetan.

## Iruditegia 

Image:Hunt, William Homan - The Light of the World - 1853-54.jpg|*The Light of the World*, 1853-54, Keble College, Oxford.
Image:Hunt-AwakeningConscience1853.jpg|*The Awakening Conscience*, 1853, Tate Britain, Londres.
Image:William holman hunt-the shadow of death.jpg|*The Shadow of Death*, 1870-73, Leeds Art Gallery, Leeds.
Image:Hunt, William Holman — Isabella and the Pot of Basil — 1867.jpg|*Isabella and the Pot of Basil*, 1867, Laing Art Gallery, Newcastle upon Tyne.

## Erreferentziak
Edward Burne-Jones

**Edward Burne-Jones** (Birmingham, 1833ko abuztuaren 28a - Londres, 1898ko ekainaren 17a) britainiar margolaria izan zen, prerrafaelisten bigarren belaunaldikoa. Prerrafaelismoaren eta XIX. mende amaierako arte sinbolista dekadentearen arteko maisutzat hartua da.

Harreman estua izan zuen Dante Rossetti eta William Morrisekin. Rossettiren irakaspenak hartu zituen oinarritzat, eta haietatik abiatuta estilo landuagoa eta irudi idealizatuagoak erabili zituen, baina Veneziako maisuen kromatismo aberatsa eta giroa ageri da bere obretan. Maisuarengandik hartu zuen, orobat, emakumeak irudikatzeko zaletasuna, nahiz eta ez zituen hark bezain irudi sentsualak egin. Morrisekin batera, bestalde, beirate diseinuetarako kartoi ugari margotu zituen.

Gaiei dagokienez, erlijio gaiak eta mitologia klasikoari eta Erdi Aroko elezaharrei buruzko lanak egin zituen. Aipagarriak ditu, besteak beste, *Pygmalion eta Galatea* saila (*Pygmalion and Galatea*, 1869-1879, Birminghameko hiriko museoa eta arte galeria) eta *Belengo izarra* (*The Star of Bethlehem*, 1890, Birminghameko hiriko museoa eta arte galeria) eta bere maisulana, *Arturo erregearen azken ametsa Avalonen* (*The Last Sleep of Arthur in Avalon*, 1881–1898, Museo de Arte de Ponce, Puerto Rico).

## Iruditegia 

Image:The Beguiling of Merlin by Edward Burne-Jones.jpg|*Merlinen sedukzioa*, 1874.
Image:Burne-jones cophetua.jpg|*Cophetua erregea eta eskale gaztea*, 1884.
Image:Burne-Jones Last Sleep of Arthur in Avalon v2.jpg|*Arturo erregearen azken ametsa Avalonen*, 1881–1898, Museo de Arte de Ponce, Puerto Rico.

## Erreferentziak
Leiria

**Leiria** (portugesez  ahoskatua) Portugalgo Kostaldeko Pinhal azpieskualdeko izen bereko Leiria barrutian dagoen hiri bat da. 2011ko erroldaren arabera 126.879 biztanle zituen.

## Historia 
Leiriako lehen populatzailea *Turduli Oppidani* leinu zeltiarra izan zen, Lusitanoen taldekoa. *Collippo* izena eman zioten eta erromatarrek konkistatzerakoan izena mantendu zuten.

414 urtean sueboek okupatu zuten eta 585 urtean Leovigildok bisigodoen erresuman sartu zuen. Ondoren mairuek eskuratu zuten eta azkenik 1135ean Afonso Henrikesek konkistatu zuen kristauentzat. Dena dela, 1142an foruak eskuratu zituen arte mairu eta kristauen artean eskuz esku ibili zen. Afonso eta haren seme Antsok harresiak altxatu eta Leiriako gaztelua eraiki zuten.

Erdi Aroan garrantzia handia hartu zuen eta Portugalgo Gorteak ere bildu izan ziren bertan. XIV Dinis I.ak egoitza ezarri zuen bertan, izan ere denboraldi luzeak igarotzen baitzituen bertan, eta pinuak landatzeko agindua ere eman zuen. Pinudi horietako egurra erabili zen Portugalgo XV eta XVI mendeetako espediziotako itsasuntziak egiteko. Manuel I.ak hiri izendatu zuen eta XVI mendean Leiriako katedrala eraiki zen.

Napoleondar gerratan 1808an eta 1811an kalte handiak jasan zituen, nagusiki 1811ko sute handian.

XX mendean hiri industria asko garatu da.

## Auzoak 
Leiriako udalerriak (*concelho*) 29 auzo (*freguesía*) ditu:

## Klima 

## Demografia 
## Ondarea 
* Leiriako gaztelua
* Leiriako katedrala.
* Dr. Magalhães Pessoa estadioa

## Iruditegia 

Irudi:LeiriaView.jpg|Hiria Leiriako gaztelutik ikusita.
Irudi:Leiria castelo.jpg|Leiriako gaztelua.
Irudi:Sedeleiria.JPG|Leiriako katedrala.
Irudi:NOSSA SRA. ENCARNAÇÃO.jpg|Nossa Senhora da Encarnação eliza.
Irudi:Estadio de Leiria.jpg|Dr. Magalhães Pessoa estadioa.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 25px Maringá (Brasil).
* 25px Saint-Maur-des-Fossés (Frantzia).
* 25px Tokushima (Japonia).
* 25px Setúbal (Portugal).
* 25px Olivenza (Espainia).
* 25px Rheine (Alemania).
* 25px Halton (Erresuma Batua).
* 25px São Filipe (Cabo Verde).
* 25px Tongling (Txina).
* 25px Nampula (Mozambike).
* 25px São Paulo (Brasil).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Leiriako udal webgunea
2145 Blaauw

**2145 Blaauw** asteroide gerrikoan aurkitutako 2145. asteroidearen izena da. 1976ko urriak 24an aurkitu zuen Richard Martin Westek La Sillako Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1976 UF** zen. Bere izena Adriaan Blaauwgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Adierazle (argipena)

**Adierazle** hitzak zenbait adiera eta erabilera ditu:

* **adierazlea**, fenomeno baten ezaugarri jakin bat neurtu edo adierazten duen magnitude bat da; adibidez, pertsona batek duen kolesterol-edukia edo urtarrileko batez besteko tenperatura. Maiz, adierazleak bateratu egiten dira, indize izenekoak osatuz, fenomenoa era orokorrean azaltzeko. Horien artean,
** adierazlea, substantzia propietate kimiko bat, ph adibidez, ezagutzera ematen duen tresna;
** ekonomian, adierazlea, koiunturaren alderdi jakin baten kuantifikazioa egiten duen neurketa,
** estatistikan, adierazlea edo koefizientea, datu multzo baten ezaugarri bat neurtzen duen formula;
* adierazlea, magnitude baten balioa neurtu eta erakutsi egiten duen gailu bat, orratz baten bitartez edo zenbakiak erakutsiz;

## Kanpo estekak
Estentor

Greziar mitologian **Estentor** (Στέντωρ) Troiaren setioan parte hartu zuen, Hermes desafiatzera ausartu zen eta borrokan hil zen heroi bat izan zen. Homerok Iliadan Estentor bere ahots indartsuagatik ezaguna zela dio, berak bakarrik berrogeitamar gizonek haina zalaparta sor baitzezakeen.

Heroi honen omenez jasotzen du bere izena 2146 Stentor asteroideak.

## Kanpo estekak
Kinvara

**Kinvara** (irlanderaz *Cinn Mhara*) Irlandako Galwayko konderrian dagoen udalerri bat da,
Dunguaire gazteluarengatik ezaguna. 1.160 biztanle ditu (2006), erdia herrian bertan.

## Etimologia 
Irlanderazko *Cinn Mhara* izenak "itsasoaren burua" esan nahi du, izan ere Kinvara Galway badiaren muturrean baitago.

## Historia 
Ó hEidhin (O Hynes) leinua bizi izan zen antzina Kinvara inguruan. Hauen dorretxe nagusia Dunguaire gaztelua zen, XVI mendearen inguruan herriaren ekialdean eraiki zena. Kinvarak garagarra, karea eta egurra esportatu izan du itsasontziz eta zohikatza ekartzen zuen, bertan zohikaztegirik ez baitzegoen.

## Jaialdiak 
Kinvaran bi jaialdi ospatzen dira urtero:
* Kukuaren jaialdia (*Fleadh na gCuach*): Irlandar musika traidizionalaren jaialdia da, maiatzaren erdialdean izaten da.
* Txalupen jaialdia (*Cruinniú na mBád*): 1979tik aurrera estropadak izaten dira abuztuaren erdialdean.

## Ondasun nabarmenak 
* Dunguaire gaztelua
* Eddy uhartea

## Iruditegia 

Irudi:Dungory Castle - geograph.org.uk - 887251.jpg|Dunguaire gaztelua.
Irudi:Kinvara Cinn Mhara.jpg|Kinvarako kalea.
Irudi:Series of Nausts on the North Mallmhuir, Island Eddy, Galway Bay.jpg|Eddy uhartea.

## Kanpo estekak
Connemara Parke Nazionala

**Connemara Parke Nazionala** (ingelesez *Connemara National Park*, irlanderaz *Páirc Naisiúnta Chonamara*), Galwayko konderriaren mendebaldeko kostaldean kokatzen den Connemara eskualdeko Parke Nazionala da. 1980an eratu zen eta Clifden herrian dauka sarrera.

2.957 hektareatako azalera du eta basoek, txilardiek, belardiek eta zingirek estaltzen dute eremua. Twelve Bens mendilerroak zeharktzen du eskualdea.

Hegaztiak ugariak dira parkean, batez ere txoriak, hala nola: Negu-txirta, pitxartxarra, txonta, txantxangorria eta txepetxa. Harraparien artean ohikoenak belatz gorria, gabiraia, belatz handia eta txikia dira. Hegazti migrarien pausalekua ere basda.

Parkeko ugaztunik handiena Connemarako ponia da.

Gizakiaren presentzia oso nabaria ez bada ere, badaude aipatu beharreko toki batzuk, Kylemore abade-etxea eta duela 4.000 urteko hilobi megalitikoak besteak beste.

## Ikus, gainera 
* Connemara

## Kanpo estekak
2147 Kharadze

**2147 Kharadze** asteroide gerrikoan aurkitutako 2147. asteroidearen izena da. [[1976]ko urriak 25ean aurkitu zuen Richard Martin Westek La Sillako Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1976 US** zen. Bere izena Evgenijj Kirilovic Haradzegatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2149 Schwambraniya

**2149 Schwambraniya** asteroide gerrikoan aurkitutako 2149. asteroidearen izena da. 1977ko martxoak 22an aurkitu zuen Nikolai Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1977 FX** zen. Bere izena Lev Abramovitx Kassil sobietar idazlearen *Konduit i Svambranija* laneko Schwambraniya fikziozko kontinenteagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Felix Baumgartner

**Felix Baumgartner** (1969ko apirilaren 20a, Salzburgo – Porto Sant'Elpidio, 2025eko uztailaren 17a) austriar paraxutista eta BASE jauskari izan zen. Bere ibilbide osoan burututako jauzi arriskutsuengatik ezaguna da. Baumgartnerrek soldaduskan parakaidismoan jardun zuen eta leku arriskutsuen gain jauzi egiten espezializatu zen.

2012ko urriaren 14an 39.000 metroko garaieratik erorketa librean jauzi egin eta hiru errekor berri gauzatu zituen: garaiera handieneko erorketa libreko jauzia (39.068 metroko garaieratik jauzi egin eta duela 52 urtetako 31.333 metroko garaieratik eginiriko jauziaren errekorra hautsiz), soinuaren abiaduran burututako lehenbiziko erorketa jauzia inongo laguntza mekanikorik erabili gabe burutzea (1173 km/orduko abiadura lortuz) eta lur zorutik urrunen burututako globo hegaldia (40.000 kilometroko garaiera gaindituz).

## Iruditegia 

Irudi:Felix Baumgartner-001.jpg|Felix Baumgartnerren omenezko plaka Vienan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Felix Baumgartnerren webgunea
2150 Nyctimene

**2150 Nyctimene** asteroide gerrikoan aurkitutako 2150. asteroidearen izena da. 1977ko urriak 13an aurkitu zuen William Lawrence Sebokek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1977 TA** zen. Bere izena greziar mitologiako Niktimeno pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2151 Hadwiger

**2151 Hadwiger** asteroide gerrikoan aurkitutako 2151. asteroidearen izena da. 1977ko urriak 3an aurkitu zuen Paul Wild suitzar astronomoak Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1977 VX** zen. Bere izena Hugo Hadwigergatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2152 Hannibal

**2152 Hannibal** asteroide gerrikoan aurkitutako 2152. asteroidearen izena da. 1978ko azaroak 19an aurkitu zuen Paul Wild suitzar astronomoak Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1978 WK** zen. Bere izena Gerra Punikoetan erromatarren arerioa izan zen Anibalgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Los gamberros

**Los gamberros** Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen 1978ko abentura bat da. Abentura honetan agertzen da lehen aldiz Ofelia idazkaria, paper garrantzitsu bat duena, komikiaren atal bakoitzean Mortadelogatik sentitzen duen maitemina eta bi agente protagonistek ematen dioten tratu zakarraren arteko kontrastea agertzen bait da.

## Istorioa 
H.I.G.A (Hermandad Insoportable de Gamberros Arrejuntados) herrialdeko erakundeetan kaosa eragiteko barrabaskeriak egitera dedikatzen den talde berri bat da. Mortadelok eta Filemonek ganberro horiek harrapatu beharko dituzte.

## Beste medio batzuetan 
Osorik egokitu da pertsonaiei buruzko telesailean baina *El caso de los gamberros* izenburuarekin.

## Eraginak 
Mortadelok Ofelia bien inizialak horma batean idazten ari dela uste duen txistea, azkenean katu bat marrazten ari dela deskubritzeko, Tomás el Gaferen 324. tirako txistearen antzekoa da.

## Kanpo estekak
Alpha² Canum Venaticorum izar aldakor

**Alpha² Canum Venaticorum izar aldakorrak** B8p eta A7p bitarteko espektro motako sekuentzia nagusiko izar aldakorrak dira. Eremu magnetiko biziak dituzte eta bereziki silizioan, estrontzioan, kromoan eta lur arraroetan indartsuak diren espektro lerroak erakusten dituzte. Bere distira 0,01 eta 0,1 magnitude bitartean aldatzen da 0,5 eta 160 egun bitarteko epean. CU Virginis, 0,5207 eguneko ziklo batekin, ziklorik laburrenetako bat duena da, V3961 Sagittarii izarrak oso ez ohikoa den 2300 eguneko ziklo luzea duen bitartean.

Izar mota honetako izarrik eredugarri eta aztertuena Cor Caroli (α2 Canum Venaticorum) da. Jarraian ikus daitekeen taulan mota honetako izarrik distiratsuenak ikus daitezke.

Iturria: Variables of a2 Canum Venaticorum type (Alcyone)
Oharra: Nashira (γ Capricorni) Alpha² Canum Venaticorum izar aldakor bezala katalogatua dago SIMBAD datu basean.

## Kanpo estekak
Txuproven T

Estatistikan, **Txuproven T** aldagai nominalen arteko asoziazioa neurtzen duen koefiziente bat da, 0-1 bitarteko balioak hartzen dituena, 1 balioa asoziazioa maximoa denean hain zuzen. Aleksandr Txuprov matematikariak garatu zuen 12939 urtean. Honela kalkulatzen da, \phi\, phi izeneko asoziazio-neurria, \chi^2\, khi-karratu estatistikoa eta r eta c errenkada eta zutabe kopuruak izanik hurrenez hurren:

: T = \sqrt{\frac{\phi^2}{\sqrt{(r-1)(c-1)}}}=\sqrt{ \frac{\chi^2/n}{\sqrt{(r-1)(c-1)}} }

## Kanpo estekak
V3961 Sagittarii

**V3961 Sagittarii** (V3961 Sgr / HD 187474 / HR 7552) Sagitarius konstelazioko +5,32 itxurazko magnitudeko izar bat da. A0pCrSr espektro motakoa, 9260 kelvineko tenperatura eta eguzkiarena baino 82 aldiz handiagoa den argitasuna ditu. Gure eguzki-sistematik 339 argi-urteko distantziara dago.

Alfa2 Canum Venaticorum izar aldakor bezala sailkatua, V3961 Sagittarii errotazio moteleko izar talde batekoa da, bere errotazio periodoa oso luzea delarik, 2300 egunekoa (6,3 lurtar urte). Periodo hori luzetaranzko eremu magnetikoaren neurketatik abiatuta kalkulatua izan da, eta behaketa fotometrikoek baieztatu dute. V3961 Sagittariiren distira 0,06 magnitudetan aldatzen da 2300 eguneko epe batean, salbuespenik luzea Alfa2 Canum Venaticorum motako izar aldakorretan, mota hauetako izarren periodoak 0,5 eta 160 egun bitartekoak baitira. Kromo, manganeso, burdina, silizio, neodimio eta praseodimioaren espektro lerroak nabarmen aldatzen dira izarrak biratzen duen heinean. Dipolo magnetikoa izarraren erdigunearekiko 0,055 aldiz izar erradioa mugitua dagoela aurkitu da, dipoloaren tamaina 0,035 aldiz izar erradioa delarik.

V3961 Sagittarii 690 eguneko orbita periodoa duen izar bitar espektroskopiko bat da. Nabarmengarria da errotazio periodoa orbita periodoa baino askoz luzeagoa dela.

## Kanpo estekak
Avestera

**Avestera** ekialdeko irandar hizkuntza bat da, egun bakarrik zoroastrismoak eliz hizkuntzatzat erabilia.

Arakosia/Sīstān, Herat, Merv eta Baktria inguruan sortu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Feniziera

**Feniziera** 𐤃𐤁𐤓𐤉𐤌 𐤊𐤍𐤏𐤍𐤉𐤌 bertoko hizkuntzaz, arabieraz, hebreeraz eta arameraz "Kanaan", antzinako grezieraz eta latinez "Fenizia" eta egiptoeraz "Pūt" izeneko eskualdean mintzatzen zen hizkuntza izan zen. Feniziera kanaandar taldeko hizkuntza semitikoa izan zen, egungo hebreera senide hurbila zuena. Egungo Libanon, kostaldeko Sirian, Palestinan eta iparraldeko Israelen hitz egiten zuten (eta baita Zipre eta Anatoliako eskualde batzuetan ere). Hegoaldeko eta mendebaldeko Mediterraneoan zeuden feniziar kolonietan ere fenizieraz egiten zuten eta Kartagori esker VII. mendera arte iraun zuen.

Egun idazkunetan eta beste hizkuntzetan dauden liburuetako glosetan baino ez dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hititera

**Hititera** (*nešili*, euskaraz "Nešako hizkuntza") hititen hizkuntza hila da. Badaude K.a. XVI. eta K.a. XIII. mende arteko idazkun kuneiformeak, baina lehenagotik lekukotzen dela esan dezakegu, K.a. XX. mendetik akadieran hititerazko maileguak eta pertsona-izenak lekukotzen direlako.

Jadanik Brontze Aroaren amaieran, hititera luviterak ordezkatua izan zen eta K.a. XIII. mendean hititen hiriburua zen Hattusan ez zen hizkuntza nagusia. Inperioaren desagertzearekin batera hizkuntza ere galdu zen. Edonola ere, hititera indoeuropar hizkuntzarik zaharrena da, hau da, indoeuroperaren lekukotasun zaharrenak hititerarenak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mileto (argipen)

**Mileto** hitzak hainbat adiera ditu:

* Miletoa: Greziako antzinako hiria.
* Mileto: Italiako Calabria eskualdean dagoen herria.