Casín gazta

**Casín gazta** jatorri deitura babestua duen gazta da, eskuz ekoizten dena Caso, Sobrescobio eta Piloña udalerrietan, Asturiasko Printzerrian (Espainia).

Asturiasen dokumentatutako zaharrenetakoa da, XIV. mendeko dokumentuak baitira aipatzen dutena.  Gazta honek "Queso Casín" jatorrizko izendapen babestua du 

## Eremu geografikoa 
Casín gazta jatorri deitura babestua osatzen duten udalerriak hauek dira: Caso, Sobrescobio eta Piloña .

Eremu hau Asturiasko erdialde-ekialdeko mendietan dago, eta harkaitz-gandor zabalek bereizten dituzten haran estuek osatzen dute paisaia. Malda malkartsuak dira nagusi. Batez besteko altitude handiak erdiko eremu lau eta sakon batean biltzen dira, ekialde-mendebaldera doan eta Piloña ibaiaren ubide gisa balio duen kostaldeko aurreko sakonunearen parte dena. Nalón Garaiarekin batera, eskualdeko bi ibairik garrantzitsuenetako bat da.

Klima ozeanikoa duen eskualdea da, mendilerro altuenak izan ezik, epela, urte osoan zehar prezipitazio arinak baina iraunkorrak dituena, eta tenperatura tarte moderatuarekin. Laino geldikorrak ohikoak dira, eta horrek egun eguzkitsuen kopurua nabarmen murrizten du.

Landaredia belardi eta larre ugariek bereizten dute, baita baso, sastraka eta harkaitz-irtengune garrantzitsuak ere malda malkartsuetan. Belardiak eta larreak estaltzen dituzten landare-espezie interesgarrienak belar eta lekadun familietakoak dira.

## Elaborazioa 
Gazta hau egiteko, hasieran Asturiasko mendiko edo Casina behien esnea erabiltzen zen, baina arraza horien urritasunagatik, orain beste arraza batzuk erabiltzen dira. JDB eskaerak zehazten du esnea Asturiasko mendikoa edo Casina, Asturiasko haranetako behi, Frisiako edo haien gurutzaketako behi osasuntsuetatik etorri behar dela. Gutxi gorabehera 35 °C-ko tenperaturara berotzen da. Erabiltzen den gatzagia behi-esne freskoa da, zortzi egunez *butielluan*, hilketan lortutako txerri-urdailean, kontserbatua. Gatzagi hau esneari gehitzen zaio, nahasi eta atseden hartzen uzten da mamia sortzen hasi arte. Mamia sortu ondoren, hiru eta sei egunez xukatzen uzten da *zube* batean, oihal zuri batean, gazura kentzeko.

Gazura guztia xukatu ondoren, mamia oratu eta gatzatu egiten da, eta ondoren zati *txiki* eta trinkoetan moldatu, eta leku fresko batean hainbat egunez atseden hartzen uzten dira. Zenbat eta denbora gehiago atseden hartzen, orduan eta pikanteagoa izango da gazta. Prozesu hau hainbat aldiz errepikatzen da astero, *"rabilar"* izeneko tresna bat erabiliz. Gazta oso helduaren zatiak gehitzen zaizkio mamiari zapore sendoko gazta nahi bada. Prozesu hau zenbat aldiz errepikatzen den ere eragina du gaztaren zaporean; zenbat eta errepikapen gehiago egin, orduan eta pikanteagoa eta indartsuagoa izango da gazta.

Gazta ondo aireztatutako geletan ontzen da, zortzi gradu Celsius inguruko tenperaturan eta % 80ko hezetasunarekin, bi hilabetez gutxi gorabehera. Oso garrantzitsua da gazta egunero iraultzea, arnasa hartu eta modu uniforme eta uniformean heltzeko.

Tradizioak agintzen du gaztari azken forma eskuz eman behar zaiola, molderik gabe, goiko gainazalean *marco* izeneko egurrezko zigilu batekin markatuz, eta artisau bakoitzak bere zigilu pertsonala inprimatzen du, lore-motibo edo geometrikoak, sinboloak edo egilearen izena grabatuz alde batean.

## Ezaugarriak 
Gantz-eduki handiko gazta da, gutxienez % 45ekoa.  Forma zilindriko-diskoide irregularra du, 250 eta 1000 gramo arteko pisua duena. Usaina sendoa eta indartsua da. Zapore sendo eta pikantea du, nahiz eta hori ekoizpen-prozesuaren araberakoa izan, batez ere gazta-makinan zenbat aldiz oratzen den. Oso prozesatutako gazta batek zapore zorrotz, pikantea eta sendoa du, aho-zapore ez-ohituentzat erronka bat, eta denborak ondutako gurinaren usain sarkor eta rustikoa du. Gutxiago prozesatutako gazta batek zapore berdinak ditu, nahiz eta intentsitate gutxiagokoak izan. Nolanahi ere, zapore sendo, zabal, iraunkorra eta pikantea du, amaiera apur bat mingotsa eta ondorengo zapore sendoa duena. Kolore hori krematsua du, tonu zurixkak dituena, eta ez du azalik.

## Lehiaketa 
Casín gazta jaialdia tradizionalki abuztuko azken asteburuan egiten zen Collada de Arnicion, erakusketarien azoka eta gazta onenaren lehiaketa barne. 2015etik, jaialdia Campo de Cason egiten da.  Jaialdia Asturiasko Printzerriko interes turistikoko jaitzat hartzen da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Casin gazta JDB
* Casín gazta
* Casín gazta