open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bultz!

**Bultz!** 2016. urtean Elorrio eta Abadiñoko (Bizkaian) musikariek sortutako euskal punk rock musika taldea da.

## Biografia 
Kruders, Iheskide eta Pixontxis taldeetan aritutako lau lagunek sortu zuten *Bultz!* eta diska ateratzeko dirua lortu ahal izateko kanpaina abiarazi zuten. 2017an diska plazaratu dute.

## Diskografia 
* *Erraiak* (2017, Mauka)
* *Galtzeko ezer* (2019, autoekoizpena) - 3 abesti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charles de Choiseul-Praslin

**Charles Laure Hugues Théobald, Choiseul-Praslingo dukea** (Paris, 1805eko ekainaren 29a - *ib.*, 1847ko abuztuaren 24a) Frantziako noble eta politikaria izan zen, 1838-1842ko Diputatuen Ganberan egon zena. Choiseul-Praslinek bere buruaz beste egin zuen, bere emaztea Choiseul-Praslingo (jaio-izena: Fanny Sébastiani) dukesaren hilketaren aurkako epaiketa eginten zuten bitartean, eta 1848ko iraultzaren eta Uztaileko monarkiaren erorialdia lagundu zuen eskandalua eragin zuen.
Unidad Alavesa (musika taldea)

**Unidad Alavesa** folk-rock estiloko musika talde bat da, Ataunen (Gipuzkoa) sortua.

## Taldekideak 
* CANTARO GARRAFA (Haritz): gitarra eta ahotsa
* BARTOLO PICHI (Gurutz): gitarra
* TERNARIO AJA (Iker): baxua
* SAN PETE (Eneko): trikitia eta banjoa
* NABOSIN ORIGEN (Unai): bateria

## Diskografia 
* *Unidad Alavesa* (2017, autoekoizpena)
* *Martin Martin* (2019, autoekoizpena)
* “San Danetio” (2 CD) (2019, GOR)
* Made in Germany (2021, Artza Records)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charles-Félix de Choiseul-Praslin

**Charles-Felix de Choiseul-Praslin** (Paris, 1778ko martxoaren 24a - *ib.*, 1841eko ekainaren 29a), XIX. mendeko frantziar politikaria izan zen.
Horace de Choiseul-Praslin

**Horace de Choiseul-Praslin** (Horace Eugene Antoine de Choiseul-Praslin kondea ; Paris, 1837ko otsailaren 23a - *ib.*, 1915eko abenduaren 26a) Frantziako diplomatiko eta politikaria izan zen, Hirugarren Errepublikako diputatua, Jules Ferryren Atzerri Gaietako Estatuko Idazkariordea 1880-1881n.
Meido (musika taldea)

**Meido** 2005. urtean Galdakaon (Bizkaia) sortutako post-hardcore taldea da.

## Ibilbidea 
Taldea Bilbon sortu zuten Iñaki, Mario eta Bittor galdakaoztarrek, ezizenak erabiltzen badituzte ere. 2006an *Cu-kuprea* maketa grabatu zuten eta Villa de Bilbao-n jotzeko gonbidapena jaso zuten. Ordutik aurrera kontzertu ugari eman izan dituzte.

2009an aurreneko diska grabatu zuten, *Munduko kamioirik handiena* eta 2010 urtean plazaratu. Iberiar penintsularen iparraldean egin zuten bira, Porto, Madril eta Castellónen jo zuten besteak beste. 2012 urtean bigarren diska kaleratu zuten, *Double Dragon*. 2017an hirugarren diska bat atera dute, *Zandergraun*.

## Taldekideak 
* Jonny Tape (gitarra- ahotsa)
* George Mute (bateria)
* Timothy Aux (baxua - ahotsa)

## Diskografia 
* *Cu-kuprea* (2006, maketa)
* *Munduko kamioirik handiena* (2010, Odio Sonoro)
* *Double Dragon* (2012, Radix Records)
* *Zandergraun* (2017, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  facebook.com
San Trifon katedrala

**San Trifon katedrala** (Montenegroeraz: *Katedrala Svetog Tripuna* / Катедрала Светог Трипуна) Kotor hirian dago kokatuta. Montenegron bi katedral katolikoak daude eta hau da horietako bat. Kotorreko Apezpiku Katoliko Kroataren egoitza da;gotzain barruti honek golko osoa hartzen du eta egungo apezpikua Ilija Janjić da.

## Santua 
San Trifon (bertako hizkuntzaz Sveti Tripun) Kotor hiriko patroia eta babeslea da. 890 urtean itsasontzi batek seirehun urte lehenago erahila izan zen santuaren burua hirira eraman zuen. Europako eliz zaharrenetarikoa da. Egungoa 1166. urtean eraiki zen beste baten gainean.

## Historia 
XI. mendean beste baten gainean eraikia, Europako zaharrenetarikoa da. Jatorriz erromanikoa bazen, gaur egungo eraikuntza estilo desberdinak nahasten ditu, pizkundekoa eta barrokoa batez ere. Horren kausa pairatu dituen lurrikaretan bilatu behar dugu. Gogorrena 1667an izan zen eta haren ondorioz dorreak eta fatxada erori ziren. XIX. mendearen amaieran, bestetik, eskuineko habeartea bota eta berreraiki zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koreako gune desmilitarizatua

**Koreako gune desmilitarizatua** () informalki **38. paraleloa** izenez ezaguna, Iparraldeko 38. paraleloak zeharkatzen baitu, Koreako penintsula gutxi gorabehera bitan banatu eta Koreako Herri Errepublika Demokratikoa (Ipar Korea) eta Koreako Errepublikaren (Hego Korea) arteko muga ezartzen duen gunea da. 1953an, Koreako Gerraren amaieran, ezarri zuten, 4 kilometro zabal eta 238 kilometro luze ditu.

Ironikoki, gune "desmilitarizatua" izendapena duen arren, mundu osoko gune militarizatuetako bat da, bi herrialdeen artean hamarkada luzez bizi den harreman txar eta tentsio ikaragarriaren lekuko zuzena baita.

Bereziki bi herrialdeen arteko babesgune militarra izateko diseinatua izan zen, etsaitasunezko izaera du eta bertan ia zibilik ez da bizi. 1970ean espioitza burutzeko asmoz eraiki ziren hiru tunel topatu ziren, eta handik hogei urtera laugarren bat topatu zen, denak ere, Ipar Koreako militarrek eraikiak. Gune osoa gau eta egunez argiztatua dago, Ipar Koreako Kaesong eta Kosong, eta Hego Koreako Munson eta Sokcho hirietako burdinbideen eremua izan ezik. Gune desmilitarizatuaren erdigunean Panmunjom udalerria dago, Koreako Gerrari amaiera eman zion armistizioa sinatu zen lekua.

Panmunjon akordioan bi aldeek adostutakoaren arabera, gune desmilitarizatuaren hegoaldea AEBek kudeatzen dute, iparraldea berriz Ipar Koreak.

Etsaitasun gune honen bitxikerietako bat flora eta fauna aldetik aniztasun ekologiko handia duela da, gainera duela hamarkadetatik gunea despopulatua izateak mesedea egin dio.

## Ikus gainera 
* Iparraldeko 38. paraleloa

## Kanpo estekak
Mertxe Oliden

**Mertxe Oliden** (Orio, 1945) euskal kantaria da. Joseba Tapiak deskubritu zuen Orioko nortasun handiko ahotsa duen herri-kantari xume hau eta hainbat abestitan, diskotan eta emanalditan bere laguntza lortu izan du gero.

## Diskografia 
* "Agur Intxorta Maite". 2001, Gaztelupeko hotsak. 1936-37ko Euskal Kantutegi Antifaxista aberatsaren erakusketa bikaina eskaintzen digu Joseba Tapiak. Mertxe Oliden-en ahotsa *Len amar lagun giñan etxean* abestian entzun daiteke, Errenteriako Joxe Zapirain hitzekin.
* "Real politik". 2006 Zakurraren Biolina. Estimatzen zituen testuei hitza jarri zien Real politik diskoan. Mertxe Oliden-en ahotsa *Soldadu sartzea* abestian entzun daiteke, koroak Ainhoa Aranburu, Estitxu Eizagirre eta Maialen Lujanbiok egiten dituztela. Bertsoa Bilintxena da.
* "Mintzak ahoz goran". 2017

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Real Politik diskoa Badok musika-gunean
* Agur Intxorta Maite: 1936-37-gudako-kantuak Badok musika-gunean.
Marrac heztegia

**Marrac heztegia** Baionako XIX. mendeko eraikin militarra da. 1825ean eraiki zuten Emy ingeniari-koronelaren planoen arabera. Monumentu historiko izendatu zuten 1943ko irailaren 17an.

## Ezaugarriak 
Eraikin militar honek lau murru nagusi ditu eta leiho batzuk sartzen zaizkio hormetatik barrura. Eraikinaren alde bakoitzean ate bat dago eta teiladun teilatu batek estaltzen du. Arku formako hemezortzi egurrezko zertxa ditu barruan, seguruen Philibert de l'Ormen lanetan inspiratutakoa. Mota honetako zertxak ezohikoak dira Frantzian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lapurdiko monumentu historikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Au revoir là-haut (filma)

***Au revoir là-haut*** 2017ko Albert Dupontel frantziar zinema zuzendariaren filma da, Pierre Lemaitreren izen bereko izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
1919ko azaroa. Lubakietatik bizirik atera diren gizon bik iruzur bat antolatuko dute gerrako hildakoen monumentuen inguruan. Haietako bat primerako ilustratzailea da; bestea, kontulari xumea.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mélanie Thierry

**Mélanie Thierry** (Saint-Germain-en-Laye, 1981eko uztailaren 17a) frantziar modelo eta aktorea da, telebistan eta zineman egindako lanagatik ezaguna dena.

## Filmografia
El autor

***El autor*** 2017ko Manuel Martín Cuenca espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Álvarok idazlea izan nahi du, baina idazten duen guztia faltsua, harroputza eta graziarik gabea da. Sevillako notario-bulego batean idazlari dabil, eta ametsek soilik koloreztatzen dute haren bizitza grisa. Emaztea, Amanda, kontrakoa da erabat. Beti izan ditu oinak lurrean finkatuta, eta ez du inoiz idazle izatearekin amets egin. Hala ere, idazten jarriko da, eta  bat aterako zaio.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olasoko arkupea

**Olasoko hilerriko arkupea** Gipuzkoako Elgoibar herrian dagoen egitura berezia da, Olasoko San Bartolome eliza zaharretik gelditzen den egitura, gaur egun hilerria dena.

## Historia 
Arkupean irakur daitekeen inskripzioaren arabera Martin Sanchok 1459. urtean eraiki zuen San Bartolome eliza Elgoibarren hasieran dagoen muino baten gainean. Mendeek aurrera egin ahala arkupeak aldaketa nabariak izan zituen.

XVIII. mendearen hasieran herritarrek eskatuta San Bartolome parrokia berria eraikitzea erabaki zuten herriaren barnean, eliza zaharrerako bidea nekagarria zela iritzita. 1716an inauguratu zuten eta eliza zaharra eraitsi eta ataria mantendu zuten hilerri funtzioa hartu zuena.

Argazki zaharretan heriotzaren inguruko idatziak irakur zitezkeen eta bazegoen buru hezur bat ere gurutzaturiko bi tibia zituena, gaur egun ordea desagerturik daude.

## Arkitektura 
Gotiko estiloko eraikina da. Barnekaldean, txaranbeldun ate eder bat du. Zutabe batek banatzen duen ate bikoitza dauka eta alboetan San Pedro, San Pablo, San Bartolome, San Joan Bataiatzailea eta San Sebastianen irudiak daude. Seigarren irudi bat ere izan zen, gaur egun galduta dagoena. Kabeta handietan, arkibolten artean 20 estatu txiki ere baditu.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Elgoibar - Cementerio de Olaso 17.jpg|Arkupea.
Irudi:Elgoibar - Cementerio de Olaso 03.jpg|Ataria.
Irudi:Elgoibar - Cementerio de Olaso 11.jpg
Irudi:Elgoibar - Cementerio de Olaso 07.jpg
Irudi:Elgoibar - Cementerio de Olaso 10.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
He's Just Not That Into You (filma)

'''''He's Just Not That Into You'''* (euskaraz *Ez Dago Zutaz Maitemindua*) 2009ko Ken Kwapis estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko drama-komedia film bat da. Greg Behrendt eta Liz Tuccillo idazleen *Izenburu berdineko autolaguntza liburuan* eta *Sex and the City'' telesaileko solasaldietan oinarritua dago. Ben Affleck, Jennifer Aniston, Drew Barrymore, Jennifer Connelly, Kevin Connolly, Bradley Cooper, Ginnifer Goodwin, Scarlett Johansson eta Justin Long aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Neil (Ben Affleck) eta Beth (Jennifer Aniston) zazpi urte elkarrekin batera bizi diren bikotea dira, baina Neilek ez du ezkontzan sinisten. Neilen laguna den Ben (Bradley Cooper) Janinekin (Jennifer Connelly) ezkondua dago baina Annarekin (Scarlett Johansson) adarrak jarriko dizkio, Annaren mutilaguna Conor (Kevin Connolly) oraindik hartaz zeharo maitemindua jarraitzen du. Gigik (Ginnifer Goodwin), Beth eta Janinen laguna, bere ametsetako gizona topatzen saiatu eta Alex (Justin Long) tabernariaren aholkuak jasoko ditu, gizon-emakumeen arteko harremanetan aditua dela baidirudi. Azkenik, Mary (Drew Barrymore) internet bidezko hitzorduekin obsesionatua dago.

## Aktoreak 
* Ben Affleck: Neil
* Jennifer Aniston: Beth Murphy
* Drew Barrymore: Mary Harris
* Jennifer Connelly: Janine Gunders
* Kevin Connolly: Conor Barry
* Bradley Cooper: Ben Gunders
* Ginnifer Goodwin: Gigi Phillips
* Scarlett Johansson: Anna Marks
* Justin Long: Alex
* Kris Kristofferson: Rod Murphy
* Hedy Burress: Laura
* Stephen Jared: Steven
* Nana Kagga: Festako gonbidatua
* Busy Philipps: Kelli Ann
* Leonardo Nam: Joshua Nguyen
* Rod Keller: Bruce
* Wilson Cruz: Nathan
* Morgan Lily: Neskatoa
* Natasha Leggero: Amber Gnech
* Cory Hardrict: Tyrone
* Greg Behrendt: Apaiza
* Sasha Alexander: Catharine
* Corey Pearson: Jude
* Frances Callier: Frances
* Angela V. Shelton: Angela
* Bill Brochtrup: Larry
* Peter O'Meara: Bill
* Brandon Keener: Jarrad
* John Ross Bowie: Dan the Wiccan
* Luis Guzmán: Javier (krediturik gabe)
* Mary Stuart Masterson: Watts

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
La Douleur (filma)

***La Douleur*** 2017ko Emmanuel Finkiel frantziar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Kutxa ahaztu batean bi koaderno zahar aurkitzen dituenean, bere iragana eta itxaronaldiaren min jasanezina gogoratuko du Marguerite Durasek. 1944ko Frantzian, nazien okupaziopean, idazle gazte bikainak aktiboki parte hartzen du Erresistentzian bere senar Robert Antelmerekin batera.

## Aktoreak 
* Mélanie Thierry : Marguerite Duras
* Benoît Magimel : Robert Antelme

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La peste (telesaila)

***La peste*** 2017ko Alberto Rodríguez Librero espainiar zinema zuzendariaren minisaila da, Movistar+ katerako egina.

## Sinopsia 
Izurri beltzaren plaga batean, 1597ko Sevilla distiratsuan, militar ohi bat hirira itzuliko da, hitz emandakoa bete nahian, hildako lagun min baten semea aurkitu eta handik ateratzeko. Mateok hiritik ihes egin behar izan zuen bere bizitza salbatzeko. Inkisizioak heriotza-zigorra ezarri zion debekatutako liburuak inprimatzeagatik.

## Aktore-taldea 
## Atalak 
* 1: *La palabra*
* 2: *El pacto*
* 3: *El impresor*
* 4: *El esclavo*
* 5: *El hijo*
* 6: *El nuevo mundo*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Le Sens de la fête

***Le Sens de la fête*** 2017ko Éric Toledano eta Olivier Nakache frantziar zinema zuzendarien filma da.

## Sinopsia 
Ezkongaientzat beren bizitzako gau garrantzitsuena da. Baina ekitaldian lan egiten dutenentzat –Max, catering enpresakoa; Guy, argazkilaria; James, abeslaria; eta gainerako langile guztiak– besteak bezalako gau bat besterik ez da.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Submergence

thumb|Wim Wenders. 2017ko Berlinale-an.
***Submergence*** 2017ko Wim Wenders alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Halabeharrez ezagutuko dute elkar, Normandiako kostaldeko hotel urrun batean, biak beren misio arriskutsuetarako prestatzen ari direnean. Elkarrekin maiteminduko dira, ia-ia gogoz kontra, baina laster beren bizitzako maitea aurkituko dute bestearengan.

## Aktoreak 
* Alicia Vikander: Danielle Flinders
* James McAvoy: James Moore
* Alex Hafner: Mr. Bellhop
* Celyn Jones: Thumbs
* Harvey Friedman: Bob
* Audrey Quoturi: Annie
* Darian Martin: Jonathan
* Charlotte Rampling: Alma
* Florent Paumier: Waiter

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Illaminako Ateak (BU-56)

**Illaminako Ateak** (Nafarroako Katalogo Espeleologikoan **BU-56** kodea daramana) Euskal Herriko leizerik sakonenetakoa da.

## Kokapena 
Leize hau Izaban (Nafarroa Garaia) kokatua dago, Erronkari, Baretos eta Huesca artean zabaltzen den Larrako Mendigunean, Budogia izeneko mendian.

## Historia 
Arlas, Ahüñemendi eta Hiru Erregeen mendien artean zabaltzen den mendi eremua da Larra, eta lehen mailako erreferentzia espeleologikoa da nazioartean: urtero, joan den 100 urtetik hona, mundu osoko espeleologoak biltzen dira bertan, ordutik hona etenik izan ez duen esplorazio eta aurkikuntza katean. 1966tik hona, ARSIP erakundean koordinatuta aritzen dira.

1979 urtean, Lizarra, Satorrak eta Frontenac espeleologia taldekoak Budogia mendi inguruko leizeak esploratzen ziharduten.  BU-56 izenekoan sakontzea lortu zuten, esplorazio zirraragarri bati hasiera emanez; hurrengo urterako -1192ko sakonerara ailegatuak ziren, eta bertan St. Georges lurpeko ibaia aurkitu zuten, garrantzi handiko aurkikuntza: hain zuzen ere, ordura arte ibai hori inork aurkitu gabea zuen, Fernand Ravier hidrogeologoak 1953 urtean bere existentzia deduzitu zuenetik. Ordura arte, St. Georges ibai honen puntu ezagun bakarra bere irteera zen: Urdatx / Santa Graziko Illamina Ziloa.

Lehen hilabeteetako esplorazioa oso bizkorra izan zen, eta 1981erako espeleourpekariak -1338 metrotara ailegatuak ziren.  Hurrengo urteetan BU-56 leizeak ezinbesteko lekua izan zuen Larrako lanen plangintza orokorrean, eta mota askotako lanak egin ziren barruan, puntako esplorazioaz gain. Adibidez, 1986 eta 1987an euskal taldeak ikerketa hidrokimiko, geomorfologiko, sedimentologiko eta biologikoan aritu ziren, eta Studenets Pleven espeleologia talde bulgariarrak esploratzaileen fisiologia eta psikologiari buruzko ikerketak burutu zituzten leizearen barruan;  gainera, bere espeleourpekariak -1408eko sakonerara ailegatu ziren. 1988tik aurrera espeleologoak mugimendu handi honen ondorio txar batzuk ere identifikatzen hasi ziren: espedizioek utzitako zaborra garbitzeko kanpainak hasi ziren. Gainera, hain sakonera handian lan egiteak dakarren konplikazio logistiko handiak BU-56ean eginiko lanen erritmoa moteldu zuten.

Dozena bat urteko geldialdiaren ostean, 2013an, Nafar Espeleologi Batzordearen ekimenez, Euskal Espeleologoen Elkargoak berriro ekin zion Illaminako Ateak esploratzeari.  Lanak utzitako puntuan hartuta, harrezkero leize enblematiko honetan lanean aritzen dira urtero, ARSIP-en bitartez Larran ari diren beste taldeekin koordinatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Larraespeleo. EEE / NEB kanpainaren bloga.
* Euskal Espeleologoen Elkargoaren webgune nagusia.
* ARSIP (Association pour la Recherche Spéléologique Internationale à la Pierre Saint Martin)
Sorkundearen komentua (Eibar)

**Sorkundearen Komentua** Eibarren (Gipuzkoa) zegoen komentua da. 1977an gelditzen ziren egiturak eraitsi ziren eta bertan Armeria Eskolaren eraikin gehigarriak altxatu ziren 1977an.

## Historia 
Isasi jauregian kokatzen da Sorkundearen Ordenaren sorrera Eibarren, 1593 urtean. Martín López de Isasi markesak eta bere emazte Domenja de Orbeak babestu zuten. 1595ean komentua eraikitzea erabaki zuten eta horretarako Andrés de Aguinagari erosi zioten lurzorua. Miguel de Aramburuk diseinatu zuen eta Hemando de Loidi maisua hasi zen altxatzen, gero Miguel de Garaizabal eta Juan de Arostegik jarraitu zuten. 1630an Gregorio Fernández eskultore valladolidtarrak komentuko erretaulak egin zituen.

Espainiako Gerra Zibilean komentua oso kaltetua gelditu zen baina ordenak bertan jarraitu zuen bizitzen. 1955 urtean Ipurua Futbol Zelaiaren ondoan altxaturiko eraikin berri batera aldatu zen ordena. Hutsik geratu zen komentuan taller batzuk ezarri ziren.

1962an erortzean zeuden hainbat egitura eraitsi zituzten, aurrealdeko horma, klaustroko arkuak eta elizaren absideko horma bakarrik utziz eta aurrez esan bezala 1977an egitura hauek ere behera bota zituzten. Armeria Eskolaren eraikin gehigarri bihurtu zen orduan.

2009an komunitateak Eibar utzi eta Donostiara joatea erabaki zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Martin Lopez Isasi
* Markeskua jauregia

## Kanpo estekak
San Salbatore kapera (Jatsu)

**San Salbatore kapera** Jatsun, Lapurdin, dagoen XII. mendeko kapera bat da. 1991ko urtarrilaren 11an monumentu historiko izendatu zuten.

## Ezaugarriak 
Done Jakue bideko geldigunea izanik, kapera txiki honek antzinetik ezagutzen zaio erromesaldirako izaera. Debozio berezia omen zuen bereziki kaperaren kontrabaxuan zegoen iturriak. Kapera Soroeta familiaren etxearekin lotua zegoen baina Premontresen jabego izatera pasa zen eta Done Jakue bideko piligrinoentzako atsedenleku bezala atondo zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lapurdiko monumentu historikoen zerrenda

## Kanpo estekak
The Disaster Artist (filma)

***The Disaster Artist*** 2017ko James Franco estatubatuar zinema zuzendariaren filma da, Greg Sesteroren izen bereko liburuan oinarrituta. 2017an Donostiako Zinemaldian *Urrezko Maskorra* eskuratu zuen.

## Sinopsia 
Filma *The Room* filmaren making-ofari buruzko benetako istorioa da; izan ere, *The Room* “pelikula txarren *Citizen Kane*”a dela esan izan da. Tommy Wiseauren kultu-film klasikoa hamar urtean baino gehiagoan proiektatu da, sarrera guztiak agorturik, Ipar Amerika osoko aretoetan.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitalehen

[thumb|Melkiten [Gregorio III.a Laham patriarka Jules Zerey artzapezpikuarekin]]
**Aitalehena** edo **patriarka** (, *patriarchēs*, "familiaburua" ala "familiako aita") Eliza Ortodoxoan eta Eliza Ortodoxo Koptoan apezpiku gorenak dira. Erromako Eliza Katolikoan eta Ekialdeko Elizan aitalehenak ere badaude, eta batzuetan aita-santu izena ematen zaie.

Grezierazko hitza (πατριάρχης) "familia bateko aita edo nagusia" esan nahi du, *πατριά* (*patria*, "familia") eta *ἄρχειν* (*archein*, "agindu") hitzetatik eratorria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Philip II Arena

**Philip II National Arena** (mazedonieraz: Филип Втори Арена , Philip II Arena), formalki **Telekom Arena** (mazedonieraz: Телеком арена), Ipar Mazedoniako Errepublikako Skopje hirian dagoen futbol estadio bat da.

1947an eraikia eta 2011an handitua izan zen. 33.460 ikusleentzako edukiera du.

## Kanpo estekak
Theremin

thumb|200px|eskuinera|Theremin musika-tresna.
**Theremin** delakoa (/ˈθeremin/ ahoskatua), jatorriz **eterofonoa**, **thereminofonoa**, **termenvox** edo **thereminvox** deitua, musika-tresna elektroniko bat da, musikariaren kontaktu fisikorik gabe jotzeko diseinatu zen lehenetarikoa. 1920ean Lev Theremin errusiar musikari eta asmatzaileak sortu eta 1928an patentatu zuen, eta haren abizenetik datorkio izendapenik ezagunena.

Musika-tresna metalezko bi antenez osatua dago, hauek musikariaren eskuen kokapen erlatiboa atzematen dute, oszilatzaileen bidez esku batez frekuentzia kontrolatzen da eta besteaz bolumena. Thereminaren seinale elektrikoak anplifikatu eta bozgorailu batera igortzen dira.

## Zinema 
Theremina honako filmeen soinu bandan jotzen da: *Spellbound (1945), *The Lost Weekend* (1945) eta *The Day the Earth Stood Still* (1951).

## Telebista 
*Midsomer Murders* britainiar telesailaren soinu bandan jotzen da.

*The Big Bang Theory'' umorezko estatubatuar telesailaren atal batean, Sheldon Cooper pertsonaia xelebreak bere pisukide edo adiskideak gogaitzeko jotzen duen musika-tresna da.

## Kanpo estekak
Grande aiguille d'Ansabère

'''Grande aiguille d'Ansabère''' Pirinioetako mendia da, Aspe haranean, Laskungo zirkuaren inguruan. Tontorra 2.377 metrotara dago. Horren ondoan Ansabère, Spigolo eta Petite aiguille d'Ansabère mendiak daude, eskaladaz soilik igo daitekeenak.

1923ko ekainaren 24an Armand Calame eta Lucien Carrive frantziarrek tontorrarainoko lehendabiziko igoera egin zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
L'Arraille

'''L'Arraille** edo **Laraille''' Pirinioetako mendia da, Aspe haranean, Laskungo zirkuaren inguruan. Bere tontorra 2.147 metrotara dago eta bere izenak, , gaskoieraz «mendoitz» esan nahi du. Mendebaldean lac de la Chourique (2.138 m) eta ekialdean L'Arraille mendatea (2.011 m) eta Pourtet Barrat (2.028 m) ditu. Atxerito iboia bere magalean du.

## Kanpo estekak
Latte de Bazen

**Latte de Bazen** Pirinioetako mendia da, 2.472 metrokoa. Bere tontorretik ordokia, Gourette eski-estazioa, Litor zirkua eta Ouzom harana ikus ditzakegu.

## Kanpo estekak
Capéran de Sesques

**Capéran de Sesques** Pirinioetako harkaitzezko tontorra da, Ossau eta Aspe haranen artean dagoen Sesques mendikoa. *Capéran* bearnerazko '''' frantsesezko aldaera da, euskaraz «kapilau» esan nahi duena. 120 metroko goragunea da.

Iristezina zirudien arren, 1922ko ekainaren 4an Pierre Bourdieu artzainak, oinutsik eta sokarik gabe, lehendabiziko igoera egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Wife (2017ko filma)

***The Wife*** 2017ko Björn Runge suediar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Meg Wolitzerren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Gizon handi baten atzean beti dago emakume are handiagoa… eta hura ezagutzear zaudete. Funtsezkoa da berau ezagutzea –gutako askok dagoeneko ezagutzen dugu, eta ez gara ohartu ere egin–. Joan Castleman: adimen handiko emakumea, edertasun oraindik ere liluragarrikoa, emazte deboto perfektua.

## Aktoreak 
* Glenn Close: Joan Castleman
* Jonathan Pryce: Joe Castleman
* Christian Slater
* Annie Starke
* Max Irons
* Elizabeth McGovern
* Harry Lloyd
* Caybear

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mail Arrouy

**Mail Arrouy** (eusk. 'mendi gorria') Pirinioaurreko mendia da, 1.251 metrokoa. Mendiko koniko hau Lurbe-Saint-Christau udalerrian dago. Oloroe-Donamaria hornitzen duen Ourtau ibaiaren iturria da.

## Kanpo estekak
Aitor Arregi Galdos

**Aitor Arregi Galdos** (Oñati, Gipuzkoa, 1977ko maiatzaren 20a) euskal zinemagilea da, zuzendari eta gidoigile gisa ere aritutakoa. Moriarti Produkzioak ekoiztetxeko partaidea da, beste bost lagunekin batera. Horrezaz gain, Ikus-entzunezko komunikazioa irakasten du Mondragon Unibertsitatean.

## Ibilbidea 
Enpresa ikasketak Mondragon Unibertsitatean egin zituen, Enpresagintza fakultatean. Ikasketa horiek amaituta, Errealizazio ikastaro bat egin zuen Sarobe Aretoan, Urnietan. 2002an, Moriarti Produkzioak sortu zuen beste bost lagunekin: Asier Acha, Xabier Berzosa, Jon Garaño, Jorge Gil, eta Jose Maria Goenaga. Ekoiztetxearen egoitza Pasaian dago. Moriarti ekoiztetxearen ezaugarri bat izan da lana taldean egiten dutela, baita filmak zuzendu ere, batzuetan euren arteko rolak aldatuta.

2008a ezkero, Aitor Arregik aldi berean egiten du lan zineman eta irakaskuntzan, urte hartatik Ikus-entzunezko komunikazioa irakasten du-eta Mondragon Unibertsitatearen Aretxabaletako campusean. Zenbait urtez MUtelebista zuzendu du, unibertsitatearen telebista.

Oraingoz *Handia* izan da Aitor Arregik —Jon Garañorekin batera— zuzendutako filmik arrakastatsuena. Donostiako Zinemaldiaren Sail Ofizialean lehiatu zen, eta bertan Euskal Zinemaren Irizar saria eta “Epaimahaiaren Sari Berezia” irabazi zituen. Horrezaz gain, Goya sarietan 13 izendapen izan zituen, horietatik 10 irabazita, tartean bat, gidoi original onenari emandakoa, zeina jaso baitzuten Aitor Arregik berak, Andoni de Carlosek, Jon Garañok eta Jose Mari Goenagak. 2018ko martxoa ezkero, Netflix streaming plataforman ikus daiteke, AEBetan eta Frantzian salbu. 2018ko abuztuan, Espainiako Zine Akademiak izendatu zuen *Handia* filma, beste bi pelikularekin batera, Espainia ordezkatzeko Oscar sarietan, ingelesez besteko filmen atalean, nahiz eta gero behin betiko hautaketan aukeratua izan ez.

## Filmografia 
* *Maspalomas* (2025)
* *Marco, la verdad inventada* (2024)
* *La trinchera infinita* (2019)
* *Handia* (2017)
* *Zarautzen erosi zuen* (film laburra, 2014)
* *Lucio* (dokumentala, 2007)
* *Cristóbal Molón* (marrazki bizidunak, 2006)
* *Glup* (marrazki bizidunak, 2004)
* *Sahara Marathon* (2004)

## Sariak 
### *Handia* filmarekin 
#### Donostiako zinemaldia 
Epaimahaiaren sari berezia jaso zuen.

#### Goya sariak 
2017ko abenduaren 13an 32. Goya Sarien izendapenak jakinarazi zituzten eta *Handia* izendapen gehien lortu zituen filma izan zen., Hona hemen 2018ko otsailaren 3ko galan lortutako emaitzak.

Sari kopuru horrekin, Goyen historian sari gehien jaso zituen hirugarren filma bihurtu zen, *Mar adentro* eta *¡Ay, Carmela!*ren atzetik.

#### Feroz Saria 
### *La trinchera infinita* filmarekin 
### Marco filmarekin 
### Maspalomas filmarekin 
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko zinema
* Dokumentalak Euskal Herrian
* Goya Sariak

## Kanpo estekak 
*
Claude de Choiseul-Francières

**Claude de Choiseul-Francières** (1632ko urtarrilaren 1a - 1711ko martxoaren 15a) Choiseulgo kondea, Francièreseko markesa, Yroüerreko jauna eta Frantziako mariskala izan zen 1693an hasita.

Claude de Choiseul-Francières Louis de Francières-en semea zen, baroia eta geroago Francières-eko marquesa, Yroüerre jauna eta Catherine de Nicey-ren jauna.

Agurgarria egin zen Seneffeko guduan, Herbehereetako Errepublikaren aurka.

Brigadierra 1667an izan zen, zelai mariskala 1669. urtean, teniente jenerala 1676an eta, azkenik, Frantziako Mariskala, 1693an.

1558ko maiatzaren 5ean, Catherinekin (1710eko urriaren 17an hil zen) ezkondu zen, Gaston de Renty-ren (Landelleseko baroia) alaba. Picporen Ordenako elizan (57, rue de Picpus) ehortzia izan zen. 1860an gorpua hobitik atera eta berriz ehortzi zuten Père Lachaise hilerrian.
Morrontxo dorretxea (Errenteria)

**Morrontxo dorretxea** Errenteriako Goiko kalean dagoen Erdi Aroko eraikin historikoa da.

## Historia 
Eraikuntzaren data zehatzik ez bada ere, Torrekua dorretxeak Nafarroako atearekiko defentsa funtzio bera zuenez garaikideak direla esan daiteke, XV. mendekoa. Nafarroako atea bi dorreen artean zegoen eta Goizuetara zihoan Errege Bidearen hasiera zen. Morrontxo dorretik jarraian herria biltzen zuen harresia Andre Mariaren Jasokundearen elizaraino luzatzen zen.

Antzinako mapan ikus daitekeenez, harresia ibaia eta itsasoarekin babestuta zegoen, eta lurretik zetozen erasoetatik defendatzeko lau dorretxe zeuzkan: Torrekua, Morrontxo, Zubiaurre jauregia, eta Mikelazulo atea. Marea goian zegoenean Errenteriako harresietaraino heltzen zen itsasoa garai haietan.
[link=https://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Errenteria_Itsas_Bazterrean.jpg|alt=|erdian|thumb|500x500px|[Errenteria itsas bazterra zen. Itsasoa gaur egungo Madalena kaleraino eta Madalena basilikaraino heltzen zen, harresitik kanpo.]]
Gaur egun harresi horren gorpuzkiaren gainean alde zaharreko etxeak kokatzen dira. XVI. mendean Lezo-Lasao familiak zuen dorrearen jabetza eta hauen ondoren San Juan de Olazabal sendiak, denboraldi batez "Sanjuangoa" izena jasoz.

## Ezaugarriak 
Dorreak oin lauangeluarra du, behekoa eta beste hiru solairu eta hormak oso lodiak. Eraikinerako erabili ziren materialak harlangaitza eta silarria dira. Erdi Aroko elementuak oso aldatuta daude, hala nola, barruko horma berriak eta leihoen handitzea etxebizitzetara egokituz. Etxeaurrean modiloi ugari daude, zurezko urkamendiak zituztenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hamida Djandoubi

**Hamida Djandoubi** (; 1949ko irailaren 22 &ndash; 1977ko irailaren 10a) Frantzian heriotz-zigorra jaso zuen azken pertsona izan zen. Tunisian jaiotako nekazaria, 1968an Marseillara joan zen bizitzera eta sei urte beranduago bere neskalagun-ohia zen 22 urteko Élisabeth Bousquet bahitu, torturatu eta erail zuen. 1977ko otsailean heriotza zigorrera kondenatu zuten eta urte bereko irailean exekutatu zuten. Mendebaldeko Europan eta Europar Batasunan exekutatutako azken pertsona izan zen, baita Mendebaldean burugabetzearekin zigortutako azken pertsona. Marcel Chevalier izan zen bere borrero.
Petit Gabizos

**Petit Gabizos** Pirinioetako mendia da, Bearno eta Pirinio Garaien artean dagoena. Tontorra 2.639 metrotara dago eta iparraldean Soulor mendatea du.

## Kanpo estekak
Andrea Oubiña

**Andrea Oubiña Rodríguez** (O Grove, 1990ko azaroaren 10a - ) galiziar arraunlaria da. Kontxako bandera bederatzi aldiz irabazi du, eta sei aldiz Emakumezkoen Traineru Liga. Batela, trainerilla eta trainerutan hainbat txapelketa irabazi ditu, eta Galiziako txapelketa irabazi du kategoria guztietan.

## Ibilbidea 
Herriko Amegrove taldean hasi zen arraunean. 2008an Samertolameu taldean ari zela Galiziako selekzioa osatu zen (gerora Rias Baixas izango zena) eta Kontxako Banderara aurkeztu zen. Aurreneko bost Kontxako Banderak jarraian irabazi zituen. 2015ean San Juanek fitxatu zuen eta gipuzkoarrekin lau Bandera gehiago irabazi zituen. Horrela beste inork lortu ez duen errekorra ezarri du, 9 Kontxako Bandera. Hauekin batera sei Liga nagusi eta bandera ugari ere eskuratu zituen. Ontzi txikietan ere hainbat Espainiako txapelketa lortu ditu.

## Taldeak 
## Garaipenak 
### Traineruan 
* Kontxako Bandera (9)
** Rias Baixas (5): 2008, 2009, 2010, 2011, 2012.
** San Juan (4): 2015, 2016, 2017, 2018.
* Euskotren Liga (6)
** Rias Baixas (2): 2009, 2010.
** San Juan (4): 2015, 2016, 2017, 2018.
* Espainiako Txapelketa (2): 2010, 2011.
* Galiziako Txapelketa (2): 2010, 2014.
* Emakumezkoen Galiziako Traineru Liga (2): 2009, 2010.
### Ontzi txikietan 
* Espainiako Trainerilla Txapelketa (6): 2007, 2011, 2012, 2013, 2014, 2016.
* Espainiako Batel Txapelketa (4): 2006(kad), 2007 (gaz), 2012, 2013.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Euskotren Ligako webguneko informazioa
* Elkarrizketa; *Gero eta gehiago kostatzen da irabaztea, eta horrek ematen dio balioa lortutakoa*ri  Berria, 2022ko irailaren 11
Crescencio Cuéllar

**Crescencio Cuéllar Tainta** (Iruñea,  - ) nafar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena. David eta José Luis bere anaia gazteak futbolari ohiak dira baita ere. Bere semea Eneko futbolaria da gaur egun.

## Kirol Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jokalari profila Athleticen webgunean
Iñaki Ibáñez

**Ignacio Francisco "Iñaki" Ibáñez Sagardoi** (Iruñea,  - ) nafar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea
José Javier Pascual

**José Javier Pascual Blanco** (Iruñea,  - ) nafar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Trifon

**Trifon**, kristauentzat *San Trifon* (Trypho) (Lampsako, 232 – Nizea, 250eko otsailaren 2) Dezioren (249-251) zapalkuntzaren ondorioz martiria izan zen gazte kristaua zen. Kristau guztiek gur egiten diote. Bere jaia otsailaren 1an ospatzen da.

## Biografia 
Tradizioaren arabera, San Trifón Kampsade-n Frigia jaio zen, gaur egungo Turkian. Txikitatik antzara talde baten arduraduna izan zen. Haren izena *τρυφη* grezieratik dator (*tryphe*) hau da "sentibera". Sendatzaile bezala ospe handia lortu zuen, bereziki animaliekin. Santu anargiro zen, hau da, bere lanen truke ez zuen dirurik onartzen. Dezioren jazarpenak zirela eta, Nizean harrapatu zuten, 250. urtearen inguruan, eta gogor torturatua izan zen. Azkenik, Lizio prefektua kristautatu zuela eta, burua moztu zioten.

## Debozioa 
Trifonen debozioa kristautasunaren korronte guztietan dago onartuta. Haren erlikiak oso baloratuak izan ziren. Hasieran Kanpsaden lurperatu zuten baina, ondoren, haren gorpua Konstantinoplan lurperatu zuten eta georago Erroman. Haren festa otsailaren 1.an ospatzen da.

Bereziki garrantzitsua eliz ortodoxoaren santutegian da; han lorazainen eta mahastizainen patroia da. Eliz asko berari eskainita daude. Montenegroko Kotor hiriko patroia da (bertan urte batzutan haren burua gorde zuten) bestetik ere, eta Moskuko santu bat. Ikono errusiarretan belatz batez azaltzen zaio, berak egin omen zuen mirakulu bat gogorarazteko. *Eukoologio Handia*n karraskarien eta matxinsaltoen inbasioen aurkako babesa eskaintzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :San Trifonen biografia.
Vicente Uritz

**Vicente Uritz Balliriain** (Iruñea, Nafarroa Garaia,  - ) nafar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Ignacio Coyne

**Ignacio Coyne Lapetra** (Iruñea, 1872 &ndash; Zaragoza, ) nafar argazkilari eta zinemagilea izan zen. Anselmo María Coyné (1830-1896) argazkilariaren semea, bere ibilbide profesionala Zaragozan egin zuen.

## Filmografia 
* *Gigantes y cabezudos por la calle de Alfonso*
* *Inauguración de la Exposición Hispano-Francesa*
* *Llegada de los Reyes a Zaragoza*
* *Desde el Coso a la calle Cerdán*
* *Torrero y la Ribera*
* *Plaza de la Magdalena*
* *Coso y paseo de Santa Engracia*
* *Campaña del Rif*
* *Guerra de Melilla*
* *Toma del Gurugú*
* *La Caseta Z*
* *Vida en el Campamento*
Félix Lavilla Munarritz

**Félix Lavilla Muñarriz** (Iruñea,  - Madril, ) nafar piano-jotzaile eta musikagilea izan zen. Julián Lavilla Errenteriako musika-bandaren zuzendariaren semea, Teresa Berganza mezzo-soprano ezkondu (1957-1977) eta elkarrekin askotan lan egin zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Luis Fernández Prieto

**José Luis "Txelis" Fernández Prieto** (Bilbo, ) bizkaitar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Aitor González

**Aitor González** izan daiteke:
* Aitor González Jiménez (1975- ) gipuzkoar txirrindulari ohia;
* Aitor González Prieto (1990- ) bizkaitar txirrindularia.
Aitor González Prieto

**Aitor González Prieto** (Ermua,  - ) bizkaitar txirrindularia ohia da, 2016tik 2018ra profesionala izandakoa.

## Palmaresa 
**2011**
* Antzuola Saria
* 2. Gorlako Igoeran
* 2. Oñati Sarian
**2012**
* 2. Ereñoko Udala Sari Nagusian
* 2. Lehendakari Txapelketan
**2013**
* Oroko Andre Maria Saria
* 2. Toledoko Itzulian
* 3. San Martin Proban
**2014**
* Galiziako Itzulia eta etapa 1
**2015**
* Euskal Herriko errepideko txapelketa
* Nafarroako Itzuliko etapa 1
* Oroko Andre Maria Saria
* Zamorako Itzuliko etapa 1
* Altzoko Igoera
* San Martin Proba
* Galiziako Itzulia eta etapa 1
* 3. Zamorako Udala Sarian
* 3. Euskaldun Txapelketan

## Taldeak 
* Euskadi Basque Country–Murias Taldea (2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Miguel Angel Olaberri

**Miguel Angel Olaberri Arronitz** (Iruñea, ) nafar apaiz katolikoa da. Don Boscoren Salestarra, 2011n Kongoko Pointe-Noire hiriko eliz-administratzaile eta 2013an apezpiku izendatu zuten.
Félix Lavilla

**Félix Lavilla** izan daiteke:
* Félix Lavilla Munarritz (1928–2013) nafar piano-jotzailea;
* Félix Lavilla Martínez (1962-) gaztelar politikaria.
Madalena basilika (Errenteria)

**Maria Madalena basilika,** sarri **Madalena baseliza** ere deitua, izen bereko kalean kokatzen den Errenteriako eliza bat da.

## Historia 
Eraikuntza data ez da ezagutzen, baina 1487 urte inguruan berreraikitzeko lanak helburua zuten 60.000 marabedi jaso zituen Juan de Gabiria izeneko batek eta Domingo de Lizarzak errege-erreginari eskaera luzatu horren inguru.1523tik aurrera hainbat dokumentuetan azaltzen da. Santiago Bideko erromesei aterpe emateko sortua, Erdi Aroan Errenteria, Gipuzkoa eta Nafarroako jendearentzat ospitalea ere izan zen, batez ere, San Lazaro gaitzaz jotakoentzat, alegia, legenarra zutenentzat. Gaixotasunaren kutsatze arriskua zela eta ulergarria da baseliza herriaren harresitik at egotea. Garaiko ohituraz, gaixoak ate batetik sartu eta sendatzerakoan beste batetik irtetzen ziren. Aurrerago, legenarragatik ezik, ahoko gaixotasunagatik (afta) amek umeak eramaten zituzten santaren ospitalera eta beti ere, herritarrak hainbat eskariekin zihoazten.
[alt=|erdian|thumb|500x500px|[Errenteria itsas bazterra zen. Itsasoa Madalena kaleraino eta Baselizaraino heltzen zen, harresitik kanpo. ]]
XVII. mendetik XIXra, ordurako legenarradunik ez zegoela, gorabehera handiak jasan zituen baselizak. 1638an frantzes armadak su eman zion eta beherakada handia sufritu zuen. Urte batzu geroago Udalak zaharberritze lan handiak egin zituen eraikina zimentatuz, koruko hormak berreraikiz, arku berriak jarriz, etab. Apezpikuaren aginduz baseliza eraitsia izan zen, nahiz eta 1732an berreraiki zen.

1886an Ponte Ordoqui arkitektoak baselizaren egoera txarra adierazi zion Udalari eta zaharberritze prozesuari ekin zion eraikinaren estalkiaren egitura agerian utziz, ura irazteko arazoak konponduz, korua berreginez, eta beste, gaur egun duen itxura hartuz.

Berrikuntza lanak gure egunetaraino iritsi dira.

## Ezaugarriak 
Absidea ekialdera begira du. Etxeaurrea apaingarrietan urria eta hareharriz eraikia da. Korua eusten duen egurrezko egiturak “U” forma du.

Barruan Santa Maria Magdalenaren bi irudi daude, berriena herriko festetan prozesioan ateratzen dena. San Joseren irudi bat ere bada bertan, barroko estilokoa.

## Ospakizuna 
Madalena egunean, uztailak 22, meza ostean, parrokiako batzarrak, Udalbatza, Udal Txistulari taldea, Errenteria Musikal Kultur elkarteko Musika Banda eta Ereintza Dantza taldeak lagunduta Magdalenaren irudia prozesioan baselizatik Jasokundearen elizara eramaten dute eta bertan Santiago egunerarte, herriko festen amaierarte, geratzen da.

## Maria Magdalenaren lagunak 
Irabazi-asmorik gabeko elkartea da, 2014ean ofizialki sortua. Errenteriako auzokide batzuk sortutako elkarte honek Magdalenaren baselizaren mantenu eta hobekuntza lanak bultzatu nahi dituzte eta erabilpen kultural desberdinak sustatu.

## Irudiak 

Fitxategi:Madalena basilika 04.jpg|Eliza barrutik
Fitxategi:Madalena basilika 03.jpg|Sabaiaren xehetasuna
Fitxategi:Madalena basilika 01.jpg|Festetan ateratzen duten Madalenaren irudia
Fitxategi:Madalena basilika 02.jpg|Madalenaren beste irudia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josep Moragues i Mas

**Josep Moragues i Mas** (Sant Hilari Sacalm, 1669 &ndash; Bartzelona, 1715ko martxoaren 27) Espainiako Ondorengotza Gerran Borboien kontrako borrokan gailendu zen militar katalana izan zen.
thomb|330px|ezkerrera|Josep Moragues i Mas jeneralaren omenezko harlauzak haren jaiotetxean.
Aulki-jokoa

***Aulki-jokoa*** Uxue Alberdi idazleak argitaraturiko bigarren narrazio lana da. Hiru emakumeren ahotsek josten dute eleberri honen sarea: Teresa, Martiña eta Eulali haurrak, gaztetan eta, jada adinekoak, arratsaldero kafea hartzen, gozotegian, nor bere aulkian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sava Serbiakoa

**Sava Serbiakoa**, **San Sava** kristau ortodoxoentzat, (; 1175 edo 1176 &ndash; Tarnovo (Bulgaria) 1235 edo 1236ko urtarrilaren 14) Serbiako figura historiko garrantzitsua eta bertako Eliza Ortodoxoaren sortzailea izan zen. Hari esker Serbiako Elizak Konstantinoplatik autozefalia jaso zuen.

## Bizitza 
Bere bizitzaren inguruan hutsune handiak daude. Haren benetako izena **Rastko Nemanjić** zen eta Ana Serbiakoaren eta Esteban Nemanjaren semea zen; Neamanjak Rascia Serbiako Erdi Aroko estatua sortu zuen, Savas, bestetik, Esteban I. Nemanjić, Serbiako lehen erregearen anaia izan zen. Aitarengandik, gaur egungo Herzegovinako Zahumlje lurraldeko printzerria jaso zuen baina bera eskaintza ezeztatu zuten eta Athos mendira joan zen; han bere izen monastikoa jaso zuen, Sabas. Askotan Sabasen historian kondaira nahasten da eta hori gertatzen Athosen gertatutako gerataera batekin: profezia batek errege odoleko monje batek birjinaren ikono baliotsu bat, Bogorodica trojerucica edo *Hiru eskuen Andre Mariaren ikonoa*, jasoko zuela eta horrela gertatu omen zen.

Ondoren, bere aitak ere abitua hartu zuen, Simeon izenareik. Savak Athos mendira joateko gonbidatu zuen eta hark onartu zuen, 1197an. Biek elkarrekin monjeen bizitza aldatu zuten eta monasterio berriak sortu zituzten. Lan horri esker Athos mendiaren bersortzaileen izena jaso zuten. Orduan, monasterio berri bat sortzeko asmoaz, oso gaizki zegoen bat aukeratu zuten eta Hilandar monasterioa. Arrakasta itzela izan zen eta, ondorioz, Alexio III.a Angelo enperadoreak (1195-1203) monasteriori erabateko autonomia eman zion. Hilandar Serbiako erlijio-zentro nagusia da eta mendetan zehar haren garrantzia berean mantendu da.

1219tik 1233ra Serbiako Artzapezpikua izan zen. 1234an, apezpikuaren kargua Arsenio I.aren eskuetan utzi zuen eta Kristo hilobia ezagutzeko Jerusalemera joan zen erromes moduan. Jerusalemdik bueltako bidean Veliko Tarnovon gelditu zen, Bulgariako enperadoreari, Ivan Asen II.a Bulgariakoa, Bulgariako Aitalehena bezala onartua izateko egin zituen lanak azaltzeko. Hiri horretan hil zen, 1236ko urtarrilaren 14ean. 1237an, negoziazio luze batzuen ondoren, Serbiako erregeak, Stefan Vladislav, santuaren gorpuzkiak berreskuratu zituen, Mileševako monasterioan lurperatuz.

Sava Serbiakoren oroimenez, Belgraden, otomandarrek haren gorpuzkiak erre omen zuten tokian San Sava katedrala eraikitzen ari da. Eliza Ortodoxoak haren festa urtarrilaren 27an ospatzen du.

## Erretze sinbolikoa 
1594ko apirilaren 27an Serbia Otomandar Inperioaren agindupean zegoen. Patxa otomandarra Koca Sinan Pacha zen; agintari hau ez zen turkiarra, albaniarra baizik. Bere asmoa serbiarrak musulman bihurtzea zen eta asmo horrekin ekintza sinbolikoa egin zuen: santuaren erlikiak Belgradera eramatea eta bertan publikoki erretzea agindu zuen. Halaber, botere otomandarra onartua izatea nahi zuen, batez ere 1594an gertatu zen Banateko matxinada. Bere helburua ez zuen erabat lortu eta, nahiz eta Bosniako eta gaurko Serbiaren hegoaldeko zonalde batzuk islamizatzea lortu, serbiar herriaren gehiengoak ortodoxoa izaten jarraitu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* San Sava katedrala

## Kanpo loturak
Ramón Castro

**Ramón Castro Artatxo** (Iruñea,  - Valentzia, 1923) nafar politikari liberala izan zen, Valentzian bizi zena. *Requena e Hijos* ontzi-enpresaren jabea, diputatu eta senatari hautatu zuten.
San Sava katedrala

**San Savaren katedrala** ( edo *Hram Svetog Save*) Belgradeko (Serbia) eliza kristau ortodoxoa da, Europako eliza ortodoxo handiena. Eliza San Savari eskainita dago. San Sava Serbiako Eliza Ortodoxoaren sortzailea izan zen eta herrialde horren garrantzi handiko pertsonalitatea. Eliza oraindik eraikitzeko prozesuan dago.

## Historia 
Suposatzen da katedral berria 1595ean otomandarrek San Savasen gorpuzkiak erre zituzten leku berean dagoela. Eraikuntza 1935an hasi zen eta gaur egun aurrera darraio. Dirua dohaintzen boluntarioetatik eskuratzen dute.

1895ean, gorpuzkiak erre eta hirurehun urte geroago, Belgraden tenplua berreraikitzeko elkarte bat sortu zen. Helburua aurrekoaren toki berean berri bat eraikitzea zen. Hasieran eliza txiki bat egin zen baina benetako eraikuntza hasi zenean txiki hori beste toki batera eraman zuten. 1905ean lehiaketa irekia antolatu zen eliza berriaren diseinua aukeratzeko; antza, aurkeztu ziren proiektuak, bost, ez ziren egokiak eta atzera bota zituzten. Balkanetako Gerrak lehendabizi (1912-1913), Lehen Mundu Gerrak ondoren (1914-1918) proiektua geldiarazi zuten. 1919an berriro ekin zioten asmoari. 1926an beste lehiaketa ireki zen eta orduan 22 proiektu aurkeztu ziren; guztien artean Aleksandar Deroko arkitektoarena aukeratu zen. Eraikuntza 1935ko maiatzaren 10ean hasi zen. 1941an, Bigarren Mundu Gerrarekin, obrak berriro ere gelditu behar izan zituzten, orduan Luftwafferen bonbardaketen beldurrez. Gerra urte horietan eliza biltegi eta aparkaleku moduan erabili zuten. 1958an German Serbiakoa patriarka lanekin bukatzeko baimena eskatu zuen. 88 eskaera egin zituen baina gobernu komunistak ez zion baimenin eman 1984 arte. Elizaren jarraitzeko aukeratutako arkitektoa Branko Pešić izan zen. Proiektuak berritu eta gero 1985aren abuztuaren 12an lanak berriro martxan jarri ziren. Kanpoaldea 2003an bukatutzat eman ziren. Geroztik barrualdea ari da osatzen.

## Ezaugarriak 
San Savaren katedrala Belgraden aurrera eramaten ari den eraikuntza handiak sortzeko dinamika barruan kokatu daiteke.
Elizaren erdiko habeartea gurutze greziarraren itxura erakusten du. Erdian kupula handi bat du, lau petxinen gainean jarrita, alboetan abside gaineko sasikupula txikiagoekin. Sasikupula bakoitzaren azpian arkuekin heldutako galeria dago. Kupulak 70 metro ditu eta gainean urre zilarreztatuko gurutze nagusia 12 metro ditu; horri esker, katedrala 82 metro lortzen ditu. Garaiera gutxi izango balitze ere, katedrala hiriaren toki ikusgarrian kokatuta dago eta ikuspuntu guzietatik ikus daiteke. Katedralaren hedadura osoa 3.500 m²koa da, 91 metro luzeraz ekialdetik mendebaldera, eta 81 metro iparraldetik hegoaldera.

Tenpluaren kapazitatea 10.000 pertsonentzat da; gainera, koruan 800 eserleku ditu. Sotoan kripta bat dago non San Savaren altxorra dagoen eta San Lazarren hilobia, guztia 1.800 m²ekin. Fatxada marmol zurizko eta granitozkoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala.
Laniakea

**Laniakea** (hawaierazko *zeru erraldoia* edo *paradisu neurrigabea*) galaxia-superkumulu handi bat da, non Esne Bidea kokatua dagoen eta beste 100.000 bat hurbileko galaxia. Gaur egun Lur planetako biztanleen esparru astrofisiko handiena da.

Tokiko superkumuluaren definizio berriak lehen definitutako tokiko superkumulua, Virgo superkumulua, eranskin gisa birdefinitzen du. Hala ere, ondorengo ikerketek iradokitzen dute Laniakeak ez duela grabitate-loturarik: sakabanatu egiten da, inguruarekiko gaindentsitate gisa mantendu baino.

Laniakea suplekumulutik abiatuta lur planetara mugituz zoom bat egingo bagenu unibertso-osagai hauetatik pasako ginateke:
:Laniakea >> Virgo superkumulua >> Talde Lokala >> Esne Bidea >> Eguzki-sistema >> Lurra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Javier Errazuriz

**Francisco Javier Errazuriz Larrain** (Arantza,  - Santiago, ) nafar merkatari eta politikaria izan zen. 1733an Indietara emigratu eta 1735ean Txileraino heldu zen. Santiago Larrain osabaren laguntzari esker hainbat negozio izan zituen eta Santiagoko alkate eta behin betiko errejidore izendatu zuten.

Txileko Errazuriz sendiko sortzailea izan zen. Txileko lau lehendakari bere ondorengoak diraː

* Fernando Errázuriz Aldunate, 1831
* Federico Errázuriz Zañartu ,1871tik 1876ra
* Federico Errázuriz Echaurren, 1896tik 1901ra
* Germán Riesco Errázuriz, 1901tik 1906ra

## Kanpo estekak
Santiago Larrain

**Santiago Larrain Bikuña** (Arantza,  - Santiago, ) nafar epaile eta politikaria izan zen. 1685ean Indietara emigratu eta, kapitaina izanik, Santiagoko alkate (1702-1707) eta Quitoko Errege-Entzutegiko presidentea (1715-1718) izan zen.