open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diabolo

**Diaboloa** jostailu edo eskujoko bat da, ardatz baten inguruan bi kopa edo kalota batzen dira, hareazko erloju baten forman gutxi-gorabehera, eta ardatzetik soka bat pasatzen da bi makilari muturretatik lotuta. 

## Erabilera 
Yo-yoak bezala (jatorri independentea duen tresna), momentu angeluarraren kontserbazioan oinarritutako efektu birakari baten bidez, sokari eraginda biraketa mugimendua mantendu egiten da diaboloan.

Diaboloarekin trikimailu eta ariketa ugari egin daitezke, makilekin, sokarekin eta erabiltzailearen gorputzeko hainbat atalekin mugimenduak eginez, eta baota diabolo bat baino gehiago soka bakarrean jarrita.

Diaboloak material ezberdinez eginda daude eta tamaina eta pisu ezberdinetan datoz.

## Historia 
Diaboloa garai kolonialean europarrek aurkitutako yo-yo txinatarretik eratorria da. Mendebaldeko herrialdeetan diabolo bati buruz ezagutzen den lehen aipamena misiolari batek egin zuen, Aita Amiotek, Pekinen, 1792an, Lord Macartneyren enbaxadoretza britainiarrea ezagutu zuelarik; ondoren, adibideak ekarri ziren Europara. Jostailuaren ospea aldakorra izan zen XIX. mendean. 

"Diabolo" izena Gustave Philippart ingeniari belgikarrak sortu zuen, XX mendearen hasieran diabolo modernoa patentatu zuenean. Philipparten 1905eko patentean, Diable, "Deabrua" frantsesezko izen alternatiboa ere eman zion. 20. mendearen hasieran "loriot" terminoa ere erabili zen Ingalaterran, baita "rocket -ball" ere. Philippartek diaboloa bere asmakizuna zela esan zuen. Egia esan, Napoleonen garaiko jostailu bat hobetu zuen, zeinak Txinan lehenago sortutakoak zituena oinarrian. 

Charles Parkerrek 1906an *diabolo* terminoaren AEBetako lizentzia eskuratu zuen, eta jostailuaren lehen uneko fama azkarrak 1910era arte iraun zuen, baina kalitate eskasagoko modeloen agerpenak fama kendu zion jostailuari, eta Parker Brothers katalogotik kendu ere egin zuten.

20. mendeko Euskal Herriko haurren artean jostailu ezaguna izan zen.  

## Iruditegia 

Fitxategi:1812-Costumes-Parisiens-diabolo-color.jpg|1812ko ilustrazioa.
Fitxategi:Diablo_fermo.jpg|Diaboloa, bere soka eta makilekin.
Fitxategi:Diabolo juggler in Ueno Koen.jpg|Hiru diabolo soka bakarrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gartxi

**Gar Txiki, Gartxi** euskal mitologiako pertsonaia berri bat da, Beasainen (Gipuzkoa) 2021. urtean sortua. Murumendiko Mari jainkosaren alabatxoa da. Amak Euskararen Sua zaintzeko ardura eman dio eta hortik Euskararen Suzaina da.

## Sorburua: *Amaren Sua* 
Patxi Saez Beloki beasaindar soziolinguistaren *Amaren Sua* artikuluan oinarrituta, Aittu! Euskara Elkarteak 2021ean asmatutako pertsonaia mitologikoa da Gartxi. 

## Gartxiren langintza 
Gartxik Euskararen Sua zaintzeko lantegia du Murumendiko Damazulo haitzuloan. Suzain ardura horretan ari dela, jakin du Euskararen Eguna (abenduak 3) Euskal Herriko bazter guztietan ospatzen dutela, eta berak ere ospakizun horrekin bat egin nahi du. Horregatik Amaren Sua, eta amak eman dion Euskararen Bandera ere, Beasaingo haurrei ekartzen dizkie Amaren Sua zain dezaten eta Euskararen Bandera lau haizetara zabal dezaten.

Abenduaren hirugarren eguneko goizeko 11:00etan, Beasaingo udaletxearen aurreko eskaileretatik eta alboko Zubimuzu plazatik, Gartxiri harrera egiteko herriko ikastetxe guztietatik etorritako 6-8 urteko haurrek, eztarria urratzerainoko garrasien artean, dei egiten diote, behin eta berriro, euskararen suzain txikiari:

Halako batean, haur guztien harridura eta miresmena sortuz, Gartxi denen aurrera azaltzen da eskuan Euskararen Sua bizi-bizirik dakarrela. Sua suontzian uzten du eta bizkar-zorroan daraman euskararen bandera, berriz, Beasaingo alkateari ematen dio eskura, plazan dagoen mastan lau haizetara jar dezan. Orduan, alkateak eskutik eskura herriko aginte makila ematen dio Gartxiri, Beasaingo herria euskararen agintepean jartzeko.

Gartxiren su ekartzera etorritako haurrek Euskararen Kriseilu bana daramate eskuan eta Gartxik ekarritako Amaren Sua plazako suontzian utzitakoan Euskararen Kriseiluak pizten dituzte su horrekin. Haurrek Euskararen Kriseiluak etxera eramango dituzte Euskararen Sua etxean zaintzeko eta etxekoen artean euskararen erabilerari buruzko hausnarketa egiteko.  Hausnarketa aldia amaitutakoan festa bat ospatzen da eta Gartxi opariekin etortzen da festa horretara haurrei egin duten suzain lana eskertzeko eta Amaren Sua Damazulora eramateko.

## Pertsonaiaren lanketa 
Aittu! Euskara Elkartearekin elkarlanean Hijos de Martin y Loinaz Beasaingo antzerki taldea arduratzen da Gartxi pertsonaiaren jantziaz, nortasunaz, entseguez eta antzezpenaz. Gidoiaren ardura, berriz, Gartxi pertsonaiaren sorreratik, Joseba Imaz Ganzarain beasaindarrak eta Aittu! Euskara Elkarteko kideak dauka. Gartxi pertsonaiari bizia estreinakoz 11 urteko June Landa gaztetxoak eman zion 2021eko abenduaren 3an. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Murumendiko dama
* Sugaar

## Kanpo estekak
Refinadora Costarricense de Petróleo

**Refinadora Costarricense de Petróleo** (RECOPE) Erdialdeko Amerikako enpresarik handientzat jotzen da, eta 61 urte ditu. Costa Ricak eskatzen dituen erregaien inportazio- eta banaketa-lanak egitera bideratzen ditu bere eragiketak. Eginkizun hori 1963an sortu zen, eta 1974an nazionalizatu ondoren ere mantendu zuen.

Bere xedea eta ikuspegia betetzeko, RECOPEk **Erregaien Sistema Nazionala** eraiki du. Sistema hori Moinen, Limonen (Karibeko eremua) dagoen petrolio-kaiak osatzen du, non lehengaien ontziratzeak jasotzen diren; poliduktua, Erdialdeko Amerikako gune bakarra, eta haren bidez Moinetik Puntarenaseko Barrancaraino ponpatzen da produktua, ia herrialde osoa zeharkatuz ekialdetik mendebaldera, non erregai garbiak, hala nola gasolina, diesela eta jet erregaia, garraiatzeko modurik seguruena eta ekonomikoena den; baita lau banaketa, salmenta eta biltegiratze instalazio ere, gasbideen bidez elkarri lotuta daudenak. 

Merkataritza- eta eragiketa-jarduera handiena duen landarea Moinen dago, eta han daude fintze-planta, herrialdeko biltegiratze-parkerik handiena eta produktuak erdiko ordokira ponpatzeko estazioa ere. Horien atzetik, Cartagoko El Alto de Ochomogo, Alajuelako La Garita eta Puntarenaseko Barranca terminalak daude. Aireontziak erregaiz hornitzeko instalazioak ere baditu nazioarteko aireportuetan: Juan Santamaría Alajuelan, Daniel Oduber Liberian, Tobías Bolaños Pavasen, San José eta Limóngo aireportuan. Ponpatze estazioak Moin, Siquirres, Turrialba eta El Alto de Ochomogon daude.

RECOPEren biltegiratze-ahalmen osoa 3.495.000 upel ingurukoa da. Herrialdeak egunean 50.000 upel inguru kontsumitzen ditu, hau da, ia 70 eguneko inbentarioa, eta horrek RECOPEri Costa Rican etenik gabe erregaiak hornitzeko misioa betetzen uzten dio, eguneko 24 orduetan, asteko 7 egunetan lanean. RECOPEk saltzen dituen produktuak hauek dira: Super Gasolina (RON 95), Gasolina Plus 91 (RON 91), Diesel 50 (gehienez 50 ppm sufre edukia), Jet-A1 hegazkintzako erregaia, AV-GAS hegazkintzako gasolina, Kerosenoa, AC-30 Asfaltoa, Bunkerra, Petrolio Gas Likidotua, IFOS, Asfalto Emultsioa, Diesel Astuna ( Diesela ), Nafta Astuna, eta etanolarekin nahastutako gasolina banatzeko proiektu pilotu bat mantentzen du Barrancako lantegian, Puntarenas eta Guanacaste probintzietan bakarrik banatzen dena, laster herrialde osora zabaltzeko ideiarekin.

Ikerketa-arloan, biodieselaren instalazio esperimental bat dago, eta, pasantien eta hitzarmenen bidez, Estatuko unibertsitateekin eta ikerketa-zentroekin lan egiten da erregai alternatiboak (bioerregaiak, gas naturala eta hidrogenoa) garatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* RECOPEren webgunea
* RECOPE Facebooken
* RECOPE Twitterren
* RECOPE Instagramen
* RECOPE LinkedInen
Jardin d'Acclimatation

'''Jardin d'Acclimatation'* 19 hektareako (47 akreko) haurrentzako jolas-parke bat da, Parisko Bois de Boulogne-ren iparraldean kokatua, beste erakargarri batzuen artean.

Parkeak arkularitza-eremua, ispiluen etxea, minigolf zelaia, bide estuko trenbidea, zaldi-ibilaldiak, karusel bat, txotxongilo-antzerkia, tiro-galeria bat eta haurrentzako arte-museo bat (*Musée en Herbe'') ditu.

Fondation Louis-Vuitton-etik oso gertu dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiffany & Co.

**Tiffany & Co.** (Tiffany edo Tiffany's bezala ezaguna) New York hirian egoitza duen luxuzko ondasunen enpresa estatubatuarra da.

Tiffanyk bitxiak, zilarrezko tresnak, portzelana, kristala, lurrina, erlojuak eta osagarri pertsonalak saltzen ditu, baita larruzko zenbait produktu ere. Elementu horietako asko posta bidez eta dendetan saltzen dira. Tiffany bereziki ezaguna da bere diamantezko bitxiengatik. Tiffanyk gustu eta estiloaren epaile gisa aurkezten du bere burua.

1837an New York hirian sortua, dendak "Tiffany, Young and Ellis" izenarekin elementu ugari saltzen zituen Manhattanen. Izena Tiffany & Company izatera laburtu zen 1853an, Charles Lewis Tiffanyk bere gain hartu zuenean. Bitxietan zentratu zen enpresa. Bere seme Louis Comfort Tiffany geroago familiako negozioaren lehen diseinu zuzendaria bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Claudine Brossekoa

**Claudine Brossekoa** (Bretainiako dukerria, 1450 – Niza, Savoiako dukerria, 1513)  Penthièvre etxeko noblea izan zen, ezkontzaz Savoiako etxearekin lotua.

## Bizitza 
1450. urtean jaio zen Bretainian. Joan II.a Brosse-koaren eta Nicole Blois-Châtillongoaren sei seme-alabetatik bigarren alaba eta laugarren umea izan zen.

## Ezkontza 
1485. urtean Filipe II.a Savoiakoarekin ezkondu zen. Bigarren emaztea izan zen, lehenengoa Marguerite Borboikoa izan zen eta. Une horretan, Filipek **Lurrik Gabea** izaten jarraitzen zuen, bere ilobak, Karlos II.a Savoiakoak, gobernatzen baitzuen Savoia dukerrian.

Claudinek eta Felipek sei seme-alaba izan zituzten:

* Karlos III.a Savoiakoa (1486-1553), Savoiako dukea. 1521ean Beatriz Portugalgoarekin ezkondu zen.
* Luis Savoiakoa (1488-1502).
* Filipe Savoiakoa (1490-1533), Saint-Just Suze eta San Pedro Rivaltako abadea, Genevako kondea, Faucigny baroia, Nemoursko dukea.
* Absalón Savoiakoa (1494-1494).
* Juan Amadeo Savoiakoa(1495-1495).
* Filiberta Savoiakoa (1498-1524), 1515. urtean Juliano II.a Medicirekin (1479-1516) ezkondu zen.

1496. urtean, Karlos II.a hil zenean, Filipe eta Claudine Savoiako duke-dukesa bihurtu ziren. Baina ez zen lizaroko izan, Filipe urtebete erregealdian egon ostean hil zen eta. Haren lehen ezkontzako semeak, Filiberto II.a Savoiakoak, jarraitu zion.

### Alargun 
Claudine Billiateko gaztelura erretiratu zen, dotetzat hainbat jaurerriren gozamena jaso ostean, hala nola, Poncin, Cerdon, Saint-Sorlin-en-Bugey, Lagnieu, Virieu-le-Grand, Rossillon, Saint-Germain-les-Paroisses, Ambérieu-en-Ugbetey eta Loytes. Hantxe izan zuen alaba gazteena, Filiberta, gero Gexeko markesa izan zena.

Aldi batez, Turingo Maindire Saindua gazteluan eduki zuten.

### Heriotza eta ehorzketa 
1513. urtean hil zen, eta Savoiako dukeen gazteluko kapera santuan dago lurperatuta, Chambéryn.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laudomia Pierfrantzesko Medici

**Laudomia Pierfrantzesko Medici** (Florentzia, 1518 – Paris, 1560) noblea izan zen, XVI. mendean. Medici familiako Popolani adarrekoa zen, Pierfrantzesko Mediciren alaba zen eta. Ezkontzaz, Épernayko anderea izan zen.

## Bizitza 
Gurasoak Pierfrantzesko Medici eta Maria Soderini izan ziren. Lorenzino Medici neba zuen. Bere ahizpa Magdalenarekin bizi izan zen denbora batez, Florentziako Santa María de los Angelesko Karmeldarren Komentuan.

1537. urtean, Lorenzino nebak Mediciko Alexandro Medici dukea hil ostean, Boloniara ihes egin zuen familia osoarekin batera.

### Ezkontza 
1539. urtean Pedro Strozzi Frantziako mariskalarekin ezkondu zen. Senarraren atzetik joan zen Veneziara eta gero Frantziara, eta 1558. urtean alargun geratu zen.

Agnolo Bronzinok egindako erretratu baliotsua gordetzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clarice Medici

**Clarice Medici** (Florentzia, 1489ko irailaren 14a – ibidem, 1528ko maiatzaren 3a) noblea izan zen, Piero II.a Medici eta Alfonsina Orsiniren alaba, Lorenzo II.a Mediciren arreba.

## Bizitza 
Medicitarren artean ohikoa zen ohiturari jarraituta, neskatoari bere amona Clarisa Orsiniren izena eman zitzaion, Clarisa.

Senide ospetsuak izan zituen, besteak beste, Leon X. Aita Santuaren osaba zuen Lorenzo Medici Handia aitona eta beste osaba bat Klemente VII.a Aita Santua.

### Ezkontza 
Filipe Strozzirekin ezkondu zen 1508. urtean eta Erromara joan ziren bizitzera, non Medicitarrek aita santutzaren bidez menderatzen zuten. Nebaren heriotza goiztiarraren ostean, senarra eta biok iloba Katalina txikia hezi zuten, geroago Frantziako Erregina izan zena.

Bikoteak 10 seme-alaba izan zituen:

# Pedro Strozzi (? 1558), buruzagi militarra, Laudomia Medicirekin ezkondua;
# Roberto Strozzi (1566. m.), Collalto baroia eta noble erromatarra, Magdalena Lorenzo Medicirekin ezkondua;
# Maria Strozzi, Lorenzo Ridolfirekin ezkondua;
# Leon Strozzi (h. 1515), Maltako Ordenako Zalduna;
# Julio Strozzi (h. 1537);
# Vicente Strozzi (h. 1537);
# Alejandro Strozzi (h. 1541);
# Luisa Strozzi (h. 1534), Luis Capponi senatariarekin ezkondua;
# Magdalena Strozzi, Flaminio Anguillarako kondearekin ezkondua;
# Lorenzo Strozzi (1523 - 1571), kardinala.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Marcello Vannucci, Las Mujeres de la Casa *Medici*, Newton Compton Editores, Erroma 1999, ISBN 8854105260

## Kanpo estekak
Rick Davies

**Richard Davies** (Swindon, 1944ko uztailaren 22a – East Hampton, New York, 2025eko irailaren 5a) ingeles musikaria izan zen.

Supertramp taldearen sortzaileetako bat, abeslaria, abestien egilea eta teklatu-jotzailea izan zen. Taldearen abesti ezagunenetako batzuk egin zituen: "Rudy", "Bloody Well Right", "Crime of the Century", "Ain't Nobody But Me", "From Now On", "Gone Hollywood", "Goodbye Stranger", "Just Another Nervous Wreck", "My Kind of Lady", "Cannonball" eta "I'm Beggin 'You".

Taldea Estatu Batuetara lekualdatu zen eta 1983an Davies taldeko buru bihurtu zen Roger Hodgson joan ondoren

## Diskografia 
### Supertramp 
* 1970 : *Supertramp* 
* 1971 : *Indelibly Stamped* 
* 1974 : *Crime of the Century* 
* 1975 : *Crisis? What Crisis?* 
* 1977 : *Even in the Quietest Moments...* 
* 1979 : *Breakfast in America* 
* 1982 : *...Famous Last Words...* 
* 1985 : *Brother Where You Bound* 
* 1987 : *Free as a Bird* 
* 1997 : *Some Things Never Change* 
* 2002 : *Slow Motion*

### Lankidetza 
* 1973 : *You And Me* from Chick Churchill - Roger Hodgson, Cozy Powell, Gary Pickford-Hopkins eta Martin Barrerekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charilaos Trikoupis

**Charilaos Trikoupis** (; Nauplio, 1832ko uztailaren 11 – Cannes, 1896ko martxoaren 30a) greziar politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen zazpi aldiz 1875 eta 1895 artean.

Zuzenbidea eta Literatura ikasi zituen Atenas eta Parisko unibertsitateetan, eta azken horretan doktoratu zen. 1852an Londreseko enbaxada greziarrera bidali zuten. 1865ean Erresuma Batuak Joniako uharteak Greziari lagatzea lortu zuen. Orduan Greziara itzuli eta Parlamentuko kide hautatu zuten. 1866an Kanpo Arazoetako ministro izendatu zuten.

1872an Bosgarren Alderdia sortu zuen programa erreformista batekin. Jurgi I.a Greziakoa erregeari leporatu zion gobernu greziarren ezegonkortasunaren errua, eta konstituzioan konfiantza-mozioa sartzea proposatu zuen.

1875ean izendatu zuten lehen ministro. Hurrengo sei urteetan Greziak hamabi aldiz aldatu zuen gobernua. 1882an eraberritzeko eta azpiegiturak eraikitzeko programa gauzatu ahal izan zuen. Garrantzitsuenak Korintoko kanala izan zen. Gastu handiak eta ustelkeriak Greziaren porrota eragin zuten. Trikoupis 1895ean dimititu eta Frantziara joan zen, eta han hil zen.
Estradamusu

**Estradamusu** Gipuzkoako erdialdeko mendi bat da, Izaspi-Samiñoko Kizkitzako ermitatik Ormaiztegira doan mendi lerroan kokatua, Beasain eta Ormaiztegi arteko mugan, Goierri eskualdean. 446 metroko garaiera du.

Errobizabal eta Aizpururekin batera osatzen duen mendilerroan hegoaldean dago, Beasaingo udalerriaren mendebaldean.  Hiruretan garaiera gutxien duen mendia da. 

Arane baserria dago 200 metro iparralderago, iturri eta guzti. 

## Abiapuntuak 
* Ormaiztegitik
* Arriaran eta Salbatore artean, Irubide etxearen ondoko bidetik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Camilla Martelli

**Camilla Martelli** (Florentzia, Florentziako Dukerria, 1545 - Florentzia, Toscanako Dukerri Handia, 1590eko maiatzaren 30a) Cosimo I.a Medici Toscanako Duke Handiaren maitalea izan zen lehenengo eta gero bigarren emaztea. Camillaren alaba, Virginia Medici, Modenako dukesa izan zen, Toskanako ondorengotza-lerroan legitimatua eta integratua izan zen.

## Bizitza 
Florentziako aristokraziaren familia garrantzitsuenetako batean jaioa, Camilla Antonio Martelli eta Fiammetta Soderiniren alaba zen. Bere edertasunarengatik goraipatua, Cosimoren lehen emazte Leonor Toledokoa hil ostean eta honek Leonor Albizikoarekin zuen harremana bukatu ostean, Camilla Cosimoren maitale bihurtu zen, bera baino 26 urte gazteagoa izan arren. Camilla bere ondoan egon zen zahartzaroan, bere osasun txarrarengatik Castello hiribilduan bizitza pribatura erretiratu zenean, bere seme Frantzisko I.a Mediciren alde abdikatu zuenean. 

### Ondorengoak 
Camillak alaba bat izan zuen Cosimorekin 1568. urtean, Virginia Medici, baina Cosimoren lehen ezkontzako seme-alabekin erresuminduta egoten zen beti. 

### Ezkontza 
1570. urtean ezkondu zen Cosimorekin, Pio V. Aita Santuaren aginduz. Hala ere, ezkontza morganatikoa zen, eta Camillari ez zitzaion *Dukesa Handia* titulua eman. Bere seme Frantziskoren kexuei erantzunez, Cosimok hauxe idatzi zuen: «Pribatua naiz eta Florentziako dama batekin ezkondu nintzen, eta familia onekoa», eta horrek esan nahi zuen jada duke handia ez zenez, libre zela emaztea gizarteko edozein mailatakoa aukeratzeko.

Camilla izan zen Cosimo eta haren seme-alaben arteko eztabaida mingotsen gune nagusia zahartzaroan. Ez zeuden ados luxu arranditsuarekiko zuten gogoarekin, zeina arrunta iruditu zitzaien lehen emaztearen, Leonor Toledokoa izan zenaren gustu onaren dotoreziaren aldean. Duke handiak, eskandalua ez pizteagatik, giltzapean sartu eta jai eta ospakizun ofizialak debekatu zituen.

1574. urtean, Cosimo I.ak gutxienez garun-hodietako istripu bat izan zuen, mugikortasun mugatua zuen eta ez zen hitz egiteko gai zirkulazio-arazoak zirela eta; apirilaren 30ean hil zen. 

### Senarra hil ostean 
Cosimo I.a Medici hil ostean, Camillak hogeita bederatzi urterekin Florentziako Murate komentura erretiratu behar izan zuen, eta han ez zuen ezkutatu berriro ezkontzeko itxaropena. Bere kexuen eta benetako histeriaren kapritxoen ondorioz, mojek berek eskatu zioten Duke Handiari beste leku batera eraman zezala, Santa Monika komentura hain zuzen ere, non neskato zelarik hazi zen. 1586ko otsailaren 6an, bere alaba Virginiaren eta Ekialdeko Zesarren, Ekialdeko Alfontso I.a Ferrarako dukearen bilobaren, ezkontzara joateko baino ez zitzaion utzi komentua uzten. Frantzisko I.a hil ostean askatasun handiagoz gozatzeko irrikaz, Fernando I.a Duke Handiari galdetu zion ea komentutik irteten utziko zion. Bere nahia onartu zitzaion eta Lappeggi herrian bizi ahal izan zen. Baina krisi politiko batzuen ostean, Santa Monicara itzultzera behartu zuen, eta bertan hil zen 1590. urtean.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Marcello Vannucci, *Le donne di casa Medici*, Newton Compton Editori, Erroma 1999, ristampato nel 2006. ISBN 8854105260

## Kanpo estekak
Ignacio Nates

**Ignacio Nates Alonso** (Bilbao, Bizkaia, 1999) bizkaitar abokatu, legelari eta unibertsitateko irakaslea da.

Gaur egun Zuzenbide zibileko irakaslea da Deustuko Unibertsitatean.

## Bizitza 
Zuzenbide Gradua ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean. Ondoren abokatutza masterra egin zuen Deustuko Unibertsitatean. Abokatutzan sartzeko proba gainditu ondoren, abokatu titulua lortu zuen 2023 urtean. Geroztik, abokatu gisa jardun du. Bizkaiko Abokatuen Elkargo Ohoretsuko abokatu elkargokidea da.

2024 urtetik doktorego ikerketa egiten ari da Deustuko Unibertsitatean eta zuzenbide zibileko irakaslea da.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2024, "Antonio Hernández-Gil" Abokatu Gazteen Saria
* 2022, Ikasketa Amaierako Sari Berezia

## Argitalpenak 
* 2025, Una aproximación al aprendizaje de la función social de la propiedad: El artículo 33 de la ce de 1978 a la luz de la doctrina y la jurisprudencia, *La enseñanza del Derecho civil en la España del siglo XXI*.
* 2024, La Mancomunidad de Cataluña: un primer paso hacia la construcción de España como Estado compuesto, Estudios de Deusto.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Garazi Romero

## Kanpo estekak
Randy Ebright

**Randy Ebright** (Ithaca, Michigan, 1977ko maiatzaren 16a), **El Gringo Loco**, **Amerinaco** eta **El Güero** ezizenez ere ezaguna, mexikartutako estatubatuar bateria-jotzailea eta abeslaria da, Molotov musika taldeko kide izateagatik ezaguna.

Molotov musika taldearen abestirik ezagunenetako batzuen egilea da; hala nola, *Molotov Cocktail Party*, *Use It or Lose It", "Guácala qué rico", "Ass Latino*, besteak beste.

## Diskografia 
### Molotovekin 
* *¿Dónde Jugarán Las Niñas?* (1997)
* *Molomix* (1998)
* *Apocalypshit* (1999)
* *Dance And Dense Denso* (2003)
* *Con todo respeto* (2004)
* *Eternamiente* (2007)
* *Desde Rusia con amor* (2012)
* *Agua Maldita* (2014)
* *MTV Unplugged: El Desconecte* (2018)
* *Sólo D’Lira* (2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Limako artxidiozesia

**Limako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren perutar artxidiozesia da. 1541eko maiatzaren 14an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1546ko otsailaren 12an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Liman dago. Egun artzapezpikua Carlos Castillo Mattasoglio kardinala da.

## Ordinarioak 
### Limako apezpikua 
* Jerónimo de Loayza (1541-1546)

### Limako artzapezpikuak 
## Artzapezpiku lagunkidea 
* Juan Landázuri Ricketts (1952-1955)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carabaylloko elizbarrutia

**Carabaylloko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren perutar elizbarrutia da. 1996ko abenduaren 14an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Sol de Oron dago. Egun apezpikua Neri Menor Vargas da.

## Ordinarioak 
* Lino Panizza Richero (1996-2022)
* Neri Menor Vargas (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jay de la Cueva

**Javier Fernando de la Cueva Rosales** (Mexiko Hiria, 1978ko urtarrilaren 5a), ezagunagoa **Jay de la Cueva** edo **Brian Amadeus Moderatto** ezizenez, mexikar abeslaria eta multiinstrumentalista da. Molotov musika taldearen sortzaileetako bat izandakoa, Micro Chips, Fobia, Titán eta Moderatto musika taldeetako kide izateagatik ezaguna da.

## Diskografia 
### Molotovekin 
* *¿Dónde Jugarán Las Niñas?* (1997)

### Fobiarekin 
* *Fobia On Ice* (1997)
* *Wow 87-04* (2004)
* *Rosa Venus* (2005)
* *XX* (2007)
* *MTV Unplugged* (2020)

### Titánekin 
* *Elevator* (2000)
* *Titán* (2005)
* *Dama* (2016)

### Moderattorekin 
* *Resurrexión* (2001)
* *Detector de metal* (2004)
* *Nos vemos en el invierno* (2005)
* *En directo... ¡ponte loco!* (2006)
* *¡Grrrr!* (2006)
* *Moderatto Army* (2007)
* *Queremos rock* (2008)
* *Carisma* (2012)
* *Malditos Pecadores* (2015)
* *Rockea Bien Duro* (2022)

### Bakarkakoak 
* *Jay de la Cueva* (2004)

## Kanpo estekak
Chosicako elizbarrutia

**Chosicako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren perutar elizbarrutia da. 1996ko abenduaren 14an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Chosican dago. Egun apezpikua Jorge Enrique Izaguirre Rafael da.

## Ordinarioak 
* Norbert Strotmann (1996-2023)
* Jorge Enrique Izaguirre Rafael (2023-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Arthur Colgan (2015-2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Icako elizbarrutia

**Icako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren perutar elizbarrutia da. 1946ko abuztuaren 10ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Ican dago. Egun apezpikua Héctor Vera da.

## Ordinarioak 
* Francisco Rubén Berroa y Bernedo (1946-1958)
* Alberto María Dettmann y Aragón (1959-1973)
* Guido Breña López (1973-2007)
* Héctor Vera (2007-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Jesús Mateo Calderón Barrueto (1969-1972)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luríneko elizbarrutia

**Luríneko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren perutar elizbarrutia da. 1996ko abenduaren 14an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Lurínen dago. Egun apezpikua Carlos García Camader da.

## Ordinarioak 
* José Ramón Gurrutxaga (1996-2006)
* Carlos García Camader (2006-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Salvador Piñeiro García-Calderón (2003-2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Botozko taula

[thumb|200x200px|Botozko taulak [Saint-Germain-l'Auxerrois elizan, Parisen]]
**Botozko taulak** erlijioko pertsonaia bati edo horiek irudikatzen zituzten objektuei boto bidez egindako promesa bat edo otoitz bat ohoratzeko agiri edo artelanak dira. 

## Adibideak 
Antzinako erromatarrek botozko funtzioa zuten margolanekin apaintzen zituzten beren tenpluak. Normalean, artistarik trebeenen lanak izaten ziren, eta haien azpian inskripzio bat egoten zen, *ex voto*-arekin amaitzen zena, hau da, agintzen zuenak jainkoren bati egindako promesa berehalako arriskuan betetzen zuela adierazten zuena.  

Antzinako abokatu batzuek ere erabili zuten metodoa, beren bezeroak auzitegian taula edo ohol txiki bat lepoan zintzilik zeramatela aurkeztuz, promesa sakratu baten bidez epaileen errukia sorrazteko. Ohikoa izan zen halaber garai batean naufragoek  lepotik erakustea botoa, herritarten errukia erakartzeko, eta hondoratzetik libratu zituen jainkozko ekintza ohoratzeko. 

Itsasgizonekin lotuta, botozko itsasontziaren funtzioa antzekoa izan da Europako hainbat elizatan, eta bereziki Euskal Herrikoetan. .Botozko taula eta margolan bikain bat ere bada euskal kostaldeko herri batean, Zumaiako elizan, Martinez de Mendaro marinelaren ohorezkoa, kasu honetan promesa bat betetzeko baino gehiago, gudu batean hil zen kapitain haren izenaren eta betiereko bizitzaren aldeko ekintza gisa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Piurako artxidiozesia

**Piurako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren perutar artxidiozesia da. 1940ko otsailaren 29an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1966ko ekainaren 30ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Piuran dago Egun artzapezpikua Luciano Maza Huamán da.

## Ordinarioak 
### Piurako apezpikuak 
* Fortunato Chirichigno Pontolido (1941-1953)
* Federico Pérez Silva (1953-1957)
* Carlos Alberto Arce Masías (1959-1963)
* Erasmo Hinojosa Hurtado (1963-1966)

### Piurako artzapezpikuak 
* Erasmo Hinojosa Hurtado (1966-1977)
* Fernando Vargas Ruiz de Somocurcio (1978-1980)
* Óscar Rolando Cantuarias Pastor (1981-2006)
* José Antonio Eguren (2006-2024)
* Luciano Maza Huamán (2025-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Federico Pérez Silva (1952-1953)
* Erasmo Hinojosa Hurtado (1961-1963)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Federico Richter Fernández-Prada (1973-1975)
* Emilio Vallebuona Merea (1975-1978)
* Augusto Beuzeville Ferro (1990-2004)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Huachoko elizbarrutia

**Huachoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren perutar elizbarrutia da. 1958ko maiatzaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Huachon dago. Egun apezpikua Antonio Santarsiero Rosa da.

## Ordinarioak 
* Nemesio Rivera Meza (1958-1960)
* Pablo Ramírez Taboado (1960-1966)
* Lorenzo León Alvarado (1967-2003)
* Antonio Santarsiero Rosa (2004-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chachapoyasko elizbarrutia

**Chachapoyasko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren perutar elizbarrutia da. 1803ko maiatzaren 28an ezarri zen Maynasko elizbarruti gisa eta 1843ko ekainaren 2an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Chachapoyasen dago. Egun apezpikua Humberto Tapia Díaz da.

## Ordinarioak 
### Maynasko apezpikuak 
* Hipólito Antonio Sánchez Rangel de Fayas (1805-1824)
*José María Amaga (1838-1843)

### Chachapoyasko apezpikuak 
* José María Amaga (1843-1849)
* Pedro Ruiz Zumaeta (1853-1863)
* Francesco Solano Risco (1865-1905)
* José Santiago Irala (1904-1909)
* Emilio Lissón (1909-1918)
* Pedro Octavio Ortiz Arrieta (1921-1958)
* José Germán Benavides Morriberón (1958-1968​)
* Manuel Prado Perez-Rosas (1970-1976)
* Antonio de Hornedo Correa (1977-1991)
* Ángel Simón Piorno (1991-1995)
* José Ignacio Alemany Grau (1995-2000)
* Emiliano Antonio Cisneros Martínez (2002-2022)
* Humberto Tapia Díaz (2022-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Otoniel Alcedo (1953-1958)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Æscwine Essexekoa

**Æscwine** edo **Erkenwine** (587-n hila) Essex Erresumako lehen erregea, edota Sledd lehenengo erregearen aita bezala aipatzen da Anglo-Saxoien zenbait kroniketan. Æscwine pertsonai mitikoa izan liteke, eta bere bizitzari buruz (erreala izatekotan) oso gutxi dakigu.

## Erreferentziak
Leptura annularis modicenotata

***Leptura annularis modicenotata*** *Leptura* generoko kakalardo moduko bat da, Cerambycidae familiakoa, Lepturini tribuan kategorizatua, Lepturinae azpifamiliakoa. Pic-ek deskribatu zuen zientifikoki 1901ean. 12-15 mm. neurtzen du. 

## Hedapena 
* Japonian aurkitu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sledd

**Sledd** (edo **Sledda**) Essexeko erregea izan zen VI. mendearen amaieran, ziurrenik 587 eta 604 inguruan. Oso gutxi dakigu berari buruz.

*British Library*-n gordetzen den ekialdeko saxoien genealogia bat (*Add. MS 23211*), IX. mendearen amaierakoa izan daitekeena, Æscwine erregearen seme eta ondorengo gisa aurkezten du. Normandiarren konkistaren ondoko historialariek - Enrike Huntingdongoa (*Historia Anglorum*), Roger Wendoverrekoa (*Flores Historiarum*) eta Mateo Pariskoa (*Chronica Majora*) - ordea, Eorcenwine (*Erkenwine*, *Erchenwine*) nabaritzen dute haren aita bezala. Haien testigantza Sledden garaiko gertakarietatik mende askotara urrun egon arren, pentsatzen da konkista aurreko beste material batzuetan oinarritu zirela.

Nahiz eta batzuetan Æscwine edo Eorcenwine kreditu izan erresumaren sortzaile gisa, Gilen Malmesburykoak eta Joan Worcesterrekoak (*Chronicon B*) bezalako historialarien lanetan agertzen diren genealogiek Sledd aurkezten dute Essexeko lehen errege bezala, eta *Add. MS 23211*ko genealogietan ere Sledd da bateratze puntu nagusia. Horrek iradokitzen du Sledd ekialdeko saxoien etxearen sortzaile gisa hartu zela. Autoritate ezagun batean oinarritu gabe, Roger Wendoverrekoak eta Mateo Pariskoa adierazten dute Sleddek bere aita zuzenean ordezkatu zuela hura 587an hil zenean.

Sleddek Ricularekin ezkondu zen, Kenteko errege Ethelbertoren arreba. Sledd izan zen Saebertoren aita, zeinak 604 inguruan hasi baitzuen bere agintaldia, eta beste seme baten ere bai, Seaxa, zeinen ondorengoek VIII. mendearen erdialdean Saebertoren ondorengoak ordezkatu baitzituzten. Seaxa agian Seaxbald bera izan zen, Swithelm erregearen aita, baina haren kokapena erabat ezezaguna da errege-etxearen barruan, eta Yorkeren ustez hori ez da sinesgarria datu kronologikoengatik.

## Erreferentziak
Saeberto

**Saeberto** (*Sæberht*, *Saberht* edo *Sæbert* bezala ere ezaguna) (616 inguruan hila) Essexeko anglosaxoien erregea izan zen (604 - 616 artean), bere aita Sledd erregearen ondorengoa. Ekialdeko saxoien lehen errege kristautu bezala da ezaguna.

Bere agintaldiaren iturri nagusia VIII. mendearen hasierako *Historia Ecclesiastica gentis Anglorum* da, Beda Agurgarriak (735-n hila) idatzia, zeinak adierazi baitzuen Mellitus izeneko misiolariaren ekialdeko saxoien artean egindako lanari buruzko informazioa Canterburyko Abade Albinorengandik jaso zuela, Londresko apaiz Nothhelm-en bidez, zeina gero Canterburyko artzapezpiku izan baitzen. Beste iturri batzuk dira Kronika Anglosaxoia, IX. mendearen amaierakoa izan daitekeen ekialdeko saxoien genealogia bat (*British Library Add MS 23211*), eta anglo-normandiar historialariek idatzitako genealogia eta erregeen zerrenda batzuk.

## Erreferentziak
Sigeberto I.a Essexekoa

**Sigeberto I.a** edo **Sigeberto Txikia** Essexeko erregea izan zen 626 eta 653 artean. Sigeberto Saewarden semea izan zen, 626an Wessexeko Erresumaren aurka borrokan hil zena. Aurrerago erregea izan zen Sighereren aita zen; hala ere Yorke historialariaren ustez litekeena da hau haren ondorengoa izatea, Sigeberto II.a. Sigeberto I.a paganoa zela uste da, eta ziurrenik 635ean Merciako Penda paganoarekin aliatu zen.

Haren heriotzaren ondoren, senide batek ordezkatu zuen, Sigeberto II.a.

## Erreferentziak
Sexraed eta Saeward

**Sexred** edo **Sexræd** eta **Saeward** (626 inguruan hilak) bi anaia izan ziren, eta Saeberto erregearen heriotzaren ondoren ekialdeko saxoien errege gisa batera gobernatu zuten, ezezaguna den hirugarren anai batekin batera.

Haien aita kristautu egin zen 604an, ekialdeko saxoien lehen errege kristaua bihurtuz. Saeberto 616an hil zenean, bi anaiek erregetza partekatu zuten, agian hirugarren batekin, iturri fidagarririk gabe *Sigeberto* izena zuela esaten denarekin (Bromton, ap. Decem SS. col. 743), baina agian titulurik gabeko Seaxbald zen, Swithelmen aita eta Sledd erregearen usteko anaia. Biek uko egin zioten kristautasuna onartzeari, paganismoa modu irekian praktikatzen zuten, eta beren menpekoei idoloak gurtzeko baimena eman zieten. Kristautasuna baztertu zuten, ingelesen jatorrizko erlijioaren mesedetan, beren jainko herrikoiak gurtzea ahalbidetuz.

Anaiek Mellitus, Londreseko apezpikua, elizan herriari eukaristia ematen ikusi zutenean, Beda Agurgarriaren garaian orokorrean uste zen esan ziotela: "Zergatik ez diguzu eskaintzen gure aita Saba-ri, horrela deitzen baitzioten, ematen zenion ogi zuri hura, eta oraindik jendeari ematen diozuna?" Mellitusek erantzun zien iturrian garbitzen baziren hura izan zezaketela, baina bestela ez ziela onurarik egingo. Haiek, ordea, esan zuten ez zirela iturrira sartuko, ez zutelako garbiketarik behar, baizik eta janaria. Apezpikuak behin eta berriz azaldu zien auzia, baina ukatu egiten zien eskaera. Azkenean haserretu ziren eta Mellitus beren erreinutik erbesteratu zuten.

## Erreferentziak
Sigeberto II.a Essexekoa

**Sigeberto II.a**, ezizenez **Ona** (Bonus) edo **Bedeinkatua** (Sanctus), Ekialdeko Saxoien erregea izan zen (653 - 660 edo 661), bere senide Sigeberto I.a Txikiaren ondorengotzan. Essexen Melitoren garaian apezpikutza bat sortu bazen ere, erresuma berriro paganismora itzulia zen, eta Sigebertoren erregealdian izan zen Ekialdeko Saxoien berriro kristautze sistematikoa errotu zena. Bedaren *Historia Ecclesiastica*-ko III. liburuko 22. kapituluan dago haren ibilbideari buruzko ia iturri bakarra.

## Erreferentziak
Lascano (Uruguai)

**Lascano** Uruguaiko hiri bat da, Rocha departamenduaren iparraldean dagoena, 14. eta 15. ibilbideen gainean. Izen bereko udalerriaren egoitza ere bada. Uruguai ekialdeko hezegune garrantzitsuek inguratzen dute. Izena Francisco Lascano euskaldunarengandik dator, Lascanok hasierako dokumentuak sinatu baitzituen.

## Geografia 
Montevideotik 260 km-ra dago, eta departamenduko hiriburutik (Rocha) 100 km-ra.

Cebollatí ibaia hiritik 13 km-ra dago, eta udan erakargarri bihurtzen da bertako uren lasaitasunagatik eta segurtasunagatik. Gainera, Lascanok Uruguaiko bi lantegi arrozgile garrantzitsuenak ditu (Saman eta Coopar), eta, beraz, herrialdeko hiriburu arrozgiletzat jotzen da.

Hauek dira inguruan dauden herri handienak: Velázquez (48 km), José Pedro Varela (42 km), Chuy (84 km), San Luis (50 km), 18 de julio (70 km), Cebollatí (60 km), Averías (13 km).

2023ko erroldaren arabera, 7572 biztanle zituen hiriak.

## Historia 
Francisco Fernández estantziariaren soroetan sortu zen, 1876. urtean. Jatorrian "Hiru Uharte" izena eraman zuen. Ondoren, gobernu nazionalaren aurrean polizia-agintariak eta zerbitzu publikoak edukitzeko egindako izapide desberdinen ondorioz, Francisco Lascanoren, Fernandezen adiskidearen izena hartu zuen, Fernández analfabeto izanik, hark sinatzen baitzituen dokumentuak.

## Hiriko ospetsuak 
* Artigas Barrios, politikaria
* Carlos Julio Eizmendi, biolinjotzailea
* Adauto Puñales, politikaria
* Yeanneth Puñales, politikaria
* Néstor García, Sidneyko olinpiadetan parte hartu zuen atleta
*  José Ignacio Techera, futboleko atezaina
*  Nelson Gutierrez, kirol kazetaria

## Iruditegia 

Image:
LascanoMap1875.jpg|1875eko mapa.
LacanoIglesiacatolica.jpg|Lascaoko eliza katolikoa.
Ruta15accesonorteLascano.jpg|15. errepidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Lascano udalerriaren informazioa.
* :Lascano Rocharen webgune ofizialean.
Sighere

**Sighere** Essexeko Erresumako errege izan zen bere lehengusu Sebbirekin batera 663 edo 664tik 688 ingurura arte. *Sigeberto Sæwarding* baten semea zen, seguruenik Sigeberto II.a, baina agian Sigeberto I.a ere izan liteke. Sebbi baino lehen hil zen, eta honek bakarrik gobernatu zuen Essex ondoren. Biek aurreko errege Swithelm-en lehengusuak ziren. Sighereren kasuan, berriz, paganismora itzuli zen, baina Sebbi kristau mantendu zen. Azkar elkarren aurkako lehiakortasuna garatu zuten. Sighereren aliatua Wessex izan zen, eta Sebbirena berriz Mercia. Lehia horren ondorioz, Merciako errege Wulfherek Essexen nagusitasuna ezarri zuen, eta Sighere bere iloba Osgythekin ezkontzera bultzatu zuen; Osgyth Frithuwolden alaba zen, Surreyko Merciako erregeordea. Merciako gotzain Jaruman izendatu zuten Essexeko herria berriz kristautzera. 673an, Sigherek Osgythengandik banandu zen, eta honek North Elmham-eko Beaduwine gotzainaren babespean ihes egin zuen. Sighere 688 inguruan hil zen, eta Sebbik hartu zuen Essexeko aginte bakarra.

## Erreferentziak
Swithelm

**Swithelm** edo **Swithhelm** Essexeko erregea izan zen 660tik 664ra.

Swithelmek Sigeberto II.a erregea ordezkatu zuen, bere anaia Swithfrith-ekin batera hau hil ondoren. Kristauekiko gehiegi adiskidetsua izatea leporatu zioten. Hala ere, 662an, Ekialdeko Angliako errege Etelbaldok konbertitzera konbentzitu zuen. 664an hil ondoren, bere lehengusuak, Sighere eta Sebbi, izan ziren haren ondorengoak.

## Erreferentziak
Sebbi

**Sebbi** (Sæbbi edo Sebba Santua ere deitua; 626 baino lehen - 695) Essexeko erregea izan zen, bere lehengusu Sigherekin batera, 664tik 683 ingurura arte. Sighere hil ondoren, Sebbi Essexeko agintari bakarra bihurtu zen 694ra arte.

## Erreferentziak
Arenal ibaia

**Arenal ibaia** Costa Ricako ibaia da, Karibe itsasoaren isurialdean dagoena. Herrialdearen iparraldean dago. San Carlos ibaian isurtzen ditu urak, eta Tres Amigos ibaiaren ondoko ibaiadar nagusietako bat da.

## Ibilera 
Arenal sumendiaren magalean jaio zen, La Fortuna hiritik gertu, San Carlos kantonamenduan, Alajuelako probintzian. Mendebalde-ekialde norabidean doa, meandroak osatuz, gero ipar-ekialderantz desbideratzen da, bere urak San Carlos ibaian isurtzeraino, Boca Arenal komunitatearen parean. Bere ibaiadar nagusiak Caño Negro, Aguacaliente, Chiquito, Aguas Gatas, Quebrada Burío, Platanillo eta Tito ibaiak dira.

## Garrantzia 
Ibai honen garrantzia bere urak, bere ibaiadarretakoekin, beste ibai txikiago batzuekin eta Cote urmaelarekin batera, Arenal aintzirako urtegia osatzeko erabiltzen direlako da, 87.8 km² eta 2.416 milioi m³-ko ur artifizialen presa, Costa Ricako konplexu hidroelektriko garrantzitsuena dena. Presa eraiki aurretik, Arenal ibaiak drainatzen zuen Arenal urmael zaharra, hasieran urtegia zegoen urmaela. Bere ibilbidean zehar, ibaiak ur-jauzi eta ur-lasterrak egiten ditu, eta horri gehitzen badiogu Costa Ricako turismo handieneko guneetako batean dagoela, rafting eta tubing-a praktikatzeko akuilatzen du ibaiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zeinen ederra izango den

***Zeinen ederra izango den*** abestia Zetak taldeak 2020an izen bereko albumean plazaratu zuen kanta da.

2020ko apirilaren 24an argitaratu zen, Covid-19 pandemia gertatzen zen bitartean argitaratu zen. Zetak taldeak bere jarraitzaileei bizitzako unerik zoriontsuenetako bideoak eta argazkiak eskatu zien, eta bideoklipa osatu zuen jarraitzaileen argazki eta bideo horiekin. Abestiak arrakasta handia lortu zuen jarraitzaileengan eta euskaldun guztiengan, ia lau milioi bisita izan baititu gero.

2025ko Mitoaroa ikuskizun sailean ere erabili zuten kantuetako bat da hau. 

Fitxategi:Zetak (51433410299).jpg|Pello Reparaz
Fitxategi:Mitoaroa2 ikuskizunaren hasiera.jpg
Fitxategi:Zetak-en Mitoaroa ikuskizuna2.jpg

## Hitzak 
Hitz hauek Covid-19 pandemiaren garaian idatzi zirela kontuan hartu behar da, indar handiago hartzen dute horrela kokatuz gero. Hauek dira abestiaren lehen hitzak, gero abestian zehar beste birritan errepikatzen direnak:
*Zeinen ederra izango den*
*Eguzki izpiak zure itzala belarretan marrazten*  
*Muxu bat Larrunen*  
*Garagardo bat zerura eroritakoen omenez*

:[...]
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zetak

## Kanpo estekak 
* Zetak Spotify
* Zetak Youtube
* ZETAK. &#x20;(2020-04-19).&#x20;*ZETAK - Zeinen Ederra Izango Den.* *Youtube, Iruñea*
* Zeinen Ederra Izango Den (Sinfonikoa). (Youtube, Zetak.
Swaefred

**Swaefred** (edo **Suebred**) Essexeko erregea izan zen bere anaia Sigeheardekin batera, 694tik 709ra, aita Sebbiren oinordeko gisa.

705ean, Wessexeko errege Ine-rekin harremanak hautsi zituzten, haren tronurako aurkariei babes eman zietelako. Brentfordeko sinodoan aurkari horiek Essexetik kanporatzea onartu zuten, trukean Ine erregeak Essex erasotuko ez zuela aginduz. Haien agintaldiko azken urteetako kronologia zehatza ez da argi; ez dakigu biek batera gobernatu zuten 709ra arte, ala Swaefred lehenago hil ote zen.

Swaefredek bi agiri eman zituen Nazeingeko lurrari buruz, moja-komentu bat sortzeko, nahiz eta agiri horiek beranduagoko kopietan bakarrik gorde diren. Dengie penintsulako lurrari buruz beste agiri bat ere eman zuen. Twickenham-eko lurrari buruzko agiri bat (S65) hari egozten zaio. Agiri hori balizko faltsutzat hartu izan da, baina idazle berriek ondorioztatu dute ez dagoela haren benetakotasuna zalantzan jartzeko arrazoirik.

709rako jada Offa, Sighereren (ko-erregea eta geroago aurkaria) semea, gutxienez oinordeko ofiziala zen eta, agian, Essexeko ko-errege ere bai, Merciako Cenred erregearekin batera Erromara bidaiatu zuenean. Bai Swaefred bai Sigeheard 709 inguruan hil ziren, eta Offak tronua hartu zuen.

## Erreferentziak
Saelred

**Saelred** (**Selered** ere deitua) Essexeko errege izan zen 709 ingurutik 746ra. Tronurako eskubidea Sledd Essexekoaren ondorengotzatik zetorren, dinastiaren sortzailea. Bere agintaldiaren zati batean, agian Swaefbertrekin batera errege izan zen, eta ustez, Middlesexeko azpi-erresuma berak gobernatu zuen. Saelreden heriotzaren data Anglosaxoien Kronikan jasota dago, nahiz eta inguruko xehetasunak ez diren erregistratu.

Saelreden oinordekoa Swithred izan zen, Sigehearden biloba. Saelred-en seme Sigeriko Swithred-en ondorengoa izan zen.

Aurretikoen antzera, Saelred ez zen errege independentea, baizik eta Merciako Erresumaren hitzezko basailua.

## Erreferentziak
Swaefbert

**Swaefbert** Essexeko erresumaren ko-errege izan zen, 715 eta 738 inguruan. Saelred erregearen menpean agindu zuen, agian Middlesex inguruan osatutako azpi-erreinuan. 

Bere bizitzari buruz ez da ezer gehiago gorde. 

## Erreferentziak
Swithred

**Swithred** Essexeko erregea izan zen, 746-758 artean. Sebbi baten semea zen eta Sigeheard erregearen biloba. Bere aurrekoak bezala, Merciako erresumaren menpeko erregea zen.

## Erreferentziak
Shadi Paridar

**Shadi Paridar** (Teheran, Iran, 1986ko uztailaren 2a) 2004an Emakumeen Nazioarteko Maisu Handi titulua jaso zuen lehen xakelari irandarra da. Irango Emakumezkoen Xake Txapelketa lau aldiz irabazi du. Irango Emakumezkoen Xake Federazioko presidenteordea da. 

2010eko urrian, Elo sailkapenean, 2253.a zen, Irango xakelari aktibo guztien artean 38.a, eta, garai hartan, herrialdeko emakume xakelarien artean, hirugarrena zen. 2250. postuan sailkatu zen 2021eko urtarrilean.

## Gazteen lehiaketetako ibilbidea 
Shadi Paridar zazpi urterekin hasi zen xakea ikasten. 1995etik 2001era (1373. eta 1379. urteen artean, Irango egutegian), herrialdeko 10, 12 eta 14 urtez azpiko emakumezkoen lehiaketetako txapeldun bilakatu zen, hurrenez hurren. 1996an, 9 urte zituela, Emakumezkoen Helduen Talde Nazionalean sartu zen. 

1996an (1374. urtea, Irango egutegian), Teherango emakumezko jokalari heldu azkarrena bilakatua zen, eta, herrialde osoko mailan, hirugarrena. 1995ean, emakumezkoen ,maisu titulua irabazi zuen, eta, Frantzian jokatu ziren 12 urtez azpiko Munduko Txapelketetan 14. postua lortu zuen. 1999an, Iranen irekitako emakumezkoen lehen lehiaketa irabazi zuen, bere partida guztiak irabazita. 

2000n (1378. urtea, Irango egutegian), hirugarren postua lortu zuen herrialdeko emakumezkoen helduen sailkapen nagusian, eta emakumezkoen selekziorako hautatu zuten lehen pertsona izan zen. Indiako txapelketetan, urte berean, parte hartu zuen 14 urtez azpiko bosgarren neska asiarra bihurtu zen.

2001ean, Shadi Paridar herrialdeko emakumezkoen txapeldun heldu bihurtu zen 9 partidatan 9 garaipeneko puntuazioarekin. Nazioarteko Emakumezko Maisu titulua lortu zuen. 

2003an, Asiako 16 urtez azpiko nesken txapelketa irabazi zuen. Shadi Paridar izan zen, orduko hartan, Asiako hirien txapelketan hirugarren postua lortu zuen lehen emakume xakelaria.

2004an, Shadi Paridarrek Antoaneta Stefanova emakumezkoen munduko xake txapelduna garaitu zuen Xake Olinpiadan. Orduan, Emakumeen Nazioarteko Maisu Handi titulua eskuratu zuen. Horrez gain, zilarrezko domina bat irabazi zuen banakako xake azkarrean, eta brontzezko domina bat taldekako xake azkarrean, Aretoko Asiako Jokoetan, Macaon, 2007an, eta brontzezko domina bat taldekako xakean 2009ko Asiako Jokoetan, Quang Ninhen, Vietnamen. 

Shadi Paridar berriz ere 3. postuan sailkatu zen Asiako emakumezkoen taldekako xake txapelketan, 2003, 2005 eta 2008an, eta lehen banakakoa eta hirugarren taldea 2009an.

## Joko estiloa 
Shadi Paridarrek normalean bere irekierak 1.e4rekin hasten ditu, fitxa zuriak dituenean.

Beltzekin, aldiz, 1.e4ri erantzuten dio siziliar defentsako Taimanov aldaerarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Echec et Mat dans la maison des présidents Hamshahri Online, 6 décembre 2007
Sigeriko Essexekoa

**Sigeriko I.a Essexekoa** Essexeko erregea izan zen, 758 ingurutik 798ra, abdikatu zuenean. Abdikatu ostean Erromara joan zen erromesaldian. Aurrekoak bezala, Merciako Erresumaren menpeko erregea zen.

Sigeriko Apezpikuaren ibilbideak, Sigeriko Canterburyko apezpikuaren bidaiari buruzko idatzia, 990. urtean eman zena, "Sigeriko Santu" baten eliza aipatzen du, ziurrenik Sigeriko I.a Essexekoa.

## Erreferentziak
Sigered

**Sigered** Essexeko azken erregea izan zen 798tik 825era. Essexeko Sigerikoren semea, Sigered errege bihurtu zen bere aitak tronua abdikatu zuenean.

812an, Sigered errege izateari utzi eta duke bihurtu zuten Merciako errege nagusien aginduz. 825ean, azkenean, Essexeko erresuma Egberto Wessexekoari eman zion.

Badira zenbait basailutza akordio Sigered eta Wessexeko erresumaren artean, baina ez dira guztiz argiak.

Iturri bat 825ean Egbertek emaniko agiria da, Rochesterren monastegi bati lur ematen diona. Agiriak Sigered “*East Saxons-eko duke*” gisa aipatzen du, eta ematea beste noble batzuekin adostu zuela dio. Honek erakusten du Sigered oraindik boterean zegoela 825ean, baina Egberten agindupean.

Beste iturri batek 825. urtean dio Egbert Wessexekoak “Kent, Sussex, Surrey eta Essexeko erresumak konkistatu zituela”. Honek erakusten du Sigered bere erresuma (dukerria 812tik aurrera) Egberti borrokarik egin gabe eman ziola, eta menpeko gisa aipatzen dela.

Hala ere, Kronikaren beste bertsio batek dio urte berean Egbert “Beornwulf eta Merciarekin Ellenduneko guduan aritu zela”, eta ondoren “bere semea Æthelwulf armada batekin Kente bidali zuela”. Kronika honek ez du Essex zehazki aipatzen, baina suposatzen da Kent eta Essex biak konkistatu zirela, eta *East Saxons* gisa izendatu daitezkeela.

## Erreferentziak
Sigeheard

**Sigeheard** Essexeko errege izan zen, bere anaia Swaefredekin batera, 694tik 709ra, tronua aita Sebbiren oinordetzan lortu ostean.

705ean, Wessexeko errege Ine-rekin harremanak hautsi zituzten, haren tronurako aurkariei babes eman zietelako. Brentfordeko sinodoan aurkari horiek Essexetik kanporatzea onartu zuten, trukean Ine erregeak Essex erasotuko ez zuela aginduz. Haien agintaldiko azken urteetako kronologia zehatza ez da argi; ez dakigu biek batera gobernatu zuten 709ra arte, ala **Swaefred** lehenago hil ote zen.

Sigeheardek, Merciako Cenredekin batera, Fulhameko erosketaren berrespena egin zuen: Herefordeko Tyrthel apezpikuak saldua, Londresko Waldhere apezpikuari.

## Erreferentziak