Substantibazio

**Substantibazioa** (latinetik eratorri zen: *substantivum* «izen (hizkuntzalaritzan)») hitz bat substantibo bihurtzeari deritzo hizkuntzalaritzan. Gehienetan aditzak izenak bihurtzen dira; izen horiek zerbait egitearen prozesua (adibidez, «idatzi» — «idaztea») esan nahi dute edo izen burujabeak dira (adibidez, «erabaki» (aditza) — «erabakia(k)». Beste hitzak ere izenak bihurtzen dira sarri, hala nola, izenondoak, partizipioak eta zenbakiak.

## Euskarazko adibideak 
Euskarazko aditzak izenak gisa sarritan erabiltzen ditugu; prozesu bat adierazteko «-n» atzizkia kentzen da eta «-a» atzizkia gehitzen zaio aditzari: «lapurtze**n**» — «Lapurtze**a** gauza gaizkia da»; hainbat aditzak izenak bihurtzen dira «-a» (artikulua) jasotzen dutenean: «erabaki» — «erabaki**a**», «erantzun» — «erantzun**a**».

Atzizki batzuen betebehar nagusia substantibazioa osatzea da: «-tasun» («maite» — «maitasun», «harrigarri» — «harrigarritasun»), «-pen» («ekarri» — «ekarpen», «itxaron» — «itxaropen»), «-keta» («aztertu» — «azterketa», «irakurri» — «irakurketa», «nahasi» — «nahasketa»), «-era» («luze» — «luzera», «sortu» — «sorrera»), «-men» («ikusi» — «ikusmen»), «-dura» («harritu» — «harridura»).

Zenbakien substantibazioa: «**Hamarretan** elkar ikustera joango gara», «**Lehenengoa** hobea da».

«Izan» eta «egon» aditzek eta «-(e)na» atzizkiak laguntzen digute partizipioak izenak egiten: «borroka egin» — «borroka egite**n duena**».

## Munduko hizkuntzetan 
Substantibazioa oso zabalduta dago munduko hiskuntzen artean.

Errusieran edozein izenondo izen bat bihur daiteke atzizkiak jaso gabe: следующий день *sledujuxtxij den*' «hurrengo eguna» — Этот день был плохим, но следующий будет лучше ''Etot den' byl plohim, no sledujuxtxij budet lutxxe* «Egun hau txarra izan da, baina hurrengo (eguna) hobea izango da».

Ingelesan artikulua behar da horretarako: *Basque* «euskal (izenondoa)» — *a* / *the Basque* «euskaldun bat / euskalduna»; eta prozesu bat adierazteko *-ing* atzizkia gehitzen da gehienetan: *to read* «irakurri» — *read**ing*** «irakurtzea». Izan ere, ingelesak atzizki ugari ditu substantibazioa osatzeko: *-ness*, *-ty*, *-tion* eta besteak. Ingelesezko aditz batzuk, euskaran bezala, substantibazioarekin erabiltzen dira bakarrik, adibidez, *to like* «gogoko / atsegin izan»: *I like **reading*** «**Irakurtzea** atsegin dut».

Koreeran substantibazioa *-ki* / *-gi* atzizkia gehituz osatzen da –*hada* «egin» — *ha**gi*** «egite»– eta esaldi bereziak osatzeko erabiltzen da, adibidez, erabaki bat adierazteko.

Finlandieran ezezko substantibazioa osatu daiteke, «zerbait egin gabe» adierazten duena: *kirjoitta* «idatzi» — *kirjoitta**matta*** «idatzi **gabe**».

Hizkuntza batzuetan hitzak ia inoiz edo inoiz ez dira aldatzen, haien artean txineraren aldaera guztiak eta Polinesiako hizkuntza guztiak daude. Hawaiieran, adibidez, *'ana* hitza erabiltzen da prozesu bat adierazteko: *hele* «etorri» — *hele ''''ana'''* «etortzea».

Krutxieran –hizkuntza eraikian– ezin da sarritan substantibazioa osatu, beste hizkuntzetan ez bezala; hitz osagarriak gehitu beharra dugu: *satuma* «lehenengo» — ***Satuma urraca*** *en biarhoku sakhlagi'' «**Lehenengo urratsa** zaila da beti», baina ezin da «Lehenengoa zaila da beti» bezalako esaldiak osatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak