open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
All We Imagine as Light

***All We Imagine as Light*** 2024ko Payal Kapadia indiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Cannesko Zinemaldian aurkeztu eta aitortua izan zen, Epaimahaiaren Sari Bereziarekin.

## Sinopsia 
Mumbain, Prabha erizainaren errutina aldatu egingo da Alemanian lan egiten duen senarraren ezusteko opari bat jasotzen duenean. Haren pisukide Anu, gazteagoa, alferrik saiatuko da hirian leku bat aurkitzen bere mutil lagunarekin elkartzeko. Kostaldeko hiri batera egindako bidaia batek aukera emango die beren desioak azaleratzeko. Mumbai ezagutzeko parada eskaini digu Kapadiak filmean, bi erizainen begiradatik. Pisukideak dira, nahiz eta belaunaldi, egoera sozial zein sentimental ezberdinetako emakumeak izan, baina gizartean harrapatuta daude bata zein bestea, askatasun nahiari oihuka. 

## Aktoreak
* Kani Kusruti : Prabha
* Divya Prabha : Anu
* Chhaya Kadam : Parvaty
* Hridhu Haroon : Shiaz, Anuren mutil-laguna
* Azees Nedumangad : Dr. Manoj
* Anandsami : gizona

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ander Makazaga: "Bi emakume, mundu oso bat", filmaren gaineko komentarioa *Irutxuloko Hitza*n, 2025/01/24.
Anora (filma)

***Anora*** 2024ko Sean Baker estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Anora Brooklyngo sexu-langile gazteak aukera izango du Errauskinen ipuina egia bihurtzeko oligarka baten semea ezagutu eta harekin bulkada batean ezkontzen denean. Baina albistea Errusiara iritsi eta emakumearen maitagarri-ipuina desagertzeko arriskuan egongo da, gurasoak New Yorkera joango baitira ezkontza baliogabetzera.

## Aktoreak
## Sariak 
Filmak sari ugari jaso ditu, besteak beste:
* 2025eko martxoaren 2an, Oscar sariak: Film onena, zuzendari onena, Emakume aktore onena, Gidoi onena eta Muntaketa onena.
* 2025eko otsailaren 16an, British Academy of Film and Television Arts sariak: Emakume aktorea, Casting eta Muntaketa. 
* 2024ko irailaren 15ean, Torontoko Zinemaldian: bigarren posizioan.
* 2024ko maiatzaren 25ean, Cannesko Zinemaldian Urrezko Palma.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bird (2024ko filma)

***Bird*** 2024ko Andrea Arnold ingeles zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Bailey 12 urteko gaztea da. Kenten bizi da bere aita Bugekin eta anaia nagusi Hunterrekin. Hirurak bizi dira grafitiz betetako etxe batean, baina sekula ez daude bakarrik. Izan ere, Bugen lagunentzat haien bigarren etxea dirudi, eta, festak egiten ari ez direnean, aitak erosi duen apoak haluzinogenoa den substantzia isur dezan saiatzen ari dira. Baileyk bere gela dauka, anaiarekin partekatzen duena, baina apenas du intimitaterik, eta arraroa da aitarekin soilik egon daitekeen unea. Bailey jendez inguratuta bizi da, baina haurtzarotik nerabezarorako trantsizioan bakarrik dago. Oraindik ere haur bat da, baina erantzukizunez beteriko bizitza bat egokitu zaio, eta haurrak diruditen helduen artean helduegia den haurra da Bailey. Egun batean, Bird izeneko pertsonaia bitxi batekin topo egingo du Baileyk; gona bat eta motxila jantzirik, hitz egiteko era lasaia du, ia inuzentea, eta bere gurasoen bila dabilela esango dio neskari. Birdek ez du Baileyren ingurukoen antzik, eta gazteari ordura arte ezagutu ez duen zaintza eskainiko dio.

## Aktoreak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dāne-ye anjīr-e ma'ābed

***Pikondo sakratuaren hazia*** (; ; ) 2024ko Mohammad Rasoulof irandar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Donostiako Zinemaldia 2024n Donostia Hiria publikoaren Europako film onenaren saria eskuratu zuen.

## Sinopsia 
Imanek urte luzez egin du lan funtzionario publiko gisa. Haren ametsa epailea izatea da, eta amets hori lortzetik apur bat gertuago dago lanean mailaz igotzen dutenean: auziak ikertuko ditu Auzitegi Iraultzailearentzat. Horrek aldaketak ekarriko ditu Imanen eta haren familiaren bizitzan. Batetik, etxe handiagoa izango du Imanek, haren emazte Najmeh, eta Rezvan eta Sana alaba gazteak erosoago bizi ahal izateko. Bestetik, familia guztiak erregimenaren irudi izango dira, eta, beraz, haren arauak bete beharko dituzte une oro, hala nola neska gazteek hijabak behar bezala erabili beharko dituzte eta sare sozialen erabilera mugatua izango dute.

Imanek zalantzak ditu lanpostu berriaren inguruan. Urteetan egin du lan erregimenarentzat, baina bere printzipioak ditu, eta badaki kritikoa izaten. Postu berrian, ordea, heriotza zigorrak sinatzera behartuko dute, kasuaren oharrak eta frogak irakurri gabe. Era berean, bere burua eta familia babesteko pistola bat emango diote; ez daki erabiltzen, eta, beraz, seguru sentiarazi ordez urduritu egiten du.

2022. urtea da, eta Teheran manifestazioz eta protestaz bete da. Poliziak Mahsa Amini 22 urteko emakumea atxilotu du beloa gaizki eramateagatik, eta handik hiru egunera hil egin da. Rezvanen lagun bat protestetan dabil, eta familiak gertutik erreparatzen dio gertatzen ari denari. Iskanbilen artean, Imanen pistola desagertu egingo da, eta gizonak etxeko hiru emakumeen susmoak izango ditu.

## Aktoreak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
En fanfare

***En fanfare*** 2024ko Emmanuel Courcol frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Donostiako Zinemaldia 2024an Donostia Hiria Publikoaren Saria eskuratu zuen.

## Sinopsia 
Thibaut mundu osoan ezaguna den orkestra zuzendari bat da; Jimmy eskola bateko jangelako langilea da, eta tronboia jotzen du musika banda batean. Thibaut Parisen bizi da; Jimmy, Frantzia iparraldeko herri txiki batean. Thibautek jatetxe garestietan afaltzen du, arropa pijoa janzten du, eta egongela zabal minimalista batean entzuten ditu bere diskoak; Jimmyk amaren etxeko egongelan afaltzen du bizilagun eta lagunekin elkartuta, ileko saretxoa erabili behar du lanerako, eta gauzaz beterik dagoen garaje batean entzuten ditu bere diskoak. Anaiak dira Thibaut eta Jimmy, duela 6 hilabetetik behintzat. Izan ere, Thibaut gaixo dago, eta bere arrebaren hezur muina bateragarria ez dela ikustean, adoptatua dela esango diote. Jimmyren bila joango da orduan orkestra zuzendaria, eta hezur muinaz gain, beste bateragarritasun bat dutela ohartuko dira: musika. Thibaut geroz eta gehiago joango da sartzen anaiaren bizitzan, eta, eduki dituen pribilegioez kontziente, Jimmyk amets handiagoak izan ditzan bultzatuko du.

## Aktoreak
* Benjamin Lavernhe: Thibaut
* Pierre Lottin: Jimmy
* Sarah Suco

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Uxue Arzelusen kritika Berrian, 2025/03/26a.
Memoir of a Snail

***Memoir of a Snail*** 2024ko Adam Elliot australiar zinema zuzendariaren marrazki biziduneko tragikomedia da.

## Sinopsia 
Grace Pudel ohe baten ondoan dago; Pinky izeneko emakumea etzanda dagoen ohearen ondoan. Pinky marru eta arnasestuka dabil, heriotzaren atarian, eta, tentsio une batzuen ondoren, azken arnasa botako du. Gracek lorategira eramango ditu emakumearen errautsak, eta, egurrezko banku batean eseri ondoren, ontzi batean gordeak zituen barraskiloak aske utziko ditu. Horien artean dago Sylvia Plathen izena jaso duena, Graceren gustukoena, eta, hura astiro-astiro aldentzen den bitartean, emakumeak bere bizi istorioa kontatzeko aukera izango du. Grace eta Gilbert bikiak goizegi irten ziren amaren sabeletik, eta horrek amaren heriotza eragin zuen. Aitarekin igaro zuten haurtzaroa anai-arrebek; auto batek harrapatuta paraplegiko gelditu zen malabarista ohia zen aita, eta, ordutik, alkoholizatuta igarotzen zituen egunak. Aita hiltzean, ordea, anai-arrebak banandu egingo dituzte. Bata bestearen sostengua dira, eta banaketak bizimodu bakarti batera behartuko ditu. Gilbert, zeinak txikitatik piromano zantzuak erakusten baititu, fruta negozio bat daraman eta sekta erlijioso bateko kide den familia batek adoptatuko du, eta egunean lau aldiz errezatzera behartuko dute. Grace, berriz, autolaguntza liburuak irakurtzeko zaletasuna duen bikote batek hartuko du etxean, baina *swinger* festetara joateko ohitura dutenez, haurrak denbora asko pasatuko du bakarrik, barraskiloz inguratuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lloy Galpin

**Ava Lloy Galpin** (1877 – 1935eko apirilaren 19a)  estatubatuar hezitzailea, emakume aktiboa elkarteetan, sufragista, neurritasunaren aldeko ekintzailea eta politikaria zen, eta Kalifornia hegoaldean zuen egoitza.

## Bizitza goiztiarra 
Ava Lloy Galpin Michigango Saginaw herrian, Michigan-en  jaio zen eta Los Angelesen hazi zen, Cromwell Galpin eta Clara Wood Galpin-en alaba. Aita Eagle Rock-eko alkatea zen 1914tik 1916ra, Ama 1888an hil zitzaion. 1890etik aurrera, bere amaordea Kate Tupper Galpin hezitzaile eta sufragista izan zen. Lloy Galpin Wisconsin–Madison-eko Unibertsitatean eta Kaliforniako Unibertsitatean (Berkeley) graduatu zen.

## Ibilbidea 
Galpinek eskola batean eta maisuen unibersitate batean irakatsi zuen, Filipinetan, 1903an. Los Angeles hiriko eskoletan irakatsi zuen 1905etik aurrera, eta Kaliforniako Maisu-Maistren Elkartean aritu zen urte luzez.1909an hitzaldiak eman zituen Los Angeles-en, Seattle-ko Alaska–Yukón–Pacífic erakusketan.Los Angeles-eko Bigarren Hezkuntzako Maisu-Maistren Elkarteko lehen emakume presidentea izan zen.

Galpin National College Women's Equal Suffrage League-ko (Unibersitate Nazionaleko Emakumeen berdinatsun sufragioren liga) presidentea izan zen 1909an, eta California Equal Suffrage Association-eko (Kaliforniako berdintasun sufragio elkartea) liderra. 1912an Kalifornian izan zen "Zergatik Plataforma Progresista Emakumearen Plataforma bat da" hitzaldiak ematen, Alderdi Progresistaren alde.Kaliforniako Estatuko Kongresu eta Senatuko eserlekuetarako aurkeztu zen 1923an. Kalifornian delegatu zuten Konbentzio Nazional Demokratikoan, 1924an. Al Smith presidentegaiak Debekuaren (alkoholarena) alde hitz egin zuen Los Angeles-en 1928an egindako hauteskunde-kanpainako mitin batean.

Galpin Kaliforniako Emakumeen Kluben Federazioan zegoen, eta Los Angeleseko Konderriko Emakume Enpresarien eta Profesionalen Kluben Federazioko presidentea izan zen.Emakumeen Bokazio Aliantzaren eta Arraza Harremanei buruzko Inkestaren batzorde exekutiboetan lan egin zuen.

## Bizitza pertsonala 
Galpin Los Angelesen bizi zen bere ahaizpaordearekin, Ellen Galpin titiriteroarekin, bere azken urteetan. Lloy Galpin bihotzeko gaitzak jota hil zen 1935ean, 58 urte zituela, beste ahizpa bat bisitatzen ari zela, Hazel Galpin Lowe, San Diego-n.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rossignolgo gudua

**Rossignolgo gudua** (1914ko abuztuaren 22a), Lehen Mundu Gerrako Mendebaldeko Fronteko Mugen guduaren parte izan zen, alemaniar eta frantziar armaden artean. Alemanen Belgikako inbasioari aurre egiteko, Schlieffen Plana jarraituz, Joseph Joffre komandanteburu frantsesak alemaniar frontearen erdialdea erasotzeko agindua eman zuen. Armada Koloniala eta 2. Armada-gorputza, biak 4. Armadaren parte, erasoa garatuko zuten. Alemaniarrek, aldi berean, V. Armada hegoalderantz biratu zuten, Belgikatik Frantziako mugarantz. Frantziar Armada Koloniala Neufchâteau aldera abiatu zen, hurbilen zeuden indar alemanak zenbait egunetan urrunduko zirelakoan.

Infanteria Kolonialeko 3. Dibisioko elementu aurreratuek (Léon Amédée François Raffenelen aginpean) Rossignoletik iparraldera zeuden alemaniar zalditeriarekin talka egin zuten, eta laster alemaniarren defentsa-posizio indartsu baten aurrean aurkitu ziren. Baso trinkoetan zehar baioneta kargak garatu ondoren tropa frantsesak Rossignoleraino abiatu ziren, hegoalderantz. Alemaniako XI. eta XII. dibisioek bi hegalak inguratu zituzten eta oraindik martxan zegoen Koloniako Armadaren zati bat erasotu zuten. Frantziako 2. Armada-gorputza atzeratuta eta laguntzarik eskaini ezinik, Alemaniako artilleriak Breuvanneko zubia suntsitu zuen. Zubia Rossignolgo 3. dibisio koloniala indartzeko bide bakarra zen. Germaniarrek, orduan, herrixkan geratutako frantsesak garaitu zituzten, eta gainerako tropa kolonialek defentsa postuetara egin zuten atzera.

Alemaniarrek frantziar Hirugarren Dibisio Koloniala indar bezala suntsitu zuten, 10.520 hildako inguru izan zituelarik. Raffenel jenerala hil zuten, baita Charles Rondony ere, bere brigadako komandanteetako bat; Charles Montignault, beste brigadako komandantea, gerra-preso hartu zuten. Bigarren dibisio kolonialak 868 gizon galdu zituzten. Alemaniarrek 3.473 eta 3.984 gizon galdu zituzten. Tintigny eta Rossignolen parte hartu zuten frankotiratzaile ustezko partaidetzak errepresaliak eragin zituen, eta germaniar tropek 63 zibil hil zituzten gudua gertatu eta gutxira, eta beste 122 gortean-militarrean agindu eta fusilatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oh, Canada (filma)

***Oh, Canada*** 2024ko Paul Schrader estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Filma Leonard Fiferi –Vietnamgo gerran Kanadara ihes egin zuen erbesteratu bati– buruzko drama bat da. Hiltzear, Fifek bere sekretuak azalduko ditu Malcolm ikasle ohiari emango dion azken elkarrizketa batean, eta emaztearen aurrean egingo du aitorpena.

## Aktoreak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parthenope (filma)

***Parthenope*** 2024ko Paolo Sorrentino italiar zinema zuzendariaren fantasiazko film dramatikoa da. Sorrentinoren azkenak Napoli hiri italiarra du ardatz. Izenburuak Parthenope sirenari egiten dio erreferentzia, mitologikoki zuzendariaren jaioterria den horren fundazioarekin lotuta dagoena. Napoli hiriari eskainitako begirada da filma, bere kaleak bezain bizia, oparoa, eta distiratsu adina dekadentea.

## Gaia 
*Parthenope*–k ondo baino hobeto azaleratzen du bere lehen erdian gizakiak gaztetasunarekiko eta edertasunarekiko duen lilura zentzugabea, eta baita nola sorginkeria horrek pertsona goratu eta kondenatzen duen ere. Agerikoa da Sorrentinoren kezka eta filiak —edertasuna, existentzialismoa, emakumeak, musika— berriro ere azaleratzen direla film honetan.

## Aktoreak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ines Arrue: "Ederetasuna, besterik ez", Irutxuloko Hitza, 2429. zk, 2025/01/10.
The Substance

***The Substance*** 2024ko Coralie Fargeat frantziar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da. Argumentuak
adinaren ondorioz gainbehera doan emakume ospetsu baten bizitza jarraitzen du; protagonistak merkatu beltzeko droga bat kontsumitzen hasten, bere buruaren bertsio askoz gazteagoa sortzeko. Hasieran dena oso ondo doa baina laster ustekabeko albo-ondorioak eragiten ditu.

## Sinopsia 
Los Angeles. Elizabeth Sparkle Oscar bat irabazi duen aktorea da, Hollywoodeko Ospearen Pasealekuan izar bat du, eta garai batean film guztietako protagonista zen. Egun, 50 urteak pasatuta, telebistako fitness programa bateko aurkezlea da. Harvey telebista katearen ekoizlearentzat, ordea, Sparkle zaharregia da, eta gazteagoa den neska baten bila dabil ikusle berriak erakartzeko. Elizabethek auto istripu larri bat izango du, baina onik aterako da. Orduantxe jasoko du desesperazioz onartuko duen proposamena: norberaren bertsio hobea lortzeko aukera ematen duen substantzia. Edabe misteriotsu hori injektatuz, gazteagoa, ederragoa eta perfektuagoa den Elizabethen bertsio bat sortuko da, eta jatorrizkoarekin partekatu beharko du bizitza, astero txandakatuz. 

## Aktoreak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Wild Robot

***The Wild Robot*** 2024ko Chris Sanders estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma da.

## Sinopsia 
DreamWorks Animation etxearen abentura epiko bat, biztanlerik gabeko uharte batean galdu eta ingurune gogor batera egokitzen ikasi beharko duen robot baten bidaiari buruzkoa. Hango faunarekin harremanak eratzen ikasi beharko du apurka, eta antzarakume umezurtz baten adopziozko ama bihurtuko da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yeohaengjaui pilyo

'''''A Traveler's Needs''''' () 2024ko Hong Sang-soo hego-korear zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Iris Hego Korean dago. Seulen. Frantseseko klase partikularrak ematen dabil. Metodo berri bat asmatu du korearrei hizkuntza irakasteko, ez daki funtzionatuko duen, baina jada baditu hori deskubritzeko esperantza duten hainbat ikasle. Sistema kuriosoa da Irisena, izan ere, saioak ingelesez egiten ditu, eta egoera jakin batean zer sentitzen duten galdetzen die ikasleei. Ikasleek ingelesez erantzuten diote, erantzun xume eta azalekoa gehienetan, baina frantsesak sakonago joan nahi du, eta galdera deserosoak egiten dizkie, bila dabilen erantzuna topatu arte. Ondoren, ikasleek adierazitakoa txartel batzuetan idazten du frantsesez. Emakume frantsesaren inguruan galdera ugari daude: nondik dator? Zer egiten du Korean? Zeren bila dabil? Noiz arte geldituko da han? Inguk izeneko poeta gazte batekin bizi da Iris; emakumearen egoera zein den jakinda, lagundu egiten dio gizon horrek. Baina zein da haien arteko harremana?

## Aktoreak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
¿Es el enemigo? La película de Gila

***¿Es el enemigo? La película de Gila*** 2024ko Alexis Morante espainiar zinema zuzendariaren tragikomedia da.

## Sinopsia 
1936ko Madrilen, Miguel Gila izeneko gazte bat lasai eta zoriontsu bizi da bere aitona-amonekin txapitula apal batean. Baina Gerra Zibilaren eztandak borrokara joatera behartuko du Miguel, Pedro adiskidearekin batera. Han, Gilak umoreari esker lortuko du bizirik ateratzea miseria, bataila, fusilamendu eta kartzelatik. Inguruko mundua interpretatzeko modu paregabe horri esker, Gila Espainiako eta Latinoamerikako komiko ezagunenetako bihurtuko da.

## Aktoreak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Escape (filma)

***Escape*** 2024ko Rodrigo Cortés galiziar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Sinopsia 
N. gizon hondatua da: badu ondo ez doan zerbait barruan. Ez du erabaki bakar bat hartu nahi, mundutik jaitsi besterik ez. Aukerak izateari utzi. Bere psikologoak ez daki nola heldu arazoari, eta arreba laguntzen saiatzen da baino ez du ezer lortzen. N.k kartzelan bizi besterik ez du nahi, eta edozer egingo du hori lortzeko. Lortuko al dute senideek gizonak gero eta delitu larriagorik ez egitea? Noraino iritsiko da epailea N.k bere asmoa ez dezan lortu?

## Aktoreak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Las chicas de la estación

***Las chicas de la estación*** 2024ko Juana Macías espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Jara eta bere bi lagun onenak adingabeen zentro batean hazi dira. Jararen urtebetetzea gehien gustatzen zaien *trap queen*aren kontzertuan ospatu nahi dute, baina dirua falta zaie. Ez dute dirua lortzeko modu askorik, baina Jarak badaki neskek badutela gizon batzuek beti nahi duten zerbait.

## Aktoreak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Probagela

thumb|200x200px|Ateko probagela
thumb|267x267px|Gortinen probagela
**Probagela** edo **saiagela** establezimendu komertzialetan arropa aldatzeko erabiltzen den gela da.

Probagelak arropa dendetan egoten dira, eta horietan komeni izaten da jantziak erosi aurretik probatzea. Hortik, haren izena. Bere helburua bezeroen intimitatea babestea da, horiek arropa eranzten ari diren bitartean. Horrela, bada, ohikoa da alkandora-dendetan, saltegi handietan eta arropa dendetan, oro har, probalekuak aurkitzea, baina ez, ordea, zapata-dendetan, sonbreiru-dendetan eta proba egiteko biluztu beharrik ez dagoen bestelako establezimenduetan.

Probagelak gela indibidualak dira, gutxienez ispilu handi bat eta arropa zintzilikatzeko esekigailu finko batzuk dituztenak. Aulkitxoak edo beste altzari txiki batzuk ere izan ditzakete, eta ate edo gortina lerragarri baten bidez ixten dira. Establezimenduaren hondoan daude, leku urrun eta diskretu batean.

## Historia 
Badirudi lehen probagelak saltegi handiak zabaltzearekin batera agertu zirela. Émile Zolak bere existentzia deskribatu zuen *Au Bonheur des Dames* (1883) eleberrian, gizonentzat debekatuta zeudela adieraziz. Urte batzuk geroago, Henri Gervex-ek, 1906an Jeanne Paquin-ek margotu zuenak, ez zen horrelakorik egiten.

Nolanahi ere, Buster Keatonek 1928ko *The Cameraman* film mutu amerikarrean egin zuen lan probagela batean.

## Probagela birtualak 
Etorkizunean, litekeena da probagelak orokortzea, zeinetan ez den beharrezkoa benetako jantziak soinean jartzea, zer efektu duten jakiteko. Hori posible da errealitate birtualaren atalean, errealitate areagotua deiturikoan, elementu errealei birtualak diren beste batzuk gehitzean sortzen dena. Beste aukera bat da gorputza eskaneatzea eta ordenagailu batean hiru dimentsiotan erakustea. Ondoren, gorputz birtualaren gainean katalogo bateko jantziak libreki jartzen dira. Teknologia horien abantaila da denbora gutxian arropa asko probatu daitekeela, eta ez dela beharrezkoa une horretan prest edukitzea. Gainera, estanpatu eta testuretan aldaera asko testatu daitezke, egokiena aukeratzeko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lobby (gela)

[thumb|Parisko Opera, [Opéra Garnierreko areto nagusia]]
**Lobby-a**  eraikin batean dagoen gela bat da, kanpotik sartzeko erabiltzen dena. Batzuetan, **atondo**, **harrera-leku** edo **hall** gisa ezagutzen da; askotan, gela handi, zabal edo gela-multzo bat da (antzoki batean, opera batean, kontzertu areto batean, erakusgela batean, zinema-areto batean eta abar). auditorioaren ondoan. Ikusleentzako atsedenlekua da, bereziki emanaldiaren aurretik eta ekitaldiarteetan erabiltzen dena, baita emanaldiaren osteko ospakizun edo jaietarako leku gisa ere.

Bulego-eraikin, hotel eta etxe orratz askok ahal duten guztia egiten dute atondoak apaintzeko, inpresio egokia sortzeko eta irudi bat transmititzeko. Horri "botere lobby" deitzen zaio.

1980ko hamarkadaren erdialdetik, gero eta joera handiagoa egon da lobby-ak atetik igogailura iristeko moduak baino gehiago direla pentsatzeko, baizik eta espazio sozialak eta merkataritza-guneak direla pentsatzeko. Are gehiago, ikerketa batzuk egin dira lobby-aren atmosfera neurtzeko eskalak garatzeko, hoteleko lobby-aren diseinua hobetzeko.

Zerbitzu publikoak eskaintzen dituzten leku askok, mediku-kontsultategi batek adibidez, zerbitzu jakin baten zain dauden pertsonentzako itxarongela gisa erabiltzen dituzte atondoak. Atondo horietan ohikoa da altzari erosoak egotea, sofak eta besaulkiak, esaterako, bezeroak eroso itxaron dezan. Gainera, telebistak, liburuak eta/edo aldizkariak egon daitezke, bezeroari arreta jaso bitartean denbora pasatzen laguntzeko.

Etxe orratz oso altuek *sky lobby* bat edo gehiago izan dezakete. Tarteko solairu bat da, eta jendeak berariazko igogailu batetik (atondoan bakarrik gelditzen dena) igogailu lokal batera alda dezake. Igogailu hori solairu bakoitzean gelditzen da, eraikinaren segmentu baten barruan.

Normalean, atondo bat areto handi bat izaten da, bereziki diseinatua, baina, batzuetan, areto nagusia inguratzen duen korridore bat izaten da. Altzariz hornituta dago, eta ikusleei paseatzen, elkartzen eta erlaxatzen uzteko bezain handia da. Atondoak apainduta egoten dira artelanekin, erakundearen jarduerarekin lotutako erakusketa iraunkor edo aldi baterakoekin, eta freskagarri edo buffet areto batekin. Gainera, atondoa ekitaldi batzuen leku nagusia izan daiteke, hala nola inaugurazio bat, artistekin bilerak, aktoreen onura eta abar.

Etxe bateko atondoa sarrerako eremu txiki bat edo ate nagusiaren ondoko gela bat izaten da. Beste areto publiko batzuk, hala nola egongela, jantokia eta familia-aretoa, normalean horri lotzen zaizkio, edozein eskailera nagusirekin batera. Hasieran, "aire-esklusa" gisa pentsatu zen, berogailua duten gelak aurreko sarreratik (hotzagoa, neguan) bereiziz, non aire hotzaren infiltrazioak korronte hotzak eta tenperatura baxuak sortzen zituen. Kanpoko arroparako eta aterkiak gordetzeko erabili ohi da, egoiliarrentzat eta gonbidatuentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otelo (pertsonaia)

**Otelo** fikziozko pertsonaia da, William Shakespeareren *Otelo* tragediaren protagonista nagusia. Veneziako Errepublikaren zerbitzura dagoen ofizier mairu kementsua da. Desdemonakin isilean ezkondu beharko du, Brabantio aitaginarreba ezkontza horren aurka baitago. Ondoren, jelosiak kixkaliko du, Iagok sinestaraziko baitio emaztea desleial zaiola. Amorruak itsuturik, Desdemona hilen du. Egia jakiten duelarik, bere buruaz beste eginen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Desdemona

**Desdemona** fikziozko pertsonaia da, William Shakespeareren *Otelo* tragediaren protagonistetako bat. Veneziar emakumea da, ederra ezin gehiago, Otelo militar mairuarekin ezkondurik dagoena. Obraren amaieran, senarrak hilko du jelosiaz beterik. Margolari askoren gaia izan da, Delacroixena esaterako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Malcampo y Mongeren gobernua

José Malcampo y Monge, San Rafaelgo markesa, Ministroen Kontseiluko presidente izan zen Amadeo I.aren erregealdian. Bere gobernua nahiko laburra izan zen, 1871ko urritik urte bereko abendura arte.

Bere agintaldian, Malcampok erronka politiko batzuei aurre egin behar izan zien, Gorteetako gehiengoaren babesik eza barne, eta, ondorioz, hauek bertan behera geratu ziren erregearen dekretuz. Ahaleginak ahalegin, bere administrazioak ez zuen lortu herrialdearen egoera politikoa egonkortzea, eta azkenean Práxedes Mateo Sagastak ordezkatu zuen.

## Kabinetea
John Amos

**John Allen Amos Jr.** (1939ko abenduaren 27a, Newark, New Jersey - 2024ko abuztuaren 21a, Los Angeles) estatubatuar aktore bat izan zen.

Nagusiki, *Roots* (1977) telesailan Kunta Kinte heldua antzezteagatik ezaguna egin zen, baita hainbat filmetan bigarren mailako pertsonaiak antzezteagatik ere bai, tartean *The Beastmaster* (1982), *Coming to America* (1988), *Lock Up* (1989), *Die Hard 2* (1990) eta *Coming 2 America* (2021).
Okyay Küçükkayalar

**Okyay Küçükkayalar** (1978ko uztailaren 8a) arkularia da. Turkia ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Begül Löklüoğlu

**Begül Löklüoğlu** (Ankara, 1988ko abuztuaren 28a) arkularia da. Turkia ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natalia Nasaridze

**Natalia Nasaridze** (1972ko urriaren 2a) arkularia da. Turkia ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Waylon Jennings

**Waylon Arnold Jennings** (1935eko ekainaren 15a, Littlefield, Texas - 2002ko otsailaren 13a, Chandler, Arizona), estatubatuar country musikari, konposatzaile eta abeslari bat izan zen.

## Diskografia 
### Estudiokoak 
* 1964 - JD's
* 1966 – Folk-Country
* 1966 – Leavin' Town
* 1966 – Nashville Rebel (soinu banda)
* 1967 – Waylon Sings Ol' Harlan
* 1967 – Love of the Common People
* 1967 – The One and Only
* 1968 – Hangin' On
* 1968 – Only the Greatest
* 1968 – Jewels
* 1969 – Just to Satisfy You
* 1969 – Country-Folk (The Kimberlys taldearekin natera)
* 1970 – Waylon
* 1970 – Don't Think Twice
* 1970 – Ned Kelly (soinu banda)
* 1970 – Singer of Sad Songs
* 1971 – The Taker/Tulsa
* 1972 – Good Hearted Woman
* 1972 – Ladies Love Outlaws
* 1973 – Lonesome, On'ry and Mean
* 1973 – Honky Tonk Heroes
* 1974 – This Time
* 1974 – The Ramblin' Man
* 1975 – Dreaming My Dreams
* 1976 – Wanted! The Outlaws Mrs waylon jennings 
* 1976 – Mackintosh & T.J. (soinu banda)
* 1976 – Are You Ready for the Country
* 1976 – Waylon Live
* 1977 – Ol' Waylon
* 1978 – I've Always Been Crazy
* 1979 – What Goes Around Comes Around
* 1980 – Music Man
* 1982 – Leather Lace Jessi jennings )
* 1982 – Black on Black
* 1983 – It's Only Rock and Roll
* 1983 – Waylon and Company
* 1984 – Never Could Toe the Mark
* 1985 – Turn the Page
* 1986 – Sweet Mother Texas
* 1986 – Will the Wolf Survive
* 1986 – Heroes (Johnny Cashekin batera) 
* 1987 – Hangin' Tough
* 1987 – A Man Called Hoss
* 1988 – [Clyde (Waylon Jennings) 
* 1990 – [The Eagle
* 1992 – Too Dumb for New York City, Too Ugly for L.A.
* 1992 – Ol' Waylon Sings Ol' Hank
* 1993 – Cowboys, Sisters, Rascals & Dirt
* 1994 – Waymore's Blues (parte II)
* 1996 – Right for the Time
* 1998 – Closing in on the Fire
* 2000 – Never Say Die: Live
* 2006 – Live from Austin, TX
* 2006 – Waylon Sings Hank Williams
* 2007 - Never Say Die: The Complete Final Concert

### Bildumak 
* 1970 – The Best of Waylon Jennings
* 1973 – Ruby, Don't Take Your Love to Town
* 1973 – Only Daddy That'll Walk the Line
* 1979 – Greatest Hits
* 1984 – Waylon's Greatest Hits, Volume 2
* 1985 – The Collector's Series
* 1985 – The Waylon Files, Vol 1-15
* 1986 – The Best of Waylon
* 1989 – The Early Years
* 1989 – New Classic Waylon
* 1993 – Waylon Jennings - The RCA Years - Only Daddy That'll Walk the Line
* 1996 – The Essential Waylon Jennings jessi jennings 
* 1996 – Super Hits 1
* 1998 – Super Hits 2
* 2000 – 20th Century Masters - The Millennium Collection: The Best of Waylon Jennings
* 2004 - The Complete MCA Recordings
* 2006 – Nashville Rebel (4 CD kaxa)

### Willie Nelsonekin 
* 1978 – Waylon and Willie
* 1982 – WWII
* 1983 – Take It to the Limit
* 1991 – Clean Shirt
* 1999 – Waylon and Willie Super Hits

### The Higwaymen taldearekin 
Willie Nelson, Kris Kristofferson, Johnny Cash and Waylon Jennings
* 1985 – Highwayman 1 
* 1990 – Highwayman 2 
* 1995 – The Road Goes on Forever
* 1999 – Super Hits
* 2005 – The Road Goes on Forever (berriz merkaturatua)

### Beste elkarlanak 
* 2004 - The Crickets and Their Buddies, The Crickets eta beste hainbat artistekin batera.

## Kanpo estekak
Västeråsko katedrala

**Västeråsko katedrala** () Västeråsko elizbarrutiaren egoitza da, Suediako Västmanland probintzian. Bost korridore dituen areto eliza da. Kobrezko teilatua eta dorre bakarra ditu. Adreiluz egina dago, estilo gotiko baltikoan.

Hasieran basilika erromanikoa izan zen, Ama Birjinari eta San Joan Bataiatzaileari eskainia, eta 1271ko abuztuaren 16an sakratua izan zen. Orduz geroztik, zabalkuntza asko jaso ditu.

Elizan Erik XIV.a Suediakoa erregearen sarkofagoa dago.

## Iruditegia 

Dopfunt Västerås Depken.jpg|Bataiarria
Veronica-Altar.JPG|Erretabloa
Västerås domkyrka September 2014 01.jpg|Barnea
Tomb of Eric XIV of Sweden in Västerås.jpg|Eric XIV.aren hilobia
Västerås Domkyrka Rudbeckius 2.jpg|Johannes Rudbeckiusen estatua
West Aros Cathedral - Västerås 2008.jpg|Katedrala Svartån ibaiaren ertzetik ikusita

## Kanpo estekak
Jacques de Taxi

**Jacques de Taxi** (; Cornello del Tasso, XIII. mendea) Ospitaleko zalduna izan zen.

Lonbardian jaio zen, Taxi familian, Turn und Taxis leinuaren jatorrian. Bere izena 1266an agertzen da lehen aldiz Akren, Ospitale Ordenako zaldun bezala. 1269ko uztailean Messinako prior izendatu zuten. 1269an Karlos I.a Napolikoa erregeari zaldunak eta haren jabetzak Sizilian babesteko eskatu zion.

De Taxik erregearen aholkulari eta haren armadako ofizial lanak egin zituen, eta batez ere diruzain lanak. Ospitaleko Ordenako flota ere erregearen zerbitzura jarri zuen. 1279an Barlettako Prior Handi izendatu zuen.

Askotan, produktuak eta ekipamenduak garraiatu zituen Siziliatik Lur Santura. 1281eko uztailean Akrera itzuli zen Komandante Handiaren kargua betetzeko.

1285eko irailean Jean de Villiers Ordenaren Maisu Handia izendatu zuten, baina Frantzian geratu zen Ordenaren arazo ugariak konpontzeko. De Taxik Maisu Handiaren funtzioak bete zituen Villers 1286an Lurra Santura iritsi zen arte.
Gribbin lurmuturra

**Gribbin lurmuturra**, ingelesez *Gribbin Head* eta kornubieraz *Aan Gribyn*, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen lurmutur bat da, Kornualles konderrian. Fowey udalerritik hurbil dago.

St Austellgo badia eta Fowey ibaiaren estuario elkarbanatzen ditu.
Carrie Underwood

**Carrie Marie Underwood** (Muskogee, Oklahoma, 1983ko martxoaren 10a) estatubatuar country musika abeslari eta aktore bat da.

## Diskografia 
* *Some Hearts* (2005)
* *Carnival Ride* (2007)
* *Play On* (2009)
* *Blown Away* (2012)
* *Storyteller* (2015)
* *Cry Pretty* (2018)
* *My Gift* (2020)
* *My Savior* (2021)
* *Denim & Rhinestones* (2022)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Garth Brooks

**Troyal Garth Brooks** (Tulsa, Oklahoma, 1962ko otsailaren 7a) estatubatuar country musika abeslari eta aktore bat da.

## Diskografia 
* *Garth Brooks* (1989)
* *No Fences* (1990)
* ''Ropin' the Wind* (1991)
* *Beyond the Season* (1992)
* *The Chase* (1992)
* *In Pieces* (1993)
* *Fresh Horses* (1995)
* *Sevens* (1997)
* *Garth Brooks in...the Life of Chris Gaines* (1999)
* *Garth Brooks & the Magic of Christmas* (1999)
* *Scarecrow* (2001)
* *Man Against Machine* (2014)
* *Christmas Together*, Trisha Yearwoodrekin batera (2016)
* *Gunslinger* (2016)
* *Fun* (2020)
* *Time Traveler'' (2023)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Carla Quílez

**Carla Quílez Alonso** (Bartzelona, Katalunia, 2008ko otsaila) bartzelonar aktorea da. Ezaguna egin zen Pilar Palomero zinema-zuzendariaren *La maternal* filmean egindako lanarengatik. 2022an Donostiako Zinemaldian emakumezko aktore protagonista onenaren Zilarrezko Maskorra jaso zuen, baita Gaudi saria ere, Errendimendu Berri Onenarengatik.

## Bizitza 
Carla Quílez Alonso Bartzelonan (Katalunia) jaio zen, 2008ko otsailean. 6 urte zituenetik aritu da dantzan, hainbat generotan, balletean, ballet garaikidean, dantza urbanoan eta hip hopean, esaterako.

## Ibilbidea 
Quílezek *La maternal* filmean egin zuen zinema debuta Pilar Palomeroren nerabeen draman. Carla pertsonaia interpretatu zuen, ama nerabeentzako babesleku batera iristen den nerabe haurdun bat, non babesa jasotzen duen eta egoera berean dauden beste neska batzuekin loturak eratzen dituen. Irene Roquek, casting zuzendariak, Instagramen bere koreografia bideoetako bat aurkitu ostean, entzunaldi bat izan zuen pelikularako.

Lan horrekin hainbat sari jaso zituen: Zilarrezko maskorra irabazi zuen, Paul Kircherrekin batera Donostiako Nazioarteko 70. Zinemaldian *ex aequo* lidergo errendimendu onenarengatik, Gaudi saria errendimendu berri onenagatik, CEC domina emakumezko aktore berri onenarengatik, eta Feroz sarirako izendapena jaso zuen film batean emakumezko aktore onenarengatik.

## Filmografia 
Zinema

Telebista

## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20220926080503/https://www.actorsmartatort.com/project/carla-quilez-alonso/ artxibatua .
Nicolas Lorgne

**Nicolas Lorgne** (XIII. mendea – Lur Santua, 1284ko martxoaren 12a) Ospitaleko Zaldunen 21. Maisu Handia izan zen 1277/78etik hil zen arte.

Agian jatorri frantsesekoa izan zen. 1250 inguruan agertzen da Lur Santuan. 1255ean Zaldunen Krakaren buru zegoen eta 1266tik 1267ra eta 1271ko ekainetik urrira mariskala izan zen. 1271tik 1273ra Komandante Handia izan zen eta 1273ko urriaren 9an Tripoliko komandantzia jaso zuen.

1277 edo 1278an Maisu Handia aukeratu zuen. Hugues Revelen erreforma politikarekin jarraitu zuen eta bi kapitulo orokor zuzendu zituen 1278 eta 1283an. Bigarrenean, borroka ari ziren zaldunek gurutze zuridun tunika gorria erabiltzea onartu zen.

Zipreko tronuari buruzko lizkarretan parte hartu zuen, eta Siria mongoliarrek inbaditzean eta Damasko eta Egiptoko mamelukoei aurre egin zien. Lorgneren azken aipamena 1283ko irailekoa da eta bere oinordeko Jean de Villiersen lehena 1285eko irailekoa. 1284ko martxoaren 12an hil zen.
Ernie Hudson

**Earnest Lee Hudson** (Benton Harbor, Michigan, 1945eko abenduaren 7a) estatubatuar aktore bat da.

Nagusiki *Ghostbusters* (1984) eta *Ghostbusters II* (1989) filmak antzezteagatik ezaguna da, baita beste hainbat film nabarmenetan ere, tartean *Leviathan* (1989), *The Hand That Rocks the Cradle* (1992), *The Crow* (1994), *Airheads* (1994), *The Basketball Diaries* (1995), *Congo* (1995), *Miss Congeniality* (2000), *The Watcher* (2000) eta *The Ron Clark Story* (2006).

Telesaila hauetan ere antzeztu du: *Oz* (1997–2003), *St. Elsewhere* (1984), *The Last Precinct* (1986), *10-8: Officers on Duty* (2003–2004), *Desperate Housewives* (2006–2007), *The Secret Life of the American Teenager* (2008–2013), *Law & Order* (2009–2010), *Transformers: Prime* (2010–2013, Bill Fowler agentearen ahotsa), *Franklin & Bash* (2012–2014), *Grace and Frankie* (2015–2020), ''L.A.'s Finest* (2019–2020) eta *Quantum Leap.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
AFAS Stadion

**AFAS Stadion**, Herbeheretako Alkmaar hirian dagoen futbol estadio bat da. AZ Alkmaar taldearen egoitza da.

2006ko abuztuaren 4ean inauguratu zen eta 19.478 lagunentzako edukiera du.
De Grolsch Veste

'''''', Herbeheretako Enschede udalerrian dagoen futbol estadio bat da. FC Twente taldearen egoitza da.

1997ko irailaren 31an inauguratu zen eta 30.205 lagunentzako edukiera du.
Bloomfield estadioa

'''''', Israelgo Tel Aviv hirian dagoen futbol estadio bat da. Maccabi Tel Aviv FC, Hapoel Tel Aviv FC eta Bnei Yehuda Tel Aviv FC taldeen jokalekua da 

1962ko urriaren 13an inauguratu zen eta 29.400 lagunentzako edukiera du.
Park Tae-joon (taekwondo)

**Park Tae-joon** ( 2004ko ekainaren 6a) Hego Koreako taekwondolaria da. Urrezko domina irabazi zuen Munduko Taekwondo Txapelketan, 2023an Bakun, Azerbaijanen. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Gashim Magomedov

**Gashim Magomedov** (, 1999ko irailaren 22a). Azerbaijango taekwondolaria da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Cyrian Ravet

**Cyrian Ravet** (2002ko irailaren 5a) taekwondolari frantziarra da. Urrezko domina irabazi zuen 2021ean eta 2022an 58 kiloko gizonezkoen Europako Taekwondo Txapelketan. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Zaid Kareem

**Zaid Kareem** (: 2001eko ekainaren 19a) Jordaniako taekwondolari profesionala da, eta zilarrezko domina bat irabazi zuen 2024 Udako Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Liang Yushuai

**Liang Yushuai** (2000ko irailaren 10a) taekwondoa praktikatzen duen txinatarra da. Urrezko domina irabazi zuen 2022ko Taekwondoko Munduko Txapelketan, Guadalajaran, Mexikon. Zilarrezko domina ere irabazi zuen, Hego Koreako Chuncheonen jokatu zen 2022ko Asiako Taekwondo Txapelketan. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, ordea, brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lopenak 
## Erreferentziak
Azido kloroazetiko

**Azido (mono)kloroazetikoa** konposatu organikoa da, ClCH2COOH formula duena azido karboxiliko kloratuen familiakoa. Solido zuria da. Azido dikloroazetikoa eta azido trikloroazetikoa antzeko konposatuak dira.

Sintesi organikoan erabilera zabala du, esaterako hainbat herbiziden sintesian.

Azido kloroazetikoa toxikoa da irentsia, larruazalean zehar xurgatuta eta arnastuta. Oso korrosiboa da bai metalentzat eta baita ehun organikoentzat ere.

## Sintesia 
Industrian azido kloroazetikoa bi maneratan prestatzen da.

Metodo nagusian azido azetikoa zuzenean kloratzen da anhidrido azetikoa katalizatzaile gisa usatuz.  Manera honek arazo bat du azido dikloroazetikoa eta azido trikloroazetikoa ez-purutasun gisa agertzen baitira, destilazioz separatzen zailak direnak.

: H3C−COOH + Cl2 → ClH2C−COOH + HCl
: H3C−COOH + 2 Cl2 → Cl2HC−COOH + 2 HCl
: H3C−COOH + 3 Cl2 → Cl3C−COOH + 3 HCl

Bigarren metodoan trikloroetilenoa hidrolizatzeen da, azido sulfuriko kontzentratutan (% 75eko kontzentraziokoa gutxienez) 1-30 140 C-tan. Metodo honek azido kloroazetiko oso purua lortzea bideratzen du.

: ClHC=CCl2 + 2 H2O → ClH2C−COOH + 2 HCl

## Erabilera 
Azido kloroazetikoaren erabilera gehienek C-Cl loturaren erreaktibitate handia baliatzen dute.

Aplikazio-eremu handiena karboximetilzelulosa agente loditzailea eta almidoi eraldatua ekoiztea da. Halaber hainbat intsektizida sintetizatzeko ere usatzen da, esaterako, azido 2,4-diklorofenoxiazetikoa eta azido 2,4,5-triklorofenoxiazetikoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Azido dikloroazetiko
* Azido trikloroazetiko

## Kanpo estekak
Edival Pontes

**Edival Marques Quirino Pontes** (1997ko urriaren 11a) taekwondolari brasildarra da. Brontzezko domina irabazi zuen 68 kilotan, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen; zilarrezko domina, 2022an, Guadalajaran egindako Munduko Taekwondo Txapelketan; eta urrezko domina bat 2014ko Udako Gazteen Olinpiar Jokoetan, Nanjingen, 63 kiloz azpiko pisuan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Firas Katoussi

**Firas Katoussi** (1995eko irailaren 6a) taekwondoa praktikatzen duen tunisiarra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen 80 kg-etan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Mehran Barkhordari

**Mehran Barkhordari** ( 2000ko uztailaren 26a) taekwondolari irandarrada. Brontzezko domina bat irabazi zuen 2022ko Asiako Jokoetan, gizonezkoen 80 kg-ko ekitaldian. 2024 Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Cheick Sallah Cissé

**Cheick Sallah Cissé** (1993ko irailaren 19a) Boli Kostako taekwondolari bat da. Gizonezkoen pisu astuneko ekitaldian urrezko domina irabazi zuen 2023an Bakun, Azerbaijanen, egindako Munduko Taekwondo Txapelketan. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen eta brontzezkoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Horseshoe Bend (Arizona)

**Horseshoe Bend** (ingelesez, *ferra-kurba*) Ameriketako Estatu Batuetako Arizonako Page hiritik gertu dagoen Colorado ibaiko ferra formako meandro bat da.

US Route 89 errepidetik abiatuta oinez egin daitekeen 24 km-ko ibilbidetik gerturatu daiteke bisitaria  eta meandroa 300 m-ko altuerako harkaitz baten goialdetik ikus daiteke. Horseshoe Bendeko pareta arrokatsuek hematiteak, platinoa, granate eta beste mineral batzuk dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Big Bend (Hego Dakota)

eskuinera|thumb|400x400px| Big Bend, Missouri ibaiaren meandro handia iparraldetik ikusita
**Big Bend** (ingelesez *Kurba Handia*) edo *Grand Detour*, Missouri ibaiko ingurunea eta meandroa da, non ibaiak hain bihurgune sendoa duen, non korrontearekin joan arren, pixka bat etorri zaren norabide berean bidaiatzen duzu. Iparralderago beste  meandro handi bat dago Sharpe laku artifizialean. Hala ere, meandro hori Big Bend Dam eraiki baino lehen existitzen zen.

## Kanpo estekak
Tita Parra

**Cristina Isabel Parra Cereceda**, ezagunagoa **Tita Parra** izenez (Santiago, Txile, 1956ko martxoaren 21a) txiletar kantautore, gitarrista eta teklatu-jotzailea da. 

## Bizitza 
[ezkerrera|thumb|250x250px|[Tita Parra Cantares 2019 jaialdian, CU, UNAM.]]
Abeslarien familia batean jaio zen. Isabel Parraren alaba nagusia eta Violeta Parraren biloba da.1970eko hamarkadan hasi zuen musika ibilbidea.

### Ibilbidea 
Orduz geroztik, Latinoamerikako musika folklorikoa jazzaren eta *bossa* novaren elementuekin uztartzeko lanetan garatu da bereziki.

Bere amak eta osaba Angelek bezala, bere amona ospetsuaren ondarea indarrean mantentzen laguntzen du.

## Diskografia 
### Estudioko albumak 
* 1978: *Amigos tengo por cientos*
* 1982: *Amor del aire*
* 1993: *La noche tan bella*
* 1998: *Centésima del alma*
* 2001: *Latidos*
* 2008: *El camino del medio*
* 2018: *Yo soy la feliz Violeta*

### Lankidetzak 
* 1963: *Au Chili.* *Avec los Parra de Chillán* (Violeta Parrarena)
* 1979: *Los Parras: Live!* *in Vancouver* (zuzeneko albuma)
* 2005: *Allende: El sueño existe* (DVD)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rose Morgan French

**Rose Morgan French** (1859ko ekainaren 15a – 1929ko urtarrilaren 9a) estatubatuar sufragista, moderatzaile eta bakearen aldeko aktibista izan zen. Berak Kaliforniako sufragistak ordezkatu zituen Emakumearen Nazioarteko Kongresuan  ordezkari gisa, 1915ean Haga-n bildu zenean, eta 1919an Zürich-en.

## Bizitza goiztiarra 
Rose E. Morgan Oswego-n jaio zen, New York-en.

## Ibilbidea 
French Ondasun Publikoko Emakumeen Federazioko presidentea izan zen San Frantzisko-n. Bakearen eta Askatasunaren aldeko Emakumeen Nazioarteko Ligako (WILPF), Neurritasunaren aldeko Emakume Kristauen Batasuneko (WCTU), Emakumeen Sufragioaren Elkarte Nazionaleko  (NWSA) eta Kaliforniako Sufragio Berdintasunaren Elkarteko kide izan zen. Kaliforniako Neskatoen Trebakuntza Zentroko administrazio kontseiluko kidea zen, "polizia ofizial berezi" gisa eskaini zuen bere burua, eta presoen eskubideen alde egin zuen. "Gizonaren anaitasuna daukagu", esan zuen 1911ko hitzaldi batean, "tristeki behar duguna emakumearen ahaizpatasuna da" gehituz. Kaliforniako emakumeek bozkatzeko eskubidea irabazi ondoren, beste estatu batzuetara bidaiatu zuen emakumeen sufragioaren aldeko kanpaina eginez.

Emakumearen Nazioarteko Kongresuan delegatua izan zen 1915ean Hagan egin zuen bileran eta 1919an Zürichen egin zuen bileran. Bera Jane Addams-ekin

## Bizitza pertsonala 
Morgan, Hayes Clifton French-ekin oftalmologo ingelesa jaiotzaz ezkondu zen 1878an. Seme bat zuten, gazte hil zena, eta bi alaba, Victoria eta Davida. Senarra 1902an hil zen, eta 1929an hil zen, 69 urte zituela, Los Angeles-en izandako auto-istripu batean izandako lesioen ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rose Morgan French-ek Jane Addams-i eskuz idatzitako bi gutun, Jane Addams edizio digitalean
Ana María Pascual-Leone

**Ana María Pascual-Leone** (Valentzia, 1930eko abuztuaren 24a) farmazialaria da, Farmaziako Errege Akademia Nazionaleko osoko akademikoa.

## Biografia 
Farmaziako ikasketak Bartzelonako Unibertsitatean egin zituen, eta 1953an lizentziatu zen aparteko sariarekin. Doktoretza egin zuen Madrilgo Unibertsitatean 1956an

1970etik Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Nagusiko kide izan zen.
1994an, bere lantaldearekin batera, Reina Sofia Sari Nazionala jaso zuen, urritasunen prebentzioaren inguruan egindako ikerketengatik.

## Ikerketa lerroak 
Bere lan ildoetako bat haurdunaldiko desoreka hormonalak eta malnutrizioa aztertzea izan da. Baita karbohidratoen metabolismoaren erregulazioa, axis tiroideoaren erregulazioan eta intsulinaren jariaketan ere. Beste ikerketa-arlo batzuk mantenugaiak eta horiek faktore endokrinoekin duten lotura dira.

## Lanak 
* *Control neuroendocrino del balance energético: el adipocito secretor*
* 2005: *Mecanismos moleculares y neuroendocrinos del balance energético: Patologías*
* 2012: *Retroceso en el tiempo: la investigación biomédica en España*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido dikloroazetiko

**Azido dikloroazetikoa** konposatu organikoa da, Cl2CHCOOH formula duena azido karboxiliko kloratuen familiakoa. Solido kristalino kolorgea da. Azido kloroazetikoa eta azido trikloroazetikoa antzeko konposatuak dira.

Naturan *Asparagopsis taxiformis* itsas-algan eta gibelilun erre (*Russula adusta*) perretxikoan aurkitu da.

Azido dikloroazetikoa oso korrosiboa da bai metalentzat eta baita ehun organikoentzat ere.

## Sintesia 
Azido trikloroazetikoaren erredukzioz sintetizatzen da. 

Kloral hidratotik abiatuz ere presta daiteke kaltzio karbonato eta sodio zianurorekin erreakzionaraziz eta ondoren azido klorhidrikoz azidotuz.

Cl3CCH(OH)2 + CaCO3 + NaCN -> (CH2Cl2COO)2Ca + 2CO2 + 2 H2O +CaCl2 

(CHCl2COO)2Ca + 2 HCl -> CHCl2COOH + CaCl2

## Erabilera 
Azido dikloroazetikoaren gatzak botika gisa baliagarriak ote diren aztertu da, pirubato deshidrogenasa zinasa entzima inhibitzen dutelako, zeinak fosforilazio-erreakzioak katalizatzen dituen. Dena dela, ez da atarramendurik atera azterketa horietatik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* azido kloroazetiko
* azido trikloroazetiko

## Kanpo estekak
Spartathlon

**Spartathlon**, Greziako Atenas hiriburua eta Esparta hiriaren artean burutzen den ultramaratoi bat da. 1983. urteaz geroztik egiten da eta 246 kilometro luze ditu.

Antzinako Grezian, Fidipides heroiak Maratoiko guduaren berri emateko egindako lasterkaria omentzen du.
Kloral hidrato

**Kloral hidratoa** konposatu organikoa da, Cl3CCH(OH)2 formula duena, diol geminalen familikoa. Konposatu organokloratua da. Solido kristalino zuria da. Uretan disolbagarria da.

Lasaigarri eta hipnotiko gisa usatzen hasi ziren 1870eko hamarkadan Alemanian. Oraindik baliatzen bada ere, beste konposatu batzuk ordeztu dute gaindosi-arrisku txikiagoa dutelako. 

Sintesi organikoan baliatzen da, esaterako, isatina sintetizatzeko.
alt=Synthesis of isatin|thumb|516x516px|Isatinaren sintesia|erdian

## Sintesia 
Kloral hidratoa etanola eta kloroa baldintza azidotan erreakzionaraziz sintetizatzen da.

: 4 Cl2 + CH3CH2OH + H2O → Cl3C−CH(OH)2 + 5 HCl

Baldintza basikoetan haloformoaren erreakzioa pasatzen da eta kloral hidratoa deskonposatu egiten da kloroformoa emanez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Don Cheadle

**Donald Frank Cheadle Jr.** (Kansas City, Missouri, 1964ko azaroaren 29a) estatubatuar aktore bat da.

## Filmografia hautatua 
* *Hamburger Hill* (1987)
* *Colors* (1988)
* *Devil in a Blue Dress* (1995)
* ''Rebound: The Legend of Earl 'The Goat' Manigault* (1996)
* *Rosewood* (1997)
* *Boogie Nights* (1997)
* *Bulworth* (1998)
* *Out of Sight* (1998)
* *Traffic* (2000)
* *Ocean's Eleven* (2001)
* *Ocean's Twelve* (2004)
* *Crash* (2004)
* *Hotel Rwanda* (2004)
* *Ocean's Thirteen* (2007)
* *No Sudden Move* (2021)
* *Hotel Rwanda* (2004)
* *Iron Man 2* (2010)
* *Brooklyn's Finest* (2010
* *Iron Man 2* (2010)
* *The Guard* (2011)
* *Flight* (2012)
* *Iron Man 3* (2013)
* *Avengers: Age of Ultron* (2015)
* *Captain America: Civil War* (2016)
* *Avengers: Infinity War* (2018)
* *Captain Marvel* (2019)
* *Avengers: Endgame'' (2019)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai