Libanoko gailu elektronikoen leherketak (2024)

**Libanoko gailu elektronikoen leherketak** Hezbollahko kideak kaltetzearren Israelek egindako indarkeria ekintzen multzo sinkronizatu bat izan ziren, Israelen eta Libanoren arteko mugako gatazkan jazoa. Libanon eta Sirian izan ziren leherketak, 2024ko irailaren 17eta 18an. Israelek hainbat pertsona-bilagailu eta komunikazio-irrati eztandarazi zituen. Gailu horiek Hezbollah Libanoko talde xiitako kideek erabiltzen zituzten elkarrekin komunikatzeko, baina baita Libanoko mediku eta larrialdi zerbitzuetako hainbat kidek, besteak beste.

Atentatua prestatzeko, Israelgo espioitza agentziak (Mossad) hainbat gailu fabrikatu zituen, isilpean, barruan PETN lehergailua ezarrita, eta Hezbollahko kideei saldu zizkien konpainia mozorrotu baten bidez. Tresnen eztandek 2.800 lagun baino gehiago zauritu eta gutxienez 37 lagun hil zituzten; badirudi biktima asko Hezbollahko kideak zirela, baina zibil ugari ere bai; lau haur ere tartean. Erasoa 2023-2024ko Israel-Palestina gatazkaren barruko beste gertaera bat izan zela dirudi.

## Gertaerak 
Eztandak bi egunetan izan ziren, 2024ko irailaren 17 eta 18an. Egun horietan, ehunka zibil eta Hezbollahko ehunka kide larri zauritu ziren Libanon zehar kokagune ugaritan, pertsona-bilatzaile gailuek ustekabean eztanda egin zutenean. Dirudienez, aparatuek eztanda baino zenbait segundo lehenago jo zuten, hartzaileak gailua eskuetan har zezan eta aurpegira inguratu zezan, eta, horrela, eskuetan eta begietan lesio larriak izateko aukera indartzeko. Eztandak Hezbollahk presentzia duen tokietan izan ziren, Libanoko hiriburu Beiruten (Dahieh auzoa barne), Libano hegoaldean eta Bekaa haranean. Siriako hiriburu Damaskon ere izan ziren eztandak.

Leherketek hasierako eztandetatik 30 minutura arte iraun zuten; horrek ondoriozko kaosa areagotu egin zuen. Lekukoek jakinarazi zuten hainbat pertsona odoletan ikusi zituztela leherketen ondorioetan izandako zauriengatik. Lehen eraso honetan 14 pertsona hil ziren (tartean neskatxa bat), 2800 zauritu ziren eta horietatik 1800 ospitaletan daude.

Hasierako leherketak gertatu eta 24 ordura, lehergailuen bigarren bolada bat gertatu zen Libanon. Hezbollahk irrati eramangarriak zirela esan zuen, ICOM-IC-V82 Walkie-talkieak alegia. Leherketek ere suteak eragin zituzten etxebizitzetan. Bigarren egun horretan 20 eta 25 hildako artean eta 450 zauritu gertatu ziren, agentzien arabera. Eztandak indartsuagoak izan ziren.

## Lehergailuak 
Hezbollah Israelek bere militanteak «kontrolatu ez zitzan» hasi zen bilagailuak erabiltzen, modu horretan «seguruagoa» izango zelakoan. Haien nahia zen Israelgo informazio zerbitzuak ez sartzea euren komunikazioan, eta non zeuden ez jakitea. Segurtasun neurri gisa zeukaten hori, beste teknologiarik ez zegoelako. Hezbollahk uste zuen seguruago zeudela horrela. Haatik, Israelgo espioitza agentzia (Mossad) konturatu zen Sirian eta Libanon pertsona-bilagailuak erabiltzen zituztela, eta aurkitu zuten modua pertsona-bilagailuen baterian esku hartzeko.

Libanoko goi segurtasun-iturri batek Reuters albiste-agentziari jakinarazi zionez, Mossadek lehergailu kopuru txiki bat jarri zuen Taiwanen fabrikatutako 5.000 pertsona-bilatzaileren barruan. Libanora iritsi baino lehen manipulatu zituzten pertsonen bilatzaileak, funtzionario batzuen arabera. Gehienak AR924 modelokoak ziren, baina bidalketan Gold Apolloren beste hiru modelo ere sartu ziren. Mezu kodetu batek aldi berean aktibatuko zituen lehergailuak.

Elijah Magnier Bruselan finkatutako analista politiko eta militarrak azaldu zuen ikerketa bat abiatua zela Libanon eta, haren arabera, Taiwandik Hungariara eta, gero, Libanoko portu batera heldu zirela pertsona-bilagailuak. Konpainia askok ez dute zuzenean Hezbollahrekin traturik eduki nahi eta, beraz, kargamentua hirugarren tratulari baten eskuetan izan bide zen portu hartan, hiru hilabetez. Antza, epe horretan sartu zen leherkaria gailuotan. Israelek 1-3 gramo PETN (pentaeritritol tetranitratoa) leherkari indartsua jarri zuen gailu bakoitzean.

## Hezbollahren eta Israelen erantzuna 
«Gerra ekintza bat izan da, Libanoko herriari eginiko gerra deklarazio bat». Horrela definitu zituen erasoak Hezbolla talde xiitako lider Hassan Nasrallahk. Bere adierazpena adieratzen ari zen une berean, Israelgo armadako hegazkinak ibili ziren Beirut inguruan. Israelgo Defentsa ministro Yoav Gallantek, bestetik, ohartarazpen hau egin zuen: «Beste fase batean sartu da gerra. Hainbat hilabetez Gazan Hamasen aurka borrokatu ostean, grabitate zentroa iparraldera mugitu da, baliabideak eta indarrak desbideratuta». Israelek ez du orain arte hitzik egin Hezbollahren aurkako erasoez, baina Gallantek zoriondu egin ditu herrialdeko informazio zerbitzuak erdietsitako «lorpen handiengatik», xehetasun gehiagorik eman gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Asier Garaialde: «Hemendik aurrera kontu handia eduki beharko da erabiltzen diren gailuekin eta horiek erabiltzeko moduarekin», Berria, 2024/09/19.
*  "Líbano: un ataque sin precedentes", Naiz.eus, 2024/09/19.