open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nerea Loiola

**Nerea Loiola Pikaza** (Deba, Gipuzkoa, 1985eko ekainaren 6a) irakaslea eta euskal idazlea da.

## Biografia 
Deban jaio zen 1985ean. Ingeniaritza Mekanikoan graduatu zen eta lanbidez Bigarren Hezkuntzako Matematikako irakaslea da. Irakaslea eta ama bere esanetan, amatasunak garrantzi handia baitu berarentzat.

Idazle bezala haur eta gazte literaturan murgildu da eta hainbat liburu argitaratu ditu. Beste alor batzuk jorratzen ere aritu da: iritzi zutabeak *Urola Kostako Hitzan* eta helduentzako ipuinak batez ere. *Epizentroa* da egindako lan horren aurreneko emaitza.

Nerea Loiolak, Jon Aranguren ilustratzailearekin batera, argitaratutako laugarren liburua *Naian* album ilustratua da. Gaztetxoei zuzenduta dago eta haurrengana helarazten diren desberdintasunari buruzko ikuspegiak lantzen ditu.

## Lanak 
Argitaratutako liburuak hauek dira:

* *Harri bat poltsikoan* (Erein, 2018). Haurrentzako liburua (7-10 urte). Xana izeneko haur baten istorioa du ardatz. Protagonistak, generorik zehaztu gabe, segurtasun gabezia nabarmena du kontakizunaren hasieran. Goiz baten harri berezi bat aurkituko du poltsikoan eta irudimena errealitatearekin uztartuko da, bere bidean aurrera egin dezan.
* *Azken lanhütarra* (Erein, 2019). Haur eta gazteentzako liburua (10-13 urte). Oraire, laino artean bizi den izakia, lanhütarra, agertzen da liburu honetan. Hodei gidaria da eta, berari esker, uraren prozesua osatzen da. Orairek liburuan oso paper garrantzitsua izan arren, protagonista Amets izeneko umea da. Bere lagunekin batera erabaki beharko du zer egin, Orairerekin topo egin eta bere egoeraren berri izan ondoren…
* *Epizentroa.*(Erein, 2021) ISBN: 978-84-9109-600-9. Zazpi ipuinez osatutako narrazio bilduma da. Gai ugari ukitzen ditu: maitasuna, desioa, sexua, gurasotasuna, zoriontasunaren eraikuntza, nahiak-ardurak-ezinak… Estilo fina eta erakarmen-indar handiko istorioak, beti giza harremanen ardatzaren jiran, xehetasunari eta keinuari adi.
* *Naian.* (Erein, 2022). "Buruz behera dagoen haur bat"-en ideia da abiapuntua, eta hortik eratorritako galdera sorta bat argumentua: «Buruz behera dago, edo hankaz gora? Zer gertatzen zaio? Horrela egongo da beti? Noiz jarriko da 'normal', besteak bezala? Eta betirako desberdin bada?». Protagonistak haur narratzaile bat eta Naian ikaskide berria dira. Irakasleak haurrei esan die Naian diferentea dela. Haurrak saiatzen dira deskubritzen "zer dela eta den diferentea» gelakide berria.
* *AHT. Arrisku Handiko Trena* (Erein, 2024) Gazte literatura.
* *Miraren mendekua* (Erein, 2024) Haur literatura.
* *Zebrak eta bideak* (Erein, 2024)
* *7G udalekuak* (Erein, 2022)
* *Idatzi behar nizkizunak* (Erroa, 2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: *Liburuarekin lortu dut haztea* 2021.02.01

* Nerea Loiolaren instagrama
* Nerea Loiolaren twitterra
* Nerea Loiolaren facebooka
Nerea Irakulis

**Nerea Irakulis Arregi** (Zornotza, Bizkaia, 1968ko abenduaren 17a) bizkaitar abokatu, legelari eta unibertsitateko irakaslea da.

Gaur egun Zuzenbide Merkantileko irakasle titularra da Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU).

## Bizitza 
Zuzenbidean lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean 1991. urtean. Ondoren, doktoregoa egin zuen Euskal Herriko Unibertsitatean, "*La publicidad de medicamentos de uso humano*" tesiarekin, Alberto Emparanza Sobejano katedradunak zuzendua, eta kalifikazio maximoa lortuz.

1993tik unibertsitateko irakaslea da Euskal Herriko Unibertsitatean. 2022. urtetik Zuzenbide Merkantileko irakasle titularra da.

Legelari aditua da Zuzenbide Merkantilean, Zuzenbide Sozietarioan, Lehia Zuzenbidean eta Garraio Zuzenbidean.

## Bizitza pertsonala 
Gaur egun Areetan (Getxo) bizi da.

## Argitalpenak 
### Liburuak 
* 2020, *Lecciones de Derecho de sociedade*s, Euskal Herriko Unibertsitatea
* 2013, *Conflictos de interés del socio: cese del administrador nombrado por accionista competidor*, Marcial Pons
* 2012, *Publizitatearen Zuzenbidearen eraberritzea eta lehiaketa desleiala*, Udako Euskal Unibertsitatea
* 2011, *Balore-tituluak: kanbio-letra, txekea eta zor-agiria*, Euskal Herriko Unibertsitatea
* 2009, *La publicidad de los medicamentos*, La Ley
* 2007, *El régimen jurídico unificado de la comisión mercantil y el mandato en el Derecho de obligaciones y contratos*, Dykinson
* 2006, *Publizitate zuzenbideko eskuliburua*, Euskal Herriko Unibertsitatea

### Artikulu doktrinalak (hautapena) 
* 2020, "Alcance de la supresión o modificación estatutaria del derecho de separación por falta de distribución de beneficios como dividendo y reconocimiento del derecho de separación a favor del socio discrepante", *Revista de Derecho de Sociedades*.
* 2019, "Acuerdos sobre operaciones con partes vinculadas: formulación del conflicto "relevante" en la prohibición de voto en la sociedad filial del administrador designado por la matriz", *Revista de Derecho de Sociedades*.
* 2019, "La remuneración del consejero ejecutivo: una lectura integradora de los artículos 217 y 249 de la Ley de Sociedades de Capital", *Revista de Derecho Mercantil*.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alberto Emparanza
* Mario Fernández
* Irati Basoredo

## Kanpo estekak 
* https://ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus/investigadores/125558/detalle
Eusko Jaurlaritzaren bitartekaritza 2017ko Kataluniako aferan

2017ko udazkeneko Kataluniaren Independentzia Aldarrikapenaren aurrean, Iñigo Urkullu **Eusko Jaurlaritzako lehendakariak bitartekari lana** hartu zuen bere gain Kataluniako eta Espainiako Gobernuen artean. Bitartekaritza lana 2017ko ekainaren 19an hasi zen eta independentzia aldarrikapena burutu ostean amaitu zen. Iritzi berekoak ziren Euskal Herriko abertzale ezkertiarrak. Alderdi espainolista eta eskuindarrek Urkulluk bitartekaritza lana egin izana ukatu zuten eta "solaskide" hutsa izan zela adierazi zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
PBS

**Public Broadcasting Service** edo **PBS** Ameriketako Estatu Batuetako telebista erakunde publikoa da. 1969an sortu zen, aurretik National Educational Television (NET) erakundeak zeuzkan funtzioetako asko jaso zituelarik.

350 tokiko telebista-kate publikok osatzen dute PBSren sarea, eta PBSek hainbat eduki banatzen dizkie sareko kateei, besteak beste, haurrentzako saioak, dokumentalak, albiste saioak eta saio kulturalak.

*Sesame Street* eta ''Mister Rogers' Neighborhood'' haurrentzako telesail ospetsuak eman zituen. Horrez gain, BBCren eta ITVren hainbat telesail britainiar igorri ditu AEBetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  PBSren webgunea
Irakasleen Prestakuntza Masterra

**Irakasleen Prestakuntza Masterra** (*Máster en Formación de Profesorado*, gazteleraz) hezkuntzako graduondoko titulua da, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan eta Batxilergoan, Lanbide Heziketan eta Hizkuntzen Irakaskuntzan irakasle jardunean aritzeko beharrezko titulua dena.

Bolonia Planak ekarritako aldaketekin ezarri zen masterra. Aurreko irakasteko gaitasun ziurtagiria (*Certificado de Aptitud Pedagógica*, gazteleraz) desagertu zen eta master hau da orain beharrezko titulua irakasle jardunean aritzeko DBHn, Batxilegoan, LHn edo hizkuntzen irakaskuntzan.

Edozein gradurekin egin daiteke Masterra, baina gradu bakoitzak Masterraren espezialitate batean edo bestean sartzea ekarriko du: Natur Zientziak, Matematika, Gizarte Zientziak, Hizkuntzak, Hezkuntza Orientazioa, Ekonomia, Lanerako Prestakuntza eta Orientazioa...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Succession (telesaila)

***Succession*** estatubatuar telesail dramatiko eta satirikoa da, Jesse Armstrongek 2018an HBOrako sortua.

## Sinopsia 
Telesaiak newyorkar eliteko familia baten erretratua egiten du. Hedabide-korporazio garrantzitsu baten aitalehenaren eta bere lau seme-alaben bizitzak jarraitzen ditu, enpresaren etorkizuna kontrolatzeko borrokak, traizioak eta porrotak tartean daudela.

## Aktore nagusiak 
* Brian Cox: Logan Roy
* Jeremy Strong: Kendall Roy
* Sarah Snook: Siobhan "Shiv" Roy
* Kieran Culkin: Roman Roy
* Matthew Macfadyen: Tom Wambsgans
* Nicholas Braun: Greg Hirsch
* Alan Ruck: Connor Roy
* Hiam Abbass: Marcia Roy
* Peter Friedman: Frank Vernon
* Natalie Gold: Rava Roy
* Rob Yang: Lawrence Yee
* Dagmara Domińczyk: Karolina
* Arian Moayed: Stewy Hosseini
* J. Smith-Cameron: Gerri Kellman

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabriel Ramanantsoa

**Gabriel Ramanantsoa** (Antananarivo, 1906ko apirilaren 13a - Paris, 1979ko maiatzaren 9a) Madagaskargo 2. presidentea izan zen. Merina etniaren kidea izan zen. Frantziako armada kide izan zen eta gero Madagaskarrekoa. 1972ko maiatzean Philibert Tsiranana presidenteak lehen ministro izendatu zuen, botere exekutiboarekin. Tsirananak dimisioa aurkeztu zuen urriaren 11n eta Ramanantsoa presidente bihurtu zen. 1975eko otsailaren 5ean dimititu zuen, herrialdeko tentsio etniko eta sozialen ondorioz.
Roberto Canessa

**Roberto Jorge Canessa Urta** (Montevideo, 1953ko urtarrilaren 17a), uruguaiar mediku eta errugbi jokalari ohi bat da. 1972ko urriaren 13ko Uruguaiko Aireko Armadaren 571 hegaldiaren istripu eta odiseatik bizirik ateratzea lortutako bidaiarietako bat izateagatik ezagun egin zen.
Fargo (telesaila)

***Fargo*** estatubatuar umore beltzeko thriller antologia telesaila da, Noah Hawleyk 2014an FX katerako sortua. Coen anaien 1996ko izenburu bereko filmetik hartzen du izena. Telesailaren denboraldi bakoitza garai ezberdin batean kokatzen da eta istorio ezberdin batek ardazten du, pertsonaia berriekin. Hala ere, bai denboraldi ezberdinak zein jatorrizko filma denbora-marra berean kokatzen dira, eta erreferentzia gurutzatu gutxi batzuk azaltzen dira. 

## Ezaugarriak 
Telesailak Coen anaien filmetako gai eta elementu ugari jasotzen ditu. Esate baterako, kapitulu bakoitzaren hastapenetan errotuloetan filmean agertzen zen mezu bera errepikatzen da (urtea eta tokia aldatuz, tokatzen denean):

Benetakoa izatearena gezurra da, txantxa bat. Umore beltza da nagusi denboraldi guztietan, krimen ugarirekin, eta egoera sarri erridikuluekin, kritika sozial nabarmena dagoelarik AEBetako bizimoduari, gaizkile, ikertzaile zein biktimak askotan inozoak bailiran agertzen direlarik.

Coen anaiak telesaiaren ekoizle eragileak dira, Hawley showrunnerrarekin batera. Aktore multzoak desberdinak dira denboraldi bakoitzean.

## Denboraldiak 
* Lehen denboraldia (2014)
* Bigarrena (2015)
* Hirugarrena (2017)
* Laugarrena (2020)
* Bosgarrena (2023-2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dead to Me

***Dead to Me*** estatubatuar umore beltzeko telesail bat da, Liz Feldmanek 2019an Netflixerako sortua.

## Sinopsia 
Jen Hardingek senarra auto istripu batean galdu berri du, eta tartean sorospen-eginbeharra bete gabe ihes egin zuen gidari ezezagun bat zegoen. Doluari aurre egiteko terapia bilera batean Judy ezagutzen du, eta denbora gutxian lagun min bihurtzen dira, nahiz eta ingurukoek ez ulertu.

## Aktore nagusiak 
* Christina Applegate: Jen Harding
* Linda Cardellini: Judy Hale
* James Marsden: Steve Wood / Ben Wood
* Max Jenkins: Christopher Doyle
* Sam McCarthy: Charlie Harding
* Luke Roessler: Henry Harding

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Luis Inciarte

**José Luis Inciarte Vázquez**, ezagunagoa **Coche Inciarte** bezala (Montevideo, 1948ko apirilaren 24a - *ibidem*, 2023ko uztailaren 27a), uruguaiar nekazal ingeniaria eta errugbi jokalaria izan zen. 1972ko urriaren 13ko Uruguaiko Aireko Armadaren 571 hegaldiaren istripu eta odiseatik bizirik ateratzea lortutako bidaiarietako bat izateagatik ezagun egin zen.

## Erreferentziak
Herauscorritseren idazkuna

**Herauscorritseren idazkuna** edo **Herauscorritseheren idazkuna** erromatar garaiko botozko inskripzioa bat da eta Zuberoako Atharratze-Sorholüze udalerrian dagoen Maidalena mendiaren baselizan aurkitu zen aldare batean idatzita dago. Aldare hori eusko-akitanierazko izena duen Herauscorritse edo Herauscorritsehe izaki jainkotiarrari eskainia dago, antzinako euskaldunen edo Pirinioetako panteoiko jainkoetako bat.

## Idazkunaren irakurketa 
Aldare originala, Atharratzeko Herauskorritxe Euskal mitologiaren interpretazio gunean gordetzen da eta baselizan kopia bat utzi da. Idazkun hau erraz irakurtzen da, oso egoera onean kontserbatu delako:

### Transkripzioa 
Hirugarren lerroko balizko T hori, berez I eta T arteko lotura bat da, epigrafian "nexo" esaten zaiona, eta erromatar idazkunetan oso ohikoa zena.

### Irakurketa laburdurak osatuz 
Fano / Heraus/corritse/he sacrum / G(aius!) Val(erius) Vale/rianus

### Itzulpena 
Ohi bezala, epigrafisten arabera hainbat interpretazio eta itzulpen dago. Horietako bat hau da:

* Irakurketa: Fano Herauscorritse hesacrum Caius Valerius Valerianus.
* Itzulpena: *Caius Valerius Valerianusek aldare sakratu hau eraiki zuen Herauskorrixeren omenez.*

Koldo Larrañaga Elorzarentzat: Herauscorritsehe-ren tenpluari kontsakratua, *G(aius) Val(erius) Valerianus*. 

### Inskripzioari buruzko argibideak 
Hirugarren lerroan agertzen den letra ez da T bat, bi letren lotura baizik "I" eta "T". Bosgarren lerroan, argi eta garbi C* VAL * VALERIANUS da, hau da: Caius Valerius Valerianus. Espainiar epigrafian, ordea, mende batzuetako ohiturari jarraiki, Caius ordez, Gaius idazten dute eta beraz, katalogo eta liburu askotan horrela idatzita ikusiko dugu. Beste herrialdeetan, latinezko forma mantentzen da: Caius.

### Identifikazio kodeak bibliografian 
* CIL 13, 00409 (4, p 4) = D 04526 = CAG-64, p 199 = ILA-Landes 00026

## Ezaugarriak eta esanahia 
*Fano,* *fanum* hitzaren datiboa edo ablatiboa da. *Fanum* bat, kontsakratutako leku bat zen, eta askotan, hor bertan, tenplu bat eraikitzen zen. Ez da aurkitu tenplu horren zantzurik eta ez dakigu nolakoa izango zen. Datari dagokionez, litekeen da II. mende amaierakoa edo III. mende hasierakoa izatea, eta Saint-Béat-eko tailerrekoa.
alt=Galo-erromatar itxurako fanum baten berreraikitzea|thumb|Galo-erromatar itxurako *fanum* baten berreraikitzea

Erlijio-sinkretismoaren adibidetzat hartua da, non erromatarrek orduko euskaldunen jainkoak begirunez tratatzen zituzten. Gerora ere, tenplu haren gainean, eliza katoliko bat eraiki zela argi dago, aldarea zegoen Maidalenaren baseliza XV. mendekoa izanik, aurretiazko jentil eraikuntza baten gainean egina baitago.

Herauskorritse delakoaren identitateaz, batzuek jainkosa batekin lotu dute, baina beste batzuek gehiago ikusten dute animalia batekin konexioa: *herauts gorri* etimologia aski argian, herauts terminoa ikusten baita, erreprodukziorako hazten den zerri arraren sinonimoa. Luis Mari Zalduak, ordea, gogora arazten du -*tse* bukaera emazteen izenetan agertzen den amaierako partikula dela.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
COVID-19 pandemiaren eragin ekonomikoa Euskal Herrian

**COVID-19 pandemiak eragin** nabarmena izan zuen **euskal ekonomian**, bereziki hura gelditzeko hartu ziren neurrien eskutik. 2020ko uztailaren bukaeran pandemiak 57.000 lanpostu suntsitu zituen Euskal Herrian eta EAEko BPGa %19,8 jatsiarazi zuen 2020ko bigarren hiruhilekoan. Bi datu horiek bake garaian inoiz erregistratutako altuenak izan ziren. Enpresaburuen ordezkariek sarritan kritikatu zuten 2020ko apirilean ezarri zen ezinbestekoa ez zen lan presentzialera joateko debekua eta ostalariek berdina egin zuten lokalen edukiera-murrizketei lotutako neurriekin. Ostalaritza izan zen sektorerik kaltetuenetako bat, hain zuzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mars 2020

**Mars 2020**, , NASAk Marte planeta arakatzeko antolatutako espazio misio bat da, bai eta izen berdineko espazio zunda ere. 2020ko uztailaren 30eko 11:50etan jaurti zen eta 2021eko otsailaren 18an Jezero kraterran marteratzea espero da.

Berarekin batera Marte arakatzeko erabiliko diren *Perseverance* ibilgailua eta *Ingenuity* helikopteroa daramazki.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Lee Teng-hui

**Lee Teng-hui** (Sanzhi, 1923ko urtarrilaren 15a - Taipei, 2020ko uztailaren 30a) Taiwango 4. presidentea izan zen. Japoniak okupatutako Taiwanen jaio zen. Bigarren Mundu Gerran japoniar armadako kide izan zen eta Kyotoko Unibertsitatean lizentziatu zen. Ondoren Estatu Batuetan ere ikasi zuen eta 1961ean kristautasunera bihurtu.

Taiwanera itzulitakoan, hainbat kargu politiko izan zituen (Taipeiko alkatea, Taiwango Probintziako gobernadorea, ministroa). Chiang Chin-kuo presidenteak 1984an presidenteorde izendatu zuen. Chiang 1988an hil zen eta Lee presidente bihurtu zen. Eskaera demokratikoa onartu eta 1996an, hauteskunde libreak antolatu zituen. Demokratikoki aukeratutako lehen presidentea eta Taiwanen jaiotako lehena izan zen. Taiwanen independentziaren eta japonieraren aldekoa izan zen.
Abokatutza Masterra

**Abokatutza Masterra** zuzenbideko graduondoko titulua da, Zuzenbide Graduaren ondoren egiten dena, abokatutza lanbidean jarduteko egiten dena.

Espainian master honek izen desberdinak ditu: Praktika Juridikoko Masterra, Abokatutza Masterra, Abokatutzan Sartzeko Masterra... 90 ECTS kreditu ditu eta 1-2 urteko formakuntza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Schitt's Creek

'''''Schitt's Creek''''' kanadar sitcom telesaila da, Dan Levy eta Eugene Levyk 2015ean CBC Televisionerako sortua.

## Sinopsia 
Rose familia jarraitzen du telesaiak. Johnny Rose bideoklub-handikiak bere aberastasuna galtzen duenean, bere emazte Moira – soap operetako izarra –, bere seme David – inkonformista –, eta bere alaba Alexis – aberaskumea – luxurik gabe bizitzera ohitu behar dira. Familia Schitt's Creek herri txikira joan behar da bizitzera, bertan aurkitzen da eta familiaren esku geratu den jabetza bakarra, txantxetan erosi zutena.

## Aktore nagusiak 
* Eugene Levy: Johnny Rose
* Catherine O'Hara: Moira Rose
* Dan Levy: David Rose
* Annie Murphy: Alexis Rose
* Emily Hampshire: Stevie Budd
* Jenn Robertson: Jocelyn Schitt
* Chris Elliott: Roland Schitt
* Tim Rozon: Mutt Schitt
* Dustin Milligan: Ted Mullens
* Sarah Levy: Twyla Sands
* John Hemphill: Robert "Bob" Currie
* Karen Robinson: Veronica "Ronnie" Lee
* Noah Reid: Patrick Brewer

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Other (1972ko filma)

***The Other*** (euskaraz *Bestea*), 1972ko Robert Mulligan estatubatuarrak zuzendutako thriller psikologiko bat da. Thomas Tryon idazlearen *19171ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Uta Hagen, Diana Muldaur, Chris Udvarnoky eta Martin Udvarnoky aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1935eko uda, Niles (Chris Udvarnoky) eta Holland Perry (Martin Udvarnoky) anai bikiak bere familiarekin landetxe batean bizi dira. Elkarren artean zeharo ezberdinak dira, halere batera denbora luzez egoten dira. Bapatean, bizi diren landetxean eta inguruetan gertakari bitxiak jazotzen hasiko dira.

## Aktoreak 
* Chris Udvarnoky: Niles Perry
* Martin Udvarnoky: Holland Perry
* Uta Hagen: Ada
* Diana Muldaur: Alexandra Perry
* Norma Connolly: Izeba Vee
* Victor French: Angelini jauna
* Loretta Leversee: Winnie
* Lou Frizzell: Osaba George
* Clarence Crow: Russell
* John Ritter: Rider
* Jenny Sullivan: Torrie
* Portia Nelson: Rowe andrea
* Jack Collins: Pretty jauna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Syd Barrett

**Roger Keith "Syd" Barrett** (Cambridge, 1946ko urtarrilaren 6a - *ibidem*, 2006ko uztailaren 7a) ingeles abeslari, egile abeslari eta musikaria izan zen, Pink Floyd taldeko kide sortzailea. Psikodeliaren eraginez, taldearen izena asmatu zuen eta bere jatorriko lider eta abeslaria izan zen. Musikalki hamar urte baino gutxiago egon zen aktibo. Droga psikodelikoak erabiltzek, buruko gaixotasun bat eragina zion eta 1968ko apirilean Pink Floyd taldetik bota zuten. Gero bakarkako karrera labur bat egin zuen eta 1972an musikaren mundua utzi zuen. Giltzapetuta eta pinturan eta lorezaintzan aritua bizi izan zen hil arte.

## Diskografia 
**Bakarkako diskoak**
* *The Madcap Laughs* (1970)
* *Barrett* (1970)

**Pink Floydekin**
* *The Piper at the Gates of Dawn* (1967)
* *A Saucerful of Secrets* (1968)
* *1965: Their First Recordings* (2015)
* *The Early Years 1965–1972* (2016)
Jacob Elordi

**Jacob Elordi** (Brisbane, Australia, 1997ko ekainaren 26a) aktorea da. Nazionalitatez australiarra da, euskal herritar jatorrikoa. HBO kateko *Euphoria* telesail arrakastatsuan, Nate Jacobsen rola jokatzen du.

## Bizitza 
Elordi Australiako Queensland estatuko Brisbane hirian jaio zen, 1997ko ekainaren 26an. Haren gurasoak John eta Melissa Elordi dira, hiru arreba nagusi ditu, eta euskaldun jatorrikoa da. John aita Markina-Xemeinen jaio zen eta zortzi zituela Australiara emigratu zuen Bilbotik, diktadura frankistatik ihesiz. Aitona, Joaquin Elordi, ondarroarra zuen. "Aitonak ito egingo ninduke espainiar jatorria esaten zuela jakingo balu", esan du Elordik bere ingelesezko Wikipediako orrialdea ikustean. Bigarren Hezkuntza St. Kevin's College eskolan, Melbournen, egin zuen, eta, gero, Brisbaneko Nudgee Collegera joan zen. Antzerkian interesa agertu zuen gaztetatik, eta eskolako antzerki-lan askotan parte hartu zuen.

Hollywoodeko lehen esperientzia *Pirates of the Caribbean: Dead Men Tell No Tales* filmean izan zuen Elordik, figurante lanetan. Lehen papera Australiako *Swinging Safari* filmean izan zuen, 2018an, Roosterren rola jokatu baitzuen. Ospea etorri zitzaion Netflixeko *The Kissing Booth* film erromantikoan, Noah Flynn protagonistaren paperarekin. 2018ko maiatzean estreinatu zen. *The Kissing Booth 2* filmaren jarraipena ere egin zuen. 2019. urtearen erdialdean filmatu zen Lurmutur Hirian, eta 2020ko uztailean atera zen. *The Kissing Booth 3* 2021eko abuztuaren 11n estreinatu zen Netflixen.

2019an, Elordi izan zen *The Mortuary Collection* beldurrezko filmaren protagonista, eta HBOko *Euphoria* telesailean hasi zen, Nate Jacobsen paperean.

2022an, Adrian Lyneren *Deep Water* thriller erotikoan agertu zen.

*Saltburn*, Emalda Fennell-en hurrengo thrillerrean, eta *The Sweet East*, Sean Price Williams-en filmean ere Elordi izango da protagonista eta Sofia Coppolaren *Priscilla* filmean Elvis Presleyren papera egingo du.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
What We Do in the Shadows

***What We Do in the Shadows*** 2014ko Jemaine Clement eta Taika Waititi zeelandaberritar zinema zuzendarien beldurrezko komedia film bat da.

## Sinopsia 
Viago, Deacon, Vladislav eta Peter banpiroak dira, eta elkarrekin bizi dira etxe batean, Zeelanda Berrian. Platerak nork garbitu erabakitzetik harago doaz euren eztabaidak.

Dokumental faltsuaren formatua du, eta banpiro bakoitza garai batekoa da: Nosferatutik hasi, eta banpiro modernoen garairainoko banpiroak ageri dira.

## Aktoreak 
* Taika Waititi: Viago Von Dorna Schmarten Scheden Heimburg
* Jemaine Clement: Vladislav the Poker
* Jonathan Brugh: Deacon Brucke
* Ben Fransham: Petyr
* Cori Gonzalez-Macuer: Nick
* Stu Rutherford: Stu
* Jackie van Beek: Jackie
* Rhys Darby: Anton
* Ethel Robinson: Katherine Heimburg
* Elena Stejko: Pauline
* Jason Hoyte: Julian
* Karen O'Leary: Officer O'Leary
* Mike Minogue: Officer Minogue

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Gorozika (Ondarroa)

**Gorozika auzoa** Ondarroako baserri auzo bat da.

## Ondasun nabarmenak 
* **Gozizko baserria.** Arku zorrotz gotikoa du.
* **Antzone baserria.** Arku zorrotz gotikoa du.
* **San Joan baseliza.** Egitura gotikoak ditu.
* **Bizkua baserria.** XVIII. mendeko bi arkudun arkupea dauka.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Antzone baserria, Gorozika auzoa, Ondarroa.jpg|Antzone baserria
Fitxategi:Gozizko baserria, Gorozika auzoa, Ondarroa.jpg|Gozizko baserria
Fitxategi:San Juan baseliza, Gorozika auzoa, Ondarroa.jpg|San Joan baseliza

## Erreferentziak
2020ko Espainiako Traineru Txapelketa

**2020ko Espainiako Traineru Txapelketa** (txapelketaren 73. ekitaldia) urte honetako abuztuaren 1ean eta 2an jokatu zen Pedreñan, eta S.D.R. Pedreñaren sorreraren 125. urteurrena ospatzeko balio izan zuen. Zierbenak bere hirugarren txapelketa eskuratu zuen.

## Historia 
Gizonezkoetan galiziarrek uko egin zioten parte hartzeari eta horrela zazpi traineru baino ez ziren izan uretan. Kopuru txukun bat lortzeko KAE 2 Ligako Actividades Náuticas Castrok ere hartu zuen parte. Emakumezko traineruetan inork ez zuen izenik eman.

Aurreko urteetan bezala Espainiako Arraun Federazioak ez zuen saririk emateko asmorik adierazi eta Pedreñak sariak eman nahian **Dynasol bandera** jarri zuen jokoan egun bietako denborak batuz emango zena. Zierbenak eskuratu zuen bandera hau ere.

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen estropadak 
Txanda bakoitzeko irabazlea sailkatzen da eta hauekin batera gainontzekoen artean bi denbora onenak egin dituztenak.

## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* Zierbena Arraun Elkartea
** Entrenatzailea: Juan Zuzunegi
** Patroia: Borja Gómez
** Arraunlariak: Raul García, Carlos Palazuelos, Jaime De haz, Alberto Vidal, Mario Hernando, Mikel Portularrume, Sergio Montenegro, Juan Zunzunegi, Efren Sánchez, Francisco Montes, Ismael Montes, Alberto González eta Luis Miguel Villar.

## Dynasol bandera 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Espainiako Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak
Filipe Nyusi

**Filipe Jacinto Nyusi**, **Nyussi** ere idatzita, (1959ko otsailaren 9a), Mozambikeko laugarren presidentea izan zen.

2015ean hartu zuen kargua. Aurretik Defentsa ministroa izan zen, 2008tik 2014ra. Nyusi Frelimo gobernuko alderdiaren hautagaia izan zen 2014ko presidentetzarako hauteskundeetan. 2025eko urtarrilean, alderdi bereko Daniel Chapok ordezkatu zuen karguan.

## Erreferentziak
Richard Wright

**Richard William Wright** (Hatch End, Londres Handia, 1943ko uztailaren 28a - Londres, 2008ko irailaren 15a) ingeles musikari, abeslari eta teklatu-jotzailea izan zen, Pink Floyd taldeko kide sortzailea. Roger Waters eta Nick Mason arkitektura ikasten ari zela ezagutu zituen. Taldean teklatua jotzen zuen, baina Syd Barrett joan ondoren abestiak ere konposatu zituen.

## Diskografia 
### Pink Floydekin 
* *The Piper at the Gates of Dawn* (1967)
* *A Saucerful of Secrets* (1968)
* *More* (1969)
* *Ummagumma* (1969)
* *Atom Heart Mother* (1970)
* *Meddle* (1971)
* *Obscured by Clouds* (1972)
* *The Dark Side of the Moon* (1973)
* *Wish You Were Here* (1975)
* *Animals* (1977)
* *The Wall* (1979)
* *A Momentary Lapse of Reason* (1987)
* *The Division Bell* (1994)
* *The Endless River* (2014)

### Syd Barrettekin 
* *Barrett* – 1970

### Bakarkako diskoak 
* *Wet Dream* – 1978
* *Broken China* – 1996

### Zee-rekin 
* *Identity* – 1984

### David Gilmourrekin 
* *David Gilmour in Concert* (DVD) – 2002
* *On an Island* – 2006
* *Remember That Night* (DVD/Blu-ray) – 2007
* *Live in Gdańsk* (CD/DVD) – 2008
* *Rattle That Lock* – 2015
Paul Oiartzabal Mendibil

**Paul Oiartzabal Mendibil** (Oiartzun, Gipuzkoa, 2006ko otsailaren 18a) eskiatzailea da.

Oiarmendi Kirol Klubekoa da, bere arreba Maialenekin batera. Akrobaziazko eskian dihardute biek, eta Paul 2020. urtean Europan lehiatzen hasi zen.

## Kirol ibilbidea 
Estatuko eremuan lortutako emaitzak
* https://rfedi.es/Deportista/12112

Europan lortutako emaitzak
* https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=FS&competitorid=251250&type=result

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*https://www.youtube.com/watch?v=_bIfxAhDBBk
*https://www.diariovasco.com/oarsoaldea/oiartzun/europako-txapelketetara-iritsi-20210418211544-ntvo.html
Ipuin harrigarriak

***Ipuin harrigarriak*** 1980. urtean haurrentzako egindako euskal ipuin tradizionalen bilduma izan zen. Elkar argitaletxeak argitaratu zituen.

Jose Migel Barandiaranek bildutako ipuinak izan ziren, Margarita Altunak egokitu eta Angel Vadillok ilustratu zituztenak. 1982 eta 1985 artean Irakasleen Elkarteak bultzatuta Elkar argitaletxeak lau liburuki berri atera zituen eta bildumari Resurreccion Maria Azkuek jasotako ipuinak gehitu zitzaizkion. Angel Vadillok ilustratu zituen guztiak.

2005. urtean Berria egunkariak argitalpen berria egin zuen. Mitxel Muruak idatzi zituen eta Joxantonio Ormazabalek ipuin batzuk egokitu zituen eta Angel Vadilloren ilustrazioak mantendu ziren
* *Ipuin harrigarriak 3* (1982, Resurreccion Maria Azkue)
* *Ipuin harrigarriak 4* (1983, Jose Migel Barandiaran)
* *Ipuin harrigarriak 5* (1985, Resurreccion Maria Azkue)

## 2005eko edizioa 
Berria egunkariak argitaratu zituen zortzi liburukitan.
* *Ipuin harrigarriak 1*:
** *Kastillopranko*
** *Biribil-biribilak*
* *Ipuin harrigarriak 2*:
** *Dar dar*
** *Ondo eginaren ordaina*
* *Ipuin harrigarriak 3*:
** *Gatza ala erregea*
** *Biziak ezagutzeko hil*
* *Ipuin harrigarriak 4*:
** *Zapatari asmatzailea*
** *Zerraldoan bizirik*
* *Ipuin harrigarriak 5*:
** *Ikazkina eta heriotza*
** *Besterik ez bezalako kapera*
* *Ipuin harrigarriak 6*:
** *Estudiante tonto*
** *Ezkonberriak*
* *Ipuin harrigarriak 7*:
** *Kanillo arrantzalea eta Kanillotxiki*
** *Zeruko berriak*
* *Ipuin harrigarriak 8*:
** *Pepetxu eta Popatxu*
** *Kardulatza salatari*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* www.ikas.eus, 1980ko edizioa
* www.ikas.eus, 2005eko edizioaren katalogoa
What We Do in the Shadows (telesaila)

***What We Do in the Shadows*** estatubatuar beldurrezko komedia telesaila da, Jemaine Clementek 2019an FX katerako sortua. Clementen eta Taika Waititiren 2014ko izenburu bereko filmean oinarritzen da.

## Sinopsia 
Staten Islanden girotua, telesailak bost etxekideren bizitzak jarraitzen ditu: hiru banpiro tradizional; Nandor, Laszlo, eta Nadja; Colin Robinson, energia-banpiro bat; eta Guillermo, Nandorren senidea. Ehundaka urteko bapiro hauek mundu garaikidearekin eta beste naturaz gaindiko izaki batzuekin nola erlazionatzen diren jarraitzen du telesailak.

## Aktore nagusiak 
* Kayvan Novak: Nandor the Relentless
* Matt Berry: Laszlo Cravensworth
* Natasia Demetriou: Nadja
* Harvey Guillén: Guillermo De la Cruz
* Mark Proksch: Colin Robinson

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Harkaitz Barreros

**Harkaitz Barreros Soria** (Urretxu, Gipuzkoa, 19-- ) ile-apaintzaile eta estilista ezaguna da.

19 urte zituela bere lehen ile-apaindegia ireki zuen Urretxun. Goi mailako ile-apainketa egiten du eta Euskal Herriko ile apaintzailerik ezagunenetako bat da. Bilduma ezberdinak aurkeztu izan ditu Europa osoko pasareletan. Prentsa eta telebistan ere parte hartu izan du.

Europan ileapainketa Master Class-ak eman izan ditu.

Espainiar Estatuan Loréal etxeak duen bost ordezkarietako bat da.

## Erreferentziak
André Darrieussecq

**André Darrieussecq** (Donibane Lohizune, 1947ko ekainaren 4a - Baiona, 2020ko uztailaren 31) lapurtar errugbilaria izan zen. Saint-Jean-de-Luz Olympique eta gero Biarritz Olympique taldeetan harroin postuan jolastu zuen. Frantziako errugbi selekzioan aldiz bat jolastu zuen 1973an Bost Nazioen Txapelketan.
Txoritokieta zutarria

**Txoritokieta zutarria** Txoritokietako Estazio Megalitikoan, Astigarraga eta Errenteria arteko mugan, dagoen monolito bat da. 1,95 metroko altuera duen harlosa bat da eta zutik dago. Txoritokieta mendiaren hego ekialdean kokatua dago, 270 metroko altueran, gailurretik 200 metrora, eta Aitzetako Txabala trikuharritik 400 metro ipar ekialdera. Txoritokietako gotorlekutik ere oso hurbil dago. Ezin da ziurtatu historiaurrekoa denik.

## Ezaugarriak 
Monolitoa zutik dago. Inguruko harearri triasikozko harlosak 1,95 metro ditu altueran, 0,95 metro zabalean eta 0,25 metro lodieran. Ardatz nagusiaren norabidea ipar mendebalde - hego ekialdekoa da.

Hego mendebaldeko aurpegian 35 zentimetroko besoak dituen gurutzea dauka grabatuta. Hego ekialdeko aldean 5 zentimetroko "O" bat du grabatua. eta estazio megalitiko bereko Mariola zistaren ondoan zegoen mugarrikoaren berdina da. Grabatuak ziur aski garai modernokoak dira, Errenteriaren mugarritze zaharrekin erlazionatuak, behar bada XV. edo XVI. mendekoak.

1981ean L. Millanek ustezko historiaurreko monolito bezala katalogatu zuen.

## Babes legala 
Txoritokietako Estazio megalitikoaren parte da, eta beraz, talde horrek duen babes maila eta kalifikazioak ditu: monumentu multzoa, babes-maila sailkatuarekin, 1990. urteko Ondarearen legearen baitan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txoritokietako Estazio Megalitikoa
* Menhir

## Kanpo estekak
Donemiliaga (argipena)

**Donemiliaga** (Done Miliaga santu izenetik eratorria) hainbat tokiren izena da:

## Euskal Herrian 
* Donemiliaga: Arabako ipar-ekialdean dagoen udalerria.
* Donemiliaga baserria, Zizurkil.

## Beste herrialde batzuetan 
* Donemiliaga Kukula (): Errioxako Autonomia Erkidegoaren udalerria.

## Ikus, gainera 
* San Millán (argipena)
Canadian Broadcasting Corporation

**Canadian Broadcasting Corporation** (ingelesez), **Société Radio-Canada** (frantsesez) edo **CBC/Radio-Canada** Kanadako irrati eta telebista enpresa publikoa da.

Ingelesez, frantsesez eta Kanadako Lehen Nazioen - nazio indigenak - zortzi hizkuntzetan eskaintzen du programazioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  CBCren webgunea
Don't Look Now

'''''Don't Look Now***, italieraz ***A Venezia... un Dicembre rosso shocking'''* (euskaraz *Ez Begiratu Orain* edo *Venezia... Abendu gorri txundigarria*), 1973ko Nicolas Roeg ingelesak zuzendutako thriller film bat da. Daphne du Maurier ingeles idazlearen *Not After Midnight, and other stories* (1971, *Ez Gauerdi Ondoren, eta beste kontakizun batzuk'') kontakizun bildumako izenburu berdineko istorio laburrean oinarritua dago. Julie Christie eta Donald Sutherland aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
John Baxter arkitektoa eta Laura emazteak jazo berri den Christine (Sharon Williams) alabaren heriotzaren tragedia gainditzeko Veneziara bizitzera joan dira, bertako antzinako eliza bat zaharberritzeko arduradun egin baidute. Beren eginaldian zehar, Heather (Hilary Mason) eta Wendy (Clelia Matania) ahizpa adinduek haien alabarekin komunikatzen direla esan eta arriskuan daudela aipatuko diete.

## Aktoreak 
* Julie Christie: Laura Baxter
* Donald Sutherland: John Baxter
* Hilary Mason: Heather
* Clelia Matania: Wendy
* Massimo Serato: Barbarrigo monsinorea
* Renato Scarpa: Longhi inspektorea
* Giorgio Trestini: Langilea
* Leopoldo Trieste: Hoteleko zuzendaria
* David Tree: Anthony Babbage
* Ann Rye: Mandy Babbage

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mika'ela Fisher

thumb|260px|Ne le dis à personne Mika&#039;Ela Fisher

'''Mika'ela Fisher'* (Munich, 1975eko otsailaren 25a) alemaniar aktore, zinema zuzendari, idazle eta modeloa da. Aktore gisa nabarmendu zen *Tell No One'' filmean egindako lanagatik.

## Filmografia 
### Aktorea 
### Zuzendaria 
## Kanpo estekak 
*  2008ko emakumezkoen emanaldirik onenak: PopMatters - The 20 Top Female Performances of 2008
Barakaldo CF 2020-2021

Entrenatzailea:  Jabi Luaces (12.jardunalditik, 21-Egun)  Germán Beltrán (11.jardunaldia)  Aitor Larrazabal (17-19,20-21 10.jardunaldirarte)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.

#### Bajak neguan 
### Neguko merkatua 2021 
### Udako merkatua 2020 
## Kanpo estekak
Borja Gómez Raba

**Borja Gómez Raba** (Pedreña, 1984ko abuztuaren 29a) traineru estropadetako patroia da. Espainiako bi txapelketa irabazi ditu besteak beste.

## Kirol ibilbidea 
Pedreñakoa izanik herriko taldean hasi zen arraunean. 2005ean Kontxako bandera irabaztear egon zen, denborarik onena egin baitzuen. Baina Oriori traba egiteagatik deskalifikatua izan zen. Hurrengo urteetan ere goi mailan ibili zen Pedreña eta bi aldiz hirugarren egin zuen Kontxan. 2014an TKE Ligatik jaitsi egin zen.

2017an Zierbenak fitxatu zuen eta goi mailako taldea osatu zuten. Kontxa irabaztear izan ziren 2018an, segundu bakarrera gelditu baitziren. Baina garaipen ugari eskuratu ditu txapelketatan, tartean Espainiako bi txapelketa eta Euskadiko bat. TKE Ligan ere bigarren egin zuen 2023an eta 2024an.

2025an Pedreñara itzuli da.

## Taldeak 
## Palmaresa 
* Kontxako Bandera:
** Bigarrena (4): 2018, 2020, 2023, 2024.
** Hirugarrena (3): 2006, 2011, 2021.
* TKE Liga:
** Bigarrena (2): 2023, 2024
** Hirugarrena (1): 2018.
** Laugarrena (2): 2005, 2006.
* Espainiako Txapelketa (2): 2018, 2020.
* Kantabriako Txapelketa (1): 2007.
* Euskadiko Txapelketa (1): 2020.
* Euskadiko distantzia luzeko traineru txapelketa (5): 2016, 2018, 2019, 2020, 2021.

## Erreferentziak 
## Kanpo etsekak
Francois Pienaar

**Jacobus Francois Pienaar** (Vereeniging, 1967ko urtarrilaren 2a) hegoafrikar errugbilari ohia da, hirugarren lerroko hegal postuan aritzen zena. Besteak beste, Transvaal probintziako taldean eta Saracens FC talde ingelesean jokatu zuen. 1993 eta 1996 bitartean 29 aldiz aritu zen Hegoafrikako errugbi selekzioan, beti kapitain gisa, eta garaipena erdietsi zuen 1995eko Munduko Errugbi Txapelketan. Matt Damonek antzeztu zuen haren rola *Invictus* filmean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
.
Sahle-Work Zewde

**Sahle-Work Zewde** (Ge'ez: ሳህለወርቅ ዘውዴ; 1950eko otsailaren 21a) Etiopiako politikaria da, Etiopiako presidentea eta kargua betetzen duen lehen emakumea. Karrerako diplomatua, 2018ko urriaren 25eko Parlamentuko Batzar Federaleko kideek aho batez aukeratu zuten lehendakari.

Sahle-Work Nazio Batuen Idazkari Nagusiko ordezkari berezia zen António Guterres Afrikako Batasuna eta Nazio Batuen Bulegoko burua Afrikako Batasunerako Nazio Batuen Idazkari Nagusiaren mailan.

2019ko abenduan, Sahle-Work-ek *Forbes*-en munduko 93 emakumerik boteretsuena izendatu zuen eta zerrendako zerrendan Afrikako lehen emakumea.
Edgar Lungu

**Edgar Chagwa Lungu** (Ndola, 1956ko azaroaren 11 – Pretoria, 2025eko ekainaren 5a) Zambiako politikaria izan zen. Zambiako lehendakaria izan zen 2015eko urtarrilaren 25etik 2021eko abuztuaren 24ra. Michael Sata presidentearen agindupean, Lungu Justizia ministroa eta Defentsa ministroa izan zen. 

2014ko urrian Sata hil ondoren, Lungu 2015ean Fronte Patriotikoa (*Patriotic Front*, PF) ordezkatzeko hautagai izendatu zuten, Kabwen ospatu zen Fronte Patriotikoaren Konbentzioan, hau da, Sataren agintaldi-epea nork bukatuko zuen erabakitzeko. Hauteskundeetan, Hakainde Hichilema oposizioko hautagaia garaitu zuen, alde estuz izan bazen ere. 2015eko urtarrilaren 25ean hartu zuen kargua.

Lungu 2016ko abuztuko hauteskundeetan lehendakari hautatu zuten, berriro ere Hichilema estuki garaituz. Hichilemak hasiera batean hauteskundeetako emaitza eztabaidatu zuen eta Auzitegi Konstituzionalari kasua aurkeztu zion emaitza baliogabetzeko. Irailaren 5ean, ordea, auzitegiak kasua atzera bota zuen. Lungu 2016ko irailaren 13an hasi zuen bere lehen agintaldi osoa (aurrekoan Sata ordeztu baitzuen).
Muhammadu Buhari

**Muhammadu Buhari** (Daura, 1942ko abenduaren 17a –  Londres, 2025eko uztailaren 13a) nigeriar militar eta politikaria izan zen.Nigeriako presidentea izan zen 2015etik 2023ra.

Fula etniako kidea, eskola koraniko bateko ikaslea izan zen eta 1962an Nigeriako Miltar Entrenamendu Eskolan sartu zen. 1966an, Johnson Aguiyi-Ironsi jenerala kargutik kendu zuen estatu-kolpe militarrean parte hartu zuen, eta Yakubu Gowon boterera eraman zuen. Nigeriako Gerra Zibilean ere parte hartu zuen, 1966tik 1970era.

Murtala Mohammed jenerala boterera eraman zuen 1975eko estatu-kolpean parte hartu zutenetako bat izan zen. 1975ean Nigeriako Ekialdeko Estatuko gobernadore izendatu zuten eta 1976an Bornu estatuko gobernadore.

1983ko abenduaren 31n, beste estatu-kolpe baten buruetako bat izan zen, Shehu Shagari kargutik kendu eta Bigarren Errepublikarekin amaitu zuena. Buhari estatuburu bihurtu zen. Ustelkeriaren aurka borrokatu zuen eta oposizioko kideak espetxeratu zituen 1985ean Ibrahim Babangidak zuzendutako estatu-kolpe batean kargutik kendu zuten arte. Hiru urte eman zituen espetxean, eta 1988an askatu ondoren, armada utzi eta petrolio negozioetan aritu zen.

2003an Olusegun Obasanjok garaitu zuen presidentetzarako hauteskundeetan eta 2007an Umaru Yar'Aduaren aurka galdu zuen. 2015ean irabazi zuen eta bigarren aldiz herrialdeko estatuburu bihurtu zen. 2019an berrautatzea lortu zuen. Bigarren agintaldiaren zati handi bat gaixorik egon zen.
Roch Marc Christian Kaboré

**Roch Marc Christian Kaboré** (Uagadugu, 1957ko apirilaren 25a) Burkina Fasoko politikaria eta bankaria da, eta 2015etik 2022ra Burkina Fasoko lehendakaria izan zen. Aurretik, Burkina Fasoko lehen ministroa izan zen 1994 eta 1996 artean eta Burkina Fasoko Batzar Nazionaleko presidentea 2002tik 2012ra. Demokrazia eta Garapenaren Biltzarreko (*Congrès pour la Démocratie et le Progrès,* CDP) alderdiaren lehendakari ere izan zen. 2014ko urtarrilean, CDP agintaritza utzi eta oposizioko alderdi berri batean sartu zen, Aurrerapenaren Aldeko Herri Mugimendua deritzona (*Mouvement du Peuple pour le Progrès*, MPP).

Burkina Fasoko lehendakari hautatu zuten 2015eko azaroko hauteskunde orokorretan, bozketen lehen txandan gehiengoa lortu zuelako. Karguan 27 urte zeramatzan Blaise Compaoréren diktadura, 2014ko altxamendua eta trantsizio gobernuaren ondoren gertatu zen. Kargua hartu ondoren, azken 49 urteetan militarrekiko loturarik gabeko lehen lehendakaria bihurtu zen. 2020an berriz hautatu zuten kargurako.

## Erreferentziak
Faure Gnassingbé

**Faure Essozimna Gnassingbé Eyadéma** ( ahoskatua; Afagnan, 1966ko ekainaren 6a) Togoko politikaria da. 2005etik 2025era Togoko presidentea izan zen. Lehendakaritza hartu baino lehen, bere aita, Gnassingbé Eyadéma presidentea, izendatu zuen Ekipamendu, Meategi, Kargu eta ministro. Telekomunikazioarena ere izan zen, 2003tik 2005era.

2005ean Eyadema presidentearen heriotzaren ondoren, Gnassingbé armadaren laguntzari esker berehala presidente bihurtu zen. Ondorengotzaren konstituzio zilegitasunari buruzko zalantzak Gnassingbé-ren eskualdearen presio gogorra eragin zuen eta gero, otsailaren 25ean dimisioa eman zuen. Ondoren, 2005eko apirilaren 24an presidentetzarako hauteskunde polemikoak irabazi zituen, eta lehendakari gisa zin egin zuen. 2010ean Gnassingbé bigarren agintaldirako hautatu zuten.

2015eko apirileko presidentetzarako hauteskundeetan, Gnassingbé-k hirugarren agintaldia irabazi zuen, bere aurkari nagusia zen Jean-Pierre Fabreren aurrean, %59 eta %35 arteko marjina lortuz, emaitza ofizialen arabera.

2020ko otsaileko presidentetzarako hauteskundeetan, Faure Essozimna Gnassingbé Eyademak bere laugarren presidentetza lortu zuen Togoko lehendakari karguan. Emaitza ofizialaren arabera, boto botoaren %72 inguru lortu zuen. Horri esker, bere aurkaririk hurbilena garaitu zuen, Agbéyomé Kodjo lehen ministro ohia, %18koa baino ez lortu zuena.

2025ean, herrialdeko konstituzioa aldatu ondoren, presidente kargua utzi eta lehen ministro bihurtu zen.

## Kanpo estekak
Adama Barrow

**Adama Barrow** (Mansajang Kunda, 1965eko otsailaren 15a) gambiar politikari eta higiezinen sustatzailea da, Gambiako Errepublikako presidentea 2017ko urtarriletik.

## Bizitza 
Adama Barrow Basa Santa Suren ondoan dagoen Mankamang Kunda herrian jaio zen 1965eko otsailaren 15ean. Crab Island Secondary School-en eta Musulman High School-en ikasi zuen, azken horretan dirulaguntza bati esker. Ondoren, Alhagie Musa Njie & Sons, Gambiako energia konpainiarentzat lan egin zuen, eta salmenta-buru postua erdietsi zuen bertan. 2000ko hamarkadaren hasieran, Londresera joan zen higiezinen kudeaketa ikastera; garai hartan, segurtasun zaindari gisa lan egin zuen. 2006an Gambiara itzulirik, Majum Real Estate enpresa sortu zuen, eta haren zuzendari exekutiboa izan zen 2016ra arte.

Alderdi Demokratiko Batuaren kide 2007tik, 2016ko hauteskundeetarako presidentegai hautatu zuen oposizioko zazpi alderdik eratutako koalizioak. Abenduaren 1ean egindako bozak irabazi zituen, botoen %&nbsp;43,9 eskuratuta; agintean 22 urte zeramatzan Yahya Jammehek botoen %&nbsp;40,4 lortu zituen, eta azaldu zuen porrota onartuko zuela. Gerora, ordea, iritziz aldatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Agostinho do Rosário

**Carlos Agostinho do Rosário** (1954ko urriaren 26a) politikari mozambikarra da. Mozambikeko lehen ministroa izan da 2015eko urtarrilaren 17tik. FRELIMOko kidea da eta Filipe Nyusi presidentearen menpe dago. Funtzionario gisa lan egin zuen 1970eko hamarkadan eta Zambezia Probintziako gobernadore izan zen 1987 eta 1994 bitartean. Geroago, diputatu gisa aritu zen 1994an, Nekazaritza eta Arrantza ministro bihurtu baino lehen. Lan horretan, 1999 arte aritu zen. Ondoren, kargua hartu zuen. Asian diplomatikoa; Rosario lehen ministro gisa izendatu aurretik, Rosario Indonesiako enbaxadore gisa aritu zen.
Livramentoko Andra Mariaren kapera (Estoril)

**Livramentoko Andre Mariaren kapera**, izen bereko herriaren erdian dago, Portugalgo Cascais e Estoril parrokian, Lisboako barrutian.

## Historia 
Uste denez, kapera XVII. mendean eraiki zen, bere aurrealdeko harri batean 1757 jartzen duen arren, 1755eko lurrikararen ondoren berreraiki zen data. Eraikin barrokoa da, baina oso soila; oinplanoa luzetarako habearte batez eta kapera nagusi laukizuzen batez osatuta dago, gangaduna eta sakona, eta alboetan sakristiako gorputzak eta gela txiki bat ditu. Berezitasun gisa, goi-korurako sarbidea garrantzitsua da, kanpotik egiten dena. Harresitutako hilerriarekin eta iturriarekin batera, udal-balioa duen jabetza da.

Gaur egun, San Pedro eta San Joan parrokiaren parte da, Morgado da Samarrarekin lotuta egon zelarik 1970eko hamarkadara arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vanessa (izena)

**Vanessa** emakume izena da, bereziki erabilia Ameriketako Estatu Batuetan, Alemanian eta Brasilen. Jonathan Swift idazle anglo-irlandarrak asmatu zuen Esther Vanhomrighentzat, Swiftek 1708an ezagutu zuena eta zaintzen zuena. Izena Vanhomrighen abizenetik "van" hartuz eta Estherren izenaren "essa" laburpena gehituz sortu zen.

1726an, Vanesaren izena, lehen aldiz, *Cadenus and Vanessa*n inprimatua agertu zen, Swiftek Vanhomrighekin zuen harremanari buruzko poema autobiografiko bat. Swiftek olerkia 1713an idatzi zuen, baina Vanhomrigh hil eta hiru urtera argitaratu zen. *Vanessa* Johan Christian Fabriciusek 1807an tximeleta genero baten izen bezala hartu zuen.

Vanessa Ameriketako Estatu Batuetan 2007an jaiotako nesken 71.izenik ohikoena izan zen. AEBetako neskentzako 200 izen ohikoenen artean egon da 1953tik, eta neskentzako 100 izen ohikoenen artean 1977tik. 1950ean agertu zen lehen aldiz Estatu Batuetako 1.000 nesken izen garrantzitsuenen artean, zerrendan 939. postuan agertu zenean.

Alemanian, Vanessa nesken 100 izen ohikoenen artean egon da 1976tik. Izena, ezagunagoa bihurtu zen, eta neskatoentzako zazpigarren izenik ezagunena izan zen 1990eko hamarkadan. Hurrengo urteetan bere ospeak behera egin zuen eta izena 42. postuan sailkatu zen 2000ko hamarkadan.

## Vanessa izena duten pertsona ezagunak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P735 wd:Q951694 . ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=label
|columns=label:Izen-abizenak,P106:Jarduera,P19:Jaiolekua,P569,P570
|links=local
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kariberto Hesbayekoa

**Kariberto Hesbayekoa** edo **Haspengaukoa** (555 &ndash; 636) frankoen noble bat zen, beharbada konde bat. Kariberto *nobilis in Neustria* bezala deskribatzen da *Europäische Stammtafeln*en, eta Estilikon kontsul erromatarraren ondorengoa dela esaten da. Ez dago beste informaziorik, bere biloben deskribapena baino (adibidez, Lamberto Lyongo gotzaina), jauregi barruan "goi mailako eta postu esanguratsuen duin" bezala deskribatzen direnak. Litekeena da Hugo Kapetarraren arbasorik zaharrena izatea eta, beraz, Kapetar dinastiararena eta Borboi etxearena.

## Seme-alabak 
Wulfgurda Hesbayekoarekin ezkondu zen eta lau seme-alaba izan zituzten:
* Krodoberto I.a Toursekoa, gotzaina
* Aldeberto, monjea, baliteke Fontenelleko abadetxean
* Erleberto Querneseko auna
* Izena ezagutzen ez den alaba bat

## Kanpo estekak
Krodoberto I.a Toursekoa

**Krodoberto I.a** (baita **Krotberto**, **Radoberto** eta **Roberto I.a**; ? - 695), merovingiar errefendarioa eta Tourseko apezpikua izan zen (Krotberto gisa, 660-695). Kariberto Haspengaukoaren eta bere emazte Wulfgurden semea izan zen. Krodoberto, Erleberto eta Aldeberto anaiak robertotar leinuaren sortzaileak dira, kapetar dinastiaren aurrekaria, Europako errege-etxe askoren oinarrian dagoena.

Bere lehen okupazioa Dagoberto I.aren errefendarioa izan zen. Dagoberto Merovingiar leinuaren baitan botere erreala izan zuen azken erregea izan zen. Klovis II.aren errefendarioa ere izan zen. Burgunduako Jauregiko Nagusi izan zen 642-662 tartean eta baliteke Neustriakoa ere izatea Ebroinoren bi tarteen artean. Parisko apezpiku izan zela aipatzen da, baina ez dago ebidentzia handirik honen alde.

## Ondorengotza 
Glismoda Bavariakoarekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituzten:
* Lanberto I.a Hesbayekoa
* Angadrisma santua, Ansberto Rouengoarekin ezkondua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak