open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ernest Poole

**Ernest Cook Poole** (Chicago, 1890eko urtarrilaren 23a - New York, 1950eko urtarrilaren 10a) estatubatuar kazetari, eleberrigile eta antzerkigilea izan zen. 1905eko Errusiako Iraultzan Errusia iraultzaileari buruz egindako erreportajeagatik gogoratzen da. Lehen Mundu Gerraren garaian eta 1920ko hamarkadan gai proletarioei buruzko fikzioa ere idatzi zuen. Princetongo Unibertsitatean ikasi zuen. Gizarte gaiez interesatu zen eta Alderdi Sozialistako kide izan zen. 1905ean *Outlook* aldizkariko berriemailea izan zen Errusiako iraultzan. 1918an *His Family* eleberriarekin lehen Pulitzer Saria irabazi zuen.

## Lanak 
### Liburuak eta panfletoak 
* *The Voice of the Street.* New York: A.S. Barnes, 1906.
* ''Katherine Breshkovsky: "For Russia's Freedom."* Chicago: Charles H. Kerr & Co., 1906.
* *The Harbor.* New York: Macmillan, 1915. + Audio version.
* *His Family.* New York: Macmillan, 1917. + Audio version.
* *"The Dark People": Russia's Crisis.* New York: Macmillan, 1918.
* *The Village: Russian Impressions.* New York: Macmillan, 1918.
* *His Second Wife.* New York: Macmillan, 1918.
* *Blind: A Story of These Times.* New York: Macmillan, 1920.
* *Beggar's Gold.* New York: Macmillan, 1921.
* *Millions.* New York: Macmillan, 1922.
* *Danger.* New York: Macmillan, 1923.
* *The Avalanche.* New York: Macmillan, 1924.
* *The Little Dark Man and Other Russian Sketches.* New York: Macmillan, 1925. —4 short stories.
* *The Hunter's Moon.* New York: Macmillan, 1925.
* *With Eastern Eyes.* New York: Macmillan, 1926.
* *Silent Storms.* New York: Macmillan, 1927.
* *Car of Croesus.* New York: Macmillan, 1930.
* *The Destroyer.* New York: Macmillan, 1931.
* *Nurses on Horseback.* New York: Macmillan, 1932.
* *Great Winds.* New York: Macmillan, 1933.
* *One of Us.* New York: Macmillan, 1934.
* *The Bridge: My Own Story.* New York: Macmillan, 1940. —Memoir.
* *Giants Gone: Men Who Made Chicago.* New York : Whittlesey House, McGraw-Hill, 1943.
* *The Great White Hills of New Hampshire.* Garden City, NY: Doubleday, 1946.
* *Nancy Flyer: A Stagecoach Epic.* New York: Thomas Y. Crowell, 1949.

### Artikuluak 
* "Abraham Cahan: Socialist — Journalist — Friend of the Ghetto," *The Outlook,* Oct. 28, 1911.
* "Our American Merchant Marine under Private Operation," *The Saturday Evening Post*, vol. 202, no. 8 (Aug. 24, 1929) pp.&nbsp;25, 142, 145-146, 149-150.
* "Captain Dollar," (serialized in 5 parts) *The Saturday Evening Post*, May 25-June 22, 1929.
* "Frolicking and Vain Mirth," *Woman's Day,'' April 1948.

## Kanpo estekak
Don Coscarelli

**Don Coscarelli Jr.** (Tripoli, Libia, 1954ko otsailaren 17a), libiar-estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigile bat da. Nagusiki, *Phantasm* beldurrezko film saila, *The Beastmaster (1982) eta *Bubba Ho-Tep* (2002) filmeen kredituengatik ezaguna da.

## Filmografia 
* *Jim the World's Greatest* (1975)
* *Kenny & Company* (1976)
* *Phantasm* (1979)
* *The Beastmaster* (1982)
* *Phantasm II* (1988)
* *Survival Quest* (1989)
* *Phantasm III: Lord of the Dead* (1994)
* *Phantasm IV: Oblivion* (1998)
* *Bubba Ho-Tep* (2002)
* *Incident On and Off a Mountain Road* (2005, TB, *Masters of Horror* telesaila)
* *John Dies at the End* (2012)
* *Phantasm: Ravager* (2016) - ekoizlea eta gidoilarietako bat
* *Applecart'' (2017) - ekoizle exekutiboa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Death Wish 4: The Crackdown

***Death Wish 4: The Crackdown***, 1987ko J. Lee Thompson britainiarrak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Charles Bronson, Kay Lenz, John P. Ryan, Perry Lopez, Soon-Tek Oh eta George Dickerson aktoreek antzeztu zuten.

*Death Wish* (1974), *Death Wish II* (1983) eta *Death Wish III* (1985) aurrekariak izan zituen, eta *Death Wish V: The Face of Death* (1994) jarraipenak. Lehenbiziko filma Brian Garfield idazlearen 1972ko *izen berdineko eleberrian* oinarritua dago.

## Argumentua 
AEB, Los Angeles, Paul Kerseyren (Charles Bronson) neskalagun ohia den Karen Sheldonen (Kay Lenz) alaba Erica (Dana Barron) nerabea droga gaindosi baten ondorioz hil egin da. Kersey legebetearazleak justizia bere eskuz hartu eta hiriko droga-trafikoa amaiatuaraztea erabakiko du.

## Aktoreak 
* Charles Bronson: Paul Kersey
* Kay Lenz: Karen Sheldon
* John P. Ryan: Nathan White
* Perry Lopez: Ed Zacharias
* George Dickerson: Reiner
* Soon-Tek Oh: Nozaki
* Dana Barron: Erica Sheldon
* Danny Trejo: Art Sanella
* Tim Russ: Jesse
* Mark Pellegrino: Punkia
* Mitch Pileggi :Elikagai laborategiko morroia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Entecsa

**Entecsa** (**Laboratorios de ensayos Entecsa S.A.**) Tuteran egoitza duen ingeniaritza-enpresa da. Eraikuntza, ingeniaritza, industria, aholkularitza eta ingurumenaren alorretara bideratutako zerbitzuak ematen ditu.

1994an sortu zuten eta harrezkero garrantzi handiko azpiegituretan lan egin du, hala nola Nafarroako Ubidean, Abiadura Handiko Trenean, Nafarroako Unibertsitate Publikoko campusean eta Ciudad de Tudela estadioaren eraberritzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Hamilkar III.a

**Hamilkar III.a** (antzinako grezieraz: ᾿Αμίλκας latinez: *Hamilcar*; Kartago, K.a. IV. mendea-Sirakusa, K.a. 310 edo K.a. 309), Giskonen semea eta Hannon I.a Handiaren biloba. Hamilkar III.a Kartagoko sufete izan zen Agatokles Sirakusakoaren garaian.

## Biografia 
*Gairi buruz gehiago jakiteko: Eknomo mendiko gudua eta Sirakusako setioa (K.a. 311).*

Kartagoko magistratu gorena aukeratu zuten Hamilkar II.aren (susmatzen da estatu hilketa bat izan zela) desagerpen misteriotsuaren ondoren. Bere aurrekoak Agatoklesekin egin zuen aliantza hautsi eta Afrikako indar erraldoi batekin joan zen Mediterraneoko uhartera, lider siziliota arriskutsuari aurre egiteko. Agrigentoren ondoan lehorreratu zen (kartagotarrekin aliatutako hiria), Hamilkar Giskon Eknomo izenez ezagutzen den muinoan kanpatu zen eta azkenean, Sirakusako armadarekin talka egin zuen.

Emaitza ziurra izan ez zuten bi batailen ondoren, Hamilkarrek Agatokles garaitzea lortu zuen eta Sirakusako Pentapolis setiatzera joan zen, kora konkistatu ondoren. Setio itogarriak bultzatu zion Agatoklesi erabaki ausart bat egitera, armadaren bat inoiz saiatu ez zuena, gatazka Afrikako lurraldera eramatera; horrela Hamilkarren tropen helburu nagusitik aldenduz; Sizilia setiatzea.

Hainbat gorabeheren ondoren, Hamilkar Sirakusako harresietan sartzea lortu zuen, baina bere gerra taldea poliseko biztanleek harrapatu eta preso egin zuten, garai hartan Agatoklesen anaiak gidatuta; Antanderrek. Atzilotu ondoren, burua moztu zioten Sirakusako plaza publikoan.

Bere buruezurra Afrikara bidali zuten eta Agatoklesek Libiako erregeei erakutsi zien Kartagorengan ez sinestera bultzatzeko eta zapaltzaile feniziarraren aurkako askapen borrokan sartzeko.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Diodoro Sikulo, Biblioteka Historikoa, XIX, XX liburuak.
* Marko Juniano Justino, *Historiarum Philippicarum*, *T. Pompeii Trogi libri XLIV in epitomen redacti*, XXII. liburua.

## Ikus, gainera 
* Beste Hamilkar batzuk

## Kanpo estekak 
* William Smith (lexicographer)
* Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologiako Hiztegia
Dougong

thumb|Dougong koloretsua Sagami tenplua deiturikoan.thumb|Taiwango Antzoki Nazionala.
**Dougong** () zurezko bi mentsulen elkargunetik sortzen den elementu estruktural bakarra da. Txinatar, japoniar eta korear arkitektura tradizionaleko elementu bereizgarrienetako bat da.

Dougongaren erabilera, Asian agertu zen lehen aldiz kristau aroaren aurreko eraikinetan, eta zutabeak sabaiaren ertzean lotzen zituen egitura-sare batean bilakatu zen. Dougongak oso erabiliak ziren antzinako Txinan, Udaberriak eta Udazkenak (K.a. 770-476) deritzon garaian, eta bereziki, Tang eta Song aroetan, zeinetan elkar ebakitzen ziren pieza multzo konplexu bat garatu zuten. Piezak itsasgarri edo iltze gabe ahokatzen dira, arotzaren lan zehatz bati esker.

Song dinastia igaro ondoren, mentsulek, egiturazko eginkizun batetik, edergarri gisa erabiltzera pasa ziren eraikin publiko eta erlijiosoetan, dougong tradizionala eraldatuz.

## Eginkizuna 
[ezkerrera|thumb|Dougong, [Tang dinastiaren garaian 857an eraikitako Foguang Tenpluaren Ekialdeko Aretoaren barnean.]]
Dougongak, egurrezko euskarri-sarearen parte ziren, funtsezkoak txinatar eraikinen egurrezko egitura tradizionalarentzat, euren hormak, normalean, karga-hormak ez zirelako izaten, baizik eta askotan, burdin hesia, adobezko hormak edo beste material delikatu batzuk. Hormak gune mugatzaileak ziren pisuaren euskarriak baino gehiago.

Hainbat aldiz elkar ebakitzen ziren mentsula multzoak zutabe gainean egurrezko bloke handi bat (dou) jarriz eraiki ziren arkuetako mentsula (gong) oinarri sendoa ematen zuen habeari edo goiko beste gong bati eusteko. Dougongen funtzioa habe horizontaletarako euskarri handiagoa eskaintzea zen, eusten zuten pisua zutabeetara banatzeko.  Prozesu hau askotan errepika daiteke eta hainbat serietan altxatu. Elkar eragiten diren mentsula edo dougong multzo ugari gehitu zituztenean, habeen tentsioa murrizten zuten, pisua zutabeetara transferituz. Dougong multzoek, egitura "elastikoagoa" osatzeko propietatea dute, lurrikarek eragindako kalteei aurre egiteko.

Ming dinastiaren garaian, berrikuntza bat gertatu zen, dougongari, teilatua jasaten laguntzen zioten egurrezko osagai berriak asmatuz. Horrela, doungongeko elementu apaingarriak berriro kargatu zitezkeen, eta mentsulen multzoak, ugariagoak eta txikiagoak izatera pasa ziren. Doungongak teilatu-hegalen azpian jar zitezkeen, lore-saski dotoreak ziruditela, sabaia ere eusten zuten bitartean.

Sichuaneko Bao'en, tenplua Ming estiloaren adibide on bat da. Jasaten eta apaintzen duten berrogeita zortzi mota eta 2200 dougong multzo ditu. Sichuan probintziaren ipar-mendebaldean dagoen XV. mendeko multzo monastiko hau, Wang Xi-k, jaun feudal batek eraiki zuen 1440 eta 1446 artean Ming dinastiako (1368-1644) Yingzong enperadorearen erregealdian (1427-1464). 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
GIMA

**GIMA** (**Grupo Industrial de Mantenimiento Avanzado de Navarra**) Tuteran egoitza duen ingeniaritza-enpresa da. 1992an Corellan sortua, egun Ciudad Agroalimentaria de Tudelan du egoitza eta Mutiloan delegazio bat du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Uvesa

**Uvesa** Tuteran egoitza duen enpresa da, hegazti eta txerri-hazkuntza eta pentsua ekoizteari ekiten diona. Egoitza nagusia Ciudad Agroalimentaria de Tudelan duen arren hainbat instalazio ditu penintsula osoan, hala nola, Rafelbunyolen, Cuellarren edo Málagan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Lacturale

**SAT nº 685 Lacturale** Etxeberrin egoitza duen enpresa da, esnekiak ekoizten dituena. Lacturale 2005ean sortu zuten 25 nafar abeltzainek, bere nekazaritza eta abeltzaintzako ustiategietan ekoiztutako esnea merkaturatzeko elkartzea erabaki ondoren. Hala ere, 2008. urtera arte ez zuen Lacturalek bere esne-marka merkaturatu. Lacturale taldeak hainbat motatako esnekiak ekoizten ditu gaur egun.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ionavarra

**Ionavarra Estudios Técnicos Control y Proyectos** Berriozarren egoitza duen ingeniaritza-enpresa da. Azterketa geoteknikoak egiten ditu eta hainbat zerbitzu ematen ditu, hala nola eraikuntzaren kalitatea kontrolatzeko analisia.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
ID Ingeniería Acústica

**ID Ingeniería Acústica** Mutiloan egoitza duen ingeniaritza-enpresa da. 2010ean sortua, ingurumenean, industrian eta eraikuntzan proiektu akustikoak egiten espezializatuta dago. Hainbat enpresa eta erakundeekin lan egin du lankidetzan.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Erreniegako gudua

**Erreniegako gudua** Lehen Karlistaldiko borrokaldia izan zen, 1838ko irailaren 19an Erreniegan gertatu zena. Francisco García buru zuten tropa karlistek erabat garaitu zuten isabeldar armada.
 
Gudaldia irailaren 19an gertatu zen, Erreniegako mazeletan; erabat gaindituak, liberalek Obanosen eta Garesen hartu behar izan zuten babes. Isidro Alaix kristinatar buruzagia larriki zauritu zen, eta Martin Luis Etxeberria karlistak bizia galdu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otxote

thumb|eskuinera|Lurra otxotea
**Otxotea** bereziki Euskal Herriko koral tipiko bat da, tonalitatez banatutako zortzi ahots grabez osatua: lehen eta bigarren tenoreak, baritonoak eta baxuak.

Otxoteak 1930 inguruan jaio ziren, Euskal Herriko tabernetan ospetsu bihurtuz, eta bertan elkartzen dira jaiak eta ospakizunak animatzeko. Hasiera batean, errepertorioa, gehienbat, folklore kutsuko obrek osatzen dute, euskaraz eta gaztelaniaz, nahiz eta, denborarekin, otxote batzuk izaera erlijioso eta polifonikoko obrak txertatzen hasi ziren. "Orfeoi txiki" horien kalitatea hain handia izatera iritsi zen, 1960ko hamarkadan Euskal Herriko, Kantabriako eta Miranda Ebroko otxoteak lehiatzen diren urteroko lehiaketak egiten hasi zirela, irratitik emanaz eta ikusmin handia lortuz.

Gaur egun, mundu osoan zehar banatutako otxoteak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Labensa

**Labensa** (**Laboratorio de ensayos de Navarra**) Iruñean egoitza duen ingeniaritza-enpresa da. 1987an Nafarroako Aparailari eta Arkitekto Tekniko eta Eraikuntza Ingeniarien Elkargo Ofizialak sortua, 2011n Ensaya aragoiar enpresari saldu zioten. Ingurumen, industria eta eraikuntza alorretarako laborategiko analisiak egiten ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
SIAFMANA

**SIAFMANA** (**Servicios de Ingeniería Agroforestal y Medioambiental de Navarra**) Iruñean egoitza duen ingeniaritza-enpresa da. 2013an sortua, ingeniaritza eta aholkularitza zerbitzuak egiten ditu.

## Kanpo estekak
Miren Alcedo

**Miren Alcedo Moneo** (Portugalete, 1963) euskal historialari, antropologo eta idazlea.

## Biografia 
Portugaleten jaioa, Deustuko Unibertsitatean historia ikasi zuen. Ondoren, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan Antropologia doktoregoa egin zuen, *La cultura de la muerte en Bizkaia y Gipuzkoa* tesiarekin. Ahozko historian lan egin du. LAB sindikatuan lan egin zuen. 2005etik Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Administrazioaren funtzionario da, lehen Azpeitian eta gero Donostian, zigor, zibil eta familia arloetan. 

Prentsan (*El Periódico de Catalunya*, *Diario 16*, *El Mundo*) eta hezkuntzan lan egin zuen lehenago, baita Euskal Herriko Unibertsitatean eta Deustun ere. *International Oral History Association*eko kidea da eta *Ankulegi* aldizkariko editore kontseiluko partaidea.

## Obra 
* 1996: *Militar en ETA: historias de vida y muerte*. Donostia: R&B. . Liburua bere doktoreago tesian oinarrituta dago.
* 2008: *La identidad pactada*.
* 2020: *Schubert nunca trabajó en justicia*, Txalaparta, 2020. ISBN: 978-84-18252-31-0.
* 2020: De mi vida, Ana Potnoy argazkilariaren biografian kolaboratu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Azpeitiko *Uztarria* aldizkarian, 2019ko apirilean.
Agulera

**Agulera** edo **aghulera** (aгъул чӏал) agulek mintzatzen duten hizkuntza da, Kaukasoko ipar-ekialdeko hizkuntzen familiakoa, dagestango hizkuntzen taldekoa eta lezgiar hizkuntzen adarrekoa. 29.000 inguru hiztun ditu Errusiako Dagestan errepublikako hego-mendebaldean.

Dagestango hizkuntza ofizialetako bat da, eta eskoletan irakasten da ikasgai bat gisa, lehen hezkuntzan. *Вести Агула* (Vesti Agula, ) astekarian artikulu batzuk aguleraz idazten dira.

## Dialektoak 
Hiru dialekto bereizi ohi dira:

* tpigera edo agulera;
* kerenera;
* koxanera, batzuetan aparteko hizkuntza batetzat hartzen dena eta 5 bokal ditu. Hizkuntza ergatiboa da. Izenek kasua eta zenbakia markatzen dute; absolutibo, ergatibo, datibo eta genitiboz gain, 24 kasu lokatibo daude. Ez dago genero gramatikalik.

## Idazteko sistema 
XX. mende bukaera arte agulera ez zen idazten. 1990an alfabeto zirilikoan oinarrituta idazteko sistema bat sortu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giuseppe Farina

**Emilio Giuseppe Farina**, **Giuseppe Antonio "Nino" Farina** bezala ere ezaguna (Turin, 1906ko urriaren 30a - Aiguebelle, Savoia, 1966ko ekainaren 30a) italiar auto-gidaria eta 1 Formula lehen munduko txapelduna izan zen.

Gaztetan eskian, futbolean eta atletismoan nabarmendu zen eta zalditeriako ofiziala izan zen. 1925ean hasi zen lasterketan jokatzen Maserati eta Alfa Romeo eskuderien autoak gidatuz. Tazio Nuvolari laguna gidatu zuen lehiakide izan zen lehen urteetan. Bigarren Mundu Gerraren etenaldiaren lasterketetara itzuli zen, Alfa Romeo, Maserati eta Ferrarirekin. 1950ean 1 Formulako inaugurazio txapelketa irabazi zuen Alfa Romeo bat gidatuz. 1952an Ferrari taldera aldatu zen, non 1956ra arte egon zen. Auto-istripu batean hil zen, Frantziako Sari Nagusia ikustera zihoala.

## Kanpo estekak
Pluto TV

**Pluto TV** ViacomCBS enpresaren *streaming* plataforma da. 2013an sortu zuten eta Los Angelesen du egoitza.

Berez 14 plataformetan- tartean Apple TV, Android TV, Amazon Fire TV, Chromecast, Roku eta PlayStation Network- dabil. Zerbitzua doakoa da, ikusleek ez dute erregistrorik egin behar, eta 40 kanal eskaintzen ditu. Edukien artean, filmak, telesailak, kirolak, reality-ak eta haurrentzako saioak egongo dira —hogei hornitzailerekin baino gehiagorekin itxi dituzte akordioak—.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tommy Steele

Sir **Thomas Hicks** (Bermondsey, Londres, 1936ko abenduaren 17a), musika munduan **Tommy Steele** deitua, ingeles egile abeslari eta aktorea da. Herrialdeko lehenengo nerabeen idolotzat eta *rock and roll* izartzat jotzen dute. 1957an "Singing the Blues" bere abestiak herrialdeko salduena izan zen.

## Diskografia 
* *Tommy Steele Stage Show* (Decca 1957)
* *The Tommy Steele Story* (Decca 1957)
* *The Duke Wore Jeans (Soundtrack)* (Decca 1958)
* ''Tommy Steele Everything's Coming Up BROADWAY* (Liberty 1965)
* *My Life, My Song* (Pye 1974)
* *Hans Andersen* (Pye 1974)
* *Hans Andersen* (Pye 1977)
* *Singin' in the Rain* (Cast Masters 1995)
* *Some Like It Hot* (First Night Records 1996)
* *Scrooge: The Musical* (BK Records)
* *Half a Sixpence* (Must Close Saturday 2006)
* *Cinderella* (Hallmark 2011)

## Filmografia 
* *Kill Me Tomorrow* (1957)
* *The Tommy Steele Story* (1957)
* *The Duke Wore Jeans* (1957)
* *Tommy the Toreador* (1959)
* *Light Up the Sky!* (1960)
* *It's All Happening* (1963)
* *Half a Sixpence* (1967)
* *The Happiest Millionaire* (1967)
* *Finian's Rainbow* (1968)
* *Where's Jack?* (1969)
* *Twelfth Night* (1970) (made for TV)
* *Tommy Steele in Search of Charlie Chaplin* (1971) (TV special)
* *The Yeomen of the Guard* (1978) (telefilma)
* *Quincy's Quest'' (1979)
The Witches (2020ko filma)

'''''Roald Dahl's The Witches*** (gehienetan ***The Witches''''' deitua) 2020ko Robert Zemeckis estatubatuar zinema zuzendarien fantasiazko filma da, Roald Dahlen izen bereko eleberrian oinarrituta. Liburuak jada 1990ean film egokitzapen bat izan zuen.

## Sinopsia 
Ume bati, amona bati eta sorgin ustez xarmant batzuei buruz hitz egiten du. Bat-batean, baina, ohartuko dira sorgin horiek ez direla uste bezain zintzoak, eta kostaldean dagoen luxuzko hotel batera ihes egingo dute. Ezustean, berriz ere topatuko dira.

## Aktoreak 
* Anne Hathaway: Grand High Witch
* Octavia Spencer: Grandma
* Stanley Tucci: Mr. Stringer
* Jahzir Kadeem Bruno: Hero Boy
** Chris Rock: Older Hero (ahotsa)
* Codie-Lei Eastick: Bruno Jenkins
* Kristin Chenoweth: Daisy (ahotsa)
* Brian Bovell: Reginald
* Charles Edwards: Mr. Jenkins
* Morgana Robinson: Mrs. Jenkins
* Josette Simon: Zelda
* Eugenia Caruso: Consuella
* Ana-Maria Maskell: Esmerelda
* Orla O'Rourke: Saoirse
* Penny Lisle: sorgina
* Simon Manyonda: Sous-Chef
* Philippe Spall: Chef

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sous les étoiles de Paris

***Sous les étoiles de Paris*** 2020ko Claus Drexel alemaniar zinema zuzendarien komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Christine zubi baten azpian bizi izan da urte askoz, familia eta lagun guztiengandik isolatuta. Gau batez, 8 urteko gazte bat haren babeslekuaren aurrean agertu da: Suli. Ez du frantsesez hitz egiten, eta amarengandik urrun dago. Biak elkarrekin joango dira Suliren ama bilatzera. Parisko kaleetan barna ibiliko dira, elkar ezagutuz.

## Aktoreak 
* Catherine Frot : Christine
* Mahamadou Yaffa : Suli
* Jean-Henri Compère : Patrick
* Richna Louvet : Marna
* Raphaël Thiéry : kaietako langilea
* Baptiste Amann : SDF gaztea
* Farida Rahouadj : medikua
* Dominique Frot

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marge Champion

**Marjorie Celeste Champion**, jaiotza-izenez **Marjorie Celeste Belcher**, baina **Marge Champion** izenez ezaguna, (Los Angeles, Kalifornia, 1919ko irailaren 2a - *ib.*, 2020ko urriaren 21a) dantzari eta aktore estatubatuarra izan zen. 14 urterekin Walt Disney Studios ekoitzitako animazio filmetan dantza-modelo jarduteko kontratatu zuten. Geroago, aktore eta dantzari film musikaletan. 1957an kantari eta dantzari buruzko telebista saioa izan zuen.

## Filmografia nabarmena 
### Zinema 
### Telebista
Egonkortasun uhartea

[thumb|499x499px|Goiko diagraman isotopoen [Semidesintegrazio-periodo|erdibizitza adierazten da neutroi eta protoi kopuruaren arabera. Laukiak dituzten eremuen erdibizitzak neurtuak izan dira eta gainerakoak aurreikuspenak dira. Borobil zuri batek zehazten du egonkortasun uhartearen kokapen teorikoa (Z = 112aren inguruan). ]]
Fisika nuklearrean, **egonkortasun uhartea** elementu kimiko superpisutsuen isotopo jakin batzuek osatzen duten multzoa da, zeintzuek elementu beraren beste isotopoek baino erdibizitza altuagoa duten. Multzo horrek nuklidoen taulan "uharte" baten itxura duela uste da, zeinak jatorrizko eta egonkorrak diren erradionuklidoetatik banandua egon beharko lukeen. Multzoa existitzen dela uste izateko, zientzialariek "zenbaki magikoak" deritzenak hartzen dituzte kontuan, zeintzuek atomo nukleo bateko nukleoi kopurua adierazten duten eta kopuru horri esker isotopo jakin batzuek behar baino egonkortasun handiagoa lortzen duten. Eremu superpisutsuan elementu jakin baten isotopo batek halako zenbaki bat izango balu, litekeena da erdibizitza bereziki altua edukitzea.

Hainbat aurreikuspen egin dira egonkortasun uhartearen kokapena aurkitzeko asmoarekin, eta horietatik ondorioztatu daiteke N = 184 aurreikusitako neutroi geruza itxitik gertu kokaturik dagoela uhartea. Hala ere, gehienetan egonkortasun uhartea kopernizioaren eta flerovioaren isotopoen artean dagoela adierazten dute fisikariek. Eredu honek sendotasunez iradokitzen du geruza itxiak are egonkortasun gehiago emango diola isotopoari alfa desintegrazioaren eta fisioaren aurrean. Egonkortasun uhartearen eragin handiena Z = 114 zenbaki atomikoaren eta N = 184-ren artean egongo dela aurreikusten bada ere, inguru horretatik hurbil dauden elementuen isotopoetan egonkortasun gehigarria nabarituko dela ere uste da, gainera, baliteke egonkortasun uharte gehiago egotea magiko bikoitzak diren nuklido pisutsuagoetan. Nuklido magiko bikoitzak protoi eta neutroi kopuruan zenbaki magikoak edukitzeak bereizten ditu. Uhartearen baitan dauden elementuen erdibizitzak minutu batzuetakoak edo egunetakoak izan daitezke kasu gehienetan; baina badira zenbait iragarpen milioika urteko erdibizitza aurreikusten dietenak isotopo jakin batzuei.

Geruza nuklearren eredua 1940ko hamarkadan plazaratu zen eta bertan iragarri ziren lehenbizikoz zenbaki magikoak, alabaina, gaur arte ez dira aurkitu iraupen luzeko nuklido superpisutsuak. Gainerako elementu superpisutsuekin gertatzen den bezala, gaur arte ez da aurkitu iraupen luzeko nuklido superpisutsurik naturan, beraz, suposatzen da soilik oraindik ezaguna ez den erreakzio nuklear artifizial baten bidez era daitezkeela. Zientzialariek gaur gaurkoz ez dute aurkitu halako erreakzio nuklear artifizial bat abiarazteko modurik, litekeena da erreakzio mota berriak behar izatea uhartearen erdiguneko nuklidoak populatzeko. Haatik, sintetizatzea lortu diren azkeneko elementu superpisutsuetan (adibidez, oganesona, 118 protoi eta 177 neutroikoa) ikusi da 110 eta 114 elementuen artean efektu egonkortzaile leun bat dagoela, agian nabarmenagoa egin daitekeena ezezagunak diren isotopoak aurkitzen joan ahala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helvetica (telesaila)

***Helvetica*** 2014ko suitzar telesaila da, Romain Grafek RTS Unentzat egina.

## Sinopsia 
Suitzako presidentea da protagonista. Ahaleginduko da Yemenen bahituriko bi biztanle suitzar erreskatatzen, legez kanpoko bonben truke. Itzalean, korridoreetan jazo ohi diren filtrazio eta itunak bildu ditu telesailak, sei ataletan.

## Aktoreak 
* Flonja Kodheli : Tina Wicky
* Ursina Lardi : Kathy Kunz
* Çun Lajçi : Sami
* Lisa Chapuisat : Sandra Wicky
* Arben Bajraktaraj : Djeko
* Yoann Blanc : Gaspard Wicky
* Lucie Zelger : Elsa
* Cédric Djedje : Malik
* Gaspard Boesch
* Jon Qela : Gazi
* Esteban Sicilia : Marco
* Fred Polier : Urs Frick
* Darius Kehtari : Farouk Sadiki
* Roberto Molo : Dino Esposito
* Karim Barras : Beat Tschopp
* Aaron Hitz : Renato
* Isis Guillaume : Alizée

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Himilkon (Lilibeoko komandantea)

**Himilkon (Lilibeoko komandantea)** (fenizieraz: *Chimilkât*; antzinako grezieraz: Ἱμίλκων) Lehenengo Gerra Punikoan Lilibeoko goarnizioko komandante kartagotarra zen. Agindua eman zitzaion une zehatza ezezaguna da, dagoeneko K.a. 250. urtean eduki bazuen ere. Lilibeoko guduan Metelok Hasdrubalen aurka lortutako garaipen handiaren ondoren, erromatarrek hiria setiatu zuen. Gauzak honela, Himilkonek hiria mertzenarioekin defendatu zen eta hauen buruzagiaren laguntzarekin, Alexonekin, hiria traizionatzeko plan bat zapuztu zuen.
Himilkonek 10.000 gizon besterik ez zituen, eta iturrien arabera, berriz, 110.000 erromatar baino gehiago zeuden (langileak eta laguntzaileak barne). Bi kontsulek, Marco Atilio Regulo eta Luzio Manlio Vulso Longo batu ziren hiria erasotzeko. Helburu horrekin, portua blokeatu zuten, eta harresiak arietez eta setio makinekin erasotu zituzten.

Himilkonek, bere aldetik, etsaien erasoak uxatu behar zituen eta bere agindupean zeuden mertzenarioen desadostasunak baretu. Erromatarren ingeniarien lana eten ezinik, ezusteko ekaitz bat etorri zitzaien laguntzera, portua blokeatzen zuen dike artifiziala lekualdatuz. Hanibalek, Hamilkarren semeak, 50 itsasontziekin eta 10.000 gizoneko indar freskagarri batekin lortu zuen portuan sartzea.

Himilkonek bere erasoak berritu zituen eta, nahiz eta lehen saiakera batean uxatu, azkenean erromatar setioko makina guztiak erretzea lortu zuen. Gertakari horren ostean, kontsulek erabiki zuten setioa blokeo bihurtzea, ezin izan bazituzten ere hiriko komunikazioak itsasoz erabat moztu.

Hurrengo urtean (K.a. 249), Aderbalek lortutako Drepanoko garaipenari esker, itsasoaren kontrola itzuli zen kartagotarren eskuetara. Himilkon berriro aipatzen da batailaren ondoren Kartalonekin lankidetzan ziharduela Lilibeoren aurrean, oraindik zaintzen zuen erromatar flota suntsitu nahian. Setioa partzialki arrakastatsua izan arren, ematen du itsasoko komunikazioak erabat zaharberrituta zirela.

Himilkon izena hurrengo urtean berriro agertzen da, Zezilio eta Fabio kontsulen operazioei aurre egiten, eta hau da haren izena aipatzen den azken aldia. Ez dago jakiterik zenbat denbora egon zen Lilibeo goarnizioaren agintean edo noiz Giskonek ordezkatu zuen, gerra amaitu zenean postu horretan zegoena.

Azkenean, Himilkonen ahalegina alferrikakoa izan zen, Sizilia kartagotarra Lutazioko itunaren bidez Erromari eman zitzaiolako.

Himilkonen defentsa arrakastatsua eta mertzenarioak nola erabili zituen komandante gisa, unitate kohesio onaren adibidetzat hartu da batzuetan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Diodoro Sikulo, *Biblioteka Historikoa* XXIV. 1

* Polibio, *Historiak* T.I L.I, 12, 15. kap. 2020.10.24an kontsultaturik

* SMIITH, William (editorea): *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, Himilco*, Boston, (1867) (ingelesez)

* Joannes Zonaras, VIII 15, 16.

* MIRA GUARDIOLA, Miguel Ángel (2000): *Cartago contra Roma: las Guerras Púnicas*, Madrid, Aldebaran, .

## Ikus, gainera 
* Beste Himilkon batzuk

## Kanpo estekak 
* Polibio: Historiak
Lúa vermella

***Lúa vermella*** 2020ko Lois Patiño galiziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Denbora gelditu egin dela dirudi Galiziako kostaldeko herri txiki batean. Mundu geldirik dago, baina oraindik ere soinu eta ahots ugari entzun daitezke: mamuen, sorginen eta munstroen soinuak. Hala, hiru emakume azaldu dira, eta duela gutxi desagertu den marinel bat bilatzen hasi dira itsasoan.

## Aktoreak 
* Ana Marra
* Carmen Martínez
* Pilar Rodlos
* Rubio de Camelle

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Galizian gehien bildutako filmen zerrenda

## Kanpo estekak
Aaron Sorkin

**Aaron Benjamin Sorkin** (New York, ) estatubatuar gidoilaria, zinema zuzendaria, ekoizlea, eta antzerkigilea da. *The Social Network* filmagatik Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
The Comey Rule

***The Comey Rule*** 2020ko estatubatuar telesaila da, James Comeyren *A Higher Loyalty* eleberrian oinarrituta.

Donald Trump fikziora eraman dute lehenengoz, AEBetako presidente bilakatu eta legealdia oraindik amaitu gabe. Desadostasun sonatuen harira, Trumpek FBIko zuzendaritza kargua kendu zion James Comeyri.

## Aktoreak 
* Jeff Daniels: James Comey
* Holly Hunter: Sally Yates
* Michael Kelly: Andrew McCabe
* Jennifer Ehle: Patrice Comey
* Scoot McNairy: Rod Rosenstein
* Jonathan Banks: James Clapper
* Oona Chaplin: Lisa Page
* Amy Seimetz: Trisha Anderson
* Steven Pasquale: Peter Strzok
* Brendan Gleeson: Donald Trump

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agrolab Analítica

**Agrolab Analítica SL** Mutiloan egoitza duen enpresa da. 1999an sortua, enpresa lurzoruaren, plantaren, uraren, ongarri mineralen eta organomineralen, hondakin organikoen, minden, nekazaritzako elikagaien eta laborategiko analisiarekin lotutako beste zerbitzu batzuen analisi-zerbitzuak ematen ditu.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
64 (enpresa)

**64** Getarian egoitza duen jantzi-enpresa da. 1997an sortua, Wargnier familiaren jabetzakoa da. Bere elastikoak dekoratzeko sarritan euskal ikurrak erabiltzen ditu. Guztira, 11 denda ditu inguruko departamendutan eta baita Parisen ere.

## Kanpo estekak
Guyenne et Gascogne

**Guyenne et Gascogne** Baionan egoitza duen enpresa txikizkaria izan zen, Carrefour taldekoa. 1913an sortua, 6 hipermerkatu (Donibane Lohizune, Akize, Mont-de-Marsan, Tarnose, Auch eta Cahorsen) eta 27 supermerkatu kudeatzen zituen. Carrefourrekin batera, Sogara enpresaren jabea bazen. Gerflo SA, Somafre SA, Sacir SAS eta Aquitaine Création Investissement enpresen jabea ere bazen. 2012an Carrefourrek erosi zuen.

## Kanpo estekak
Keolis Côte Basque-Adour

**Keolis Côte Basque-Adour** Baionan egoitza duen garraio-enpresa da. 2008an sortua, Keolis enpresaren filiala da. 2017tik aurrera, Chronoplus sarea ustiatzen du, Angelu, Baiona, Biarritz, Bidarte, Bokale, Hiriburu eta Tarnose udalerriei zerbitzu emanez.

## Kanpo estekak
L'Atelier du Chocolat

'''L'Atelier du Chocolat''' Baionan egoitza duen txokolategia da. 1951n Joseph eta Madeleine Andrieuk sortua, bere lantegia museo ere bada. 2019an 150 langile eta 35 denda zituen.

## Kanpo estekak
Lauak Group

**Lauak Group** Aiherran egoitza duen enpresa aeronautikoa da. 1975ean sortua, industria aeronatikoaren kate-horniketan parte hartzen du, batez ere Bombardier enpresarako.

## Kanpo estekak
Manufacture d'armes de Bayonne

'''Manufacture d'armes de Bayonne''' Baionan egoitza zuen enpresa izan zen, suzko armak egiten zituena. Léon Barthek 1920an sortua, 1980ko hamarkadara arte aritu zen. Hasieran FN M1905 modeloaren kopiak egiten zituen baina 1950eko hamarkadan bere modeloak sortu zituen.

## Modeloak 
thumb|ezkerrera|PA15 bat Finlandiako museo batean.
* MAB A
* MAB B
* MAB C
* MAB D
* MAB F
* MAB G
* MAB GZ
* MAB R
* MAB P8
* MAB P15

## Kanpo estekak
MAB C

**MAB modèle C** euskal pistola semiautomatikoa da. FN Model 1910ean oinarrituta, 1933an egin zuten lehen alea eta 1963an (9 mm) eta 1967an (7,65 mm) azkenak. Baionan zegoen Manufacture d'armes de Bayonne enpresak ekoiztu zuen.

Bigarren Mundu Gerran, Wehrmachtek eta Erresistentziak erabili zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Transaktinido

thumb|353x353px|Elementu transaktinidoen kokapena taula periodikoan.
Kimikan, **elementu transaktinidoak** edo **elementu superpisutsuak** elementu kimiko jakin batzuk dira, zeintzuen zenbaki atomikoa aktinido pisutsuenarena (lawrentzioa, Z = 103) baino altuagoa den. Elementu hauek aldi berean transuranikoak dira, hau da, uranioaren zenbaki atomikoa (Z = 92) baino altuagoa dute.

Glenn T. Seaborgek proposatu zuen lehen aldiz aktinido kontzeptu eta hari esker dago gaur egun onartua kimikarien artean. Horretaz gain, transaktinido seriea ere proposatu zuen, zeina 104 eta 121 zenbaki atomikoen arteko elementuek osatu beharko luketen haren arabera. Gainera, superaktinidoen seriea ere proposatu zuen, zeina 122. elementutik hasi eta 153. elementura bitartekoek osatu beharko luketen (nahiz eta azken lanek adierazi duten multzo horri amaiera 157. elementuak eman beharko liokeela). Beste hainbat lanen artean, serie horiek proposatu zituenez gaur egun seaborgio elementu transaktinidoak izena Seaborg kimikariari zor dio.

Gaur arte, elementu superpisutsuak soilik laborategietan sintetizatuz lortu dira. Izan ere, elementu superpisutsuak erradioaktiboak dira. Elementu mota horietako bakar bat ere ez da lortu maila makroskopikoan sintetizatzea. Elementu superpisutsuek haren aurkikuntzari loturik egon diren fisikari eta kimikarien edo haren aurkikuntza lekuaren izena jasotzen dute. IUPACen arabera, elementu kimiko bat existitzen da baldin eta 10-14 segundoko tartean egonkor iraunarazi bada, izan ere, denbora hori behar du atomoaren nukleoak bere inguruan elektroi hodeia eratzeko.

## Ezaugarriak 
Elementu transaktinidoak multzo bereizi gisa sailkatzea erabilgarria da ondorengo ezaugarriak partekatzen dituztelako:

* Elementu transaktinido guztiek 6d azpigeruzan elektroiak dituzte, egoera neutroan daudenean. Hori dela eta, taula periodikoan d blokean kokatzen dira.
* Dubnioak izan ezik, transaktinido guztien isotopoek erdibizitza oso baxua dute, segundoetan edo unitate txikiagoetan neurtzen direnak.
* Lehenengo sei elementu transaktinidoen izenek eztabaidak piztu zituzten komunitate zientifikoan, eta horregatik batzuetan haien hiru letrako izen sistemikoak erabiltzen jarraitu zen haien aurkikuntza gauzatu eta zenbait urte beranduago arte.
* Transaktinido guztiak erradioaktiboak dira eta soilik laborategietako baldintzei esker sintetizatu dira. Gaur gaurkoz, ez da lortu euren lagin makroskopikorik.
* Haien izenek haien aurkikuntza parte hartu edo lagundu zuten kimikari eta fisikarien izenetan dute jatorria, edo haien aurkikuntza burutu zen tokiaren izenean.

## Transaktinidoen zerrenda 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pipolaki

**Pipolaki** Hiriburun egoitza duen jantzi-enpresa da. 1962an André Olibetek sortua, txapelak eta negu-kiroletarako jantziak egiten ditu. Annie Famoserentzat egindako txalepeei esker ospetsu bilakatu zen.

## Kanpo estekak
MAB PA15

**MAB PA15** euskal pistola semiautomatikoa da. MAC 1950aren ordezkoa, Frantziako Armadak erabili zuen. 1966an egin zuten lehen alea eta 1982an azkena, guztira 100.000 inguru. Baionan zegoen Manufacture d'armes de Bayonne enpresak ekoiztu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Himilkon (K.a. 217)

**Himilkon (K.a. 217)** (fenizieraz: Chimilkât; antzinako grezieraz: Ἱμίλκων) kartagotar jenerala izan zen, Hasdrubal Barkaren flota agindu zuen Hispanian, K.a. 217an. Gneo Kornelio Eszipion Burusoilak erasotuta izan zen Ebroren bokalean, eta garaitu egin zuen. Erromatarrek 35 eta 40 ontziren artean harrapatu zituzten eta gainerakoek, zailtasunez, ihes egin zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Beste Himilkon batzuk

## Kanpo estekak 
* Polibio: Historiak
Himilkon (K.a. 212an hila)

**Himilkon (K.a. 212an hila)** (fenizieraz: *Chimilkât*; antzinako grezieraz: Ἱμίλκων) kartagotar jenerala izan zen Bigarren Gerra Punikoan. K.a. 214an, Sizilia inbaditu zuen, Hipokrates eta Epizide kartagotarren aldeko tiranoak Sirakusan boterera iritsi ondoren. Haien laguntzarekin eta (Livioren arabera) 20.000 infanteriako eta 3.000 zalditerik osatutako kartagotar armada handi batekin, Siziliako eskualde handiak gainditu zituen, Agrigento Kartagoko antzinako gotorlekua barne. Honetaz gain, erromatar armadaren eraso egin zuen, Marko Klaudio Martzelok agindupekoa, Sirakusa setiatzen zuena.

Tokiko laguntza nabarmena izan zuen, batez ere Ennaren kartagotarraren aldeko biztanleriarena, populazioaren aurkako erromatar sarraskiaren ondoren. Hala ere, K.a. 212an, izurrite batek Kartagoko armada gehiena suntsitu zuen, eta Himilkon bera zegoen hildakoen artean.

Erromatarrek K.a. 210. urtean Agrigento berreskuratu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Beste Himilkon batzuk

## Kanpo estekak 
* Polibio: Historiak
Lectra

**Lectra**, lehen **Lectra Systems SA** deitua, Parisen egoitza duen teknologia-enpresa da, ehungintzarako ebakitzaileak egiten dituena. 1973an Jean eta Bernard Etxeparre lapurtar anaiek sortua, 34 filialak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Radio Océan / Atlantic 2000

**Radio Océan / Atlantic 2000** lapurtar irrati-kate pribatua izan zen. Ipar Euskal Herrian entzun zitekeen, halaber, Donostiatik Bresteraino. Irratia nagusiki frantsesez emititzen zuen eta hainbat izen izan zituen: Radio Atlantic (1956/1960), Radio Océan (1968/1972), Atlantic 2000 (1972/1975)

## Ikus, gainera 
* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak
Transdev ATCRB

**Transdev Urbain Pays Basque**, normalean **Transdev ATCRB** (Association de transport en commun de la région basque) bere markaz deitua, Donibane Lohizunen egoitza duen garraio-enpresa da. 2004an sortua, Transdev enpresaren filiala da. Chronoplus sarea ustiatzen du Baiona eta Hendaia artean.

## Kanpo estekak
Tribord

**Tribord** () Hendaian egoitza duen kirol-enpresa da. 1996an sortua, Decathlon taldearen itsas-kiroletako marka da.

## Kanpo estekak
La valla

***La valla*** 2020ko espainiar telesaila da, Good Mood Productionsek Atresmediarentzat egina.

## Sinopsia 
2045. urtea da, baliabide naturalak eskuratzeko lehia nagusitu da Europan. Hiriburuak bitan banatuta daude, harresi baten bidez: alde batean agintariak eta aberatsak, bestean gainerakoak. Erdian, familia bat.

## Aktoreak 
* Unax Ugalde – Hugo Mujica
* Olivia Molina – Julia Pérez Noval / Sara Pérez Noval
* Eleonora Wexler – Alma López-Durán
* Abel Folk – Luis Covarrubias
* Ángela Molina – Emilia Noval

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hitchensen printzipioa

[thumb|[Christopher Eric Hitchens|Christopher Hitchens jendaurrean hizlari.]]
**Hitchensen labana**, **Hitchensen printzipioa** edo **Hitchensen hatsarrea**, epistemologiaren printzipio gisa formulatutako baieztapen bat da. Printzipio horrek zera dio: baieztapenen frogak baieztapenen aldekoek aurkeztu beharko dituzte.

Hitchensek bere printzipioa honela formulatu zuen (ingelesetik itzulia): "Frogarik gabe baiezta daitekeena, frogarik gabe ere ezezta daiteke. "

Mundu akademikoan baino gehiago kazetaritzan nabarmendu zen Christopher Eric Hitchensek hauspotu zuen printzipio hori, bere polemikak batzuetan joko handia ematen ziolako. Baina printzipio epistemologiko klasiko baten oihartzuna besterik ez dela esan liteke; batzuen ustez Occamen labanaren nolabaiteko birformulazio bat.

Hitchensen printzipioak dio baieztapenaren egiazkotasunari buruzko frogatzeko lana baieztapena egiten duenari dagokiola, eta lan hori egiten ez bada, orduan baieztapena oinarri gabea da, eta aurkakoek ere, berdin-berdin, ezezko jarrera har dezaketela, inolako frogaren beharrik gabe; ez dute gehiago eztabaidatu behar hori baztertzeko.

## Ikus, gainera 
* *Ad ignorantiam* argudioa.
* Frogaren zama (filosofia).
* Hanlonen printzipioa.
* Occamen labana.
* Russellen teontzia.
* Saganen estandarra

## Kanpo estekak
Lee Kun-hee

**Lee Kun-hee** (;  ahoskatua; Uiryeong, Hego Korea, 1942ko urtarrilaren 9a - Seul, Hego Korea, 2020ko urriaren 25a) hegokorear enpresaburua izan zen. Samsung Taldeko presidentea izan zen 1987 eta 2008 bitartean, eta 2010 eta 2020 bitartean. Nazioarteko Olinpiar Batzordeko kide ere bazen.
Tasa (zerga)

**Tasa** zerga-egitate hau duen tributua da: herri-jabariaren erabilera pribatiboa edo aprobetxamendu berezia egitea, edo zergapekoari modu partikularrean egokitu, eragin edo mesede egiten dioten zerbitzuak ematea edo jarduerak gauzatzea, zuzenbide publikoko erregimenean, baldin eta zerbitzu edo jarduera horiek zergapekoak bere borondatez eskatzekoak edo jasotzekoak ez badira edo sektore pribatuak ematen edo gauzatzen ez baditu. Ez da prezio publikoarekin nahasi behar. Estatuak sektore pribatuarekin baldintza berberetan eta zuzenbide pribatuko araubidean ematen duen zerbitzu batengatik ordaintzen dena da prezio publikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kontribuzio berezi

**Kontribuzio berezia** zerga-egitate hau duen tributua da: herri-lanak egitearen edo zerbitzu publikoak ezarri edo zabaltzearen ondorioz, zergapekoak onura bat lortzea edo haren ondasunen balioa handitzea. Diru-sarrera publikoen zenbateko orokorrean duen garrantzia marjinala da, baina ikertzaileen arreta erakartzen du, ahalmen ekonomikoaren printzipioa irabaziarenarekin ordezkatzen duelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Price Induction

**Price Induction** Angelun egoitza duen enpresa aeronautikoa da, hegazkin arinetzako turbofan motorrak egiten dituena. 1997an Jean eta Bernard Etxeparre anaiek sortua, Atlantan, São José dos Camposen eta Berlinen filialak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ludvig Håkanson

**Ludvig "Ludde" Erik Håkanson** (Alsten,  -) Suediako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* Alvik Stockholm (2010-2011)
* FC Barcelona B (2012-2015)
* FC Barcelona (2014-2015)
* →VEF Riga (2015-2016)
* →CB Sevilla (2016)
* →Baloncesto Fuenlabrada (2016-2017)
* Movistar Estudiantes (2017-2019)
* Stelmet Zielona Góra (2019-2020)
* Bilbao Basket (2020- )

## Erreferentziak
Felipe dos Anjos

**Felipe dos Anjos de Paula Gama** (São Paulo,  -) Brasilgo saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* Esporte Clube Pinheiros (harrobia): 2010-2012
* Real Madrid (harrobia): 2012-2016
* Real Madrid: 2016
* Oviedo Club Baloncesto: 2016-2017
* San Pablo Burgos: 2017-2018
* Cafés Candelas Breogán: 2018
* Club Melilla Baloncesto: 2018-2019
* Chocolates Trapa Palencia: 2019-2020
* Bilbao Basket: 2020 -

## Erreferentziak
Moses Kingsley

**Moses Kingsley** (Enugu,  -) Nigeriako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* Antwerp Giants (2017-2019)
* Peristeri BC (2019-2020)
* Retabet Bilbao Basket (2020- )

## Erreferentziak
Álex Reyes

**Alejandro "Álex" Reyes Abad** (Cáceres,  -) Espainiako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena. Miguel Ángel Reyes jokalariaren semea da.

## Taldeak 
* CB Valladolid (2010-2011)
* CB Clavijo (2011)
* Club Estudiantes Lugo (2011-2014)
* CB Clavijo (2014-2017)
* Club Baloncesto Lucentum Alicante (2017)
* Club Baloncesto Ciudad de Valladolid (2017-2019)
* Oviedo Club Baloncesto (2019-2020)
* Bilbao Basket (2020- )

## Erreferentziak
Jovan Kljajić

**Jovan Kljajić** (Podgorica,  -) Montenegroko saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* Club Baloncesto Gran Canaria II (2019-2020)
* Herbalife Gran Canaria (2020-)
* -> Bilbao Basket (2020-)

## Erreferentziak
Aaron Jones

**Aaron Eugene Jones** (Pascagoula, Mississippi,  -) estatubatuar saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* RheinStars Köln (2015- 2016)
* BC Beroe (2016-2017)
* Salon Vilpas Vikings (2017-2018)
* Rethymno BC (2018-2019)
* Crailsheim Merlins (2019-2020)
* Bilbao Basket (2020)
* Cholet Basket (2020-)

## Erreferentziak
The Queen's Gambit (telesaila)

'''''The Queen's Gambit'''* () 2020ko estatubatuar telesaila da, Scott Frankek eta Allan Scottek Netflixentzat egina.

## Sinopsia 
Taris, 1967. Lo hartu du. Aztoratuta esnatu, presaka jantzi, orraztu... eta badoa hitzordura, berandu. Aretoko ateak kolpez ireki, eta esperoan topatu ditu kamerak, flashak, ikusleak... xake izarra da, eta sekulako ikusmina sortu du jokatzera doan partidak. Baina segidan *flashback'' baten bidez hainbat urte atzera egiten du, eta auto istripu bat erakusten digu: ama galdu berri du neskatilak, eta errepide erdian dago zurbil, kea darion autoari begira.

## Aktoreak 
* Anya Taylor-Joy: Beth Harmon
** Isla Johnston: Beth Harmon (gaztea)
* Bill Camp: Mr. Shaibel
* Moses Ingram: Jolene
* Christiane Seidel: Helen Deardoff
* Rebecca Root: Miss Lonsdale
* Chloe Pirrie: Alice Harmon
* Akemnji Ndifornyen: Mr. Fergusson
* Marielle Heller: Mrs. Alma Wheatley
* Harry Melling: Harry Beltik
* Patrick Kennedy: Allston Wheatley
* Jacob Fortune-Lloyd: D.L. Townes
* Thomas Brodie-Sangster: Benny Watts

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jarosław Zyskowski

**Jarosław Robert Zyskowski** (Wroclaw,  -) Poloniako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* WKS Śląsk Wrocław (2011-2012)
* LKS Sphinx Petrolinvest Lodz (2011-2012)
* SKK Kotwica Kołobrzeg (2012-2013)
* Twarde Pierniki Toruń (2013-2014)
* AZS Polfarmex Kutno (2014-2016)
* HydroTruck Radom (2016-2017)
* Anwil Włocławek (2017-2019)
* Stelmet Zielona Gora (2019-2020)
* Rasta Vechta (2020)
* Bilbao Basket (2020-)

## Erreferentziak
Caren Marsh Doll

**Caren Marsh Doll**, jaiotza-izenez **Caren Marsh Morris**, (Hollywood, Kalifornia, 1919ko apirilaren 6a) aktore eta dantzari estatubatuarra da. Dantza modernoan eta klakean espezializatua, Judy Garlanden dantza-eszenetako ordezko aktorea izan zen *The Wizard of Oz* (1939) eta *Ziegfeld Girl* (1941) filmetan.

Bere ahizpa gazteena Dorothy Morris zinema eta telebista aktorea izan zen.

## Filmografia 
* *The Gabby Hayes Show*, (telesaila). Atala: *Navajo Kid* (1956)
* *Adventures of Don Juan* (1948)
* *Luxury Liner* (1948)
* *Wild Harvest* (1947)
* *Welcome Stranger* (1947)
* *Smash-Up: The Story of a Woman* (1947)
* *Night and Day* (1946)
* *Navajo Kid* (1945)
* *Secrets of a Sorority Girl* (1945)
* *Hands Across the Border* (1944)
* *Best Foot Forward* (1943)
* *Seven Sweethearts* (1942)
* *Ziegfeld Girl* (1941)
* *The Wizard of Oz* (1939)
* *Gone with the Wind* (1939)
* *Rosalie* (1937)
Nere amak baleki (abestia)

**"Zibilak esan naute"** edo **"Nere amak baleki"** Jose Mari Iparragirre Balerdi urretxuar koblakari ospetsuak XIX. mendearen erdialdera sorturiko abestia da. Denboraren poderioz Euskal Herria osoan erabat ezaguna egin da eta abesti herrikoiaren maila lortu du, Iparragirre koblakariaren beste abesti askok bezala.

## Hitzak 
Bere garaiko eta bere sorterriko euskara eta grafiarekin topatu dira abesti honen bertsiorik zaharrenak; XIX. mendeko gipuzkera erabili zuen Iparragirrek. Esate baterako, ergatibo pluraleko marka *-ak* erabili zuen, etab. (Garai hartako grafia aldatu dugu hona kopiatzerakoan, eta parentesian argitu ditugu, gaurko euskara estandarreko ordainak emanez, hitz batzuk).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rita (antzezlana)

***Rita*** () Willy Russell idazleak 1980an argitaratu zuen antzezlana da. 2019. urtean Begoña Bilbao Lejarzegik euskarazko moldaketa zuzendu zuen.

## Sinopsia 
Frank, Unibertsitateko literatura irakasleari, ikasle berri bat etorri zaio: Rita, pelukera. Bi mundu aparte. Irakaslea etsiak jota dagoen poeta da, amore emandakoa, baina Ritaren agerpenak berpiztuko du. Ikasleak ikastea maite du eta irakasleak maitatzen ikasiko du. Sarritan, ikaslea bera izan ohi da irakaslerik onena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Educating Rita, 1983ko komedia dramatikoa, antzezlan honen moldaketa

## Kanpo estekak
Educating Rita

***Educating Rita*** Lewis Gilbertek 1983an zuzendu zuen komedia dramatiko filma da. Willy Russelen izen bereko antzezlanaren moldaketa da.

## Sinopsia 
Frank, Unibertsitateko literatura irakasleari, ikasle berri bat etorri zaio: Rita, pelukera. Bi mundu aparte. Irakaslea etsiak jota dagoen poeta da, amore emandakoa, baina Ritaren agerpenak berpiztuko du. Ikasleak ikastea maite du eta irakasleak maitatzen ikasiko du. Sarritan, ikaslea bera izan ohi da irakaslerik onena.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kieren Perkins

**Kieren John Perkins** (Brisbane, 1973ko abuztuaren 14a) australiar igerilari ohia da. Olinpiar Jokoetan urrezko bi domina (Bartzelona eta Atlanta) eta zilarrezko bat (Sydney) irabazi zituen 1.500 metroetan. Gainera, 400 metroko proban zilarrezko domina irabazi zuen Bartzelonan. 1994an munduko txapelduna izan zen 1.500 eta 400 metroko probetan eta txapeldunordea 1991n 1.500 metroetan.

## Kanpo estekak