open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dimetil sulfato

**Dimetil sulfatoa** (CH3O)2SO2 formulako konposatua da, sintesi organikoan erabilera oparoa duena. Metanolak eta azido sulfurikoak eratutako diester bat da. Bere formula sarri (CH3)2SO4 edo Me2SO4, ematen da non CH3 eta Me-k metilo taldea adierazten duten.

Dimetil sulfatoa likido oliotsu kolorgea da tipularen antzeko usaina du. Oso toxikoa da alkilatze-agente sendo guztiak legez.

## Historia 
Dimetil sulfatoa XIX. mendearen hasieran deskubritu zen eta urte batzuk geroago J.P. Claessonek bere prestakuntza sakon aztertu zuen. Lehen Mundu Gerra arma kimiko moduan baliatu zen.

## Ekoizpena 
Laborategian sintetiza daiteke dimetil sulfatoa hainbat metodori segituz.

Manerarik errazena da azido sulfurikoa metanolez esterifikatzea.

2 CH3OH + H2SO4 -> (CH3)2SO4 + 2H2O

Komertzialki prestatzeko ordea beste prozesu bat usatzen da: dimetil eterra sufre trioxidoarekin erreakzionaraziz.

(CH3)2O + SO3 -> (CH3)2SO4

## Erabilera 
Dimetil sulfatoa fenolak, aminak eta tiolak metilatzeko baliatzen da sintesi organikoan. Metilo talde bat bigarrena baino azkarragoa transferitzen da. Metilazioa SN2 erreakzio baten bidez pasatzen da. Beste metilazio-erreaktibo batzuekin konparatuta industriak dimetil sulfatoa nahiago izaten du oso erreaktiboa izateaz gain merkea delako.

Dena dela, oso toxikoa denez, toxikotasun txikiagoagoko beste metilazio-erreaktibo batzuk ere usatzen dira, nahiz eta garestiagoak eta ez horren eraginkorrak izan, adibidez, metil ioduroa edo dimetil karbonatoa oxigenoa metilatzeko.

### Oxigenoaren metilazioa 
Fenolak metilatzeko oso ohikoa da dimetil sulfatoa. Halaber, hainbat alkohol metilatzeko ere balia daiteke, etsenplurako tert-butil alkohola.

2 (CH3)3COH + (CH3O)2SO2 -> 2 (CH3)3COCH3 + H2SO4

Alkoholxidoen gatzak ere aise metilatzen dira dimetil sulfatoarekin.

RO-Na + (CH3O)2SO2 -> ROCH3 + Na(CH3)SO4

Azukreak ere metila daitezke dimetil sulfatoaren bidez.

### Nitrogenoaren metilazioa 
Dimetil sulfatoa erabil daiteke amonio kuaternarioaren gatzak edo amina tertziarioak sintetizatzeko. Bi kasuetan aminaren nitrogenoa metilatzen da.

C6H5CH=NC4H9 + (CH3O)2SO2 -> C6H5CH=N+(CH3)C4H9 + CH3OSO3-

eta,

CH3(C6H4)NH2 + (CH3O)2SO2 (in NaHCO3 aq.) -> CH3(C6H4)N(CH3)2 + Na(CH3)SO4

### Sufrearen metilazioa 
Merkaptanoak eta bere gatzak erraz metilatzen dira dimetil sulfatoaren bidez.

RS-Na + (CH3O)2SO2 -> RSCH3 + Na(CH3)SO4

Tioesterrak prestatzeko baliatzen da, halaber.

RC(O)SH + (CH3O)2SO2 -> RC(O)S(CH3) + HOSO3CH3

## Toxikotasuna 
Dimetil sulfatoa kartzinogenoa eta mutagenoa, oso pozoitsua, korrosibo eta ingurumenarentzat kaltegarria da. Dimetil sulfatoak larruazalaren, mukosen eta digestio-aparatuaren bidez absorbitzen da eta heriotza eragin dezake arnas-aparatuaren erreakzioren bidez. Begiei ere erasotzea ohikoa da. Usain sakonik ez duenez eta berehalako narritadurarik sortzen ez duenez ez dago seinalerik airean egon daitekeen kontzentrazio hilgarria adierazteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Portelako geltokia

**Portela** Galiziako Pontevedrako probintziako tren geltoki bat da,  udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* 

## Zerbitzuak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak
Carlos Mendieta

**Carlos Mendieta Montefur**, (San Antonio de las Vueltas, Las Villas, Kuba, 1873ko azaroaren 4a - Habana, 1960ko irailaren 27a) Kubako politikari eta militar bat izan zen, 95eko Gerran parte hartu zuena.

Kubako politikaria, Kubako Errepublikako behin-behineko presidentea izan zen 1934tik 1935era. Bere Gobernuan zehar Platt Zuzenketaren abolizioa lortu zen.

## Kanpo estekak
Ħamrun Spartans FC

**Ħamrun Spartans FC** Maltako futbol taldea da, Ħamrun hirikoa. 8 aldiz irabazi du Maltako futbol liga ETA 6 aldiz kopa.

## Historia 
Taldea 1907an sortu zen eta azkar eskuratu zituen aurreneko bi ligak, 1914an eta 1918an. "Urrezko aroa" 1980. hamarkadan izan zuen, 1983 eta 1992 artean 4 Liga eta 6 Kopa lortu baitzituen. Hamarkada batzuen ondoren 2017an berriz ere lehen mailara igo 2021ean Liga berri bat irabazi zuen.

## Palmaresa 
### Maltan: 22 
* Liga (11): 1914, 1918, 1947, 1983, 1987, 1988, 1991, 2021, 2023, 2024, 2025.
* Kopa (6): 1983, 1984, 1987, 1988, 1989, 1992.
* Maltako Superkopa (5): 1987, 1988, 1989, 1991, 1992

## Kanpo estekak
Anerood Jugnauth

Sir **Anerood Jugnauth** (Palma, 1930eko martxoaren 29a - Floréal, 2021eko ekainaren 3a) Maurizioko 4. presidentea 2003tik 2012ra eta hiru aldiz lehen ministro (1982-95), (2000-03) eta (2014-17) izan zen.

Familia hindu batean jaio zen. Zuzenbidea ikasi zuen Erresuma Batuan eta abokatu eta epaile lanetan aritu zen gero. Ministro izan zen Seewoosagur Rangoolamen gobernuan. 1970ran alderdi berri bat sortu zuen, Maurizioko Mugimendu Militantea (MMM) eta 1983an Mugimendu Militante Sozialista. Maurizioko politikan nagusi izan zen 1980 eta 1990eko hamarkadetan, eta 1992an errepublika aldarrikatu zuen. Oposizioan bost urtez egon ondoren, 2000. urtean boterera itzuli zen lehen ministro gisa eta hiru urte geroago presidente hautatu zuten. 2014an aukeratu zuten azken aldiz lehen ministro, eta 2017an dimisioa eman zuen, adinagatik, eta Pravind Jugnauth semeak ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak
Raków Częstochowa

**Raków Częstochowa** (izen osoa *Robotniczy Klub Sportowy Raków Częstochowa Spółka Akcyjna*) Poloniako futbol taldea da, Częstochowa hirikoa.

## Historia 
1921ean sortu zen eta 1994 arte ez zuen lortu lehen mailan jokatzea. Aurrez 1967an Kopa final batetara iritsi zen 2. mailako taldea zela eta Wisła Krakovia taldeak luzapena behar izan zuen garaitzeko.

2020-21 eta 2021-22 denboraldiak bikainak egin zituen, urte bietan Ligan bigarren izan baitzen eta Kopa eta Superkopa eskuratu baitzuen. 2022-23 denboraldian Liga txapelduna izan zen lehenengo aldiz.

## Palmaresa 
### Polonian: 5 
* Liga:
** Txapelduna (1): 2022-23.
** Bigarrena (2): 2020-21, 2021-22.
* Kopa:
** Txapelduna (2): 2021, 2022.
** Finalista (1): 1967.
* Poloniako Superkopa (2): 2021, 2022.

## Kanpo estekak 
*  Raków Częstochowa taldearen webgunea
Ernesto Augusto Hannoverkoa

**Ernesto Augusto** (Londres, 1771ko ekainaren 5a - Hannover, 1851ko azaroaren 18a) Hannoverko erregea izan zen 1837tik hil zen arte.

Jurgi III.a Erresuma Batukoaren bosgarren semea izan zen. Bere aita ere Hannoverreko erregea zelarik. Jurgi IV.a Erresuma Batukoaren eta Gilen IV.a Erresuma Batukoaren anaia izan zen. Bere lau anaia zaharrenak semerik izan gabe hil ziren.

Gilen IV.a hiltzean, bere iloba Viktoria bere oinordekoa izan zen britainiar tronuan, eta bere anaia Ernesto Augusto Hannoverreko tronuan, Hannoverren lege salikoa indarrean baitzegoen.

Hannoverrera bidali zuten bere heziketarako eta Napoleondar gerretan parte hartu zuen. Frederika Mecklenburg-Strelitzkoarekin ezkondu zen. 1799an Cumberlandeko dukea eta Teviotdaleko dukea izendatu zuten. Lorden Ganberako kide izan zen, eta jarrera oso kontserbadoreak izan zituen beti.

1837an Hannoverreko errege bihurtu zen. 1848ko Iraultza zanpatu zuen. Aurka egon arren, Hannover 1859an sartu zen Zollvereinen.

1851n hil zen, eta bere oinordekoa, bere seme Jurgi V.a Hannoverkoa izan zen.

## Kanpo estekak
Abracadabra

***Abracadabra*** honakoa izan daiteke:
* *Abrakadabra* araoaren erdal grafia
* *Abracadabra (abestia)* 1982
* *Abracadabra (filma)*
Juan Almeida Bosque

**Juan Almeida Bosque** (Habana ; 1927ko otsailaren 17a - Ib., 2009ko irailaren 11 )  Kubako politikari, militar, konpositore eta iraultzaile komunista izan zen.

Fidel Castro eta bere anaia Raúl Castroren ondoren, Kubako boterearen hirugarren pertsonaia garrantzitsuentzat hartua izan zen. Fulgencio Batistaren diktaduraren aurkako borrokan parte hartu zuen, Moncada kuartelari 1953an egindako erasoan eta Granma lehorreratu ondorengo borroka iraultzailean.

1959ko urtarrilaren 1eko Iraultzaren garaipenaren ondoren, Almeidak ardura postu ugari bete zituen: alderdiaren Batzorde Zentraleko Buru Politikoko kidea 1965ean sortu zenetik, Batzar Nazionalerako diputatua eta Estatu Kontseiluko presidenteordea, lehen legealditik. Era berean, Iraultzaren komandantea eta Kubako Iraultzaren Borrokalarien Elkarteko presidentea izan zen.

Konpositore eta idazle gisa 300 abesti baino gehiago eta dozena bat liburu egin zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asturiasko Garraio Partzuergoa

thumb
thumb|Asturiasko Garraio Partzuergoaren gune banaketa
**Asturiasko Garraio Partzuergoa** (asturieraz: ''Consorciu de Tresportes d'Asturies*; gaztelaniaz: *Consorcio de Transportes de Asturias''; sigletan: **CTA**) Asturiasko Printzerriko Gobernu Kontseiluak eta Asturiasko beste udalerri batzuetako 14 udalek osatutako partzuergo bat da, garraioak koordinatu eta kudeatzeko eta Asturiasko Printzerriko bidaiarien garraioa antolatzeko politika hitzartuak garatzeko. 2007ko maiatzaren 25ean, erdialdeko 43 udalerrietan sartu zen, Asturiasko 78 udalerrietan sartu baitzen indarrean.

## Kanpo estekak 
* Asturiasko Garraio Partzuergoaren webgune ofiziala
Garezurreko deformazio artifizial

[thumb|250px|Gizon hau [Tolosa Okzitanian aurkitu zen.]]
thumb|250px|Maia herriko pertsona baten garezur deformatua.
**Garezurreko deformazio artifiziala** edo **Garezurraren aldaketa kulturala** nahitaz egindako, era artifizalez eragindako giza-gorputzaren aldaketa da. Horretarako indarraren bitartez haurren buruak moldatzeko teknikak desberdinak erabili izan dira. Haurtzaroan egiten zen edo egiten da zeren eta, urte horietan, buruaren hezurrak oraindik bildu ez direnez, malguagoak baitira. Normalean, jaio ondoren lehenengo hilabetean burua zatar batzuekin bildu zitzaien, sei hilabete arte. Mundu osoko kultura ugarietan egin da praktika hau. Ezagutzen diren kasu zaharrenak orain 45.000 urtekoak dira. Euskal Herritik gertu ere bai, esaterako Tolosa Okzitanian, XX. mendearen hasieran. Gaur egun oraindik Vanuatun eta Kongoko Errepublikan egiten da.

## Praktika honen zergatiak 
Zergatia ez dago garbi eta, ziur aski, herrialdez herrialde, arrazoi desberdinak egon daitezke. Hipotesi zabalenaren arabera, taldeko identitatea lortzeko edo estatusa markatzeko erabiltzen zen. Maien zibilizazioan, adibidez, horrela omen zen. Deformazioaren bitartez ere estetikoki erakargarriak ziren ezaugarriak lor nahi zituzten. Herrialde batzutan, esaterako Malakula uhartean, garezur luzeko pertsonak inteligenteagoak eta espirituetatik gertuago dauden pertsonak direla pentsatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Garezurreko deformazioa Tolosa Okzitanian.
* :Ohitura honen inguruko azalpenak.
* :Garezurreko deformazio artifiziala munduan bideoa Youtuben.
Lehen maila RFEF 2021-22

Lehen maila RFEFko **2021-22 denboraldia** txapelketa honen lehenengo edizioa izango da eta Espainiako futbol liga sistemako hirugarren maila izango da.. 2021eko abuztuan hasiko da, eta 2022ko maiatzean amaituko da. Ondoren igoera kanporaketak jokatuko dira.

**2021-22.** denboraldiko txapelketa berria izango da parte-hartzaile guztientzat.

## Lehiaketa sistema 
Espainiar Estatuko berrogei klubek parte hartuko dute, hurbiltasun geografikoaren arabera hogei taldez osaturiko bi multzotan banatuta. Multzo bakoitzean, futbol talde bakoitzak elkarren aurka jokatuko du 2 aldiz; bat norberaren zelaian eta beste bat aurkariarenean; guztira 38 jardunaldi jokatuz. Partiduen ordena zozketa bidez erabakiko da lehiaketa hasi aurretik. Espainiako Futbol Federazioa arduratuko da partidetako data eta epaileak zehazteaz, betiere etxeko taldeari partiduaren ordua zehazteko eskumena emanez.

Partiduko garaileak hiru puntu lortzen ditu, galtzaileak zero puntu, eta berdinketa emanez gero talde bakoitzak puntu bat. Txapelketa amaitzean, multzo bakoitzeko txapeldunak zuzenean Bigarren Mailara igotzen dira eta bigarren eta bosgarren postuen artean sailkatutakoek igoera lortzeko promozio fasea jokatuko dute. Parekatzeetan multzo bateko bigarrenak beste multzoko bostgarrenaren aurka jokatuko du eta multzo bateko hirugarrenak beste multzoko laugarrenaren aurka. Igoera honek partida bakarreko kanporaketa formatua du, luzapenarekin, baina penaltien jaurtiketarik gabe (berdinketarik izanez gero, liga erregularrean postu onena lortu duen taldea sailkatzen da). Fase erregularrean postu berean geratu diren taldeen artean luzapenaren ostean berdinketa emanez gero, penalti jaurtiketak egongo lirateke. Promozio faseko bi garaileak Bigarren Mailarara igoko dira.

Multzo bakoitzean azken bost postuetan sailkaturiko taldeak RFEF bigarrengo mailara jaitsiko dira. 

## Parte-hartzaileak 
## Igoera eta jaitsierak 
| width="60%" |2020-2021. denboraldian 2.B mailatik igotako taldeak

|}

## I. multzoa 
### Taldeak eskualdeen arabera 
### I. multzoko sailkapena 
### Sailkapenaren bilakaera 
### Emaitzen taula 
### Goleatzaile nagusiak 
## II. multzoa 
### Taldeak autonomia erkidegoen arabera 
### II. multzoko sailkapena 
### Sailkapenaren bilakaera 
### Emaitzen taula 
### Goleatzaile nagusiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asturiasko Renfe Aldiriak

**Asturiasko Renfe Aldiriak** (asturieraz: *Cercaníes Asturies*) Espainiako Asturiasko Printzerrian dagoen aldiriko trenen sarea da. Sarea bederatzi lineak osatzen dute, Oviedo/Uviéu, Gijón/Xixón eta Avilés hirien artean banatuta.

Aldiriko trena 1989. urtean inauguratu zen , eta linetarekin, egungoaren antzeko egoeran, eta 2013ko urtarrilaren 1an linetik linera inauguratu zen, 2023an f-a izenez kenduta .

Renfe Aldiriak marka komertzialaren pean jarduten du, Iberiar Penintsulako hiri nagusietako garraiobide guztiak biltzen dituen Renfe Operadoraren barruan. 2023ra arte, Renfe Feveren pean jarduaten zuten C-4ftik C-9f lineek.

## Historia 
1980an, "Trenbide Aldirien Plana" onartu zen, Renfe Aldiriaken lehen 12 sareak garatzeko, horien artean Bilbo dagoelarik. 1989an, Javier Bustunduy RENFEko "aldiriko" unitate operatiboko lehen zuzendari bihurtu zen, sare horien sorrera sustatuz. Asmoa zen egungo trenbide-zerbitzuak birmoldatzea eta hiri handien inguruan beste zerbitzu berri batzuk sortzea, metropoli-garraio erakargarri eta moderno bat sortuz. Beste helburu bat zen herritarrek autoa etxean uztea eta, horren ordez, trenez joatea. Izan ere, lehen uste zen trenak erdiguneraino baino ez zirela iritsi behar, eta asmoa zen erabiltzaileek "nahierara" aukeratu ahal izatea trenetik jaitsiko ziren tokia, haien helmugaren arabera, eta beste garraiobide batzuk hartu ahal izatea, hala nola metroa.

Orduan, hiru lineak inauguratu ziren: eta lineak. Linea horrek, zehazki, Santander eta Larrainotza geltokiak arteko ibilbidea egiten zuen.

2013ko urtarrilaren 1ean, Ferrocarriles de Via Estrecha enpresa desagertu egin zen Renfe Operadora eta Administrador de Infraestructuras Ferroviarias konpainietan sartzeko. Horrela, lineak Renfe Feve markaren eta bigarrenaren azpiegituraren esku geratu ziren. Horrela, eta lineak Asturiasko Renfe Aldiriak sarean sartu ziren, Renfe enpresaren menpe.

## Sarea 
Sareak bederatzi linea ditu, guztira 153 geltoki eta 432,43 kilometro egiten dituzte.

## Ustiapena 
Sarea Renfe Operadorak ustiatzen du ADIFek kudeatutako trenbide eta geltokietan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Renfe Aldiriak
* Asturiasko Garraio Partzuergoa

## Kanpo estekak 
*Asturiasko Renfe Aldirietako webgunea
Mieres–Ponte geltokia

**Mieres–Ponte** Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Mieres udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* 

## Zerbitzuak 
### Distantzia luzea 
### Distantzia ertaina 
### Aldiriko tren 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak
C-3 linea (Asturiasko Renfe Aldiriak)

**Asturiasko Renfe Aldirien C-3 linea** (estilitzatua) sareko bederatzi lineetako bat da. Lineak 14 geltoki eta 29 kilometro ditu guztira eta Llamaquiqueko geltokia, Oviedo/Uviéu udalerrian dagoena, San Xuan de Nievako geltokiarekin lotzen ditu, Castrillon udalerrian.

1989. urtean inauguratu zen, Llamaquique eta San Xuan de Nieva geltokien artean.

## Historia 
1980an, "Trenbide Aldirien Plana" onartu zen, Renfe Aldiriaken lehen 12 sareak garatzeko, horien artean Bilbo dagoelarik. 1989an, Javier Bustunduy RENFEko "aldiriko" unitate operatiboko lehen zuzendari bihurtu zen, sare horien sorrera sustatuz. Asmoa zen egungo trenbide-zerbitzuak birmoldatzea eta hiri handien inguruan beste zerbitzu berri batzuk sortzea, metropoli-garraio erakargarri eta moderno bat sortuz. Beste helburu bat zen herritarrek autoa etxean uztea eta, horren ordez, trenez joatea. Izan ere, lehen uste zen trenak erdiguneraino baino ez zirela iritsi behar, eta asmoa zen erabiltzaileek "nahierara" aukeratu ahal izatea trenetik jaitsiko ziren tokia, haien helmugaren arabera, eta beste garraiobide batzuk hartu ahal izatea, hala nola metroa.

Orduan, line bat inauguratu ziren: linea. Linea horrek, zehazki, Llamaquique eta San Xuan de Nieva geltokiak arteko ibilbidea egiten zuen.

## Ibilbidea 
## Ustiapena 
Gaur egun, Renfe Operadora enpresak ustiatzen du linea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Asturiasko Renfe Aldiriak

## Kanpo estekak 
* Asturiasko Renfe Aldirietako webgunea
Soledad Estorach

**Soledad Estorach Esterri** (Albatàrrec, Segrià, 1915eko otsailaren 6a - Bordele, 1993ko martxoaren 14a) borrokalari anarkista izan zen. Mujeres Libres () mugimenduaren eta Casal de la Dona Treballadora (Emakume Langilearen Etxea) erakundearen sortzaileetako bat izan zen. 

## Biografia 
### Lehen urteak 
Soledad Estorach Albatàrrecen (Segrià) jaio zen 1915ean. Bere familian, amaren aldetik, lur-jabeak ziren eta oso elizkoiak. Aita, berriz, helduen irakaslea zen eta Espainiatik kanpo bizi izan zen urte askoan.  Bost urte geroago, Espainiara itzuli zen klandestinoki, baina laster ihes egin beharko zuen Frantziara, eta han egon zen 1993an hil arte. 1964tik 1976ra Londres eta Montadyn argitaratzen zen Mujeres Libres aldizkari berriaren edizioan kolaboratu zuen. 

Soledad Estorach 1993ko martxoaren 14an hil zen Bordelen (Frantzia), bihotzeko gaixotasun larri baten, ondorioz ospitaleratze luze baten ondoren.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Ackelsberg, Martha (1999). Mujeres Libres. El anarquismo y la lucha por la emancipación de las mujeres. Bartzelona. Virus Editorial.
* Berenguer, Sara (1988). Entre el sol y la tormenta. Treinta y Dos Meses de Guerra (1936-1939). Bartzelona. Seuba argitaletxea.
* Íñiguez, Miguel (2008). Enciclopedia histórica del anarquismo español. Gasteiz: Isaac Puente Elkartea, Y liburukia. 560. or.
* Nash, Mary (1975). *Mujeres Libres. España 1936-1939*. Bartzelona: Tusquets, 87. or.
* Liaño, Conchita eta beste batzuk. (1999) *Mujeres Libres. Luchadoras libertarias*. Fundación de estudios libertarios Anselmo Lorenzo.

## Kanpo estekak
Wolf–Rayet nebulosa

[eskuinera|thumb| [AB7 Magallanes Hodeietako kitzikapen handieneko nebulosetako bat da, Esne Bideko bi galaxia satelite.]]
[ezkerrera|thumb| [WR 31a burbuila-nebulosa batez inguratuta dago]]
**Wolf-Rayet nebulosa** Wolf-Rayet izar bat inguratzen duen nebulosa bat da.
WR nebulosak hainbat modutan sailkatu dira. Lehenetariko bat nebulosaren izaera eta jatorriagatik izan zen:

* HII eskualdeak
* Eiekzio motako nebulosak
* Haize-burbuilak

Sailkapen honek nebulosa bakoitzaren azterketa zehatza eskatzen du eta, berrikiago, nebulosak beren itxuran soilik oinarrituta azkar sailkatzeko aukera ematen saiatu gara. WR nebulosak itxura deuseztatzailea izaten dute, beharbada esferikoa. Beste batzuk irregularrak dira, edo oskol desordenatuak dira edo eiekzio koipetsu batez osatuta daude.

Nebulosa mota honen adibide batzuk NGC 6888, NGC 2359 eta NGC 3199 dira. WR nebulosa batzuek, egitura espiral nabarmena dute, WR 104 kasu, molinete nebulosen kategorizazioarekin ziurtatzen dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Smith Irisarri

**Miguel Antonio Smith Irisarri** (Santiago, 1832ko irailaren 29a - ibid, 1877ko maiatzaren 24a) paisaia margolaria, grabatzailea eta Txileko lehen karikaturagilea izan zen. Bizitzan zehar zeregin anitz garatu zituen: suhiltzaileekin lan egin zuen, Santiagon banku agente gisa parte hartu zuen, armadan sartu zen, disidente politiko aktiboa izan zen, garaiko hainbat egunkaritan parte hartzeaz gain. Artista gisa egindako interpretazioak Txileko arte akademia jaioberrian nabarmendu zuen, irakasleekin gatazka iraunkorra izan zuelarik. Smith Txileko hiru margolari erromantikoetako bat da, Antonio Romerak izendatua. Pedro Lira margolari entzutetsuaren irakaslea eta Txileko paisaia eskolako sortzailea izan zen.

## Kanpo estekak
Pedro Lira

**Pedro Francisco Lira Rencoret** (Santiago, Santiago probintzia, 1845eko maiatzaren 17a - ibidem, 1912ko apirilaren 20a) Txileko margolari eta arte kritikaria izan zen. Bere herrialdean artearen sustatzaile, Txileko lehen arte-erakusketetako batzuk antolatu zituen, eta Txileko pinturaren garapenerako artistarik garrantzitsuenetakotzat jotzen da, arte espezializatuko hainbat erakunde eta konbentzio sortuz. XIX. mendeko Frantzian sariak irabazi zituen eta, hori eta beste elementu garrantzitsu batzuk direla eta, margolaria Antonio Romerak aipatzen du " Txileko pinturaren lau maisu handietako" gisa.

Bai bere bizitzako eta bai bere laneko dokumentazio historiko handiena duen Txileko artistetako bat da.
## Kanpo estekak
Avila-Salamanca burdinbidea

**Avila — Salamanca burdinbidea** Iberiar Penintsulako burdinbide bat da, Avila eta Salamanca geltokiak lotzen ditu.

Burdinbidea 1890eko otsailaren 10an inauguratu zen Salamanca eta Peñaranda de Bracamonte geltokien artean.

ADIFen arabera, 122 kodea dagokio.

## Historia 
Salamanca eta Peñaranda de Bracamonte artean burdinbide bat eraikitzea aurreikusten zuen proiektua 1883an onartu zen, eta bost urte geroago obrak hasi ziren azken herri horretan, zeremonia ofizial batekin.

Burdinbidea honako tarte hauetan oinarrituta eraiki zen:

* Salamanca-Peñaranda de Bracamonte: 39,8 kilometro, 1894. urtean inauguratuta
* Peñaranda de Bracamonte-San Pedro del Arroyo: 36,3 kilometro, 1924. urtean inauguratuta
* San Pedro del Arroyo-Avila: 35,0 kilometro, 1926. urtean inauguratuta

Burdinbide honen eraikuntzan, hiriburu britainiarreko enpresa pribatu batek esku hartu zuen, *Madrid and Portugal direct Railway (Avila and Salamanca) Limited*, ibilbidearen lehen 40 kilometroak egin zituena. Hala ere, burdinbidearen gainerakoaren eraikuntza bere gain hartu behar izan zuen Espainiar Estatuak, aurrekoa amaitzeko gai ez zelako. San Pedro del Arroyo-Avila tartea 1926ko irailaren 30ean inauguratu zen, Miguel Primo de Rivera jeneralaren laguntzarekin. Zati hori amaitzean, burdinbide osoa osatu zen. Honen kudeaketa, *Estatuko Trenbideen Ustiapen Erakundera* pasa zen, 1928an burdinbidea, sortu berria zen *Mendebaldeko Trenbideen Konpainia Nazionalari* transferitu ziona.

1941ean burdinbidea Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles (RENFE) sartu zen.

2004. urtearen amaieran, Renfe Operadora eta Adif RENFEren banaketarekin, burdinbidea Adifen menpe geratu zen.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
* García Raya, Joaquín (2006). «Bide zabaleko Espainiako burdinbidearen oinarrizko kronologia». *4. Trenbide Historiaren Kongresua: Malaga, 2006ko iraila* (Andaluziako Juntako Herri Lan eta Garraio Saila).
* Wais, Francisco (1974). *Espainiar burdinbideen historia*. Madril: Editora Nacional.

## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Urbano Rattazzi

**Urbano Pio Francesco Rattazzi** (Alessandria, 1808ko ekainaren 30a - Frosinone, 1873ko ekainaren 5a) italiar politikaria izan zen. Italiako lehen ministroa izan zen 1862an eta 1867an.

Piemonten jaio zen, Turinen zuzenbidea ikasi zuen eta abokatu gisa lan egin zuen. Napoleon enperadorearen iloba biloba batekin ezkondu zen. Sardiniako Erresumako diputatu eta ministro izan zen. Cavourreko kondearekin aliatua, Italiaren bateratzearen protagonistetako bat izan zen. Bi aldiz izan zen Italiako lehen ministro, baina Rattazzik Garibaldirekiko zuen etsaitasunaren aurrean herritarrek izandako erreakzioak karguan gutxi irautea eragin zuen

## Kanpo estekak
Jules Joseph Lefebvre

thumb|250px|Artista bere tailerrean. Argazkia 1885 eta 1890 artean egin zen, egile anonimo batek.
**Jules Joseph Lefebvre** (Tournan-en-Brie, 1834ko martxoaren 14a - Paris, 1912ko otsailaren 24a) Frantziako margolari akademizista izan zen. École des beaux-arts eta Académie Julian erakundetan irakasle, bere espezialitate nagusia emakume biluziak margotzea izan zen. Léon Cogniet margolariaren ikaslea izan zen.

## Biografia 
Lefevre 1852an Arte Ederren Eskolan sartu zen, urtero 1000 franko beka batekin ikasketak egiten jarraitzeko. Léon Cogniet-en ikaslea izan zen. 1855ean Parisko Saloian parte hartu zuen lehen aldiz, eta, handik aurrera urtero hartu zuen parte; 1898ra arte hirurogeita hamabi erretratu aurkeztu zituen. 1861ean Erromako saria irabazi zuen *Priamoren heriotza* lanarekin. Erromako egonaldian Italiako maisu handiak ezagutu zituen. Garai horretan, emakumezkoen biluziekiko erretratuen zaletasuna areagotu zen artistarengan; lehenengoa 1863an margotu zuen. Urte horretan bertan, gurasoen eta arrebaren heriotzek depresio larri batean murgildu zuten. Behin depresioa gaindituta, Parisera itzuli zen, orduan artearen beste ikuspegi berri batekin.

Erretratugile ospetsua, bere *La Vérité* (Orsay museoa) margolanak ospe handia eman zion. 1870ean Ohorezko Legioaren zaldun izendatu zuten eta Académie Julian erakundeko irakasle izendatu zuten; ikastegi horren ezaugarria bi sexue artistak biltzea zen. 1878an eta 1886an Paris Erakusketan dominak lortu zituen eta 1891an Arte Ederretako Akademiako kide hautatu zuten. Azkenean, 1898an Ohorezko Legioaren komandante mailara igo zuten.

Pintura erotikoaren generoan William-Adolphe Bouguereau margolariarekin norgehiagoka ibili zen. Lefebreren lanak museo askotan ikus daitezke. Haren lanen artean hauek aipa daitezke:
* *Femme couchée*, 1868.
* *La Vérité*, 1870.
* *Lady Godiva*, 1891.
* *Prince impérial* (1874).

## Ikasleak eta jarraitzaileak 
Irakasle gisa ikasle eta jarraitzaile asko izan zuen: William Hart eskoziarra, Childe Hassam, Frank Weston Benson, Edmund Charles Tarbell eta John Noble Barlow estatubatuarrak, Georges Rochegrosse, Henri-Lucien Doucet, Gaston Darbour, Adolphe Déchenaud, Camille Bourget eta Marie Antoinette Marcotte frantziarrak, Paul Landowski eskultore frantziarra, Gustave Brisgand, Marie Bermond eta Fernand Khnopff erretratugileak.

## Iruditegia 

Fitxategi:Clemence Isaure.jpg|*Clémence Isaure*
Fitxategi:Chloé,_par_Jules_Joseph_Lefebvre.jpg|*Chloé*, 1875
Fitxategi:1879_Jules_Joseph_Lefebvre_-_Diana_surprised.jpg|*Diana harrapatuta*, 1879
Fitxategi:Lady_godiva_full.jpg|*Lady Godiva*, 1891
Fitxategi:La_Vérité,_par_Jules_Joseph_Lefebvre.jpg|*La Vérité*, 1870
Fitxategi:Jules Lefèvre Vittoria Colonna.jpg|*Vittoria Colonna*, 1861
Fitxategi:Odalisque by Jules Lefebvre (1874).jpg|*Odaliska*, 1874

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Lefebvre Galeria TheARTwerx webgunean.
Strandloper

thumb|Khoikoi nomadak, Samuel Daniellen irudi batean (1805).
***Strandloper***-rak Afrikako hego-mendebaldeko hondartzetan ehiza eta janaria biltzeaz bizi den khoikhoi jatorriko talde bat da. Jatorriz Lurmutur Koloniatik Eskeletoen Kostara doan tartean aritzen ziren.

## Historia 
*Strandloper*ren existentziaren froga arkeologiko diren maskortegiak daude: oskol, zeramika, balea eta itsas txakur hezurrak, errautsa eta ikatza. Aztarna zaharrenak duela 2.300 urte inguru datatu dira.

Komunitate gehienek ez zuten iraun Hego eta Hego-Mendebaldeko Afrikan XIX. eta XX. mendeetan gertatu ziren aldaketa demografiko eta ekonomikoen aurrean, eta asimilatuak izan ziren.

## Gaur egunean 
Auzo-herrietatik bereizita jarraitzen duten *strandloper* bakarrak Namib hegoaldeko Topnaar tribukoak dira. 2005ean 500 kide inguru ziren, Namibia erdialdeko Kuiseb ibaiaren inguruan 12 asentamendutan banatuak.
## Etimologia 
*Strandloper* izena *strand* ("hondartza") eta *loper* ("ibiltaria") hitz afrikaansen konposaketa da. Jatorriz termino lokala bazen ere, arkeologoen eraginez haren esanahia harea-arakatzean eta itsas dietan oinarritutako biziraupen-ekonomia duten kostaldeko komunitate gehiago izendatzeko zabaldu da.

Hegoafrikako apartheid garaian, hegoafrikar zuri hondartzazale batzuek terminoa apropos erabiltzen hasi ziren bere buruak izendatzeko, gobernuaren arraza politikak salatuz eta bertako jatorrizko herriekiko elkartasuna erakutsiz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Harea-arakatzea
* Khoikhoi
* Khoisan
* San jendea

## Kanpo estekak
Johan Rudolph Thorbecke

**Johan Rudolph Thorbecke** (Zwolle, 1798ko urtarrilaren 14a - Haga, 1872ko ekainaren 4a) herbeheretar politikaria izan zen. Hiru aldiz Herbehereetako lehen ministroa izan zen (1849-53, 1862-66 eta 1871-72).

Amsterdam eta Leidengo unibertsitateetan ikasi zuen. Lau urtez bidaiatu zuen Alemanian zehar eta erromantizismoz bete zen. Itzultzean, lan politiko garrantzitsuak argitaratu zituen, eta irakasle izan zen Gante eta Leidengo unibertsitateetan.

Ideologia liberalekoa, 1848an Herbehereetako Konstituzioa erreformatu zuen, erregearen botereak gutxitu eta Estatu Orokorretakoak handitu zituen, eta askatasun erlijioso, pertsonal eta politiko handiagoa bermatu zien herritarrei.

## Kanpo estekak
David Moncoutié

**David Moncoutié** (Provins, 1975eko apirilaren 30a), txirrindulari ohi frantziarra da. 1997tik 2012ra izan zen profesionala, beti Cofidis taldean.

## Palmaresa 
**1996**
* 3. Ronde de l'Isarden

**1999**
* Dauphine Libereko etapa bat.

**2000**
* 2. Etorkizuneko Tourrean eta etapa bat.
* 3. Volta Limburg Classicean

**2001**
* Limousingo Tourreko etapa bat
* 3. Eskalatzaileen garaikurran

**2002**
* Nazioarteko Kriteriumeko etapa bat.
* Alcobendasko Klasika eta etapa bat.

**2003**
* Mediterraneoko Tourreko etapa bat.
* Luganoko Saria.
* Route du Sudeko etapa bat.

**2004**
* Frantziako Tourreko etapa bat.

**2005**
* Euskal Herriko Itzuliko etapa bat.
* Frantziako Tourreko etapa bat.

**2008**
* Espainiako Vueltako etapa bat eta mendiko sailkapena.
* 2. Aingo Tourrean.

**2009**
* Mediterraneoko Tourreko etapa bat.
* Dauphine Libereko etapa bat.
* Espainiako Vueltako etapa bat eta mendiko sailkapena.
* 3. Aingo Tourrean.

**2010**
* Espainiako Vueltako etapa bat eta mendiko sailkapena.
* 20px Route du Sud eta etapa bat.
* 3. Aingo Tourrean.

**2011**
* Espainiako Vueltako etapa bat eta mendiko sailkapena.
* Mediterraneoko Tourreko etapa bat.
* Aingo Tourra.

## Kanpo estekak
Pedro Lira Urquieta

**Pedro Lira Urquieta** (Santiago, 1900eko uztailaren 16a - Ibidem, 1981eko azaroaren 26a), Txileko abokatu eta legegaria izan zen .

Filologiako eta historiako ikaslea, Txileko Hizkuntza Akademiako biziarteko idazkaria eta Espainiako Errege Akademiako eta Kolonbiako, Mexikoko, Paraguaiko eta Uruguaiko akademietako kide izan zen.

## Biografia 
Santiagoko alemaniar lizeoan egin zituen lehen eta bigarren mailako ikasketak. Zuzenbidea ikasi zuen Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikalan, eta han abokatu titulua lortu zuen 1926an. Urte horretan bertan Langileen Aseguruen Nahitaezko Funtsaren administratzailea izan zen.

1931an Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikaleko Zuzenbide Zibileko katedrako irakasle gisa hasi zuen Zuzenbide, Politika eta Gizarte Zientzien Fakultatean. 1940ko hamarkadan Unibertsitate Katolikoko Zuzenbide Fakultateko zuzendari izendatu zuten, eta 1952 eta 1968 artean Zuzenbide Fakultateko dekano izendatu zuten. 1934tik 1968ra, Txileko Unibertsitateko irakasle izan zen.

1963 eta 1965 artean, Txileko enbaxadore izan zen Egoitza Santuan.

Unibertsitate Katolikoaren kaperan ezkondu zen 1942ko apirilaren 26an Luz Larraín Vial-ekin, beraien hirugarren alaba jaio zenean hil zena 1956an. Pedro Lira Santiagon hil zen, 81 urte zituela, 1981eko azaroaren 26an.

## Lanak 
* *El régimen de las aguas en Chile* (1940) (Lorenzo de la Mazarekin Lankidetzan).
* *El Código Civil y el Nuevo Derecho* (1944).
* *La partición de bienes* (1948).
* *El Código Civil y su época* (1956).
* *Temas chileno-argentinos* (1941).
* *Balmes, Newton y Felipe II* (1942).
* *Estampas de Italia* (1948).
* *Andrés Bello* (1948).
* *José Miguel Carrera* (1960).
* *Don Carlos* (1962).

## Kanpo estekak
Los Camposko geltokia

**Los Campos** Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da,  udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* 

## Zerbitzuak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak
Södra Ljunga

**Södra Ljunga** Suediako herrixka bat da, Småland eskualdeko Ljungby udalerrian dagoena, herriaren erdigunetik 10 bat kilometrotara.

## Gizartea 
Södra Ljunga-ko eraikinak herrixkako elizaren eta errepidearen inguruan daude, guztira 30 etxe eta 20 apartamentu inguru. Herrixkan janari denda bat, jatetxe/catering enpresa txiki bat eta 0-6 urte arteko haurren eskola ere badaude. 2015ean 126 biztanle zituen.

Södra Ljungan hiru apaiz-etxe daude; haietako zaharrena 1768koa da, solairu batekoa eta enborrez egina; bertan jaio zen Pehr Henrik Ling olerkaria eta *gimnasia suediarraren aita*. Orain eraikinak Linggården izena du, eta bertan Ling-i eskainitako museo txiki bat gordetzen du. Etxetik hurbil, bi oroigarri daude: bata 3,5 metroko altuerako granitozko harria, 1876ean bere jaiotzaren mendeurrenean altxatu zena; bestea brontzezko busto bat, 1939an, Ling hil eta ehun urtera ezarri zena.

Bigarren apaiz-etxe zaharrenean, Suediako Turismo Elkartearekin loturiko aterpetxea egon da urte askoan.

## Komunikazioak 
Södra Ljungak autobus konexioak ditu Ljungby eta Älmhult-ekin .

## Ekonomia 
Södra Ljungako bizilagunak Ljungbyra joan ohi dira. Herrixkan 80 lanpostu inguru ditu, gehienak nekazaritzan,basogintzan eta osasun eta zaintzan (zaharren egoitza bat dago inguruan).

## Kirolak 
Södra Ljungan futbol kluba eta mahai teniseko kluba daude.

## Södra Ljungako jendea 
* Pehr Henrik Ling

## Galeria 

Fitxategi:SödraLja7.png|Södra Ljungako eliza
Fitxategi:SödraLja3.png|Lingen bustoa
Fitxategi:SödraLja4.png|Lingen monolitoa
Fitxategi:SödraLja1.png|Ling museoa
Fitxategi:Gravfält, Södra Ljunga 1.JPG|Hilobi eremua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iker Unzueta

**Iker Unzueta Arregi** (Abadiño, Bizkaia, ) Euskal herritar futbolaria da. 

## Biogarfia 
Aurrelari gisa aritzen da. Abadiñoren harrobian hasi zen futbolean. Amorebietarekin 2.mailarako igoera lortu zuen 2021ean. 2024ko urtarrilean talde zornotzarrera buieltatu zen, baina ezin izan zuen beste maila jaitsiera bat sahiestu. Vizela talde portugaldarrean aukera gabe egonda, Huescak fitxatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Patrícia Plaja

**Patrícia Plaja Pérez** (Begur, 1981) Kataluniako kazetari katalana da, erakunde- eta krisi-komunikazioan espezializatua. 2021eko ekainaren 1etik aurrera, Pere Aragonès-en Gobernuaren Gobernuaren Bozeramailea (*Portaveu del Govern*, katalanez) da.

## Biografia 
Ramon Llull Unibertsitatean kazetaritzan lizentziatua eta UOCen entretenimendu-gidoilaritzan masterdura, Blanquerna Komunikazio-Fakultatean da irakasle, komunikazio korporatiboan. Era berran, irakasle modura jardun du hainbat unibertsitatetan; hala nola, Ramon Llull, Pompeu Fabra eta Kataluniako Unibertsitate Politeknikoa, bai eta Kataluniako Segurtasun Publikoaren Institutuan. Kazetari moduan *El Punt Avui*n hasi zen lanean eta, 2004 eta 2006. urteen artean, Ràdio Barcelona-Cadena Ser irratian lan egin zuen ere. Hamahiru urtetan zehar, Mossos d'Esquadra-ren komunikazio-arduraduna izan da ere, egunerarte.

2017ko abuztuan, Bartzelonako eta Cambrils-eko atentatu terroristak gertatutako momentuan Mossos-en informazio-bidaltzean egon zen sarturik, Marc Homedes-ekin batera. Honek, *Urteko Komunikatzaile Onena*ren Blanquerna Saria irabaztera eraman zuen Patrícia. 155. artikuluaren bidezko Generalitatearen interbentzioaren testuinguruan, 2018ko apirilaren 27an kargua utzi zuen, Estatu Espainoleko botere judizialaren aurkako txio bat jartzearen ostean, *Manada* delakoaren sententziaren testuinguruan. Hala ere, urte bereko urrian Kazetari-Eskolaren Mosca Grossa saria irabazi zuen, 17A-ko atentatuetan egindako lanaren ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herminia Arrate

**Herminia Arrate Ramírez** (Santiago, 1896ko uztailaren 1a - 1941eko martxoaren 12a), Txileko artista eta margolaria izan zen.

## Biografia 
Miguel Arrate Larraín koronelaren eta Delia Ramírez Molinyren alaba, Eleuterio Ramírez koronelaren biloba zen, Ozeano Bareko Gerrako heroia. Arte Ederren Eskolan ikasi zuen, eta Fernando Álvarez de Sotomayor, Juan Francisco González eta Pablo Burchard-en ikasle izan zen. 1927an ikasketa bidaia bat egin zuen Europara, Europako zentro artistikoak bisitatuz, besteak beste, Portugal, Espainia, Frantzia, Alemania, Italia eta Suitza, eta horrek estetika garaikideari eta garaiko abangoardiari buruzko ikuspegi zabala eskaini zion. 1928an, urte hartako Arte Ederren Museoko Saloi Ofizialean egon zen artistetako bat izan zen, Ana Cortés, Ximena Cristi, Maruja Pinedo, Augusto Barcia eta Israel Roarekin batera, horiek guztiak ospetsuak pinturaren abangoardiako ikuspegia proposatzeagatik, Arte Ederren sektore kontserbadoreenek gogor kritikatu zutena.

Herminia Arrate Txileko Artearen Historian egotea urria da, pinturara dedikatzen baitzen etenaldietan (denbora laburrean egon zen herrialdean, 1929az geroztik atzerrian bizi zenez gero Carlos Dávila txiletar diplomazialarekin ezkondu zen). Horrez gain, bere ibilbidean zehar ez zituen koadro asko margotu. Hori dela eta, ez da 13ko belaunaldian edo Montparnasse taldean sartu. 1941ean, bat-batean hil ondoren, 1942an, artista garrantzitsuen talde batek, besteak beste, bere Arte Ederren Eskolako irakaslea zen Pablo Burchard-ek, bere lankideek Luis Vargas Rosas eta Julio Ortiz de Zárate, eta bere lagunek Vicente Huidobro eta David Alfaro Siqueiros, besteak beste; atzera begirako erakusketa bat antolatu zuten bere lan artistikoa omentzeko, eta bertatik bere lanak tokiko eszenan estimazio eta ikusgarritasun handiagoa lortu zuen. 
eskuinera|thumb|268x268px| *Natura hila*, 1930
Era berean, bere senarrak (Carlos Dávila) emakume batek Erakustokietan aurkeztutako talde piktoriko onenaren saria ezarri zuen. *Herminia Arrate de Dávil sariaren araudia* Txileko Unibertsitateko Arte Fakultateak 1942ko urriaren 7ko saioan onartu zuen, eta Don Carlos Dávilaren izenean 6.200 peso dohaintza ezarri zuen, pintore nabarmena gogoratzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Italo Balbo

**Italo Balbo** (Ferrara, 1896ko ekainaren 6a - Tobruk, 1940ko ekainaren 28a) italiar politikari faxista eta mariskala izan zen.

Italiako armadan sartu zen Lehen Mundu Gerran eta Caporettoko guduan parte hartu zuen. Gerra amaitu ondoren Florentzian zuzenbide eta gizarte zientzietako ikasketak burutu zituen.

1921ean Alderdi Nazional Faxistarekin bat egin zuen eta alderdia Ferraran antolatu zuen. Michele Bianchi, Cesare Maria De Vecchi eta Emilio De Bonorekin batera, 1922ko Erromarako Martxaren lau antolatzaileetako (*Quadrumvir*) bat izan zen. Emaitza Mussolini boterera iristea izan zen. Balbo alkandora beltzen buruzagietako bat eta Faxismoaren Kontseilu Handiaren sortzaileetako bat izan zen 1923an.

Hegaldi ikastaroetan parte hartu zuen eta Italiako Aire Indarra jarri zuen martxan. 1928an Aireko Armadako jeneral izendatu zuten eta 1929an Aireko ministro. 1930eko hamarkadan hegaldi transatlantikoetan parte hartu zuen.

1933an Libiako kolonia italiarreko gobernadore nagusi izendatu zuten. Alemania naziarekin aliantzaren aurka agertu zen buruzagi faxista bakarra izan zen.

1940ko ekainaren 28an, Italiako artilleriak Balboren hegazkina eraitsi zuen Tobruken. Hegazkin etsai batekin nahastu zuten. Mussoliniren oinordeko probableentzat hartzen zen.

## Kanpo estekak
Georges Feydeau

**Georges-Léon-Jules-Marie Feydeau** (Paris, 1862ko abenduaren 8a - *ibidem*, 1921eko ekainaren 5a) frantziar Belle Époqueren antzerkigilea izan zen, bere fartsengatik ezaguna.

Giro artistiko eta literarioan hazi zen eta gaztetatik liluratuta egon zen antzerkiarekin. Arrakasta lortu zuen bere lehen lanarekin, baina idazteari utzi zion Eugène Labiche, Alfred Hannequin eta Henri Meilhac bezalako egileen teknika aztertzeko. Hamasei antzezlan idatzi zituen 1892 eta 1916 artean.

Bere bizitzaren amaieran depresioak, jokoak eta dibortzioak eragina izan zuten.

## Antzezlanak 
* 1873 : Églantine d'Amboise
* 1882 : Par la fenêtre
* 1883 : Amour et Piano ; Gibier de potence
* 1886 : Fiancés en herbe ; Tailleur pour dames
* 1887 : La Lycéenne
* 1888 : Un bain de ménage ; Chat en poche ; Les Fiancés de Loches
* 1889 : L'Affaire Édouard
* 1890 : C'est une femme du monde ; Le Mariage de Barillon
* 1892 : Monsieur chasse ! ; Champignol malgré lui ; Le Système Ribadier
* 1894 : Un fil à la patte ; Notre futur ; Le Ruban ; L'Hôtel du libre échange
* 1896 : Le Dindon ; Les Pavés de l'ours
* 1897 : Séance de nuit ; Dormez, je le veux !
* 1899 : La Dame de chez Maxim
* 1902 : La Duchesse des Folies-Bergère
* 1902 : Le Billet de Joséphine, opéra-comique en trois actes, avec Jules Méry, musique d'Alfred Kaiser
* 1904 : La main passe
* 1905 : L'Âge d'or
* 1906 : Le Bourgeon
* 1907 : La Puce à l'oreille
* 1908 : Occupe-toi d'Amélie ; Feu la mère de Madame
* 1909 : Le Circuit
* 1910 : On purge bébé
* 1911 : Mais n'te promène donc pas toute nue ! ; Léonie est en avance ou le Mal joli ; Cent millions qui tombent (amaitu gabe)
* 1913 : On va faire la cocotte (amaitu gabe)
* 1914 : Je ne trompe pas mon mari !, pièce en trois actes avec René Peter
* 1916 : Hortense a dit : « Je m'en fous ! », création au théâtre de la Renaissance avec notamment Raimu
### Bakarrizketak 
* Aux antipodes (1883)
* Le Billet de mille (1884)
* Les Célèbres (1884)
* Le Colis (1885)
* Complainte du pauv' propriétaire (1916)
* Les Enfants (1887)
* L'Homme économe (1886)
* L'Homme intègre (1886)
* J'ai mal aux dents (1882)
* Le Juré (1898)
* Le Mouchoir (1881)
* Patte en l'air (1883)
* La Petite Révoltée (1880)
* Le Petit Ménage (1883)
* Le Potache (1882)
* Les Réformes (1885)
* Tout à Brown-Séquard ! (1890)
* Trop vieux (1882)
* Un coup de tête (1882)
* Un monsieur qui est condamné à mort (1899)
* Un monsieur qui n'aime pas les monologues (1882)
* Le Volontaire (1884)

## Kanpo estekak
Graziano Battistini

**Grazianmo Battistini** (Pulica di Fosninova, 1936ko maiatzaren 12a-Baccano di Arcola, 1994ko urtarrilaren 22a), italiar txirrindularia izan zen. 

Italiako Giroan hiru aldiz izan zen lehenengo hamarren artean eta behin bigarrena izan zen Frantziako Tourrean.

## Palmaresa 
**1959**
* 3. Sabatini Kopan
* 7. Italiako Giroan
**1960**
* Sabatini Kopa.
* 2. Frantziako Tourrean eta bi etapa.
**1961**
* 2. Ziklomotoristiko Sari Nagusian eta etapa bat 
* 5. Lombardiako Giroan
* 9. Romandiako Tourrean
**1962**
* 8. Italiako Giroan eta etapa bat.
* 3. Piemonteko Giroan
* 4. Romandiako Tourrean
**1963**
* 2. Placci Kopan
* 3. Sabatini Kopan
* 9. Italiako Giroan
**1964**
* 2. Sabatini Kopan
**1965**
* 2. Sabatini Kopan
* Italiako Giroko etapa bat.
**1966**
* 2. Sardiniako Giroan
* 3. Laigueglia Sarian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jef Planckaert

**Joseph «Jef» Planckaert** (Poperinge, 1934ko maiatzaren 4a-Otegem, 2007ko maiatzaren 22a), txirrindulari flandriarra izan zen. 1962ko Frantziako Tourrean bigarren postuan sailkatu zen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Henri Anglade

**Henri Anglade** (Thionville, 1933ko uztailaren 6a - Lyon, 2022ko azaroaren 10a) frantziar txirrindularia izan zen, profesionala 1956 eta 1967 artean.

Lau aldiz amaitu zen Frantziako Tourreko lehenengo hamarren artean.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi,  ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Marcel Janssens

**Marcel Janssens** (Edegem, 1931ko abenduaren 30a - Nukerke, 1992ko uztailaren 29a) flandriar txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vito Favero

**Vito Favero** (Sarmede, 1932ko urriaren 21a -*ibidem*, 2014ko maiatzaren 16a), italiar txirrindularia izan zen. profesionala 1956tik 1962ra.

Urte horietatik, 1958a eta 1959a bikainak izan ziren eta 1958ko Frantziako Tourrean bigarren sailkatu zen.

## Palmaresa 
**1956**
* 8. Dauphiné Libérén
**1957**
* Italiako Giroko etapa bat.
**1958**
* 2. Frantziako Tourrean.
* 3. Emiliako Giroan
* 4. Munduko errepideko txapelketan
**1959**
* Italiako Giroko etapa bat.
* Frantziako Tourreeko etapa bat.
* Paris-Nizako bi etapa.
* Sardiniako Giroko etapa bat.
* 2. Sassari-Cagliarin
* 6. Milan-San Remon
**1960**
* 2. Lazioko Giroan
**1961**
* 2. Reggio Calabriako Giroan

## Kanpo estekak
Gilbert Bauvin

**Gilbert Bauvin** (Lunéville, 1927ko abuztuaren 4a) frantziar txirrindulari ohia da. Errepidean eta ziklokrosean aritu zen.

## Palmaresa 
**1951**
* 8. Frantziako Tourrean

**1952**
* Doubseko Tourra

**1953**
* 2. Ziklo-kroseko Munduko Txapelketan
* 9. Paris-Roubaixen

**1954**
* Frantziako Tourreko bi etapa.
* Paris-Camembert.
* Cannesko Sari Nagusia.
* 3. Pikardiako Tourrean

**1955**
* Espainiako Vueltako bi etapa.
* Paris-Nizako etapa bat.
* 2. Genova-Nizan

**1956**
* 7. Espainiako Vueltan eta etapa bat.
* 2. Frantziako Tourrean 

**1957**
* Espainiako Vueltako etapa bat.
* Frantziako Tourreko etapa bat.
* Monakoko Sari Nagusia.
* 3. Genova-Nizan.

**1958**
* Frantziako Tourreko etapa bat.
* Romandiako Tourra eta etapa bat.

## Sailkapen orokorra Itzuli handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu
X: ez zen jokatu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean Malléjac

**Jean Malléjac** (Dirinon, 1929ko ekainaren 29a-Landerneau, 2000ko irailaren 24a) frantziar txirrindularia izan zen.

## Biografia 
1950etik 1958ra izan zen profesionala. Bi aldiz izan zen Frantziako Tourreko lehenengo bosten artean. 1953ko Tourrean bigarren amaitu zuen eta liderra izan zen bost egunez. Gainera, etapa bat irabazi zuen. 1955eko Tourrean Mont Ventouxko etapan anfetaminak erabiltzearen ondorio txarrak izan zituen eta txarto sentitu zen. Bera izan zen dopinagatik lasterketatik kanporatu zuten lehen txirrindularia.

## Palmaresa 
### 1950 
* Callac.

### 1953 
* 2.a Frantziako Tourrean eta etapa bat.

## Kanpo estekak
Édouard Fachleitner

**Édouard Fachleitner** (Santa Domenica d'Álbona, 1921eko otsailaren 24a- Manosque, 2008ko uztailaren 18a) txirrindulari frantziarra izan zen, profesionala 1943tik 1952ra.

Italiako Erresuman jaioa, aita austriarra eta ama jugoslaviarra zituen eta 1939an frantses bilakatu zen.
Lorpenik nabarmenenak, 1948ko Dauphiné Libéré eta 1950eko Romandiako Tourra izan ziren.

## Palmaresa 
**1947**
* 2. Frantziako Tourrean eta etapa bat
* 5. Munduko errepideko txapelketan
* 6. Paris-Toursen
* 7. Paris-Roubaixen
**1948**
* 20px Dauphine Libere
**1949**
* 2. Cannesko Sari Nagusian
* 6. Milan-San Remon
**1950**
* Cannesko Sari Nagusia.
* Romandiako Tourra
* 4. Midi Libren

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi,  ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Teresa Gazitúa

**Teresa Gazitúa Costabal** (1941eko abenduaren 14a) Txileko artista eta idazlea da. Gazitúa Txileko Santiagon jaio zen. 1967an, Arte Ederren irakasle titulua lortu zuen. Eta 1968an, lizentziatu zen Artean, pinturan espezializatuta, Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikalean.  Jarduera akademikoak garatu ditu arte irakasle gisa Txileko Unibertsitatean eta Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikalean. 

Gazitúa marrazkilaria, grabatzailea, inprimatzailea eta paper artisaua da. Txileko zuntz naturalarekin papera ikertu eta sortu zuen lehen artistetako bat izan zen. Berarengan, ingurune naturalen eraginak daude. Maipo ibaiko granito arrokek material natural gisa balio izan dute bere lanean.  Bere lana Essexeko Unibertsitateko (ESCALA) Latinoamerikako Arte Bildumako (Essex Latinoamerikako Artea Bilduma) bildumetako parte da.  2010ean, Arte Nazionalen Altazor sarirako izendatu zuten grabatu eta marrazketen kategorian eta 2012an berriz ere kategoria berean. 

Gaur egun, Finis Terrae Unibertsitateko Letren Fakultateko dekanoa da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* 
* Teresa Gazitúa Prusiako Kultur Ondarearen Institutu Iberoamerikarraren katalogoan.