open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Beastmaster

***The Beastmaster*** (euskaraz *Piztien Jauna*) 1982ko Don Coscarelli estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko filma bat da. Protagonista nagusiak Marc Singer, Tanya Roberts, John Amos eta Rip Torn aktoreak izan ziren. Filma hau honako leloarekin aurkeztu zen: "Arranoaren kuraia, tigre beltzaren indarra, eta jainko baten boterearekin jaioa."

## Argumentua 
*The Beastmaster* filmak Dar (Marc Singer) pertsonaiaren istorioa kontatzen du, hau Zed erregearen (Rod Loomis) semea izanik, haurra zela Maax (Rip Torn) azti eta apaiz-nagusiaren agindupeko sorgin batek erreginaren (Vanna Bonta) altzotik lapurtu zuen. Halere, herrixka batetako nekazari xume batek sorginak haurra sakrifikatzera zihoan unean salbatu eta bere berezko semearekin batera familiako bat izango balitz bezala hezi zuen, Darri ezpatarekin nola borrokatu erakutsi ziolarik, gainera haurrak basapiztiekin telepatiaz harremanetan jartzeko ahalmena bazuela ere ikusi zuen.

Alaitasuna Jun (Tony Epper) maltzurraren gudarosteak herrixka erasotzen duenean apurtuko da, hau Maax aztiaren agindupeko gudaroste baten buruzagia delarik. Herrixkatik bizirik gelditzen den bakarra Dar da, honek arrano bat, tigre beltza edo pantera bat eta ni erbinudeen laguntzaz bere aitaordearen heriotza mendekatu, Maax azti zitala hil eta bere benetako aitaren erresuma berrezartzeko bidaiari asmoz abenturari diolarik.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *The Beastmaster* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Beastmaster* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Xenagama

***Xenagama*** Agamidae familiaren barruko genero bat da. Somalia eta Etiopian bizi dira.

## Espezieak 
* *Xenagama batillifera* (Vaillant, 1882)
* *Xenagama taylori* (Parker, 1935)
* *Xenagama wilmsi* Wagner, Mazuch & Bauer, 2013
* *Xenagama zonura* (Boulenger, 1895)

## Kanpo estekak
Raging Bull

***Raging Bull*** (euskaraz, *Zezen basati*) Martin Scorsese estatubatuar film-zuzendariaren 1980ko drama eta biografia filma da. Jake LaMotta italiar jatorriko estatubatuar boxeolariaren *Raging Bull: My Story* eleberri autobiografikoan oinarrituta dago.

Zortzi Oscar Saritarako izendatua egon zen eta azkenik bi irabazi zituen: Muntatze onenaren Oscar Saria eta Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Robert De Niro).

## Argumentua 
Filmak Jake La Motta, ezizenez "Bronxeko Zezena", italiar jatorriko estatubatuar boxeolariaren bizitza kontatzen du, hots, munduko pisu ertaineko txapelketa bereganatzeko burututako ibilbidea eta bere bizitza pribatuaren gainbehera (gau-klub bateko nagusia izan ondoren dibortziatu egin zen).

## Aktoreak 
* Robert De Niro: Jake La Motta
* Cathy Moriarty: Vickie La Motta
* Joe Pesci: Joey La Motta
* Frank Vincent: Salvy Batts
* Nicholas Colasanto: Tommy Como
* Theresa Saldana: Lenore
* Mario Gallo: Mario
* Frank Adonis: Patsy
* Joseph Bono: Guido
* James V. Christy: Pinto medikua
* Charles Scorsese: Charlie
* Martin Scorsese: Barbizon Stagehand
* Peter Savage: Jackie Curtie
* Johnny Barnes: Sugar Ray Robinson
* Eddie Gregory: Billy Fox
* Louis Raftis: Marcel Cerdan
* John Turturro: mahaiko gizona

## Kanpo estekak 
* *Ranging Bull* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Ctenophorus

***Ctenophorus*** Agamidae narrasti familiako generoa da. Australian bizi dira.

## Espezieak 
* *Ctenophorus adelaidensis* (Gray, 1841)
* *Ctenophorus butleri* Storr, 1977
* *Ctenophorus caudicinctus* (Günther, 1875)
* *Ctenophorus chapmani* (Storr, 1977)
* *Ctenophorus clayi* (Storr, 1967)
* *Ctenophorus cristatus* (Gray, 1841)
* *Ctenophorus decresii* (Duméril & Bibron, 1837)
* *Ctenophorus femoralis* (Storr, 1965)
* *Ctenophorus fionni* (Procter, 1923)
* *Ctenophorus fordi* (Storr, 1965)
* *Ctenophorus gibba* (Houston, 1974)
* *Ctenophorus isolepis* (Fischer, 1881)
* *Ctenophorus maculatus* (Gray, 1831)
* *Ctenophorus maculosus* (Mitchell, 1948)
* *Ctenophorus mckenziei* (Storr, 1981)
* *Ctenophorus nguyarna* Doughty, Maryan, Melville & Austin, 2007
* *Ctenophorus nuchalis* (De Vis, 1884)
* *Ctenophorus ornatus* (Gray, 1845)
* *Ctenophorus parviceps* Storr, 1964
* *Ctenophorus pictus* (Peters, 1866)
* *Ctenophorus reticulatus* (Gray, 1845)
* *Ctenophorus rufescens* (Stirling & Zietz, 1893)
* *Ctenophorus salinarum* Storr, 1966
* *Ctenophorus scutulatus* (Stirling & Zietz, 1893)
* *Ctenophorus tjantjalka* Johnston, 1992
* *Ctenophorus vadnappa* Houston, 1974
* *Ctenophorus yinnietharra* (Storr, 1981)

## Kanpo estekak
Diporiphora

***Diporiphora*** Agamidae narrasti familiako genero bat da. Australia eta Ginea Berrian bizi dira.

## Espezieak 
* *Diporiphora adductus* Doughty, Kealley & Melville, 2012
* *Diporiphora albilabris* Storr, 1974
* *Diporiphora ameliae* Emmott, Couper, Melville & Chapple, 2012
* *Diporiphora amphiboluroides* Lucas & Frost, 1902
* *Diporiphora arnhemica* Storr, 1974
* *Diporiphora australis* (Steindachner, 1867)
* *Diporiphora bennettii* (Gray, 1845)
* *Diporiphora bilineata* Gray, 1842
* *Diporiphora convergens* Storr, 1974
* *Diporiphora lalliae* Storr, 1974
* *Diporiphora linga* Houston, 1977
* *Diporiphora magna* Storr, 1974
* *Diporiphora margaretae* Storr, 1974
* *Diporiphora nobbi* (Witten, 1972)
* *Diporiphora paraconvergens* Doughty, Kealley & Melville, 2012
* *Diporiphora phaeospinosa* Edwards & Melville, 2011
* *Diporiphora pindan* Storr, 1980
* *Diporiphora reginae* Glauert, 1959
* *Diporiphora superba* Storr, 1974
* *Diporiphora valens* Storr, 1980
* *Diporiphora vescus* Doughty, Kealley & Melville, 2012
* *Diporiphora winneckei* Lucas & Frost, 1896

## Kanpo estekak
Ctenophorus parviceps

***Ctenophorus parviceps*** *Ctenophorus* generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Agamidae

## Kanpo estekak
Bananas (filma)

**Bananas** (euskaraz: *Bananak*) 1971ko umorezko filma da, Woody Allen estatubatuar zinemagileak zuzendu zuena. New Yorken, Liman eta Puerto Ricon filmatu zen. Satira politikoa da, Kubako Iraultza edota Latinoamerikan gertatutako iraultza bat oinarritzat hartzen duena. Filma egoera xelebrez eta barregarriez beteta dago.

## Argumentua 
Fielding Mellish (Woody Allen) Manhattanen bizi den estatubatuar asmakuntza-frogalari xelebre bat da. Behin batez, pentsamolde liberaleko ekintzaile politikoa den bere neskalaguna Nancy (Louise Lasser) txunditzeko asmoz, San Marcos deritzon fikziozko Latinoamerikako herrialde batera joaten da, bertan gerra zibila nagusi baita. Herrialde horretako diktadorea (Carlos Montalbán) kendu ostean Fielding presidente berria bilakatuko da, Fidel Castroren antzeko iraultzaile estiloko bizarraz herrialdean aginduko duena. Ondoren, AEBtara diru-sarreren bila joango da eta bere neskalagun Nancyrekin topo egingo du. Fielding iraultzailez mozorrotua dagoenez, Nancy ez da ohartuko bera denik eta bere karismaz txunditua sentituko da. Ezkondu eta ezkontz-gaua Manhattango hotel batean igaroko dute. Howard Cosell berriemaleak ezkondu berria den bikotearen lehenbiziko ohe esperientziari buruzko elkarrizketa egingo die.

## Aktoreak 
* Woody Allen: *Fielding Mellish*
* Louise Lasser: *Nancy*
* Carlos Montalbán: *Emilio M. Vargas jenerala*
* Natividad Abascal: *Yolanda*
* Jacobo Morales: *Esposito*
* Miguel Ángel Suárez: *Luis*
* David Ortiz: *Sanchez*
* René Enríquez: *Diaz*
* Jack Axelrod: *Arroyo*
* Howard Cosell: *Bere burua antzeztuz*
* Roger Grimsby: *Bere burua antzeztuz*
* Don Dunphy: *Bere burua antzeztuz*
* Charlotte Rae: *Mellish andrea*
* Stanley Ackerman: *Al Mellish medikua*
* Dan Frazer *Apaiza*
* Sylvester Stallone *Metroko kankailua*

## Kanpo estekak 
* *Bananas* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
A River Runs Through It

**A River Runs Through It** (euskaraz *Ibaiak zeharkatzen du*) 1992ko Robert Redford estatubatuarrak zuzendutako drama filma da, Norman Maclean idazlearen *1976ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua. Craig Sheffer, Brad Pitt, Tom Skerritt, Brenda Blethyn eta Emily Lloyd aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Mark Isham musikagileak konposatu zuen.

Filmak agertzen duen ibaia bizitzarekin parekatzen da eta istorioaren ardatza da halaber. Eleberria nahiz filma Montanako Blackfoot ibaian girotuta daude.

Argazkigintza onenaren Oscar Saria irabazi zuen (Philippe Rousselot).

## Argumentua 
AEBetako Montana estatuko mendietako landa eremuko etxe txiki batean Maclean familia bizi da: bi anaia gazte (Craig Sheffer eta Brad Pitt) eta euren aita eta ama (Tom Skerritt eta Brenda Blethyn). Umetatik anaiak elkarren artean izaeraz ezberdinak ziren, halere, aldameneko Blackfoot ibaian aitarekin batera izokinak arrantza egiteko euren zaletasunak elkartzen ditu. Haietako bat hiriko unibertsitatera ikastera joaten denean bestea bertan gelditu eta bien arteko harremana hoztu egiten da. Gertakari honek haurrak zireneko lehiak berpiztu, euren arteko adiskidetasuna kolokan jarri eta bien arteko etengabeko liskarrak sortuko ditu.

## Reparto 
* Craig Sheffer - *Norman Maclean*
* Brad Pitt - *Paul Maclean*
* Tom Skerritt - *Maclean erreberendoa*
* Brenda Blethyn - *Maclean andrea*
* Emily Lloyd - *Jessie Burns*
* Edie McClurg - *Burns andrea*
* Stephen Shellen - *Neal Burns*
* Joseph Gordon-Levitt - *Norman gaztea*

## Kanpo estekak 
* *A River Runs Through It* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Far and Away

**Far and Away** (euskaraz *Urruti-Urrutira*) 1992ko Ron Howard estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Tom Cruise eta Nicole Kidman aktoreek antzeztu zuten. AEBtara oandako irlandar etorkinei buruzko filma da.

Lehenbiziko Irlandako hego-mendebaldeko Kerry konderrian dagoen Dingle penintsulako Dún Chaoin herrian filmatu ziren, hain zuzen ere, 1971an David Lean ingeles zinema zuzendariaren ''Ryan's Daughter* filma filmatu zen leku berdinean.

1992ko Canneseko Zinemaldian lehiatu zen.

## Argumentua 
XIX. mendea, Irlandako mendebaldeko kostaldea. Odol beroko gazte irlandarra den Joseph Donnelly, eta bere aita eta bi anaiak lurjabe handi baten jabetzakoak diren lursailak landuz erdipurdika bizi dira. Haien eskualde osoko lursail guztiak ere Christie lurjabe jauna boteretsuaren jabetzakoak dira. Christieren gizonek sortutako sute baten ondorioz familiaren etxola erre eta Josephen aita hiltzean gazteak mendekatzea erabakitzen du, jaiotetxea laga eta Christie jaunaren etxaldera joanez bera hiltzen saiatuz, baina kale egiten du. Handik gutxira, duelu bat saiestu asmoz, Ameriketara emigratuko du, Ozeano Atlantikoa zeharkatzen duen ontzian Christieren alaba eder bezain harroputz eta finegia den Shannon-elin elkartuko delarik. Behin Boston hiriko portuan lur hartuta bakoitzak bere nidea egitea erabakitzen du, baina Shannoni zeramazkien zilarrezko goilara guztiak lapurtzen dizkiote. Honenbestez bi gazteek heuren aberkideek AEBtan egin duten moduan heuren patua edota bizia nola edo hala topatzearen abenturari ekingo diote.

## Aktoreak 
* Tom Cruise: Joseph Donnelly.
* Nicole Kidman: Shannon Christie.
* Thomas Gibson: Stephen Chase.
* Robert Prosky: Daniel Christie.
* Barbara Babcock: Nora Christie.
* Cyril Cusack: Danty Duff.
* Eileen Pollock: Molly Kay.
* Colm Meaney: Kelly.
* Clint Howard: Flynn
* Rance Howard: Tomlin
* Niall Tóibín: Joseph Donnellyren aita
* Allan Stapleton: atzealdean korrika agertzen den haurra

## Kanpo estekak 
* *Far and Away* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Far and Away'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Zabale dorretxea

**Zabale dorretxea** edota **Zabale baserria** Gipuzkoako Goierri eskualdean dagoen Ordizia udalerriko dorretxe edo baserria da. Hain zuzen ere, udalerriaren kanpoaldean dago, San Joan auzoan eta Itsasondo udalerriaren mugan.

## Ezaugarriak 
Gaur egungo dorreak mudejar estiloa eta 7,5 x 7,7 metroko oinplanoa du eta 8 metroko garaiera du, hormek 60 zentimetroko lodiera dutelarik, 1606-1610 artean Domingo Zabalak berreraikitzea agindu zuelarik. 1579an gizon honek berak Ordizia udalerriaren erdigunean dagoen Zabala jauregia eraikitzea ere agindu zuen.

## Historia 
Erdi Aroan jatorria du. 1450an, Euskal Herrian Ahaide Nagusien Arteko Gerrak jazo zirenean, Henrike IV.a Gaztelakoak dorrea bere jatorrizko garaieraren erdiraino eraustea agindu zuen.

## Gaur egun 
2008ko abuztuaren 6an tximista batek dorrea jo eta bertan kiskali zuen. Ondorioz, zaharberritua izan zen, 2010eko martxoaren 3an jada zaharberritze lanak amaitu zirelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kakorratz-lan

[thumb|150px|**Kakorratz-lanez** egindako [tapiz txikia.]]

**Kakorratz-lana** kakorratzekin, hau da, eskuz maneiatu eta kakoa duten orratz txikiekin, egiten den puntu-lana da, tapizak, ohazalak eta amigurumizko panpinak egiteko erabiltzen dena.

Kaleko artearen mugimenduan, 21. mendean, *kakorratz gerrila* esaten zaiona ere garatu izan da, artilezko artea edo *yarn bombing* ere esaten dena.

## Bideo-tutorialak 

How to crochet 1 the chain.webm
How to crochet 3 sc into ch.webm
How to crochet sl st turning into ch.webm

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txapin

thumb|300px

**Txapinak** Gipuzkoan bereziki etxe barruan ibiltzeko erabiltzen diren oinetakoak dira. Kanpoko oinetakoak baino bigunagoak dira eta zoru laua izaten dute, erosoago ibili eta aiseago garbitzeko. Hare gehiago ume txikietan jartzen zaie puntuz egindakoak eta xingola baten bidez orkatilan lotuak.

Nafarroako zenbait eskualdetan txapin edo txapinak izenarekin galtzerdiei deitzen zaiei.

## Historia 
XX. mendearen hasieran Gipuzkoan dantzariek eramaten zituzten Txapin edo abarka zuriak edo beltzak ziren. Gehienetan taldekide dantza zen zehazki Legazpiko ezpata-dantzan, dantza hauetan emakumeak zein gizonak dantza egiten zuten.

Idatzi zaharretan dantzarien oinetakoak kontuak ageri direnean, zapata edo txapin modukoak ageri dira, askotan dantzari bakoitzak bordatu edota zintekin apainduak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Bereizkuntza (marketina)

Marketinean, **bereizkuntza** produktu batek lehiakideen beste produktuetatik bereizteko estrategia eta ekintzen multzoa da, enpresaren produktuaren posizionamendu egokia izateko. Bereizkuntza prezio, kalitatez edo produktuaren beste ezaugarriez egin daiteke.

## Kanpo estekak 
* Desberdintzea, Gizapedian.
Transfekzio

**Transfekzioa** zelula eukariotoetan ADNaren sartze prozesuari deritzo, bektore batzuen bidez (plasmidoak) edo beste tresna batzuen bidez (deskarga elektrikoen bidez, esaterako -elektroporazioa-).

Organismo prokariotoek (bakterioek) kanpoko ADNa har dezakete transformazioaren bidez edo transdukzioaren bidez. Zelula eukariotoek (batez ere animaliarenek) kanpoko ADNa jasotzen dutenean ez da transformazio hitza erabiltzen, transfekzio terminoa baizik. Horren arrazoia da ugaztunen zelulak gaiztotzeari (tumore-zelula bilakatzeari, alegia) transformazioa ere deitzen zaiola, eta nahasketa semantikoa saihesteko hitz berri bat -transfekzioa- proposatu zen animalien zeluletan ADNaren sarte prozesua izendatzeko.

Teknika ezberdinak erabiltzen dira ADNa sartzeko zelula eukarioto batean. Multzo batean daude elektroporazioan oinarritzen direnak: zelulak pultsuz igortzen den eremu elektriko batean ezartzen dira, eta zelula mintzean poro txikiak sortzen dira. Zelulatik kanpo ADN molekularik badago, poroetatik sar daiteke zelula barrura. Teknika honetan pultsuak zehatz kontrolatu behar dira eta milisegundu batzuk besterik ez dute iraun behar.

Beste metodo batzuk, aldiz, hainbat substantzia kimikoren erabileran oinarritzen dira. ADN molekula kaltzio fosfatorekin, liposomekin edo polietilenimina izeneko molekulekin konbinatzen da. Konbinazio honen emaitza erraz zeharkatzen du zelula mintza eta zelula barrura sartzen da.

## Kanpo estekak
Hypsilurus capreolatus

***Hypsilurus capreolatus*** *Hypsilurus* generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* *Hypsilurus*
* Agamidae
Funtzio mailakatu

thumb|300px

**Funtzio mailakatua** edo **mailakako funtzioa** hainbat tartetan balio konstanteez definitzen den zatikako funtzioa da.

## Kanpo estekak
Donostia Arraun Lagunak Bandera

**Donostia Arraun Lagunak Bandera** 2001, 2004 eta 2006 urteetan Donostian antolatu zen traineru estropada izan zen, Donostia Arraun Lagunak klubak antolatuta hain zuzen.

Kontxako Badiako uretan jokatu ziren. 2007an ere jokatzekoa zen arren, suspenditu egin zen.

## Palmaresa 
**Gizonezkoen estropadak**

**Emakumezkoen estropadak**

## Kanpo estekak
Kontrol-orri

thumb|450px

**Kontrol-orria** datuak denbora errealean jaso, taularatu eta emaitzak ikusita berehala erabakiak hartzeko aukera ematen duen inprimaki bat da. Kalitaterako oinarrizko zazpi lanabesetako bat da eta ezaugarri kuantitatiboei buruzko maiztasun-banaketak eratu eta produktuen ezaugarri kualitatiboak, akats-motak eta horien kausak jasotzeko erabil daiteke, betiere ezarritako zehaztapenak jarraitzen ari diren erabakitzeko.

## Kanpo estekak
Master and Commander: The Far Side of the World

***Master and Commander: The Far Side of the World*** (euskaraz *Jaun eta Agintari: Munduaren Azken Muturra*) 2003ko Peter Weir australiar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Patrick O'Brian idazlearen *Master and Commander* eleberrian oinarritua dago.

Hamar Oscar Sarietarako izendatua izan zen. Azkenik bi irabazi zituelarik: Argazkigintza onenaren Oscar Saria eta Soinu edizio onenaren Oscar Saria. Beste guztiak *Eraztunen Jauna: Erregearen Itzulera* filmak irabazi baitzituen.

## Argumentua 
1805. urtea, Napoleondar Gerrak. Munduaren azken muturrean Jack Aubrey kapitainaren (Russell Crowe) agindupean dagoen *HMS Surprise* britainiar gerraontzia *Acheron* frantziar gerraontzia jarraituz doa.

Bestalde, Galapago uharteetara ailegatu, eta gerora Charles Darwinek egingo duen gisa, gerraontziko Stephen Maturin zirujauak bertako fauna eta landaredia ikertzen hasiko da. Baina gerran daudenez eta lehentasuna frantziar gerraontzia atzematea denez, Aubrey kapitainak itsasoratzeko agindua emango du.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren webgunea 
* *Master and Commander: The Far Side of the World* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Denbora erreal (argipena)

**Denbora errealean** burutzen den edo **denbora errealeko** jarduera batean unerik galdu gabe ingurunetik informazioa jaso, prozesatu, erabakiak hartu eta aurrera eramaten dira. Erabilera anitz dituen lokuzioa da:

* denbora errealeko konputazioa;
* denbora errealeko estrategia.
Tympanocryptis

***Tympanocryptis*** Agamidae familiako narrasti genero bat da. Australian bizi dira.

## Espezieak 
* *Tympanocryptis centralis* Sternfeld, 1925
* *Tympanocryptis cephalus* Günther, 1867
* *Tympanocryptis intima* Mitchell, 1948
* *Tympanocryptis lineata* Peters, 1863
* *Tympanocryptis pinguicolla* Mitchell, 1948
* *Tympanocryptis tetraporophora* Lucas & Frost, 1895
* *Tympanocryptis uniformis* Mitchell, 1948

## Kanpo estekak
Guerrilleros de Cristo Rey

**Guerrilleros de Cristo Rey** 1970eko hamarkadan Espainian jardun zuen erakunde ultraeskuindar parapoliziala izan zen, indarkeria-ekintza ugari, tartean hilketa zenbait, egin zituena.

## Bilakaera Historikoa 
Hirurogeiko hamarkadan zehar eskuin muturreko hainbat talde eratu ziren unibertsitate munduan sortzen hasiak ziren mugimendu antifrankisten aurka egiteko. Guerrilleros de Cristo Rey testuinguru honetan sortu zen hamarkadaren amaieran, Dibisio Urdineko beteranoa zen Mariano Sánchez Covisaren zuzendaritzapean. Partaide askok Karlismoan zuten jatorria. Paul Prestonek eta Rodríguez Tejadak aipatzen dutenez, susmoak daude erakunde hauen eta Estatuko Zerbitzu Sekretuen arteko harremanaren inguruan, Carrero Blanco presidente zelarik. José Ignacio Fernández Guaza eskuin muturreko kide eta ekintzaileak adierazi du Guardia Zibilarekin elkar harturik eta haren babesaz egiten zituztela ekintzak 70eko hamarkadan.

Guerrilleros de Cristo Rey taldearen lehenengo akzio ezagunak 1970ko abenduan gertatu ziren, hainbat apaiz aurrerakoi jipoitu zituztenean Ondarroan, horien artean Emiliano de Iturraran eta Jesus Garitaonandia. 1973ko maiatzaren 2an Sánchez Covisa atxilotu zuten, kimikaria ogibidez, Madrilgo *Movimientos Apostólicos Obreros* delakoak antolatutako meza bat oldartzeagatik. 1976ko urrian hauxe esan zuen: "Guerrilleroetan ez dago ez jeferik ezta antolamendurik ere, hitzak berak hala dio; ez dago ezta inoren fitxerorik. Ekin nahi diotenean, ekiten diote". 1976ko irailaren 26an erakunde honek 21 urteko ikasle bat akabatu zuen. Hildakoa, Carlos González Martínez izenekoa, frankismoaren azken exekutatuen omenez egindako manifestazio batean zegoen momentuan, Madrilgo Barquillo kalean. 1977ko urtarrilaren 23an erakundeak berriz ere gazte bat hil zuen, 19 urtekoa oraingoan, Arturo Ruiz izenekoa. Arturo Ruiz Partido del Trabajo alderdiko Joven Guardia Roja gazte saileko kide zen. Bizkarretik hil zuten, "¡Viva Cristo rey" oihukatu bitartean. Triple A (Espainia) taldeak hartu zuen beregain hilketa.

1978ko abuztuaren 24an Askatasuna aldizkari anarkistaren egoitza erre zen Bilbon, Guerrilleros de Cristo Rey taldearekin lotu zelarik gertaera. Erakundeak langile mugimenduarekin lotura zuten apaizen. Stanley Paynek dioenaren arabera, azkenean elizak talde hau arbuiatu zuen.

1978an konstituzio espainiarra martxan jarri zen, alderdi demokratikoak legeztatu ziren eta taldekide askok erakundea utzi zuten Guerrilleros de Cristo Rey ahulduz. 1980ko hamarkadaren hasieran taldea desegin zen.

## Erreferentzia bibliografikoak 
## Kanpo estekak
Lophognathus

***Lophognathus*** Agamidae familiako narrasti genero bat da. Australia, Ginea Berria, Molukak eta Indonesian bizi dira.

## Espezieak 
* *Lophognathus burnsi* Wells & Wellington, 1985
* *Lophognathus gilberti* Gray, 1842
* *Lophognathus longirostris* Boulenger, 1883
* *Lophognathus maculilabris* Boulenger, 1883
* *Lophognathus temporalis* (Günther, 1867)

## Kanpo estekak
Kasket (armadurakoa)

**Kasketa **edo **buru-oskola** armaduraren pieza bat da, gerrariaren burua eta aurpegia estaltzen dituena. Behe Erdi Aroan izan zuen erabilera une gorena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clube de Regatas do Flamengo

**Clube de Regatas do Flamengo** Brasilgo futbol talde nagusietakoa da, Rio de Janeiro hirian egoitza daukana. 1895eko azaroaren 15ean sortu zuten.

## Palmaresa 
### Brasilen: 84 
* Brasilgo liga (8): 1980, 1982, 1983, 1987, 1992, 2009, 2019, 2020.
* Brasilgo kopa (4): 1990, 2006, 2013, 2022.
* Txapelketa Carioca (38): 1914, 1915, 1920, 1921, 1925, 1927, 1939, 1942, 1943, 1944, 1953, 1954, 1955, 1963, 1965, 1972, 1974, 1978, 1979 (C), 1979 (S), 1981, 1986, 1991, 1996, 1999, 2000, 2001, 2004, 2007, 2008, 2009, 2011, 2014, 2017, 2019, 2020, 2021, 2024.
* Rio – São Paulo txapelketa (1): 1961.
* Taça Guanabara (24): 1970, 1972, 1973, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1984, 1988, 1989, 1995, 1996, 1999, 2001, 2004, 2007, 2008, 2011, 2014, 2018, 2020, 2021, 2024.
* Taça Rio (9): 1978, 1983, 1985, 1986, 1991, 1996, 2000, 2009, 2011.

### Nazio artean: 5 
* Kontinente arteko Futbol Kopa:
** Txapelduna (1): 1981.
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa:
** Txapelduna (0)
** Finalista (1): 2019.
* Libertadores Kopa:
** Txapelduna (3): 1981, 2019, 2022.
** Finalista (1): 2021.
* Mercosur Kopa (1): 1999.
* Hego Amerikako Kopa (0): finalista 2017an.
* Libertadores Superkopa (0): finalista 1993 eta 1995ean.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Armadura (jantzia)

[200px|thumb|*[Lorica segmentata* erromatar armadura, I. eta II. mendeko legionarioek erabiltzen zutena]]

**Armadura** soldaduek babesteko janzten zuten burdinazko jantzia da. Izena latinezko  (armak edo tresneria) hitzetik dator.

Bere helburua soldaduen gorputza babestea da eta denboraren poderioz, beste tresna militarren moduan, aldatuz joan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Armadura

**Armadura** izan daiteke:

* Armadura: soldaduek babesteko janzten zuten burdinazko jantzia.
* Armadura: Dielektriko batez banaturik kondentsadore elektrikoa osatzen duten metalezko piezak; eztainuzkoak izaten dira sarritan. Baita potentzia elektromagnetikoa kontserbatzeko iman edo elektroiman baten poloak ukituz jartzen den burdin gozozko pieza ere.
* Armadura: Zirkuitu magnetikoa ixteko, makina nahiz tresna blindatzeko edo euskarri mekanikoa izateko balio duen metalezko pieza, oro har.
* Armadura: Konposizio batean kakoaren eta konpas zeinuaren artean jartzen diren sostenitu eta bemolen multzoa; tonua mugatzen du.

## Erreferentziak
Apain-orrazi

**Apain-orrazia** () orrazi apaingarri handia da, mantelinaren azpian erabiltzen dutena. Espainiako jantzi tradizionala da.

Jada aurrekariak zituen arren, XIX. mendean du jatorria. Lehen kareizkoak ziren baina egungoak plastikozkoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mantelina

[thumb|Espainiar emakumeak mantelina daramatela, [Sevillako Aste Santua]]

**Mantelina** () buruzapia da, batez ere emakumezkoek elizan janzten zutena. Apain-orraziarekin batera, Espainiako jantzi tradizionala da.
ezkerrera|thumb

Erdi Aroko burukoetan oinarriturik, XVII. mendetik aurrera erabiltzen dute, nahiz eta XX. mendean eguneroko erabilera ia desagertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trikornio

eskuinera|thumb|250px|Kastore-azalez egindako trikornioa, c. 1780
**Trikornio** hiru adarreko kapela da, XVIII. mendean boladan zegoena. Izena frantsesezko  hitzetik dator, nahiz eta lehenengo erabiltzaileak Flandrian XVII. mendean zeuden espainiar soldaduak izan.

Egun militar batzuek baino ez dute erabiltzen. Euskal Herrian Guardia Zibilaren kapela izateagatik ezaguna da; hori dela-eta, lagun arteko hizkeran batzutan hauek **txapeloker** izena dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Deliverance

**Deliverance**, , 1972ko John Boorman ingelesak zuzendutako thriller film bat da. James Dickey idazlearen *Deliverance* eleberrian oinarritua dago, gainera Dickey idazlea berak filmak sheriffaren papera antzeztuz agerpen labur bat ere badu. Jon Voight, Burt Reynolds, Ned Beatty eta Ronny Cox aktoreek antzeztu zuten.

Hego Carolinan filmatua izan zen.

Zalantzarik gabe, filma honetako une gogoangarriena lau protagonistetako batek eta oso bete-betea ez dirudien mutiko baten arteko banjo lehia edo erronka da. Bestalde, filma honetan gizon batek beste bat bortxatzen duen eszenak estreinatu zen unean eztabaida eta harridura handia piztu zituen.

## Argumentua 
AEBtako Georgia estatuko iparraldeko baso sakonean dagoen Cahulawassee ibaiaren harana urtegi baten eraikitzearekin urpean gelditu aurreti, Atlanta hiriko lau negoziogizonek kanoaz ibaiaren jeitsiera egiten dute. Lewis, lauetan naturan ibiltzen zailduena dagoena da, eta bere lagun Ed-ekin batera Bobby eta Drew hasiberriekin bidaiatzen dute. Baina lauon bizitzako abentura zirudiena, azkenean bidai arriskutsua bilakatuko da.

## Aktoreak 
* Burt Reynolds: Lewis Medlock
* Jon Voight: Ed Gentry
* Ned Beatty: Bobby Trippe
* Ronny Cox: Drew Ballinger
* Billy Redden: Lonnie (mutiko banjo-jolea)
* Bill McKinney: menditarra
* Herbert 'Cowboy' Coward: hortzik gabeko gizona
* James Dickey: Bullard sheriffa
* Macon McCalman: Arthur Queen

## Kanpo estekak 
* *Deliverance* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Banjo lehia edo erronkaren eszena ikusgai
Bullitt

***Bullitt*** Peter Yates estatubatuar zinema zuzendariaren 1968ko film bat da, Robert L. Fish idazlearen *Mute Witness* ("Lekuko mutua") eleberrian oinarritua. Steve McQueen, Robert Vaughn, Jacqueline Bisset, Don Gordon eta Simon Oakland aktoreek antzeztu zuten.

Muntatze onenaren Oscar Saria irabazi zuen; horrez gain, Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuaren Liburutegian gordeta dago.

Eszenarik ospetsuena San Frantzisko (Kalifornia) hirian barna Bullit protagonistak Ford Mustang GT-390 berde ilun batean bi hiltzaileen Dodge Charger R/T beltzari jarraitzean egindako lasterketa da.

## Argumentua 
San Frantzisko hiriko Frank Bullitt (Steve McQueen) polizia tenienteari erraza dirudien kasu batez ardura dadin agindu diote: Walter Chalmers (Robert Vaughn) senatari harroputzak Senatuko Batzordearen babespean daukan eta mafiaren aurkako lekukotasuna ematera doan Eddy (Justin Tarr) informatzailea zaintzea. Lekukoa babesteko, Bullitek bere konfiantzazko gizonen laguntza du: Don Delgetti (Don Gordon) sarjentu beteranoa eta Carl Stanton (Carl Reindel) inspektore gaztea. Horrela, lekukoa ezkutuko apartamentu batean gorde eta hiruek txandaka zaindu behar dute.

Baina gaua amaitu aurretik, bi ezezagunek apartamentura sartu, informatzailea hil eta Stanton inspektorea larriki zauritu dute. Hortaz, Bullittek bi erasotzaileak nola bertaratu diren jakin eta bere ardurapeko kasu horren ezkutuko arrazoi politikoak argitzen saiatu da. Bullittek bere bizia eta Cathy (Jacqueline Bisset) neskalagunarena arriskuan jarriz, bere integritatea eta profesionaltasuna kasua konpontzean erakutsi behar ditu.

[400px|erdian|thumb|Frank Bullitt ([Steve McQueen) protagonistak filmean gidatzen duen Ford Mustang GT-390 auto modeloa.]]

## Aktoreak 
* Steve McQueen: Frank Bullitt
* Robert Vaughn: Walter Chalmers
* Jacqueline Bisset: Cathy
* Don Gordon: Delgetti
* Simon Oakland: Sam Bennett kapitaina
* Norman Fell: Baker kapitaina
* Robert Duvall: Weissberg (taxilaria)
* Georg Stanford Brown: Willard medikua
* Justin Tarr: Eddy
* Carl Reindel: Carl Stanton
* Felice Orlandi: Albert Renick
* Vic Tayback: Pete Ross
* Robert Lipton: 1. laguntzailea
* Ed Peck: Westcott
* Pat Renella: Johnny Ross
* Paul Genge: Mike
* John Aprea: Hiltzailea
* Al Checco: Desk Clerk
* Bill Hickman: Phil

## Kanpo estekak 
* *Bullit* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Rope (filma)

**Rope** (euskaraz *Soka*) 1948ko Alfred Hitchcock ingeles zinema zuzendariaren suspensezko filma bat da.

Filma denbora errealean filmatua dago, sekuentzia plano guztiak hartualdi bakarra diruditelarik.

Bestalde, filma honek Nietzsche alemaniar filosoforaren supergizaki eta gizaki arruntei buruzko idazlanen eragina du.

## Argumentua 
Chicagoko unibertsitateko Brandon (John Dall) eta Phillip (Farley Granger) ikasle bikote buruargiak heuren fakultateko David Kentley (Dick Hogan) laguna heuren nagusitasuna erakusteko erailtzen dute, ikasleek heuren irakasle gogokoena den Rupert Cadell-en (James Stewart) teorien eragina izan dutelarik. Gorpua kutxa baten barnean ezkutatzen dute, gerora, kutxa hori egun horretako afarian mahai gisa erabiliko dutelarik. Afari horretara eraildakoaren aita (Sir Cedric Hardwicke) eta ama gonbidatzen dituzte (ama ez da joango, bai ordea izeba, Atwater andrea (Constance Collier), bai eta eraildako ikaslearen neskalaguna (Joan Chandler), Daviden lagunik onena, Kenneth (Douglas Dick), eta azkenik Rupert Cadell irakaslea. Bestalde, festara bi ikasleen etxeko mirabea ere (Edith Evanson) gonbidatuko dute. Afaria eta festa modu arruntean iragaten da, irakaslea gertatutakoaz jabetu eta gorpua topatu arte, bi ikasleek bere teoriak egi bilakatu eta David erailtzeko erabili duten bortizkeri basatiaz izututa gelditzen delarik.

## Aktoreak 
* James Stewart: Rupert Cadell
* John Dall: Brandon Shaw
* Farley Granger: Phillip Morgan
* Cedric Hardwicke: Kentley jauna
* Constance Collier: Atwater andrea
* Douglas Dick: Kenneth Lawrence
* Edith Evanson: Wilson andrea
* Joan Chandler: Janet Walker
* Dick Hogan: David Kentley

## Iruditegia 

Irudi:Rope3 1948.jpg|ilmaren eszena, James Stewart, John Dall eta Farley Granger.
Irudi:James Stewart in Rope trailer 1.png|James Stewart.
Irudi:John Dall and Farley Granger in Rope trailer.jpg|John Dall eta Farley Granger.
Irudi:Cedric Hardwicke in Rope trailer.jpg|Cedric Hardwicke.
Irudi:Constance Collier in Rope trailer.jpg|Constance Collier.
Irudi:Douglas Dick in Rope trailer.jpg|Douglas Dick.
Irudi:Edith Evanson in Rope trailer.jpg|Edith Evanson.
Irudi:Joan Chandler in Rope trailer.jpg|Joan Chandler.

## Kanpo estekak 
* *Rope* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Norvegiako futbol liga

**Norvegiako futbol liga** (norvegieraz *Eliteserien*), Norvegian jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. 16 taldek osatzen dute liga, hauetatik dozena erdi bat Oslo hiriburuaren ingurukoak dira. Garaipen gehien lortu dituen taldea ordea Rosenborg BK da, Trondheim hirikoa, 26 liga lortu dituena. Negu gogorraren eraginez, Liga martxoan hasi eta azaroan bukatu ohi da.

## Historia 
Lehenengo ekitaldia 1937-38 urtean izan zuen, hala ere Bigarren Mundu Gerraren erruz aurretik bi liga baino ez ziren jokatu, biak Fredrikstad FK irabazi zituen. Bigarren Mundu Gerran alemaniarrek okupatu zuten herrialdea eta 1947 arte ez zitzaion berriz ekin lehiaketari. 1961 arte bi taldetan zatiturik egon zen liga eta bakoitzeko txapeldunek final handia jokatzen zuten irabazlea erabakitzeko. Hasierako hamarkada hauetan Fredrikstad FK izan zen talde indartsuena, 9 liga irabazi zituen eta.

1963an taldeak bateratu eta liga sistema berriari ekin zitzaion *1. divisjon* (lehen maila) izenarekin. Ordutik aurrera Rosenborg BK izan zen talde nagusia, 22 liga irabazteraino, 1992 eta 2004 artean gainera 13 ekitaldi irabazi zituen jarraian.

Aipatzekoa da 1972 arte Norvegia iparraldeko taldeek ez zutela ligan parte hartzeko aukerarik izan. Gaur egun zirkulu polar artikoz gaineko talde bakarra ari da, Tromsø IL.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### Norgesserien (1937-48) 
### Hovedserien (1948-62) 
### 1. divisjon (1963-90) 
### Tippeligaen (1990- ) 
## Garaipenak 
### Taldeka 
### Hirika 
## Ikus, gainera 
* Norvegiako futbol kopa

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Rear Window

**Rear Window** (euskaraz *Atzealdeko Leihoa*) 1954ko Alfred Hitchcock ingeles zinema zuzendariaren filma bat da. Cornell Woolrich idazlearen "It Had to Be Murder" eleberrian oinarritua dago. James Stewart, Grace Kelly, Wendell Corey, Thelma Ritter eta Raymond Burr aktoreek antzeztu zuten.

1954ko Veneziako Zinemaldian estreinatu zen.

*1998ko izenburu berdineko berregokitzapena* izan zuen, Christopher Reeve eta Daryl Hannah aktoreek antzeztua.

## Argumentua 
L. B. Jefferies argazkilariak (James Stewart) istripu baten ondorioz hanka igeltsoarekin du eta orduak eta orduak geldirik eta aspertura egon behar denez, bere etxeko atzealdeko leihotik aurrealdeko bizilagunaren (Raymond Burr) bizitza eta portaera zelatatzen hasiko da, hura zelatatzeko binokularrak eta argazkina-makina bat erabiltzen dituelarik.

## Aktoreak 
## Bitxikeria 
Alfred Hitchcock zuzendaria filmaren 25. minutua agertzen da, hain zuzen ere musikagilearen etxebizitzan erloju bat konponduz, musikagilea pianoan doinu bat jotzen ari den bitartean.

## Iruditegia 

Irudi:Rearwindow trailer 3.jpg|Firmaren hasierako titulua.
Irudi:Rearwindow trailer 2.jpg|James Stewart eta Grace Kelly.

## Kanpo estekak 
* *Rear Window* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Hypsilurus

***Hypsilurus*** Agamidae barruan sailkatutako narrasti generoa da. Ozeanian eta Moluketan aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Hypsilurus auritus* (Meyer, 1874)
* *Hypsilurus binotatus* (Meyer, 1874)
* *Hypsilurus boydii* (Macleay, 1884)
* *Hypsilurus bruijnii* (Peters & Doria, 1878)
* *Hypsilurus capreolatus* Kraus & Myers, 2012
* *Hypsilurus dilophus* (Duméril & Bibron, 1837)
* *Hypsilurus geelvinkianus* (Peters & Doria, 1878)
* *Hypsilurus godeffroyi* (Peters, 1867)
* *Hypsilurus hikidanus* Manthey & Denzer, 2006
* *Hypsilurus longi* (Macleay, 1877)
* *Hypsilurus macrolepis* Peters, 1872
* *Hypsilurus magnus* Manthey & Denzer, 2006
* *Hypsilurus modestus* (Meyer, 1874)
* *Hypsilurus nigrigularis* (Meyer, 1874)
* *Hypsilurus ornatus* Manthey & Denzer, 2006
* *Hypsilurus papuensis* (Macleay, 1877)
* *Hypsilurus schoedei* (Vogt, 1932)
* *Hypsilurus schultzewestrumi* (Urban, 1999)
* *Hypsilurus spinipes* (Duméril & Bibron, 1851)
* *Hypsilurus tenuicephalus* Manthey & Denzer, 2006

## Kanpo estekak
Odds BK

**Odds Ballklubb** edo **Odd** Norvegiako futbol taldea da, Skien hirikoa. Norvegiako futbol ligarik irabazi ez duen arren Kopa gehien dituena da, 12 hain zuzen ere.

## Historia 
Taldea 1885ean sortu zen *IF Odd* izenarekin baina futbolaren atala 1894koa da. Izena Viktor Rydbergen *Seierssverdet* eleberri arrakastatsutik atera zuten, bertako heroia Orvar Odd baitzen.

Norvegiako Kopa 1902an hasi zen jokatzen eta 1937an Liga hasi arte berau izan zen herrialdeko txapelketarik garrantzitsuena. Odds BK-k 1931 artean 11 kopa oirabazi zituen eta Norvegiako erreferentzia taldea bihurtu zen. Ordutik aurrera profesionalismoa iritsi zen eta taldearen lehiakortasuna nabarmen jeitsi zen. 1951 eta 1957an ligan bigarren gelditu zen, orain arteko emaitza onena du, eta 1960an kopako final berri bat jokatu zuen baina galdu egin zuen.

XXI mendea hastearekin batera talde indartsua osatu zuen eta 2000 urtean Kopa berria irabazi zuen, garaipen gehien dituen taldea bihurtuz. 2002an jokatu zuen orain arteko azken finala baina Vålerengak 1-0 irabazi zion.

1994 *Odd Grenland* izena hartu zuen, Skienetik haratago Grenland barruti osoaren ordezkaria izateko, baina 2013an aurreko *Odds BK* izenera itzuli da. 2014an ligako hirugarrena izan da eta kopako finala jokatu du. 2016an ere hirugarrena izan da berriz.

## Palmaresa 
### Norvegian: 12 
* **Liga (0):** bigarrena 1951 eta 1957an.
* **Kopa (12):** 1903, 1904, 1905, 1906, 1913, 1915, 1919, 1922, 1924, 1926, 1931, 2000.

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Kaspiar poni

**Kaspiar ponia** Irango iparraldeko bertako zaldi arraza  bat da. Arraza bereziki Kaspiar itsasoaren ertzean larretzen da. Bere tamaina zein ezaugarriengatik abere hauek ponien sailkapen taldean sartzen dira.

Hala ere zaldi hauek tamainaz ponien sailkapenean kokatzen diren arren, beste hainbat zaldi arrazekin gertatzen den bezala, aditu batzuek bere ezaugarriak dira eta poni baino zaldiaren sailkapen taldean sartzen dela esaten dute. Halakoetan *zaldi miniaturaz* hitz egiten da.

X. mendean desagertutzat eman zuten, baina 1965. urtean estatu batuar batek berraurkitu zuen. Orduan arraza berpizteko hazkunde programa bat abiatu zuten Iranen eta hainbat abere Bretainia Handira eraman zuten, Irango egoera politika ez egonkorra zela eta.

Tarpanean oinarria duten zaldi mota zaharrengatik gertu, ezaugarri berezko eta bereziak dauzka.

thumb|300 px|eskuinera

## Erreferentzi zerrenda 
## Kanpo estekak
Fredrikstad FK

thumb|250px|1957ko Kopa finala.
**Fredrikstad Fotballklubb** edo **FFK** Norvegiako futbol talde onenetakoa da, Fredrikstad hirikoa. 9 aldiz irabazi du Norvegiako futbol liga eta beste 11 aldiz Kopa.

## Historia 
Taldea 1903an sortu zen. Garai hartan talde kirolanitzak izaten ziren eta futbola atal bat baino ez zen izaten, Fredrikstad aldiz futbol talde gisa sortu zen eta horregatik du *Fredrikstad Fotballklubb* izena. Gaur egungo kolore zuri gorria 1927an hartu zuen.

Lehenengo titulua 1932an eskuratu zuen, Norvegiako Kopa eta hamarkada horretan herrialdeko talde indartsuena bihurtu zen 5 Kopa eta bi liga lortu baitzituen. Bigarren Mundu Gerran alemaniarrek okupatu zuten herrialdea eta 1945 arte ez zen futbol txapelketa berririk antolatu.

50. hamarkadan urrezko aro berria izan zuen Fredrikstadek, 60. hamarkadaren hasierara luzatu zena, sei liga berri eta lau kopa eskuratu zituen. Ordutik aurrera ordea jeitsiera nabarmena izan zuen eta sarritan behe mailatan aritzea ere tokatu zitzaion. Bi kopa berri lortu izan ditu ordutik, 1984koa eta 2006koa, eta oraindik ere Ligan zein Kopan garaipen gehien dituen bigarren taldea da.

2011an Raio Piiroja jokalari estoniarraren kontratuaren inguruan ikerketak hasi zituzten eta abenduan poliziak miaketak egin zituen taldearen egoitzan. 2012an maila galdu zuen eta hirugarren mailara ere jeitsi zen.

## Palmaresa 
### Norvegian: 21 
* **Liga (9):** 1938, 1939, 1949, 1951, 1952, 1954, 1957, 1960, 1961.
* **Kopa (12):** 1932, 1935, 1936, 1938, 1940, 1950, 1957, 1961, 1966, 1984, 2006, 2024.

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Rosenborg BK

thumb|250px
thumb|250px|Lerkendal Stadion.
**Rosenborg Ballklub** edo **RBK** Norvegiako futbol talde onena da palmaresari dagokionez, Trondheim hirikoa. 24 aldiz irabazi du Norvegiako futbol liga eta beste 11 aldiz Kopa.

## Historia 
Taldea 1917an osatu zen hasiera hartan *Sportsklubben Odd* izenarekin. Garai hartako talderik arrakastatsuena zen Odds BK taldeagatik jarri zioten, zeinak oraindik ere Kopa txapelketa gehien dituen. Kolore zuria eta beltza ere Odd taldearenak ditu. Trondheimgo taldeak 1928an profesional bihurtu arte ezin izan zuen Norvegiako txapelketetan parte hartu. Urte horretan izena aldatu zuen eta bere auzoa zenarena hartuz, *Rosenborg BK*. 1937an jokatu zuen aurreneko aldiz lehenengo mailan baina 40. hamarkadan beheko mailatan aritu behar izan zuen berriz.

1957an ondoko Lerkendal auzoan futbol zelai berria egin zuen eta taldearen gorakada hasi zen. 1960 eta 1964ean Norvegiako Kopa irabazi zuen eta 1967an lehenengo liga. Ordurako Trondheimgo talde onena bihurtua zen eta ordutik aurrera Norvegiaren erreferentziazko futbol taldea izateari ekin zion, Liga gehien irabazi dituen taldea baita, alde izugarriarekin gainera.

1992 eta 2004 artean 13 Liga irabazi zituen jarraian, Europan halako kasurik ez dago, eta Norvegiako talde nazionala bihurtu zen. 2004ko garaipena oso juxtua izan zen izan ere puntuetan berdindu egin baitzuen bigarrena zen Vålerengarekin. 2005ean desastrea etortzear egon zen urte osoa lehen maila mantentzeko lanean aritu baitzen eta entrenatzaileak dimisioa aurkeztu zuen. Per-Mathias Høgmo fitxatu zuten eta hasieran ongi ibili ez arren maila mantentzea lortu zuen eta 2006an Ligako txapeldun bihurtu zuen berriro. Urte horietan entrenatzaile ugari izan zituen baina maila onean aritu da ordutik, liga batzuk irabazi eta besteetan aurrean ibili baita.

Nazio artean ordea ez du arrakasta handirik izan. 1994 eta 2008 artean Txapeldunen Ligako taldekako fasean aritu da (urte bakarrean ezik) baina emaitzarik aipagarriena 1996-97 urteko final laurdena du, gero finalista izango zen Juventusek kaleratu zuen Norvegian bana berdindu eta Turinen 2-0 galdu ondoren. 2008an Intertoto Kopa irabazi zuen.

Urte batzutan titulurik irabazi gabe egon ondoren gogor itzuli da berriz eta 2015 eta 2018 artean lau Liga eta hiru Kopa irabazi zituen.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Norvegian: 40 
* **Liga (26):** 1967, 1969, 1971, 1985, 1988, 1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2009, 2010, 2015, 2016, 2017, 2018.
* **Kopa (12):** 1960, 1964, 1971, 1988, 1990, 1992, 1995, 1999, 2003, 2015, 2016, 2018.
* **Superkopa (2):** 2010, 2017.

### Nazio artean: 1 
#### Txapeldunen Liga 
* final laurdenak 1996-97 urtean.
* taldekako fasean 1995-2003, 2004-08 tarteetan.
#### UEFA Europa League 
* taldekako fasean 2008-09, 2010-11, 2012-13.
#### UEFA Intertoto Kopa 
* Txapelduna (1): 2008.

## Jokalariak 
*2017ko Apirilaren 18*

### Utziak 
}}

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Rosenborgek euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  webgunea
Furcifer major

***Furcifer major*** *Furcifer* generoko animalia da. Narrastien barruko Chamaeleonidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Chamaeleonidae

## Kanpo estekak
Norvegiako futbol kopa

**Norvegiako futbol kopa** Norvegian urtero jokatzen den kanporaketa-sistemadun futbol txapelketa da. 1902an sortu zen eta garaipen gehien lortu dituzten taldeak Odd, Rosenborg eta Fredrikstad dira.

## Historia 
Hiru dominatzaile nagusi izan ditu txapelketa honek. Hasieran Odd izan zen talderik indartsuena, lehenengo 3 hamarkadetan 11 garaipen lortuaz. Bigarren Mundu Gerraren aurretik eta ondoren Fredrikstad nagusitu zen eta azken garaian Rosenborgek irabazi ditu kopak, ez ordea ligak haina.

Hala ere aipatu behar da talde ugarik lortu dutela Norvegiako kopa, 27k hain zuzen ere.

## Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.
* ¹ 2020. urteko Kopa txapelketa bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren eraginez. Hurrengo ekitaldia ere berandu hasi zenez 2021-2022 urteen artean jokatu zen.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Norvegiako futbol liga

## Kanpo estekak
Furcifer

***Furcifer*** Chamaeleonidae familiako narrasti genero bat da. Madagaskar eta Komoreetan bizi dira eta Réunion uhartean ere sartu izan ditu gizakiak.

## Espezieak 
* *Furcifer angeli* (Brygoo & Domergue, 1968)
* *Furcifer antimena* (Grandidier, 1872)
* *Furcifer balteatus* (Duméril & Bibron, 1851)
* *Furcifer belalandaensis* (Brygoo & Domergue, 1970)
* *Furcifer bifidus* (Brongniart, 1800)
* *Furcifer campani* (Grandidier, 1872)
* *Furcifer cephalolepis* (Günther, 1880)
* *Furcifer labordi* (Grandidier, 1872)
* *Furcifer lateralis* (Gray, 1831)
* *Furcifer major* (Brygoo, 1971)
* *Furcifer minor* (Günther, 1879)
* *Furcifer nicosiai* Jesu, Mattioli & Schimmenti, 1999
* *Furcifer oustaleti* (Mocquard, 1894)
* *Furcifer pardalis* (Cuvier, 1829)
* *Furcifer petteri* (Brygoo & Domergue, 1966)
* *Furcifer polleni* (Peters, 1874)
* *Furcifer rhinoceratus* (Gray, 1845)
* *Furcifer timoni* Glaw, Köhler & Vences, 2009
* *Furcifer tuzetae* (Brygoo, Bourgat & Domergue, 1972)
* *Furcifer verrucosus* (Cuvier, 1829)
* *Furcifer viridis* Florio, Ingram, Rakotondravony, Louis & Raxworthy, 2012
* *Furcifer willsii* (Günther, 1890)

## Kanpo estekak
Gobernadore zibil

**Gobernadore zibil**a Espainiako estatuak probintzia bakoitzean zuen agintari gorenaren kargua zen, 1833 urtean sortu zenetik eta 1997 urtean gobernuko azpidelegatuaren karguak ordeztuta desagertu zen arte. Gobernadore zibilek, Espainiako estatuaren probintzietako beso betearazlea izaki, pisu eta indar handia izan dute gatazka uneetan eta errepresioan, hala Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako foru aldundiak 1877an desegiteko orduan nola Francoren diktaduran eta 1980ko urteetan Hego Euskal Herrian.

## Kanpo estekak
Madrilgo Ituna (1526)

**Madrilgo Ituna** 1526ko urtarrilaren 14an sinatu zuten Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak eta Frantzisko I.a Frantziakoak Madrilen. Frantzisko I.a bertan preso zegoen Paviako guduan frantziarren porrotaren ondoren.

Itunaren arabera, Frantziak Milango Dukerria, Genovako Errepublika, Borgoinako Konderria, Napoliko Erresuma, Artoisko Konderria, Tournai eta Flandriako Konderria zituen eskubideei uko egiten zien Karlos enperadorearen alde. Gainera, Frantzisko I.ak Karlos V.aren arrebarekin, Leonorrekin, ezkontzeko konpromisoa hartzen zuen, eta bere bi seme Monarkia Hispanikoaren lurraldeetara bidaliko zituen, ituna betetzeko berme gisa.

Itun horren zazpigarren artikuluan Henrike II.a Nafarroakoari Nafarroako Erresumaren berreskurapenean laguntzeari uko egitea ezartzen zen, konkistatu ondoren:

Muga zeharkatu bezain laster, Frantziako Erresumako parlamentuak Frantzisko I.a ituna indargabetzera behartu zuen, Frantziako lurraldea babesteko betebehar errealean oinarrituz, eta beraz, honek ituna ukatu zuen, bortxaz onartua izan zela argudiatuz. Frantzisko I.ak Madrilgo ituna berretsi zuen etorkizuneko Cambraiko Bakean, 1529an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trioceros

***Trioceros*** kameleoien barruan sailkatzen den narrasti genero bat da. Hiru adar izateagatik dute izen hori. Afrikan bizi dira. 2009ra arte *Chamaeleo* generoaren barruan sailkatzen ziren guztiak, baina Tilbury eta Tolleyk genero maila eman zioten.

## Espezieak 
* *Trioceros affinis* (Rüppel, 1845)
* *Trioceros balebicornutus* (Tilbury, 1998)
* *Trioceros bitaeniatus* (Fischer, 1884)
* *Trioceros camerunensis* (Müller, 1909)
* *Trioceros chapini* (De Witte, 1964)
* *Trioceros conirostratus* (Tilbury, 1998)
* *Trioceros cristatus* (Stutchbury, 1837)
* *Trioceros deremensis* (Matschie, 1892)
* *Trioceros eisentrauti* (Mertens, 1968)
* *Trioceros ellioti* (Günther, 1895)
* *Trioceros feae* (Boulenger, 1906)
* *Trioceros fuelleborni* (Tornier, 1900)
* *Trioceros goetzei* (Tornier, 1899)
* *Trioceros hanangensis* Krause & Böhme, 2010
* *Trioceros harennae* (Largen, 1995)
* *Trioceros hoehnelii* (Steindachner, 1891)
* *Trioceros incornutus* (Loveridge, 1932)
* *Trioceros ituriensis* (Schmidt, 1919)
* *Trioceros jacksonii* (Boulenger, 1896)
* *Trioceros johnstoni* (Boulenger, 1901)
* *Trioceros kinangopensis* Stipala, Lutzmann, Malonza, Wilkinson, Godley, Nyamache & Evans, 2012
* *Trioceros kinetensis* (Schmidt, 1943)
* *Trioceros laterispinis* (Loveridge, 1932)
* *Trioceros marsabitensis* (Tilbury, 1991)
* *Trioceros melleri* (Gray, 1865)
* *Trioceros montium* (Buchholz, 1874)
* *Trioceros narraioca* (Necas, Modry & Slapeta, 2003)
* *Trioceros ntunte* (Necas, Modry & Slapeta, 2005)
* *Trioceros nyirit* Stipala, Lutzmánn, Malonza, Borghesio, Wilkinson, Godley & Evans, 2011
* *Trioceros oweni* (Gray, 1831)
* *Trioceros perreti* (Klaver & Böhme, 1992)
* *Trioceros pfefferi* (Tornier, 1900)
* *Trioceros quadricornis* (Tornier, 1899)
* *Trioceros rudis* (Boulenger, 1906)
* *Trioceros schoutedeni* (Laurent, 1952)
* *Trioceros schubotzi* (Sternfeld, 1912)
* *Trioceros serratus* (Mertens, 1922)
* *Trioceros sternfeldi* (Rand, 1963)
* *Trioceros tempeli* (Tornier, 1900)
* *Trioceros tremperi* (Necas, 1994)
* *Trioceros werneri* (Tornier, 1899)
* *Trioceros wiedersheimi* (Nieden, 1910)

## Kanpo estekak