open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hego (argipena)

**Hego** hitzak adiera zenbait ditu:

* Hego, puntu kardinala;
* zoologian, hego, intsektu eta animalia zenbaiten organoa, gehienetan hegan egiteko;
* aeronautika, hegoa, hegazkinek airean izateko dituzten gainazaletako bakoitza.
Hegal (argipena)

**Hegal** hitzak adiera zenbait ditu:

* zoologian,
** **hegoa** edo **hegala**, hainbat animaliak hegan egiteko erabiltzen duten organoa,
** **hegala**, animalia urtarrek igeri egiteko izaten duten organoa;
* aeronautika, **hegoa** edo **hegala**, hegazkinek airean mantentzeko dituzten gainazaletako bakoitza;
* **hegala**, errota baten adarretako bakoitza.
* **hegala**, igerilariek janzten duten arrain-hegal itxurako oinetakoa;
* **hegala**,  itsasontzi baten alboetako zati bat da,  popa eratzeko estutzen hasten den tokian, ababorrekoa  edo istriborrrekoa
* **Hegala**, ertza, bereziki irtena, batez ere **teilatu-hegala**.
Hegal (zoologia)

thumb|300px|*Lampanyctodes hectoris* arrainaren hegalak.

Zoologian, **hegalak**, batzuetan **ezkardak**, animalia urtarrek igeri egiteko darabiltzen organoak dira.

## Kanpo estekak
Savannakhet

**Savannakhet** (laoseraz ໄກສອນ ພົມວິຫານ) mendebaldeko Laosko hiria da, Mekong ibaiaren ondoan dagoena.

Kaysone Phomvihane antzinako presidentearen jaioterria zenez, 2005ean bere izena eman zioten. Herrialdeko bigarren hiririk handiena da.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Registan basamortua

**Registan basamortua** (persieraz: ریگستان) Afganistango hego-ekialdean dauden Helmand eta Kandahar probintzietan dagoen ordoki elkorra da. Iparraldean eta mendebaldean Helmand ibaia, hegoaldean Txagaev mendiak eta ekialdean Quetta-Pishinskim ordokia ditu. Bertan balutxi edo paxtun herri nomadak bizi dira, 1988an lehorte latza jasan zutenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Safed Koh

**Safed Koh** (, "mendi zuria") edo **Spin Ghar** (paxtueraz: سپين غر‎, "mendi zuria") ekialdeko Afganistan eta mendebaldeko Pakistan artean kokaturiko mendikatea da. Mendirik altuena 4.761 metroko Sikaram mendia du. Kabul ibaiak eta Khyber atakak mendikatea zeharkatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sant Jordi Zinema Sariak

**Sant Jordi Zinema Sariak** urtero Katalunian ematen diren sariak dira. Lehenengo aldiz 1957an eman ziren. Une hartan sarien helburua Kataluniako zinema bultzatzea zen. Urte haietan, frankismoan katalanez eginiko zinema debekatzen zuen. Franco hil ondoren sari hauek estatu osoan egiten den zinema saritzea dute helburu. 

Gaur egun sariak Bartzelonako RNE, hau da, Espainiako Irrati Nazionalak ematen ditu.

## Kategoriak 
* Opera prima edo lehen lan onena
* Espainiako Film onena
* Espainiako film baten emakume antzezle onena
* Espainiako film baten aktore onena
* Atzerriko film onena
* Atzerriko film baten emakume antzezle onena
* Atzerriko film baten aktore onena
* Epamahaiaren Sari Berezia
* Zinema Industriaren Saria
* RNEren Sant Jordi Arrosa Saria
* Lan-ibilbide bati Saria

## Kanpo estekak 
*  Sant Jordi Sarien web ofiziala.
*  Film onenaren saria jaso duten filmak.
*  2013ko sariak.
Hegats (argipena)

**Hegats** hitzak adiera zenbait ditu:

* hegatsa, animalia urtarren organoa;
* hegatsa, igeriketarako tresna lagungarria;
* Hegats, euskarazko literatur aldizkaria.
Gardentasun

[thumb|300px|[Hegal (argipena)|Hegal **gardenak** dituen tximeleta.]]

**Gardentasuna** objektu edo material batek argia iragaten uztearen propietate optikoa da. Objektu edo materialaren berezko ezaugarrien eta argiaren uhin-luzeraren araberakoa da; adibidez beira **gardena** argi ikusgarriari buruz, *ikusi* egiten delako beiraz gaindi, baina beirak ez du uzten argi ultramorea igarotzen.

## Kanpo estekak
Gardentasun (argipena)

**Gardentasun** hitzak adiera zenbait ditu:

* gardentasuna, propietate optikoa;
* gardentasuna, herritarrek gizartean hartzen diren erabaki, prozesu eta gertakari publikoei buruzko informazioa modu egokian eskuratzeko politika eta praktiken multzoa;
* ekonomian, gardentasuna, merkatu bateko produktu, prezio eta beste aldagaiei buruz kontsumitzaileek duten informazio-maila.
Cebu Hiria

**Cebu Hiria** (; ; ) Filipinetako hiria da, izen bereko uhartean dagoena.

2010eko erroldaren arabera 866.171 biztanle zituen, herrialdeko bostgarren hiri handiena izanik. Cebu Hiria Bisayak eskualdeko kultura eta merkataritza gune nagusia da. 1565ean sortua, lehenengo espainiar kolonia Filipinetan bilakatu zen.

## Auzoak 
Hiria 80 *barangay* edo auzotan banaturik dago, bi barrutitan sailkatuta daudenak. Iparraldeko barrutiak 46 barangay eta hegoaldekoak 34 ditu.

### Iparraldeko barrutia 
* Adlawon
* Agsungot
* Apas
* Bacayan
* Banilad
* Binaliw
* Budla-an
* Busay
* Cambinocot
* Capitol Site
* Carreta
* Cogon Ramos
* Day-as
* Ermita
* Guba
* Hipodromo
* Kalubihan
* Kamagayan
* Kamputhaw (Camputhaw)
* Kasambagan
* Lahug
* Lorega San Miguel
* Lusaran
* Luz
* Mabini
* Mabolo
* Malubog
* Pahina Central
* Pari-an
* Paril
* Pit-os
* Pulangbato
* Sambag 1
* Sambag 2
* San Antonio
* San José
* San Roque
* Santa Cruz
* Santo Niño
* Sirao
* T. Padilla
* Talamban
* Taptap
* Tejero
* Tinago
* Zapatera

### Hegoaldeko barrutia 
* Babag
* Basak Pardo
* Basak San Nicolas
* Bonbon
* Buhisan
* Bulacao Pardo
* Buot-Taup Pardo
* Calamba
* Cogon Pardo
* Duljo-Fatima
* Guadalupe
* Inayawan
* Kalunasan
* Kinasang-an Pardo
* Labangon
* Mambaling
* Pahina San Nicolas
* Pamutan
* Pasil
* Poblacion Pardo
* Pung-ol-Sibugay
* Punta Princesa
* Quiot Pardo
* San Nicolas Proper
* Sapangdaku
* Sawang Calero
* Sinsin
* Suba San Nicolas
* Sudlon I
* Sudlon II
* Tabunan
* Tag-bao
* Tisa
* To-ong Pardo

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
UEFAren Europako Superkopa

[thumb|250px|[AC Milan da Superkopa gehien eskuratu dituen taldeetako bat.]]
[thumb|250px|[Bartzelona Futbol Kluba|FC Barcelonak ere bost aldiz irabazi du Superkopa.]]
**UEFAren Europako Superkopa** () Europako futbol taldeentzako txapelketa da, UEFAk antolatua. Txapeldunen Ligako irabazleak Europa Leagueko irabazlearen kontra jokatzen duena. Hiru urtez jarraian edo bost aldiz txapelduna denak Garaikurra eskuratzen du. Momentuz AC Milanek bakarrik lortu du.

## Historia 
### 1997 arte 
1972an Glasgowko Rangers F.C.-k (Errekopako txapelduna zenak) bere mendeurrena ospatzeko Europako txapelduna zen Ajax Amsterdamekin partida jokatu zuen. Ekitaldi hau ez zuen UEFAk antolatu eta beraz ez du Superkopako zerrendan onartzen. Hala ere partida hau izan zen 1973an Europako Superkopa abiarazteko pizgarri.

Europako Kopako irabazleak eta Europako Errekopakoak elkarren aurka jokatzen zuten. Txapelduna erabakitzeko bi partida jokatzen ziren, zozketaz erabakitzen zen noren zelaian jokatu aurrena.

Ekitaldi batzuk ez ziren jokatu:
* 1974an FC Bayern Munich  eta 1. FC Magdeburgen  artekoa arrazoi politikoengatik.
* 1981an Liverpool FC  eta Dinamo Tbilisiren  artekoa data arazoengatik.
* 1985ean Juventus FC  eta Everton FC-ren  artekoa, UEFAk talde ingelesak zigortu baitzituen Heyselgo tragediaren ondoren.

Beste ekitaldi batzutan partida bakarra jokatu zen:
* 1984an Juventus FC  eta Liverpool FC-ren  artean itzulerako partida ez zen jokatu data arazoengatik.
* 1986an Steaua Bukarest  eta Dinamo Kieven  artean arrazoi politikoengatik Monakon jokatu zen.
* 1991an Manchester United FC  eta Belgradeko Izar Gorriaren  artean itzulerako partida ez zen jokatu Jugoslaviaren gerra egoeragatik.

### 1998tik aurrera 
Partida bakarrean erabakitzen da txapelduna. Partida hori Monakon jokatu izan da 2012 arte, Luis II.a Estadioan. 2013tik aurrera estadio desberdinetan jokatuko da.

1999 arte Txapeldunen Ligaren irabazleak Europako Errekopako txapeldunarekin jokatu zuen, baina Errekopa desagertu zenez 2000tik aurrera Europa Leagueko txapelduna izan da aurkaria.

2019 urteko finalean epailea emakumezkoa izan zen, historian aurreneko aldiz.

## Podiuma 
## Palmaresa 
* Argipenak:
** (E) Europako Kopa edo Txapeldunen Ligako txapelduna.
** (R) Europako Errekopako txapelduna.
** (U) UEFA Kopako edo Europa Leagueko txapelduna.
** *(luz.)* Luzapenaren ondoren.
** *(pen)* Penalti jaurtiketak.

## Garaipenak 
### Taldeka 
### Federazioka 
### Lehiaketaren arabera 
## Kanpo estekak
Sulu artxipelagoa

**Sulu artxipelagoa** (tausugeraz: *Sūg*) Filipinetako uhartedia da, Celebesko itsasoaren iparraldeko muga eta Suluko itsasoaren hegoaldekoa osatzen duena. Bertoko moro herriak Bangsamoro herrialdearen zatitzat hartzen du eta bere independentzia aldarrikatzen du. 400 uhartetxo nagusiek eta 500 izengabeko uhartetxoek osatzen dute, guztira 4.068 km²-ko azalera izanik. Suluko sultanerriaren egoitza izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luzongo itsasartea

**Luzongo itsasartea** () Taiwan eta Luzon uharteen arteko itsasartea da, mendebaldeko Ozeano Barean dauden Filipinetako itsasoa eta Hego Txinako itsasoa batzen dituena.

Itsasarteak 250 kilometroko zabalera du. Uharte asko ditu bi multzotan banaturik: Batanes eta Babuyan uharteak. Oso itsasarte inportantea da nabigazio eta hego-ekialdeko Asiako merkataritzarako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mindanao Musulmaneko Eskualde Autonomoa

**Mindanao Musulmaneko Eskualde Autonomoa** ( edo *ARMM*; ) Filipinetako eskualdea da, Mindanao uhartean dagoena. Gehiengo musulmana duten probintziek osatzen dute: Basilan (Isabela Hiria izan ezik), Lanao del Sur, Maguindanao, Sulu eta Tawi-Tawi. Bere burua gobernatzen duen Filipinetako eskualde bakarra da, hiriburua Cotabato Hiria izanik.

2008ra arte Shariff Kabunsuan probintzia ere barnean zuen baina herrialdeko Gorte Gorenak probintzia desegin zuen. 2012an, Benigno Aquino III.a presidenteak eskualdean bakea izateko eskualderako "Bangsamoro" izena onartuko zutela esan zuen.

## Probintziak 

**Oharra:**
* a Isabela Hiria izan ezik. Hiriak eskualdetik at izatea erabaki zuen eta egun Zamboangako penintsula eskualdearen barnean dago

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quezon Hiria

**Quezon Hiria** (tagaloz: *Lungsod Quezon*; ingelesez: *Quezon City*) Filipinetako hiria da, Luzon uhartean dagoena.

2010eko erroldaren arabera 2.761.720 biztanle zituen, herrialde osoan populatuena izanik.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
Quezon Hiria ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## External links 
* Webgune ofiziala

## Kanpo estekak
Lapa (argipena)

**Lapa** hitzak esanahi zenbait ditu:

* lapa, *Patella* generoko molusku gasteropodoa;
* **lapa** edo patsa, fruituak zanpatu eta zukua erauztearen ondorengo hondarra.
Hondar (argipena)

**Hondar** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* **hondarra** edo harea, harri partikulak;
* **hondarra** edo hondakina;
* matematikan, hondarra, zehatza ez den zatiduraren soberakina.
Battambang

**Battambang** (khmereraz: ក្រុងបាត់ដំបង; thailandieraz: พระตะบอง) ipar-mendebaldeko Kanbodiako hiria da, Sangkae ibaiaren ertzean dagoena.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dangrek mendiak

**Dangrek mendiak** (khmereraz: ជួរភ្នំដងរែក, *Chuor Phnom Dângrêk*; thailandieraz: ทิวเขาพนมดงรัก, *Thio Khao Phanom Dong Rak*,  ahoskatua; laoseraz: *Sayphou Damlek*) Kanbodia eta Thailandia arteko muga naturala osatzen duten mendikatea da.

Nahiko mendikate baxua da, batez besteko altuera 500 metrokoa besterik ez baita. Mendirik altuena Phu Khi Suk da, 753 metro dituena.. Mendebalderanzko norantza hartzen dute Khorat goi-ordokiaren hegoaldeko ertzea sortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kardamomo mendiak

**Kardamomo mendiak** edo **Kravanh mendiak** (khmereraz: ជួរភ្នំក្រវាញ, *Chuor Phnom Krâvanh*; , *Thio Khao Banthat*,  ahoskatua) hego-mendebaldeko Kanbodia eta ekialdeko Thailandia artean dagoen mendikatea da.

300 kilometroko luzera du eta bertoko mendirik altuena Phnom Aural da, 1.813 metro dituena. Izena ematen dion kardamomoa oraindik ekialdeko magaletan aurki dezakegu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siem Reap

**Siem Reap** (khmereraz: ក្រុងសៀមរាប; thailandieraz: เสียมราฐ) ipar-mendebaldeko Kanbodiako hiria da, Angkorretik hurbil dagoena.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Bagan, Myanmar
*  Fontainebleau, Frantzia, 2000

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Sihanoukville

**Sihanoukville** (khmereraz: ក្រុងព្រះសីហនុ) hegoaldeko Kanbodiako hiria eta probintzia da, Thailandiako golkoko kostaldean dagoena. Lehen **Kompong Som** deitua, egun Norodom Sihanouk erregearen izena darama.

## Barrutiak 
Probintziak hiru barruti ditu:

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Portuaren webgune ofiziala
Kra istmoa

**Kra istmoa** () Malaysiako penintsularen zatirik estuena da, hegoaldeko Thailandian dagoena. Ekialdea Thailandian eta mendebaldea Myanmarren ditu. Istmoaren mendebaldean Andaman itsasoa eta ekialdean Thailandiako golkoa daude. Ismoaren lekurik estuena Kra ibaiaren bokalea da, Chumphon hiritik gertu, 44 kilometro besterik ez dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nonthaburi

**Nonthaburi** (,  ahoskatua) Thailandiako hiria da, Chao Phraya ibaiaren ondoan dagoena.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Annamgo mendikatea

**Annamgo mendikatea** (;  *Phou Luang*; ) ekialdeko Indotxinako mendilerroa da, 1.100 kilometroko luzerakoa, Vietnam, Laos eta ipar-ekialdeko Kanbodia zeharkatzen dituena. Phou Bia (2.819 metro), Phu Xai Lai Leng (2.720 metro), eta Ngoc Linh (2.598 metro) dira gailurrik altuenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phu Quoc

**Phu Quoc** (vietnameraz: *Phú Quốc*; khmereraz: កោះត្រល់) Vietnamgo uharterik handiena da. Phu Quoc nazioarteko aireportua du.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tonkin

**Tonkin** (vietnameraz: *Bắc Kỳ*, "iparraldeko eskualdea") iparraldeko Vietnamgo eskualdea da, Txinako Yunnan eta Guangxi probintziak, iparraldeko Laos eta Tonkingo golkoa mugakideak dituena. Ibai Gorriaren deltan kokaturik, Tonkin arroz-ekoizle oparoa da.

## Historia 
K.a. II. mendean txinatarrek eskualdea konkistatu zuten eta baita X. mendera arte mantendu ere. Vietnamdarren eskuetan izan zen 1883an frantsesek Frantziar Indotxinaren zati bat bilakatu zuten arte. Frantsesen protektoratu bilakatu zen Bigarren Mundu Gerrara arte. Gerra ondoren, Ho Chi Minhek Vietnamgo Errepublika Demokratikoa aldarrikatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gatsby Handia

***Gatsby Handia*** (ingelesezko jatorrizko izenburua *The Great Gatsby*) 1925ean F. Scott Fitzgerald estatubatuar idazleak argitaratutako eleberri bat da. Kontakizuna 1920ko hamarkadan New York eta Long Island kokalekuetan girotua dago.Ameriketako Estatu Batuetako literaturan Jazzaren aroak izandako islada bezala deskribatua izan da. Ondo islatzen du 1920ko Hamarkada Zoriontsua delako garaia.

Lehenbizikoz argitaratu zenean irakurleek ez zioten Fitzgeralden eleberriari harrera onik eman, idazlea hil zenerako denera 24.000 ale baino gutxiago saldu zirelarik. Atzerakada Handia eta Bigarren Mundu Gerra garaian ahaztua izan zen. Aldiz, 1950eko hamarkadan berrargitaratu eta berehala irakurle andana handiak irakurri ostean sekulako arrakasta bereganatu zuen. Ondorengo hamarkadetan zehar mundu osoko eta bereziki EEBBko institutu eta unibertsitateetan ohiko irakurketa testu estandarra bilakatu zen. Zenbait erreferentziek XX. mendeko estatubatuar literaturako eleberri garrantztsuenen artean sailkatu ohi dute.

1990an Xabier Olarra itzultzaileak euskaratu eta Igela argitaletxean argitaratu zuen.

## Filmografia 
Orain arte *Gatsby Handia* eleberriaren zinemarako sei egokitzapen burutu izan dira:

* 1926an Herbert Brenonek eginirikoa – Gaur egun arte kopia oso bakar bat ere iritsi ez den filma mutua, bai ordea zenbait eszena solte.
* 1949an Elliott Nugentek burututakoa – Alan Ladd protagonista gisa.
* The Great Gatsby (1974ko filma), Jack Claytonek filmatua – Maiz behin-behineko bertsio kanonikotzat jo ohi da. Robert Redford protagonista modura eta Mia Farrow aktorea Daisy-ren papera antzeztuz.
* 2001eko Robert Markowitzek zuzendutakoa – Telebistako filma, Toby Stephens eta Mira Sorvino aktoreek antzeztua.
* The Great Gatsby (2013ko filma), Baz Luhrmannek zuzendutakoa – Leonardo DiCaprio eta Carey Mulligan aktoreek antzeztua.

## Ikus gainera 
* Mendeko 100 liburuak (Le Monderen zerrenda)

## Kanpo estekak 
* Gatsby Handia eleberriari buruzko artikulua Berria.info egunkarian irakurgai. 
* "Gatsby Handia" eleberria ingelesezko bertsioa irakurgai. 
* Ingelesezko testua Australiako Gutenberg Proiektuaren webgunean irakurgai .
Muztio

**Muztioa** hartzidurarako fruituak zapalduz eskuratzen den zukua da, fruituen azal eta haziekin batera. 

## Ezaugarriak 
Muztioaren ezaugarri nagusiak dira dentsitatea eta azukre-edukia, eta horiek dira hartziduraren emitza baldintzatuko dutenak. Mahatsaren muztiotik ardoa eskuratzen da; garagardoa egiteko, berriz, zerealen muztiotik abiatzen da eta sagar-muztioa da sagardoa ekoizteko lehen bitarteko produktua. Hedaduraz, muztio deitzen zaie fruitu horietatik eskuratzen diren zuku garbiei ere, alkoholik gabeko edari moduan kontsumitzen dutenak.

## Erabilerak 
Greziarrek eta erromatarrek muztioa egosi egiten zuten eta horrela eskuratzen zuten siropea platerak gozotzeko erabiltzen zuten ondoren. Gaur egun ere horrela egiten jarraitzen dute Grezian eta Balkanetako beste hainbat herrialdetan, bai eta Frantzian ere.

Muztioarekin hainbat jaki gozo ere egiten dira, hala nola *moustalevria* izeneko budina eta *soutzoukos* eta *churchkhela* gozokiak.

Italiako hainbat tokitan, Modenan adibidez, ozpin baltsamikoa egiteko erabiltzen dute muztioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pats

thumb|300px|Mahats-patsa.

**Patsa** edo **lapa** fruituak zanpatu eta zukua atera ondoren geratzen den hondarra da, fruituen azal eta haziek osaturikoa, bereziki mahats, sagar eta olibaren kasuan. Hainbat erabilpen izan ditzake, hala nola destilatuz pattarak eta bioerregaiak ekoizteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espezifiko

**Espezifiko** terminoak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* fisikan,
** pisu espezifikoa,
** bolumen espezifikoa;
* medikuntzan, tratamendu espezifikoa.
Arakan mendikatea

**Arakan mendikatea** () mendebaldeko Myanmarreko mendikatea da. Iparraldean Indiako Manipur estatuan hasi eta Bengalako golkoan itsasperatzen dira, berriro agertu eta Andaman eta Nikobar uharteak sortzeko. Guztira 950 kilometroko ibilbidea egiten dute.

Mendikatearen mendirik altuena 3.094 metroko Nat Ma Taung da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mandalay

**Mandalay** (,  ahoskatua) Myanmarko erdialdeko hiria da, Mandalay eskualdeko hiriburua. Irawadi ibaiaren ekialdeko bazterrean dago, Yangondik 716 kilometro iparraldera. 2014an 1.225.546 biztanle zituen.

## Irudi galeria 

Mandalay-Palast-48-gje.jpg
Mandalay-Shwe Kyin-06-Abendgebet-gje.jpg
Mandalay-Shwe Kyin-Kloster-32-gje.jpg
Mandalay-Mahamuni-31-Moenche-gje.jpg
Mandalay-Mahamuni-Anbetung-16-gje.jpg
Mandalay-Zeigyo-Markt-28-gje.jpg
Mandalay-Markt-68-Trockenfisch-gje.jpg
Mandalay-Jademarkt-60-Polierer-gje.jpg
Mandalay-Mann Shwe Gonn-14-Stickerei-gje.jpg
Mandalay-Transport-56-Transport-gje.jpg

## Klima 
## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Myeik artxipelagoa

**Myeik artxipelagoa** edo **Mergi artxipelagoa** () hegoaldeko Myanmarko uhartedia da, Tanintharyi banaketan dagoena. 800 uharte baino gehiago ditu, Andamango itsasoan, Malaysiako penintsulako mendebaldeko kostaldean daudenak. Batzuetan **Pashu uharteak** izena du, bertoko malaysiarrak *pashu* direlako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laktosarekiko jasanezintasun

**Laktosarekiko** **jasanezintasuna** esne-azukrea digeritzeko ezintasunean datza. Laktosa esnean dagoen gluzido nagusia da. Jasanezintasun hori heste meharrean dagoen laktasa entzimaren urritasunak eragiten du. Laktasak laktosa hidrolizatzen du, glukosa eta galaktosa sortuz, organismoak arazorik gabe metabolizatzen dituen bi gluzidoak. Laktasarik ezean laktosa ez da xurgaturik izaten heste meharrean, eta heste lodiaren bideari jarraitzen dio. Bertan, hesteetako bakterio batzuek laktosa metabolizatuko dute, eta hondar kaltegarri batzuk sortuko dituzte, jasanezintasunaren ohiko sintomak eragiten dituztenak: goragaleak, haize-minak, beherakoak, sabeleko mina, larruazaleko negelak, etab.

Laktosarekiko jasanezintasuna bi motakoa da:

* lehen mailakoa: laktasarik eza sortzetikoa denean (urria Europan) edo haurtzarokoa (5 urtetik aurrerakoa, laktasak bere jarduera fisiologikoa galtzen duenean). Jasanezintasun-mota hau esnea hartzen ez duten gizarte eta erkidegoetan agertzen da, Afrika eta Asiako eremu zabaletan, adibidez. Gehienetan faktore genetikoak daude jasanezintasun honen atzean.

* bigarren mailakoa: hesteetako patologia batzuen ondorioz sortutakoa. Urdail-hesteetako infekzioak, heste muki-mintzari kalte egiten dioten botikak eta hesteetako beste gaitz batzuk (gaixotasun zeliakoa, minbizia, fibrosi kistikoa...) laktasa ekoizten duen heste-meharraren paretarentzat kaltegarriak dira. Jasanezintasun-mota hau behin-behinekoa da, heste meharrari kalte egiten dion gaitza sendatzerakoan desagertzen baita.

Laktosarekiko jasanezintasunaren aurkako sendabiderik ez dagoenez (laktasaren ekoizpena ezin da areagotu), gaixotasuna ekiditeko era bakarra laktosa hartzea saihestea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Adamen Zubia

**Adamen Zubia** () edo **Rama Setu** (; ) kareharrizko banku-multzoa da Tamil Naduko Pamban uhartea eta Sri Lankako Mannar uhartearen artekoa.

Zubiak 30&nbsp;kilometroko luzera du eta Mannarko golkoa (hego-mendebaldean) eta Palk itsasartea (ipar-ekialdean) banatzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Drakula (argipena)

**Drakula** hitzak hainbat esanahi ditu:

* Vlad Drakula, Valakiako printzea, XV. mendeko pertsonaia historikoa.
* Drakula, Bram Stoker irlandar idazlearen eleberria eta izen bereko pertsonaia dira (Drakula kondea).
* Drakula kondearen inguruan hainbat film egin dira:
** Dracula, 1931ko filma, Béla Lugosi hungariar aktoreak antzeztuta.
** Dracula, 1958ko filma, Christopher Lee ingeles aktoreak antzeztuta.
** Bram Stoker's Dracula, 1992ko filma, Francis Ford Coppolak zuzenduta eta Gary Oldman ingeles aktoreak antzeztuta.

* Drakula (landarea), orkideen generoetako bat da.
Ekialdeko Ghat mendiak

**Ekialdeko Ghat mendiak** (teluguz: తూర్పు కనుమలు, *Toorpu Kanumalu*; tamileraz: கிழக்குத் தொடர்ச்சி மலைகள்) ekialdeko Indiako mendikatea da. Mendebaldeko Bengalan iparraldean hasi eta Orissa eta Andhra Pradesh zeharkatu ondoren, Tamil Naduraino heltzen dira, baita Karnatakako eskualde batzuetara ere. Hegoaldeko Indiako lau ibai nagusiek (Godavari, Mahanadi, Krishna eta Kaveri) mendilerroa mozten dute.

Mendilerroaren mendirik altuena 1.672 metroko Deomali haitza da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Werther efektu

thumb|Wilhelm Ambergen *Goetheren Werther irakurtzen*, 1870
**Werther efektua** suizidio baten berria zabaltzean suizidioak ugaltzearen fenomeno soziologikoari deritzo. XVIII. mendearen bukaeran *Werther gaztearen arrangurak* eleberria plazaratutakoan Europan izandako suizidio-ugaltzetik dator terminoa. Izan ere, Italia, Alemania eta Danimarkako agintariek eleberria debekatu zuten. Terminoa David Phillips soziologoak ezarri zuen 1974an. Philipsek ikerketa bat egin zuen 1947 eta 1968 artean, eta frogatu zuen suizidio kopuruak gora egiten zuela Estatu Batuetan, New York Times-ek bere buruaz beste egiteari buruzko albisteren bat azalean argitaratu eta hurrengo hilabetean.

Copycat efektua ere esaten zaio, eta litekeena da modeloa pertsona ospetsua denean gertatzea. Kasu historiko bat 1962an Marilyn Monroe hil ondoren izandako suizidio izurritea da. Nirvana taldeko abeslari eta gitarra-jotzaile Kurt Cobainen suizidioak suizidio-oldea eragin zezakeela pentsatu zen, eta susmo horrek prebentzio-erakundeak eta komunikabideak mobilizatu zituen; suizidioaren aurkako prebentzio-ildoetara egindako deietan gorakada bat egon bazen ere, suizidio efektiboetan ez zen inolako gorakadarik izan, suizidio horiek murriztu ere egin ziren, beharbada artistaren suizidioaren ondorengo kanpaina mediatikoari esker. Beste datu historiko bat «Yukko efektua»rena da; izan ere, 1986an 28 nerabek beren buruaz beste egin zuten, Yukiko Okada abeslari japoniarrak zazpigarren solairutik bere buruaz beste egin ondoren. Sindromeak bereziki gazteei eragiten die. Japonian, adibidez, Aokigahara basoan, Fuji mendiaren azpian, beren buruaz beste egiten duten gazteen indize handi baten kasua gertatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mateo efektu

Soziologian, **Mateo efektua** multzo batean asko eduki edo neurri handian baloratzen diren banakoak, gero eta gehiago eduki eta baloratuak izan eta horrela banakoen arteko desberdintasunak areagotzeko gizarte joera da. Adibidetzat aberatsak gero eta aberatsago eta pobreak gero eta pobreago izaten direla eman daiteke. Mateo efektua argitalpen akademikoetan ere gertatu ohi da; izan ere, erreferentzia asko dituzten artikuluek kontsultatuenak ere izaten dira ostera, eta erreferentzia gutxi izaten dituzten artikuluekin duten aldea handitzen dute horrela. Eskola porrota ere efektu horren bitartez azal daiteke hezkuntza sistema zenbaitetan.

## Kanpo estekak
Hindustan

300px|thumb|Hindustan 1814an.

**Hindustan** (hindiz: हिन्दुस्तान, urduz: ہندوستان, bietan *Hindustān*  ahoskatua, "Indusen lurraldea" esan nahi duena) edo **Hindustango penintsula** Indiako azpikontinentearen izen historikoa da, India, Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka, Maldivak, Bhutan eta Nepal barnean hartzen dituena. Indiar zibilizazioaren kokagunea, hitza XVII., XVIII. eta XIX. mendeetan ohikoa zen arren, egun apenas ez dute erabiltzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaveri (ibaia)

**Kaveri** (; ) Indiako azpikontinentearen ibai nagusienetako bat da, herrialdeko luzeenetariko bat dena. Zazpi ibai sakratuetako bat da eta 800 kilometroko luzera du. Bokalean delta handia sortzen du.

## Ibaiadarrak 
* Hemavati ibaia
* Shimsha
* Arkavathy ibaia
* Kabini ibaia
* Harangi ibaia
* Bhavani ibaia
* Noyyal
* Amaravati ibaia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Godavari (ibaia)

**Godavari** (; ) Indiako bigarren ibairik luzeena da. 1.450 kilometro luze da eta 312.812 kilometro koadroko arroa drainatzen du. Mendebaldeko Ghat mendietan du iturburua, eta Krishnarekin batera itsasoratzen da Bengalako golkoan, delta handia eratuz. Indiako zazpi ibai sakratuetako bat da.

## Hidrometria 
Godavariren emaria 1901-1979 bitartean neurtu zen Polavaramen, itsasoratu baino 133 kilometro lehenago. Ibaiak 299.320 kilometro koadroko eremua drainatua du gune horretan, arro osoaren %&nbsp;95. Batez besteko emaria 3.038 m³/s da. Handiena abuztuan du (11.567 m³/s), eta txikiena maiatzean (87 m³/s).

**Godavariren batez besteko emariak (m³/s), Polavaramen neurtuak****Datuak: 1901 eta 1979 artean**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:12000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:3000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Urta
  bar:Fév text:Otsa
  bar:Mar text:Mart
  bar:Avr text:Apir
  bar:Mai text:Maia
  bar:Jun text:Ekai
  bar:Jul text:Uzta
  bar:Aoû text:Abuz
  bar:Sep text:Irai
  bar:Oct text:Urri
  bar:Nov text:Azar
  bar:Déc text:Aben

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 255
  bar:Fév from:0 till: 203
  bar:Mar from:0 till: 154
  bar:Avr from:0 till: 122
  bar:Mai from:0 till: 87
  bar:Jun from:0 till: 973
  bar:Jul from:0 till: 7603
  bar:Aoû from:0 till: 11567
  bar:Sep from:0 till: 10116
  bar:Oct from:0 till: 3886
  bar:Nov from:0 till: 1069
  bar:Déc from:0 till: 423
  

PlotData=
  bar:Jan at: 255 fontsize:S text: 255 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 203 fontsize:S text: 203 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 154 fontsize:S text: 154 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 122 fontsize:S text: 122 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 87 fontsize:S text: 87 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 973 fontsize:S text: 973 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 7603 fontsize:S text: 7603 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 11567 fontsize:S text: 11567 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 10116 fontsize:S text: 10116 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 3886 fontsize:S text: 3886 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 1069 fontsize:S text: 1069 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 423 fontsize:S text: 423 shift:(-10,5)
  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Botika-kutxa

thumb|300px|**Botika-kutxa**.

**Botika-kutxa** lehen sorospenetarako erabiltzen diren oinarriko objektu eta sendagaien multzoa da, askotan kutxa txiki batean biltzen direnak. Ohikoa da botika-kutxak etxebizitza eta lantegietan, kirol instalazioetan edo eraikin publikoetan edukitzea, gerta daitezkeen larrialdi arinei aurre egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khambhateko golkoa

**Khambhateko golkoa** Arabiako itsasoko badia da, Indiako mendebaldeko kostaldean, Gujaraten, dagoena. Kathiawar penintsula eta Gujarat estatuko ekialdeko aldea banatzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pixatoki

thumb|300px|**Pixatokia**.

**Pixatokia** bereziki gizonezkoek zutik pixa egiteko erabiltzen duten instalakuntza da, maiz komun publikoetan egoten dena. Askotan pixa egindakoan pixatokiko ontzia garbitzeko txorrota ere badu.

## Kanpo estekak
Koromandel kosta

**Koromandel kosta** () hego-ekialdeko Indiako kostaldea da, Kanyakumari eta Krishna ibaiaren delta artean dagoena. Bengalako golkoko eskualde hau Txola dinastiaren lurraldea izan zen eta gero hainbat europar kolonia izan zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Komun publiko

thumb|200px|**Komun publikoak**.

**Komun publikoak** toki publikoetan, hala nola zinema eta jatetxeetan, baita sarbide zuzenarekin kalean ere, izaten diren komun kolektiboak dira, komunak, pìxatokiak eta konketak dituztenak, gehienetan generoaren edo sexuaren arabera bereizita.

## Kanpo estekak
Kutch-eko Rann Handia

**Kutch-eko Rann Handia** Thar basamortuan dagoen padura da, Indiako mendebaldeko kostaldean, Gujaraten, dagoena. 7,505.22&nbsp;km²-ko azalera du eta munduko basamortu gazirik handienentzat jotzen dute. Rann izena hindizko *ran* (रण) hitzetik dator, "basamortu" esan nahi duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Krishna ibaia

**Krishna** (; ; ) Indiako azpikontinentearen ibai nagusienetako bat da, eta Indiako hirugarren luzeena. Mendebaldeko Ghat mendietan sortzen da (Maharashtra estatua) eta Dekkan lurraldea zeharkatzen du mendebaldetik ekialdera, Bengalako golkoan itsasoratu aurretik. Bokalean delta handia sortzen du, Godavarirekin batera. Tungabhadra du ibaiadar nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mahanadi

**Mahanadi** (euskaraz: "Ibai handia") Indiako azpikontinentearen ibai nagusienetako bat da. Chhattisgarh eta Orissa zeharkatzen dituen ibai honek 858 kilometroko luzera du. Bokalean delta handia sortzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malabar kosta

**Malabar kosta** hego-mendebaldeko Indiako kostaldea da, Konkan eta Kanyakumari artean dagoena. Arabiako itsasoko eskualde hau Mendebaldeko Ghat mendien parean dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Malabar (India)

## Kanpo estekak
Casillas (argipena)

**Casillas** izenak hainbat adiera ditu:
* Casillas, Ávilako udalerri bat, Arenas de San Pedro eskualdean dagoena.
* Casillas de Coria, Cáceresko probintziako udalerri bat.
* Casillas de Flores, Salamancako udalerri bat, Campo de Robledo eskualdean dagoena.
* Iker Casillas, espainiar futbolaria.
Mendebaldeko Ghat mendiak

**Mendebaldeko Ghat mendiak** (tulueraz/kannadaz: ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ; maratheraz/konkaneraz: सह्याद्री; ; tamileraz: மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைகள்) mendebaldeko Indiako mendikatea da. Tapti ibaian hasi eta Maharashtra, Goa, Karnataka, Kerala eta Tamil Nadu estatuen zehar ia 1.600 kilometroko ibilbidea egiten du Kanyakumari hirira arte.

Mendilerroaren mendirik altuena 2.695 metroko Anai Mudi da. 2012an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Paquin

**Anna Helene Paquin** (1982ko uztailaren 24a, Winnipeg, Kanada) kanado-zeelandaberritar aktore bat da, 11 urterekin *The Piano* filmean burututako antzezpenarengatik Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen. X-Men komikiei buruzko filmetan eta *True Blood* telesailean ere agertu da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Meteoro (argipena)

**Meteoro** hitzak adiera zenbait ditu.

* **meteoro** edo fenomeno meteorologikoa, hala nola euria, hodeiak, tximista;
* astronomian, meteoroa, gorputz bat atmosferara sartzean sorrarazten duen dizdira.
Spratly uharteak

**Spratly uharteak** 750 uharte, arrezife, arroka eta atoloiz osatutako uhartedia da, Hegoaldeko Txinako Itsasoan. Uhartedia Filipinak, Malaysia eta Vietnamen artean dago, eta bi hauetaz gain Brunei, Txina eta Taiwanek erreklamatzen dituzte. Guztira 4 kilometro koadro baino ez dituzte, baina 425.000 kilometro koadroko itsaso eremua daukate. Hegoaldeko Txinako Itsasoan guztira 3 uhartedi daude antzeko egoeran, 30.000 uharte baino gehiagorekin, eskualdeko gobernuak zailtzen duena. Uharteek eurek ez dute balio ekonomiko handiegirik, baina garrantzitsuak dira nazioarteko mugak ezartzerako garaian. Ez dago berezko populaziorik, baina hainbat herrialdek ezarri dituzte bertan eraikinak. Arrantza eta gas naturala dira interes ekonomiko nagusiak eurak bereganatzeko.

Uharte guztien artean 45etan militarrak bizi dira, bost herrialde ezberdinetakoak: Txina, Taiwan, Vietnam, Filipinak eta Malaysia. Gainera Bruneik eskualde ekonomiko berezia aldarrikatu du hego-ekialdeko eremu batean, Louisa uharrian. Herrialde hauen artean tentsioa dago gatazka hau konpondu artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izar (argipena)

**Izar** hitzak adiera zenbait ditu:

* izarra, objektu astronomikoa;
* izar iheskor, **izar loka** edo **izar uxoa**, meteoro mota bat;
* Izar, espainiar ontziola.
* Izar (izarra), (ε Boo / ε Bootis / 36 Bootis) **Mirac**, **Mirak**, **Mirach** edo **Pulcherrima**, izar baten izena.
* Izar ikurra:
** Izar gorria: Sozialismoaren eta komunismoaren ikurra.
** Afrikako Izar Beltza: Afrikako eta bereziki Ghanako sinboloa.
** Daviden izarra: judaismoaren ikurra.
Eskeak (jaiak)

[thumb|300px|Zingar-arrautze **biltzea**, [Berako inauteriak|Berako inauterietan.]]
**Jaietako eskeak**, **puska biltzeak** edo besterik gabe **biltzeak** lagun-taldeek herrietan zehar etxez etxe egiten dituzten ibilaldiak dira, kantuz, dantzaz eta jai giroan, jaiak ospatzeko dirua edo jaietan oturuntzak prestatzeko janaria eskatuz. Batzuetan, haurrak izaten dira eskeak egiten dituztenak eta orduan goxokiak eta txanponak ematen zaizkie. Euskal Herrian eskeak edo biltzeak Domu Santu bezperan, Gabon egunean, Olentzero pertsonaia lagun, Santa Agata jaian, inauterietan (Txitxi-burruntzi egunean oturuntzako janariak biltzeko, esaterako) eta udako herriko jaietan izaten dira.

## Kanpo estekak
Þingvallavatn

**Þingvallavatn** Islandiako aintzirarik handiena da, Þingvellir parke nazionalean.

Aintziraren inguruko faila eta arrakala sakonak, elkarrengandik urruntzen ari diren Eurasia eta Ipar Amerikako plaken mugimenduek eragin dituzte.

Þingvallavatn aintzira bi plaka hauen banatze puntuaren gainean dago.

## Kanpo estekak
Kerið

**Kerið** Islandiako antzinako sumendi baten kraterrean sortutako aintzira da.

## Ezaugarriak 
Eremu honetako krater-aintzira ugarietako bat da. Islandiako mendebaldeko eremu bolkanikokoa, Reykjanes penintsula eta Langjökull glaziarra barne hartzen dituena, galdara ukigabe eta bisualki identifikagarriena du. Galdara, 3.000 urte ingurukoa, arroka bolkaniko gorriz osatuta dago (beltzaren ordez), eremuko gainerako arroka bolkanikoarekin gertatzen den bezala, eta 55 metroko sakonera du gutxi gorabehera, 170 metroko zabalera eta 270 metroko luzera.

Kraterraren ertz gehienak inklinazio handia duen arren eta landaretza txikiz estalita dagoen arren, zati batek inklinazio txikiagoa du eta goroldioz estalita dago, eta erraz jaits daiteke. Aintzira ez da oso sakona (7 eta 14 metro artean, faktore klimatikoen arabera, besteak beste), baina lurzoruko mineralen ondorioz opaku eta akuamarina kolorekoa da.

## Irudi-galeria 

Crater volcánico Kerið, Suðurland, Islandia, 2014-08-16, DD 143.JPG
Crater volcánico Kerið, Suðurland, Islandia, 2014-08-16, DD 147.JPG
Crater volcánico Kerið, Suðurland, Islandia, 2014-08-16, DD 149.JPG
Kerið - volcanic crater (19993788868).jpg
2006-05-21-120455 Iceland Vaðlækir.jpg
Kerid - Krater Iceland.jpg

## Kanpo estekak
Bolido

thumb|300px|2013ko Txeliabinskeko **bolidoa**.

**Bolido** distira handi-handiko meteoroa da, bereziki Lurraren atmosferan eztanda egiten duena. Askotan, talka-uhinaren ondorioz, danbada soinua ere sorrarazten du. Bolidoaren definizio zehatzik ez badago ere, -14tik beherako itxurazko magnitudea beharko lukeen gorputz astronomikoa behar du izan. Bolido nabarmena 2013ko Txeliabinskeko meteoroa izan zen, bideoz jaso ahal izan zena.

## Kanpo estekak
Makabi

**Makabi** Ezkerraldeko (Bilboaldea, Bizkaia) musika talde bat zen, 2012an sortua eta 2016an desegima. Ska-punk abestien bertsioak egiten zituzten, haien konposizioak egiteaz gain.

## Izenaren jatorria 
Izena aukeratzea asko kostatu zitzaien arren, ezkerraldearekin identifikatuta sentitzen zirenez gero eta Makarraldea zutela gogoko horren inguruan izan behar zela argi zuten. Bilboko gazte egunera "Makarraldea Ruls" pankartapean agertu zen ezkerraldeko gazteria eta horren baitan sentitzen zirenez, eta taldekideetako batenbat ere pankarta horrekin zihoanez, bigarren bertsio bat egin nahi izan zuten eta hortik "Makabi". MAKArraldea BI (Makarraldea 2.0).

## Taldekideak 
* Kerman Rengel, abeslaria.
* Eneko Alda, baxua eta koruak.
* Julen Higuera, gitarra eta koruak.
* Ekhiotz Mancisidor, gitarra eta koruak.
* Jon Castañares (Txilo), bateria

## Lanak 
* *MAKARRALDEA* (2014-11-08) autoekoiztua.
** Mari Karmen
** Makarraldea http://www.youtube.com/watch?v=cuZ5UakkjwQ
** Beste erail bat http://www.youtube.com/watch?v=xabT8Lig4pM
** Gogoratzen ditut
** Mutxo txitxarrillo, poko rock and roll http://www.youtube.com/watch?v=umIepUUwlok
** La mafia del futbol
** harrapatua

## Kanpo estekak 
* Twitter
* Facebook
* Youtube
* Diskoa: https://www.youtube.com/watch?v=ApZZ3ezTwNg
Pablo Pineda

**Pablo Pineda Ferrer** (Málaga, Espainia, 1974ko abuztuaren 5a) andaluziar aktorea, hizlaria eta idazlea da. Ezaguna egin da Down sindromea izan arren, irakasle-eskolako diplomatua izateagatik; gaitz horrekin Europako lehen titulatua omen da. 2009an Donostiako Zinemaldian *Yo, también* filmari esker Zilarrezko Maskorra eskuratu zuen.

## Biografia 
Bere borroka beti beste pertsonekin batera ikastea izan da. Horregatik eskola publiko batean estudiatu zuen eta, ondoren, Hezkuntza berezian irakasle izateko ikasketak burutu zituen. Gaur egun Psikopedagogia bukatzen ari da. *Yo, también* filmari esker oso ezaguna egin zen. Pairatzen duen sindromea dela eta, nahiko figura mediatikoa bihurtu da. Bere esperientziak azaltzeko liburu bat idatzi du, *El reto de aprender. Un relato desde la diversidad*. Hitzaldiak ematen ditu, bestetik. Sntsibilizazio alorrean Adecco Fundaziorako lan egiten du.

## Filmografia 
* *Yo también* (Ni ere), 2009. Zuzendariak: Álvaro Pastor eta Antonio Naharro: Protagonistak: Lola Dueñas eta Pablo Pineda; bi aktoreek Zilarezko Maskorra irabazi zuten.

## Sariak 
* 2009an, Zilarrezko Maskorra aktore onenari.
* 2010, Aktore Berriari eskainitako Goya Saria, XXIV.edizioan.

## Bibliografia 
* *El reto de aprender. Un relato desde la diversidad*. Madril: San Pablo, 2013. 

## Kanpo estekak 
*  Pablo Pinedaren Twitterreko kontua.
*  Canal Sur TVko elkarrizketa.
*  Pablo Pinedaren fitxa IMDB datubasean.

## Erreferentziak
Batzorde

**Batzordea** edo **komitea** talde nagusi batek izendatutako talde txikia da, haren ordez erabakiak hartu, gai zenbait landu, jarduera bereziak antolatu edo eguneroko kudeaketa burutu ditzan. Ugariak dira *batzorde* izena duten taldeak, besteak beste ondorengo hauek:

* Batzorde Zentrala, alderdi politiko zenbaitetako erabakitze-organoa;
* Demokraten Batzorde Nazionala, Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata zuzentzen duen antolakuntza nagusia;
* Nazioarteko Olinpiar Batzordea, Lausanan (Suitzan) egoitza duen batzorde olinpikoa;
** Italiako Olinpiar Batzorde Nazionala;
* Euskararen Aholku Batzordea;
* Amnistiaren Aldeko Batzordeak;
* Europako Batzordea.

## Kanpo estekak
Olivier de Marliave

**Olivier de Marliave**, Gersen, Gaskoinian, jaiotako ikerlari, kazetari eta idazlea da. FR3 telebistarako ekoiztu dituen saioak direla eta, oso ezaguna da; saio horietako asko Pirinioen ingurukoak izan dira. Ikerlari bezala mitologia izan da bere intereseko gai nagusietariko bat. Garrantzi berezia dute gai horretaz prestatu dituen sintesi-lanak eta hiztegiak. Marliavek Jose Miguel Barandiaranen lanak Frantzian zabaldu ditu; *Mitología vasca* liburua frantsesera hark itzuli zuen, alegia.

## Ideia nagusia 
Olivier de Marliavek Pirinio osoa unitate bakar bezala aztertu du, bai kulturan baita mitologian ere. Pirinioetako eta Euskal Herriko mitologiek batasun bat osatzen dute. Hala ere beraien mugak ez daude erabat zehazturik, Greziar mitologian zein Erromatar mitologian bezala. Lan gutxi egin da Euskal mitologiaren oinarrietan sakontzeko, eta bere pertsonaiak, Jainko-Jainkosak eta heroiak sistematizatzeko. Olivierren ustez, "euskal kutsuak" estaltzen ditu Pirinio guztiak, maila ezberdinetan baina osorik. Toponimiak, etnologiak eta antropologiak horren berri ematen digute.

## Liburuak 
* *Guide du Maroc*. Paris: Larousse, 1986.
* *Trésor de la mythologie pyrénéenne*, éditions Esper (Toulouse), 1987. Bordel: Sud Ouest, 1996.
* *Panthéon pyrénéen*, Jean-Claude Pertuzéren marrazkiak, Loubatières, 1990.
* *Dictionnaire de mythologies basque et pyrénéenne*. Paris: Entente, 1993. Gaztelaniazko itzulpena: *Pequeño diccionario de mitología vasca y pirenaica*. Palma Mallorcakoa: José J. de Olañeta, 1995, Esteve Serrak itzulita.
* *Sources et saints guérisseurs des Landes de Gascogne*, L’Horizon chimérique, 1994. 1999an berrargitaratuta.
* *Saints, sources et sanctuaires du Pays basque*, L’Horizon chimérique/Aubéron, 1995
* *Pays basque*. Bordel: Sud Ouest, 1996
* *Fêtes et traditions du Pays basque*. Bordel: Sud Ouest, 1998
* *Dictionnaire du Bassin*. Bordel: Sud Ouest, 2002
* *Magie et Sorcellerie dans les Pyrénées*. Bordel: Sud Ouest, 2006
* ''Histoire de l'ours dans les Pyrénées : de la préhistoire à la réintroduction*. Bordel: Sud-Ouest, 2008
* *Dictionnaire de l'Ariège*. Bordel: Sud Ouest, 2008. 
* *Les Fêtes des Pyrénées*. Bordel: Sud Ouest, 2010.
* *Le monde des eunuques, La castration à travers les âges'', Paris: Imago, 2011 

## Kolaborazioak 
* Gilles Kerlorc'h eta Marc Large: *Landes secrètes, croquis sur le vif* Hitzaurrea: Olivier de Marliave, Éditions Cairn, 2004.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mitologia
1935eko Kontxako Bandera

[thumb|eskuinera|270px|[Jose Zubimendi esataria 1935eko Kontxako Banderako estropadak Igeldo menditik irratiz ematen.]]
**1935eko Kontxako Bandera** (Banderaren 43. ekitaldia) urte honetako irailaren 1 eta 19an jokatu zen, eta San Pedrok bere 11. Kontxako Bandera eskuratu zuen.

## Kontakizuna 
Sei traineruk hartu zuten parte. Faboritoak Orio eta San Pedro ziren. Oriok pisu txikiko traineru berria aurkeztu zuen, ur lasaietarako bikaina, baina itsaso txarra atera zen eta abiatu bezain laister, uharte parean, urez bete eta erretiratu beharra izan zuen. San Pedrok beraz jardunaldi biak irabazi eta Bandera eskuratu zuen Hondarribia (Lurra) ontziaren aurretik. Bi hauek izan ziren ohorezko txanda jokatu zutenak eta gainerakoek kontsolazio txanda jokatu zuten, aurreko igandeko denborak kontutan hartu gabe.

Bigarren igandean Kontxako Banderaren aurretik Oriok eta Hondarribiako gazteen traineru batek exibizio gisa egin zuten arraun eta Oriok San Pedro irabazlearena baino denbora hobea egin zuen.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
Exibizio estropada:

## Tripulazio irabazlea 
* San Pedro
** Patroia: Manuel Arrillaga "Aita Manuel"
** Arraunlariak: Juan Urzelaieta, Antonio Arrillaga,F Hilario Arrillaga, Paulino Arrillaga, Fidel Egurrola, Jose Mari Urrestarazu, Evaristo Agote, Blas Korta, Franzisko Mendizabal, Franzisko Alberdi, Florentino Pontesta, Gabino Otazo eta Sabino Egurrola

## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak
1934ko Kontxako Bandera

thumb|270px|Trainerua sototik ateratzen (1934)
**1934ko Kontxako Bandera** (Banderaren 42. ekitaldia) urte honetako irailaren 9 eta 16an jokatu zen, eta Oriok bere 9. Kontxako Bandera eskuratu zuen, bigarrena jarraian.

## Kontakizuna 
Lehenengo jardunaldian Orio eta San Pedroren arteko lehia estua izan zen, azkenean mirotzek 3 segunduren aldearekin irabazi zuten. Bigarren jardunaldian ordea San Pedro hirugarrena izan zen, Hondarribiak (Lurra) ere aurrea hartu baitzion. Ohorezko txanda Amaikak Bat taldeak osatu zuen. Oriok donostiarren trainerua erabili zuen bigarren jardunaldian eta San Pedrok hondarribiarrena.
Kontsolazio txandan Kaiku nagusitu zen.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* Emen Gatoxti
** Patroia: Domingo Mitxelena
** Arraunlariak: Tiburtzio Etxeberria, Ramon Solabarrieta, Francisco Abaurrea, Joakin Azkue, Joxe Kruz Lopetegi, Inazio Manterola, Inazio Sarasua, Agustin Arrillaga, Jose Mari Zumeta, Pedro Goikoetxea, Manuel Sarasua, Joxe Zumeta (Salmasti) eta Joxe Zumeta (Txanka).

## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Extended play

**EP** () ingeles jatorria duen sigla bat da, euskaraz erreprodukzio hedatua esan nahi duena. Grabaketa musika formatuan izen gisa erabiltzen da eta ez da album bat bezain luzea ezta bakun bat baino laburragoa.

Hasieran zazpi milimetro eta 33 bira minutuko (RPM) abiaduran grabatuta zeuden binilo diskoek izen hau hartu zuten. Abiadura aldaketa hau, bakun batekin konparatuz, 45 RPM-ra grabatuta zegoena, 25 minutuko iraupena lortzeko aukera ematen zion, 12 eta erdi minutu alde bakoitzeko. Biniloak 33 RPM-ra hirukoiztu zirenean, EP deitu zitzaien 7 hazbete eta abesti bat alde bakoitzeko zituzten diskoei.

21. mendean, disko konpaktuaren etorreraren ondorioz, EP eta LP (Long Play) baten desberdintasunak, ez dira nabarmentzen. Eskuarki, EP-ak 20-25 minutuko iraupena du, Mini-CD deiturikoak. Handik aurrera, LP bat bezala hartzen da.

## Kanpo estekak
Narmada ibaia

**Narmada** (devanagariz: नर्मदा; ) Indiako azpikontinentearen ibai nagusienetako bat da. Madhya Pradesh, Maharashtra eta Gujarat zeharkatzen dituen ibai honek 1.312 kilometroko luzera du. Zazpi ibai sakratuetako bat da hinduismoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1931ko Kontxako Bandera

thumb|270px|Hasierako txanpa.
**1931ko Kontxako Bandera** (Banderaren 39. ekitaldia) urte honetako irailaren 6ean eta 13an jokatu zen, eta San Pedrok bere 9. Kontxako Bandera eskuratu zuen, bosgarrena jarraian. Errepublikaren Bandera izan zen garaikurra.

## Kontakizuna 
Zazpi traineruk gipuzkoarrek hartu zuten parte estropadan. San Pedro, Orio eta San Juanen arteko lehia estua izan zen. Orio izan zen lehen jardunaldiko irabazlea baina bigarren egunean sanpedrotarrek erraz irabazi zuten estropada. Ohorezko txanda Donostiak osatu zuen.

Ez zen kontsolazio txandarik izan.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* San Pedro
** Patroia: Manuel Arrillaga "Aita Manuel"
** Arraunlariak: Felipe Otazo, Gabino Otazo, Paulino Arrillaga, Migel Arrillaga, Saturnino Arrillaga, Antonio Arrillaga, Manuel Arrillaga, Dionisio Arrillaga, Antonio Isasa, Sabino Egurrola, Franzisko Egurrola, Franzisko Betialde, Bizente Etxeberria, Santiago Korta eta Blas Korta

## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak
Tapti ibaia

**Tapti** (hindiz: ताप्ती, maratheraz: तापी, gujarateraz: તાપ્તી) Indiako azpikontinentearen ibai nagusienetako bat da. Madhya Pradesh, Maharashtra eta Gujarat zeharkatzen dituen ibai honek 724 kilometroko luzera du. Jatorrizko izena Tapi ibaia (sanskritoz: तापी) zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak