open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ivan Rakitić

**Ivan Rakitić** (Rheinfelden, Suitza, 1988ko martxoaren 10a) Suitzan jaiotako kroaziar futbolaria da.

Nazioartean, Ivanek Kroaziako futbol selekzio nazionalan jokatzen du. Aurretik Suitzako selekzioaren gazte mailetan jokatu zuen, baina selekzio absolutuan jokatzeari uko egin zion Kroaziako selekzioan, bere jatorrizko herrialdearen selekzioan jokatzeko.

## Palmaresa 
;FC Basel
* Suitzako futbol kopa (1): 2006–07.

;Schalke 05
* Alemaniako Futbol Kopa (1): 2010–11.

## Erreferentziak
Tetragonuru pozoitsu

**Tetragonuru pozoitsua** (*Tetragonurus cuvieri*) arrain pertziformeen espeziea da, itsaso tropikal eta epeletan bizi dena. Gehienez, 800 metroko sakoneran bizi da. 20 eta 70 cm. arteko luzera du.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tetrabrachiidae

**Tetrabrachiidae** arrain lofiformeen familia da, ekialdeko Indiako ozeanoa eta mendebaldeko Ozeano Barea artean bizi dena.

FishBasek bi espezie besterik ez dituela dio.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izpi (argipena)

**Izpi** hitzak adiera eta erabilera zenbait diru:

* **izpia**, zerbaiten zati mehe eta luzea (ikus, filamentu);
* **gurpil-izpia**;
* izpia, argi-lerroa;
* **izpiak**, erradiazio elektromagnetikoa,
** izpi infragorriak,
** izpi ultramoreak,
** izpi kosmikoak,
** X izpiak;
* Izpi, Bergarako enpresa.
Remizidae

**Remizidae** paseriformea ordenako hegazti familia da. Paridae familien izena dute.

## Generoa 
* *Remiz*
** *Remiz pendulinus*
** *Remiz macronyx*
** *Remiz consobrinus*
** *Remiz coronatus*
* *Anthoscopus*
** *Anthoscopus caroli*
** *Anthoscopus flavifrons*
** *Anthoscopus minutus*
** *Anthoscopus musculus*
** *Anthoscopus parvulus*
** *Anthoscopus punctifrons*
* *Cephalopyrus*
** *Cephalopyrus flammiceps*
* *Auriparus*.
** *Auriparus flaviceps*
* *Pholidornis*
** *Pholidornis rushiae*

## Kanpo estekak
Sittidae

**Sittidae** paseriforme ordena hegaztien familia bat da. 22 espezieako eta *Sitta* generoak ozaharra gehiago dituena.

## Espeziea 
* *Sitta*
** *Sitta europaea*
** *Sitta nagaensis*
** *Sitta cashmirensis*
** *Sitta castanea*
** *Sitta himalayensis*
** *Sitta victoriae*
** *Sitta pygmaea*
** *Sitta pusilla*
** *Sitta whiteheadi*
** *Sitta ledanti*
** *Sitta krueperi*
** *Sitta villosa*
** *Sitta yunnanensis*
** *Sitta canadensis*
** *Sitta leucopsis*
** *Sitta carolinensis*
** *Sitta neumayer*
** *Sitta tephronota*
** *Sitta frontalis*
** *Sitta solangiae*
** *Sitta oenochlamys*
** *Sitta azurea*
** *Sitta magna*
** *Sitta formosa*

## Kanpo estekak
Acrocephalidae

**Acrocephalidae** Passeriformes ordenako eta Sylvioidea gainfamiliako hegazti familia da. Batez ere hego eta mendebaldeko Eurasian banaturik daude, baina espezie batzuk Pazifiko aldean eta Afrikan bizi dira.

## Generoak 
* *Acrocephalus*
* *Hippolais*
* *Chloropeta*
* *Nesillas*

## Kanpo estekak
Certhiidae

**Certhiidae** paseriforme ordenako hegazti familia da. Bi genero eta hamar espezie dira, Ipar Hemisferioko eta Saharaz hegoaldeko Afrikako basoetan bizi direnak.

## Taxonomia 
* *Certhia*
** *Certhia americana*
** *Certhia brachydactyla*
** *Certhia discolor*
** *Certhia familiaris*
** *Certhia himalayana*
** *Certhia hodgsoni*
** *Certhia manipurensis*
** *Certhia nipalensis*
** *Certhia tianquanensis*
* *Salpornis*
** *Salpornis spilonotus*

## Kanpo estekak
Errusiako erdialdeko goi-ordokia

**Errusiako erdialdeko goi-ordokia** (), **Errusiako erdialdeko lautada** ere deitua, Ekialdeko Europako ordokiaren ekialdean dagoen goi-ordoki zabala da. 480.000 kilometro koadroko eremua hartzen du, Errusiako hego-mendebaldean (gehiena) eta Ukrainako ipar-ekialdean, eta Oka ibaitik Donetseraino hedatzen da. 1.000 kilometro inguruko luzera, iparraldetik hegoaldera, 480 kilometroko zabalera, eta 200–290 metro arteko garaiera ditu.

Administratiboki Errusiako Belgorod, Briansk, Kaluga, Kursk, Lipetsk, Oriol, Tula eta Voronezh oblastetan banaturik dago. Hiri nagusiak, berriz, Tula, Kursk, Briansk, Belgorod, Kaluga, Orel, Oskol eta Novomoskovsk dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Otaegi

**Mikel Otaegi Ibarzabal** (Donostia, Gipuzkoa, 1987ko maiatzaren 2a) pailazoa da.

Xabier Otaegiren semea da eta 2004an Txirri, Mirri eta Txiribiton junior taldea sortu zenean, *Txirri junior*ren papera hartu zuen, bere aitak bezala.

Aurerrago, 2010. urtean pailazo taldea utzi eta gaur egun Fernando Ruiz aktoreak egiten du *Txirri*ren pertsonaia (lehen *Txiribiton junior* zenak).
Tribu (argipena)

**Tribu** hitzak adiera zenbait ditu:

* tribu, gizatalde mota bat,
** Israelgo tribuak;
* matematikan, tribu edo σ-aljebra, multzo mota bat.
* biologian, tribu edo leinua, maila taxonomikoa.
* Hiri tribua edo azpikultura. Hirietan, kultura nagusi batetik bereizi eta ohitura, estetika, jarrera, hizkera edota sinesmen desberdinak dituen giza taldea.
* Antzinako erromatar tribuek funtzio soziala eta politikoa zuten.
Thaumatichthyidae

**Thaumatichthyidae** arrain lofiformeen familia bat da, mundu osoko ozeanoetan bizi direnak.

Lehen Oneirodidae familian zeuden sailkaturik baina senideak besterik ez dira.

## Espezieak 
* *Lasiognathus* generoa
** *Lasiognathus amphirhamphus* Pietsch, 2005.
** *Lasiognathus beebei* Regan & Trewavas, 1932.
** *Lasiognathus intermedius* Bertelsen & Pietsch, 1996.
** *Lasiognathus saccostoma* Regan, 1925.
** *Lasiognathus waltoni* Nolan & Rosenblatt, 1975.
* *Thaumatichthys* generoa
** *Thaumatichthys axeli* (Bruun, 1953).
** *Thaumatichthys binghami* Parr, 1927.
** *Thaumatichthys pagidostomus* Smith & Radcliffe, 1912.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La niña de tus ojos

***La niña de tus ojos*** (euskaraz *Zure neskato begikoa*) 1998ko Fernando Trueba espainiar zinema zuzendariaren tragikomedia filma bat da. Bertan, Penélope Cruz, Antonio Resines, Jesús Bonilla, Jorge Sanz, Loles León, Rosa María Sardà, Neus Asensi, Santiago Segura eta Miroslav Táborský aktoreek antzeztu zuten. Filma honen argazkigintzako arduraduna Javier Agirresarobe euskal herritarra izan zen.

Espainiako Gerra Zibilan zehar eta Bigarren Mundu Gerra aurretik, Espainiako zinemagintza ekoiztetxeak nagusiki Errepublikaren aldekoak zirenez, Frankistek Alemania Nazia eta Italia Faxistan filmatzea derrigortuak egon ziren, Berlingo UFa estudioetan filmatu zituzten filma horien artean 1938ko Florián Reyek zuzendu eta Imperio Argentina abeslari eta aktoreak antzeztutako *Carmen, la de Triana* ("Karmen Trianakoa") filma eta haren alemanezko *Andalusische Nächte* ("Andaluziar Gaua") zeudelarik.

Filmak zazpi Goya Sari irabazi zituen, Berlingo Zinemaldiko Zilarrezko Hartza Sarirako izendapena jaso zuelarik

## Argumentua 
Espainiako Gerra Zibila puri-purian dagoela, espainiar zinemagile eta aktore talde bat Alemania Nazira joan eta Berlin hiriburuko UFA estudian *La niña de tus ojos* ("Zure neskato begikoa") filmaren alemanezko eta gaztelaniazko bertsioa filmatzen dihardu.

Gerra atzean laga dutelako pozik eta aldi berean euren senideak eta lagunak egoera latz hartan gelditu direlako atsekabeturik, taldean bi joera politikoa duten kideek osatzen dute, euren buru Blas Fontiveros (Antonio Resines) zuzendaria dagoelarik. Lasterrera Joseph Goebbels (Johannes Silberschneider) alemaniar propaganda ministroaren abegikortasuna Macarena Granada (Penélope Cruz) espainiar flamenko abeslari, aktorea eta filmeko protagonistarekiko duen erakarpen sexualaren ondorioa besterik ez dela ohartuko dira, eta Alemanian andaluziarren papera antzezteko topatuko dizkien estra bakarrak naziek Kontzentrazio-zelaietatik ekarriko dizkien preso judu, errusiar eta ijitoak izango direla.

## Aktoreak 
* Penélope Cruz: Macarena Granada
* Antonio Resines: Blas Fontiveros
* Jorge Sanz: Julián Torralba
* Rosa Maria Sardà: Rosa Rosales
* Santiago Segura: Castillo
* Loles León: Trini Morenos
* Jesús Bonilla: Marco Bonilla
* Neus Asensi: Lucia Gandia
* Miroslav Táborský: Václav Passer
* Johannes Silberschneider: Joseph Goebbels
* Karel Dobry: Leo
* Götz Otto: Heinrich von Wermelskirch
* Hanna Schygulla: Magda Goebbels
* María Barranco: espainiar enbaxadorearen emaztea
* Juan Luis Galiardo: espainiar enbaxadorea

## Kanpo estekak 
* *La niña de tus ojos* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *La niña de tus ojos* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Synodontidae

**Synodontidae** arrain aulopiformeen familia da, mundu osoko itsaso tropikal eta azpitropikaletan bizi direnak.

## Sailkapena 
Familiak 65 espezie ditu, 4 generotan banaturik:
* Harpadontinae subfamilia:
** *Harpadon* generoa (Lesueur, 1825)
*** *Harpadon erythraeus* (Klausewitz, 1983)
*** *Harpadon microchir* (Günther, 1878)
*** *Harpadon nehereus* (Hamilton, 1822)
*** *Harpadon squamosus* (Alcock, 1891)
*** *Harpadon translucens* (Saville-Kent, 1889)
** *Saurida* generoa (Valenciennes, 1850) (21 espezie)
* Synodontinae subfamilia:
** *Synodus* generoa (Scopoli, 1777) (38 espezie)
** *Trachinocephalus* generoa (Gill, 1861)
*** *Trachinocephalus myops* (Forster, 1801)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aulopidae

**Aulopidae** arrain aulopiformeen familia da, mundu osoko itsaso tropikal eta azpitropikaletan bizi direnak.

Synodontidae familiakoek senide hurbilak ditu eta 60 cm.-ko luzere ere izan dezakete.

## Sailkapena 
* *Aulopus* generoa Cuvier, 1816
** *Aulopus bajacali* (Parin y Kotlyar, 1984)
** *Aulopus cadenati* (Poll, 1953)
** *Aulopus diactithrix* (Prokofiev, 2008)
** *Aulopus filamentosus* (Bloch, 1792)
* *Hime* generoa Starks, 1924
** *Hime curtirostris* (Thomson, 1967)
** *Hime damasi* (Tanaka, 1915)
** *Hime formosana* (Lee & Chao, 1994)
** *Hime japonica* (Günther, 1877)
** *Hime microps* Parin & Kotlyar, 1989
** *Hime pyrhistion* Gomon et al., 2013
* *Latropiscis* generoa Whitley, 1931
** *Latropiscis purpurissatus* (Richardson, 1843)
* *Leptaulopus* generoa Gomon et al., 2013
** *Leptaulopus damasi* (S. Tanaka (I), 1915)
** *Leptaulopus erythrozonatus* M. F. Gomon, Struthers & A. L. Stewart, 2013

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Umeå

**Umeå** ( ahoskatua; Umeko samieraz: *Ubmeje*, , ) Suediako iparraldeko udalerria da, Västerbotten konderrian dagoena, kostaldean. Unibertsitate hiria da eta 2014an Europako kultura-hiriburua izan zen.

## Etimologia 
Antzinako norvegierazko *Úma* hitzetik dator eta "orroa" esan nahi du, ziurrenik Ume ibaiaren indarrak sortzen duen soinuarengatik jarriko zioten.

## Historia 
Sami etniako nomadak bizi ziren lurraldea zen eta hauek ez zuten asentamendurik osatu, baina germaniarrak itsasoentzietan Botniako badian gora egin zuten eta lehen herrixkak finkatu zituzten. Umeåren lehen aipamena XIV mendekoa da. Hasieran parrokia bat izan zen, egurrezko eliza txiki bat zeukana. Samiak merkataritzan hasi ziren eta herri eskubideak jaso zituen baina 1590 hamarkadan galdu egin zituen.

1622an Gustavo II.a Adolfo erregeak hiria birfundatu zuen. 1638an berrogei etxe inguru zituen. 1714 eta 1720 artean errusiarrek erasotu egin zuten eta azkenean erre egin zuten erabat. 1874an hiriaren berregituiraketa egin zen baina 1888an suak berriz kixkali zuen. Hiria berreraikitzean urki dilindariak landatu zituzten etortbideetan suari aurre egiteko eta *Björkarnas Stad* ("urkiaren hiria") ezizena hartu zuen.

2014an, suediar agintariek indigenen kultura erabili zuten kultura hiriburu moduan promozioa egiteko. 45 milioi euroko aurrekontua izan du egitasmoaren bitartez 300 ekintza baino gehiago egin zituzten eta hirira 200.000 bat bisitari joan ziren.

## Geografia 
Botniako badian kokaturik dago, Ume ibaia itsasoratzen den puntuan. Udalerriak, guztira, 34,15 kilometro karratuko hedadura du, eta, 79.594 biztanle bizi dira bertan. Norrlandeko hiririk handiena eta herrialdeko osoko hamargarrena da.

Hiriaren ekialdean, Åsele udalerrian, Björnlandet Parke Nazionala dago.

## Klima 

## Kultura 
Hainbat museo daude Umeån, aipagarriena Bildmuseet Arte Garaikideko museoa da. 1981ean ireki zituen ateak Umeåko Unibertsitatearen barnean eta Suediako zein Nazioarteko Arte Garaikidea erakustea du helburu. Guitars – the Museum 2014ko Europako kultura-hiriburutzaren barnean ireki zen.

Hiriko tren geltokian *Lev!* izeneko artelana dago, 170 metrotako luzera duen beirazko artelana da. 2012an inauguratu zen.

## Kirolak 
Umeå IK futbol taldeak emakumezkoen talde indartsua du, Suediako zazpi liga lortzeaz gain birritan eskuratu UEFA Emakumezkoen Txapeldunen Liga, 2003 eta 2004an. Bost aldiz jokatu du finala.

## Iruditegia 

Irudi:Umeå rådhus.jpg|Umeåko udaletxea.
Irudi:Umeå University Campus pond-2012-06-06.jpg|Umeåko Unibertsitatea.
Irudi:Bildmuseet February 2013.jpg|Bildmuseet, Arte Garaikideko museoa.
Irudi:Västerbottens museum-2014-03-29.jpg|Västerbottengo museoa.
Irudi:Guitars-TheMuseum-2014-03-29.jpg|Guitars – the Museum.
Irudi:Ume alv in Umea.jpg|Ume ibaia.
Irudi:Norrlandsoperan small.jpg|NorrlandsOperan.
Irudi:Lev! – uppfart mot Järnvägstorget.JPG|*Lev!* artelana.
Irudi:Vänortsparken Umeå 07-06-30.jpg|Vänortsparken.
Irudi:Björnlandets nationalpark.jpg|Björnlandet Parke Nazionala.
Irudi:Umeå IK before the match 2.JPG|Umeå IK.

## Umeatar ezagunak 
* Jonna Sundling (1994- ), eskiatzailea, 2022an txapeldun olinpikoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Alboko (argipena)

**Alboko** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* geometrian, alboko angeluak, alde bat eta erpina komunak dituztenak;
* grafo teorian, bi ertz **albokoak** direla esaten da erpin komuna dutenean; bi erpin **albokoak** dira, berriz, ertz batek lotzen dituenean;
* futbolean, albokoa, zelaiko alboetan jokatzen duen jokalaria; ezker- eta eskuin-albokoak bereizi ohi dira;
* alboko kaltea, albo kalteak edo zehar kalteak, gerran zibilei eragindako kalteak izendatzeko eufemismoa, hedaduraz hizkera arruntean nahigabeko edo saihestu ezinezko ondorioak izendatzeko erabiltzen dena;
* hizkuntzalaritzan, alboko terminoak, sintagma baten alboan agertzen diren hitzak, horren esanahia zehaztea helburu dutenak;
* Alboko kaia, Santurtziko kaia.
Ablennes hians

***Ablennes hians*** *Ablennes* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Belonidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ablennes*
* Belonidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Arda Turan

**Arda Turan** (Istanbul, Turkia, 1987ko urtarrilaren 30a) turkiar futbolaria da. Gaur egun İstanbul Başakşehir FK taldean jokatzen du. Gainera, Turkiako futbol selekzio nazionalan jokatzen du.

## Palmaresa 
;Galatasaray
* Turkiako futbol liga (1): 2007–08.
* Turkiako futbol kopa (1): 2004–05.
* Turkiako futbol superkopa (1): 2008.

;Atlético de Madrid
* UEFA Super Cup (1): 2012.
* UEFA Europa League (1): 2011–12.
* Futboleko Espainiako Errege Kopa (1): 2012–13.
Telmatherinidae

**Telmatherinidae** arrain ateriniformeen familia da, ur gezakoak.

*Kalyptatherina helodes* izan ezik, guztiak Sulawesi uhartean (gehienak Malili aintziran) bizi dira.

Arrain txikiak dira, normalean 3 eta 8 cm. arteko luzera dute, nahiz eta luzeena den *Paratherina* generoak 24 cm. ere izan dezake.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antennablennius velifer

***Antennablennius velifer*** *Antennablennius* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Antennablennius*
* Blenniidae
Unión Demócrata Foral

**Unión Demócrata Foral** (**UDF**) nafar hauteskunde-zerrenda izan zen, 1987ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetan parte hartu zuena. Unión Demócrata Foral-Alderdi Demokrata Popularra-Alderdi Liberala (UDF-PDP-PL) alderdiek osatzen zuten eta Jaime Ignacio del Burgo zuen zerrenda burua. Hauteskundeetan 3 eserleku lortu zituen, eskuratutako 17.663 botoei esker (%6,32a). 1989, Alderdi Popularra sortu zenean, Aliantza Popularreko kideak haiekin bat egin zuten. Iruñeko udalean ere zinegotzi bat lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendebaldeko Siberiako ordokia

**Mendebaldeko Siberiako ordokia** () erdialdeko Errusian dagoen zabaldi handia da. Munduko ordoki handienetako bat da, 3.000.000&nbsp;km²ko eremua hartzen baitu.

## Geografia 
Mendebaldean Uralak ditu, iparraldean Kara itsasoa, ekialdean Jeniseiren harana, eta hegoaldean Turgaiko goi-ordokia, Kazakhstango goi-ordokia (Saryarka) eta Altai mendiak. Ob, Irtyx eta Jenisei ibaiek, eta haien adarrek, drainatzen dute lautada. Oso eskualde zingiratsua da; Vasiugango zingira, esate baterako, munduko hezegunerik zabalenetako bat da (53.000&nbsp;km²).

Hiri nagusiak Barnaul, Omsk, Tomsk, Novosibirsk, Tiumen, Surgut eta Pavlodar dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alianza Foral Navarra

**Alianza Foral Navarra** (**AFN**) nafar alderdi politikoa izan zen. Bere burua foruzalea zuen eta Espainiako 1978ko konstituzioaren aurkako botoa eskatu zuen. 1977ko Espainiako hauteskunde orokorretan, Alianza Popularrrekin bat egin zuen eta 21.900 boto lortu zituen. Ez zuen 1979ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetan parte hartu eta zenbait kide UPNra pasa ziren. Alderdi bera Alianza Popularrean sartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guillermo Fernández

**Guillermo Fernández Hierro** (Bilbo, Bizkaia, 1993ko maiatzaren 23a - ) Euskal Herritar futbolaria da.

## Biografia 
Aurrelari lanetan aritzen dena. Athleticeko harrobian hezia, 2013ko azaroaren 9an lehen talde zurigorriarekin debutatu zuen Levanteren aurka. Harrezgero Bigarren mailan talde ugaritan aritu da.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Mikel Cabieces

**Miguel Ángel "Mikel" Cabieces García** (Zugaztieta, ) bizkaitar politikaria da.

Zuzenbidea ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean. UGTn eta PSE-EEn lan egin ondoren, 1995 eta 2008 artean Portugaleteko alkate hautatu zuten. 2008ko apirilean gobernuko ordezkari izendatu zuten.

## Cabieces auzia 
2012ko hasieran, Cabiecesek Espainiako Gobernuaren ordezkaritzaren ardura utzi eta gutxira, bi alderditako "goi mailako politikariek" telefonoz deitu zioten Mario Fernández Kutxabankeko orduko presidenteari, eta Cabiecesentzat "lan irteera bat" bilatzeko eskatu zioten. Baina Kutxabankek Cabieces zuzenean kontratatzeari egoki iritzi ez eta Rafael Alkorta abokatuaren bulegora jo zuten. Kutxabankentzat aholkularitza lanak egiten zituen Alkortaren bulegoak. Cabieces hasi zen hilero Alkortaren bulegotik diru sariak kobratzen, eta bulegoak horren fakturak igortzen zizkion Kutxabanki, Cabiecesek bankuarentzat egindako lanak balira bezala.

## Erreferentziak
Bleach (manga)

Tite Kubok idatzitako eta ilustratutako akziozko manga eta anime bat da.

## Kanpo estekak 
* Bleach (manga)
Arnoglossus armstrongi

***Arnoglossus armstrongi*** *Arnoglossus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Arnoglossus*
* Bothidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Emmelichthyidae

**Emmelichthydae** arrain pertziformeen familia da. Itsaso tropikaletan, Indiako ozeanoan, hegoaldeko Ozeano Barean, ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Karibe itsasoan bizi dira, 100 eta 400 metro arteko sakoneran.

## Genero eta espezieak 
* *Emmelichthys* (Richardson, 1845)
** *Emmelichthys elongatus* (Kotlyar, 1982)
** *Emmelichthys karnellai* (Heemstra & Randall, 1977)
** *Emmelichthys nitidus* (Richardson, 1845)
** *Emmelichthys ruber* (Trunov, 1976)
** *Emmelichthys struhsakeri* (Heemstra eta Randall, 1977)
* *Erythrocles* (Jordan, 1919)
** *Erythrocles acarina* (Kotthaus, 1974)
** *Erythrocles microceps* (Miyahara & Okamura, 1998)
** *Erythrocles monodi* (Poll & Cadenat, 1954)
** *Erythrocles schlegelii* (Richardson, 1846)
** *Erythrocles scintillans* (Jordan eta Thompson, 1912)
** *Erythrocles taeniatus* (Randall eta Rivaton, 1992)
* *Plagiogeneion* (Forbes, 1890)
** *Plagiogeneion fiolenti* (Parin, 1991)
** *Plagiogeneion geminatum* (Parin, 1991)
** *Plagiogeneion macrolepis* (McCulloch, 1914)
** *Plagiogeneion rubiginosum* (Hutton, 1875)
** *Plagiogeneion unispina* (Parin, 1991)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernando Ibarra López-Dóriga

**Fernando Luis Ibarra López-Dóriga** (Getxo 1930eko otsailaren 10a - Madrid 2001eko azaroaren 15a) euskal noble, enpresaburu eta politikaria izan zen, Arriluce de Ybarrako II. markesa izan zena.

## Biografia 
Aita Fernando María Ybarra de La Revilla, Gerra Zibilean *Cabo-Quilates* itsasontzian eraila.

1953an markes izendatua, 1964 eta 1967 artean Getxoko alkatea izan zen. María del Carmen Careaga Salazar, Kadaguako IV. kondesarekin ezkondu eta alaba bat izan zuten, Carmen Ybarra Careaga.

## Erreferentziak
Erdialdeko Siberiako goi-ordokia

**Erdialdeko Siberiako goi-ordokia** () Siberiako erdialdean, Jenisei eta Lena ibaien artean, hedatzen den goi-lautada zabala da. 1.500.000&nbsp;km²ko eremua hartzen du.

## Geografia 
Mendebaldean Jenisei ibaia du, Iparraldeko Siberiako lautada iparraldean, Lena ibaia ekialdean, eta Ekialdeko Saian zein Baikal mendikateak hegoaldean. Batezbesteko garaiera 500-700 metro artekoa bada ere, Putorana mendigunea 1700 mra iristen da.

Ibairik garrantzitsuenak Jeniseiren arroko Angara, Tunguska Beherea eta Tunguska Harritsua, Piasina, Anabar, Oleniok eta Viliui (Lenaren adarra) dira.

Administratiboki Krasnoiarsk kraia, Sakha eta Irkutsk oblastaren artean banaturik dago.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brachaelurus waddi

***Brachaelurus waddi*** *Brachaelurus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Brachaeluridae familian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Brachaelurus*
* Brachaeluridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Harri arrain

**Harri arraina** (*Synanceia*) Synanceiidaeen familiako arrain generoa da. Munduko arrain pozoitsuenetariko batzuk ditu barnean, gizakiarentzat ere hilgarriak direnak.

Synanceiidae familiako genero tipoa den arren, batzutan Scorpaenidae familian sailkatzen dute.

## Espezieak 
Hona hemen generoaren espezieen zerrenda:
* *Synanceia alula* (Eschmeyer & Rama Rao, 1973)
* *Synanceia horrida* (Linnaeus, 1766)
* *Synanceia nana* (Eschmeyer & Rama Rao, 1973)
* *Synanceia platyrhyncha* (Bleeker, 1874)
* *Synanceia verrucosa* (Bloch & J. G. Schneider, 1801)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Symphysanodon

***Symphysanodon*** arrain pertziformeen generoetako bat da, Indiako ozeanoan, Ozeano Barean eta mendebaldeko Ozeano Atlantikoan bizi dena.

**Symphysanodontidae** familiako kide bakarra denez, genero monotipikoa da.

## Espezieak 
*Symphysanodon* generoaren espezieak honakoak dira:
* *Symphysanodon andersoni* Kotthaus, 1974
* *Symphysanodon berryi* Anderson, 1970
* *Symphysanodon disii* Khalaf & Krupp, 2008
* *Symphysanodon katayamai* Anderson, 1970
* *Symphysanodon maunaloae* Anderson, 1970
* *Symphysanodon mona* Anderson & Springer, 2005
* *Symphysanodon octoactinus* Anderson, 1970
* *Symphysanodon parini* Anderson & Springer, 2005
* *Symphysanodon pitondelafournaisei* Quero, Sptiz & Vayne, 2009
* *Symphysanodon rhax* Anderson & Springer, 2005
* *Symphysanodon typus* Bleeker, 1878
* *Symphysanodon xanthopterygion* Anderson & Bineesh, 2011

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shiraito ur-jauzia

Japoniako Honshu uhartearen erdialdean, Shizuoka prefeturako Fujinomiya hirian dagoen ur-jauzia da, Fuji-Hakone-Izu Parke Nazionalaren barnean, Fuji mendiaren eremuan.

Ur-jauzia sakratua izan da Fuji kultoaren barnean eta 1990an "Japoniako 100 ur-jauziak" izeneko zerrendan sartu zuten eta 2013an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen *Fujisan, toki sakratua eta argialdi artistikoaren iturria* multzoan sartu zuten.

## Iruditegia 

Irudi:Shiraito water fall 01.jpg
Irudi:Shiraito.jpg
Irudi:N2 Shiraito Falls 2.jpg

## Ikus, gainera 
* Fuji-Hakone-Izu Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Pilotu (argipena)

**Pilotu** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* **pilotua**, hegazkin, aireontzi, espaziontzi eta itsaontzietan nabigazioaz arduratzen den gidaria,
** Kapitain pilotu, euskal abesti herrikoia;
* pilotua, auto-lasterketako gidaria;
* ikerketa pilotua, batzuetan **esperientzia pilotu** ere deitua, planifikatzen ari den proiektu batean burutu beharreko pausoak, baliabideak eta sor daitezkeen oztopoak aurreikusteko aldez aurreko ikerketa, ikerketa nagusia baino garrantzi edo tamaina txikiagokoa (ikus, gainera, egingarritasun-ikerketa);
* estatistikan, lagin pilotua, lagin tamainaa aurretik kalkulatu ahal izateko behar den informazioa jaso ahal izateko lagin txikia;
* argi pilotua, berogailuetan piztuta egon ohi den gar txikia.
Creutzfeldt-Jakoben gaixotasun

**Creutzfeldt-Jakob gaixotasuna** entzefalopatia espongiformea da, gizakiengan eragiten duena eta heriotza dakarrena. Eritasun honek burmuinaren ahultze itzulezina dakar, infekzio-eragilearen aurrean erreakziorik eragin gabe ia. 50 eta 65 urte bitartean sortzen da eta gizonezkoetan zein emakumezkoetan agertzen da. Munduko edozein lekutan gerta daiteke, nahiz eta adituen ustez ez den urtean kasu bat baino gehiago izaten milioi bat biztanleko. Kasuen % 90ean lehenengo urtean izaten da heriotza, eta zenbaitetan, baita lehenengo hilabetean ere. Mintzatzeko ahalmena galtzen da, irenstea zailtzen da, gorputz-adarrak zurruntzen dira, aurpegiko giharrak uzkurtzen dira, eta sintoma horietako baten ondorioz iristen da heriotza. Kasuen % 10ean dementziak jotzen du gaixoa, eta zenbait urtez bizi daiteke hil aurretik, baina ez dago osa daitekeen arrastorik.

Creutzfeldt-Jakob gaixotasuna prioiek eragiten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kualifikazio (argipena)

**Kualifikazio** hitzak zerbaiti edo norbaiti zerbaiterako gaitasuna edo egokitasuna ematea edo horren ondorioa da:

* kualifikazio profesionala, lanbide, lanpostu edo ataza baterako langile batek behar duen gaitasuna;
* **kualifikazioa**, pertsonak baten hezkuntza eta prestakuntza-maila orokorra;
** titulu akademikoa.
Entzefalopatia

**Entzefalopatia** burmuinaren edozein eritasuna da hanturarik gabea (infekzioak, tumoreak…). Medikuntza modernoan, entzefalopatia ez da gaixotasun bakarra baizik eta sindrome bat, sorburu organikoak zein inorganikoak izan ditzakeena.

## Motak 
Entzefalopatia mota asko daude, hona hemen nabarmenenak:
* Entzefalopatia hepatikoa
* Entzefalopatia uremikoa
* Hashimotoren entzefalopatia
* Lyme gaitza
* Wernickeren entzefalopatia
* Entzefalopatia mitokondriala
* Behien entzefalopatia espongiforme

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Krimeako Barruti Federala

**Krimeako Barruti Federala** Errusiako barruti federala izan zen. Errusiako banaketa administratibo guztiak, barruti federaletan banatuak daude (, singularrean: ). Horietako bakoitza, zuzenean Errusiako presidenteak izendatutako ordezkari batek administratzen du.

2014ko martxoaren 21ean sortu zen barruti federalak, Errusiak Ukraina Krimeako penintsula anexionatu zuenean. Herri administrazioen efizientzia arintzeko asmoz, 2016ean barrutia desegin zen eta Krimea Hegoaldeko barrutian sartu zen.

## Osaketa 
## Kanpo estekak
La estanquera de Vallecas

***La estanquera de Vallecas*** (euskaraz *Vallescaseko tabako-saltzailea*) 1987ko Eloy de la Iglesia euskal herritar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da. José Luis Alonso de Santos antzerkigilearen izen berdineko antzezlanean oinarritua dago. Bertan, Emma Penella, José Luis Gómez, José Luis Manzano, Maribel Verdú, Antonio Gamero, Antonio Iranzo eta Juana Ginzo aktoreek antzeztu zuten.

Filma honetako soinu bandako *Vallekas* (1987) abesti nagusia Patxi Andion euskaldun kantautoreak konposatu eta abestu zuen

## Argumentua 
Leandro (José Luis Gómez), langabezian dagoen igeltseroa, eta Tocho (José Luis Manzano), haren laguna den mutil gaztea, Madril hiriko Vallecas auzoko tabako-denda batean lapurreta egiteko asmoz sartuko dira, baina estankoko Justa (Emma Penella) dendariaren ezusteko jarrerak euren asmoz zapuztuko du. Estankoaren kanpoaldean auzotarrek lapurrei oihu eta mehatxatu egingo diete, hortaz bi lapur kaskarrei dendako atea ixitea beste erremediorik ez zaie geldituko. Auzotarrek polizia ohartarazi eta haiek iristean kanpoaldeko plaza hustu eta gekari berrien zain kanpoaldean kokatuko dira. Estankoaren barnean, bi lapur lagun eta urduriak euren bi "bahituak" diren Justa dendaria eta Angeles (Maribel Verdú) ilobarekin liskarra izango dute, baina egoera baretzen doan heinean lauen arteko ezusteko adiskidetasuna sortuko da...

## Aktoreak 
* Emma Penella,- "Doña Justa" (1930-2007).
* José Luis Gómez,- "Leandro" (1940).
* José Luis Manzano,- "Tocho" (1962-1992).
* Maribel Verdú,- "Ángeles" (1970).
* Fernando Guillén,- "Maldonado" (1932-2013).
* Jesús Puente,- "Komisarioa" (1930-2000).

## Kanpo estekak 
* *La Estaquera de Vallecas* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *La Estaquera de Vallecas* filmaren trailer edo iragarlia ikusgai
Taractichthys steindachneri

***Taractichthys steindachneri*** *Taractichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bramidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Taractichthys*
* Bramidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Stichaeidae

**Stichaeidae** arrain pertziformeen familietako bat da.

## Generoak 
* *Acantholumpenus* Makushok, 1958
* *Alectrias* Jordan eta Evermann, 1898
* *Alectridium* Gilbert eta Burke, 1912
* *Anisarchus* Gill, 1864
* *Anoplarchus* Gill, 1861
* *Askoldia* Pavlenko, 1910
* *Azygopterus* Andriashev eta Makushok, 1955
* *Bryozoichthys* Whitley, 1931
* *Cebidichthys* Ayres, 1855
* *Chirolophis* Swainson, 1839
* *Dictyosoma* Temminck eta Schlegel, 1845
* *Ernogrammus* Jordan eta Evermann, 1898
* *Esselenichthys* Anderson, 2003
* *Eulophias* Smith, 1902
* *Eumesogrammus* Gill, 1864
* *Gymnoclinus* Gilbert eta Burke, 1912
* *Kasatkia* Soldatov eta Pavlenko, 1916
* *Leptoclinus* Gill, 1861
* *Leptostichaeus* Miki, 1985
* *Lumpenella* Hubbs, 1927
* *Lumpenopsis* Soldatov, 1916
* *Lumpenus* Reinhardt, 1836
* *Neolumpenus* Miki, Kanamaru eta Amaoka, 1987
* *Neozoarces* Steindachner, 1880
* *Opisthocentrus* Kner, 1868
* *Pholidapus* Bean eta Bean, 1897
* *Phytichthys* Hubbs, Jordan, 1923
* *Plagiogrammus* Bean, 1894
* *Plectobranchus* Gilbert, 1890
* *Poroclinus* Bean, 1890
* *Pseudalectrias* Lindberg, 1938
* *Soldatovia* Taranetz, 1937
* *Stichaeopsis* Kner, Steindachner eta Kner, 1870
* *Stichaeus* Reinhardt, 1836
* *Ulvaria* Jordan eta Evermann, 1896
* *Xiphister* Jordan, 1880
* *Zoarchias* Jordan eta Snyder, 1902

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sternopygidae

**Sternopygidae** arrain gimnotiformeen familietako bat da, Panama eta Hego Amerikako ur gezetan bizi dena.

## Generoak 
* *Archolaemus*
* *Distocyclus*
* *Eigenmannia*
* †*Humboldtichthys*
* *Japigny*
* *Rhabdolichops*
* *Sternopygus*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apteronotidae

**Apteronotidae** arrain gimnotiformeen familietako bat da, Panama eta Hego Amerikako ur gezetan bizi dena.

## Generoak 
FishBaseren arabera, familiak egun 88 espezie ditu, 15 generotan banaturik:
* *Adontosternarchus*
* *Apteronotus*
* *Compsaraia*
* *Magosternarchus*
* *Megadontognathus*
* *Orthosternarchus*
* *Parapteronotus*
* *Pariosternarchus*
* *Platyurosternarchus*
* *Porotergus*
* *Sternarchella*
* *Sternarchogiton*
* *Sternarchorhamphus*
* *Sternarchorhynchus*
* *Tembeassu*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cinclidae

**Cicnclidae** Passeriformes ordenako eta *Cinclus* generoako hegazti familia da. Baina espezie batzuk Pazifiko aldean Amerikan, Afrikan eta Europan bizi dira.

## Generoa 
* *Cinclus cinclus*
* *Cinclus leucocephalus*
* *Cinclus mexicanus*
* *Cinclus pallasii*
* *Cinclus schulzii*

## Kanpo estekak
Aegithalidae

**Aegithalidae** familiako hegazti paseriformea da, hamaika espezietako eta lau generoetako bat, leku menditsuetan bizi dena.

## Generoa 
***Aegithalos***
* *Aegithalos caudatus*
* *Aegithalos leucogenys*
* *Aegithalos concinnus*
* *Aegithalos niveogularis*
* *Aegithalos iouschistos*
* *Aegithalos fuliginosus*

***Leptopoecile***
* *Leptopoecile sophiae*
* *Leptopoecile elegans*

***Psaltriparus***
* *Psaltriparus minimus*

***Psaltria***
* *Psaltria exilis*

## Kanpo estekak
Bake lerroak

[thumb|250px|[Belfasteko Springmartin Road auzoko bake lerroaren aireko ikuspegia (5,5 km da); amaieran polizia-etxe bat du.]]

**Bake lerroak** edota **Bake harresiak** (ingelesez *peace lines* edota *peace walls*) Ipar Irlandako hainbat hiritako auzoetan Ipar Irlandako gatazkan irlandar nazionalistak eta unionistak elkarrengandik bereizteko eraiki ziren segurtasun-lerroak dira.

Gehienak Belfast hirian egon arren, Derry, Portadown eta Lurgan udalerrietako auzuneetan ere eraiki ziren.

Bake lerro batzuk ehunka metro luze dira eta beste batzuek 5 kilometro luzera dute. Burdina, adreilu, hormigoi edota altzairuzkoak dira, eta gutxi gorabehera 7,6 metroko garaiera dute. Batzuetan lerro horien bi aldeak elkar komunikatzen dituzten ateak dituzte, eta egunez irekita eta gauez itxita egoten dira.

## Iruditegia 

Irudi:Belfast peace line Cupar Way.jpg|Belfasteko Cupar Way eremuko bake lerroa protestanteen aldetik ikusia.

## Ikus gainera 
* Zisjordaniako israeldar harresia
* Berlingo harresia

## Kanpo estekak
Zisjordaniako israeldar harresia

[thumb|200px|Zisjordaniako mapa, bertan Israeldar Harresiaren ibilbidea gorriz adierazia ikus daiteke ([2006ko uztaileko egoera.]]
[thumb|*[Gernika (margolana)|Guernica* irudikatzen duen grafitia Israelgo Zisjordanian dagoen bereizketa harresian, 2011n.]]
**Zirjordaniako israeldar harresia** (; ) Israelgo gobernuak Zisjordania inguratuz eraikitzen ari den harresia da, gaur egun oraindik amaitu gabe dago. Harresi honen %10a Lerro Berdearen ibilbidea jarraitzen du, beste gainontzeko %80a Zisjordaniako lurretan barneratzen delarik, Zisjordanian dauden israeldar kokalekuak bereganatu asmoz zenbait lekutan 20 kilometro barneratuz, tartean Ariel, Gush Etzion, Emmanuel, Karnei Shomron, Guiv'at Ze'ev, Oranit eta Maale Adumim israeldar kolonoen kokapenak daudelarik. Eraikitzetik amaitzean Zisjordaniako lurraldearen %10a inguru Israelgo aldean geldituko da, 2006ko proiektuaren arabera behin amaituta 721 kilometro luze izango zituen.

Harresi honen proiektuak israeldar eta palestinarren arteko liskar eta eztabaida larriak sorrarazi ditu, NBEak nahiz mundu osoko giza eskubideen aldeko erakundeek Israelgo gobernua kritikatu dutelarik. 2004ean Nazioarteko Justizia Auzitegia legez kanpokoa zela aldarrikatu eta hura lehen bai lehen eraitsi behar zela aipatu zuen. Halere, 2008ko abuztuan 721 kilometro luzeko proiektuaren %58a jadanik eraikia zegoen, %9a eraikitze lanetan zen, eta gainontzeko %33a proiektuan mantendua baina oraindik eraikitzeke zegoen.

## Harresia 
Zisjordanian eraikitako harresia oso ezaguna da. Ariel Sharon ministroak jarri zuen martxan proiektu hau, eta eraikitzeko 15 urte baina gehiago behar izan dituzte. Harresiak, 720 kilometroko luzera du, non %80 Palestinako lurrak barneratzen dituen eta beste hainbat lekutan 20 kilometro.

Gainera, eraikitzen zeuden bitartean, Hagako Nazioarteko Justizia Auzitegiak ez zuen onartu eta Nazio Batuen Erakundeko Batzar Nagusiak alde batera uzteko eskatu zion Israeli. Honek, ez zuen gelditu. Geroago, 2014an Frantzisko Aita Santuak bisita egin ondoren, gelditzeko eskatu zion Israeli eta lanak gelditu zituzten. Hala ere, urtebete beranduago Israelek lanarekin jarraitu zuen Vatikanoak Palestina estatutzat onartzean.

## Historia 
Harresi hau eraikitzean, ehunaka familia palestinarrek beraien lurrak galdu zituzten. Ardoa egiteko behar zituzten mahastiak harresiaren beste aldean gelditu zirelarik. Gainera, galera handia izan zen kristauentzat hauek lurrak galdu zituztelako eta ondorioz, diru iturria ere. Urte asko lurrak lantzen eta zaintzen egon ostean, orain ezin dituzte zaindu.

## Iruditegia 

Irudi:Israeli West Bank Barrier.jpg|Hormigoizko harresiak ibilbide osoaren %10a suposatzen du.
Irudi:West Bank Fence South Hebron.JPG|Alanbre-hesia Meitar udalerriaren parean, eta Beerxeba eta Hebron hirien arteko errepidean.
Irudi:Checkpoint near Abu Dis.jpg|Israeldar Armadaren kontrolgunea Jerusalendik hurbil.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ipar Irlandako bake harresiak
* Berlingo harresia

## Kanpo estekak
Ulia (argipena)

**Ulia** izenak adiera zenbait ditu:
* Ulia mendia, Donostiako mendia;
* Uliako parkea, Uliako mendian ofizialki definituta dagoen parkea;
* Ulia (auzoa), Donostiako auzoa, Ategorrieta, Manteo eta Ulia Barren auzuneak barne hartzen dituena.
Cisticolidae

**Cisticolidae** familiako hegazti paseriformeen izen arrunta da.
Mundu zaharran bizi eta habia egiten Asian tropikoa baitute Australasian eta Afrikan salbu.

## Generoa 
*Apalis*
*Artisornis*
*Bathmocercus*
*Calamonastes*
*Camaroptera*
*Cisticola*
*Drymocichla*
*Eminia*
*Euryptila*
*Heliolais*
*Hypergerus*
*Incana*
*Malcorus*
*Neomixis*
*Oreophilais*
*Orthotomus*
*Phragmacia*
*Phyllolais*
*Poliolais*
*Prinia*
*Sceptomycter*
*Schistolais*
*Scotocerca*
*Spiloptila*
*Urolais*
*Urorhipis*

## Kanpo estekak
Phylloscopidae

**Phylloscopidae** familiako hegazti paseriformeen ordena da.
Eurasian eta Afrikan itxuraz txantxangorriaren antzekoak dira.

## Generoa 
* *Phylloscopus*
* *Seicercus*

## Kanpo estekak
Xenobrama microlepis

***Xenobrama microlepis*** *Xenobrama* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bramidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Xenobrama*
* Bramidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Casanova

**Casanova** izan daiteke:

## Biografiak 
* Giacomo Casanova, XVIII. mendeko italiar idazle eta abenturazalea
* Rafael Casanova, kataluniar abertzalea
* Santu Casanova, korsikerazko idazlea

## Filmak 
* *Casanova*, 1976an Federico Fellinik egina.
* *Casanova*, 2005ean Heath Ledgerrek antzestua

## Toponimoak 
* Casanova (Korsika Garaia), Korsikako udalerria
* Casanova (Virginia), Estatu Batuetako herria
Synbranchidae

**Synbranchidae** arrain hezurdunen familietako bat da, Synbranchiformes ordenakoa.

Erdialdeko Amerikako, Hego Amerikako, Asiako eta mendebaldeko Afrikako eskualde tropikaletan bizi dira, gehienetan ur gezan, baina baita ibaien bokaletan ere.

## Genero eta espezieak 
FishBasek 20 espezie dituela dio:
* *Macrotrema* generoa (Regan, 1912)
** *Macrotrema caligans* (Cantor, 1849)
* *Monopterus* generoa (Lacepède, 1800)
** *Monopterus albus* (Zuiew, 1793)
** *Monopterus boueti* (Pellegrin, 1922)
** *Monopterus cuchia* (Hamilton, 1822)
** *Monopterus desilvai* (Bailey y Gans, 1998)
** *Monopterus digressus* (Gopi, 2002)
** *Monopterus eapeni* (Talwar, 1991)
** *Monopterus fossorius* (Nayar, 1951)
** *Monopterus hodgarti* (Chaudhuri, 1913)
** *Monopterus indicus* (Silas y Dawson, 1961)
** *Monopterus roseni* (Bailey y Gans, 1998)
* *Ophisternon* generoa (McClelland, 1844)
** *Ophisternon aenigmaticum* (Rosen eta Greenwood, 1976)
** *Ophisternon afrum* (Boulenger, 1909)
** *Ophisternon bengalense* (McClelland, 1844)
** *Ophisternon candidum* (Mees, 1962)
** *Ophisternon gutturale* (Richardson, 1845)
** *Ophisternon infernale* (Hubbs, 1938)
* *Synbranchus* generoa (Bloch, 1795)
** *Synbranchus lampreia* (Favorito, Zanata eta Assumpção, 2005)
** *Synbranchus madeirae* (Rosen eta Rumney, 1972)
** *Synbranchus marmoratus* (Bloch, 1795)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Synaphobranchidae

**Synaphobranchidae** arrain angiliformeen familietako bat da, mundu osoko ur epel eta tropikaletan bizi dena.

23 eta 160|cm. arteko luzera dute. Itsasoen hondoetan bizi dira, baita 3.700 metroko sakoneran ere.

## Genero eta espezieak 
FishBasek 38 espezie dituela dio:, baina beste adituek (ITISek adibidez) *Simenchelys* generoak bere familia duela diote, Simenchelyidae izenekoa.
* **Ilyophinae** subfamilia
** *Atractodenchelys* generoa (Robins eta Robins, 1970)
*** *Atractodenchelys phrix* (Robins eta Robins, 1970)
*** *Atractodenchelys robinsorum* (Karmovskaja, 2003)
** *Dysomma* generoa (Alcock, 1889)
*** *Dysomma anguillare* (Barnard, 1923)
*** *Dysomma brevirostre* (Facciolà, 1887)
*** *Dysomma bucephalus* (Alcock, 1889)
*** *Dysomma dolichosomatum* (Karrer, 1982)
*** *Dysomma fuscoventralis* (Karrer eta Klausewitz, 1982)
*** *Dysomma goslinei* (Robins eta Robins, 1976)
*** *Dysomma longirostrum* (Chen eta Mok, 2001)
*** *Dysomma melanurum* (Chen eta Weng, 1967)
*** *Dysomma muciparus* (Alcock, 1891)
*** *Dysomma opisthoproctus* (Chen eta Mok, 1995)
*** *Dysomma polycatodon* (Karrer, 1982)
*** *Dysomma tridens * (Robins, Böhlke eta Robins, 1989)
** *Dysommina* generoa (Ginsburg, 1951)
*** *Dysommina proboscideus* (Lea, 1913)
*** *Dysommina rugosa* (Ginsburg, 1951)
** *Ilyophis* generoa (Gilbert, 1891)
*** *Ilyophis arx* (Robins, 1976)
*** *Ilyophis blachei* (Saldanha eta Merrett, 1982)
*** *Ilyophis brunneus* (Gilbert, 1891)
*** *Ilyophis nigeli* (Shcherbatxev eta Sulak, 1997)
*** *Ilyophis robinsae* (Sulak eta Shcherbatxev, 1997)
*** *Ilyophis saldanhai* (Karmovskaya eta Parin, 1999)
** *Linkenchelys* generoa (Smith, 1989)
*** *Linkenchelys multipora* (Smith, 1989)
** *Meadia* generoa (Böhlke, 1951)
*** *Meadia abyssalis* (Kamohara, 1938)
*** *Meadia roseni* (Mok, Lee eta Chan, 1991)
** *Thermobiotes* generoa (Geistdoerfer, 1991)
*** *Thermobiotes mytilogeiton* (Geistdoerfer, 1991)

* **Simenchelyinae** subfamilia
** *Simenchelys* generoa (Gill, 1879)
*** *Simenchelys parasitica* (Gill, 1879)

* **Synaphobranchinae** subfamilia
** *Diastobranchus* generoa (Barnard, 1923)
*** *Diastobranchus capensis* (Barnard, 1923)
** *Haptenchelys* generoa (Robins eta Martin, 1976)
*** *Haptenchelys texis* (Robins eta Martin, 1976)
** *Histiobranchus* generoa (Gill, 1883)
*** *Histiobranchus australis* (Regan, 1913)
*** *Histiobranchus bathybius* (Günther, 1877)
*** *Histiobranchus bruuni* (Castle, 1964)
** *Synaphobranchus* generoa (Johnson, 1862)
*** *Synaphobranchus affinis* (Günther, 1877)
*** *Synaphobranchus brevidorsalis* (Günther, 1887)
*** *Synaphobranchus calvus* (Melo, 2007)
*** *Synaphobranchus dolichorhynchus* (Lea, 1913)
*** *Synaphobranchus kaupii* (Johnson, 1862)
*** *Synaphobranchus oregoni* (Castle, 1960)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Synanceiidae

**Synanceiidae** arrain eskorpeniformeen familietako bat da, Indiako ozeanoan eta Ozeano Barean bizi dena.

Genero tipoa *Synanceia* (harri arrainak), batzutan Scorpaenidae familian sailkatua dena.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Casanova (Korsika Garaia)

**Casanova** Frantziako administrazioaren menpeko Korsika Garaia departamentuko udalerri bat da, Korsika eskualdean kokatua.

## Erreferentziak 
* INSEE

## Kanpo estekak
Arandoi

thumb|240px|Usoaren arandoia (8) duodenoaren eskuinean, hanken artean.
**Arandoia** hegazti, krokodilo eta hainbat narrastiren, gastropodoren, zizareren, krustazeoren eta arrainen urdailaren zati gihartsua da. Bere funtzioa janaria txikitzea da, batzuetan harritxoen laguntzarekin. Hegaztietan paparoaren ondoren dago, adarkizko geruza batez babestua. Ornogabeetan, digestio-hodiaren zati loditua, hegaztien paparoaren antzeko funtzioa duena, alegia, janaria beratzea.

### Elikadura 
Sinonimoak: biro, errota, paparo, gera, hera. Hegaztien urdaila da eta ez du zerikusirik ugaztunenaren timoarekin (gibelerrai, eznaki, bigel, hazikontxo edo xuribarearekin) nahiz eta gaztelaniazko izena berdina izan.

### Sukaldaritza 
Arandoia, gibel eta bihotzarekin batera, hegaztien erraietako bat da eta, jangarri izan dadin, lehenik, hustu egin behar da; ondoren, barru-azala erauzi, bota eta gainerakoa zorrozki garbituta bakarrik kozinatu ahal izango da. Hegazti basatien arandoiek berun kantitate handiegia izan dezakete, animaliak perdigoiak hartu edo (ahateak, adibidez) arrantzako berunak irentsi baditu. Ez da komeni atal hori jatea, beraz, non eta hazkuntzakoa ez den.

## Kanpo estekak
Malvales

**Malvales** landare loredunen ordena bat da. 9 familia eta 6.000 espezie dauzka. Kotoi-landarea, adibidez, malva bat da.

## Familia 
* Bixaceae
* Cistaceae
* Cytinaceae
* Dipterocarpaceae
* Malvaceae
* Muntingiaceae
* Neuradaceae
* Sarcolaenaceae
* Sphaerosepalaceae
* Thymelaeaceae

## Kanpo estekak
Land and Freedom

***Land and Freedom*** edota ***Tierra y Libertad*** () 1995eko Ken Loach ingeles zinema zuzendariaren gerra drama filma bat da. Bertan, Ian Hart, Rosana Pastor, Icíar Bollaín, Jordi Dauder, Tom Gilroy, Marc Martínez eta Fréderic Pierrot aktoreek antzeztu zuten.

Espainiako Gerra Zibilan girotua eta George Orwell ingeles idazlearen *Homage to Catalonia* eleberrian oinarritua dago, hartan idazleak espainiar gatazka militarrean izandako bizipenak kontatzen dituelarik. Canneseko Zinemaldian Epaimahaiaren Saria irabazi zuen.

## Sinopsia 
1936ko udazkena. David Carr (Ian Hart) ezkertiar pentsamoldea duen eta langabezian dagoen mutil gazte ingeles bat da, Liverpool hiria laga eta Espainiako Gerra Zibilan Nazioarteko Brigadarekin Espainiako Bigarren Errepublikaren alde Aragoiko frontean borrokatzea erabakiko du. Han Espainia, nahiz Europa eta AEBtik errepublikaren alde borrokatzeko iritsitako miliziano ugari ezagutuko ditu, tartean Blanca (Rosana Pastor) espainiar neska gazte anarkista eta erakargarria. David eta Blanca askatasunaren defentsaren alde borrokatzen ari direla guztiz konbentzituta daude. Gizakien arteko berdintasuna, lursailen banaketa justua eta maila sozialen desagerpena dira bi gazteek defendatzen dituzten idealak. Baina batzuetan etsaia aurkarien aldean baino norberaren aldean izan egon ohi da.

## Aktoreak 
* Ian Hart: David
* Rosana Pastor: Blanca
* Frédéric Pierrot: Bernard
* Icíar Bollaín: Maite
* Tom Gilroy: Lawrence
* Marc Martinez: Vidal

## Kanpo estekak 
* *Land and Freedom* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Land and Freedom* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Paparo

thumb|240px|Usoaren paparoa (4) digestio-sistemaren hasieran.
**Paparo** animalia askoren zintzur-hesteko poltsa-formako zabalgunea da, janaria gordetzeko eta digestio aurretik beratzeko balio duena. Hegazti, gastropodo, zizare, izain eta intsektuek dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hirudinea

**Hirudineo** (**Hirudinea**) anelidoen filum-eko izen bereko klaseko metazooez esaten da. Gehienak zurdadunak dira. Gorputzaren muturretan bentosa bana dute. Ahoa barailaduna eta tronpa modura luza daitekeena dute. Arnasa azaletik hartzen dute. Hermafroditak dira gehienak, eta ur gezatan bizi dira ia denak. Izaina, esate baterako, hirudineoa da.

## Taxonomia 
* Acanthobdellidea infraklasea
* Euhirudinea infraklasea
** Rhynchobdellida ordena
*** Glossiphoniidae familia
*** Piscicolida familia
** Arhynchobdellida ordena
*** Gnathobdela familia, tartean izaina (*Hirudo medicinalis*).
*** Pharyngobdella familia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isats arantzadun

**Isats arantzaduna** (*Calicotome spinosa*) Fabaceae familiako zuhaixka da, hiru metroko altuera ere izan dezakeena. Mendebaldeko Mediterraneoan du jatorria eta lore horiak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clitellata

**Klitelatua** (**Clitellata**) keta gutxi, parapodiorik ez eta kliteloa denboraldi batean bederen duten anelidoen taldea. Oligoketoak eta hirudineoak hartzen ditu bere baitan baina hau ez da sailkapen guztietan onartzen. Guztira, 8000 espezie inguru ditu, ur gezan eta ozeanoetan bizi direnak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izain

thumb
**Izaina** (*Hirudo medicinalis*) ur gezetako zizare mota xurgatzailea da, gorputzetik odola ateratzeko erabiltzen zena.

[ezkerrera|thumb|200x200px|[Biktoriano Iraolaren komikia (1894)]]

Jatorriz Europakoa, milaka urtez erabili izan da medikuntzan.

Espezie hirudineo hau ez da erabilera sendagarria duen bakarra, *Hirudo orientalis*, *Hirudo troctina*, *Hirudo verbana*, *Hirudinaria manillensis* mexikarra eta *Macrobdella decora* ipar-amerikarra ere erabiltzen dituzte eta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isats

**Isats** izan daiteke:

**Biologian:**

* Isats arrunt (*Cytisus scoparius*), zuhaixka lore-horia, abar mehe eta malgu ugari, eta hosto gutxi dituena.
* Espainiar isats (*Spartium junceum*), Fabaceae familiako basa landarea.
* Isats arantzadun (*Calicotome spinosa*), Fabaceae familiako basa landarea.
* Isats edo buztan, animalia askoren bizkarrezurra amaitzen den luzakina.
* Isats edo arrainen hegala.

**Aeronautikan:**

* Isats (aeronautika), hegazkin baten atzeko partea, alde batera eta bestera edo gora eta behera joateko lemak dituena.

**Balistikan:**

* Isats (balistika), jaurtikitako bala, misil edo kidekoren batek atzealdean daraman sistema, tirobidea tinkotzearren ezartzen dena

**Astronomian:**

* Meteoro isatsa, arrasto argitsua, meteoro batek atmosferaren geruza trinkoenetatik igarotzean sortzen duena.
* Kometa isatsa, kometa baten zati bereizgarria, Eguzkira hurbildu ahala sortzen zaiona.

## Erreferentziak