Saseta defentsa-sistema

**Saseta defentsa-sistema** Espainiako Gerra Zibilean Eusko Gudarosteko Kandido Sasetak, Andatzako mendilerroan, sortutako defentsa-sistema izan zen. Ia armarik gabe, 1936ko abuztuak 16tik irailak 19ra, 34 egunez, geldiarazi zuten tropa kolpisten aurrerapena Oria ibaiaren ezkerraldean, Aduna, Zizurkil, Asteasu eta Usurbilgo udalerrietan. Bertara joan ziren Azpeitiko Loiolako santutegiko kuarteleko Eusko Gudarostearen lehen gudariak Kandiko Sasetak zuzenduta eta han hil ziren Eusko Abertzale Ekintza eta Eusko Alderdi Jeltzaleko lehen gudariak.

## Testuingurua 
### Kolpistak 
1936ko uztailaren 17 eta 18an Espainiako armadaren zati batek Espainiako Bigarren Errepublikaren gobernuaren aurkako altxamendu militarra egin zuen. Militar monarkiko eta erreakzionarioen estatu-kolpeak porrot egin zuen, baina Espainiako Gerra Zibila eragin zuen. Gipuzkoan estatu-kolpeak ez zuen arrakastarik izan, eta horrek azaltzen du beste probintzia batzuetako soldaduen presentzia. Tontorrera iritsi aurretik, goizean Donostiako San Bartolomeko kuarteletik ateratzen ikusitako Donostiako Euzko Gaztediko, Errenteriako eta Pasai Donibaneko ehun mendigoizale ingururekin egin zuen topo kazetariak. Kazetaria joan zenean arratsaldea aurrera zihoan eta Kandido Saseta gudarien patruilak mendiko leku desberdinetan banatzen ari zen.

### Santa Marinaren defentsa 
[thumb|[Asteasuko Santa Marina ermita]]
Irailaren 2an Andazarratetik aurrera egin eta Asteasuko Santa Marina ermitako posizio aurreratua defendatzen zuten mendigoizaleek kolpisten erasoa jasan zuten. Hiru orduko borrokaren ondoren erreketeen zutabeak atzera egitea lortu zuten. Hiru mendigoizale eta hamabi errekete hil ziren. Zigarro bat piztu zuen eta hark ateratako argitasuna ikusita frankistek tiro egin zioten buruan. Gerra Zibilean hildako Eusko Abertzale Ekintzako lehen gudaria izan zen.

Irailaren 18an, beste ekintzale bat hil zuten Zarateko bentan, 25 urteko Klaudio Olabarri basauriarra. Bere omenez sarjentu zen EAEko batailoiak bere izena hartu zuen: EAEren Olabarri infanteriako batailoia (EAE-1, ofizialki 1936ko urrian eratu zuten).

### Zarateko bentaren defentsa 
[thumb|[Zarateko benta eta Zarateaitz 1947an]]
Irailaren 18an, 2 eraso jo zituzten frankistek Zarateko bentaren aurka. Batetik, errekete batzuk Belkoaindik atera ziren, nagusien baimenik gabe, Zarate konkistatzeko asmoz. Helburutik 500 metro ekialdera zeudenean, Ipidegi inguruan, gudariek aurre egin zieten eta 15 errekete inguru hil ziren. Bestetik, gerra-gurdi batzuek Zarateko benta inguruan aurrera egin zuten, Molina komandante frankistaren indarrak atzean zituztela, baina lurraren baldintza txarren ondorioz hasierako posizioetara itzuli behar izan zuten. Atzera egitean teniente bat hil zen eta tropako bost soldadu zauritu ziren.

### Defentsa-sistemaren erorketa 
Pablo Cayela militar kolpista behin-betiko erasoaldia prestatzen ari zen. Bere tropa gehienak Zizurkil eta Asteasun pilatu zituen eta Adunan ezarri zuen, bertan kontzentratu zituen bere ofizialak. Irailaren 19an, larunbata, Santa Marina ermita eta Irumuño mendiaren hegaleko hainbat posizio hartu zituzten. Hamar hildako eta bederatzi zauritu izan zituzten. Operazio militar ari esker defentsa-sistemaren mendebaldeko mutur osoa hartu zuten. Goizaldera, Kandido Sasetak bere tropak Zarateaitzetik erretiratu zituen. Irailaren 20an, Cayuelak posizioak erabat okupatu zituen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Almorza Arrieta, Karlos. Buces Cabello, Javier (2016). *Saseta defentsa-sistema: armatutako erresistentzia antifaxista Adunan, Asteasun eta Zizurkilen* 

## Ikus, gainera 
* Espainiako Gerra Zibila Euskal Herrian
* Gipuzkoako kanpaina

## Kanpo estekak