Mary Rockwell Hook

thumb|275x275px|Etxea 54 E. 53rd, Kansas, 1908
**Mary Rockwell Hook** (1877ko irailaren 8a - 1978ko irailaren 8a)  amerikar arkitekto aitzindaria izan zen bere arloan. Misuriko Kansas Hirian lan egin zuen gehien bat, baina AEB osorako diseinatu zuen. Ameriketako Estatu Batuetan diskriminazioa jasan zuen arkitektoetariko bat izan zen. Arkitektoen Institutuan (AIA) ez zuten onartu, emakumea zelako.

Geroago, bere 100. urtebetetzean (101 urtez bizi izan zen) egindako lanagatik aintzatetsi egin zuten, AIAk barne. Arkitekturako Emakumeen Nazioarteko Artxiboaren arabera, "Mary Rockwell Hook gogoratuko dute, gizonen esparru batean lan egin zuen emakumea izateagatik ez ezik, baita arkitekturaren esparruan marka utzi zuen diseinatzaile arrakastatsua izateagatik ere."

1910 eta 1930 artean bost emakume ari ziren arren arkitekto lanetan Kansas Hiriaren inguruan, Hook izan zen aitzatespena zabala eskuratu zuen bakarra.

## Biografia 
### Bizitza pertsonala 
Kansasko Junction Cityn jaio zen. Aita Bertrand Rockwell (1844-1930) merkatari eta bankari arrakasta handikoa izan zuen eta Julia Marshall Snyder ama (1850-1947), Misuri Mendebaldeko Grace and Holy Trinity Cathedral parrokiako lehen historialaria. 1906an, Rockwellen familia Kansas Hirira joan zen bizitzera. Mary Rockwell Inghram D. Hook abokatuarekin ezkondu zen 1921ean.

### Hezkuntza 
Mary Rockwell Hook 1900ean graduatu zen Wellesley Collegen. 1903an Chicagoko Arte Institutuko arkitektura sailean bere klasean matrikulatu zen emakume bakarra izan zen. 1905ean, Hook Parisera joan zen ikastera, Marcel Auburinen gidaritzapean, École des Beaux-Arts-en.

Hook-ek bere autobiografian azaltzen zuenaren arabera, 1902an atzerrira familiarekin batera egindako bidaia bat egin ostean erabaki zuen arkitektoa izatea :
"Filipinetatik etxera itzultzeko bidaia batean erabaki nuen norbaitek gure gobernuak atzerrian erabiltzen dituen eraikinen diseinua hobetu behar zuela. Etxera joan eta arkitektura ikastea erabaki nuen".

### Genero-diskriminazioa 
Neurri handi batean gizonezkoena zen eskola batean ikasle zen garaian Hook-ek genero-diskriminazioa jasan zuen.

Besteak beste, 1906an, École des Beaux-Arts-eko estudio batean egin zituen azken azterketetan, ikasle frantsesek ur-ontziak bota zizkioten eta patioan zehar ihes egin behar izan zuen jasaten ari zena ekiditeko.

The Kansas City Star egunkariak geroago idatzi zuenez, "arkitekto gizonek emakumeak lanbidean sartzearen aurka zeuden argi eta garbi" ez zuten begi onez ikusten emakumeek euren esparruan sartzea.

Diskriminazioa paraitzen jarraitu egin zuen, ez zen amaitu graduatzera heldu zenean. AEBetako Arkitektoen Institutuak Hooken onarpena bertan behera utzi zuen, emakume zelako. Hala ere, bere 100. Urtebetetze-egunean, erakunde profesionalak plaka batekin omendu zuen bere zerbitzu nabarmenagatik. Kansas Hiriko bizilagunek ospatu zuten herrian diseinatu zituen etxeetara bisitak antolatuz.

## Ibilbidea eta eragina 
### Pine Mountain Settlement School 
1913 inguruan, Katherine Pettit eta Ethel de Long Zande Pine Mountain Settlement School-en fundazioa prestatzen ari zirela, Ethel de Long Zande-k Mary Rockwell Hook-i idatzi zion campusa diseinatzeko eskatuz. Hook-ek geroago Pine Mountain "XVIII. mendeko mundu" bezala deskribatu zuen, non "ez dagoen paisaia baketsua kaltetzen duen herririk, non trenak, motorrak eta txikle goma ez diren oraindik sartu."

Eremua aztertu ondoren, hirurek adostu zuten lur beherenak eskola elikatzeko landuak izango zirela, eta lur aldapatsuenak, berriz, eraikuntzarako erabiliak. Eraikin publikoak erdikoak izatea adostu zuten, eta etxolak bailararen bazterretan kokatzea   

Campusaren eraikuntzan Hookek egin zuen lehen proiektua Zurezko Etxe Zaharra izeneko egurrezko txabola hondatua berritzea izan zen. Ondoren, egurrezko txabola bat diseinatu zuen Pettitentzat. Hookek bertako baliabideekin egin zuen lan bere diseinuetan, gaztainondoak, makalak, haritzak eta arrokak barne. Campusak errota bat zuen, baina urtebete baino gehiago behar izan zuen hura moztu eta Laurel Housera, eskolako jantokira, eramateko.

Hool 90 urte arte egon zen eskolari lotuta, Fidecomisario-en Kontseiluko kide moduan. Pine Mountain Settlement School Gune Historikoen Erregistro Nazionalean inskribatuta dago eta gune historiko nazionala  da.

### Hook eta Remington 
1923an Hook Kansas Hirira itzuli zen eta Hook y Remington arkitektura-enpresa sortu zuen Eric Douglas Macwilliam Remington (1893-1975) bazkide zuela.

### Etxe Zuria 
Azken urteetan itsutasuna jasan zuen arren, ez zion lanari guztiz utzi, Etxe Zuria aldatzeko diseinuak asmatu eta ideiak eskaini zituen Hookek.

### Arkitektura estiloa 
#### Kansas Hiria 
**Kansas Hiriko lanak hauek dira:**

# House at 54 E. 53rd Terrace, 54 E. 53rd Lurraldea., Kansas City, Misuri, NRHP-n erregistratua
# Bertrand Rockwell House, 1004 W. 52nd St., Kansas City, Misuri, NRHP-n erregistratua
# Emily Rockwell Love House, 5029 Sunset Dr., Kansas City, Misuri, NRHPn erregistratua
# Robert Ostertag House, 5030 Summit St., Kansas City, Misuri, NRHP-n erregistratua
# Pink House, 5012 Summit St., Kansas City, Misuri, NRHP-n erregistratua
# House at 5011 Sunset Drive, 5011 Sunset Dr., Kansas City, Misuri, NRHPn erregistratua
# Jacobs Floyd House, 5050 Sunset Dr., Kansas City, Misuri, NRHPn erregistratua.
# Mary Rockwell Hook House, 4940 Summit St., Kansas City, Misuri, NRHP-n erregistratua
# Four Gates Farm / Marvin Gates Residence, at 13001 Little Blue Road, RFD #3, Kansas City, Misuri, NRHPn erregistratua

#### Cayo Siesta 
Floridako Cayo Siesta golkoaren 55 akre (220,000 m²) jabetzan erosi ostean, Hook-ek diseinuen eremuaren zati bat garatu zuen, San Bonifazio elizarako kanpoko kapera bat bezala. ' Harea xuxurlariak' idazleentzako eta artistentzako santutegi modura diseinatu zuen, eta etxeak diseinatu zituen Sandy Hook-en, arkitektonikoki sortzailea den bizitegi-gunean. Hookek oktagono formako etxe bat diseinatu zuen Sandy Hookentzat.

### Berrikuntza arkitektonikoak 
#### Lurzoru naturala erabiliz 
Mary Rockwell Hook arkitekto aitzinzaria izan zen, Kansas Hiriko arkitektoa izan zen bere diseinuetan formazio naturalak sartu zituen lehen arkitektoa izatera heldu zen. Cayo Siestan estilo hori garatu zuenean, Sarasota Herald-Tribune tokiko egunkariak Hooken lana honela deskribatu zuen: "kanpoaldeak barrura ekartzea, Cayo Siestan diseinatu zituen etxe askok joera hori islatu zuten, herrikoi bihurtu aurretik."

#### Eguzki-energia 
Cayo Siestan, Hookek eguzki-kolektore bat erabili zuen 1937an, gune turistiko baterako ura berotzeko.

#### Beste zenbait berrikuntza 
Mary Rockwell Hook Kansas Hiriko lehen arkitektoa izan zen hormigoi isolatzailezko hormak erabiltzen ere. Gainera, Kansas Hirian igerileku pribatu bat sartu zuen lehena izan zen diseinatutako etxeetako batean, eta beste bat, berriz, erantsitako garaje bat izan zuen lehena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Emakumeak arkitekturan

## Kanpo estekak