Parto-seleukotar Gerrak

**Parto-seleukotar Gerrak**, Seleukotar Inperioaren eta partiarren arteko gatazka batzuk izan ziren, greziarrak Persiatik behin betiko kanporatuz eta Partiar Inperioa sortuz amaitu zirenak. Gerren arrazoia, irandarren erdialdeko Asian zeharreko migrazioa eta selekotarrek euren domeinu zabalak defendatzeko zuten ezintasuna izan ziren.

## Aurrekariak 
Artsazidar familia parnoen tributik zetorren, Partia antzinako akemenestar probintzian finkatu ziren Dahae nomada eszitarrek osatutako konfederazio baten zati zena.

Bere historiaren iturri gehienak zatikatuak eta haien aurkakoak dira, baina, elezaharraren arabera, k.a. 247 inguruan Artsazes eta Tiridates anaiak Antioko II.a Theos seleukotar erregearen basailua zen Andragoras satraparen aurka matxinatu ziren. Bederatzi urte geroago, "erresuma autonomo" bat aldarrikatu zuten nagusia, Artsazes, errege izanda. Hala ere, historialari modernoek Tiridatesen existentzia zalantzan jartzen dute, lehenengoaren existentzia bakarrik onartuz. Ez dakigu zehazki zer gertatu zen garai hartan, eta ez dago errege zerrenda bat ere aho batez onartua. K.a. 228an partiar errege honek Seleuko II.a Kalinikoren zigor-kanpaina eten egin zuen, eta, seleukotarra Asia Txikira matxinada bat amaitzeko itzuli behar izan zen.

K.a. 211n, Artsazes II.ak, lehenengoaren semeak, bere gurasoaren oinordekoa izan zen, eta bi urte geroago Antioko III.a Handiaren zigor kanpaina bati aurre egin zion, honek 100.000 infante eta 20.000 zaldizkoekin eraso ziolarik. Seleukotarrak euren erreinu txikiaren hegoaldea kentzea lortu zuen, eta partiarrek Praates II.araino itxaron behar izan zuten hedapena berriz has zedin, Alexandroren Ateetara iritsiz. Hala ere, Mitridates I.a izango zen partiarrak potentzia boteretsu bihurtuko zituena.

## Artsadizarren igoera eta seleukotarren gainbehera 
K.a. 175ean, Antioko IV.a Epifanes tronuratu zuten. Honek bere erresumaren ekialdeko arazoak konpontzeko irrikaz, Eukratides jenerala, matxinatuen gotorlekutzat jotzen zuen Greko-Baktriar Erresumaren aurka eta Timarko satrapa Mediara bidali zituen, bera, Artaxia I.a Armeniakoa menderatzeaz arduratzen zen bitartean. Hala ere, K.a. 164an hil ondoren, bere erresuma kaosean erori zen, eta Mitridates I.ak grekobaktriarrei, orain Eukratidesek gobernatzen dituenei, mendebaldeko lurraldeak kentzeko eta bere burua Mediako errege izendatu zuen Timarkori erasotzeko aprobetxatu zuen. Timarkok artsazidari aurre egin zion, baina Demetrio I.a Soter seleukotarrak garaitu eta hil zuen handik gutxira. Nahasmen horretan, Mitridates I.ak berriro eraso zuen, eta k.a. 148an Ekbatana hartu eta Media osoa konkistatu zuen. Ordurako Antiokian, seleukotar hiriburuan, zeuden barneko gatazkak aurrera egiten zuten eta bere arerioak mendean hartzea ezinezko bilakatzen zuten.

K.a. 141ean Mitridates I.ak Babilonia eta Seleuzia Tigrisekoa hartu eta Hirkania konkistatu zuen. Bitartean, bere jeneralek Elimaidako Kamniskires I.a Megas Soter erregea mendean hartu zuten, seleukotarren basailu nominala bazen ere, k.a. 147an Susan bere burua independente aldarrikatu zutena.

Seleukotarrek zenbait goarnizio utzi zituzten neguan Median, baina soldadu hauek deskontrolatu egin ziren eta inguruko hiriez abusatzen hasi ziren, beren janarien zati handiak eskatuz. Artsazidarrentzat erraza izan zen hurrengo udaberrian gerrilla gerra bat sustatzea. Lehenago lurraldea konkistatu behar zuen, Antioko VII.a hil zenetik hainbat hiritan bere burua errege izendatu zuten satrapen eskuetan geratu baitzen. K.a. 122 inguruan, Mitridates II.ak Babilonia konkistatu zuen. Hiria Inperioaren erdigune bihurtu zuen, ziur asko bere jatorrizko Partia herri migratzaileen erasoen arriskupean zegoelako. K.a. 91. urtean hil zenean, Partia tronua lortzeko gerra zibilen aldi etengabean murgildu zen, seleukotar botere ahulduak Erromatar Errepublikaren, Mitridates Handiaren Pontoko Erresumaren eta Tigranes II.a Handiaren Armeniaren hedapen erasokorrari aurre egiten zion bitartean.

## Erreferentziak 
## Iturriak 
### Antzinakoak 
* 

### Modernoak 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak