open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Camille Aumont Carnel

**Camille Aumont-Carnel** (Niger, 1996ko abenduaren 6a) aktibista feminista, ekintzailea, Interneteko ospetsua eta idazlea da. Nigerren jaioa, hango nazionalitatea du, baina Frantzian bizi da, eta kronikagilea da Frantziako France 5 telebistako *Allô Docteurs* osasunari buruzko saiorako.

## Bizitza 
Camille Aumont Carnel Nigerren jaio zen 1996ko abenduaren 6an. Umezurztegi batean egon zen Niameyn, familia batek adoptatu zuen arte. Haurtzaroa Nigerren, Espainian eta Madagaskarren igaro zuen. Madagaskarko Antananarivoko frantses lizeoan Literaturako batxilergoa egin ondoren, 17 urte zituela iritsi zen Frantziara. Sukaldaritzarekin liluratuta, 2014tik 2018ra Parisko Ferrandi gastronomia-eskolan ikasi zuen, eta sukaldaritza-diploma lortu zuen.

Diploma eskuratu ondoren, lau urtez aritu zen hainbat jatetxetan lanean. Lantoki izan zituen, besteak beste, Alain Passard sukaldariaren Arpège (Paris), Guy Savoyren Chiberta (Paris), Sébastien Gravé eta Louise Jacoben Pottoka bistrota (Baiona), bai eta Chagnyko (Borgoina) Lameloise ere.

## Instagrameko lana 
Elkarrizketa batean sexualitateari buruz entzun zituen hitzen ondoren, Camille Aumont Carnelek 2018ko urrian erabaki zuen Instagramen @jemenbatsleclitoren kontua sortzea. Haren xedea da sexualitateari buruz batzuetan "tabu" gisa hartzen diren gaiak jorratzea, baina baita norbere gorputza onartzera gonbidatzea ere. Oso azkar, eta bere espontaneotasunari esker, 700.000 harpidedun inguru bildu zituen. Lanean jarraitzen du @lafaqdecamille kontuarekin, 14 eta 18 urte bitarteko nerabeentzako sexu-heziketari buruzkoa.

Haren konpromisoa ez da hor amaitzen, eta Instagramen beste kontu batean ere jarraitzen du, @jedisnonchef-en, alegia, sukaldaritzan gertatzen diren portaera sexistei eta sexu-indarkeriari buruzkoa.

Gai horiei buruzko lanak argitaratu ditu: *Ado sexo* eta ''Je m'en bats le clito!*,.

2021eko urrian, Camille Aumont Carnel Etam markako hileroko kuleroen bildumarako enbaxadore bihurtu zen.

## Argitalpenak 
* *#ADOSEXO*, Paris, éditions Albin Michel, 2022, 303 p.
* *Je m'en bats le clito !*  (préf. Noémie de Lattre), Paris, éditions Kiwi, coll. « Les conquérantes », 2019, 255 p. (ISBN 978-2-3788-3061-8)
* *Les mots du Q. Manifeste joyeux des sexualités'', Paris, éditions Le Robert, coll. « Dire c'est agir », 2023, 400 p. (ISBN 978-2-32101-735-6)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Pantoja Sánchez

**María Pantoja Sánchez** (Huántar, Peru, 1953ko abuztuaren 7a) **camarada Doris** izengoitiz ezaguna, perutar soziologoa eta iraultzailea, Sendero Luminosoko kidea.

Abimael Guzmán buruzagi iraultzailearekin batera atxilotu zuten 1992ko irailaren 12an Victoria operazioan. 3. sindikatua izan zen alderdi politikoaren eta erakunde iraultzailearen hierarkian.

2022ko otsailean, Peruko Gorte Gorenak berretsi egin zuen Pantojako bizitarteko kartzela-zigorra, Taratako atentatuagatik, eta Batzorde Nagusiko kide izatea, gainerako kupula senderistarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Erlojupeko txirrindularitza gizonezkoen munduko txapelketa (23 urtez azpikoa)

**Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketa gizonezkoen 23 urtez azpiko erlojupeko lehiaketa** 1996tik aurrera antolatzen dute.

## Palmaresa 
## Domina-zerrenda historikoa 
* *Lugano 1996 eta Kigali 2025 txapelketan arteko datuak*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* UCIren webgunea
* 23 urtez azpiko Munduko erlojupeko txapelketa *Mmemoire-du-cyclisme.eu*
Laura Zambrano Padilla

**Laura Zambrano Padilla** (Cajacay, Peru, 1945eko azaroaren 17a) **camarada Meche** izengoitiz ezaguna, perutar hezitzaile eta iraultzailea da, Sendero Luminosoko kidea.

Abimael Guzmán buruzagi iraultzailearekin batera atxilotu zuten 1992ko irailaren 12an Victoria operazioan.

2022ko otsailean, Peruko Gorte Gorenak berretsi egin zuen Zambranoren bizitarteko kartzela-zigorra, Taratako atentatuagatik, eta Batzorde Zentraleko kide izatea, gainerako kupula senderistarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Brigitte Bierlein

**Brigitte Bierlein** (Viena, 1949ko ekainaren 25a – *ibidem*, 2024ko ekainaren 3a) austriar epaile eta politikaria izan zen. Austriako kantzilerra izan zen 2019tik 2020ra.

1971n zuzenbideko doktoretza jaso zuen Vienako Unibertsitatean. Epaile lanetan aritu zen 1977ra arte, fiskal lanetan hasi zen arte. 1990ean Fiskalrza Nagusian lan egin zuen eta 2003an Auzitegi Konstituzionalean presidenteorde kargua hartu zuen. 2018tik 2019ra Auzitegi honetako presidentea izan zen.

Alexander Van der Bellen presidenteak 2019ko ekainean izendatu zuen kantziler, Sebastian Kurzen aurkako zentsura-misioak parlamentuan irabazi ondoren. 2000ko urtarrilera arte egon zen karguan, Kurz boterera itzuli zen arte, 2019ko iraileko ekzioak irabazi ondoren.
Hind Shoufani

**Hind Shoufani** (arabieraz: هند شوفاني) (Libano, 1978) emakume palestinarra, poeta, idazlea, film-zuzendaria, gidoilaria eta ekoizlea da. Bere lanetan ikuspegi feminista txertatzen du.

## Biografia 
Libanon jaio eta Damasco eta Ammanen hazi zen, errefuxiatu gisa. Ekialde Hurbileko leku desberdinetan bizi izan da, besteak beste, Dubain. Shoufani Beiruteko Unibertsitate Libano-amerikarrean komunikazio ikasketak hasi zituen 2011n, Iowako Unibertsitateko *International Writing Program Fall Residency* delakoan parte hartu zuen, Iowan.

### Ibilbidea literaturan 
Bi poesia liburu argitaratu dittu, *More Light Than Death Could Bear* (Beirut, 2007) eta *Inkstains on the Edge of Light* (Beirut, 2010). Horrez gain, *The Poeticians* izeneko poeten talde baten sortzailea da.

### Ibilbidea zineman 
Filmen gidoiak idazteaz gain, filmak zuzendu eta ekoiztu ere egin ditu, bereziki ezaguna da *Trip Along Exodus* (2015). 2011n eta 2018an *Trip Along Exodus* eta *They Planted Extrange Trees* ere zuzendu zituen, hurrenez hurren. Gidoilari bezala, *The Present* (2020) filman parte hartu zuen, BAFTA saria eta Oscar Sarien nominazioa jaso zuena. 

## Sariak eta Aitortzak 
* 2023an, *Heavy Metal* filmarengatik*,* non ekoizle aritu zen, *Tribeca Film Festival 2023-en* saritu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Hind Shoufani poesia irakurtzen (2011)
*Hind Shoufani - webgune ofiziala
Gexerria

**Gexerria** Frantzia eta Suitza arteko eskualde historikoa da, Jura mendiak eta Leman lakuaren artean dagoena. Gex da hiriburu historikoa.

Egun bi zatitan banatuta dago. Bata, handiena, Gexeko barrutia Frantziako Ain departamenduaren zati da. Bestea, Genevako kantoiaren iparmendebaldeko zatia da.

## Historia 
Gexerria Erdi Aro Klasikoan Genevako kondeen domeinua izan zen, 1353an Saboiako dukerriaren parte bihurtu arte. 1536an Bernako kantoiaren eskura pasa zen. 1564an Gexerria Saboiako etxearen domeinuetara itzuli zen Nyongo eta Lausanako tratatuei esker. Alabaina, 1594aan Genovaren eskura pasa zen matxinada baten ondorioz
thumb|306x306px|Gexerria Parisko tratatua baino lehen, 1790ean.
1599ean Saboiako Karlos Emanuel I.ak Gexerria berreskuratzeko kanpaina bat abiatu zuen. Alabaina, nola aldi berean Frantziako koroa erreklamatu zuen, Nafarroako eta Frantziako errege Henrike gerran sartzera bultzatu zuen. Kanpaina horretan Frantziako koroak Bresse eta Bugey eskualdeak inbaditu zituen, bi-biak Saboiako etxearen domeinuak. Gerra Lyongo tratatuarekin amaitu zen non Saboiak Bresse, Bugey, Gexerria eta Valromey Frantziako koroari ematen zizkion eta berak Saluzzoko markeserria eskuratzen zuen.

Azkenik, 1815ean Parisko tratatuak Gexerria Frantzia eta Suitzaren artean banatu zituen egun banaketa administratiboari hasiera emanez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valromey

**Valromey** Frantziako eskualde historikoa eta Jura mendietako haran bat da. Seran ibaiak zeharkatzen du eta mendebaldean Planachat mendia eta ekialdean Grand-Colombiereko mazizoak mugatzen dute.

Ain departamenduko 14 herrik osatzen dute: Artemare, Belmont-Luthézieu, Béon, Brénaz, Champagne-en-Valromey, Chavornay, Hotonnes, Le Grand-Abergement, Le Petit-Abergement, Lochieu, Lompnieu, Ruffieu, Songieu, Sutrieu, Talissieu, Vieu eta Virieu-le-Petit.
thumb|242x242px|Valromeyko armarria
Valromeyko jatorrizko hizkuntza frankoprobentzera da Saboiako etxearen domeinu izandako lurralde askotan bezala. XX. mendearen erdialdetik hona hizkuntzaren transmisioa eten egin da, hiztunak gutxiengo bihurtu direlarik. Egungo izena *Varromey* frankoprobentzerazkotik eratorri da.

## Historia 
Valromey erromatarren garaiko pagus bat da da: *pagus Verrmensis*. XI. mendean Saboiako etxearen domeinuen artean sartu zen.

1601ean Lyongo tratatuaren ondorioz Frantziako koroaren esku gelditu zen Bresse, Bugey eta Gexerriarekin batera. Izan ere, Saboiak lurralde horiek eman zituen Saluzzoko markeserriaren truke.

## Erreferentzaik 
## Kanpo estekak
José Luis Martínez-Almeida

**José Luis Martínez-Almeida Navasqüés** (Madril, 1975eko apirilaren 17a) espainiar estatuaren abokatua eta politikaria da. 2019tik aurrera, Madrilgo alkatea da. Alderdi Popularreko kidea, 2020ko abuztutik aurrera, bere bozeramailea da.

Comillasko Pontifize-Unibertsitatean egin zituen zuzenbide-ikasketak, eta oposizioetan parte hartu ondoren 2001ean estatuaren abokatu-postua eskuratu zuen. Aguirrista nabarmena, 2007an Madrilgo Erkidegoko gobernuan sartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grabazio-estudio

thumb| Grabazio-estudio profesional baten kontrol-gela.
**Grabazio-estudioa**   soinua grabatzeko xedea duen gela intsonorizatu eta akustikoki egokitua da. Grabazio-estudioa soinua, harmonia, melodia, tinbrea, tonua, musika hobetzeko beste funtzio askoren artean grabatu eta aldatzen dituen gailu teknologikoen multzoa da.

## Deskribapena 
Estudio arrun bat elkarrengandik akustikoki isolatuta dauden bi gela edo ganbarek osatzen dute:

* **grabazio gela** (edo **estudioa** besterik gabe), soinua grabatzeko pentsatua, mikrofonoz hornitua eta kontrol gelara bidaltzeko lineak;
* **kontrol-gela**, non grabatzeko eta ondorengo soinua prozesatzeko erabilitako ekipoak kokatzen diren (nahaste-mahaia, multipistak, ordenagailuak, prozesu-rackak, monitore-ekipoak, etab.).

Bere diseinuaren alderdirik garrantzitsuenetako bat intsonorizazioa da, kanpoko soinua ez dadin barneratu eta grabaketetan oztopatu. Hau hainbat material bereziren aplikazioaren bidez lortzen da (xurgatzaileak eta isolatzaileak) eta aire-ganberak erabiliz. Bestalde, material hauek barnean baldintza akustiko zehatz batzuk lortzeko ere erabiltzen dira, hala nola, erreberberazio-denbora batzuk, soinu-eremuaren difusioaren optimizazioa, uhin geldikorrak sortzea prebenitzea, etab.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Societat Civil Catalana

**Societat Civil Catalana** (**SCC**; ) Kataluniako elkartea da. Bere estatutuen arabera, kataluniar independentismoaren aurkako mugimendu zibiko politikoa da, tradizionalki aurrez aurre egon izan diren ezkerreko, zentroko eta eskuineko alderdi politikoen presentziarekin, eta gainerako Espainiarekiko harremanak hobetzearen aldekoa.

Bere jarraitzaileak alderdi eskuindar eta ezkertiar ez-nazionalisten jarreretatik hasi eta independenteak barne hartzen ditu, Espainia eta Europaren barruan Kataluniarako modelo federala defendatzen dutenak. Bartzelonako Victoria Antzokian egindako aurkezpenean, PSCko hainbat kide zeuden, hala nola Albert Soler eta Joan Rangel; PPko  Andrea Levy, José Antonio Coto eta Àngels Esteller; Ciudadanosko Matías Alonso, Carina Mejías eta Carmen de Rivera; UPyDko Ramon de Veciana; Voxeko, Santiago Abascal. Francisco Franco Fundazio Nazionaleko ordezkarien eta Movimiento Social Republicanoko kideen ordezkaritza bat ere izan zen (greziar Egunsenti Urrekara espainiar ordezkariak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diario de Ávila

**Diario de Ávila** egunkari espainiarra da. Ordainpekoa eta egunerokoa da. 1898an sortua, Ávilako probintziari dagokio haren hedapen-eremua. Ávilan du egoitza eta Promecal (Promotora de Medios de Castilla y León) da egunkariaren editorea. Bertoko egunkari nagusiena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Promecal

**Grupo de Comunicación Promecal, S. L.** espainiar komunikazio-taldea da, Gaztela eta Leonen, Gaztela-Mantxan, Nafarroa Garaian eta Errioxan hedabide eta multimedia proiektuen jabea.

Hurbileko informazioan espezializatuta dago, eta honako hauek osatzen dute: komunikabide inprimatuak eta digitalak, telebistak, irratiak, albiste-agentzia eta prentsa-, ikus-entzunezko- eta askotariko komunikazio-zerbitzuen enpresak. Egun Navarra Televisiónen jabea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heli Rantanen

**Heli Orvokki Rantanen**, ezagunagoa **Heli Rantanen** izenez (Lammi, Finlandia, 1970eko otsailaren 26a) xabalina-jaurtiketan espezializatutako atleta finlandiarra da.

## Kirol ibilbidea 
### Olinpiar Jokoak 
Finlandiaren ordezkari izan zen 1992ko Bartzelonako Udako Olinpiar Jokoetan  eta 1996ko Atlantako Udako Olinpiar Jokoetan. Azken horietan txapeldun olinpikoa izatea lortu zuen. Urrezko domina 67,94 metroko jaurtiketarekin irabazi zuen, eta Louise McPaulek, sailkapeneko bigarrenak, baino bi metro pasatxo gehiago. Rantanen izan zen atletismoko txapeldun olinpiko titulua lortu zuen lehen nordikoa.

### Osasuna 
Zenbait lesiok eragina izan zuten kirol karreraren azken urteetan. Depresioa ere jasan zuen, 2001. urtean, eta handik berreskuratu ahal izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sporting-heroes.net - http://www.sporting-heroes.net/athletics-heroes/displayhero.asp?HeroID=950
Amistad (urtegia)

**Amistad urtegia** Amerikako Estatu Batuak eta Mexiko artean aurkitzen den urtegi bat da. 

## Geografia 
Texas estatua zeharkatzen duen Rio Grande ibaiak Devils ibaiarekin bat egiten duen puntuan ezarritako urtegia da. Urtegiko presa da Estatu Batuen eta Mexikoren artean muga egiten duena. Presaren ondoren Rio Grande ibaiak aurrera jarraitzen du Mexiko eta Estatu Batuen arteko muga ezarriz.

Amistad uharkak 26.000 hektareako azalera hartzen du eta 66 metrotako sakonera du. 

## Fauna 
Arrain ugari aurkitzen dira Amistad urtegian eta arrantzaren inguruko turismoa bultzatu da. Amerikar perka, *Micropterus dolomieu*, *Micropterus treculii* eta katuarrainak dira ohikoenak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Päivi Alafrantti

**Päivi Alafrantti** (Tervola, Finlandia, 1964ko maiatzaren 8a) finlandiar atleta ohia da. Xabalina jaurtitzeko proban espezializatuta zegoen, eta 1990ean Europako txapelduna izatea lortu zuen.

## Kirol ibilbidea 
Duisburgoko Universiadan, 1989an, brontzezko domina irabazi zuen xabalina jaurtiketan, eta 61,76 metroraino iritsi zen.

Hurrengo urtean, 1990eko Europako Atletismo Txapelketan, urrezko domina irabazi zuen xabalina-jaurtiketan, eta 67,68 metroraino iritsi zen, Karen Forkel eta Petra Felke atleta alemanak gaindituta (66,56 metroko brontzea).

## Palmaresa 
Hauxexek dira bere lorpen nabarmenenak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jesus Luisa Esnaola

**Jesus Luisa Esnaola** (Errenteria, 1904ko urtarrilaren 14a - Kanbo, 1972ko martxoaren 1a) dantzaria, koreografoa eta Euzko Gudarosteko komandantea izan zen.

## Gaztaroa 
Familia donostiarra bazen ere, Jesus Errenterian jaio zen aitak (Prudencio Luisa) han harrobi baten esleipena zuelako. Bi bider ezkondu zen Prudencio, lehenik Aieteko Maria Ubarrenetxearekin, 7 haur izanik; eta bigarrenez Hernaniko Antonia Esnaolarekin, 4 haur gehiago izanik. Azken ezkontza honetan jaiotako lehen haurra izan zen Jesus, eta 3 arreba izan zituen. Donostiako *Kiliki* taldean ere ibili zen, Euzko Gaztedikoa. 1927an Londresera eginiko bira batean parte hartu zuen, eta 1929an Parisko Champs Elysées Antzokian dantza egindakoa zen; behin baino gehiagotan itzuliko zen Londres eta Parisera, Errepublika garaian.

Kolpistak Santanderren sartzearekin batera erbesteratu zen, Santoñako hitzarmena baliatuz, 1937ko irailean.

## Eresoinka 
[thumb|[Eresoinkako dantzariak Parisko Pleyel aretoan, 1937ko abenduan.]]
1937an, kolpistek Bilbo hartu aurreko egunetan, Euzko Jaurlaritzak gerra plano kulturalean jarraitzeko aukera ikusi zuen, munduan zehar Euskal Herria aldarrikatuko zuen enbaxada artistiko bat bidaliz; horrela sortu zen Eresoinka. Taldea Saran antolatu zen, eta Jesus Luisa zuzendaritza taldean sartu zen, koreografiarekin ardura eramanez eta Europan zehar eginiko bira artistikoetan lagunduz. Propaganda mailan arrakasta handia lortu zuten, baina II. Mundu Gerra piztearekin batera taldea desegin behar izan zen.

## Mexikon 
Jesus Luisa Mexikora erbesteratu zen bere familiarekin. Gerra zela eta, "Alsina" ontzian eginiko bidaia oso luzea izan zen: Marseillatik irtenda, hara iristeko 10 hilabete behar izan zituzten. Itsasontzian, Luisak euskal dantzei buruzko liburu bat prestatzen jardun zuen; eta haiekin zihoan 16 urteko mutil bati, marrazkilari ona zela ikusita, dantza-postura ezberdinen marrazkiak egiteko eskatu zion; mutil hori Nestor Basterretxea zen. 1941eko amaieran iritsi ziren Mexikora.

Beste euskal iheslari asko bezala, Jesus Luisa errefuxiatuen harrera-sarean ongi hartua izan zen: Martin Garcia Urtiagaren esportazio enpresan hasi zen. Baita, emaztearekin batera, Euskal Etxeko giroan sartu ere; eta laster ekin zion berriro dantza irakasteari.

Irune Sasetak eta Jesus Luisak hiru haur izan zituzten: Yon (Donibane Lohitzune, 1937), Unai (Bidarte, 1938) eta Mari Paz (jada Mexikon jaioa). Euskal kulturan haziak izan ziren, besteak beste dantza, musika eta euskara ikasiz.

Jesus de Luisaren biloba, Yon de Luisa Plazas, kirol munduan pertsona ezaguna da: Club América futbol taldearen lehendakari ohia; Televisa Deportes TB kanalaren lehendakariorde ohia; eta Mexicoko Futbol Federazioaren lehendakaria izan da 2023 urtera arte.

## Euskal Herrira itzultzea 
Bere lanak bidaiatzeko aukera handia ematen zionez, oporretan Jesus Luisa Donibane Lohitzunera etorri ohi zen. 1970ean, behin jubilatu eta gero, bertan bizitzeko asmotan itzuli zen; Kanbon ezarri zelarik. Han, euskal dantzekin kontaktua berreskuratu zuen, Hazparnen dantza talde bat osatuz. Bertan hil zen 1972an, bihotzekoak jota.

## Erreferentziak
Intsonorizazio

[thumb|250x250px| [Ganbera anekoiko|Ganbera anekoikoa, soinua xurgatzeko erabiltzen dena.]]
Gela bat **intsonorizatzeak** kanpotik akustikoki isolatzea esan nahi du, eta horrek norabide bikoitza suposatzen du:

# Sortzen dugun soinuari kanpora atera ez dadin (saihestu kutsadura akustikoa)
# Saihestu kanpoko zaratari sartzea eta gelako soinua desitxuratzea.

Interesgarria da kontuan hartzea gela batean zarata maila murrizten bada, ondoko geletan ere murrizten dela, nahiz eta isolamendua bera hobetzen ez den.

Intsonorizazioari dagokionez, isolamendu akustikoa eta egokitzapen akustikoa bereizi behar ditugu kasu bakoitzean material eta teknika egokiak erabiltzeko:

:* **Isolamendu akustikoak** gela zarata sartzetik babesten du.
:* Bestalde, **egokitzapen akustikoak** aretoaren beraren akustika hobetzea du helburu, soinu-islaketen izaera eta kopurua, erresonantzia modalak, erreberberazio denbora eta abar bezalako parametroak kontrolatuz.

Oinarrizko zerbait isolatu beharreko gainazal mota beti kontuan hartzea da. Isolamendu ona izateko gainazal garrantzitsu bat hormak dira. Horma bat intsonorizatzeko bere puntu ahuletan, hutsuneetan, baoetan... arreta jarri behar dugu, zeren soinua gehien hedatzen diren lekuak baitira. Horma bateko bao tipikoak leihoak eta ateak dira, baita haien markoak ere. Horregatik da hain garrantzitsua hutsune horiek ezin hobeto zigilatzea.

Ingurunea intsonorizatzeko gehien erabiltzen diren elementuak hauek dira: beira artilea edo kortxoa.

Soinu-uhinak ezabatzeaz edo moteltzeaz gain, intsonorizazioak soinua bero bihurtzen du.

## Kanpo estekak
2023ko Espainiako protestak

**2023ko Espainiako protestak** urriaren 29an hasi ziren, Pedro Sánchez jarduneko presidentearen eta Carles Puigdemont Kataluniako Generalitateko presidente ohiaren arteko negoziazioen ondorioz. Negoziazio horiek 2023ko Espainiako hauteskunde orokorren ostean Sánchez berriro presidente izendatzea zuten helburu.

Alberto Núñez Feijóoren Alderdi Popularrak, uztailaren 23ko hauteskundeetan boto gehien lortu zituen indar politikoa bihurtu zenak, ez zuen gobernua osatzeko aukerarik izan, ezin baitzuten gehiengo parlamentarioa lortzeko babes nahikorik bildu. Feijóok inbestidura bozketan porrot egin ondoren, Felipe VI.a erregeak Sánchezi gobernua osatzeko ardura eman zion. Botoak kontu handiz zenbatu eta eserlekuak banatu ondoren, argi geratu zen Sánchezek gobernatu ahal izateko aukera bakarra Junts per Catalunyak (Kongresuan zazpi eserleku zituena) bere alde bozkatzea zela. Juntsek ez zion babesik eman aurreko gobernuak osatzeko, 2019ko uztaileko eta 2020ko urtarrileko inbestidura bozketetan kontra bozkatu baitzuen.

Negoziazioak formalki hasi aurretik ere, argi geratu zen Junts eta Kataluniako Ezker Errepublikanoaren bi eskaera nagusiak 2017ko erreferendumean parte hartu zuten guztien amnistia eta beste erreferendum bat egiteko aukera zirela. Amnistia hori gauzatu daitekeela eta, Societat Civil Catalanak urriaren 8rako manifestazioa deitu zuen.

Negoziazioen unera arte, PSOEk hauteskunde orokorren aurrean amnistiaren aurkako jarrera irmoa mantendu zuen. Sanchezek jarrera aldatu zuen eta amnistiaren aldeko proposamena defendatu zuen urriaren 28an PSOEren Batzorde Federalean. Iritzi ofizialaren aldaketa horrek Espainiako gizarte zibilaren zati bat sumindu egin zuen, baita eskuin nazionalista ere, urriaren amaieran eta azaroaren osoan Espainiaren batasunaren aldeko manifestazioak deitu zituena.

Azaroaren 12an, PPk «espainiarren berdintasunaren alde» protesta egitera deitu zituen herritarrak, eta erantzun zabala izan zuen: Madrilen jendetza batu da Puerta del Sol plazan eta haren inguruetan. Ekitaldian, hango alkateak eta presidenteak zein PPko buruak hartu dute hitza. Pedro Sánchezen aurkako mezuak nagusitu dira haien zein bertaratutako manifestarien artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Treviño (argipena)

**Treviño** izenak hainbat adiera ditu:

## Toponimoak 
### Espainian 
* **Treviño**, Kantabriako herria, Camaleño udalerrian.
* **Villahizán de Treviño**, Burgosko herria, Villadiego udalerrian.
* **Villamayor de Treviño**, Burgosko udalerria.

### Mexikon 
* **General Treviño**, Nuevo Leóngo udalerria.

## Elizak eta baselizak 
* **Nuestra Señora de Treviño**, Huescako baseliza, Adahuesca herri eta udalerrian.

## Pertsonak 
* **Martha Luz Hildebrandt Pérez-Treviño** (1925-2022), Liman jaiotako hizkuntzalari eta politikari peruarra.
* **Carlos Emilio Orrantia Treviño** (1991-), Mexiko Hirian jaiotako futbol jokalari mexikarra.
* **Manuel Pérez Treviño** (1890-1945), Villa Guerreron  jaiotako militar eta politikari mexikarra.
* **Álvaro Pérez Treviño** (1930-2016), Mexiko Hirian jaiotako politikari mexikarra.
* **Melchor Treviño** (1554-1628), Genevillan jaiotako elizgizon, liburuzain eta itzultzailea.
* **José Jerónimo de los Dolores Treviño y Leal** (1835-1914), Cadereyta Jiménezen jaiotako militar eta politikari mexikarra.
* **Ramón Treviño Cantú** (1841-1891), San Nicolás de los Garza abokatu eta politikari mexikarra.
* **Francisco Luis Treviño González** (1879-1937), Villa Guerreron jaiotako militar mexikarra. Jacinto Blasen anaia.
* **Jacinto Blas Treviño González** (1883-1971), Villa Guerreron jaiotako militar, enpresari eta politikari mexikarra. Francisco Luisen anaia.
* **Jorge Alonso Treviño Martínez** (1935-), Monterreyn jaiotako abokatu eta politikari mexikarra.
* **Lee Buck Trevino** (1939-), Dallasen jaiotako golf jokalari estatubatuarra.
* **José Sigifredo Treviño Ruiz** (1960-), Monterreyn jaiotako futbol jokalari ohia eta entrenatzaile mexikarra.
* **Miguel Ángel Treviño Morales** (1970-), Nuevo Laredon jaiotako Los Zetas taldearen buruzagi, droga-trafikatzaile eta terrorista mexikarra.
* **Malcolm Treviño-Sitté** (1981-), aktore ekuatoreginearra.
* **Iker Treviño Aranzabal** (?-), Eibarren jaiotako bideogile eta argazkilaria.

## Ikus, gainera 
* **Trebiñu** hainbat adierari buruzko argipen orria.

## Kanpo estekak
Ap Baceko gudua

**Ấp Bắc-eko gudua** 1963ko urtarrilaren 2an Vietnamgo gerran egindako gudu garrantzitsua izan zen. Định Tường probintzian izan zen, gaur egungo Tiền Giang probintzia, Hego Vietnamen. 1962ko abenduaren 28an, AEBetako inteligentziak aurkitu zuen inguruan irrati transmisore bat zegoela eta Viet Congeko (VC) soldaduen talde nabarmen bat, 120 inguru, Ap Tan Thoi herrixkan. Bertan zegoen Vietnamgo Errepublikako Armadaren Infanteriako 7. Dibisioa. Hego Vietnamek eta AEBko aholkulariek planifikatu zutne Ap Tan Thoi erasotzea hiru norabidetatik, VCren indarrak deuseztatzeko asmoz. Horretarako bertako bi batailoi eta Infanteriako 11. Erregimentuaren talde bat erabiliko zuten. Infanteriak, gainera, artilleriaren laguntza izango lukete, M113 giza-garraio blindatuak eta helikopteroak. Hala ere, Viet Congek aurreikusi zuen horrelako eraso bat egongo zela hainbat iturri erabilita, tartean etsaien baliabideen garraioa behatzea, VCren espioien informazioa eta ARVNaren irrati komunikazioen deskodifikazioa. Horrela, VCk beren erasoa planifikatu zuen AEBetako eta Hego Vietnamgo indarren aurka. 

1963ko urtarrilaren 2ko goizean Hego Vietnamgo Guardia Zibilak erasoa abiatu zuen Ap Tan Thoirantz abiatuz hegoaldetik. Hala ere, Ap Bacera iritsi zirenean, Ap Tan Thoiren hego-ekialdean, VCren 261. Batailoiak geldiarazi zituen. Aldi berean, 11. Infanteria Erregimentuko hiru konpainia Ap Tan Thoiren iparraldera iritsi ziren, baina ezin izan zituzten bertan gotortuta zeuden VCko soldaduak garaitu. Eguerdia baino lehen Tan Hiepetik errefortzuak iritsi ziren. AEBren 15 helikopteroek ere VCren erasoa jasan zuten, eta bost helikoptero bota edo suntsitu zituzten guduan VCek. 

ARVNren Mekanizatutako 4. Errifle Eskuadroia Hego Vietnamgo soldaduak eta AEBko pilotuak erreskatatzera bidali zuten, baina hegoaldean geratu zen trabatua, Ap Bacen. Hala ere, komandoak ez zuen nahi M113 APCak bertatik mugitzea. Azkenean, M113ek ere eragin txikia izan zuten guduan, VCk lurraldea mantendu baitzuen eta hamabi Hegovietnamdar M113 gidari hil baitzituzten. ARVNren 8. Airez Garraiatutako Batailoia ere arratsaldean iritsi zen gudu-zelaira. Berriro ere geldi geratu ziren leku berean eta ezin izan zuten VCren defentsa-lerroa hautsi. Gauean, VCko kideek gudu-zelaia guztiz utzi zuten, lehen garaipen garrantzitsu bat eskuratuz gerran. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saluzzoko markeserria

**Saluzzoko markeserria** Piemonteko antzinako estatu bat da, Erdi Aroan eta Errenazimenduan Saluzzoko markesek gobernatutakoa (1175-1548). Markeserriak egungo Italiako Cuneo eta Turin probintzien parte bat okupatzen zuten eta tarteka egun Frantzia diren lurralde batzuk ere. Markeserriaren berezko lurraldea Po eta Estura ibaien eta Alpeen artean egon zen. 
thumb|Alpeen inguruetako estatuak XV. mendean

## Historia 
Konderria izan zen jatorrian eta feudo gisa eman zion Ulriko Manfredo, Turingo markesak, Susako markes Bonifazio del Vasto. Bonifaziok bere seme nagusiari, Manfredori eman zion. Hortiik aurrera del Vasto famiia Saluzzoko konde bilakatu ziren, dinastia bat osatu zuten eta lurralde independente gisa funtzionatu zuen. 1175Ean, Frederiko Iak Bizargorriak, Germaniako Erromatar Inperioaren enperadoreak, konderria markeserri bilakarazi zuen.

Italiar Gerren testuinguruan (1494-1559) Frantziak okupatu zuen 1549an, delvastotarren dinastiari eta markeserriaren independentziari amaiera emanez.

Frantziako Erlijio Gerrak baliatuta Saboiako Karlos Manuel I.ak Saluzzoko markeserria okupatu zuen, izan ere, Liga Katolikoa babesten baitzuen Saboiako dukeak.
ezkerrera|thumb|164x164px|Del Vasto familiaren armarria
1601ean, Lyongo tratatuaren bidez Sabaoiak ofizialki eskuratu zuen Saluzzoko markeserria Bresse, Bugey, Gexerria eta Valromeyren truke.

## Saluzzoko markesak 
* Manfredo I (1125-1175)
* Manfredo II (1175-1215)
* Manfredo III (1215-1244)
* Tomas I (1244-1296)
* Manfredo IV (1296-1330)
** Manfredo V, 1332a arte anaiarekin gerra zibila
** Frederiko I, 1332a arte anaiarekin gerra zibila
* Frederiko I (1332-1336)
* Tomas II (1336-1357)
* Frederiko II (1357-1396)
* Tomas III (1396-1416)
* Ludoviko I (1416-1475)
* Ludoviko II (1475-1504)
* Miguel Antonio (1504-1528)
* Joanes Ludoviko (1528-1529, d.1563), *kargutik kenduta*
* Frantzisko Ludoviko (1529-1537)
* Gabriel (1537-1548)
* Carlos I (1638-1675)

## Kanpo estekak
Natalia Xikolenko

**Natalia Ivanovna Xikolenko** edo **Natallia Ivanauna Xikolenka** (, ; Andijon, Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialista, 1964ko abuztuaren 1a – Gelendzhik, 2025rko maiatzaren 15a ) bielorrusiar atleta izan zen, eta xabalina jaurtitzeko proban espezializatu zen. 1993. urtean munduko txapelduna izan zen.

## Kirol ibilbidea 
1993ko Stuttgarteko Munduko Txapelketan, brontzezko domina irabazi zuen xabalina-jaurtiketan, 65,64 metroko markarekin. Trine Hattestad norvegiarraren (69,18 metroko urrea) eta Karen Forkel alemaniarraren (65,80 metroko zilarra) atzetik geratu zen.

Handik bi urtera, 1995eko Goteborgeko Munduko Txapelketan, urrea irabazi zuen, 67,56 metroko jaurtiketarekin.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Étang Saumâtre

**Étang Saumâtre**  Haiti eta Dominikar Errepublika artean dagoen aintzira bat da, Haitiko handiena eta Dominikar Errepublikako bigarrena. **Lac Azuéi** ere esaten zaio, horrela deitzen baitzioten *Yainagua* leinuekoek. 

## Geografia 
170 km2-ko azalera du eta aintzira gesala da. Erreka txikiek isurtzen dituzte urak aintziran eta endorreikoa denez ez du irteerarik. Lurrunketa bidez ateratzen da ura, eta ondorioz aintzira gero eta gaziagoa da. Mendebaldeko eremua da gaziena.

Azken urteetan zabaltzen ari da azalera. Euria egiten duenean ekaitz bortitzak izaten dira eta aintzirako uraren maila bi metro ere igo daiteke.

## Fauna 
Ohikoa da flamenkoak ikustea eta hainbat krokodilo espezie ere bizi dira, hala nola, krokodilo muturzorrotza, Moreleten krokodiloak eta Orinokotar krokodiloa.

Krokodilo muturzorrotzak 4 metro inguru neurtzen ditu baina Étang aintziran zazpi metro luze den bat ere ikusi izan da. 1984an 400 krokodilo muturzorrotz bizi ziren aintzira ertzetan baina ehizaren ondorioz populazioa asko jaitsi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karen Forkel

**Karen Forkel** (Woffen, Alemania, 1970eko irailaren 24a)  alemaniar atleta izan zen, eta xabalina jaurtitzeko proban espezializatu zen. 1993an munduko txapelduna izan zen.

## Kirol ibilbidea 
1993ko Munduko Txapelketan, zilarrezko domina irabazi zuen xabalina-jaurtiketan, 65,80 metroko markarekin, Trine Hattestad norvegiarraren atzetik eta Natalia Shikolenko bielorrusiarraren aurretik.

### Nazioartekoak 
* 1993 Europeako Kopa  final: 2. postua (61.92)
* 1994 IAAF Munduko Kopa finala: 3. postua (61.26)
* 1994 EEuropako Kopa finala: 2. postua (65.58)
* 2000 European Kopa Finala: 6. postua (52.89)
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felicia Țilea-Moldovan

[thumb|260px|2007ko Atletismoko Munduko Txapelketak, Osakan. Xabalinalariak: Sonia Bisset, Linda Stahl, [Felicia Țilea-Moldovan|Felicia Tilea Moldovan, Barbara Madejczyk, Steffi Nerius, Sávva Líka, Barbora Potνáková, Christina Tarana]]
**Felicia Țilea-Moldovan** (Magura Ilvei, Errumania, 1967ko irailaren 29a – Pontevedra, 2025eko martxoaren 3a) errumaniar atleta izan zen, xabalina jaurtiketan espezializatua. 1995ean munduko txapeldunordea izatera iritsi zen.

## Kirol ibilbidea 
1995eko Goteborgeko Munduko Txapelketan, zilarrezko domina irabazi zuen xabalina-jaurtiketan, 65,22 m-ko markarekin, eta Natalia Shikolenko (urrea, 67,56 m) bielorrusiarraren atzean geratu zen, eta Mikaela Ingberg finlandiarraren aurretik (brontzea, 65,16 m).

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Silke Renk

**Silke Renk** (Erfurt, Alemania, 1967ko ekainaren 30a) alemaniar atleta ohia da, xabalina jaurtitzen espezializatuta zegoena.  Alemaniako Errepublika Demokratikoaren banderapean lehiatu zen, eta estatu biak elkartu ondoren Alemaniarekin. Ekialdeko  1988ko eta 1992ko Udako OlinpiarJokoetan Alemaniaren ordezkari izan zen 1990eko Europako Atletismo Txapelketan.

## Kirol ibilbidea 
1988ko Seulgo Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta atletismoko programako xabalina-jaurtiketaren txapelketan bosgarren postua lortu zuen. Lau urte geroago, 1992ko Bartzelonako Udako Olinpiar Jokoetan, urrezko domina irabazi zuen proba berean. Hirugarren aldiz joan zen Udako Oñiniar Jokoetara, 1996. urtean Atlantara, eta xabalina-jaurtiketako serieetan kanporatu zuten.  Espainian 1992 eta 1993ko alemaniar txapelketa irabazi zituen. 

### Marka pertsonal onena 
* Xabalina jaurtitzea. 71,00 metro (1988)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Psathyrella corrugis

***Psathyrella corrugis*** *Coprinaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria. Ez du nahikoa haragi.

Sinonimoa: *Psathyrella gracilis*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Ale garatuenetan 2 edo 3 cm inguruko garaierakoa eta 3 edo 4 cm inguruko diametrokoa, ohikoa da ale txikiagoak aurkitzea. Lehenengo hemisferikoa, gero koniko-kanpai itxurakoa, azkenik forma koniko-kamutsarekin, ez da inoiz guztiz laua bihurtzen. Gaztetan okre uniforme kolorekoa  da, gero bere higrofanotasunaren ondorioz asko aldatzen da, okre tonu oso argiekin ñabardura grisekin edo baita horixkekin ere. Kapelaren azala lehor samarra da eta bizkor desagertzeko joera duten errezelaren hondarrekin eta ertza ale helduetan ildaskatua.

**Orriak:** Adnatuak, nahiko zabalak, batez ere erdialdean, sabeldun samarrak. Beix ilun kolorekoak ale oso gazteetan, baina laster grisak, ertzak gorriz edo arrosaz tindatuak, batzuetan agerikoa eta beste batzuetan lupaz bakarrik ikus daitekeena.

**Hanka**: Oso luzea  eta liraina, batzuetan 8 cm-tik gorakoa izan daiteke, zilindrikoa eta erregularra, leuna neurri handi batean, pruina pixka batekin, batez ere orrietatik hurbil dagoen eremuan. Ez du inon errezelaren arrastorik, baina zertxobait iletsua izan daiteke zahartzean, kapelaren kolore berekoa.

**Haragia:** Mehea eta oso hauskorra, okre zurbil kolorekoa, usain nabarmenik gabea eta zapore leunekoa eta gozokoa.

**Etimologia:** *Psathyrella* terminoa, "psathyra"-ren txikigarria da, grezierazko hitzetik eratorria, "xehatzen erraza" esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Sinonimo edo aldaeratzat hartzen diren espezie multzo konplexu bat dago, eta analisi filogenetikoek ez dute larregi argitzen. Hala nola: *Psathyrella pseudogracilis* edo *Psatnyrella squamosa*. *Psathyrella longipes* antzekoa da, baina bere kapelaren ertza apendikularra da eta handiagoa da.

## Sasoia eta lekua 
Urteko sasoi desberdinetan agertzen da, batez ere udan eta udazkenean. Taldeka atera ohi dira, batzuetan oso handiak. Belar eremu garbietan edo hainbat basoetatik gertu. Lur azpian ezkutatuta dagoen zurezko materialaren oinarria behar du. Bibliografikoki erreferentzia gutxiko espeziea.

### Banaketa eremua 
Alaska, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Txile, Kanariak, Europa, Israel, Errusia, Kaukasia, Iran, Himalaiako eremua, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika.

## Galeria 

Fitxategi:Psathyrella corrugis 1.jpg
Fitxategi:Psathyrella corrugis 2.jpg
Fitxategi:Psathyrella corrugis 3.jpg
Fitxategi:Psathyrella corrugis 4.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deportivo Alaves B 2023-2024

Entrenatzailea:  José Manuel Aira (2022-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa
*  22 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Zaldiaran taldeko jokalariak dira, eta beraz talde biekin jokatu dezakete partidak. Espainiar ferezadioaren arauak diotenez, taldeko jokalariek 1-etik 22-erako dortsalak eraman beharko dituzte. Gehienez 16 jokalari izan daitezke 23 urtez azpikoetatik kanpo.

#### Baja neguan 
### Neguko merkatua 2024 
### Udako merkatua 2023 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hydropus marginellus

***Hydropus marginellus*** *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 cm inguruko diametrokoa, unbilikatua, arrexka kolorekoa, ertz zurbila, ildaskatua edo pruinaduna.

**Orriak:** Dekurrente samarrak, zurixkak, ertza arrexka kolorekoa.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 2 cm inguruko garaietakoa eta 0,2 cm inguruko lodierakoa, arre ilun kolorekoa, hauts-itxurakoa.

**Haragia:** Mehea, hauskorra, urtsua, usain ahularekin.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Mycena* generoko espezieekin?

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian, udan eta udazkenean. Koniferoen motzondoetan, bereziki *Abies*-etan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Puerto Rico, Europa, Errusia, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Champlain (aintzira)

**Champlain aintzira** Estatu Batuak eta Kanada arteko mugan kokaturik dagoen aintzira bat da. 

1989an UNESCOk Biosfera erreserba izendatu zuen *Champlain-Adirondack* izenarekin.

## Geografia 
Aintziraren gehiengoa Estatu Batuetako New York eta Vermont estatuetan dago, baina iparraldea Kanadako Quebec probintzian sartzen da. Nahiko luzea da itxuran eta 1.331 km2-ko azalera du. Estatu Batuetako ibai askoren urak jasotzen ditu eta Champlain aintziratik 

Richelieu ibaia ateratzen da iparralderantz. Richelieu ibaia San Laurendi ibai handira iristen da eta hau San Laurendi golkoan itsasoratzen da.

Aintziraren barnean 80 uharte inguru daude, aipagarrienak Grand Isle, North Hero eta Isle La Motte dira, hirurak ere Vermont estatuan daudenak.

## Ekologia 
Nekazal eremuan kokaturik dagoenez eutrofizazio maila handia du eta 1996an fosforo maila jeisteko proiektua jarri zen martxan.

Ubarroien kopurua oso handia da, 14.000-16.000 ale daudela estimatzen da (2010). Aintzirako arrain kopurua ikusita ubarroiak 3.000 inguru izatea hobetsi zen. Kontuan izan behar da aurrez 1940 eta 1950 hamarkadetan DDTaren erabilerak ubarroiak ia desagertzea ekarri zuela, konposatu kimiko horrek arrautzen oskola hauskorra bihurtzen baitzuen.

Delawareko kaioen kopurua ere gehiegizkoa da. Espezie hauek gutxitzeko bestelako espezie batzuk ekarri dira, hauek ere DDTaren ondorioz alde egin zutenak, hala nola; amiltxori arrunta, koartzatxo itzaina eta lertxun urdina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ociel Baena

**Jesús Ociel Baena Saucedo** (Saltillo, Coahuila, 1984ko abenduaren 9a - Aguascalientes, Aguascalientes, 2023ko azaroaren 13a) Mexikoko pertsona ez-bitarra izan zen; zuzenbidean, politikan eta LGBT komunitatearen aldeko aktibismoan egindako lanagatik nabarmendu zen. Mexikon eta Latinoamerikan magistratua izan den lehen pertsona ez-bitarra izan zen, Aguascalientes Estatuko Hauteskunde Auzitegiko kide gisa. Bertan lortu zuen bere titulu ofiziala hizkera ez-bitarrean sartzea, gazteleraz: "*Magistrade del Tribunal Electoral del Estado de Aguascalientes*".

## Biografia 
Zuzenbideko lizentziatura ikasi zuen Coahuilako Unibertsitate Autonomoko Jurisprudentzia Fakultatean, eta han ere masterra egin zuen Konstituzio Zuzenbide eta Gobernu Politiketan.Ondoren, Durangoko Unibertsitate Autonomoan Zuzenbideko doktoretza lortu zuen.

2022ko urriaren 1ean kargua hartu zuen Aguascalientes Estatuko Hauteskunde Auzitegiko kide gisa, Mexikon eta Latinoamerikan hori egiten zuen lehen pertsona ez-bitarra bihurtuz. Bere genero disidentzia tribunalak berak onartu zuen, "*Magistrade del Tribunal Electoral del Estado de Aguascalientes*" moduan izendatu zuten 2022ko maiatzaren 17an eman zitzaion agiri ofizial baten bidez, Homofobiaren, Transfobiaren eta Bifobiaren Aurkako Nazioarteko Egunean, hain zuzen ere.

2023ko maiatzean, Kanpo Harremanetarako Idazkaritzak mexikar baten genero ez-bitarra aitortzen zuen Mexikoko lehen pasaportea eman zion Baenari.

## Heriotza 
2023ko azaroaren 13an, Aguascalienteseko agintariek bere heriotzaren berri eman zuten. Etxearen garbitasunaz arduratzen zen pertsonak Baenaren eta bere bikotearen gorpuak aurkitu zituen. Larrialdi zerbitzuak iritsi zirenean baieztatu zuten bi gizonezkoak hilda zeudela eta indarkeria zantzuak zituztela.

Rosa Icela Rodríguez Velázquez Segurtasuneko idazkariak López Obrador presidenteak 13 goizean egindako agerraldian Baenaren heriotza baieztatu zuen eta geratutakoa erailketa edo istripua izan den argitzeko ikerketa egingo zela adierazi zuen. Manuel Alonso García Aguascalienteseko Segurtasun idazkariak adierazi duenez, lehen aurkikuntzen arabera, ez dago hirugarren pertsona baten partehartze zantzurik eta, bere esanetan, bikotearen baitako hilketak izan dira .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Louise McPaul

**Louise McPaul,** ezaguna **Louise Currey** izenez (Port Kembla, Australia, 1969ko urtarrilaren 24a) australiar atleta ohia da, eta xabalina jaurtitzeko proban espezializatuta zegoen. 1990eko hamarkadan lehiatu zen eta 1996an txapeldunorde olinpikoa izan zen.

## Kirol ibilbidea 
1992an Bartzelonako Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta hamaikagarrena izan zen atletismo-programako xabalina-jaurtiketaren lehiaketan. Lau urte geroago, 1996ko Atlantako Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen xabalina-jaurtiketan, eta 65,54 metroraino iritsi zen, Heli Rantanen finlandiarraren ondoren (urrea) eta Trine Hattestad norvegiarraren aurretik (brontzea 64,98 metro).

Hirugarrena aldiz parte hartu zuen Olinpiar Jokoetan,  2000. urtean izan zen, eta xabalina-jaurtiketaren serieetan kanporatua izan zen.

Bere palmaresean Commonwealtheko Jokoen urrezko bi domina lortu zituen, 1994 eta 1998an,eta bost txapelketa nazional nabarmentzen dira.

Atletismoko Munduko Txapelketaren hiru ediziotan parte hartu zuen, eta 1999. urtean bosgarren postua lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tatiana Xikolenko

**Tatiana Ivanovna Xikolenko** (Gelendzhik, Errusiako SESF, 1968ko maiatzaren 10a) bielorrusiar-errusiar atleta da, xabalina jaurtitzeko proban espezialista, eta 2003an munduko txapeldunordea izatea lortu zuen.

Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna desegin ondoren, Tatiana Xikolenkok Bielorrusia ordezkatu zuen denboraldi bateran, 1996an jaioterrira (Errusia) nazionalitatea aldatu arte. Haren ahizpak, Natalia Xikolenkok ere lortu zuen nabarmentzea atletismoko xabalina-jaurtiketan.

## Kirol ibilbidea 
2003ko Munduko Futbol Txapelketan, zilarrezko domina irabazi zuen xabalina-jaurtiketan, 63,28 metroko markarekin. Mirela Manjani greziarrak urrea lortu zuen 66,52 metroko jaurtiketarekin eta Steffi Nerius alemaniarra, bere atzetik gelditu zen, brontzea lortu zuen 62,70 metro botata.

## Nazioarteko Lehiaketak 
### Marka pertsonal onena 
* Xabalina jaurtiketa. 67,20 metro (2000)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malformazio

"**Malformazio**" bat enbrioi-garapenean organo, ehun edo gorputzeko zati baten egituran edo forman dagoen anormaltasun bati dagokio. Malformazio horiek gorputzeko edozein atali eragin diezaiokete, eta larritasunez alda daitezke, arinetatik hasi eta larrietaraino. Malformazioak sortzetikoak izan daitezke, eta horrek esan nahi du jaiotzatik daudela presente.

Malformazioak hainbat faktoreren ondorio izan daitezke, faktore genetikoak, haurdunaldian substantzia teratogenikoekiko esposizioa (fetuan malformazioak eragin ditzaketen substantziak), enbrioi-garapenean arazoak, besteak beste. Malformazio batzuk agerikoak izan daitezke jaiotzean, eta beste batzuk, berriz, baliteke gerora ere agerikoak ez izatea.

Garrantzitsua da adieraztea malformazio guztiak ez direla nahitaez kaltegarriak organismoaren osasunerako edo funtzionamendurako. Batzuk arinak izan daitezke eta pertsona baten bizi-kalitatean eragin txikia izan dezakete; beste batzuek, berriz, esku-hartze medikoa eska dezakete egiturazko anomaliak zuzentzeko edo tratatzeko.

Malformazioen diagnostikoa eta tratamendua osasun-profesionalek egiten dituzte, hala nola genetikan espezializatutako medikuek, kirurgialari pediatrikoek edo eragindako arlo espezifikoko espezialistek.
Erregistro arkeologiko

**Erregistro arkeologikoa** ikerketa arkeologikoetan bildutako datu eta ebidentzien multzoari dagokio. Erregistro horiek toki arkeologiko espezifiko batean artefaktuen, egituren, giza aztarnen eta bestelako elementu kulturalen presentzia eta banaketa dokumentatzen dute. Arkeologia-erregistro bat sortzea funtsezkoa da iraganeko gizarteen historia eta kultura ulertzeko.

Arkeologia-erregistroak honako hauek izan ditzake:

* **Objektu arkeologikoak:** Gizakiek iraganean manufakturatutako artefaktuak, erremintak, zeramikak, lanabesak, armak eta bestelako objektuak.
* **Egiturak:** Bertan dauden eraikuntzak, hormak, zimenduak edo bestelako giza eraikuntzak.
* **Giza hondarrak:** eskeletoak, hezur-hondarrak edo giza jardueraren ebidentzia, hala nola ehorzketak.
* **Datu estratigrafikoak:** Lurzoruko geruza arkeologikoen antolamenduari eta sekuentziari buruzko informazioa, gertaeren kronologia ezartzen laguntzen duena.
* **Argazkiak eta grafikoak:** Argazkiak, marrazkiak, planoak eta beste dokumentu bisual batzuk, gunearen egoera eta aurkikuntzak erregistratzen dituztenak.

Dokumentazio arduratsua eta erregistro arkeologikoa zaintzea funtsezkoak dira, arkeologoek eta beste ikertzaile batzuek antzinako zibilizazio edo komunitate baten historia aztertu, interpretatu eta berreraiki baitezakete. Prozesu horrek nabarmen laguntzen du arkeologia- eta antropologia-ezagutzan, bai eta kultura-ondarea zaintzen ere.

## Kanpo estekak
Diziplina zientifiko

"**Diziplina zientifiko**" bat zientziaren barruko azterketa-eremu espezifiko bati dagokio, eta fenomeno, printzipio edo gai multzo jakin batera bideratzen da. Diziplina zientifiko bakoitzak bere metodoak, teoriak eta ikuspegi espezifikoak ditu mundu naturala edo soziala ikertzeko eta ulertzeko.

Diziplina zientifikoen adibide dira fisika, biologia, kimika, psikologia, geologia, astronomia, soziologia eta beste asko. Diziplina horietako bakoitza ezagutza-arlo espezifikoetan zentratzen da, eta metodo espezifikoak erabiltzen ditu informazioa lortzeko eta baliozkotzeko.

Diziplina zientifikoek funtsezko ezaugarri batzuk dituzte:

* **Metodo zientifikoa:** Diziplina zientifiko guztiak metodo zientifikoan oinarritzen dira, behaketa, hipotesiak formulatzea, datuak biltzea eta ondorioak formulatzea eskatzen duen ikerketarako ikuspegi sistematikoan.
* **Teoriak eta legeak:** Diziplina zientifikoek behatutako fenomenoak azaltzeko teoriak eta naturan behin eta berriz errepikatzen diren ereduak deskribatzeko legeak garatzen dituzte.
* **Ikerketa enpirikoa:** Diziplina zientifikoetako ikerketa ebidentzia enpirikoan oinarritzen da, hau da, modu objektiboan eta egiaztagarrian bildutako behaketa- edo esperimentu-datuetan.
* **Bikoteka berrikustea:** Ikerketa zientifikoa bikoteka berrikusi ohi da, eta horrek esan nahi du eremuko beste aditu batzuek azterlanen kalitatea eta baliozkotasuna ebaluatzen eta baliozkotzen dutela argitaratu aurretik.

Diziplina zientifiko bakoitzak ezagutza orokorrari laguntzen dio, eta beste diziplina batzuekin batera lan egiten du, inguratzen gaituen mundua osoago ulertzeko.
Tengiz Kitovani

**Tengiz Kitovani** (; Tbilisi, 1938ko ekainaren 9a - 2023ko azaroaren 13a) georgiar militar eta politikaria izan zen.

1990eko hamarkadaren hasieran sartu zen politikan, Georgiaren independentzia-mugimenduan. Zviad Gamsakhurdia presidentearen aliatua izan zen eta Georgiako Kontseilu Goreneko kide hautatu zuten. 1990eko abenduan Gansakhurdiak Guardia Nazionala sortu eta Kitovani buruzagi izendatu zuen. 1991ko abuztuan, biak izan ziren aurrez aurre. Kitovani kargutik kendu zuten, baina bere tropekin Tbilisitik kanpo gotortu zen.

1991n Kitovanik, Tengiz Siguak eta Jaba Ioselianik estatu kolpe bortitza eman zuten eta urtarrilaren 2an Gamsakhurdia kargutik kendu eta Miltar Kontseilua ezarri zuten herrialdea gobernatzeko. Eduard Xevardnadzeri deitu zioten trantsizio gobernu baten buru izateko, eta Kitovani Defentsa ministro eta lehen ministrorde izendatu zuten.
1992an Abkhaziari eraso zion eta hamahiru hilabete iraun zuen gerra hasi zen. Xevardnadzerekin gatazkan sartu zen, eta 1993ko maiatzean kargutik kendu zuten, nahiz eta bere boterearen zati bat mantendu zuen. 1995ean Abkhaziari eraso egiten saiatu zen berriro, baina Georgiako poliziak atxilotu egin zuen eta zortzi urteko espetxe-zigorra ezarri zioten. 1999an Xevarnadzek indultua eman zion. Kitovani Moskura joan zen orduan, eta 2012ra arte ez zen Georgiara itzuli.