Régine Crespin

**Régine Crespin** (Marseilla, Frantzia, 1927ko otsailaren 23a – Paris, Frantzia, 2007ko uztailaren 5a) sopranoa izan zen.  Bigarren Mundu Gerratik Frantzian agertutako soprano dramatiko handi bakartzat hartua da eta Lucienne Bréval (1869-1935) eta Germaine Lubin (1890-1979) ospetsuen ondorengoa.

1950ean, lehenengo hiru sari lortu zituen Parisko Kontserbatorioan. Mulhousen (1950) eta Parisko Operan (1951) Richard Wagnerren *Lohengrin* lanean aritu zen. 1957an, Francis Poulencen *Karmeldarren elkarrizketak* lanaren frantsesezko bertsioan parte hartu zuen.

1958an, Bayreuthen, Wagnerren *Parsifal* kantatu zuen, eta izugarrizko arrakasta lortu zuen. Munduko antzoki eta hiri nagusietan aritu zen, besteak beste, Viena, Londres, Milan, Chicago, Buenos Aires, New York, eta behin baino gehiagotan Bayreuthen. 1976-1992 bitartean kantu-irakaslea izan zen Parisko Kontserbatorioan, eta hainbat emanaldi eskaini zituen leku berezia emanez Lied-ari (Hugo Wolf, Robert Schumann) eta frantses melodiari (Hector Berlioz, Claude Debussy, Poulenc).

## Bizitza 
Marseillan jaio zen, eta bost urte zituela Nimesera joan zen familia. Bigarren Mundu Gerrako gabeziek eta amaren alkoholismoak eragin handia izan zuten bere haurtzaroan. *Baccalauréat* lortzeko azterketak porrot egin zuenean hasi zituen musika ikasketak. Aitak Parisko Kontserbatorioan ikasteko baimena eman zion, eta bertan Suzanne Cesbron-Viseur, Georges Jouatte eta Paul Cabanelen irakaspenak jaso zituen. 

## Abeslari ibilbidea 
Orkestrarekin eman zuen lehen kontzertua 1947ko apirilean izan zen, Theatre Ancièn de Nimesen, E. Carrière. 1950ean Mulhousen debuta egin zuen Elsa de Lohengrin bezala, beste iturri batzuen arabera, Reimsen egin zuen debuta, 1948an, Charlotte de Werther izenez. Bere lehen urte profesionalak probintziako opera antzokietan eman zituen, non Giacomo Pucciniren *La Tosca* abestu zuen - frantsesez - *Fausto* operaren Margarita, *Aida*, *Fiordiligi*, *Figaroren Ezteia*k operako kondesa, *Don Giovanni*ren *Donna Anna*, *Boris Godunov*-en Marina, Oberonen *Rezia*, eta bere kuttuna zen Gabriel Fauréren *Penélope,* 1956an Parisera eraman zuena. Urte horretan egin zuen debuta atzerrian *Otelo* operaren Desdemona Bilbon.

### Sopranoa (1950-1972) 
Bere eite itzelak eta bitarteko oparoek, soinuaren inguratzaileak eta testuaren enuntziazioan eta intentzioan paregabeko dotoreziak pribilegiozko kokagune batean kokatzen dute XX. mendeko abeslarien artean. *La Leona* ezizena jarri zioten, jaiotzez frantziar xarma zuena, heroi alemaniarrei berotasuna eman ziena, eta aristokrazia mediterraneoei. Batez ere Richard Wagnerren errepertorioan, Frantziako errepertorioaren errebalorizazioan eta Hector Berliozen epiketan nabarmendu zen, eta Italiako spintoen errepertorioan arrakasta handia izan zuen, hala nola *Tosca* (Giacomo Puccini), *Santuzza* (Cavalleria Rusticana), La *Gioconda* (Amilcare Ponchielli) eta Giuseppe Verdiren paperetan (*Amelia, Leonora* eta *Desdémona* Otelon).

## Nazioarteko ospea 
Nazioarteko arrakasta 1958an iritsi zen, Wieland Wagnerrek, konpositore eta zuzendari eszeniko iraultzailearen bilobak, Bayreutheko Jaialdian Parsifalen Kundryrako aukeratu zuenean. Lou Brouder hizkuntzalariarekin ezkondu zen, alemanieraz trebatu baitzuen zeregin horretarako. Bayreuth-en eta beste antzoki batzuetan ibilbide gogoangarria egin zuen wagneriar dramatiko gaztearen paperetan, hala nola *Senta* (Der fliegende Holländer), *Elisabeth* (Tannhäuser), *Elsa* (Lohengrin) eta Siglinda zoragarri gisa Die Walküre-n. Hurrengo urtean Glyndebourne-ko Jaialdian *Mariscala* interpretatu zuen Elisabeth Söderström-en arrosaren zaldunarekin batera.

1961ean Buenos Aireseko Colon antzokiko publikoa bereganatu zuen, Parsifaleko *Kundry* eta Richard Straussen *Mariscala* interpretatuta. 1962an *Tosca* eta Gabriel Fauréren *Penelope* interpretatzeko itzuli zen, 1964an Berliozen *Les Troyens* monumentalaren *Casandra y  Dido* bikoitzean eta Glucken *Ifigenia* Iphigenie in Tauriden, 1965ean Jules Masseneten Charlotte de Werther, berriz ere Tosca eta *Marguerite* Berliozen *La condenación de Fausto* lanean. 1969an *Kundry* abestera itzuli zen, eta 1976an *Carmen*. 1987an La Medium eta Chaikovskiren *La dama de picas* obrekin agur esan zuen Buenos Airesen.

1962an, Der Rosenkavalier-en Mariskala, arrakasta errepikatu zuen Lotte Lehmann-ek zuzendutako New Yorkeko Metropolitan Operan egin zuen debutean, Richard Strauss-en *Mariskalarik* gustukoena, bere ondorengo izendatu zuena. METen *Amelia, Senta, Elsa, Kundry, Charlotte, Tosca, Carmen* abestu zituen, eta 1967an *Sieglinde* Die Walküre-n, Herbert von Karajanek zuzenduta, Birgit Nilsson Brunilda interpretatuta. 1977an, Francis Poulencen *Dialogues de Carmélites* estreinatu zuen, ingelesez, *Madame de Croissy* Priora zaharra pertsonaia egin zuen, eta paper horrekin agur esan zien 1987an metropoliko entzuleei. 1957an, Crespinek Frantziako *Palais* Garnier-en Poulenc-en operaren estreinaldian parte hartu zuen, eta *Madame Lidoine* Priora berriaren rola konposatu zuen berarentzat. 1989an erretiratu zen.

Bere ibilbideko beste antzoki garrantzitsu batzuk Chicagoko Opera Lirikoa (1962an debut amerikarra), San Frantzisko Opera, Vienako Estatu Opera, Berlingo Opera Alemaniarra, Glyndebourneko Jaialdia, Salzburgoko Jaialdia eta Parisko Opera izan ziren. Azken horretan betidanik izan zituen harreman tirabiratsuak (1974an Les contes d'Hoffmann-en antzezpenetan zalapartak egon ziren). La Scalan Ildebrando Pizzettiren *Fedra* abestu zuen, Covent Garden *Senta* eta Fidelion; New Yorken Masseneteko *Maria Magdalena* oratorioa biziberritu zuen, eta Aix-en-Provenceko Jaialdian, Ariadne auf Naxos.

### Mezzosopranoa (1973-89) 
1973tik aurrera, baliabideak gutxitu eta akutuak galdu zituenean, mezzosopranoaren erregistrorako eta errepertoriorako trantsizioa arrakastatsua izan zen, eta *Carmen* lanean nagusitu zen, Offenbachen operetetan (*Gerolsteingo dukesa handia*, *La perichole* eta *La belle Helene*) edo Jules Masseneten Dulcinea Don Quijote lanean, eta dohain histrioniko handiak behar zituzten izaera roletan (Gian Carlo Menottiren *The Medium*, Poulencen Carmélitesen Madame de Croissy eta Piotr Ilitx Txaikovskiren *La dama de Picas* laneko kondesa).

## Discografia nagusia 
**DVD**
   

## Erretiroa eta bizitza pribatua 
1989an, agertokitik erretiratu zen, baina Parisko Kontserbatorioan eta San Frantziskoko eta New Yorkeko Masterclassetan irakasten jarraitu zuen.

1969an dibortziatu zen Lou Bruderrengandik, ez zuen seme-alabarik izan.

2007ko uztailaren 5ean Parisen hil zen minbiziaren aurkako borrokaren ondorioz. Parisko Père-Lachaiseko hilerriko 87. sektorean daude haren gorpuzkiak.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1972an Frantziako Gobernuaren Ohorezko Legioko Zaldun Gurutzea eman zioten.
* 1982an Domina Ofiziala eta 1994an *Commandeur des Arts et des Lettres*. 2005ean New Yorkeko *Metropolitan Opera Guildek* ematen duen *Opera News saria* jaso zuen.
* 1982an ''La vie et l'amour d'une femme* (ingelesez *On Stage*, Off Stage: A Memoire) autobiografia argitaratu zuen. Bertan, bere bizitza profesionala, pribatua eta minbiziaren aurkako borroka kontatzen ditu ausardiaz.

* Bere izena daraman arrosa du (*Rose Régine Crespin*).

## Anekdotarioa 
thumb|200px|Rosa Régine Crespin

* Damutu egin zen Herbert von Karajan zuzendariak Giuseppe Verdiren Don Carlo lanean Elizabeth de Valoisen rola hartzea proposatu zionean,behin eta berriz eskatu ziolako.
* Bere ahots-emaria handia bezain zaila zen mikrofonoek atzemateko, horregatik DECCA zigiluko soinu-ingeniariek *Frantziako kanoia* deitzen zioten.
* Georges Delbard baratzezain ospetsuak bere izena daraman arrosa sortu zuen (*Rose Régine Crespin'')
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Régine Crespin - La vie et l'amour d'une femme, Mémoires, 1982, Fayard (ISBN 2-213-01162-1)
* Régine Crespin - A la scène, à la ville, 1999, Actes-Sud (ISBN 2-7427-1347-6)

## Kanpo estekak