Gene Kelly

**Eugene Curran “Gene” Kelly** (Pittsburgh, 1912ko abuztuaren 23 &ndash; Beverly Hills, 1996ko otsailaren 2a) Estatu Batuetako dantzari, aktore, abeslari, zuzendari, ekoizle eta koreografoa zen. Ezaguna zen bere dantza estiloagatik, bizia eta atletikoa, itxura onagatik, eta pantailan antzeztu zituen rol maitagarriengatik.

Gaur egun ezaguna da batez ere parte hartu zuelako film ezagun hauetan: *An American in Paris* (1951), *Anchors Aweigh* (1945) eta *Singin’ in the Rain* (1952), baina film musikal askotan eskuhartu zuen, modatik joan ziren arte, 1950 hamarraldiaren bukaeran.

Lan egin zuen aktore, koreografo edo zuzendari moduan 1940 eta 1950 hamarraldietako musikal ospetsuenetako batzuetan, *For Me and My Gal* (1942) filmarekin hasita, non debutatu zuen Judy Garland-ekin, eta beste hauekin segituta: *Du Barry Was a Lady* (1943), *Thousands Cheer* (1943), *The Pirate* (1948), *On the Town* (1949), eta ''It's Always Fair Weather* (1955), besteak beste.

Urte batzuk geroago, parte hartu zuen bi filmetan, genero musikaletik kanpo: I*nherit the Wind* (1960) eta *What a Way to Go!* (1964). Zuzendari moduan ere nabarmendu zen, bereziki 1969an, *Hello Dolly!* filmarekin, zeina Oscar sarietarako izendatu baitzuten.

Berak eragindako berrikuntzek eraldatu egin zituzten Hollywood-eko musikalak. Zerikusi handia izan zuen, bestalde, zine zaleek balleta onartzearekin.

1952an Kellyk Akademiaren Ohorezko saria jaso zuen, bere lorpenengatik, justu *An American in Paris* filmak sei sari irabazi zituenean Oscar sarietan, film onenari emandakoa barne. Hil bitartean, sari eta aitorpen ugari jaso zituen.

## Biografia 
Gene Kelly jaio zen Pittsburgh hiriko auzorik apalenetako batean, Pensilvanian, langile-familia batean. Beraren aitak fonografoak saltzen zituen, eta amak, Harriet, eragin handia izan zuen Gene eta haren anaien dantzarako zaletasunean. Amak berak bultzatu zuen The Five Kellys taldea, bost anaiek osatua. Taldea desegin ondoren, Gene eta Fred anaiek segitu zuten koreografia biziak prestatzen The Kelly Brothers izenarekin.

1929ko beheraldi ekonomikoan, eta unibertsitate ikasketak amaitu bitartean (1933an Ekonomian graduatu zen), Kelly hasi zen zenbait lan egiten, familia aurrera ateratze aldera. Halako batean, familia-negozio moduan, dantza-akademia bat ireki zuten Pittsburghen, eta gero beste bat Johnstown-en, eta bietan Kelly zuzendarikide eta dantza-irakasle izan zen. Akademiak funtzionatzen hasi zirenean, erabaki zuen garaia zela New York-era joateko, bertan lan bat bilatzeko koreografo moduan.

## Filmografia 
Filmen zuzendaria eta itzuli bada beste hizkuntza batera (gaztelania, frantsesa, euskara, katalana edo galiziera) beste izenburu batekin taula honetan ikus daiteke:
**Zuzendaria**
* *On the Town* (1949)
* *An American in Paris* (1951)
* *Singin' in the Rain* (1952)
* *It's Always Fair Weather* (1955)
* *Invitation to the Dance* (1956)
* *The Happy Road* (1957)
* *The Tunnel of Love* (1958)
* *Gigot* (1962)
* *A Guide for the Married Man* (1967)
* *Hello, Dolly!* (1969)
* *The Cheyenne Social Club* (1970)
* *That's Entertainment, Part II* (1976)
## Antzerkia 
* *Leave It to Me!* (1938)
* *One for the Money* (1939)
* *The Time of Your Life* (1939)
* *The Time of Your Life* (1940)
* *al Joey* (1940)
* *Best Foot Forward* (1941)
* *Flower Drum Song* (1958)
* *Coquelico* (1979)

## Telebista 
* *Dancing: A Man's Game*, emès en *Omnibus* el 21 de desembre de 1958
* *Going My Way* (1962-1963)
* *Gene Kelly: New York, New York* (1965)
* *Jack and the Beanstalk* (1967)
* *The Funny Side* (1971)
* *Frank Sinatra: Ol' Blue Eyes is Back* (1973)
* *Gene Kelly: An American in Pasadena* (1978)
* *North and South* (1985)
* *Sins* (1986)

## Sariak eta ohoreak 
.]]

* 1942 – Berrikuspeneko Batzorde Nazionalaren Aktore Onenaren Saria, *For Me and My Gal film*ean egindako lanagatik
* 1946: Gizonezko aktore Onenaren Oscar Sarirako izendapena Anchors *Aweigh* filmagatik (1945)
* 1951 – Urrezko Globoa sari baterako izendatu zuten *An American in Paris* film musikal edo komedia bateko gizonezko aktore onenarentzat.
* 1952 – Honorary Academy saria "aktore, abeslari, zuzendari eta dantzari gisa duen aldakortasuna aitortzeko, eta, bereziki, zinemako koreografiaren artean egindako lorpen bikainengatik". Oscar hori sute batean galdu zen 1983an, eta 1984ko Akademiako Sarietan ordezkatu zuten.
* 1953 – Amerikako Zuzendaritza Kontseiluaren izendapena, Zuzendari onena *Singin' in the Rain* filmagatik, 1952 (Stanley Donenekin partekatua).
* 1956: Urrezko Hartza Berlingo Nazioarteko 6. Zinemaldian, *Invitation to the Dance* filmagatik.
* 1958: *Les Girlsen* filmagatik Golden Laurel sarirako izendapena, gizonezkoen musika-jarduera onenagatik.
* 1958: *Dance Magazine* aldizkariaren urteko telebista-saria dantzarako: *Omnibus* telesaileko *A Man's Game-gatik*. Kantu onenerako Emmy baterako ere izendatu zuten.
* 1960 – Frantzian, Kelly Ohorezko Legioaren *Chevalier* bihurtu zen.
* 1960 - Hollywoodeko Fame pasealekuko izarra.
* 1962: Gene Kelly Dantza Zinemaldia, Arte Modernoaren Museoak antolatuta
* 1964: Aktore Onenaren Saria, *What a Way to Go!* (1964) Locarnoko Nazioarteko Zinemaldian
* 1967 – Haurrentzako Programetarako Emmy saio berezia, *Jack and Beanstalk* filmagatik
* 1970: Golden Globerako izendapena zuzendari onenerakoa, *Hello, Dolly! filmagatik*1969
* 1970: Amerikako Zuzendarien Elkartearen zuzendari onenaren izendapena, *Hello, Dolly!'' filmagatik1969
* 1981: Cecil B. DeMille saria Golden Globesen barruan
* 1981: Kelly izan zen 2 asteko zinemaldiko gaia Frantzian
* 1982 – Biziarteko Lorpenen Saria Kennedy Center Honors Zentroaren urteko bosgarren akitaldian
* 1985: American Film Institute-ren biziarteko lorpenen saria
* 1989: Pantailako aktoreen gremioaren bizitza mailako lorpenen saria
* 1991: Pittsburgh Civic Light Operak Gene Kelly Sariak inauguratu zituen, Pennsylvaniako Allegheny konderriko goi-mailako musikalei urtero ematen zaizkienak.
* 1992: indukzioa American Theater Hall of Famen
* 1994: Arteen Domina Nazionala, Bill Clinton Estatu Batuetako presidenteak emana
* 1994 – Hiru Tenoreek "Singin' in the Rain" kantatu zuten, Los Angeleseko Dodger estadioan emandako kontzertu batean.
* 1996 – Cesar Ohorezko Saria, Frantziako zinema-sari nazional nagusia da.
* 1996 – Akademiako Sarien zeremonian, Quincy Jones zuzendariak omenaldia egin zion hil berria zen Kellyri, eta Savion Glover-ek "Singin' in the Rain" dantzatu zuen.
* 1997 – 26. sailkatua Empire (UK) aldizkariaren "The Top 100 Movie Stars of All Time" zerrendan
* 1999 – 15. sailkatua American Film Institute-ren Hollywoodeko zerrenda klasikoan: "Gizonezkoen elezaharrik onenak"
* 2013 – "Singin' in the Rain" izan zen lehena "The Nation's Favorite Dance Moment" leihaketan..

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*Wise, James. ''Stars in Blue: Movie Actors in America's Sea Services''. Annapolis, MD: Naval Institute Press, 1997.  OCLC 36824724

## Kanpo estekak