open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hegazkintza Administrazio Federala

**Hegazkintza Administrazio Federala** edo **FAA** siglez laburtua (ingelesez *Federal Aviation Administration*), Ameriketako Estatu Batuetako gobernuko agentzia federal bat da. Ameriketako Estatu Batuetako Garraiobide Sailaren ardurapean dago. Agentzia honen helburu nagusia hegazkinlaritza zibila da.

Egoitza nagusia Washington Hirian dago eta zuzendari nagusia Randy Babbitt da.

## Historia 
1926ko maiatzaren 20an sortu zuten, airetiko trafiko zibila administratzeko asmoarekin. 1940an Franklin D. Rooseveltek agentziarne zereginak beste 2 agentzitan banatu zituen: CAA eta CAB hain zuzen, baina 1958an berriz ere beraien funtzioak elkartu zituzten.

2001eko irailaren 11tik agentzia honek Segurtasun Nazionalerako Sailarekin lan egiten du hegaldiak kontrolatu eta airetiko segurtasuna bermatzeko.

## Agentziaren administratzaileen zerrenda 
* Elwood Richard Quesada (1958-1961)
* Najeeb Halaby (1961-1965)
* William F. McKee (1965-1968)
* John H. Shaffer (1969-1973)
* Alexander Butterfield (1973-1975)
* John L. McLucas (1975-1977)
* Langhorne Bond (1977-1981)
* J. Lynn Helms (1981-1984)
* Donald D. Engen (1984-1987)

* T. Allan McArtor (1987-1989)
* James B. Busey (1989-1991)
* Thomas C. Richards (1992-1993)
* David R. Hinson (1993-1996)
* Jane Garvey (1997-2002)
* Marion Blakey (2002-2007)
* Robert A. Sturgell (jardunean) (2007-2009)
* Lynne Osmus (jardunean) (2009ko urtarrila-2009ko maiatza)
* Randy Babbitt (2009ko maiatza-Gaur arte)

## Webgune ofiziala 
*  Hegazkintza Administrazio Federalaren webgune ofiziala

## Kanpo estekak
Kartograma

[thumb|240px|**Kartograma anamorfikoa**, azalerazkoa, [Europar Batasunak herrialde bakoitzari emandako diru ekarpenak *per capita* erakusten dituena. Gainera, herrialdeek *per capita* egin dituzten ekarpenak kolorez adierazten dira. Luxemburgo ez da azaltzen.

*Diru emaileak, garbiro*

*Diru hartzaileak, garbiro*

]]
**Kartograma** mapa batean oinarritzen den datu diagrama da. Bi motako kartogramak era daitezke: kartograma morfikoak eta kartograma anamorfikoak.

## Kartograma morfikoak 
Kartograma morfikoek mapako herrialde, lurralde edo eskualdeetako muga errealak errespetatu egiten dituzte eta irudikatu nahi diren datuak kolorez edo mugen barnean kokatutako diagrama baten bitartez irudikatzen da.

## Kartograma anamorfikoak 
Kartograma anamorfikoetan lurraldearen itxura (azalera edo beste lurraldeetarako distantzia) aldatu egiten da, irudikatu nahi den datuaren zenbatekora egokituz. Aldi berean, kolorez edo artekatutako diagrama batez beste aldagairen bat ere adieraz daiteke.

Kartograma anamorfikoetan bi motako kartogramak bereiz ditzakegu: azalerazko kartogramak, non lurraldearen azalera aldatzen den, azaldu nahi den datuaren arabera; eta distantzia kartogramak, non aldatzen dena beste lurraldeetarako distantzia bisual edo ikusizkoa den.

## Kanpo estekak
Rouse

**Rouse** taldea, 1991. urtean Banyolesen (Katalunia) sortutako Hardcore punk taldea izan zen. HHH-ko kideek, beraien influentzia melodikoak uztartzeko sortu zuten taldea izan zen.

## Taldekideak 
* Alex - Bajua eta ahotsa.
* Marc - Gitarra.
* Koki - Bateria.

## Historia 
80ko hamarkada bukaeran, HHH taldeko kideek, beraien influentzi musikalak kaleratzeko asmoz sortu zen Rouse. Taldeak, urte gutxiko bizitza izan zuen baina hainbat grabaketa utzi zituen bidean.

Lehen grabaketa, 1991ko Abuztuan izan zen. Garai horretan, HHH-ko kideak, Homo Homini Lupus diska grabatzen ari ziren. Estudio sesio horiek aprobetxatuz, Rouseren 16 kantuz osaturiko maketa bat grabatu zuten. Hasiera batean, maketa hau LP formatuan kaleratu nahi izan zuten. Baina arazo batzuk tarteko zirela, bertan behera geratu zen guztia

Urtebete beranduago, 1992ko Abuztuan, Donostiako Amadeus estudioetan sartu ziren Deep Wound LP-a grabatzeko. Garai horietarako iada, taldekideek arazo asko zituzten elkartzeko eta entsaiatu ahal izateko. Diska hau, Rumble Records zigilu Madrildarrak kaleratu zuen 1993an. Urte berean, taldeak jotzeari utzi zion.

Hala ere, bi urte beranduago, Rumble diskoetxeak lehen maketako abesti batzuk bi EP-tan kaleratu zituen, It´s Funny eta Does Rouse Suck?. Lehen maketako horretako beste kantuak, diska bilduma ezberdinetarako erabili ziren.

2004ean, Shortfuse Recordsek, lehen maketako kantu guztiak Deep Inside, 16 song EP LP-an argitaratu zituen.

2005ean, Rumble Recordsek taldearen diskografia osoa kaleratu zuen CD batean.

## Diskografia 
* Deep Wound (Rumble Records, 1993). LP
* It's funny (Rumble Records, 1996). EP
* Does Rouse suck? (Rumble Records, 1996). EP
* Deep inside (Shortfuse Records, 2004).
* Discography (Rumble Records, 2005).

### Bildumetako Partehartzeak 
* «Insectocracy» abestia El ataque de la gente N.O.T. CD bilduman (Punch Records, 1996)
* 4 abesti Hardcore Latino, Vol1 CD bilduman (Fragment Records, 1999).

## Kanpo Loturak 
## Kanpo estekak
Porfiro

eskuinera|250px|thumb|Porfiro zati bat
[thumb|250px|Porfiro testura [granitoan. Feldespatozko fenokristalak, kristalak baino handiagoak dira inguruko matrizean. Hau Sierra Nevadakoa da, Rock Creek arroilakoa.]]
**Porfiro** (, *"harri gorrindola"*) arroka igneo mota da, izate desberdineko bi gaiz osatua: kristal pikor larriak (hala nola, feldespatoa edo kuartzoa) eta pikor finak (masa feldespatikoa).

Magmaren solidotzetik sortutako harri bat da. Arroka magmatikoen artean sailkatuta dago, magmaren solidotzetik eratzen baita, hau da, lurrazalaren barnean tenperatura oso altuetan dagoen jatorri bolkanikozko ore fluido bat. Igneoen artean, arroka filoniarrren taldekoa da, sumendiaren zainetan solidotzen baita, azaletik nahiko gertu. Bere hoztea, oso poliki hasten da, oso sakon, magmaren solidotzea eta mineral osagaien kristalen eraketa abiaraziz.

## Erabilera 
Erromatarrek *"harri gorrindol"* deitu zuten, bere koloreagatik, nabarmentze zeinu bezala erabili zen harri hau. Porfiroaren erabileraren jatorria, asiriar-babiloniar, egiptoar eta erromatar zibilizazioetan dago. Aurkikuntza arkeologikoek eta material honekin eginiko monumentuek, hala baieztatzen dute.

Antzinako egiptoarrek, material hau aurkitu eta faraoientzako erabiltzen hasi ziren, beste batzuengandik, koloreagatik eta granitoa baino erresistenteagoa eta gogorragoa izateagatik bereizten baitzen. Ezaugarri hauek, ia betiereko bihurtzen dute, baita oso erabilera baldintza gogor eta zorrotzetan ere, mekanikoak zein girokoak.

Porfiroaren erabilera, monumentu megalitikoak eraikitzeko, oso antzinako garaietatik ezagutzen da. Sarritan erabiltzen da kaleen zoladuran. Mexikon, Guanajuaton esplotatzen da, zehazki San Luis de la Pazen.

## Ikus, gainera 
* Porfirogenetaren jauregia

## Kanpo estekak
Nefelina

**Nefelina**, aluminio eta sodiozko tektosilikato bat da, non sodia, zati batean, potasioagatik edo, batzuetan, kaltzioagatik ordezkatua den. Arroka magmatikoan ugari dago. Nefelina, kolore gris edo gorrixkako ore bezala agertzen da. Hauste onarekin edo distira koipetsuko kristal hexagonal bezala.

## Erabilerak 
Mineral hau, zeramika eta kristalezko objektuak egiteko erabiltzen da. Norvegia, Alemania, AEB eta Brasilen dago.

## Kanpo estekak
Panoramix

**Panoramix**, Asterixen abenturetan agertzen den fikziozko pertsonaia bat da. Herrixkako druida edo intxixua da. Ospetsua, berak bakarrik egiten dakien neurrigabeko indarra ematen duen edabe magikoagatik. Herrixkako aholkularia ere bada, eta, batzuetan, irakasle bezala ere aritzen da, 2003an, Frantzian, jatorrizko izenez *Astérix et la Rentrée gauloise* istorio labur bildumako istoriotako batean agertzen den bezala. Beti eramaten du igitai txiki bat basora joaten denean.

## Edabe magikoa 
Neurrigabeko indarra ematen duen edabe magikoa, druida baten ahotik beste baten belarrira baino ez da pasatzen. Bere funtsezko osagaien artean, sekula falta ez dena, mihura da. Eta, *Asterixen Odisea* abenturan, petrolioa ere agertzen da, osagaietako bat bezala, baina, azkenean, erremolatxa zukuarekin probatzen du eta eragin berdina eta zapore hobea duela ikusten du. Otarraina eta marrubiak ere botatzen dizkio, baina hauek, zapore hobea emateko baino ez dira. Ohi, edabe magiko hau, soilik herrixkako biztanleek edaten dute (Obelixek izan ezik, txikitan edabe magikoz beteriko pertzean erori eta beregan, edabearen eragina iraunkorra delako) baina herrixkatik kanpoko jendeak ere hartu izan du, erromatarrengandik ihesi zihoan esklabo talde batek, adibidez, baita erromatarrek ere, Kaligula Minusek, adibidez, Asterix galiarra abenturan. Bere errezetarik ezagunena, hau duen arren, baditu beste hainbat ere. Edo efektu ezberdinak ere izan ditzake. *Astérix et Obélix contre César* filmean ikus daitekeen bezala, adarbakar esnea gehituz gero, edabe magiko honek, jendea bikoiztu egin dezake.

## Kanpo estekak
Amon Sûl

**Amon Sûl** (sindarinez *Haizeen muinoa*, eta, istorioetan, ohi, *Haizeen tontorra* deitua), Tolkienen legendarium ospetsuan, eta, nagusiki, Eraztunen Jauna eleberrian, agertzen den fikziozko toki bat da. Eriadorren erdian zeuden Denboraren Muinoetako tontorrik garrantzitsuenak jasotzen duen izena da.

Arnor erresumaren hasieran, han zegoen Arnorreko Dunedainen plaza nagusietako bat, eta han kontserbatzen zen Palantir bat. Ondoren, Arnorren zatiketaren jarraian etorri ziren guduetan suntsitua izan zen, Kardolan eta Rhudaur erresumek, harri iragarle honen jabetza nahi baitzuten (ondoren, Arthedainek Fornosten mantendu zuena), eta Amon Sûl, hiru erresumen arteko mugan zegoen. Dunedainek, ondoren, nohiz behinkako babesleku bezala erabili zuten.

Eraztunaren Gerraren garaian, Amon Sûl, muinoaren gainean zegoen hondakin multzo bat zen. Han, Frodo Zorrozabal, eraztunaren eramalea, Nazgûlen Jaunak edo Angmarreko Errege Sorginak zauritu zuen Morguleko Sastakai batekin.

## Kanpo estekak
Alyson Stoner

**Alyson Rae Stoner** (Toledo, 1993ko abuztuaren 11 - ) estatubatuar aktorea, dantzaria eta marrazki bizidunen bikoiztalea da.

Ezaguna egin da *Cheaper by the Dozen* komedian egindako paperagatik, Steve Martinekin batera. Eminem eta Missy Elliotten bideo-musikal batzuetan ere atera da.

## Biografia 
Alyson Stoner Toledo herrian jaio zen Ohion. O´Connell Dan Studioan, Holland Ohion eta Margaret O´Brien Modeling Studioetan ikasi zuen. 1999. urtean hasi zen antzezten eta Nazioarteko Modelajearena eta Talentu Elkartean sartu zen. Horren ondorioz, sari batzuk lortu zituen modelatzeagatik eta dantzatzeagatik.

2003an eta 2005ean *Cheaper by the Dozen* eta *Cheaper by the Dozen 2*an parte hartu zuen Sarah paperarekin. Serie ezberdinetan parte hartu du ere *The Suite Life of Zack & Cody*, ''That's So Raven* eta *Drake & Josh'' adibidez.

2005ean Alyson Stonerrek "Baby It's You" JoJoren kanta moldatu zuen. 2006an *Step Up* Channing Tatumen papera antzeztu zuen. Disney Channelgo *Phineas and Ferb* marrazki bizidunetan Isabella pertsonaia doblatzen du.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
### Musika 
### Bideo-jokoak 
## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
Asterix galiarra

***Asterix galiarra*** (), Asterixen lehen abentura da, Frantzian, 1961ean argitaratu zena.

## Istorioa 
Abentura hau, gainontzeko guztiak bezala, data eta tokia zehaztuz hasten da: "K. a. 50ean, Galia osoa erromatarrek hartua dute. Guztia? Ez! Herrixka txiki batek orain eta beti eusten dio inbaditzaile erromatarrari!" Herrixka hau, Asterixena da.

Behin batean, Asterix, bere kirolik gogokoena den ehizan ari da, eta lau erromatar legionario aurkitzen dute, Asterixek berehala garaitzen dituenak. Lau erromatarrak euren kanpamentura itzulitakoan, Kaius Bonus zenturioiari, halako pasara eman diena, neurrigabeko indarra zuen galiar bakarra izan dela kontatzen diote. Galiarrek indar hori nondik lortzen duten jakin nahirik, Kaius Bonusek, Zesarren tokia hartu nahi duena, espioi bat bidaltzen du Asterixen herrixkara, Kaligula Minus, galiarra bailitzan mozorroturik. Behin herrixkara iritsita, erromatarrak Panoramixen edabe magikoa hartzen du, eta, ondoren, dantza batean, gezurrezko bibotetik tiratzen diotenean, herrixkakoek, erromatarra ezagutzen dute. Hau, baina, berehalako batean korrika abiatzen da bere kanpamenturantz, oraindik edabe magikoaren eraginpean, eta, Kaius Bonusi, indar hori, edabe magiko batetik datorkiela kontatzen dio.

Edabe horren eragina zein den erakusteko, harri handi bat altxatzen du. Orduan, Kaius Bonusek, druida bahitzea pentsatzen du. Eta hori, Panoramix mihura biltzen ari dela gertatzen da. Asterix, Panoramix herrixkara itzultzen ez delako arduratuta, bere bila joaten da. Eta, halako batean, kanpamentu erromatar batetara iristen da, bere gurdia saltzeko asmotan dabilen gizon batek gidaturiko lastoz beteriko gurdi batean. Gauez, Asterix, Panoramixen bila hasten da, baina laster harrapatzen dute. Hurrengo goizean, erromatarrek, edabe magikoa prestatzeko esaten diote Panoramixi, eta honek, hala egiten du, baina soilik Asterixentzat ea erromatarren begiradatik kanpo, hauentzako, beste edabe bat prestatzen baitu. Beste hau da erromatarrei edatera ematen diena. Handik minutu batzuetara, laster ikusiko da zein den edabe horren eragina, ilea gelditu gabe haztea. Engainuaz ohartuta, hori konpontzeko beste edabe bat prestatze bat behartzen dute Panoramix, eta, prestatu ondoren, Asterixek, erromatarrak fida daitezen, edabe horretatik edan eta bere bibotea erakusten du, hazten ez dena. Eta, berehala, biak ihesean irteten dira, baina, kanpamentutik irteterakoan, erromatar legio oso batekin topo egiten dute: Julio Zesar iritsi da.

Kaius Bonus bere karpara itzultzen da, eta han aurkitzen du Julio Zesar. Zenturioiak, kanpamentuaren egoera, Asterix eta Panoramixen ondorioz dela azaltzen dio. Galiarrek, Zesarri, Kaius Bonusek, Zesar bera tronutik kendu eta enperadore bihurtzeko zuen asmoa kontatzen diote. Honen ondorioz, Zesarrek, bi galiarrak aske uzten ditu, eta, Kaius Bonus, Behe Mongoliara bidaltzen du, arazoak sortzen ari ziren barbaro batzuk baretzera.

## Ikus, gainera 
* Mendeko 100 liburuak (Le Monderen zerrenda)

## Kanpo estekak
Puntu diagrama

[thumb|300px|0tik 9rako 50 [zorizko zenbakien **puntu diagrama**.]]

Estatistikan, **puntu diagrama** aldagai koantitatibo bat, jarrai zein diskretu, irudikatzeko datu diagrama da. Datu kopurua txikia denean (20 edo 30 baino txikiagoa) erabiltzen da, bestela histograma edo adar eta orrien diagrama, esaterako, egokiagoak baitira. Datu kopurua oso txikia denean, etiketa bat jar dakieke datuari zeini dagokion jakiteko.

## Kanpo estekak 
* Puntu-diagrama nola egin R softwarearekin, Prezi aurkezpena.
Anscomberen laukote

[eskuinera|325px|thumb|**Anscombe-ren laukotea** osatzen duten lau datu multzoen [sakabanatze-diagrama|sakabanatze diagramak]]

**Anscomberen laukotea** ezaugarri estatistiko berdinak dituzten lau datu multzo dira, baina grafikoki aztertu ondoren, argi eta garbi erakusten dutenak datu multzo ezberdinak direla. Francis Anscombe estatistikariak asmatu zituen 1973garren urtean, datuak aztertu aurretik datu diagramak eratzeko beharra erakutsi eta azterketa kuantitatiboaren mugak agerian uzteko. Halaber, muturreko datuen eraginaz ere ohartarazi nahi zuen.

Lau datu multzoen azterketa estatistikoaz emaitza hauek lortzen dira, berdinak lau datu multzoetarako, harrigarria bada ere, datu multzoak ezberdinak baitira:

Lau datu multzoak ondoren zehazten dira:

## Kanpo estekak
Rhudaur

**Rhudaur** (Ekialdeko basoa sindarinez), Tolkienen legendariumeko erresuma bat da. Bere mugak, honako hauek dira: Etten Haranak iparraldean, Hithaeglir edo Mendi Lainotsuak ekialdean, Angelua hegoaldean eta Haizearen muinoak mendebaldean. Biztanleria, nagusiki, nahiko sakabanatuta zeuden herrixketan bizi ziren artzai eta menditarrez osatua zegoen.

## Historia 
Arnorreko Eärendur erregea, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 861. urtean hil zenean, bere hiru semeak, Amlaith, Thorondur eta Aldarion, erresumaren heredentziagatik leihatu ziren, erresuma, azkenean, hiru erresuma berritan zatituta geratu zelarik: Arthedain, Amlaithek sortua, Kardolan, Thorondurrek sortua, eta Rhudaur, Aldarionek sortua.

Rhudaurren fundaziotik hasten dira lurraldeekiko borrokak, bereziki Amon Sûlgatik. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1150ean, erregeak, Indartsuei, Angeluan bizitzen jartzeko baimena eman zien. Baina, Dunedainen etxea, laster kendu zuten tronutik, menditarrek hartu zutena.

Nazgûlen Jaunak Angmar sortu zuenean, Rhudaur, berarekin itun sekretuak egiten hasi zen, eta, erresuma, erabat, gaizkiaren mende erori zen. Geratzen ziren Dunedain urriek, lurralde horiek utzi zituzten, eta Hobbit asko, mendebalderantz joan ziren, horietako batzuk, Breen finkatu zirelarik.

Arthedaineko Malvegil erregea hil ondoren, bere seme Argeleb I.a koroatua izan zen, eta Rhudaur eta Kardolaneko tronuak aldarrikatu zituen, baina bietako buruzagiek uko egin zioten.

Eguzkiaren Hirugarren aroko 1356an, Nazgûlen jaunak, Rhudaur, Arthedain erasotzeko konbentzitu zuen. Angmar eta Rhudaurreko tropek, Amon Sûl setiatu zuten, bain Argeleb I.ak, Kardolan eta Lindonen laguntzarekin, haiek garaitu ahal izan zituzten. Orduan, Rhudaurren geratzen ziren Indartsuek, lurrak utzi zituzten.

Nazgûlen Jaunak, bere indar guztiekin Arthedain eta Kardolan kontraerasotzea erabaki zuen, eta, horretarako, Rhudaur inbaditzen hasi zen, horrela, menditarren bitartekotzarik gabe kontrolatu ahal izateko. Erabat inbaditu ondoren, Nazgulen jaunak, Kardolan suntsitu, Amon Suli su eman eta Rivendel setiatu zuen.

Rhudaur, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1976 arte, Angmarren mende geratu zen, urte horretan, Nazgulen Jauna, Fornosteko guduan garaitua izan baitzen. Baina orduan, Rhudaur hondakinetan zegoen, eta herrixka gutxi batzuk baino ez ziren geratzen. Ia mila urte beranduago, hiru Trol jaitsi ziren mendietatik, eta herrixka horietako bi suntsitu zituzten.
Seram

[thumb|250px|Ceram eta [Ambon uharteak]]
**Seram** (lehen **Ceram** deitua), Indonesiako uharte bat da, Moluka uharteetan dagoena. 17.100 kilometro karratuko hedadura du, eta, bertako mendirik garaiena, Binaya Mendia da, 3019 metrorekin. Uharteko hiri eta porturik nagusiena, Masohi da.

Uhartea, Ternate eta Tidoreko gobernarien eraginpean egon zen Erdi Aroan; misiolari portugaldarrek bisitatu zuten XVI. mendean, tartean Frantzisko Xabierkoak. Tradizioaren arabera, santua Seramera bidean zela  ekaitz handia jasan zuten. Ekaitza gelditzeko asmoz, bere gurutzea atera zuen, baina itsasora erori zitzaion. Hurrengo egunean karramarro batek ekarri zion berriro ere bueltan, eta erlikia horri Karramarroaren Kristoa deitzen zaio. Herbeheretarrek hartzen duten bere kontrola XVII. mendearen erdialdean.

Moluka uharteetako gainontzeko uharteak bezala, Seram, Wallacen Lerroan dago, bere biodibertsitate aberatsagatik interes zientifiko handikoa dena eta Asia hego-ekialdea eta Ozeaniaren artean dagoena.

## Ikus, gainera 
* Molukak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eluana Englaro

**Eluana Englaro** (Lecco, 1970eko azaroaren 25a - Udine, 2009ko otsailaren 9a) 1992ko urtarrilaren 18an auto istripu larri baten ondorioz koma egoeran geratu zen emakume italiarra izan zen. 2009an, hamazazpi urtez koma egoeran egon ondoren, Udineko ospitale batera eraman zuten, bertan eutanasia pasiboaren bidez, zunda bidezko elikadura gutxitu eta azkenik hiltzeko. 2009ko otsailaren 9an hil zen, arratsaldeko 20:10etan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eutanasia

## Kanpo loturak 
*  Eluana Englaroren heriotzari buruzko albistea Berria egunkarian.
Ternate (Indonesia)

**Ternate** ekialdeko Indonesiako uhartea da, Molukak uhartedikoa. Administratiboki, Ipar Molukak probintziaren barnean dago. 111,39 kilometro koadroko eremua du, eta 2010ean 185.705 biztanle zituen.
.
## Historia 
Ternateko Sultanerria, 1257an sortua, Indonesiako erresuma musulman zaharrena izan zen. XIII. eta XVII. mendeen artean, erresuma ahaltsua izan zen, bizigarrien merkataritza eta indar militarrari esker. Goren aldian, haren eragina Molukak, Sulawesi, hegoaldeko Filipinak eta Marshall Uharteetaraino iristen zen.
   
1512an iritsi ziren Ternatera lehen europarrak. Francisco Serrao buru zuen portugaldar espedizioaren kide batzuk izan ziren, Serametik gertu hondoratuak eta bertako bizilagunek salbatuak. Sultanak, portugaldarren nagusitasun militarra probes zezakeelakoan, espedizioa bere uhartera eraman zuen, eta baimena eman zien gotorleku bat eraikitzeko. 1526an, Garcia Jofre de Loaisa buru zuen espainiar espedizioak Tidoren gotorleku bat eraiki zuenean, portugaldarrek eraso egin zieten Ternatetik. 1575ean, sultanak portugaldarrak kanporatu zituen gotorlekutik. 1606an, indar espainiarrek hartu zuten gotorlekua, sultana Manilara erbesteratuz. 1607an, herbeheretarrek beste gotorleku bat eraiki zuten uhartean, Malayo izenekoa. 1663an, espainiarrak erretiratu ziren.

1999 eta 2000n, musulman eta kristauen arteko bortizkeria erlijiosoa jasan zuen.

## Ekonomia 
Zur baliotsuak (teka, ebano), arroza, sagua, kafea, kopra, espeziak eta arrantza dira baliabide garrantzitsuenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ashur Dan III.a

**Ashur Dan III.a**, Asiriako errege bat izan zen. K.a. 773tik K.a. 755 arte gobernatu zuen.

Ashur Dan III.a, Adad-nirari III.aren semea zen, eta bere anaia Salmanasar IV.aren oinordeko bihurtu zen K.a. 773. urtean. Ashur Dan III.aren erregealdia, asiriar monarkiarentzako garai zailean zegoen. Erregearen agintaritza, gorteko dignatario handien eraginaren ondorioz, oso mugatua zen, bereziki Shamshi-ilugatik, armadako komandante buruzagia zena. Kanon eponimoaren arabera, K.a. 765ean, Asiriak, izurrite bat jasan zuen, eta, hurrengo urtean, erregeak ezin izan zuen kanpainarik egin. K.a. 763an, matxinada bat piztu zen, K.a. 759an amaitu zena, beste izurrite batek lurraldea suntsitu zuenean. Bere aurreko erregeen eta bere erregealdia, astronomikoki datatuak dira, Asiriar kroniketan agertzen den eguzki eklipse baten oinarriturik, Asiriar eklipsea edo Bur Sagale deitua. Ashur Dan III.aren oinordekoa, bere beste anaia bat, Ashur-nirari V.a izan zen.
Pedra Gentil

***Pedra Gentil*** Kataluniako Vallès Oriental eskualdeko Vallgorguina herrian dagoen trikuharri bat da.

Tradizionalki, sorginak biltzen ziren tokia zela esan izan da, eta, gaur egun, San Joan Gauean, jai herrikoiak ospatzen dira.

Goikaldeko harria, etzana dago, eta goikaldeko harri hau eusten duten zazpi harrietako batzuk, birkokatuak egon dira, eta eranskinekin, jatorrizko altuera mantentzeko. Ez da ezagutzen zein zen trikuharri honen jatorrizko itxura, dagoen finkaren jabeak, Josep Pradellek zaharberritu zuela dokumentatua dagoen arren.

Montnegre eta Korridoreko Parke Naturalean kokatua dago, eta Santa Eulalia de Tapioleseko hondakinetatik oso gertu. Bertara heltzeko, Sant Celonitik Vallgorguinarako errepidean, azken herri honetatik bi kilometrotara dagoen parkerako sarreratik sartu behar da.

## Kanpo estekak
Demetrio II.a Nikator

**Demetrio II.a Nikator** (, *Dēmḗtrios B*), Seleuzidar dinastiakoa, Siriako erregea izan zen bi garaitan: K.a. 146tik K.a. 139 arte eta K.a. 129tik K.a. 126 arte. Kretara ihes egin zuen bere aita Demetrio I.a Soterren porrota eta heriotzaren ondoren, baina gero itzuli egin zen, errege izendatuz. Ia berehala, Diodoto jeneralak ihesean jarri zuen, nork, lehenik, errege bezala, Alexandro Balasen seme bat, Antioko VI.a Dioniso izendatu zuen, eta, ondoren, bere burua, Diodoto Trifon izenarekin. Demetrio, Partiako Mitridates I.aren aurka gerrara joan zien, K.a. 139an, garaitua eta harrapatua izan zelarik.

K.a. 129an, askatua izan zen, bera eta bere anaia Antioko VII.a Evergetesen artean gerra bat pizteko itxaropenarekin. Baina Antioko, gatazka hori hasi baino lehenago hil zen, eta, beraz, Demetriok, berriz, bere burua errege izendatu zuen. Handik gutxira, garai hartan Egiptoko erregea zen Ptolomeo VIII.ak garaitu eta hil zuen, nork Alexandro Zabinas usurpatzailearen alde egiten zuen. Bere oinordekoa, bere seme Seleuko V.a Filometor izan zen, honen ama alarguk Kleopatra Tearen erregeordetzapean.
Hudyefa

**Hudyefa**, Egiptoko II. dinastiako agintari bat izan zen, eta, Jürgen von Beckerathen arabera, K.a. 2711tik K.a. 2709 arte gobernatu zuen.

Bere izena, Neferkasokar eta Khasekhemuyren artean agertzen da Saqqarako Errege Zerrendan eta Turineko Errege Kanonean, non urte bete, zortzi hilabete eta lau eguneko agintaldia ematen zaion.

Ziuraski, soilik Niloren deltan gobernatzen zuen hierarka bat baino ez zen izango.
Belegorn

**Belegorn**, Tolkienen legendariumean eta Eraztunaren Jaunaren Eranskinetan, Gondorreko laugarren Seneskal Erregeordea izan zen. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2074an jaioa, Herionen semea da. Bere izena, sindarinezkoa da eta "Zuhaitz Handi" bezala itzul daiteke.

Belegorn, Zaintzapeko Bakea deritzon garaian gobernatu zuen hirugarren seneskal erregeordea izan zen. Bere aitaren oinordeko bihurtu zen 2148an eta Gondor, 56 urtez gobernatu zuen, 2204 arte, urte horretan hil zelarik, bere oinordeko, bere seme Hurin I.a bihurtuz.
Agustin Gajate

**Agustin Gajate Vidriales** (Donostia, Gipuzkoa, 1958ko martxoaren 22a -) euskal herritar futbolari erretiratua da.

Errealean 16 urtez jokatu zuen, 1977tik 1993 arte hain zuzen ere. 1980-1982 urteetako talde mitikoaren partaide izan zen; eta, Alberto Gorrizekin batera, hainbat urtez erdialdeko atzelari bikote ezaguna osatu zuen. Liga txapelketa bi, Superkopa eta Errege Kopa (1987) erdietsi zituen.

469 partida jokatu zuen Lehen Mailan (18 gol).

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda
* Donostiar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Jokalariari buruzko informazioa Errealaren webgunean
Drumlin

[thumb|320px|Drumlin bat, [New Yorkeko Cato herrian]]
**Drumlin** (gaelikozko *muino biribildu*, ingelesetik) magal lauak dituen mendixka bat da, sarri, mugitzen ari den glaziar izotzaren azpian eratua. Bere forma, mutur bat bestea baino zorrotzagoa duena, glaziar bat, bertatik edo ingurutik igaro zen moduaren ondorio da. Bakarrik ager daiteke, baina ohikoagoa da taldetan aurkitzea "arrautza saski" izeneko paisaia bat eratuz. Eraketa hauek, eratu zituen glaziarraren mugimenduarekin lerrokatuta daude, glaziar sedimentuen metaketagatik eratuak daude.

Muino baxuak dira, kupula formakoak, euren ardatz nagusiekin, modu paraleloan edo azpiparaleloan lerrokatuak, mugitzen ari den glaziar izotzaren azpian eratzen direnak. Koilara alderantzikatu forma dute, luzanga, izotzaren mugimenduaren norantzan, maldarik leunena, izotza zihoan norantzan begira. Ohi, taldetan daude, "drumlin zelaiak".

## Kanpo estekak
Xanti Bakero

**Santiago Bakero Eskudero** (Goizueta, Nafarroa Garaia, 1958ko urtarrilaren 31) euskal herritar futbolari profesional ohia da. Anai-arrebak ditu Jose Mari eta Ixiar futbolari ohiak; izan ere, Bakero Eskudero 11 anai-arrebetatik, 6 iritsi dira futbolean goi mailara.

Errealarekin Errege Kopa (1987) erdietsi zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Jokalariari buruzko informazioa, Errealaren webgunean.
Kleopatra IV.a

**Kleopatra IV.a**k, denbora laburrez gobernatu zuen Egiptoko erregina bezala, K.a. 116tik K.a. 115 arte, bere senar Ptolomeo IX.arekin batera. Ondoren, Siriako erregina ezkontidea izan zen.

Bere anaia Ptolomeo IX.a Latirorekin ezkondu zen K.a. 116an, eta hala iritsi zen Egiptoko elkargobernari izatera. Baina, postu altu honetan, hilabete gutxi batzuk baino ez zuen iraun, bere ama Kleopatra III.ak kanporatu baitzuen, Kleopatra Selene I.agatik ordeztuz.

Bere amarekin oso atsekabeturik, Kleopatra IV.ak Egiptotik ihes egin zuen, eta Ziprera joan zen, non armada handi bat bildu zuen eta beste anaia batekin, Ptolomeo X.a Alexandrorekin ezkontzea proposatu zuen. Baina honek, ez zuen ezkontzea onartu, eta, beraz, Kleopatra Siriara joan zen, non Antioko IX.a Eusebiok, bere armada handia ezkon ordain bezala onartu zuen, eta berarekin ezkondu zen.
Baldintzapeko probabilitate

**Baldintzapeko probabilitateak** gertakizun bat gauzatu dela jakinda, beste gertakizun bat gertatzeko probabilitatea adierazten du. Honela izendatzen da B baldintzapeko edo B gertatu dela jakinda A-ren probabilitatea: P(A/B).

Honela kalkula daiteke ebakiduraren probabilitatea ezagutzen bada:

P(A/B)=\frac{P(A \cap B)}{P(B)}

A eta B gertakizunak elkarrekiko independenteak badira, B gertakizuna gauzatu izanak deus gaineratzen ez duenez A gertakizunari buruz:

P(A/B)=P(A)

Bi gertakizun bateraezinak badira gainera, B gertatu bada, A ezin gerta daitekeenez:

P(A/B)=0

## Kanpo estekak
Atribis

thumb|180px|eskuinera|Ramses II.aren obeliskoa. Poznaneko museoa.
**Atribis**, Behe Egiptoko X. nomoaren hiriburua izan zenaren izen greziarra da.

Izen egiptoarra: Hut Heryib edo Hut Ta-heryibt. Izen greziarra: Ἄθλιβις o Ἀθάρραβις Athribis. Izen koptoa: Athrebi. Izen arabiarra: Tell Atrib.

Atribisen gurtzen zen jainkoa, Khentekhtai izan zen, ondoren Horusekin identifikatutako krokodilo jainkoa.

## Hondar arkeologikoak 
* Ramses II.ak, zenbait obelisko altxatu zituen. Gaur egun, horietako bat, zaharberritua, Poloniako Poznan hiriko Museo Arkeologikoan dago.
* Psametiko II.a faraoiaren emazte zen Takhut erreginaren hilobia.
* Ahmose II.ak eraikitako tenplu bat
* Greziar eta erromatar garaiko zenbait tenplu
* Greko-erromatar hiria.

## Kanpo estekak
Kevin Richardson

**Kevin Richardson** (Newcastle, Ingalaterra, 1962ko abenduaren 4a - ) futbolari erretiratua da. Errealeko jokalari izan zen denboraldi batez, Dalian Atkinsonekin batera etorri zelarik.

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
Wallenius Lines

**Wallenius Lines** itsas garraioan aritzen den enpresa suediarra da. Enpresak kotxe eta kamioien garraiorako 40 itsasontzi inguru ditu. Enpresa 1934ean sortu zuen Olof Walleniusek, eta bera 1970. urtean hiltzean, suhiak hartu zuen enpresaren lehendakaritza. 2005eko urriaren 1ean Lone Fønss Schrøder zen enpresaren zuzendaria.

## Ontziak 
Garraio ontzien artetik handienetakoa "M/S Manon" da, 1999an eraikia, ontziak 228 metroko luzera dauka. Nahiz eta kotxeak garraiatzeko eraiki, noizbehinka bestelako zamak garraiatzeko ere erabiltzen dira, 2009an Bilboko portutik New Yorkera aire-sorgailuen makineria garraiatzeko esaterako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Enpresaren webgunea.
Dalian Atkinson

**Dalian Atkinson** (Shrewsbury, Ingalaterra, 1968ko martxoaren 21a – Telford, Ingalaterra, 2016ko abuztuaren 15a) futbolaria izan zen. Errealeko jokalari izan zen denboraldi batez, Kevin Richardsonekin batera etorri zelarik.

West Merciako poliziek hil zuten, taser pistolaz tiro eginda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
Oceano Andrade da Cruz

**Oceano Andrade da Cruz** (São Vicente, Cabo Verde, 1962ko uztailaren 29a - ) futbolari erretiratua da. Errealeko jokalari izan zen 4 denboraldiz, Carlos Xavier aberkidearekin batera.

Bestela, Portugalgo futbol selekzio nazionalarekin 54 partidatan aritu izan zen, 8 gol sartuz.

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
Pedro Maria Artola

**Pedro Maria Artola Urrutia** edo Pello Artola (Andoain, Gipuzkoa, 1948ko irailaren 6a) euskal herritar futbolari erretiratua da, 70eko eta 80ko hamarkadetan aritu zena.

Real Sociedaden kirol ibilbideari ekin bazion ere, urte gehienak FC Barcelonan eman zituen, eta talde horretan txapelketa eta sari guztiak lortu zituen hain zuzen ere.

## Palmaresa 
* Espainiako 3 Errege Kopa: 3 (1978, 1981 eta 1983)
* Espainiako Superkopa: 1 (1983)
* Europako Errekopa 2 (1979 eta 1982)
* Zamora Saria (1979)

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda
* Andoaindar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
Cuicocha

**Cuicocha**, galdara bolkaniko batean dagoen laku bat da, baita krater bolkaniko bat ere, Cotacachi sumendiaren oinean, Ekuadorreko Andeen Erdialdeko Mendilerroan. Galdara, duela 3100 urte sortu zen erupzio freatiko masibo baten ondorioz, 5 kilometro kubikoko isuri piroklastikoa sortuz eta, ingurune guztia, 20 zentimetroko errauts bolkaniko geruza batekin estaliz. Sumendia, ez aktibo egon da ordutik. Cotacachi, Cayambe, Imbabura eta Mojanda sumendien erupzioek, lur emankor bat eratu dute Otavalo haranean.

Cuicocha lakuaren barnean, basoz estalitako bi uharte malkartsu eratzen dituzten bi kupula dazitiko daude: Yerovi, txikiena dena, eta Teodoro Wolf, handiena. Bertarako sarrera, bietan debekatua dago. Galdararen ertzak, malda gehiegi du, sedimentuen metaketa, landaretza hidrofitoarentzako haina ez izateko moduan. Antzinagokoa, pleistozenokoa den laba kretazeozko kupula bat, iparraldeko amildegiaren zati da.

Galdararen barneko uharteek, bizidun basatiak dituzte, bereziki, basamortu klimako hegaztiak, baina ez da askorik ezagutzen espezie hauei buruz. Cuicocha, Cotacachi-Cayapas erreserba biologikoaren hegoaldeko muturrean dago. Inti Raymiren (Eguzkiaren Jaialdia) bigarren egunean, udako solstizio bakoitzean, xamanek, Cuicocha, errituzko eta purifikaziozko bainuetarako erabiltzen dute.

## Kanpo estekak
Oropher

**Oropher**, Tolkienen legendariumeko fikziozko pertsonaia bat da, bere hil ondorengo Silmarillion eleberrian eta beste idatzi batzuetan agertzen dena. Baso Beltzeko elfo basatien erregea zen.

Elfo basatiak Beleriandetik Lothlorienera heldu ondoren, Zeleborn eta Oropherrek, senideak zirenak, basoaren kontrolari buruz eztabaidatu zuten, Oropher eta elfo basati talde bat, Lothlorienetik iparraldera joan ziren arte. Denbora batez, basoaren hegoaldean bizi izan ziren, Amon Lanc inguratzen duten haranetan, baina Eguzkiaren Bigarren Aroan

Elfo eta Gizakien arteko Azken Aliantzaren Gerra hasi zenean, Gil Galad erregeak, armada elfiko guztiak Mordorrera joateko agindu zuen, borroka egiteko, eta Oropherrek, obeditu egin zuen, baina gogo txarrez, beste errege batek bere herrian agintzerik ezin baitzuen jasan. Baso Beltzeko armada, Eriador eta Lothlorienekoak baino azkoz okerrago hornitua zihoan, eta, beraz, guduan hil ziren, Oropher bera barne. Orduan, bere seme Thranduil izan zen bere oinordekoa karguan.

## Kanpo estekak
Krater aintzira

[thumb|275px|Irazu sumendia, [Costa Rica]]
thumb|275px|Cuicocha, Ekuador
thumb|275px|Kraterreko aintzira, Oregon
thumb|275px|Pinatubo sumendiaren 1991ko eztandaren ondoren eratutako aintzira. Filipinak.
**Krater aintzira** eraketa geologiko bat da, oinarrian, sumendi baten galdaran eratutako aintzira bat edo maar bat. Kraterrak euritik jasotzen duen ura lurruntzen edo iragazten dena baino gehiago denean eratzen da krater aintzira. Sumendiaren kraterra baldin bada, ezinbestekoa izango da lehenengo sumendia denbora batez inaktibo egotea; eta talka krater batean ere era daiteke krater aintzira.

## Ezaugarriak 
Krater aintziretako batzuek ur azido edo gaziak dituzte, sumenditik jariatzen diren sufrearengatik eta beste mineral batzuengatik (hala ere, inaktibotzat hartzen da). Halakoa da, adibidez, Ngoro Nogoroko kraterreko aintzira, oso alkalino eta gazia baita. Beste batzuk oso azidotasun edo gazitasun urrikoak dira, eta ur geza dute.

Sumendi batzuetan, urek termaltzat hartzeko adinako aktibitatea dute.

## Krater aintzira bolkanikoak 
* Toba (Indonesia)
* Pinatubo (Filipinak)
* Kraterreko Aintzira (Oregon Ameriketako Estatu Batuak)
* Cuicocha (Ekuador)
* Irazu sumendia (Costa Rica)
* Tianchi aintzira, Paektu mendian (Ipar Korea-Txina)
* Kapoho kraterreko aintzira (Hawaii Ameriketako Estatu Batuak)
* Kelud (Indonesia)
* Nyos aintzira (Kamerun)
* La Soufrière sumendiko aintzira (Saint Vincent eta Grenadinak)
* Ashi aintzira (Japonia)
* Towada aintzira (Japonia)
* Tazawa aintzira (Japonia)
* Kerið (Islandia)

## Krater aintzira meteorikoak 
* Bosumtwi aintzira (Ghana)
* Siljan aintzira (Suedia)

[thumb|ezkerrera|275px|Beste mundu batzuetan ere izan litezke krater aintzirak. Irudian, [Saturno (planeta)|Saturno planetaren ilargi nagusia den Titanen egon litekeen baten irudikapen artistikoa]]
thumb|275px|Bosumtwi aintzira, Ghanan, jatorri meteorikokoa.

## Kanpo estekak
Javier Urrutikoetxea

**Javier Gonzalez Urrutikoetxea** edo *Urruti* (Donostia, Gipuzkoa, 1952ko otsailaren 17a - Esplugues de Llobregat, Bartzelona, 2001eko maiatzaren 24a) euskal herritar futbolari erretiratua izan zen, 70eko eta 80ko hamarkadetan aritu zena.

Real Sociedaden kirol ibilbideari ekin bazion ere, urte gehienak FC Barcelonan eman zituen, eta talde horretan txapelketa eta sari guztiak lortu zituen hain zuzen ere. Katalunian bere bizitzako azken zatia igaro zuen, eta bertan 49 urterekin hil zen kotxe istripuan.

Bestela, Espainiako futbol selekzio nazionalarekin 5 aldiz aritu zen. Luis Miguel Arconadaren garaikidea izanda, honek itxi zion partida gehiago jokatzearen aukera.

## Palmaresa 
* Espainiako Liga: 1 (1985)
* Espainiako Errege Kopa: 3 (1981, 1983 eta 1988)
* Espainiako Superkopa: 1 (1984)
* Europako Errekopa: 1 (1982)
* Zamora Saria (1984)

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda
* Donostiar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
Pala d'Oro

'''''Pala d'Oro''''' Veneziako San Marco basilikan dagoen urregintza lan bat da. Mundu osoan, urregintza bizantziarreko lanik fin eta konplexuenetako bat bezala ezagutua da.

Erretaula, bi zatiz osatua dago. Behealdeko zatia, San Markoren istorioa kontatzen duten esmalteez, Dogoaren erretratuaz eta Pantokratorraren multzoaz osatuta dago, jatorrian, Ordelaffo Falieri dogoak, Konstantinopoliseko artisauei 1102an eginiko enkargu bat izan zen. Beste alde batetik, Mikel goiaingeruaren irudia eta goialdeko zatiko multzoa, dirudienez, gurutzatuek ekarri zuten harrapakin bezala Konstantinoplatik 1204an.

1343an, Andrea Dandolo dogoak, bi zatiak, 1927 harribitxi zituen erretaula gotiko bakarrean elkartzea agindu zuen.

## Kanpo estekak
Eskilino

**Eskilino** (; ) Erromako zazpi muinoetako bat da. Bere izena eman zion, hiria, errepublikako garaian banatu zen lau eskualdeetako bati, Suburana, *Collina* eta Palatina eskuldeekin batera. Hemen zeuden Trajanoren Termak eta Neron enperadorearen Domus Aurea ospetsua, eta, ondorioz, baita Erromako Koliseoa ere. Iparraldean, Santa Maria Nagusia basilika dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hanjin Shipping

**Hanjin Shipping** itsas garraioan aritzen den enpresa hegokorearra da, Hanjin Group enpresaren esmukendekoa. Hanjin Shipping honako enpresa txikiagoek osatzen dute: Hanjin Logistics, Keoyang Shipping, Senator Lines, eta CyberLogitec.

## Ontziak eta terminalak 
Hanjin Shipping enpresak, 100 milioi tona zama garraiatzen ditu urtero eta kontainer garraiorako 200 inguru ontzi dauzka. Egoitza nagusiaz gain tokian-tokiko beste hiru egoitza txikiago dauzka, eta 200 bulego nazioarteko portu garrantzitsuenetan. Taldearen salmenten %90a Hego Koreatik kanpo lortzen du.

Hanjing Shipping enpresaren sare logistikoak, hamaika terminal propio dauzka: Long Beach, Tokio, Kaohsiung, Qingdao, eta Shanghaiko portuetan besteak beste.

## Kanpo estekak 
*  Hanjing Shipping enpresaren webgunea.
Jose Ramon Esnaola

**Jose Ramon Esnaola Larburu** (Andoain, Gipuzkoa, 1946ko ekainaren 30a) euskal herritar futbolari erretiratua da, 60ko, 70eko eta 80ko hamarkadetan aritu zena. Atezain postuan jokatu zuen.

Real Sociedaden kirol ibilbideari ekin bazion ere, urte gehiago igaro zituen Real Betis talde espainiarrean, eta aurrerago bertako entrenatzailea ere izan da 1990 eta 1992an.

## Palmaresa 
* Espainiako Errege Kopa: 1 (1977an, Athleticen aurkako final gogoangarrian, 3 penalti geldituz eta 1 sartuz)

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda
* Andoaindar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
COSCO

**China Ocean Shipping (Group) Company** edo **COSCO**, Txinako Herri Errepublikako itsas garraio enpresa da. 1961. urtean sortu zuen Txinako Herri Errepublikako gobernuak, eta oraindik ere bera da akziodun bakarra. COSCO Txinako zama lehorra garraiatzen duen enpresaburuk garrantzitsuena da. Bere akzioek Hong Kong, Shenzhen eta Shanghaiko burtsetan kotizatzen dute.

## Ontziak 
Coscok 130 ontzi baino gehiago dauzka jabetzan (320.000 TEU neurriko kontainer garraiatzeko edukiera nahikoa). Munduko 100 portu baino gehiagotan aritzen dira konpainiako barkuak. Jabetzako barkuez gain, 600 ontzi ingururen kudeatzailea ere bada, guztira 35 milioi tona metriko zama garraiatzeko edukierarekin.

Munduko seigarren enpresa da kontainer ontziei dagokionez, eta bederatzigarren enpresa, kontainerren zama garraiatuari dagokionez.

## Enpresak 
Cosco taldearen eta honen eskumendeko enpresen akzioek Shenzhen, Hong Kong, Shanghai eta Singapurgo burtsetan kotizatzen dute.

Horrez gain, taldeak sail desberdinetan eta Txinako portuetan 300 azpienpresa baino gehiago dauzka.

## Kanpo estekak 
*  China Ocean Shipping Companyren webgune nagusia.
Javier Sagarzazu

**Javier Maria Sagarzazu** **Unanue** (Azkoitia, Gipuzkoa, 1958ko abenduaren 11 - Carral, Coruña, 1987ko abuztuaren 16a) futbolari profesionala izan zen. 1980ko hamarkadan jardun zuen. 1987an bat-batean hil zen, 28 urte besterik ez zuela, istripu zerebrobaskular batek jota.

## Futboleko ibilbidea 
Realaren harrobian hezi zen futbolean Anaitasuna taldean eta, 1983. urtean, ligako lehen taldera iritsi zen. Bi urtez (1980-81 eta 1981-82) Ligako txapeldun izan ziren jokalarien ordezko harrobi-mutiletako bat izan zen.

Sagarzazu atzelaria zen. Lehen mailara igotzerakoan eskuin aldean Genaro Zelaieta aritzen zenez eskuin aldean Jabier ezker aldean hasi zen jokatzen, eta 1984-85 denboraldian aurkitu zuen eskuin aldean aritzeko aukera, Alberto Ormaetxearen gidaritzapean. Partida hori izan zen bere azken ofiziala.

Nahiz eta 1986-1987 denboraldi osoan zehar titular izan John Benjamin Toshack entrenatzaileak kontratua ez berritzea erabaki zuen. Bere eskema taktikoan jokalari erasokorragoen alde egin nahi zuen, eta Sagarzazuren perfila alboko atzelari garbiarena zen. Hala, Jabierrek Deportivo de La Coruña taldean aritzeko fitxatu zuen, artean Bigarren Mailan bazebilen ere.

Realak izandako jokalarien artean garbi jokatzeagatik nabarmendu zen, 13.005 minutu jokatuz inolako txartel gorririk jaso gabe, eta sei hori besterik ez. Are eta gehiago atzelari postuan lehiatuz. Nolanahi ere, Sagarzazu ez zen Deportivorekin debutatzera iritsi partida ofizialetan. Heriotza ustekabean iritsi zitzaion aurredenboraldian. Carralen jokatu behar zuten partida CD Ourenseren aurka, eta autobusean zihoazela ondoezik sentitu eta bat-batean hil zen, buruko isuri baten ondorioz.

Sagarzazu omentzeko Realaren Atotxako zelaia behin-betiko itxi zen egunean (1993ko ekainaren 22an), haren hil osteko semea izendatu zuten estadioko azken gola sar zezan, ate hutsean, harmailak ilun-ilun zeudelarik. Jabier hil zen Carral herriko udalak kalea eskaini zion. PP alkatetzara iristerakoan, berriz, bere izena kendu eta Rúa Paraiso ezarri zioten.

## Palmaresa 
* Espainiako Errege Kopa 1 (1987)

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jokalariaren informazioa, Errealaren webgunean.
Tomas Orbegozo

**Tomas Orbegozo Egiguren** (Azpeitia, Gipuzkoa, 1959ko abuztuaren 19a) euskal herritar futbolaria izan da, 1980ko hamarkadan ibiltakoa.

## Palmaresa 
* Espainiako liga 1 (1982)

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
Mikel Loinaz

**Mikel Loinaz** **Balda** (Andoain, Gipuzkoa, 1967ko martxoaren 28a) euskal herritar futbolari ohia da, 80ko eta 1990eko hamarkadan ibilitakoa. Aurrelari lanetan aritzen zen.

## Kirol ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda
* Andoaindar ezagunen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
Xabier Bengoetxea

**Xabier Bengoetxea Iparragirre** (Zubieta, Usurbil, 1965eko abenduaren 13a) euskal herritar futbolaria izan da, 80ko eta 1990eko hamarkadan ibiltakoa.

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
Luis Fernando Dadie

**Luis Fernando Dadie Fernandez** (Pasaia, Gipuzkoa, 1966ko maiatzaren 17a) euskal herritar futbolaria izan da, 1980ko eta 1990eko hamarkadan ibilitakoa.

1987an irabazi zuen Errealarekin Espainiako Futbol Errege Kopa.

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
Juan Mari Mujika

**Juan Mari Mujika** **Izagirre ** (Donostia, Gipuzkoa, 1963ko maiatzaren 12a - Zumarraga, Gipuzkoa, 2004ko ekainaren 14a), **Musti Mujika** izenaz ezaguna, 80ko eta 90eko hamarkadetan aritu zen euskal herritar futbolaria izan zen.

2001ean kotxe istripu larria eduki zuen, eta horren ondorioz hiru urte geroago hil zen, 41 urte zituelarik.

## Palmaresa 
* Espainiako Errege Kopa 1 (1987)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak
Julio Olaizola

**Julio Olaizola** **Rodriguez** (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1950eko abenduaren 25a - ) euskal herritar futbolari erretiratua da, Errealaren historiako urte onenetan ibilitakoa.

## Palmaresa 
* Espainiako futbol ligako txapelduna 1981 eta 1982 urteetan.
* Espainiako Superkopa 1982an.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Jokalariari buruzko informazioa Errealaren webgunean
Elementu (estatistika)

Estatistikan, **elementua** edo ** banakoa** (azken hau pertsona edo animaliez aritzen denean), aldagai ezberdinak neurtzeko oinarrizko unitatea da, beraren gainean datuak bilduko direlarik. Adibidez:
* Makina batek egiten dituen torlojuak egiteko behar den denbora aztertzeko, elementua torlojua da.
* Ikasleen kalifikazio akademikoen ikerketa estatistiko bat egiteko orduan, banakoa ikasle bakoitza da.
* Bale espezie baten luzera ikertzeko orduan, banakoak baleak dira.

Ikerketa estatistikoaren plangintzan, oso garrantzitsua da elementua aurretik zehatz-mehatz definitzea, ikergai den populazioaren mugak ez gainditzearren.

Matematikan, multzo teorian duen adierari buruz ikasteko, ikus: *Multzoko elementu*

## Kanpo estekak
Per capita

***Per capita*** latinezko lokuzio edo esapidea da, egun ere hizkuntza anitzetan (euskaraz ere bai) erabiltzen dena, literalki **buru bakoitzeko** esan nahi duena. *Caput, capitis* hitzaren akusatibo plurala *per* preposizioarekin lotuz eratuta dago. **Biztanleko** hitza sinonimoa da.

Ekonomian eta estatistikan maiz erabiltzen da, kalkulatutako batezbestekoa pertsona bakoitzeko dela adierazteko. Adibidez, batez besteko errenta *per capita* eta Barne Produktu Gordina *per capita* esapideak erabiltzen dira.

Guztizkoa edo totala (errenta osoa, adibidez, errenta *per capita*ren kasuan) pertsona kopuruaz zatituz kalkulatzen da. Adibidez, guztira 1000 euro irabazi bada 10 pertsonen artean, *per capita* irabazia 1000/10=100 eurokoa da.

## Kanpo estekak
Habe

[thumb|290px|Habe batean sortzen den [makurdura (argipena)|makurdura indar bat ezartzerakoan.]]

**Habea** arkitekturaren eraikuntzan erabiltzen den egitura-elementu lineal eta eskuarki horizontala da. Sekzio txikia baldin badu habexka deritzo. Makurdura-esfortzuak ditu nagusi. Laukizuzen formako sekzioa izan ohi du, karga bereziak eusteko T, C edo L forma eduki badezake ere. Materialari dagokionez, tradizionalki zurezkoa izan ohi da, zurak trakzio-esfortzuak ongi jasatzen baititu. Azken hamarkadotan, aldiz, altzairuz edo hormigoiz eraiki ohi dira habeak, azken kasuan altzairuzko biribilez sendotuta.

## Ikus, gainera 
* Zutabe
* Habea

## Kanpo-estekak
Salmeterol

**Salmeterol** eragin luzeko bronkozabaltzailea da, beta2-agonista adrenergikoen familiakoa (ingelesez LABA). Bi eratan erabiltzen da, kartutxo presurizatuan bera bakarrik ("Serevent" izen komertzialarekin) edo hauts lehorraren inhalagailua den accuhaler sisteman flutikasonarekin batera ("Seretide" edo "Plusvent").

Indikazio nagusiak arnas gaixotasun butxatzaileak ditu, asma eta BGBK alegia.

## Kanpo estekak
Ipratropio

**Ipratropio** ("Atrovent" izen komertziala duena) eragin laburreko bronkozabaltzailea da, antikolinergikoen familiakoa. Bi eratan erabiltzen da, inhalagailu moduan kartutxo presurizatuan edo lainoztagailuan.

Indikazio nagusiak arnas gaixotasun butxatzaileak ditu, asma eta BGBK alegia.

## Kanpo estekak
Tiotropio

**Tiotropio** ("Spiriva" izen komertziala duena) eragin luzeko bronkozabaltzailea da, antikolinergikoen familiakoa. Era bakarra da hartzeko, hauts lehorraren motako inhalagailu moduan, "handihaler" izeneko sisteman, eta kapsula baten bidez.

Indikazio nagusiak arnas gaixotasun butxatzaileak ditu, asma eta BGBK alegia. Azken urteotan iraultza positiboa eragin du Pneumologiaren arloan, egunean behin soilik hartzen baita eta Ipratropio zaharragoa ("Atrovent") hein handi batean ordezkatzen ari delako.

## Kanpo estekak