Hilda Hilst

**Hilda de Almeida Prado Hilst,** **Hilda** **Hilst** izenarekin ezaguna (Jaú, 1930eko apirilaren 21a - Campinas, 2004ko otsailaren 4a) poeta, kronista, eleberrigile eta antzerkigile brasildar bat izan zen, kritikariek portugesezko XX. mendeko idazlerik garrantzitsuenetakotzat jotzen dutena.

## Biografia 
Hilda de Almeida Prado Hilst Apolônio de Almeida Prado Hilst eta Benecilda Vaz Cardosoren alaba bakarra izan zen. Aita kazetari, poeta, saiakeragile eta kafe enpresaria zen, eta ama etorkin portugaldarren alaba. Gurasoak 1932an banandu ziren eta ama Santosera joan zen bizitzera Hilda eta Ruy Vaz Cardosorekin, bere lehen ezkontzako semearekin. 1935ean Apolônio paranoiko eskizofreniko gisa diagnostikatu zuten.1937an, Hilda barne-ikasle gisa sartu zen Santa Marcelina ikastetxean, São Paulon, eta lehen eta bigarren mailako ikasketak egin zituen, emaitza bikainekin. Urte horretan, amak aitaren gaixotasuna azaldu zion. 1945ean bigarren hezkuntza hasi zuen Mackenzie institutu presbiteriarrean, non ikasturtearen amaierara arte egon zen. 1948an São Pauloko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean sartu zen eta Lygia Fagundes Telles idazlea ezagutu zuen, bere lagun mina izango zela bizitza osoan. Bere lehen liburua, *Presságio*, 1950ean argitaratua, gogo handiz hartu zuten Jorge de Lima eta Cecilia Meireles poetek. 1951n bere bigarren poema liburua argitaratu zuen: *balada de Alzira*.Hilda Hilst emakume lotsagabea eta bere garairako goiztiarra izan zen. Jendaurrean emakumeen askatasunaren alde agertu zen, esparru profesionalean, artistikoan, amodiozkoan eta erotikoan. Gorroto zuen poetisa deitzea. Lygia Fagundes Telles idazleak dioenez, behin Hilda São Pauloko Mappin te areto zaharrean agertu zen, "Poeta naiz" esanez. Guilherme de Almeida idazleak, bertan zegoenak, poetisa hitza jada desmoralizatua zegoela esan zuen, eta idazle bat serioa zenean, bere burua poetatzat zuela. Hilda Hilstek bere rol soziala hartzen duen emakumearen unibertso bat eraiki zuen, normalean ikuspuntu maskulinoa nagusi zen mundu batean. Bere sormen lanak eta bere jarrerek, kontserbadoreek gutxi ulertzen zituztenek, asko lagundu zuten ikuspegi zabala izaten: "Idazleen eginkizunetako bat bizi den zerumuga moralak zabaltzea da. [...] Hildak literatura ona sortu zuen eta bazekien moralari aurre egiten ", adierazi zuen Fernando Bonassi idazleak.

Egilearen arabera, liburu bilduma honen idazketa irakurleak eta dirua irabazteko ahalegin setatiak bultzatua izan zen, eta horretarako irakurtzeko erraza zen zerbait egiten saiatu zen. Hala ere, Gallimardeko editoreek *Cartas de un seductor* izeneko eskuizkribua jaso zutenean, Hilstek pornografia arte bihurtu zuela esan zuten, Gallimard argitaletxeak dioen bezala, bere garaiarekin koherentzia estetiko eta etikoa mantendu zuelako. Mundutarra eta erreprimitua den arte baten bidez, bere lanak, garaiko moral burgesarentzat deserosoa zen leku ezberdin batetik, genero indarkeria bezalako arazo sozialak salatzea lortu zuen.

Narratiba hilstiarra "pornografiko" gisa sailkatzeari dagokionez, Pécorak baztertu egiten du, uste baitu "delako testuen gordintasunak ez duela inoiz ondorio edo helburu gisa irakurlearen kitzikapena". Izan ere, egileak berak "pornografia distiratsua" edo "porno-chic" (Globo argitaletxearen arabera) esaten dio tetralogiari, Bruno Carvalhok ingelesera itzulitako lanaren sarreran azaltzen duen bezala. Adam Z. Levyk azaltzen duenez, bere eleberriak sexuaz bustita dauden arren, Hilstek ez du irakurlea kitzikatu nahi, baizik eta Saderengandik E.L. Jamesengandik baino hurbilago dagoen indarkeria batekin asaldatu.

Liszenoaren kategoriak, Hilst-en testuen aukeraketa honetarako irakurgai bezala, polemika asko piztu ditu terminoaren anbiguotasunaren ondorioz. Pécorak Hilsten lanaren etiketen eztabaida ebazten du eta bere narratiba lizun bezala katalogatzen du, kontzeptuari Georges Bataillek ulertzen zuen moduan berrekinez. Pécorak azaltzen du, argi eta garbi lizunak diren beste autore batzuk ez bezala, Hilst ez dela egoera lizunak doan kontatzera mugatzen, baizik eta bere obran lizuna dena abiapuntu bat besterik ez dela beste helburu batzuetarako:

“Los escritos ostensiblemente obscenos únicamente manifiestan, con una crudeza rayana en lo grosero, en el sarcasmo, en el nonsense o en lo disparatado, un núcleo fuerte que recorre todos los textos hilsteanos como una especie de interdicto de significación”.Hilst-en obran, beraz, lizuna "krudelkeriaren ezaugarri nabarmen batekin artikulatzen da, hasierako eragina minez barre egitea duena, mindu eta zauritzen saiatzen den barre satirikoa, ez komedia aristotelikoaren barre leun eta pedagogikoa". Ildo honetatik jarraituz, Kulawikek, bere aldetik, Hilsten narratiba, kutsu komertzialeko literatura erotiko-pornografikoarekiko ezberdintzat hartzen dela aipatzen du. Hori gertatzen da, Kulawikek azaltzen duenez, Hilst-en historia erotikoetan aurkitzen diren konbentzio sozialki zigortuen lizunkeria eta urraketak oposizio politiko baten dimentsioak hartzen dituztelako. Kulawikek Ana María Brenes-Garcíak literatur sorkuntzaren alorrean erotikotasunari egozten dion izaera subertsiboarekin lotzen du hori:

“[pornographic fiction as] part of a revolutionary process whose goal would be to unmask the normative cultural categories of gender and sex”.Nelma Medeiros Kulawiken ondoan kokatzen da, eta Hilda Hilst pornografiaren aurkako musa gisa ulertzen du; izan ere, bere lanak, aszesis mistikoa zein erotiko-pornografikoa, diatribak, gorabeherak eta sexualitatearen erorialdia modu eskatologikoan erakustean, moralaren eta gizartearen gorazarreetan inplizituki dagoen barregarrikeria erakusten du.

Helena González Fernándezek hiru aurreiritzi nabarmendu ditu gai honen inguruan Hilsten lanaren irakurketa baldintzatzen dutenak. Lehenengoak emakume intelektuala izatearekin du zerikusia: idazlea musa bohemiotzat hartzea, zeinari ez baitzitzaion onartzen idaztea, eta are gutxiago idazkera erotikoa. Bigarren aurreiritzia, literatura pornografikoak sorkuntza hutsaltzen duen ideia komunean datza, anbizio estetiko faltak eta bere maitasunak markatutako azpiproduktu literarioa den aldetik. Idazle bezala, emakume bezala, aurreiritziak biziagoak dira ez zaiolako autoritate literarioa ematen eta lege morala urratzen duelako. Izan ere, lizunkeriak zerbaiten kontra dagoen idazkera bat azpimarratzen zuen. Erotismoak, pasioak, mistizismo, erlijio eta pornografia forma batekin zerikusia badu, umorearekin nahastuta, beste logika forma baterantz darama, bere pertsonaia pornografikoek denbora guztian hausnartzen baitute. Subjektibotasuna eta kosmosa tabuari lotutako gorputzaren esperientzietatik abiatuta pentsatzen dute. Horrela, bere idazkera pornografikoak, hutsala izan beharrean, pasioaren eta erosaren modalitate guztiak mundura hurbiltzeko modu diren literatur errepertorioa osatzen du.
thumb|Hilda Hilst 1970ean

## Sariak eta lanak 
Hilda Hilstek ia berrogeita hamar urtez idatzi zuen eta Brasilgo literatur saririk garrantzitsuenak irabazi zituen. 1962an São Pauloren Pen Clube Saria jaso zuen *Sete Cantos do Poeta para o Anjo* (Massao Ohno Editor, 1962) lanagatik. 1969an, *O Verdugo* lanak Anchieta saria jaso zuen, bere garaian herrialdeko sari garrantzitsuenetako bat. Urte berean, *Pequenos Funerais Cantantes* kantata, bere lehengusu Almeida Prado konpositoreak konposatua, Carlos María Araújo poeta portugaldarrari eskainitako Hilst-en poema homonimoari buruzkoa, irabazle izan zen Guanabara Musika Jaialdiaren I. edizioan.
* Martínez Teixeiro, A. (2010): *A obra literária de Hilda Hilst e a categoria do obsceno.* Universidade da Coruña.

#### Lineako artikuluak 
* Cabezas, L.: *Inicios poéticos.* *Escritura, silencio y muerte en Hilda Hilst y Amelia Biagioni.* En: *XII Congresso Internacional da ABRALIC (Curitiba, 18-22 de julio de 2011): Centro, Centros – Ética, Estética.* Argentina: Universidad de Buenos Aires, 2011.
* Grando, C. *La Palabra Viva de la escritora Hilda Hilst.* Revista *Rocinante.* Santiago de Chile: septiembre de 2005, vol. VIII, núm. 83.
* Crespi, M. *Pornógrafa con culpa y recelo.* Revista *Ñ (Grupo Clarín).* Argentina: febrero de 2015.
* Pécora, A. *Hilda Hilst ha muerto. ¡Viva Hilda Hilst!* Revista *Pesquisa FAPESP.* São Paulo: marzo de 2004, ed. 97.
* Levy, A.Z. *The obscene Hilda Hilst.* Revista *Music & Literature.* Abril de 2014.
* Véjar, F. (6 de agosto de 2004). La poeta del erotismo. *El Mercurio.*
* Rey, Pedro B. (30 de mayo de 2014). Lo sagrado y lo profano. *La Nación.*

#### Beste artikulu batzuk 
* *Cartas de un seductor*
* *Do desejo*
* *El cuaderno rosa de Lori Lamby*
* *La obscena señora D*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biodetalles, Releituras.com
* Hilda Hilsten kultura ataria (2008an sortua)
* Hilda Hilsten lanaren web orria
* Programa Ocupaçao del Instituto Itaú Cultural-en web orria