open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Valentin Solagaistua

**Valentin Solagaistua Canales** (Getxo, Bizkaia, 1937 &ndash; 2011ko maiatzaren 9a) euskal herritar politikaria izan zen. Eusko Abertzale Ekintza alderdiko idazkari nagusia izan zen trantsizioan eta Euskadiko Alderdi Sozialista - Euskadiko Ezkerrako Sopelako udal taldeko bozeramailea bere bizitzako azken urteetan.

## Bizitza politikoa 
Frankismo garaian ETAko kide izan zen. Militantzia horren harira, lau urtez egon zen kartzelan,eta zigorra bukatutakoan erbestera jo zuen Venezuelara. Bertan, Eusko Abertzale Ekintzako zenbait buruzagi historikoekin jarri zen harremanetan, tartean Pello Irujo edo Gonzalo Nardiz, azkenean alderdian sartuz. Geroago, alderdiko idazkari nagusia bihurtuko zen.

Francoren heriotzaren ondoren bueltatu zen Euskal Herrira, era EAEko idazkari nagusia izan zen ia bost urtez. Bere alderdiaren ordezkari gisa hartu zuen parte, Euskal Herriko oposizio antifrankistaren zenbait erakundetan. Xibertako elkarrizketetan ere hartu zuen parte, 1977an gertatu zirenak hainbat indar abertzaleren artean, Telesforo Monzónek deituta. Ondoren, Adolfo Suarezekin amnistia eskatzeko batu zen hainbat alkateren delegazioko kide ere izan zen.

EAEk Espainiako 1977ko hauteskunde orokorretan jasotako emaitza txarren ondoren, bertan, Solagaistua Bizkaiko hautagaia izan zelarik,, EAE Altsasuko Mahaia deitu zitzaion akordioa sinatu zuen, ezkerreko beste indar abertzale batzuekin batera (ESB, HASI eta LAIA) Herri Batasuna koalizioari hasiera emanez. 1979ko Espainiako hauteskunde orokorretan, Solagaistua, Herri Batasuneko Bizkaiko hautagaia izan zen, baina ez zen aukeratua izan.

EAEren V kongresuan,1979ko uztailean ospatu zena, bi barne-korronteren talkaren ondoren, Solagaistuak dimisioa aurkeztu zuen, eta bere lekua Josu Aizpuruak hartu zuen. Nahiz eta idazkari nagusi moduan dimititu, Getxoko zinegotzi eta Bizkaiko batzarkide izaten jarraitu zuen, 1979ko udal eta foru hauteskundeetan aukeratu baitzuten.

Geroago, Euskadiko Alderdi Komunistara pasa zen,era Ezker Batuan parte hartuz, azken alderdi honetako hautagai izan zen 90. hamarkadako hainbat hauteskundetan. Euskadiko Alderdi Sozialista - Euskadiko Ezkerra alderdira pasa zen geroago, eta Sopelako alkategai eta ondoren bere taldeko eledun izan zen 2007ko hauteskundeetan.
 
2003an, *Getxo, historia de sus gentes* (*Getxo, bere jendearen historia*) liburua kaleratu zuen.

2011ko maiatzaren 11ko goizaldean hil zen, gaixotasun baten ondorioz.

## Erreferentziak
James Ross uhartea

**James Ross uhartea** Penintsula antartikoaren hego-ekialdeko zatian eta ipar-ekialdeko muturretik gertu dagoen uharte bat da, Trinidad penintsularen aurrean, zeinengandik Gustavo printzea kanalaren bidez banandua dagoen.

Uhartea Penintsula antartikoari lotuta egon zen Gustavo Printzea izotz hesiaren bidez 1995 arte, plataforma kolapsatu egin zenean, Gustavo Printzea kanala lehen aldiz nabigagarri bihurtuz.

Altuerarik handiena 1.630 metroan dago, eta Haddington mendiari dagokio. Forma ez erregularra du, eta 40 milia inguru neurtzen du iparraldetik hegoaldera. 1903an kartografiatu zuen Suediar Espedizio Antartikoak Otto Nordenskjölden zuzendaritzapean. Honek sir James Clark Rossen omenez izendatu zuen, inguru honetara 1842an bidaiatu zuen britainiar espedizioaren liderra zena, uhartearen ekialdeko kostaldea deskubritu eta honen gutxi gora-beherako trazatu bat egin zuena. James Ross uhartea izena McMurdo itsasartean dagoen Ross uharteagandik bereizteko erabiltzen da.

Argentinako Armadak 1959ko urriak 4an San Carlos babeslekua inauguratu zuen Brandy edo Aramburu izeneko badian, San Juan babeslekua bost egun beranduago Hidden lakuan inauguratua izan zen bitartean.

Txekiar Errepublikaren lehen base polarra, Mendel polo estazioa, uharte honetan dago, eta 2006ko otsailean ireki zen.

## Hezur izoztuak 
Antartidan aurkitutako lehen dinosauroa *Antarctopelta oliveroi* bat da, tamaina ertaineko ankilosauro bat James Ross uharte gainean aurkitu zutena Eduardo Olivero eta Roberto Scassok 1986an. Dinosauroa Campaniarretik berreskuratua izan zen, Goi Kretazeoko garai bat, Santa Maria eraketan, Santa Marta badiatik 2 kilometro inguru hegoaldera, uhartearen iparraldeko zatian. Ankilosauroak bere izena ez zuen ofizialki 2006 arte jaso.

2003ko abenduan, Kaliforniako Santa Maria Eskolako Judd Case paleontologo estatubatuarrak eta Hego Dakotako Meatze eta Teknologia Eskolako James Martin geologo estatubatuarrak *theropoda* baten hezurrak aurkitu zituzten uharte honetan. Naze deitua izan zen Naze penintsularen iparraldean aurkitua izan ondoren. Goi Kretazeokoak dira. Aurkitutako arrastoen artean goi baraila eta hortzak, eta beheko berna eta oinen zatirik handiena daude. Oso informazio gutxi dago eskuragarri, baina berna eta oinen formak korrikalaria zela adierazten dute, eta tamainak gutxi gora-behera 1,8 metroko altuera zuela adierazten du, gutxi gora-behera 135 kiloko pisua zuelarik. Hau da aurkitutako bigarren *theropoda* antartikoa *Cryolophosaurus*aren ondoren.

## Lurralde aldarrikapenak 
Argentinak uharte hau Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati.

Herrialde aldarrikatzailearen izendapenak:

* Argentinak penintsula osoa *isla James Ross* deitzen du.
* Txilek *isla Ross*
* Erresuma Batuak *James Ross island*

## Kanpo estekak
Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo

[eskuinera|320px|thumb|Eskema gramatikala

PN = [izen|izen berezia
N = izena
V = aditza
NP = izen-sintagma
RC = erlatibo-esaldia
VP = aditz-sintagma
S = esaldia
]]
***Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo*** (euskaraz: "Buffaloko bufaloek gogaituriko Buffaloko bufaloek Buffaloko bufaloak gogaiten dituzte") gramatikalki zuzena den ingelesezko esaldia da. Aho-korapilo honen bitartez, nola homonimo eta homofonoek joskera zailak osatzen dituzten adierazten da. Lehendabizikoz 1972an Buffaloko Unibertsitatearen irakaslea zen William J. Rapaportek sortu zuen.

## Funtzionamendua 
Esaldiak ez du puntuazio-markarik erabiltzen eta *"buffalo"* hitzaren hiru esanahi ditu barnean:

* **h.**: Buffalo hiria, New York estatuan dagoena.
* **i.** estatubatuar ingelesez bisonteak duen izen arrunta.
* **a.** "gogaitu" edo "nahasi" esan nahi duen aditza.

Horrela, bere egitura horrelakoa da:

*"Buffalo"* izena *"bisons"* (bisonteak) eta *"buffalo"* aditza *"bully"* bere sinonimoez aldatzen baditugu, esaldia horrela geratuko litzateke:
thumb|Ingelesezko Wikipediak esaldi paralelo bat eskaintzen du esaldi hau ulertarazteko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 子子子子子子子子子子子子, antzeko kontzeptua, japonieraz.

## Kanpo estekak
McMurdo itsasartea

**McMurdo itsasartea** Antartikan, Ozeano Antartikoko Ross itsasoan dagoen itsasartea da. Bertako urak McMurdo izotz hesiak oztopatuak daude. Bere neurriak 55 kilometroko zabalera eta beste horrenbesteko luzera dira.

McMurdo itsasarteak 4.000 kilometroko kostalde hartzen du, iparraldean Ross itsasorantz irekitzen dena. Royal Society mendilerroa mendebaldeko kostaldean altxatzen da, 4.205 metroko altuerara. McMurdo izotz hesia da bere hegoaldeko muga, eta Ross uhartea ekialdekoa. Hau da esploratzaile polarrek Hego Polora iristeko euren saiakerak hasteko gogokoen duten tokia.

3.794 metroko altuera duen Erebus mendia sumendi aktiboak Ross uhartea domeinatzen du, non AEBetako base zientifikorik garrantzitsuena den McMurdo basea dagoen, baita Zeelanda Berriko Scott basea ere, uhartearen hegoaldeko kostaldean. Itsasarteko kostaldearen %10 baino gutxiago dago izotzetik libre.

James Clark Ross kapitainak aurkitu zuen itsasarte hau, gutxi gora-behera Hego Polotik 1.300 kilometrora dagoena, 1841eko otsailean eta HMS Terror itsasontziko tenientea zen Archibald McMurdoren omenez eman zion izena. Itsasarte hau, gaur egun, McMurdo estaziotik gertu dagoen izotzeko lurreratze pista flotatzaileetan lurreratzen diren kargaontzi eta hegazkinentzat berrornitze ibilbide bezala erabiltzen da. 1957tik zientzialari eta hauen laguntzaileen aldetik izan duen jarraikako erabilera honen ondorioz, Winter Quarters badia biziki kutsatutako portu bihurtu da.

## Kanpo estekak
Dire Straits

**Dire Straits** Ingalaterrako Newcastle hirian sortutako musika talde bat izan zen. 1977-1995 bitarteko bizi iraupena izan zuen. Zalantzarik gabe, taldeko buru eta kide ospetsuena Mark Knopfler gitarrajole eta abeslaria izan zen, munduko gitarra-jotzaile onenen artean sailkatu ohi da eta gaur egun bakarkako ibilbidea darabil.

Taldearen abesti ospetsuenen artean honako hauek daude: Sultans of Swing, Romeo and Juliet, Tunnel of Love, Private Investigations, Money for Nothing, Walk of Life, So Far Away eta Brothers in Arms eta *Local Hero* (1983) filmaren soinu bandako abestia izan zen *Going Home*.

## Diskografia 
* *Dire Straits* (1978).
* *Communique* (1979)
* *Making Movies* (1980)
* *Love over gold* (1982).
* *Extended dance play*.
* *Alchemy* (1984).
* *Brothers in Arms* (1985).
* *Money for nothing* (1988).
* *On every street* (1991.
* *On the night* (1992).

## Kanpo estekak 
* Mark Knopflerren webgunea 
* John Illsleyren webgunea 
* David Knopflerren webgunea 
* Hal Lindesen webgunea 
* Guy Fletcherren webgunea
Alasdair Fraser

**Alasdair Fraser** (1955eko maiatzaren 14a, Clackmannan, Eskozia) eskoziar biolin-jole bat da. Skyedance folk musika taldeko kidea ere bada. Euskal Herrian Alboka musika taldea eta Mikel Laboa kantautorearekin batera ere jo izan ohi du. Mundu mailan aldiz, The Chieftains edota The Waterboys taldeekin elkarlanean aritu izan da.

## Diskografia 
* Portrait of a Scottish Fiddler (1982)
* Skyedance, Paul Machlis-ekin batera (1985)
* The Road North, Paul Machlisekin batera (1987)
* The Driven Bow, Jody Stecher-ekin batera (1989)
* Dawn Dance (1996)
* Way Out to Hope Street, Skyedance Band taldearekin batera(1997)
* Return to Kintail, Tony McManus-ekin batera (1999)
* Labyrinth, Skyedance Band taldearekin batera(2000)
* Legacy of the Scottish Fiddle, 1. Bilduma, Paul Machlis eta Natalie Haas-ekin batera (2002)
* Live in Spain, Skyedance Band taldearekin batera (2002)
* Legacy of the Scottish Fiddle, 2. Bilduma, Muriel Johnstone eta Natalie Haasekin batera (2004)
* Fire and Grace, Natalie Haasekin batera (2004)
* In the Moment, Natalie Haasekin batera (2007)
* Highlander's Farewell, Natalie Haasekin batera (2011)

## Kanpo estekak 
* Alasdair Fraserren webgunea
John Sheahan

**John Sheahan** (Dublin, 1939ko maiatzaren 19a) irlandar biolin-jole bat da. Batez ere The Dubliners folk talde ospetsuko kide izateagatik ezaguna da. Nahiz eta Sheahan Dublin hiriburuan jaioa izan eta gaur egun Dublin konderriko Mulhuddart udalerrian bizi izan, bere sendia eta arbasoen jatorria Limerick konderriko Glin udalerrian dago. *The Marino Waltz* izeneko abestia konposatu izanagatik ezaguna da, abesti hau 1980ko hamarkadako Bord na Móna erakundearen telebista iragarkietan agertu zelarik.

Feiseanna txapelketa ugari irabazitakoa da (antzinako usadio zaharren legezko musika lehiaketak). Dublinen André Rieu herbeherear biloin-jolearekin ere jo izan du, elkarrekin jo izan duten abesti ezagunena *The Irish Washerwoman* izan delarik.

## Ikus gainera 
* The Dubliners
Antonio Breschi

**Antonio Breschi** (San Quirico, Collina, Florentzia hiritik hurbil, 1950eko uztailaren 22a) italiar konposatzaile eta piano-jole bat da. Nahiz eta musika klasiko oinarri sendoa izan, zeltiar musikaren eragin handia ere jasan izan du. Irlanda eta Italian disko eta musikalan ugari argitaratu izan ditu. Irlandarekiko duen lilura bereziaren ondorioz hainbat diskotan ''Antoni O'Breskey* izenez ere agertu izan da.

Euskal Herrian Benito Lertxundirekin elkarlanean aritu izan da. 1985an, Benito Lertxundi eta hemengo beste musikariekin batera (Jose Angel Irigarai, Jean Phocas, Balen López de Muniain) *Mezulari'' albuma plazaratu zuen.

Mundu mailan musikari ugariekin elkarlanean aritu izan da: The Dubliners, Planxty taldeko Dónal Lunny musikaria, Mairtin O'Connor akordeoi-jolea, edota Joe McHugh irlandar musikariak, Juan Martín espainiar flamenko gitarra-jolea...

## Kanpo estekak 
* Antonio Breschiren webgunea 
* Antonio Breschiren biografia osoa euskaraz irakurgai
Wouter Weylandt

**Wouter Weylandt** (1984ko irailaren 27a – 2011ko maiatzaren 9a) flandriar txirrindulari profesionala izan zen. 2006an debutatu zuen profesionaletan Quick Step taldearekin. 2011an Leopard Trek taldeak fitxatu zuen. Abiadura handiko txirrindularia zen eta esprint bideratzaile lana egiten zuen Tom Boonentzat. Bere garaipenik handienak 2008ko Espainiako Vueltako 17. etapa eta 2010eko Italiako Giroko 3. etapa izan ziren.

2011ko Italiako Giroko hirugarren etapan (Reggio Emilia &ndash; Rapallo), helmugarako 25&nbsp;km falta zirela, eroriko latza izan zuen Passo del Bocco mendatea jaistean. Erorikoan buru hezurra hautsi zuen eta, Genovako erietxera helikopteroan eraman zuten arren, hil egin zen.

## Palmaresa
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartuUT: utzi, ez  zuen  amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1281 Jeanne

**1281 Jeanne** asteroide gerrikoan aurkitutako 1281. asteroidearen izena da. 1933ko abuztuak 25ean aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1933 QJ** zen.

## Kanpo estekak
1282 Utopia

**1282 Utopia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1282. asteroidearen izena da. 1933ko abuztuak 17an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1933 QM1** izan zen.

## Kanpo estekak
1283 Komsomolia

**1283 Komsomolia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1283. asteroidearen izena da. 1925eko irailak 25ean aurkitu zuen Vladimir Albitzkijek, Simeistik. Behin-behineko izendapen zientifikoa **1925 SC** izan zuen. Izena Komsomoletik jaso du, Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren gazte taldetik, alegia.

## Kanpo estekak
1284 Latvia

**1284 Latvia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1284. asteroidearen izena da. 1933ko uztailak 27an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1933 OP** zen. Bere izena Letonia errepublikagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Mendel polo estazioa

**Mendel polo estazioa**, izen osoz **Johann Gregor Mendel estazio antartiko txekiarra** (txekieraz: *Mendelova polámí stanice*) Antartikan eraikitako base zientifiko txekiar bat da, James Ross uhartearen kostaldean, Penintsula antartikoaren iparrekialdean. Basea, Brnoko Masaryk Unibertsitatearen egitasmoa, 2006ko otsailean ireki zen. Denboraldi batzuetan erabilia, Antartikako udatan. Basea ikerketa biologiko, geologiko eta klimatologikoak egiteko eraiki zen. Gregor Mendel botanikari moraviarraren omenez deitua izan zen, "genetikaren aita".

## Kanpo estekak
Joinville uhartea

**Joinville uhartea** Antartikako Joinville uhartediko uharterik handiena da. Penintsula antartikoko Luis Felipe penintsularen ipar-ekialdeko muturreko puntan dago, elkarrengandik Itsasarte Antartikoak bananduta daudelarik.

Gutxi gora-behera 64 kilometro neurtzen du ekialdetik mendebaldera eta 20 kilometroko zabalera du. Erabat izoztua dago.

Joinville uhartea 1838an Jules Dumont d'Urvilleren Frantziar Espedizio Antartikoak aurkitu eta gutxi gorabehera kartografiatu zuen. D'Urvillek Frantzisko Orleansekoaren omenez izendatu zuen; Frantzisko (1818-1900) Joinvilleko printzea zen, Luis Filipe I.a Frantziakoa Orleansko dukearen hirugarren semea.

## Lurralde aldarrikapenak 
Argentinak uharte hau Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati. Hiru aldarrikapenak Itun Antartikoaren baldintzetara mugatuta daude

Herrialde aldarrikatzaileen izendapenak:

* Argentinak penintsula osoa *isla Joinville* deitzen du.
* Txilek *isla Joinville*
* Erresuma Batuak *Joinville island*

## Kanpo estekak
Robert Emmet

**Robert Emmet** (Dublin, 1778ko martxoaren 4a - Dublin, 1803ko irailaren 20a) irlandar abertzale eta iraultzaile bat izan zen. Bere anai zaharrena Thomas Addis Emmet izan zen, Theobald Wolfe Tone irlandar iraultzaile ospetsuaren adiskide mina.

Dublingo Trinity College unibertsitatean Zuzenbidea ikasten zuen bitartean Society of United Irishmen erakundeko kide bihurtu zen. Ondoren, Belgika, Frantzia eta Espainian barrena bidaitu zuen. Napoleon eta Tayllerand-ekin negoziketak burutuko zituen, hauek bere Irlanda emanzipatuaren proiektuan laguntza eskeintzeko hitza eman ziotelarik.

## 1803ko altxamendua 
1802an Irlandara itzultzean, Thomas Russell eta James Hope iraultzaileen adiskide bilakatu zen. 1803an Irlandako Justizia burua zen Lord Norbury-ren hilketa saiakera helburu zuen altxamendua antolatzeagatik preso hartu zuten. Errege Batzorde baten aurrera eramana, epaitua eta heriotzera zigortua izan zen. Hurrengo egunean zigorra bete eta Dublinen urkatua izan zen.

Gaur egun, Dublingo St Stephen's Green parkean bere omenezko estatua bat badago.

## Iruditegia 

Irudi:Robert Emmet - Execution.jpg|Robert Emmeten urkaketa.
Irudi:Robert Emmet statue.jpg|Robert Emmeten estatua St Stephen's Green parkean.
Irudi:Robert Emmet death mask only.jpg|Heriotz maskara.
Irudi:Robert Emmet - Trial.jpg|Epaiketa.

## Kanpo loturak 
* Robert Emmet elkartea 
* Robert Emmet museoa
Kulata (mekanika)

thumb|250px|Ford motor baten kulata.
**Kulata** edo **zilindro burua** zilindroen estalkia da. Barne-errekuntzako motor baten goiko atala da, konbustio ganbera ixten duena. Kulatak pareta bikoitza dauka likido hoztaileak hobeto zirkula dezan.

* Barne-konbustioko motorrak eztanda eragiten badu, bujiak kokatzen diren tokietan zulo kiribilduak ditu. Horri Otto motorra deritzogu.
* Barne-konbustioko motorraren eztanda konpresio bidez egiten bada, injektoreentzat ditu zuloak. Horri Diesel motorra deritzogu.

Kulata burdinaz edo aleazio arinez osatuta dago. Ondoren, motorrari lotzen zaio torlojuen eta junten bitartez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martin Garitano

**Martin Garitano Larrañaga** (Bergara, 1963ko abuztuaren 4a) gipuzkoar kazetaria da, eta, 2011ko ekainaren 23tik 2015eko ekainaren 24ra, Gipuzkoako Ahaldun Nagusi izandakoa. Donostian bizi da.

Hastapenetan Loiola Irratian jardun zuen. Egin egunkariko erredaktore buru izan zen. Hura itxi zutenean, *Euskadi Información* egunkariko zuzendari izan zen. *Gara* egunkariko zuzendari ondoko ere izan zen, Mertxe Aizpuruarekin batera. *Garan* idazteaz gain, *Info7* irratian esataria ere izan zen.

2011n Bildu koalizioaren zerrendaburu gisa aurkeztu zen Gipuzkoako Batzar Nagusietara, eta ekainaren 23an Gipuzkoako diputatu nagusi aukeratu zuten, haren alde bozkatu baitzuten Bilduk eta Aralarrek. 2015ean EAJk eskuratu zuen Foru Aldundia, Markel Olano buru zela.

## Erreferentziak
Arkidamo III.a

**Arkidamo III.a** (), Agesilao II.aren semea, Espartako erregea izan zen K.a. 360 eta K.a. 338 bitartean.

Oraindik printzea zenean Kleonimoren eromenoa (maitale nerabea) izan zen, honen bitartekari izan zelarik bere aitaren aurrean zenbait lege kontutan, Atenasekin zuen norgehiagoka bizituz.

Espartar armada lideratu zuen bai bere erregealdian baita honen aurretik ere. Arkidamo espartar armadaren buru izan zen Leuktrako guduaren ondoren K.a. 371n garaitutako tebastarrei laguntzeko, eta komandantea izan zen Peloponesoko gerratan, non arkadiarren aurka garaipen garrantzitsu bat lortu zuen K.a. 367an. Alabaina, hauek garaitu zuten K.a. 364an Kromnusen. K.a. 362an Epaminondasen aurkako espartar erresistentziaren heroietako bat izan zen.

Errege bezala, Arkidamok fozearrei lagundu zien Tebasen aurka Gerra Sakratuetan. K.a. 346an Kretara bidaia zuen Litosi laguntzera, Knososekin gerran zegoena. K.a. 343an Tarento espartar koloniari laguntzera joan zen inguruan zituen beste herri italikoen aurka, bereziki lukaniarren aurka. K.a. 342an lehorreratu zen Italian flota eta armadarekin, tribu italiarrekin denbora luzez gogor borrokatuz K.a. 338an hil zen arte Manduriako harresipean.
Ajax Oileo

**Ajax Oileo** edo **Ajax Txikia** (grezieraz Αίας) Lokridako errege zen Oileoren semea zen. Txikia ezizena Ajax Nagusiagandik bereizteko jasotzen du, Telamonen semea zena eta bere garaieragatik ezaguna zena.

Lokriko destakamendua zuzendu zuen Troiako Gerran zehar, non toki garrantzitsu bat izan zuen.

Hirian Troiako Zaldiaren barnean sartu zen gerlarietako bat izan zen. Eta azken gudu honetan, Akilesen seme zen Neoptolemorekin batera errege jauregian sartu zen, non lehenak Priamo erregea hil zuen, Ajaxek Kasandra printzesa Atenea jainkosari eskainitako aldare baten azpian babestuta topatu zuen bitartean. Eta honek errukia eskatu zuen arren jainkosaganako errespetuagatik, arpilaketaren ezinegonean, Ajaxek ez zuen entzun eta hantxe bertan bortxatu zuen.

Honek Atenearen haserrea piztu zuen, nork, Poseidonen laguntzarekin Ajaxen itsasontzia hondoratzen duen greziar flota euren aberrirako itzulera bidaian sakabanatzen duen zoritxarreko ekaitzean zehar.

Hortik bere heriotzari buruz bi istorio egotea. Hedatuena itota hil zela da bere itsasontzia Egeo itsasoko Gira Harriak izeneko haitz baten aurka jo ondoren bere itsasontzia hondoratu zenean. Besteak, urak harri hauetako baten gainean utzi zuela da konorterik gabe zegoen bitartean. Behin ekaitza amaitu eta Ajax esnatu zenean, ekaitza Poseidonek sortua zela jakinda bere bekatuengatik zigortzeko, jainkoaz trufatzen hasi zen, ahalak eta bi egin bazituen ere ez zuela hiltzea lortu esanez. Ajaxen zoritxarrerako, erantzun bat bailitzan, hiruhortz bat zeraman esku bat uretatik irten zen eta Ajaxi jaurti zion hiruhortza. Armak Ajaxen paparra zeharkatu zuen eta harkaitzean sartuta geratu zen, berehalako batean akabatuz. Esaten denez, bere arimak gorputza utzi bezain pronto, hiruhortza eta bere gorputza harri bihurtu eta han geratu ziren, Egeo itsasoaren uretatik gainirteten den harkaitz bat bezala betirako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gira Harriak

thumb|Gira Harriak.
**Gira Harriak** Egeo itsasoan, Salaminako badia parean dagoen harkaitzezko irtengune bat da, non, Homerok idatzitako Iliadaren arabera (iv. 500) Aiax Oileo edo Aiax Txikia hil zen, Lokridako erregea zen Oileoren semea zena. Elezaharrak dioenez, Aiaxen hildako gorputza eta Poseidonek Aiaxen gorputza zeharkatzeko jaurti zion hiruhortza, irtenguneko harkaitzik handienean bihurtu ziren.

## Kanpo estekak
ZZ Ceti izar aldakor

**ZZ Ceti izar aldagarriak** izar aldakor mota bat dira, hala deituak ZZ Ceti izarragatik, Cetus konstelazioan dagoena.

ZZ Ceti motako izarrak pultsazio ez erradialak dituzten nano zuriak dira, 30 segundo eta 25 minutu arteko epeetan distira aldaketak izaten dituztenak, eta 0,001 eta 0,2 magnitude arteko hedapenak. Nano zuri mota hauek hidrogenoa nagusi den atmosfera bat eta 11.100 eta 12.500 gradu kelvin arteko tenperatura efektiboa dute. Arrazoi honegatik, ZZ Ceti izarrak **DAV izarrak** ere deituak dira, bere espektro mota DA baita, eta bere espektroak hidrogenozko xurgatze lerroak baino ez ditu erakusten. HL Tau 76, aurkitu zen lehen nano zuri aldagarria, mota honetakoa da.

## Kanpo estekak
Eleaniztun

**Hiztun** **eleaniztun**a edo **poliglota** hizkuntza bat baino gehiago dakizkien eta erabiltzen dituen pertsona da. Erabiltzen diren hizkuntzak bi direnean, gizabanako horri **elebidun** deritzo; eta hiru hizkuntza badira, **hirueledun**.

## Eleaniztun ospetsuak 
* John Milton (1608-1674), ingeles poeta, *Paradisu galdua* () poema epikoa idazteagatik ezaguna. Ingelesez, latinez, frantsesez, alemanez, grekoz, hebreeraz, italieraz, gaztelaniaz, arameeraz eta asirieraz zekien.
* Guiseppe Gasparo Mezzofanti (1774-1849), italiar kardinala. Hogeita hemeretzi hizkuntza zekizkien, besteak beste persiera, latina, greziera, italiera, gaztelania, alemana eta frantsesa.
* John Bowring (1792-1892), ingeles politikari eta ekonomialaria eta Hong Kong hiriko laugarren gobernadorea. Ehun bat hizkuntza hitz egiten omen zituen.
* Heinrich Schliemann (1822-1890), enpresaburu eta arkeologo alemaniarra. Troiako aurriak aurkitu zituen. Alemanez, nederlanderaz, frantsesez, ingelesez, italieraz, portugesez, gaztelaniaz, polonieraz, suedieraz, grekoz, latinez, errusieraz, arabieraz eta turkieraz zekien.
* Ernesto de la Peña (1927-2012). Itzultzailea eta akademikoa. Hogeita hamahiru bat hizkuntza hitz egiten zituen. Besteak beste, latina, grekoa klasikoa, ingelesa, frantsesa, italiera, errusiera, hebreera, txinera eta sanskritoa.
* Georges Dumézil (1898-1986). Filologoa eta historialaria. Indoeuropar gizarte eta erlijioak ikertu zituen. Hogeita hamar bat hizkuntza zekizkien.
* Kenneth Locke Hale (1934-2001). Massachusettseko Teknologia Institutuko hizkuntzalaria. Ipar Amerikako eta Australiako hizkuntzak ikertu zituen. Hogeita hamar bat hizkuntza ikasi zituen. Haien artean hopia eta navajoa (Ipar Amerikakoak), eta warlpiri (Australiakoa).
* Guillermo Gomez Rivera (1936). Idazle, poeta, hizkuntzalari, kazetari eta historialaria. Tagaloz, gaztelaniaz, hiligainonaz, ingelesez, italieraz, kinarayaz, cebueraz eta portugesez daki.
* Ziad Fazah (1954), liberiar eleaniztuna. Brasilen bizi da. Berrogeita hemezortzi hizkuntza inguru hitz egiten ditu.
* Ghil'ad Zuckermann (1971), israeldar hizkuntzalaria, Adelaideko Unibertsitatean hizkuntzalaritza irakasle dena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Espainiako Errealitate Eleaniztunaren Sustapen Saria

## Kanpo estekak
Esferamundi de Grecia

**Esferamundi de Grecia** XVI. mendeko zalduneria liburu batzuk dira, Mambrino Roseok idatziak. Amadis de Gaularen zikloko hamairugarren liburua osatzen dute, sei zatitan argitaratu zena 1558 eta 1565 bitartean.

## Aurrekariak 
1546an Espainian Silves de la Selva argitaratu zen, Pedro de Lujánek idatzia, Amadis de Gaularekin hasitako ziklo ezagunaren hamabigarren zenbakia zeramana. Silves de la Selva lehen aldiz 1551n itzuli zen italierara eta Italian argitaratu, urte honetan Espainian ere zikloko hamairugarren liburua agertu zelarik, Cuarta Parte de Don Florisel de Niquea izenekoa, Feliciano de Silvak idatzia, zikloko zazpigarren, bederatzigarren, hamargarren eta hamaikagarren liburuen egilea zena.

Hamairugarren liburu honetan Silvak ezjakinarena egin zuen hamabigarren liburuarekin, Silves de la Selva izenekoarekin, eta istorioa hamaikagarren liburua zen Rogel de Greciaren amaieratik jarraitu zuen. Cuarta Parte de don Florisel de Niquea izeneko liburua italierara itzuli ez zenez, Mambrino Roseoren Esferamundi de Greciaren lehen zatiak ezjakinarena egin zuen Silvaren azken liburuarekin, eta Lujanena jarraitu zuen, honen ondorioz hamairugarren zenbakia eman zitzaiolarik.

## Istorioa 
Lan handi honek Esferamundi de Greciaren zaldun abenturak kontatzen ditu, Rogel de Grecia eta honen emazte Leonida infantaren semea dena, baita zaldunak Rikarda printzesarekin duen maitasun harremana ere. Itzulpen faltsuaren topikoa jarraituz, egileak, liburu hau gaztelaniaz idatzitako jatorrizko liburu batetik itzuli zuela dio, honen ondoroiz, zenbait adituk gaztelaniaz idatzitako lan honen bertsioaren existentziaren aukera oso kontutan hartu zutelarik, baina ez dago jatorrizko liburu hori sekula existitu denik adierazten duen ebidentziarik, ezta gaztelaniara eginiko itzulpenen bat argitaratu denik ere.

## Jarraipena 
Lanak, dirudienez, harrera ona izan zuen, 1559an Roseok berak bigarren zati bat argitaratu baitzuen, hurrengo urtean berinprimatu zena. 1563an hirugarren eta laugarren zatiak agertu ziren, eta 1565ean bosgarrena eta seigarrena, guztiak Roseok berak idatziak. Lan osoa, hau da, hamabigarren liburuko sei zatiak, 1569, 1574, 1582-1583 eta 1600ean berinprimatu zen. Lehen zatia bera bakarrik argitaratu zen 1584an, beste bostak gabe. 1610ean lehen lau zatien azken berinprimaketa bat egin zen, azken bienarekin osatua 1629an.

Esferamundi de Greciaren hirugarren eta laugarren zatiak argitaratu zituen aldi berean, 1563an, Roseo Amadistar zikloko aurreko liburuen gehigarri batzuk argitaratzen hasi zen, Amadis de Gaularen laugarren liburuari eginiko eranskin moduko batekin hasiz. 1564an Las sergas de Esplandián, Silvaren Lisuarte de Grecia, Amadis de Grecia, Florisel de Niquea eta Rogel de Greciaren gehigarriak argitaratu zituen, eta 1568an Silves de la Selvaren bat. Horietan, egileak, eranskindutako liburuaren eta hurrengoaren artean tartekatzen dituen atal eta abentura batzuk kontatzen dira.

Mambrino Roseoren gehigarri edo eranskinak ere oso ospetsu bihurtu ziren, eta askota berinprimatu ziren.

## Kanpo estekak
Hibernazio

[eskuinera|thumb|[Saguzar bat **hibernazio**-egoeran: neguari aurre egiteko, hibernazioan dauden animaliek euren funtzio fisiologikoak nabarmen murrizten dituzte.]]

**Hibernazioa** animalia zenbaitek euren gorputzeko tenperatura aldi batean zehar jeitsiarazten duteneko egoera da, jarduera fisiologikoa murriztu eta horrela energia aurreztu elikagaiak eskasagoak diren eta bizi-kondizioak latzagoak diren neguan zehar bizirik irauteko. Hibernaziorako ahalmena duten animaliak marmota, trikuak, muskerrak, sugeak eta igelak dira, besteak beste. Hartza negua hibernazio-egoeran igarotzen duen animalia dela uste ohi bada ere, bere gorputzeko tenperatura ez da nabarmen jeisten eta aise esna daiteke arrisku egoeran dagoela igartzen badu.

## Ikus, gainera 
* Sorgorraldi

## Kanpo estekak
Encke banaketa

thumb|Encke banaketa.
**Encke banaketa** Saturno planetaren A eraztunaren barnean dagoen zulo bat da.

Banaketa Saturnoren erdigunetik 133.580 kilometroko distantzian hedatzen da, eta 325 kilometroko zabalera du. Zulo honen barnean, Pan ilargia mugitzen da, banaketa materialetik libre mantentzen duena.

Cassini-Huygens zundak hartutako irudiek zuloaren barnean oso mehe den eraztun bat dagoela erakusten dute. Ilargia bera ikusten ez den arren, bai nabaritzen dira eraztun honetan eragiten dituen uhinak.

## Ikus, gainera 
* Eraztun planetario
* Saturnoren eraztunak

## Kanpo estekak
Mambrino Roseo

**Mambrino Roseo** XV. mendearen amaieran Anconako markako Fabriano herrian jaio eta 1573 eta 1580 bitartean hil zen idazle italiar bat izan zen.

Notarioa izan zen bere jaioterrian eta Perugian eta setio batean parte hartu zuen Florentzian Malatesta Baglioniren zerbitzura. Oinarri honekin olerki epiko bat idatzi zuen, *Florentziako setioa eta enpresa* izenekoa, 1530ean inprimatu zena.

Ondoren, toskaneraz gaztelaniatik eginiko itzulpen batzuk argitaratu zituen. Horien artean:

* Marko Aurelioren bizitza, Antonio de Guevararena (1542)
* Palmerín de Inglaterra, Francisco de Moraesena (1555)
* Las sergas de Esplandián, Garci Rodriguez de Montalvorena (1557)

Esferamundi de Grecia idatzi zuen, Amadis de Gaularen zikloko hamairugarrena, sei zatitan argitaratu zena 1558 eta 1565 artean, baita Palmerín de Inglaterraren jarraipen bat ere 1558an.

Amadistar zikloko, laugarren, bosgarren, zazpigarren, bederatzigarren, hamargarren, hamaikagarren eta hamabigarren liburuei eginiko gehigarri edo eranskinen egilea ere izan zen, 1563 eta 1568 artean inprimatua, baita Palmerinen zikloko lau libururi eginikoena ere, Giovanni Tarcagnotaren *Historia Unibertsala*ren eguneratze eranskin batenaz gain, hil ondoren argitaratu zena 1581ean.
Buffalo (argipena)

**Buffalo** izenak hainbat adiera ditu:

## Animalia 
* **Bufalo** izenarekin zenbait animalia espezie izendatzen dira.

## Leku-izenak 
* Buffalo (Hego Carolina)
* Buffalo (Ipar Dakota)
* Buffalo (Hego Dakota)
* Buffalo (Illinois)
* Buffalo (Indiana)
* Buffalo (Iowa)
* Buffalo (Kansas)
* Buffalo (Minnesota)
* Buffalo (Missouri)
* Buffalo (New York)
* Buffalo (Oklahoma)
* Buffalo (Texas)
* Buffalo (Mendebaldeko Virginia)
* Buffalo City (Wisconsin)
* Buffalo (Wyoming)
* Buffalo konderria

## Pertsonaiak 
* Buffalo Bill, AEBetako pertsonaia historikoa.
* Bufalo-konkor, Kainai herri indiarreko buruzagia.

## Ikus, gainera 
* Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo
* Buffalo Zarauzko musika taldea.
Albumina

**Albuminak** odol-serumean dauden proteina globularrak dira, odolaren proteina nagusiak globulinekin batera. Uretan disolbagarriak dira eta hidrogenoa, oxigenoa eta nitrogenoaz gain sufrea ere badute. Gibelak sintetizatzen ditu.

Proteina hauen ohiko odol-kontzentrazioa 3,5-5 gramo dezilotrokoa (gr/dL) da.

Albuminek molekula txiki asko garraiatzen dituzte odolean (bilirrubina, kaltzioa, hormonak, gantz-azidoak, botikak...).

Proteina globular guztien antzera haien egitura tertziarioak itxura esferikoa du, kate polipeptidikoak uraren aurrean tolesten direlako.

Albuminaren pisu molekularra 67.000 daltonekoa da, 585 aminoazidoak ditu eta pH basikoa (pH=8).

Hiru albumina mota daude:

* seroalbumina, odolean dagoena. Hainbat molekula garraiatzen ditu gibelera, giltzurrunetara edo burmuinetara. Odolaren presio koloidosmotika erregulatzen du.

* oboalbumina, arrautza-zuringoan dagoena eta oso nutritiboa dena

* laktoalbumina, esnean dagoena. Aminoazido sufredun ugari ditu.

Hainbat gaixotasunaren ondorioz seroalbuminaren kontzentrazioa jaitsi daiteke: gibeleko zirrosia (gibelak ez baitu sintetizatzen), desnutrizioa, nefrosi-gaitzak (gehiegi iraizten denean), heste-gaitzak, etab.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sintagma

**Sintagma** perpausaren oinarrizko osagaia da, barne-egitura duena eta perpausean hainbat funtzio sintaktiko bete ditzakeena. Gramatikaren hierarkian justu esaldiaren behean doa.

Adibidez, *Kalearen bukaeran dagoen etxea* sintagma bat da: izen baten moduan erabil dezakegu. Barnean beste sintagma bat dauka, *kalearen bukaeran dagoen*, hain zuzen ere: hori, berriz, adjektibo baten moduan erabil dezakegu.

Haren erabilera gramatikalaren arabera, mota askotako sintagmak daude. Hala ere, nagusiak izen-sintagma eta aditz-sintagma dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Society of United Irishmen

**Society of United Irishmen** edota **United Irishmen** (, ) errepublikar-nazionalista pentsakera zuen erakunde politiko iraultzaile bat izan zen. Erakunde honek Irlanda Britainia Handitik independientea izatea eta katolikoen emantzipazioa defendatzen zuen. Garai hartan herrialde honetako katolikoak bigarren mailako hiritar modura zokoratuak baitzeuden. Erakunde honek 1798ko Irlandako matxinadan berehalako garrantzia izan zuen.

Garai hartan Frantziako Iraultzaren ohiartzunak Irlandako katoliko eta protestante ugarirengan (bereziki Dublin ingurukoak) eragin izan zuen. 1791ko irailean Theobald Wolfe Tone irlandar iraultzaileak *«Argument on Behalf of the Catholics of Ireland»* () liburua argitaratu zuen, honi Wolfe Tone protestantea zela gehitu behar zaio. Ondorioz, 1791an Belfast hirian *Society of the United Irishmen* erakundea sortu zen, sortzaileak Wolfe Tone, Napper Tandy eta Thomas Russell izan zirelarik. Honekin Erresuma Batuko Gobernuak Irlandari burutzen ari zitzaion presioari aurre egin nahi zitzaion.

Urte bereko azaroan, Belfast hiriko adibidea jarraituz Dublin hiriburuan erakunde horretako beste talde bat sortu zen. Bapatean uharte osoan zehar erakunde honetako talde ugari sortuz joan ziren, betiere ingeles nagusitasuna astinduko zuen altxamendu bat antolatu asmoz. 1795. urtetik aurrera erakundea legez kanpoko bilakatu zen.

Erakundea bitan banandu zen: batzuk altxamendua hasi aurretik frantses indarren zain egon nahi izan zuten, besteek aldiz, frantsesak iritzi aurretik jada altxamendua burutu nahi zuten. Halere, 1793ko Leitrim konderriko altxamendua ingelesek su ta odolez menperatu zutela ikusirik, erakunde honetako bigarren taldearen pentsakera nagusitu zedin ondorioztatu zuen, hortaz, Frantziako Gobernu Iraultzailearekin akordio batetara ailegatu ziren.

## Kanpo estekak 
* Irlandar Elkartuen Elkartea jatorrizko aldarrikapena
Hernani Club Rugby Elkartea

[300px|eskuinera|thumb|Hernani eta [Fútbol Club Barcelona (errugbia)|Bartzelonaren arteko partida, 2019ko Errege Kopako finalerdia.]]
300px|eskuinera|thumb|Landare Toki zelaia.
**Hernani Club Rugby Elkartea** Gipuzkoako Hernani udalerriko errugbi taldea da.

## Historia 
1965 urtean sortu zen eta 1977-78an egin zuen debuta Espainiako Ohorezko mailan. Orduan ezagutu zituen garai onenak lau urtetan ligako txapeldunordea izan baitzen. 1987 artean mantendu zen maila gorenean eta ondoren azpiko kategoriatan aritzea tokatu zitzaion.

Harrobiarekin lan handia egiten zuen ordea eta 2000-01 eta 2001-02 denboraldietan gazte mailako taldeak Estatuko txapelketak eskuratu zituen. 2000 eta 2006 arteko final guztiak jokatu zituen gainera. Harrobiko lan honi esker 2005 urtean Ohorezko B mailara igo zen eta 2012an Ohorezko mailara itzuli zen. Ordutik bertan ari da.

2018-19 urtean Errege Kopako finalerdiak jokatu zituen baina Bartzelonak garaitu zuen. 2019-20 denboraldia gaizki hasi zuen eta 17. jardunaldian COVID-19 pandemiak Liga eten zuenean azken postuan zegoenez Ohorezko B mailara jeitsi zen.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Seniorrak 
* Ohorezko maila:
** Txapelduna (0)
*** Txapeldunordea (4): 1979, 1980, 1981, 1982
* Errege Kopa:
** finalerdiak 2019an
* Federazioaren Kopa (0): finalista 1978an.

### Harrobiko taldeak 
* **Gazteak:**
** Espainiako Txapelketa:
*** Txapeldun (2): 2001, 2002
*** Finalista (5): 2000, 2003, 2004, 2005, 2006
** Euskadiko Txapelketa (5)
* **Kadeteak:**
** Espainiako Txapelketa:
*** Txapeldun (0)
*** Finalista (6): 1987, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005
** Euskadiko Txapelketa (5)
* **Haurrak:**
** Euskadiko Txapelketa (7)

## Azken denboraldiak 
* Ohorezko B mailan (A multzoa) bigarren multzoa da (Elite) multzoaren atzetik.

## B taldea 
Gizonezkoen B taldea ere badu, Euskal Ligan ari dena. Euskal Ligako A multzoak *1. maila* izena hartu du 2015-16an. 2018an Atlético San Sebastiánekin batera osatu du taldea **Atlético SS/Hernani** bihurtuz.

## C taldea 
## Emakumezkoen taldea 
Hernani Rugby Elkartearen emakumezkoen taldea Euskal Lehen Mailan ari da jokatzen. 2019an Landarbaso Rugby Taldea proiektua eratu zuen Atlético San Sebastian, Ordizia eta Txingudiko taldeekin batera.

### Azken urteak 
## Ikus, gainera 
* Hernani Rugby Elkartearen ibilbide historikoa

## Kanpo estekak
Buddy Richard

**Buddy Richard**, jaiotzez **Ricardo Roberto Toro Lavín** (Graneros, 1943 Irailaren 21) txiletar abeslaria eta musikagilea da.

## Diskografia 
* 1964: *Buddy Richard y sus amigos*
* 1969: *Buddy Richard en el Astor*
* 1971: *Quiera Dios*
* 1974: *Buddy*

## Kanpoko loturak 
* Buddy Richard musikariaren webgunea
Hortxata

200px|eskuinera|thumb|Txufa hortxataz beteriko edalontzia
thumb|Horchata (Mexico)

**Hortxata** edari freskagarria da, urez, azukrez eta txufaz egin ohi dena. Txufaren ordez, garagarra, almendra, hurra edo arroza erabil daiteke.

Txufa hortxata da Euskal Herrian ezagunena, eta Valentziako Erkidegoko usadiozko edaria, zehazki, Valentziako Alboraya udalerrikoa. Mexikon, berriz, asko edaten dute arroz hortxata.

## Etimologia 
Euskarak gaztelaniazko *horchata*tik hartu du izena, eta hark, berriz, Valentziako katalanezko *orxata* izenetik. Dirudienez, katalanak italierazko *orzata*tik hartu zuen, eta horren etimoa latinezko *hordeum* («garagarra») bide da.

## Kanpo estekak 
* Valentziako Txufa Ortxataren Izendapenaren Kontseilu Erregulatzailea
1285 Julietta

**1285 Julietta** asteroide gerrikoan aurkitutako 1285. asteroidearen izena da. 1933ko abuztuak 21ean aurkitu zuen Eugène Joseph Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1933 QF** zen.

## Kanpo estekak
1286 Banachiewicza

**1286 Banachiewicza** asteroide gerrikoan aurkitutako 1286. asteroidearen izena da. 1933ko abuztuak 25ean aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1933 QH** zen. Bere izena Tadeus Banachiewiczgatik jasotzen du.

## Ezaugarriak 
Banachiewiczak Eguzkiarekiko duen bataz besteko distantzia 3,028 uakoa da, eta bere maximoa 3,293 uakoa. Su excentricidad es 0,08768 y la inclinación orbital 9,734°. Bere periodoa, hau da eguzkiaren inguruan bira bat emateko behar duen denbora 1924 egunekoa da.

## Kanpo estekak
Graham kostaldea

**Graham kostaldea** () Danco kostaldetik banatzen duen Renard lurmuturra eta Loubet kostaldearekin duen muga den Bellue lurmuturraren artean dagoen Penintsula antartikoaren ipar-mendebaldeko kostalde zatia da.

Biscoe uharteen parean dago, hauengandik Grandidier kanalak banatzen duelarik. Antartandeek Graham kostaldea Antartikako erdiuhartea sortaldeko kostaldeetatik banatzen dute, Oskar II.a kostaldea eta Foyn kostaldeagandik zehazki.

Kostalde hau John Biscoek zuzendutako britainiar espedizioak aurkitu zuen 1832ko otsailak 17 eta 18 bitartean. Biscoek James Grahamen omenez izendatu zuen.

Bellue lurmuturra Jean-Baptiste Charcotek zuzendutako 1909-1910eko Frantziar Espedizio Antartikoak aurkitu zuen *Pourquoi-Pas ? IV* itsasontzian, zeinek Bellue amiralaren omenez izendatu zuen.

## Lurralde-aldarrikapenak 
Argentinak Graham kostaldea Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati. Aldarrikapen hauek Itun Antartikoaren baldintzek mugatzen dituzte

Herrialde aldarrikatzaileen izendapenak:

* Argentinak
* Txilek *Costa de Graham*
* Erresuma Batuak *Graham coast*

## Kanpo-estekak
Can Tho aireportua

**Can Tho aireportua** (Vietnamez *Can Tho*) Vietnamko aireporturik handiena da, Can Thoeko erdigunetik 2 kilometrora kokatuta dagoena. 1968an zabaldu zen.

## Hegaldiak 
## Ikus, gainera 
* Vietnamgo aireportuen zerrenda

## Kanpo estekak
Eskola porrot

**Eskola porrota** haur edo gazte baten errendimendu akademiko eskasa eta iraunkorra da, aurreikusten diren epeetan curriculuma betetzea eragozten duena. Egungo ikuspegi pedagogiko gehienen arabera, eskola porrota ez da ikaslearen porrota, eskolak ikaslearekin duen harremanetan eraikitako errealitate bat baizik, gizartearen ordena moral eta kulturalaren isla dena eta hezkuntza-sistemak haurraren egoera eta beharretara egokitzeko ezintasuna adierazten duena.Areago, haurrak bere ikaskuntza-prozesuan dituen berezko zailtasunez haraindi, eskola porrota gizarteak hezkuntza eta kultura zabaltzean eta, hortaz, gizarte-aukerak banatzean sortzen dituen ezberdintasunekin loturik dagoela ere baieztatu da. Horrela, eskola porrot termino akademizista gutxiesgarria gainditu nahian, alternatiba zenbait ikasle hauek hezkuntza-sistematik baztertuta gera ez daitezen, egokitzapen kurrikularrak esaterako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2011ko Lorcako lurrikara

**2011ko Lorcako lurrikara** (), Espainiako Murtziako Eskualdeko Lorca udalerrian 2011ko maiatzaren 11an gertaturiko 5,1 magnitudeko lurrikara bat izan zen. Epizentroa lurrazaletik kilometro bateko sakonerara izan zen.

Lurrikara honen aurretik 4,5 graduko beste bat izan zen. Lurrikararen eraginez zortzi pertsona hil ziren Murtziako udalerrian, gehienak kalean zeudela gainera eroritako eraikin zatiengatik. Horrez gain, hiru solairuko eraikin baten erorrerak emakume bat etxe barruan harrapatu eta bertan hil zen.

Lurrikara Murtzia inguruko probintzietan ere nabaritu zen.

## Kalteak 
600px|ezkerrera|thumb|Lorcako lurrakarak eragindako kalteak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lorcako elizaren kanpandorrea behera erori zen momentua erakusten duen bideoa.
Ikasteko teknikak

thumb|Ikasgai bateko ideia mamitsuenak identifikatzea, labur azaltzea eta grafikoki sailkatzea, ikasteko teknika bat da.**Ikasteko teknikak** edo **ikasketa teknikak** pertsona batek bere erredimendu akademikoa hoberenatu, azterketetarako prestatu eta ikaskuntza prozesua modu efizientean garatzeko prozedura eta metodoen multzoa da. Hala nola, testuak azpimarratzea, eskemak, kontzeptu mapak, laburpenak eta diagramak osatzea eta erregela nemoteknikoak eta ikasketa lana planifikatzea barne hartzen ditu.

## Kanpo estekak
Bild

**Bild** (lehen **Bild-Zeitung** deitua) 1952an sortutako alemaniar egunkari bat da. Europa mailan egunero ateratzen den egunkaririk salduena da, aldiz, mundu mailan hirugarrena delarik (2004. urteko datuak). Axel Springer AG argitaletxearen jabetzakoa da, Die Welt egunkaria argitaratzen duen talde berbera dena. Sentzazionalistatzat jo ohi den arren, Alemaniako iritzi publikoan eragin handiaz izan ohi du. Bertan azaltzen diren artikuluak izenburu handiz eta hizkera argi eta soilez idatziak agertu ohi dira.

## Zuzendariak 
* 1952: Rolf von Bargen
* 1952–1958: Rudolf Michael
* 1958–1960: Oskar Bezold
* 1960–1962: Karl-Heinz Hagen
* 1961–1971: Peter Boenisch
* 1971–1980: Günter Prinz
* 1981–1988: Horst Fust
* 1988–1989: Werner Rudi
* 1989–1990: Peter Bartels
* 1990–1992: Hans-Hermann Tiedje
* 1992–1997: Claus Larass
* 1998–2000: Udo Röbel
* Desde 2001: Kai Diekmann

## Kanpo estekak 
* Bild egunkariaren webgunea
Bijekzio

frame|eskuinera|200px|Funtzio bijektiboren adibide bat.
Matematikan, **bijekzioa** edo **funtzio bijektiboa** f \colon X \to Y \, funtzio bat da, aldi berean injektiboa eta supraiektiboa dena; hau da, X multzoko elementu bakoitzari Y multzoko elementu bat dagokio, eta Y multzoko edozein y elementuri y = f(x) funtzioa beteko duen X multzoko x elementu bakarra dagokio.

Formalki,

: \forall y\in Y : \exists !\ x\in X,\ f(x) = y

Aurrekoaren ondorio zuzena hau da: funtzio bijektibo batean abiaburu-multzoko edo Definizio-eremuaren kardinalitatea, eta helburu-multzoarena edo irudi-multzoarena, berbera da. Hori adibidean ikus daiteke, non |X|=|Y|=4 den.

## Teorema 
f\, funtzio bijektiboa bada, orduan bere alderantzizko funtzioa f^{-1}\, ere bijektiboa da.

### Adibidea 
Funtzio hau:
: 
   f(x) =6x + 9 \,

bijektiboa da.

Orduan, bere alderantzizkoa:
: 
   f^{-1}(y) = \frac{y - 9}{6} \,

ere bada bijektiboa.

Diagrama honetan ikus daiteke noiz den bijektiboa funtzio bat:

| 140px
|-
| Ez supraiektiboa
| 140px
| 140px
|}

## Konposaketa 
Bi funtzio f:X \rightarrow Y eta g: Y \rightarrow Z bijektiboen konposaketa f\circ g bijektiboa izango da ere bai. Bere alderantzizkoa (f\circ g)^{-1}=(f^{-1})\circ (g^{-1}) izango litzateke. 

## Adibideak 
* Edozein X multzorako, identitate funtzioa bijektiboa da. 
* f: \reals \rightarrow \reals, f(x)=2x+1 funtzioa bijektiboa da, y bakoitzerako x=(y-1)/2 bakarra baitago. Orokorrean, edozein funtzio lineal f: \reals \rightarrow \reals, f(x)=ax+b (non a\neq0 den) funtzio bijektiboa da, y zenbaki erreal bakoitzerako x=(y-b)/a zenbaki erreal dago eta. 
* f: \reals \rightarrow (\frac{-\pi}{2},\frac{\pi}{2}),f(x)=arctan(x) bijektiboa da, x zenbaki erreal bakoitzak (\frac{-\pi}{2},\frac{\pi}{2}) interbaloko angelu batekin bat datorrelako. (\frac{-\pi}{2},\frac{\pi}{2}) irudi-multzoa handiagoa izango balitz \frac{\pi}{2}-ren multiploak barnean izateko, funtzioa ez litzateke supraiektiboa izango; izan ere, ez dago zenbaki errealik emaitza hau lortzeko funtzio honen bidez. 
* Funtzio esponentziala, f: \reals \rightarrow \reals, f(x)=e^x, ez da bijektiboa, ez baitago x\in \reals non f(x)=-1 den, erakutsiz f ez dela supraiektiboa. Hala ere, irudi-multzoa zenbaki positibo errealetara murrizten bada, bijektiboa izango litzateke. 
* f: \reals \rightarrow \reals^+, f(x)=x^2 funtzioa ez da bijektiboa. Adibidez, f(-1)=f(1)=1, injektiboa ez dela erakusten du. Dena den, abiaburu-multzoa erreal positiboetara murrizten bada, bijektiboa izango litzateke.

## Kardinaltasuna eta bijektibitatea 
Izan bitez A eta B bi multzo , eta horien artean f:A\rightarrow B funtzio bijektibo bat existitzen da, kardinalak dituzte eta hau betetzen dute:

card(A)=card(B)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Funtzio injektiboa
* Funtzio supraiektiboa
* Bana-banako korrespondentzia

## Kanpo estekak 
*  bijekzioa mathworld-en
Die Welt

**Die Welt** (euskaraz *Mundua*) Alemaniako Berlin hiriburuan egunero eta goizez argitarataratzen den egunkari bat da. Ideologia kontserbadorea du. 1946ko apirilaren 2an Erresuma Batuko Okupazio Indarrek The Times egunkaria oinarritzat hartuz sortu zuten. Egunkari honek egunero 209.000 ale inguru saldu ohi ditu, eta 130 herrialdetan eros daiteke. Berlin eta Hanburgon tokian-tokiko argitarapenak burutu ohi ditu, 2002. urtean zehar Bavariaan ere argitalpen berezi bat burutu zuelarik. Bremen hirian ere egunero eskeini ohi duen tokian-tokiko gehigarri bat ere badu. Halere bere egoitza nagusia Berlin hiriburuan du.

Egunkari honen jabea Axel Springer AG argitaletxea da, hots, Bild egunkaria argitalatzen duen argitaletxe berbera delarik.

## Kanpo estekak 
* Die Welt egunkariaren webgunea