Kriptodiruaren meatzaritza

Meatzaritza kriptodiru-bloke ezberdinen sorrerari, balorazio-prozesuari eta blockchainera erregistroak gehitzeari deritzo. Bloke hauek bloke-kate batera atxikitzen dira P2P sarean oinarrituta, blockchain teknologia erabilita. Deszentralizatuta egotean, posible da edonorek jakitea egin diren transakzio guztiak.

## Prozesua 
Bestelako txanponei ezartzen zaien prozesu berbera egiten da. Algoritmoa, bloke bakoitza meatzeko behar den denbora eta hash tasa dira aldatzen direnak. Ohikoena kolaboraziozko meatzaritza erabiltzea da, hau da, pertsona ezberdinak bloke bakar batean lanean aritzea; izan ere, bakarka aritzea oso garestia izateaz gain, denbora pila bat behar da. Hori dela eta, ez da gomendatzen. Hala ere, esan beharra dago txanpon guztiak ezin direla mehatzatu.

Zerbitzari ezberdinak pool deituriko lan talde batean daude. Pool horrek bloke bat aurkitzen duenean gailu guztiak lanean hasten dira ahal bezain arinen deszifratzeko, onurak lortu eta hurrengo blokean lan egiteko.

## Meatzaritzaren zailtasuna 
Meatze zailtasuna bloke bat ateratzea zein zaila izan daitekeen adierazten duen balio kriptografikoa da. Hori, aldi berean, hash-tasarekin (hashrate) lotuta dago**:** zenbat eta hash tasa handiagoa, orduan eta zailtasun handiagoa. Balio honek bloke bakoitzeko batez besteko meatze denbora estimatzen du. Bitcoinaren kasuan, 10 minutu inguru tardatzen du bloke bakar bat meatzatzen.

## Kolaboraziozko meatzaritza 
Meatze-protokoloek gero eta zailtasun handiagoak izaten dituztenez eta bakarkako meatzaritzak errentagarritasun txikia duenez, gaur egun kriptodiruaren meatzaritza Pool (Meatzari taldeak) bidez egiten da normalean. Meatzari talde batek txanponak modu kolektiboan ateratzeko aukera ematen du eta etekina banatu egiten da ezarritako meatze-potentziaren arabera (hashrate). Horrela, era hau hautatzen duten meatzariek meatzatutako txanponak modu proportzional batean lortzea bermatzen dute. Modalitate honek erabat baztertu du bakarkako meatzaritza, hilabeteak edo urteak behar izaten baitira bloke bakar bat ebazteko.

Oro har, meatzaritzako ekintzak enpresa batek administratzen ditu, eta enpresa horrek komisio bat eramaten du bloke bat aurkitzeagatik.

Enpresak ere elkarren artean lehiatzen dira, ahalik eta meatzari gehien erakartzeko eta lehiakortasunari eta errentagarritasunari eusteko.

## GPU meatzaritza 
GPU ingeleseko *Graphics Processing Unit*etik dator. Meatzaritza mota hau txartel grafikoak erabiltzean datza. Teknika honekin ia edozein ordenagailurekin meatzatu daiteke eta, gainera, ia edozein kriptodirutan. Baina kontutan eduki behar da berez GPUak ez daudela sortuak lan honetarako eta bere bizitza izugarri murriz daitekeela. Meatzaritzan interesgarriena eguneko ordu guztietan lanean aritzea da, aste osoan zehar behin ere gelditu gabe. Beraz, metodo hau erabiliko bada, oso garrantzitsua da lehenbizi gure txartelaren kalitatea eta mugak jakitea eta aireztapen egokia ongi ziurtatzea.

Adituek beraien txartel grafikoko barne konfigurazioa aldatzen dute edo, bestela, txartelaren lan karga kontrola daitekeen modu bat programatzen dute, bere iraupena luzateko. 

## ASIC meatzaritza 
*Application-Specific Integrated Circuit* (ASIC), izenak dioen moduan, hardware espezifiko bat erabiltzean datza. Makina berezi hauek gailuaren ezaugarrien arabera algoritmo zehatz bat erabiltzen dituzten kriptodiruak soilik meatzatu ahal dituzte. Nahiz eta garestiak izan, denbora tarte motzean amortizatzeko gai dira.

## Errendimendu konputazionala 
Sareen funtzionamenduaren lehenengoko hilabeteetan, Prozesu Unitate Zentral (PUZ) arrunt bat nahikoa zen meatzaritzan aritzeko modu oso eraginkor batean. Gerora, txartel grafikoetara egokitu zen eta PUZak guztiz baztertuta geratu ziren, txartel grafikoen errendimendua izugarri handiagoa zelako. Meatzaritza mota hau askoz profesionalagoa, ekonomikoagoa eta eraginkorragoa da.

2013an, ASIC meatzaritza sortu zen eta GPU meatzaritzaren ezaugarriak hobetu zituen. Gaur egun, nahiz eta ASIC meatzaritza izan errendimendu hoberena ematen duena, GPU meatzaritza oraindik martxan dago, eta beste alternatiba bat da ASIC gailuak erosi edo kudeatzeko gai ez direnentzat.

## Onura 
Onurak beti izango du zer ikusia erabiltzen ari garen meatzaritza motarekin (GPU edo ASIC), batez ere beraien artean oso ezberdinak direlako, bai prezio aldetik, bai kontsumo elektrikotik. Hain zuzen ere, meatzaritzan buruhasuterik handiena ematen duen arloa gastu elektrikoena da, onurarekin baliokidetasun puntu bat izan arren.

GPUekin lan egiten badugu, hasierako inbertsioa baxuagoa eta eskuragarriagoa izango da, eta gastu elektrikoak ere txikiagoak izango dira, baina, era berean, egunerokotasunean lortzen diren onurak ere murritzagoak izango dira. Hori dela eta, GPU bakoitza zazpi hilabetetan amortizatzen dela estimatzen da, GPUaren ezaugarrien arabera.

ASICak erabiliz, aldiz, makinaren kostua handia izan ohi da, eta gastu elektrikoak ere bai, baina egunean eguneko irabaziak nabarmen handiagoak izaten dira. Modu honetan, hiru hilabetetan amortitzatea posible da, betiere ASICaren ezaguarriak kontuan hartuta.

## Kanpo estekak 
* Nakamoto, Satoshi (24 de mayo de 2009). *Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System* (ingeleraz). 2012ko abuztuaren 18a.
* Guillermo Julián (20 de marzo de 2013). Xataka.com, ed. «¿Es seguro Bitcoin? Su tecnología al desnudo». 2013ko irailaren 23a.
* «Bitcoin Block Explorer». 2013ko irailaren 11. «Interfaz básica para acceso a las transacciones de la red Bitcoin».
* Nathan Willis (10 de noviembre de 2010). LWN.net, ed. «Bitcoin: Virtual money created by CPU cycles». 2013ko irailaren 13a.
* Blockchain.info (ed.). «Charts». 2016ko abuztuaren 24a.