open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Puto

**Putoa** (kapampanganez: *pútul*) lurrunetan egositako arroz-pastel bati deritzo Filipinetako sukaldaritzan. Apur bat hartzitutako orez egina da. Bakarrik zein beste jakirekin batera jan ohi da, gosaltzeko edo azkenburuko gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nackt unter Wölfen (2015eko filma)

***Nackt unter Wölfen*** 2015eko Philipp Kadelbach alemaniar zinema zuzendarien film dramatikoa da, Bruno Apitzen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Bigarren Mundu Gerran Alemaniako Buchenwald kontzentrazio-esparruko presoek lau urteko ume bat ezkutatu zuten naziek inolaz ere aurkitu ez zezaten.

## Aktoreak 
* Florian Stetter - Hans Pippig
* Peter Schneider - André Höfel
* Sylvester Groth - Helmut Krämer
* Sabin Tambrea - Hermann Reineboth
* Robert Gallinowski - Robert Kluttig
* Rainer Bock - Alois Schwahl
* Rafael Stachowiak - Marian Kropinski
* Thorsten Merten - Hans Bochow

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Buchenwald

**Buchenwald** (alemanez  ahoskatua; ) Weimar hiritik gertu zegoen Ettersberg muinoan kokatutako kontzentrazio esparrua izan zen. Naziek sortu zuten 1937an aurkari politikoak, judu, ijito, homosexual, milaka gerra preso eta Jehovaren Lekukoak. Gerran zehar, bere 139 azpiesparruetatik 280.000 preso inguru pasa ziren, horietatik 56.545 hil zirenak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kontzentrazio-esparru

## Kanpo estekak
Òscar Ribas Reig

**Òscar Ribas Reig** (Sant Julià de Lòria, 1936ko urriaren 26a - *ibidem*, 2020ko abenduaren 18a) Andorrako lehen ministroa izan zen. Zuzenbidea ikasi zuen Bartzelonako Unibertsitatean. Lehen ministro izan zen lehen aldiz 1982-1984 aldian eta kargura itzuli zen 1990-1994 aldian. 1993ko Konstituzioaren onarpena lortu zuen, Andorrako historiako lehena, eta herrialdea Nazio Batuetan sartzea ere bai.
Stutthof

**Stutthof** Danzig hiritik gertu zegoen Sztutowo herrian kokatutako kontzentrazio esparrua izan zen. Naziek sortu zuten 1939an aurkari politikoak, juduak, gaixo psikiatrikoak, poloniar, lituaniar eta letoniar elite eta komunistak biltzeko. Gerran zehar, 28 herrialdeetako 110.000 preso inguru pasa ziren, horietatik 65.000 inguru hil zirenak.

## Ikus, gainera 
* Kontzentrazio-esparru

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mamá o papá

***Mamá o papá*** 2020ko Dani de la Orden kataluniar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Guraso eredugarriak dira Flora eta Victor: modernoak dira, dibertigarriak, maitagarriak... Une batetik bestera, baina, dena aldatu egingo da: banandu egingo dira, eta, orduan, ametsetako lan aukera bat suertatuko zaie. Arazo bat dago: zaintza. Inor ez dago uko egiteko prest, eta haurrek erabaki beharko dute norekin gelditu.

## Aktoreak 
* Paco León: Víctor
* Miren Ibarguren: Flora
* Iván Renedo
* Laura Quirós
* Sofía Oria
* Ester Expósito
* Miquel Fernández
* Eva Ugarte
* Berto Romero
* Pedro Casablanc
* Mari Paz Sayago
* Mamen García

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akamas

290px|thumb|Kostalde malkartsua.
290px|thumb|Lara badia.
290px|thumb|Afroditaren bainuak.
**Akamas** (, ) Zipre uhartearen mendebaldean dagoen penintsula bat da.

## Geografia 
230 km2-ko azalera duen penintsula da. Hegoaldeko muturrean Pegeia hiria dago eta ipar-ekialdean Polis hiria.

Klaudio Ptolomeok honela deskribatu zuen; "baso itxi batek estaltzen duen lurmuturra, iparralderantz luzatzen den mendilerro batek bitan bereizten duena". Menditsua denez eta baso sarriak estaltzen duenez ez dago errepiderik penintsularen barnealdean eta bizikletak edo 4x4 ibilgailuak erabiltzen dira esploratzeko. Mendilerroko gailurrik altuena Moutti Tis Sotiras da (370m).

Hondartzako dunak eta eremu arrokatsuak tartekatzen dira kostaldean. Hondartza ezagunena Pafosko aintzira urdina da.Hainbat arroil ere badaude, iparraldean Androlykou eta Petratis eta hegoaldean Avakas.

## Historia 
Kondairaren arabera Teseo akaziarra Troiako Gerrako heroia itzulera-bidaian desbideratu eta Ziprera iritsi zen. Lurmuturretik gertu dagoen Soli hiria sortu zuen. Penintsulak Teseoren semearen izena hartu zuen, grezieraz "nekaezina" esan nahi du. 2000. urterarte erabili zuten eta 2003an Natura 2000 programan sartzeko eskaria egin zen, baina 2009rako azalera guztiaren %50a baino ez zegoen babestuta.

2019an hainbat sute batera eragin zien eta Akamas babes dadin lanean dabiltzan erakundeek (Save Akamas, Save Cyprus...) gobernua jo zuten errudun, interes ekonomikoengatik penintsularen babeserako programak atzeratzen ari direla argudiatuz.

## Biologia eta ekologia 
Akamas penintsulako tokirik aipagarriena egiazko kareta (*Caretta caretta*) dortokaren santutegia da. Itsas dortokak, Itsas txakur fraideak eta hainbat saguzar espezie mehatxupean daude. Lara badian dortoka berdearen (*Chelonia mydas*) Toxeftra izeneko haztegia dago, Zipreko handiena eta Mediterraneoko handienetakoa. Europar Batasuneko Natura 2000 programak babesturik dago.

Zipren dauden 128 landare espezie endemikoetatik 39 Akamas penintsulan aurkitzen dira, tartean ziklamenen, urrebotoien, tulipanen, orkideen eta *Helianthemum*-en Zipreko espezie bereziak.

## Ondasun nabarmenak 
* Afroditaren bainuak: Pikondo baten azpian leize natural batean dagoen putzua da. Afrodita bertan bainatzen ari zela ehizean ari zen Adonis ura edatera hurbildu eta orduan ezagutu omen zuten elkar.
* Akamasko Lorategi Botanikoa: 2003an sortu zuten Afroditaren bainuen alboan. Akamas penintsulako floraren ikuspegia emateko helburuaz eraikitako lorategia da. 120 landare espezie landatu dira eta inguruan aurki daitezkeenak ere batuz gero 200 baino gehiago daude ikusgai.
* "Pafosko aintzira urdina" hondartza: Urpekarientzako toki aproposa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Purchaseko New Yorkeko Unibertsitate Publikoa

**Purchaseko New Yorkeko Unibertsitate Publikoa** (normalean **Purchaseko Unibertsitatea** edo **SUNY Purchase**) Purchaseko (New York) unibertsitate publikoa da. New Yorkeko Unibertsitate Publikoen (SUNY) sistemako 13 ikastetxe integraletako bat da. Nelson Rockefeller gobernadoreak sortu zuen 1967an, "SUNY sistemaren harribitxi kultural gisa".

Purchaseko Unibertsitateak honako tituluak ematen ditu: Arte lizentziatua (BA), Zientzia lizentziatua (BS), Arte Ederretako lizentziatua (BFA), Musika lizentziatua (MusB), Arte masterra (MA), Arte Ederretako masterra (MFA) , eta Musika Masterra (MM). Arte eta Zientziak lizentziaturak lortzeko baldintza gisa, ikasleek azken urteko proiektu bat burutzen dute, zeinean bi seihilekoko azterketa sakon, original eta sortzaile bati eskaintzen dizkioten fakultateko tutore baten ardurapean. Era berean, BFA eta MusB ikasketak goi mailako erakusketa, film edo errezitaldi batekin amaitzen dira. Master tituluak tesi batekin amaitzen dira eta MFA eta MM erakusketa, errezitaldi edo hari lotutako aurkezpen batekin.

## Kanpo estekak
Karpas penintsula

290px|thumb|Urrezko hondartza.
[290px|thumb|[Kantara gaztelua.]]
[290px|thumb|[Andres apostoluaren monasterioa.]]
**Karpas penintsula** (, *Karpasia*, ) Zipre uhartearen ekialdean dagoen penintsula luze eta estua da, uharteko egitura geografiko nabarmenetakoa. Famagustako barrutiaren barnean dago, eta 1974. urtetik aurrera Ipar Zipreko Turkiar Errepublikak kontrolatzen du.

## Geografia 
Karpas penintsulak 898 km2-ko azalera hartzen du, Ipar Zipre guztiaren %27a hain zuzen ere, baina populazio dentsitate txikia du, 26 biztanle/km2 baino ez. Penintsulako hiri handiena Rizokarpaso bada ere (2.349 biztanle) penintsularen barrenean dagoen Trikomo (, ) da eskualdeko hiriburua. Penintsularen muturrean Apostolos Andreas lurmuturra dago.

46 hondartza daude Karpas penintsulan, hauetako batzuk egiazko kareta (Caretta caretta) eta dortoka berdearen (Chelonia mydas) ugalketa tokiak dira.

## Jarduera ekonomikoa 
Karpas penintsulako jarduera ekonomiko nagusiak nekazaritza, arrantza, ehiza eta mikro-turismoa dira.

Eskualdearen ingurune baldintza oparoei esker Karpaseko nekazariek fruitu eta barazki aniztasun handia ekoizten dute baina kasurik gehienetan norberaren kontsumorako dira, gehienez ere eskualdeko merkataritzarako. Barazki aipagarriena turkieraz *karpuz* esaten dioten angurri berezia da.

Karpas penintsula malkartsua izanik giza okupazio handirik ez du izan kostaldeak, ezta penintsula estaltzen duen basoak ere. Basoetan ehiza praktikatzen da eta kostalde arrokatsuko ur garbietan mero zuria () eta *Epinephelus* arraina () arrantzatzen dira.

## Fauna eta flora 
Karpas penintsulan 1.600 landare espezie zerrendatu dira, hauetako 22 endemikoak. 1.000 metrotako altuera hartzen duen mendikatea basoak estaltzen du, pinuak eta altzifreak batez ere.

## Ondasun nabarmenak 
* Kantara gaztelua: Bizantziarren garaian eraiki zen pirata arabiarren erasoei aurre egiteko.
* Andres apostoluaren monasterioa: XVIII. mendean eraikitako eliza da. Erromesaldi jendetsuak egiten dira bertara.
* Karpasia hiriaren hondarrak, Rizokarpasotik 3 km-tara.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saint-Papoulgo abadetxea

**Saint-Papoulgo abadetxea** () Frantziako San Benediktoren Ordenaren abadia da. Aude departamenduko Saint-Papoul herrian dago, Castelnaudary eta Carcasona hirietatik gertu, Okzitanian. Abadia 1846az geroztik monumentu historiko gisa sailkatuta dago, baita 2007an inskripzio gisa ere.

## Historia 
Abadia VIII. mendean sortu zen. Bere izena, *Saint Papoul*, III. mendean Okzitaniako Tolosako apezpikua izan zen Saturdi Tolosakoaren dizipulu batengandik dator. 1317an, Joan XXII.a aitasantuak Saint-Papoulgo gotzaintza sortu zuen. 1361n, Ehun Urteetako Gerra bitartean, mertzenarioek (*routiers*) abadetxea eraso zuten eta sakeatu zuten. Gotzaintza ezabatu zen eta parrokia eliza bihurtu zen. 1595ean protestanteek hartu zuten. XVII eta XVIII. mendeetan abadia zaharberritua izan zen eta apezpiku jauregia berreraikia.

## Arkitektura 
Abadia barruan eliz erromanikoa dago. Baiata ere klaustro interesgarria dauka non XII. mendean, Cabestanyko Maisuak kapitel batzuk egin zituen.

## Iruditegia 

Image:
Abbaye de Saint-Papoul - Abbatiale - Extérieur -01.jpg|Abadiaren absidea eta kanpandorrea.
Abbaye de Saint-Papoul - Abbatiale - Extérieur -06.jpg|Dorrea eta elizako ate erromaniko zaharra, hormatuta.
Abbaye de Saint-Papoul - Abbatiale - Chœur - Voûtes -01.jpg|Aldarea.
Abbaye_de_Saint-Papoul_-_Abbatiale_-_Chevet_-_Sculptures_du_maître_de_Cabestany_-03.jpg|Kapitel: Daniel lehoien artean.
France-Abbaye_de_Saint-Papoul-Cloitre2.jpg|Klaustroa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Abadetxearen webgune ofiziala.
Boscombe Valleyko misterioa

**Boscombe Valleyko misterioa**, *The Boscombe Valley Mystery* ingelesez, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1891ko urrian kontakizun labur eta solte modura *The Strand Magazine* aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1892an, *Sherlock Holmesen Abenturak* liburu bilduman argitaratu zen, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera .

## Argumentua 
Kontakizun hau Watsonek Sherlock Holmesen telegrama bat jasotzen duenean hasten da, Watson andrearekin lasai gosaltzen duen bitartean. Telegraman Holmesek dio berarekin joateko Ingalaterrako mendebaldeko Boscombe Valleyra. Hara abiatzen dira eta heltzean Scotland Yardeko Lestrade inspektoreak bere ohiko miopiarekin berarentzat argia den kasuaren aurrekariak azaltzen dizkie. James gazteak bere aita hil du, McCarthy nekazaria. Gaztearen erruduntasuna agerikoa da, baina, Alice Turner, John Turner milioidunaren alaba eta gaztearen lagun minaren erreguei erantzunez, Lestradek Sherlock Holmesen presentzia eskatu du. Horrek, berriz ere, ohiko polizia-metodoen eraginkortasunik eza frogatuko du. Bere jarduera bikainari esker, xantaia eta mendeku kasu latz bat plazaratuko da, non benetako kriminala biktima bera izango den.

Sherlock Holmesek gazte errugabea zigortzea saihestuko du, eta hori benetako erruduna salatu beharrik gabe, jainkozko justiziaren aurrean deklaratzeko zorian baitago; horrela, pertsona errugabeei eragingo liekeen eskandalu bat isilaraziko du.

## Ikus, gainera 
* *Sherlock Holmesen Abenturak* (1892)

## Kanpo estekak
Nortasun kasua

**Nortasun kasua**, *A Case of Identity* ingelesez, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1891ko irailean kontakizun labur eta solte modura *The Strand Magazine* aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1892an, *Sherlock Holmesen Abenturak* liburu bilduman argitaratu zen, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera .

## Argumentua 
1888an girotua, Mary Sutherland andereñoaren kasua da istorioa, berarentzat sortutako funts baten interesei esker diru-sarrera handiak dituen emakumea. Duela gutxi desagertu den londrestar batekin hitz emanda dago. Senargaia pertsonaia berezi bat da, nahiko isila eta bere bizitzarekiko nahiko erreserbatua. Sutherland andereñoak bakarrik daki bulego batean lan egiten duela. Eskutitz guztiak makinaz idazten eta sinatzen dizkio, eta berak erantzun behar dio bertako postetxearen bidez. Gainera, senargaiak bakarrik egiten dizkio bisitak Sutherland andereñoari, bere aitaorde gaztea negozioengatik herrialdetik kanpo dagoenean.

Harreman triste honen klimaxa, senargaiak, bere ezkontza egunean, aldarean Sutherland andrea uzten duenean iristen da.

Sherlock Holmes ondorio azkar samar batera iristen da. Makinaz idatzitako letra batek bere teoria baieztatzen du zalantzarik gabe. Pertsona bakar batek irabaz lezake horrelako zerbait gertaera honekin: aitaordea. Holmesek ondorioztatzen du senargaia ate batetik sartu zela zalgurdian eta bestetik atera eta, horrela, "desagertu" zela.

Misterioa argitu ondoren, Holmesek bere bezeroari irtenbidea ez kontatzea erabaki zuen, "Kontatzen badiot ez dit sinetsiko. Gogoan hartu Persiako esaera zaharra: Tiger bati bere umea kentzea bezain arriskutsua da emakume bati ilusio bat kentzea".

## Ikus gainera 
* *Sherlock Holmesen Abenturak* (1892)

## Kanpo estekak
Luis Maria Lojendio

**Luis Maria Lojendio Irure** (Donostia,  - Leireko monasterioa, ) propagandista, idazlea eta beneditar mojea izan zen.

## Biografia 
Gerra Zibilean errepublikarrek atxilotu eta frankistek askatu zuten. Juan Pujol Martínez kazetaria matxinoak kontrolatutako prentsa-bulegora joan zen. Frankista eta katoliko sutsua, 1946an Alberto Martín-Artajok kontrolatutako Kanpo Arazoetarako Ministerioan sartu zen, Informazio Diplomatikorako Bulego berriaren (OID) buru gisa. 1958an OID6ko buru tekniko kargutik kendu eta bizitza publikotik erretiratua, 1960an beneditarren ordenan sartzea eskatu zuen. 1968an Erorien Haraneko abade mitratu izendatu zuten.

## Obra nagusiak 
* *Operaciones militares de la guerra de España, 1936-1939* (1940)
* *Gonzalo de Córdoba*. Espasa-Calpe. (1942)
* *Guerra y neutralidad de España (1936-1945)* (1945)
* *El testimonio personal de San Pablo: El hombre de acción* (1965
* *Castille romane* (1966)
* *En los umbrales de una nueva edad* (1974)
* *Castilla* (1978)
* *El banquete de Babette* (1995)
* *Rutas románicas de Castilla y León* (1996)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*
Ignacio Maria Lojendio

**Ignacio Maria Lojendio Irure** (Donostia,  - Sevilla, ) legelari eta historialaria izan zen.

1931n Valladolideko Unibertsitatean lizentziatu ondoren, Sorbonan eta Oxfordeko Unibertsitatean ikasi zuen. 1941ean katedradun izendatu zuten Sevillako Unibertsitatean. 1942an *Régimen político del Estado español* argitaratu zuen.
Singer Corporation

**Singer Corporation** Isaac  Singerrek eta Edward Cabot Clarkek 1851n fundatu zuten estatubatuar enpresa da. New Yorken sortua, egungo lantegi nagusia La Vergnen dago. Etxetresna elektriko asko ekoizten ditu baina bere josteko makinak zeharo ospetsuak dira. Egungo jabea SVP Worldwide enpresa da.

## Kanpo estekak
Moulinex

**Moulinex** Jean Manteletek 1957an fundatu zuten frantziar enpresa izan zen. Lantegi nagusia Alençonen zuen baina, finantza arazoak zituen eta, 2001ean porrot egin zuen. Markaren egungo jabea Groupe SEB enpresa da.

## Kanpo estekak
Sharp Corporation

Tokuji Hayakawak 1912an fundatu zuen japoniar enpresa da. *Ever-Sharp* minatakotik hartu zuen bere izena. Produktu elektronikoak ekoizten ditu eta egun Foxconn taiwandar enpresarena da.

## Kanpo estekak
Electrolux

**Electrolux AB** (normalean **Electrolux** deitua, suedieraz  ahoskatua) Axel Wenner-Grenek 1919an fundatu zuen suediar enpresa da. Etxetresna elektriko asko ekoizten dit, tartean hozkailuak, ontzi-garbigailuak, garbigailuak edota mikrouhin labeak. Electrolux, Lux AEG-Electrolux, Zanussi, Corberó, Eureka, Frigidaire, Fensa, Mademsa eta Somela marken jabea da.

## Kanpo estekak
New Yorkeko Estatu Unibertsitatea

**New Yorkeko Estatu Unibertsitatea** ( **SUNY)** goi hezkuntzako erakunde publikoen sarea da, Ameriketako Estatu Batuetako New York estatuan. Munduko unibertsitateen partzuergo handiena da, 438.361 ikasle matrikulatuta eta etengabeko heziketako 1,1 milioi ikasle baino gehiago dituen estatu osoko 64 erakundeetan banatuta. SUNY 83.547 irakaslek eta 6.650-en bat aurregraduko programek osatzen dute. SUNYren administrazio bulegoak Albany-n daude.

Ez da nahastu behar *New York Estatuko Unibertsitatearekin* (ingelesez, *University of the State of New York* ), ez baita unibertsitatea, baizik eta New York estatuko goi mailako hezkuntza guztiak arautzen dituen erakunde publikoaren izena.

SUNYk estatuak finantzatzen dituen New Yorkeko goi hezkuntzako erakunde guztiak biltzen ditu, New York Hiriko Unibertsitatea (CUNY) erakundeak izan ezik.

## Kanpo estekak
Cantongo New Yorkeko Unibertsitate Publikoa

**Cantongo New Yorkeko Unibertsitate Publikoa** (**SUNY Canton**) St. Lawrence konderriko Canton hirian (New York, AEB) dagoen unibertsitate publiko eta hezkidetzailea da. Herrialdearen iparraldean dago, Adirondack mendietatik, San Laurendi ibaitik eta Kanadako Ottawa eta Montreal hiri garrantzitsuenetatik gertu.

Unibertsitateak New Yorkeko Unibertsitate Publikoko Institutu Politeknikoarekin (SUNY Poly) lankidetzan dihardu, ikasleei hiru master programa eskainiz. SUNY Cantoneko 14 kirol taldeak NCAA Division III eta USCAA taldeko kide gisa lehiatzen dira.

## Kanpo estekak
Juan Pablo Lojendio

**Juan Pablo Lojendio** izan daiteke:
* Juan Pablo Lojendio Irure (1906-1973), aita
* Juan Pablo Lojendio Pardo-Manuel de Villena (1950-), semea
The Miracle Season

***The Miracle Season*** 2018ko Sean McNamara estatubatuar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Filmak Iowa institutuko boleibol talde baten eta Caroline Found taldeko kapitainaren istorioa kontatzen du.

## Aktoreak 
* Erin Moriarty: Kelley Fliehler
* Danika Yarosh: Caroline "Line" Found
* Helen Hunt: Kathy Bresnahan
* William Hurt: Dr. Ernie Found
* Garry Chalk: Principal Shaw
* Tiera Skovbye: Brie

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Hatton Garden Job

***The Hatton Garden Job*** edo ***One Last Heist*** 2017ko Ronnie Thompson britainiar zinema zuzendarien filma da.

## Sinopsia 
Benetako gertakari batzuetan oinarritutako pelikula da. Ingalaterran gertatu zen lapurreta ikusgarri bat gogoratuko du filmak: 70 urteko lau pentsiodunek 200 milioi liberako balioa zuten bitxi eta diamanteak lapurtu zituzten

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giant Little Ones

***Giant Little Ones*** 2018ko Keith Behrman kanadar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Haurtzarotik lagunak diren bi gaztetxoren istorioa da, eta urtebetetze ospakizun batean gertatukoak goitik behera aldatuko ditu haien bizitzak.

## Aktoreak 
* Josh Wiggins: Franky Winter
* Darren Mann: Ballas Kohl
* Taylor Hickson: Natasha Kohl
* Maria Bello: Carly Winter
* Kyle MacLachlan: Ray Winter
* Niamh Wilson: Mouse
* Hailey Kittle: Priscilla
* Peter Outerbridge: Nic Kohl
* Stephanie Moore: Angie Kohl
* Kiana Madeira: Jess
* Olivia Scriven: Deanne Winter
* Evan Marsh: Connor
* Carson MacCormac: Michael
* Jeff Clarke: Coach Klassen
* Cory Lee: Ms. Soo
* Troy Boudreau: Autista

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Proie (2011ko filma)

***La Proie*** 2011ko Éric Valette frantziar zinema zuzendarien thrillerra da.

## Sinopsia 
Kartzelatik ihes egin duen lapur bat zelda-kide izan duen pertsonaren bila abiatuko da, serie-hiltzaile bat dela eta egindako krimenak berari leporatu nahi dizkiola jakingo baitu.

## Aktoreak 
* Albert Dupontel : Franck Adrien
* Alice Taglioni : Claire Linné
* Stéphane Debac : Jean-Louis Maurel
* Sergi López : Manuel Carrega
* Caterina Murino : Anna Martins
* Jaïa Caltagirone : Amélie Adrien
* Natacha Régnier : Christine Maurel
* Zinedine Soualem : Lucciani
* Serge Hazanavicius : Lafay
* Lucien Jean-Baptiste : Alex
* Jean-Marie Winling : Pascaud
* Yves Verhoeven : Brice
* Claire Bouanich : Mélissa
* François Hatt : Nicolas
* Arsène Jiroyan : apartamendu-jabea
* Hugo Becker : ikaslea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errubi urdina

**Errubi urdina**, *The Adventure of the Blue Carbuncle* ingelesez, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1892ko urtarrilean kontakizun labur eta solte modura *The Strand Magazine* aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1892an urte berean, *Sherlock Holmesen Abenturak* liburu bilduman argitaratu zen, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera .

## Argumentua 
Abenduaren 25ean, Watson bere lagun Holmesi Gabonak zoriontzera joan zen. Iritsi zenean, Peterson mandatu-mutilak eraman zion kapela bat aztertzen ari zen Holmes. Kapela eta antzara handi bat kale-istilu batetik zetozen, eta haien jabeak ihes egin zuen. Antzarak txartel bat zeraman, Henry Baker andrearentzat zela adierazten zuena, eta kapelak H.B. inizialak zeramatzan. Jabea aurkitzeko zailtasunengatik, Baker asko zituen hiri batean, Petersonek antzara eraman zuen bere etxeko sukaldera.

Bat-batean atea ireki eta Peterson sartu zen gelan. Animaliaren erraiak ateratzean, bere emazteak harri eder bat aurkitu zuen: errubi urdin zoragarri bat. Harri ospetsu bat zen, balio izugarria eta ospe mitikoa duena, Gabonak baino hiru egun lehenago Cosmopolitan hoteleko Morcarreko kondesari lapurtua. Scotland Yardeko Bradstreet inspektoreak John Horner izeneko iturgin bat atxilotu zuen, kondesaren komunean konponketa bat egin ostean. Baina Sherlock Holmesek Londresen antzarraren arrastoari trebeki jarraitu ondoren, benetako erruduna ezagutu zuen. Berriro ere frogatuta geratu zen Gabonetako izpirituak denengan eragina duela, baita Sherlock Holmesengan ere, errudunari joaten uzten ziolako.

## Ikus, gainera 
* *Sherlock Holmesen Abenturak* (1892)

## Kanpo estekak
Oorlogsgeheimen

***Oorlogsgeheimen*** 2014ko Dennis Bots herbehereetar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Tuur eta Lambert lagun minak diren arren, eskolan hasiko den neska berri batek arriskuan jarriko du bien arteko adiskidetasuna. Gainera, horien familiek gerrako bando ezberdinak babesten dituzte eta horrek ere eragina izango du gaztetxoen eguneroko bizitzan.

## Aktoreak 
* Maas Bronkhuyzen: Tuur Ramakers
* Joes Brauers: Lambert Nijskens
* Loek Peters: Hr. Ramakers
* Nils Verkooijen: Leo
* Eva Duijvestein: Mw. Ramakers
* Stefan de Walle: Hr. Nijskens
* Pippa Allen: Maartje
* Beau Schneider: Roeland

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aristokrata mutilzaharra

**Aristokrata mutilzaharra**, *The Adventure of the Noble Bachelor* ingelesez, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1892ko apirilean kontakizun labur eta solte modura *The Strand Magazine* aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1892an urte berean, *Sherlock Holmesen Abenturak* liburu bilduman argitaratu zen, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera .

## Argumentua 
Hatty Doran oinordekoaren desagertze bitxiaren kasua kontatzen du narrazio honek. Aloysius Doran aberatsaren alaba bakarra desagertu egin zen, Lord St. Simon, Balmoraleko dukearen bigarren semearekin ezkondu eta gero. Holmesek oso begikotasun gutxi bazuen ere Lord St. Simonekiko, kasua interesatu zitzaion.

Ustezko hilketa abentura erromantiko bihurtuko da, eta, azkenean, maitasuna irabaziko du. Aristokrata umiliatuta sentitu zen; andregaia, zoriontsua; eta Scotland Yardeko Lestrade inspektorea, nahasita, Sherlock Holmesen eraginkortasunaren aurrean.

## Ikus, gainera 
* *Sherlock Holmesen Abenturak* (1892)

## Kanpo estekak
Gizon ezpain-okerra

**Gizon ezpain-okerra**, *The Man with the Twisted Lip* ingelesez, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1891ko abenduan kontakizun labur eta solte modura *The Strand Magazine* aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1892an, *Sherlock Holmesen Abenturak* liburu bilduman argitaratu zen, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera .

## Argumentua 
1889ko ekaineko gau batean, Watsonek bere lagun Isa Whitneyri bila joan behar izan zuen Londresko auzo baxuetako erretoki zikin batera, bere emazte dohakabeak hala eskatuta. Bere harridurarako, han aurkitu zuen Holmes, eta opioaren eta bere munduari buruzko istorio bat izango zela zirudienak, erabateko bira eman zuen. Watsonek Holmes egiten ari zen ikerketarekin bat egin zuen, emazteari ohar bat bidaliz.

Holmesek Watson Kent konderrira eraman zuen. Bidean, Saint Clair senar-emazteak The Cedars luxuzko etxe batean bizi zirela azaldu zion. Neville Saint Clair senarraren desagerpenak, egoera misteriotsuan, Watsonek aurkitu zuen zulo zikinera eraman zuen Holmes. Dirudienez, Saint Clair Hugh Boonek hil zuen, ezpain-okerra zuen eskale batek, hain zuzen.

Froga guztiek eskalea salatzen zuten. Baina Saint Clairren eraztunarekin batera bere mezu bat emazteari heltzeak itxaropenak erabat aldarazi zituen. Holmesek, bere ohiko gauetako baten ondoren, kasua konpondu zuen. Izan ere, bazegoen pertsona bat zeina konturatu zen diru gehiago irabazten zuela eskale baten plantak egitean bere kazetari lanbidean lan egitean baino.

## Ikus, gainera 
* *Sherlock Holmesen Abenturak* (1892)

## Kanpo estekak
Ingeniariaren behatz lodia

**Ingeniariaren behatz lodia**, ''The Adventure of the Engineer's Thumb* ingelesez, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1892ko martxoan kontakizun labur eta solte modura *The Strand Magazine* aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1892an urte berean, *Sherlock Holmesen Abenturak* liburu bilduman argitaratu zen, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera .

## Argumentua 
Watson doktorea ezkondu berria zen. Horrexegatik, Sherlock Holmesen etxetik alde egin zuen eta bere mediku-lanbidean aritzen zen. Kontsulta Paddington geltokitik gertu zuenez, trenbideetako langile askori ematen zien arreta. Horietako batek, udako goiz batean, paziente bitxi bat ekarri zuen kontsultara: esku batean zapi bat bilduta zeukan eta odol-orbanak ageri baitzituen nonahi. Watsonek istripu bat ez zela jakin zuenean, Holmes lagunarengana jo zuen, eta hark kontakizun osoa eskatu zion.

Victor Hatherley ingeniari hidrauliko gazte eta ekintzailea zen, eta bere aita hil zenean bere kabuz kokatu zen, arrakasta handirik gabe. Apur bat etsita eta amore emateko zorian, Lysander Stark koronela gisa aurkezten zen gizon berezi bat agertu zitzaion eta proposamen harrigarri bat egin zion. Gau horretan bertan Berkshirera joan behar zuen, prentsa hidrauliko bat ikustera, eta trukean berrogeita hamar ginea jasoko zituen. Koronelaren itxurak ematen zizkion zalantzak gorabehera, onartu egin zuen. Bere erabakiak abentura batean protagonista izatera behartu zuen, erpuru bat galdu baitzuen eta bizitza galtzeko zorian egon baitzen.

Holmesek, beste behin ere, Watson eta Scotland Yardeko Bradstreet inspektorea harrituta utzi zituen, kasua oso azkar ebatzi zuelako. Baina beranduegi, gaizkileek ihes egin baizuten.

## Ikus, gainera 
* *Sherlock Holmesen Abenturak'' (1892)

## Kanpo estekak
Beriloen koroa

**Beriloen koroa**, *The Adventure of the Beryl Coronet* ingelesez, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1892ko maiatzean kontakizun labur eta solte modura *The Strand Magazine* aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1892an urte berean, *Sherlock Holmesen Abenturak* liburu bilduman argitaratu zen, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera .

## Argumentua 
Argumentua errege etxeko 39 beriloko diadema baten lapurretan oinarritzen da. Errege altxorreko bitxirik ospetsuenetako bat zen, baita Inperioko ondasun preziatuenetako bat ere. Alexander Holder, Holder & Stevensonen bazkide nagusia, garai hartako Londresko banku erakunderik sendoenetakoa eta ospe handienetakoa zuena, Sherlock Holmesen etxera bertaratu zen. Bere kontakizunari jarraiki, errege familiako kide batek, Holderri, egun batzuetan, berrogeita hamar mila liberako mailegu bat eskatu zion, eta, berme bezala, beriloen diadema ospetsua eskaini zion.

Transakzioa egin zen, eta bankariak, segurtasun handiagoa izateko, bere etxera eraman zuen bitxia, non, gorabehera baten ondoren, hiru berilo zituen diademaren zati bat desagertu zen. Bankariaren seme arduragabea espetxeratua da. Baina beriloak ez ziren agertzen eta bankaria, etsita, Sherlock Holmesen etxera joan zen. Ikerketa sakon baten ondoren, Sherlock Holmesek buruhausgarriaren piezak batu zituen, benetako errudunak aurkitu zituen (bere iloba eta bere mutil-laguna) eta berilo ospetsuak berreskuratu zituen.

## Ikus, gainera 
* *Sherlock Holmesen Abenturak* (1892)

## Kanpo estekak
Copper Beecheseko misterioa

**Copper Beecheseko misterioa**, *The Adventure of the Copper Beeches* ingelesez, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1892ko ekainean kontakizun labur eta solte modura *The Strand Magazine* aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1892an urte berean, *Sherlock Holmesen Abenturak* liburu bilduman argitaratu zen, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera .

## Argumentua 
Holmesek Watsoni Hunter andereñoak bidalitako gutun bat erakutsi zion, umezain lanpostu bat onartu behar zuen aholkatzeko eskatuz. Hunter andereñoa izututa zegoen. Haurtzaina lanbidez, eskaintza susmagarri bat jaso zuen Rucastle jaunarengandik, zeina emazte eta semearekin, Copper Beeches izeneko etxalde batean bizi baitzen. Rucastle jauna prest zegoen normalean irabazten zuena hala hiru ordaintzeko, bere seme basatiaz arduratzeagatik eta bere emaztearen apeta batzuk asetzeagatik, hala nola ilea moztea eta berak adierazitako soinekoak janztea. Holmesek ez du gaia argi ikusten, eta neskari ohartarazi zion edozein arriskuren aurrean bera jakinarazteko.

Hamabost egun pasa ondoren telegrama bat jaso zuen Holmesek eta bera Copper Beechesera joan ziren. Holmesek bere ohiko dotoreziaz ebatzi zuen auzia, eta Rucastle jaunak, bere alaba preso zeukanak, merezitako zigorra jasoko du. Rucastle andereño dohakabeak bizitza berri eta zoriontsua hasiko du bere ezkongaiarekin, eta Hunter andereñoak ikastetxe pribatu bat zuzenduko du.

## Ikus, gainera 
* *Sherlock Holmesen Abenturak* (1892)

## Kanpo estekak
Banda pinttoduna

**Banda pinttoduna**, *The Adventure of the Speckled Band* ingelesez, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1892ko otsailean kontakizun labur eta solte modura *The Strand Magazine* aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1892an urte berean, *Sherlock Holmesen Abenturak* liburu bilduman argitaratu zen, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera .

## Argumentua 
1883ko apirileko goiz batean, Holmesek eta Watsonek Helen Stonerren bisita jaso zuten, tragedia bat kontatu zien gazte beldurtu bat. Bere ahizpa egoera bitxian hil zen, eta zuhurtziak bere aitaordea (Roulotte doktorea) salatzea eragozten zion arren, hori uste zuela aditzera eman zuen, eta beldur handia ziola gehitu zuen.

Roulotte doktore bortitzaren ustekabeko bisitaren ondoren, Holmes eta Watson Helenen egoitzara joan ziren, non bere aitaorde maltzurraren plana aurkitu eta deuseztatu zuten. Izan ere, Roulotte doktore Helen hiltzeko prest zegoen, bere ahizparekin egin zuen bezala. Baina bere bekatuan zigorra aurkitzen du, Holmesek uxatzen duen suge baten agerpenari esker, eta, azkenik, aitaordea erasotu eta hil zuen.

## Ikus, gainera 
* *Sherlock Holmesen Abenturak* (1892)

## Kanpo estekak
Convair Model 118

**Convair Model 118 ConvAirCar** (izen osoa **Hall Flying Automobile**) auto hegalari prototipoa izan zen. Kontsumitzaile orokorrentzat pentsatua, bi prototipo eraiki ziren eta hegan egin zuten. Lehen prototipoa galdu egin zen, erregairik gabe geratu eta gero izan zuen lur hartze baten ondorioz. Ondoren, bigarren prototipoa berreraiki zen aireontzi kaltetutik eta hegan egin zuen. Ordurako, proiekturako gogo gutxi zegoen eta handik gutxira amaitu zen programa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ṯāʼ

Arabierazko alfabetoko **ط** letra () **ṭāʾ** hizkiari lotutakoa da. Modu ezberdinetan idazten da hitzan duen kokapenaren arabera:

 soinu herskaria, hortzetakoa, gorra eta belarizatua irudikatzen du. /tˁ/. Abjad zenbakietan 9 da.

Arabiar alfabetoak feniziar alfabetoko 22 letrari gehitutako sei letretako bat da (besteak ḏāl, ḫāʾ, ḍād, ẓāʾ eta ġayn dira).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Teth

## Kanpo estekak
Anthony Mamo

Sir **Anthony Joseph Mamo** (Birkirkara, 1909ko urtarrilaren 9a - Mosta, 2008ko maiatzaren 1a) Maltako azken gobernadore orokorra eta lehenbiziko presidentea izan zen. Zuzenbidea ikasi zuen Maltako Unibertsitatean eta abokatu gisa lan egin zuen Administrazioan sartu aurretik. Maltako Epaile Burua izan zen 1957tik 1971ra. Azken urte honetan Maltako gobernadore orokorra izendatu zuten eta Maurice Dorman ordezkatu zuen. 1974ko abenduaren 13an Maltako errepublika aldarrikatu zen eta Mamo herrialdeko lehen presidentea izan zen. 1976ko abenduaren 27an Anton Buttigiegek ordezkatu zuen.
[thumb|eskuinera|Mamoren estatua [Birkirkaran]]

## Kanpo estekak
Ḏāl

Arabierazko alfabetoko **ذ** letra () **ḏālʾ** hizkiari lotutakoa da. Modu ezberdinetan idazten da hitzan duen kokapenaren arabera:

 soinu herskaria, hobikaria eta ahostuna irudikatzen du.. Abjad zenbakietan 700 da.

Arabiar alfabetoak feniziar alfabetoko 22 letrari gehitutako sei letretako bat da (besteak ṭāʾ, ḫāʾ, ḍād, ẓāʾ eta ġayn dira).

## Ikus, gainera 
* Dalet

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ḫāʼ

Arabierazko alfabetoko **خ** letra () **ḫāʾʾ** hizkiari lotutakoa da. Modu ezberdinetan idazten da hitzan duen kokapenaren arabera:

 soinu herskaria, belarra eta ahoskabe irudikatzen du., gaztelaniazko j-ren antzekoa. Abjad zenbakietan 600 da.

Arabiar alfabetoak feniziar alfabetoko 22 letrari gehitutako sei letretako bat da (besteak ṭāʾ, ḏāl, ḍād, ẓāʾ eta ġayn dira).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ḍād

Arabierazko alfabetoko **ض** letra () **ḍādʾ** hizkiari lotutakoa da. Modu ezberdinetan idazten da hitzan duen kokapenaren arabera:

 soinu herskaria, horzkaria, ahostuna eta belarra irudikatzen du.. Abjad zenbakietan 800 da, nahiz eta Magreben normalean 90 izan.

Arabiar alfabetoak feniziar alfabetoko 22 letrari gehitutako sei letretako bat da (besteak ṭāʾ, ḫāʾ, ẓāʾ, ḏālʾ eta ġayn dira).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mekere Morauta

Sir **Mekere Morauta** (Kukipi, 1946ko ekainaren 12a - Brisbane, 2020ko abenduaren 19a) Papua Ginea Berriko 7. lehen ministroa izan zen. Ekonomian lizentziatu zen Papua Ginea Berriko Unibertsitatean, eta ikasketak zabaldu zituen Australian. Ekonomista gisa lan egin zuen sektore publiko eta pribatuan eta Papua Ginea Berriko Bankuko gobernadore izan zen 1993 eta 1994 artean. 1997an Parlamentuan sartu zen eta Bill Skateren gobernuan Arrantza Ministroa izan zen. 1999an aukeratu zuten lehen ministro, eta 2002ko hauteskundeen ondoren Michael Somarek ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak
Last Christmas

**"Last Christmas"** *(Iazko Gabonak),* Wham! bikote pop britainiarraren abestia da, George Michaelek idatzia eta konpisatua, Epic Records-ek argitaratua 1984an. Pop doinua duen Gabon kanta bat da, gaia nagusiki hautsitako erlazio bat den arren.

Abestiak mundu osoko artista askoren bertsioak ezagutu ditu harrezkero.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
DEET

**N,N-Dietil-meta-toluamida** (normalean **DEET** edo **dietiltoluamida** deitua) (C12H17NO), intsektu-uxagarrien osagai oinarrizkoena da. Larruazalean edo arropan aplikatuz erabiltzen dute, artropodoen ziztadak saihesteko. Bereziki akainen eta eltxoen ziztaden aurka erabiltzen dute. Ikaridinak ez bezala, **DEET**k plastikoak eta sintetikoak disolbatzen ditu, usain berezigarria eta toxikotasun arrisku handiagoa du.

DEET, hasiera batean, AEBetako armadak garatu zuen bere soldaduek oihanean Bigarren Mundu Gerran izan zituzten arazoak konpontzeko. 1946tik aurrera erabili zuten arren, 1957ra arte ez zen biztanleria zibilera hedatu. Hasiera batean nekazal pestizida bezala pentsatua izan zen, baina bereziki erabilgarria izan zen Vietnamgo Gerran.

## Erreferentziak 
## Ikus, halaber 
* Ikaridina
Merry Christmas (I Don't Want to Fight Tonight)

'''Merry Christmas (I Don't Want to Fight Tonight)'* abestia The Ramones taldearen rock estiloko gabon kanta da da, Joey Ramone taldekideak idatzia eta 1987. urtekoa. Euskarara itzulita, izenburuak dio: *Gabon zoriontsuak / ez dut borrokatu nahi gaur gauez''.

1987ko Ramonesen single baten (I Wanna Live) B alde gisa argitaratu zen lehenbizi, eta gero Brain Drain albumean sartu zuten. Hala ere, gutxik erreparatu zioten garai hartan kantuari eta ez zen zerrendetan sartu, ezta Gabonetako giroa aproposagoa izan zitekeenean. Hala ere, urteekin, Gabonetako pop rock kantuen erreportorioan eta Ramonesen zaletuen memorian ospea irabazi izan duen abestia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Greco lurmuturra

290px|thumb|Lurmuturraren ikuspegia itsasertzetik.
290px|thumb|Labarretako leizeak.
**Greco lurmuturra** (, ) Zipre uhartearen ekialdean dagoen lurmutur bat da, Zipreko Errepublikak ekialderen duen puntua.

Gibraltarretik Zipreraino doan "European Long Distance Trail E4" ibilbide luzearen amaieran kokaturik dago.

## Etimologia 
Izenak "Greziarren lurmuturra" esan nahi du italieraz.

## Geografia 
Famagustako badiaren hegoaldeko muturra da eta Ayia Napa udalerriari dagokio. Turismoguneak diren Ayia Napa eta protaras herrien artean kokaturik dagoenez babesteko Natur Parkea izendatu zen 1993an eta Natura 2000 programaren barnean sartu zen.

Kostaldean urpeko sakanak daude eta 10 metrotako altueran "jauregi" esaten zaien leizeak agertzen dira, itsasoak higatu dituenak. Itsasotik baino ezin da berauetara sartu.

## Fauna eta flora 
Greco lurmuturreko Natur Parkeak 385 km2-ko azalera du. Antzina ipuru baso batek estaltzen zuen. Ordutik poliki bada ere basoa berriz osatuz joan, baina ipuru eta pinuak baino gehiago zuhaixkak eta altuera txikiko landareak nagusitzen dira, tartean Zipreko 14 espezie endemiko

* Saint Anargyroi kapera
* Afroditaren tenpluaren hondarrak
* Itsasargia

## Iruditegia 

Irudi:Cape Greco - Cyprus.jpg|Airetiko ikuspegian penintsula itxura nabarmen ikusten da.
Irudi:Il lavoro del tempo.JPG|Haitzuloa.
Irudi:Sea caves Cape Greco 2.jpg|Haitzuloa.
Irudi:Sea caves Cape Greco 8.jpg|Haitzuloa.
Irudi:Cape Greco lighthouse.jpg|Itsasargia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alil isotiozianato

**Alil isotiozianato (AITC)** CH2CHCH2NCS formula duen konposatu organosulfuratua da. Olio koloregabe hau ziape, errefau, errefau min eta wasabiaren zapore mingotsaren arduraduna da. Ziztada hau eta AITCren efektu negar-eragilea TRPA1 eta TRPV1 ioi kanalen bidez agertzen dira. Uretan zertxobait disolbatzen da, baina disolbatzaile organiko gehienetan disolbagarriagoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Desinfektatzaile

[thumb|[Lanbas eta likidoak erabiliz, zoru desinfektatu daiteke.]]
**Desinfektatzailea** uretako agente patogenoak ezabatu edo desaktibatzeko erabiltzen den agente fisiko edo kimikoa da. Desinfekzioak ez ditu patogeno guztiak desaktibatzen (batez ere endosporak), horretarako esterilizazioa dago. Desinfektatzaileak antibiotikoak eta antiseptikoak ez bezalakoak dira. Desinfektatzaileek mikrobioen zelula-horma suntsituz edo metabolismoa oztopatuz lan egiten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pentaklorofenol

**Pentaklorofenola** konposatu organiko aromatikoa da, C6Cl5OH formula duena organokloratuen familiakoa. Solido kristalino kolorgea da.

Poluitzaile organiko iraunkorra da eta Stockholmeko Hitzarmenak fabrikatzea eta erabiltzea debekatzen du salbuespen batzurekin.

## Sintesia 
Pentaklorofenola sintetizatzen da fenola kloratuz katalisatzaile egoki baten presentzian.

## Erabilera 
Pentaklorofenola pestizida eta desinfektatzaile moduan erabili da. Zurezko hagak, zutoin, hesi eta posteak babesteko usatzen da.

## Toxikotasuna 
Pentaklorofenola toxikoa da irentsiz, arnastuz eta larruazalean zehar xurgatuz.

Pentaklorofenolak ondorio kaltegarriak ditu gibelarentzat, giltzurrunentzat, odoloarentzat, nerbio-sistemarentzat eta sistema immunologikoarentzat

## Erreferentziak
Endrina

**Endrina** konposatu organikoa da, C12H8Cl6O formula duena organokloratuen familiakoa. Dieldrinaren estereisomeroa da. Solido kolorgea da. Uretan disolbaezina da, baina disolbagarria ohiko disolbatzaile organikoetan. Intsektizida, errodentizida eta piszizida gisa baliatu izan da.
ezkerrera|thumb|Endrina
Endrina poluitzaile organiko iraunkorra da eta Stockholmeko Hitzarmenak fabrikatzea eta usatzea debekatzen du.

## Sintesia 
Endrinaren sintesia hasten da hexakloroziklopentadienoa eta binil kloruroa kondentsatuz heptaklorobiziklo-(2.2.1)-heptanoa sortzeko. Atzen hau ziklopentadienorekin kondentsatzen da *isodrina* eratuz (aldrinaren isomeroa) zein oxidatu egiten den azido perbentzoikoa usatuz.

Endrin teknikoak hainbat ezpurutasun izaten ditu: dieldrina, isodrina, aldrina eta heptakloronorbornadienoa besteak beste.

## Erabilera 
Endrina intsektizida, errodentizida eta piszizida gisa usatu da. Nekazaritzan tabakoa, sagarrondoak, kotoia, azukre-kanabera, arroza eta zerealak tratatzeko erabili da. Piszizida gisa arrain-hazkuntzarako instalazioetan baliatu da, arrain-piszinak arrainez libratzeko arrainkume berriak sartu aurretik.

## Toxikotasuna 
Endrina dieldrina baino azkarrago degradatzen da naturan. Alabaina, endrina lipodisolbagarria da eta gantzetan metatzen da. Ondorioz, kate trofikoan gora egin ahala kontzentrazioa handitu egiten da.

Endrina arnastuz, irentsiz edo larruazalean zehar sar daiteke gorputzean. Bertan gantzetan metatuko da. Neurotoxina bat da eta nerbio-sistema zentralari eragiten dio, heriotza eragin dezakeelarik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aldrina
* Dieldrina

## Kanpo estekak
All I Want for Christmas Is You

"**All I Want for Christmas Is You**" (euskaraz: "Zeu zara Gabonetarako nahi dudan guztia") Mariah Carey kantari estatubatuarraren Gabonetako abestia da. Walter Afanasieff-ekin batera idatzi, konposatu eta ekoitzia. Careyren estudioko laugarren albumean joan zen kantua izan zen, osoki Gabonei dedikaturiko diskoa, *Merry Christmas* (1994).

## Historia 
Columbia Records diskoetxeko albumeko single gisa kaleratu zuen 1994ko urriaren 28an.

Urteekin, gero eta ospe handiagoa irabazi duen kantua izan da, eta *hit parade*-etako lehen postuetara 2019an iritsi zen Estatu Batuetan, eta 2020an Erresuma Batuan. Kantuaren ospeari lagundu izan dio 21. mendean *Love Actually* filmaren Gabonetako arraskata errepikatuak, non gabonetako funtzio batean neska batek abesten duen, tramaren puntu gorenetako batean.

Hainbat bertsio egin dituzte beste artista askok.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oneontako New Yorkeko Unibertsitate Publikoa

**Oneontako New Yorkeko Unibertsitate Publikoa** (izen laburra: **SUNY Oneonta**) Estatu Batuetako unibertsitatea da (Oneonta, New York), 1889an eskola normal gisa sortua. 1951az geroztik unibertsitate bihurtu zen. Oneonta Unibertsitateak lau urteko graduko programa ematen die ikasleei titulu osagarriak lortzeko aukerarekin. 2011tik aurrera, 5900 lagun inguruk ikasten dute bertan.

Unibertsitateak akreditaziorako hainbat erakunderekin lankidetzan dihardu, eta horri esker, ikasleei hezkuntza programa osagarriak eskaini ahal dizkie diziplina ekonomikoetan, ekologian eta kimikan, musikan eta beste batzuetan. Unibertsitateen arteko integrazioak Amerikako eta atzerriko unibertsitateekin beren hezkuntza azpiegitura propioak garatzea eta langileak, ikasleak eta teknologiak trukatzea ahalbidetzen du.

## Kanpo estekak
Mihise (musika taldea)

**Mihise** 2019an Usurbilen sortutako rock musika taldea da.

## Ibilbidea 
Hotzikara eta Izeberg taldeetan aritutako kideek 2019an talde berria sortzea erabaki zuten. Hasieran erabat instrumentala izaten hasi baziren ere pixkanaka ahotsa sartu dute. 2020an aurreneko diska kaleratu zuten.

## Diskografia 
* *Kronik@* (2020, Balio Dute)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Do They Know It's Christmas?

«'''Do They Know It's Christmas?'''» Midge Urek eta Bob Geldofek idatzitako eta konposatutako abestia da, musika nagusiki lehenak, eta hitzak Geldofek. 1984an dirua biltzeko ekimen baterako sortua. Gabon giroko pop abestia da. 1984an Etiopian gosetea handia zela-eta, Erresuma Batuan sortu zen Band Aid ekimenaren ekarpena izan zen.

## Grabaketa 
1984ko azaroaren 25ean, abestia Londresko Notting Hill-eko Sarm West estudioetan grabatu zuten eta zortzi egun geroago kaleratu zuten. Egun hartan bertan grabatu zuten estudiora iritsi ziren artisten artean, eta ekoizpena ere egun berean osatu zuten Urek eta Geldofek. Abestiaren parte nagusia ahotsez kantatzen hasteko lehia egon omen zen, eta Spandau Balleteko Tony Hadleyri egokitu zitzaion partea azkenik.

Bide-kliperako irudiak ere estudioan hartu ziren nagusiki.

## Parte-hartzaileak 
Singlearen kredituetan musikagile hauek agertzen dira:
* Adam Clayton (U2)
* Phil Collins (Genesis)
* Bob Geldof (The Boomtown Rats)
* Steve Norman (Spandau Ballet)
* Chris Cross (Ultravox)
* John Taylor (Duran Duran)
* Paul Young
* Tony Hadley (Spandau Ballet)
* Glenn Gregory (Heaven 17)
* Simon Le Bon (Duran Duran)
* Simon Crowe (The Boomtown Rats)
* Peter Robinson (Marilyn)
* Keren Woodward (Bananarama)
* Martin Kemp (Spandau Ballet)

* Jody Watley (Shalamar)
* Bono (U2)
* Paul Weller (The Style Council)
* James "J.T." Taylor (Kool & the Gang)
* Peter Blake (singlearen azala diseinatu zuen)
* George Michael (Wham!)
* Midge Ure (Ultravox)
* Martyn Ware (Heaven 17)
* John Keeble (Spandau Ballet)
* Gary Kemp (Spandau Ballet)
* Roger Taylor (Duran Duran)
* Sara Dallin (Bananarama)
* Siobhan Fahey (Bananarama)
* Pete Briquette (The Boomtown Rats)

* Francis Rossi (Status Quo)
* Robert 'Kool' Bell (Kool & the Gang)
* Dennis J. T. Thomas (Kool & the Gang)
* Andy Taylor (Duran Duran)
* Jon Moss (Culture Club)
* Sting (The Police)
* Rick Parfitt (Status Quo)
* Nick Rhodes (Duran Duran)
* Johnny Fingers (The Boomtown Rats)
* Boy George (Culture Club)
* Holly Johnson (Frankie Goes to Hollywood)
* Paul McCartney
* David Bowie
* Big Country

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Abestiaren bideoa Youtuben.
Every Secret Thing (filma)

***Every Secret Thing*** 2014ko Amy J. Berg estatubatuar zinema zuzendarien thrillerra da.

## Sinopsia 
1993an, hamaika urteko bi umek James Burger bi urteko haur txikia hil zuten Liverpoolen. Gertakariak Britainia Handiko gizartea gogor astindu zuen.

## Aktoreak 
* Diane Lane: Helen Manning
* Elizabeth Banks: Detective Nancy Porter
* Dakota Fanning: Ronnie Fuller
** Eva Grace Kellner: Young Ronnie Fuller
* Danielle Macdonald: Alice Manning
** Brynne Norquist: Young Alice Manning
* Nate Parker: Kevin Jones
* Common: Devlin Hatch
* Colin Donnell: Paul Porter
* Bill Sage: Dave Fuller
* Tonye Patano: Clarice
* Julito McCullum: Rodrigo
* Clare Foley: Mary Paige
* Lily Pilblad: Jeanne
* Renée Elise Goldsberry: Cynthia Barnes
* Sarah Sokolovic: Maveen Lyttle
* Jack Gore: Tommy

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak