Gante

**Gante** (,  ahoskatua; ,  ahoskatua) Belgikako iparraldeko hiri bat da, Flandrian kokatua, Ekialdeko Flandriako hiriburua. 156,18 km² ditu, eta 2019an, 262.219 bizilagun zituen. Zenbait historialariren arabera, hiriaren antzinako izena *Ganda* izen zeltatik dator, *elkargune* esan nahi duena

Nahiz eta erromatar erregistrorik ez egon, indusketa arkeologikoek Gante eskualdeak lehenagotik populaturik zegoela erakusten dute. Frankoek lurraldea inbaditu zutenean, IV. mendetik V. mendera, haien hizkuntza —antzinako nederlandera— eraman zuten, zelteraren eta latinaren ordez.

### Erdi Aroa 
650. urtearen inguruan, San Amandok bi abadia fundatu zituen Ganten: San Petri eta San Bavo. Hori dela eta, hiria handitzen hasi zen abadiaren, merkataritza-gunearen eta zenbait herriguneren inguruan. 800. urtearen inguruan, Luis Errukitsuak, Karlomagnoren semeak Karlomagnoren biografo Einhard bi abadien arduradun jarri zuen. Bikingoek birritan arpilatu zuten, 851n eta 879an.

X. mendetik aurrera, Flandriako hiriburua izan zen, oihalen merkataritzan aberastu ziren burgesen harrokeria zapaltzeko *Kondeen jauregia* eraiki zenetik. XIII. mendean, Gante Europako bigarren hiririk handiena zen, Parisen ondoan, Kolonia edo Mosku baino handiagoa. Hiriko harresien barruan 65.000 lagun baino gehiago bizi ziren. Belfria, San Bavo katedrala eta San Nikolas eliza garai hartako eraikinen adibideak dira.

Eskualde horretako ibaiek maiz gainezka egiten zuten. Larreetan artaldeak bazkatzen ziren, artilea erabiltzen baitzen jantziak egiteko. Erdi Aroan, Ganteko jantziak Europako famatuenak ziren. Artilegintza, hasieran Brujasen kokatua, Goi Erdi Aroan hara lekualdatu eta laster Europako hiririk industrializatuena bilakatu zen. Artilearen eskaera hain handia zen, non Europako hainbat tokitatik ekarri behar baitzen. Ehun Urteetako Gerraren garaian, ordea, Ingalaterrarekiko merkataritza asko murriztu zen

### Aro Modernoa 
XV. mendean hiria errekuperatu zen, Flandria eta ondoko probintziak Borgoinako dukeek beretu zituztenean. Zerga handiak zirela-eta, Gante matxinatu zen, baina Gavereko batailan Filipe Onberak, Borgoinako dukeak, menperatu zuen. Garai horretan, Herbehereetako erdigune sozio-politikoa Flandriatik (Brujas, Gante) Brabantera (Anberes, Brusela) aldatu zen, Ganteren betekizuna garrantzitsua bazen ere. Geroago, Brujasekin batera, bi aldiz matxinatu zen Maximiliano Austriakoaren aurka, Flandria gobernatu zuen Habsburgo etxearen lehen erregea.
 
Bertan jaio zen, 1500. urtean, Karlos Habsburgokoa, Joana Gaztelakoaren semea, Erromatar Inperio Santuko enperadorea eta Espainiako erregea izan zena. Nahiz eta Ganten sortua izan, hiria zigortu zuen 1539ko matxinadaren ondoren. Nobleak derrigortu zituen enperadorearen aurrean oinutsik ibiltzera eta lepoan korapilatutako soka bana eramatera. San Bavo abadia suntsitua izan zen, eta haren tokian gotorleku bat eraiki zuten espainiar tropentzat. 1567an, Fernando Álvarez de Toledo Albako dukea izendatu zuten Espainiar Herbehereetako gobernadore. XVI. mendearen amaieran eta XVII. mendean, Laurogei Urteko Gerrak hondamen itzela ekarri zuen. Gerra horren bukaeran, Gantek lehen mailako merkataritza-gunea izateari utzi zion.

1705ean, Espainiako Ondorengotza Gerran, Marlboroughek hartu zuen. 1714an, Utrecht eta Rastatteko itunen ondorioz, Austriaren mende geratu zen. 1745ean, frantziar armada hiriaz jabetu zen Austriako Ondorengotza Gerran. 1748ko Aix-la-Chapelleko itunarekin, Austriako Etxearen eskuetara itzuli zen: harrezkero, Flandriako eskualde horrek Austriar Herbehereak izena hartu zuen 1815 arte (Napoleondar Gerren amaiera arte).

### Aro Garaikidea 
1814ko abenduaren 24an, Ganteko Ituna sinatu zen, 1812ko angloamerikar gerrari amaiera eman ziona. Waterlooko batailaren ondoren (1815), Gante eta Flandria, ordu arte Austriar Herbehereen zatia, 15 urtean Herbehereetako Erresuma Batuaren parte bilakatu ziren. 1817an, Ganteko unibertsitatea sortu zuten eta itsasoarekin lotzen zuen Gante-Terneuzen ubidea eraiki (1824-1827).

XVIII. eta XIX. mendeetan, ehun-industria berriro suspertu zen Ganten. 1800. urtean Lieven Bauwensek, industrializazio planak eta ehuntzeko lehenengo makina eranab zituen Ingalaterratik hirira eta kontinentera; gaur egun, makina Arkeologia Industrialaren Museoan dago ikusgai.

1830ean, Belgikako Iraultzaren ondoren, hegoaldeko probintziak Herbeheretatik aldendu ziren eta behin behineko gobernu eta Biltzar Nazional bat antolatu zen eskualde katoliko horretan. 1831n, Leopoldo I.ak Belgikako errege izendatzean, lurraldea monarkia parlamentario bihurtu zuen. Iraultzaren ostean, Gantek hamarkada batez itsasorako sarrera galdu zuen. Horren ondorioz, tokiko ekonomiak porrot egin zuen. Belgikako lehen sindikatuak Ganten sortu ziren.
  
1913an, munduko erakustaldi bat antolatu zen hirian. Azpiegitura moduan, Sint-Pieters tren geltokia eraiki zen aurreko urtean. Bi mundu gerretan, alemaniarrek Gante okupatu zuten, baina hiriak ez zuen kalte handirik jasan.

## Geografia 
Leie eta Eskalda ibaiak elkartzen diren tokian dago.

### Klima 

## Banaketa administratiboa 
### Barrutiak 
thumb|ezkerrera|270px|Auzoak

## Demografia 

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
 id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:790 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:280000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:35000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:7000 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1806 text:1806
 bar:1816 text:1816
 bar:1830 text:1830
 bar:1846 text:1846
 bar:1856 text:1856
 bar:1866 text:1866
 bar:1876 text:1876
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1947 text:1947
 bar:1961 text:1961
 bar:1970 text:1970
 bar:1977 text:1977
 bar:1980 text:1980
 bar:1990 text:1990
 bar:2000 text:2000
 bar:2008 text:2008
 bar:2010 text:2010
 bar:2011 text:2011

PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1806 from:0 till: 58199
 bar:1816 from:0 till: 61147
 bar:1830 from:0 till: 83783
 bar:1846 from:0 till: 102977
 bar:1856 from:0 till: 108925
 bar:1866 from:0 till: 115354
 bar:1876 from:0 till: 127653
 bar:1880 from:0 till: 131431
 bar:1890 from:0 till: 148729
 bar:1900 from:0 till: 160133
 bar:1910 from:0 till: 166445
 bar:1920 from:0 till: 167042
 bar:1930 from:0 till: 170358
 bar:1947 from:0 till: 166096
 bar:1961 from:0 till: 157811
 bar:1970 from:0 till: 148860
 bar:1977 from:0 till: 139812
 bar:1980 from:0 till: 129488
 bar:1990 from:0 till: 119245
 bar:2000 from:0 till: 111158
 bar:2008 from:0 till: 119880
 bar:2010 from:0 till: 123465
 bar:2011 from:0 till: 125544

 color:e width:20 align:left
 bar:1977 from:139812 till:248657
 bar:1980 from:129488 till: 241695
 bar:1990 from:119245 till: 230543
 bar:2000 from:111158 till: 224180
 bar:2008 from:119880 till: 237000
 bar:2010 from:123465 till: 243366
 bar:2011 from:125544 till: 247486

PlotData=

 bar:1806 at: 58199 fontsize:s text: 58.199 shift:(-10,5)
 bar:1816 at: 65147 fontsize:S text: 61.147 shift:(-10,5)
 bar:1830 at: 83783 fontsize:S text: 83.783 shift:(-10,5)
 bar:1846 at: 102977 fontsize:S text: 102.977 shift:(-10,5)
 bar:1856 at: 108925 fontsize:S text: 108.925 shift:(-10,5)
 bar:1866 at: 115354 fontsize:S text: 115.354 shift:(-10,5)
 bar:1876 at: 127653 fontsize:S text: 127.653 shift:(-10,5)
 bar:1880 at: 135431 fontsize:S text: 131.431 shift:(-10,5)
 bar:1890 at: 148729 fontsize:S text: 148.729 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 160133 fontsize:S text: 160.133 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 166445 fontsize:S text: 166.445 shift:(-10,5)
 bar:1920 at: 173042 fontsize:S text: 167.042 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 180358 fontsize:S text: 170.358 shift:(-10,5)
 bar:1947 at: 166096 fontsize:S text: 166.096 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 157811 fontsize:S text: 157.811 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 148860 fontsize:S text: 148.860 shift:(-10,5)
 bar:1977 at: 139812 fontsize:S text: 139.812 shift:(-10,5)
 bar:1977 at: 248657 fontsize:S text: 248.657 shift:(-10,5)
 bar:1980 at: 129488 fontsize:S text: 129.488 shift:(-10,5)
 bar:1980 at: 241695 fontsize:S text: 241.695 shift:(-10,5)
 bar:1990 at: 119245 fontsize:S text: 119.245 shift:(-10,5)
 bar:1990 at: 231543 fontsize:S text: 230.543 shift:(-10,5)
 bar:2000 at: 111158 fontsize:S text: 111.158 shift:(-10,5)
 bar:2000 at: 224180 fontsize:S text: 224.180 shift:(-10,5)
 bar:2008 at: 119880 fontsize:S text: 119.880 shift:(-10,5)
 bar:2008 at: 237000 fontsize:S text: 237.000 shift:(-10,5)
 bar:2010 at: 107000 fontsize:S text: 123.465 shift:(-10,5)
 bar:2010 at: 245000 fontsize:S text: 243.366 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 125000 fontsize:S text: 125.544 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 255000 fontsize:S text: 247.486 shift:(-10,5)

eskuinera|thumb|180px|Sint-Baafs edo Saint Bavo katedrala.
## Ekonomia 
Janari-industria du (garagardoa, edariak). Oso ezagunak dira bertan egiten diren oihalak. Portuak garrantzi handia izan du Ganteko ekonomian: hari esker, papergintzak, industria kimikoak eta metalgintzak hartu dute indarra.

## Kultura 
Ospetsuak dira bost urtez behin bertan egiten diren lore-erakusketak ().

## Ondasun nabarmenak 
Hiri zaharrean garrantzi handiko eraikuntzak daude: udaletxea (gotikoa, 1600-1622), oihal-azoka (1426-1441), dorrea (1313-1321), Saint-Bavo katedral gotikoa (1228an eraikitzen hasia), Andre Mariaren serora-etxea (1234an eraikia eta 1600 inguruan eraberritua).

Museoak asko dira: Arkeologiakoa (XIII. mendeko Elisabet santuaren abadetxean), Folklore museoa (XIV. mendeko etxe batean), Arte Ederretako museoa.

## Iruditegia 

File:Ganteko kale bat.JPG|Ganteko kale bat
File:Eraikin tipikoak.JPG|Eraikin tipikoak
File:Ganteko gaztelua.JPG|Ganteko kondeen gaztelua
File:Kanaletako zonaldea.JPG|Kanaletako ingurua
File:Ganteko kanalak.JPG|Ganteko kanalak
File:Ganteko txoko bat.JPG|Ganteko txoko bat
File:Gent-Sint-Michielskerk.JPG|San Mikel eliza (Gante)|San Mikel eliza
File:San Nikolas elizaren fatxada.JPG|San Nikolas elizaren fatxada
File:San Nikolas elizaren atzealdea.JPG|San Nikolas elizaren atzealdea
File:Belfort dorrea.JPG|Kanpadorrea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ganteko udal webgunea
* Ganteko Belfria