Djamila Boupacha

**Djamila Boupacha** (Bologhine  (garai batean San Eugenio), 1938ko otsailaren 9a). Aljeriako Nazio Askatasunerako Fronteko (FLN) militantea izan zen. 1960an Aljerren atentatu bat egiten saiatzeagatik atxilotu zuten. Haren epaiketak esanahi berria hartu zuen eta Frantziako armadak Aljeria frantsesean erabili zituen metodoen prozesu mediatiko bihurtu zen, Gisèle Halimi-ren eta Simone de Beauvoir-en ekimenari esker, Boupachak jasan zituen bortxaketak eta torturak zabaldu zirenean. Djamila Boupacha amnistiatu egin zuten Eviángo hitzarmena sinatu ondoren: 1962ko apirilaren 21ean askatu zuten eta 1962ko maiatzaren 7an haren kontrako auzia artxibatu zen.

## Biografia 
Djamila Boupacha 1938ko otsailaren 9an jaio zen Saint-Eugènen (gaur egun Bologhine). Aita Abdelaziz Boupacha zuen eta ama Zoubida Amarouche. 1953tik aurrera, 15 urte zituela, politikan konpromisoa hartu eta Ferhat Abbas-en Aljeriako Manifestuaren Batasun Demokratikoko (UDMA) kide egin zen, eta gero, 1955ean Askapen Nazionaleko Frontekoa (FLN). Aljeriako gerran, *Khelida* zuen ezizena.

### Atxiloketa eta kartzelaratzea Aljerian 
1960ko otsailaren 10ean, aita, neba, Nafissa ahizpa eta Abdellih Ahmed koinatuarekin batera atxilotu zuten. 1959ko irailaren 27an Aljerreko *Brasserie des facultés* jatetxean bonba bat —armadako desminatzaileek desaktibatua— jarri izana leporatu zioten.

Atxilotu ostean, klandestinoki kartzelaratu zuten: ofizialki ez zen inon espetxeratua izan hilabete batez. Bortxatua izan zen, eta hilabete baino gehiagoz armada frantseseko kideek eragindako hainbat abusu jasan zituen:Bere nebak Gisèle Halimi abokatuari gertatutakoaren berri ematea lortu zuen, eta hark 1960ko martxoan bere kasuaz arduratzea erabaki zuen. Abokatuak eta Boupachak 1960ko maiatzaren 17an elkartu ziren lehenengo aldiz Barberousse espetxean. Djamila Boupachak jasandako torturak azaltzean, militarrek nola bortxatu zuten ere kontatu zuen, hortzetako eskuila baten kirtena baginan sartuta, eta, ondoren, garagardo-botila baten lepoa.«Djamilak honela azaldu zuen: "Botilako tortura jasan nuen; sufrimendurik latzena izan zen; posizio berezi batean lotu ondoren, botila baten lepoa sartu zidaten baginan. Garrasika hasi eta bi egunez konortea galdu nuen". Lekuko batek, zeinaren izena eta helbidea ezagunak baitira, Hussein-Dey-n ikusi zuen, konorterik gabe, odoletan, kartzelariek arrastaka zeramatela. (Djamila birjina zen).»

### Kanpaina mediatikoa 
[ezkerrera|thumb|[Simone de Beauvoir|Simone de Beauvoir-ek  Djamila Boupacharen kalbarioa munduari ezagutarazi zion artikulua sinatu zuen.]]
Simone de Beauvoir-ek 1960ko ekainaren 2an «*Pour Djamila Boupacha*» artikulua idatzi zuen *Le Monde* egunkarian Halimik eskatuta, abokatuak erabaki baitzuen auzia Aljeriako armada frantsesaren metodoak salatzeko erabiltzea. Gisèle Halimik Pierre Messmer Defentsa ministroa eta Charles Ailleret jenerala, garai hartan Aljeriako frantses armadaren burua, auzitara eraman zituen aginte abusua egotzita tortura ekintzengatik. 1962an, Aljeriako gerra amaitutakoan sinatu ziren Eviango akordioak aplikaturik, amnistia eman zioten eta 1962ko apirilaren 21ean askatu zuten. 1962ko maiatzaren 3ko Le Monde-ren arabera, FLNko Frantziako Federazioak Boupacha bahitu zuen Gisèle Halimiren abokatuaren etxean babestuta zegoen bitartean, eta gero Aljerrera eraman zuen. FLNk abokatua "helburu pertsonalengatik egiten ari zen publizitate-operazioa" gaitzetsi zuen. Boupacha lehen mailako arma sinbolikoa bihurtu zen eta FLNk ezin zuen onartu halakorik galtzea.

### Borrokaren ikono pixkanaka baztertua 
Djamila Boupacha, bere martirioagatik, nazionalista aljeriarrentzako oroimen nazionaleko sinbolo bihurtu zen; hau da, borrokaren irudi enblematiko bat, eraiki behar zuten nazio aljeriarraren mito sortzaile izango zena. Hala ere, ikono bat zenez, ezin zuen paper hori alde batera utzi: Aljeriako buruzagi nazionalisten ikuspuntutik, emakumeek eragindako edota jasandako indarkeria "salbuespen moduan bakarrik izan zitekeen baliagarria".

2022ko irailean, Frantziako Stains herriko kale bati "Djamila Boupacha" izena jarri zioten, hiriko Udalak babestutako proiektu artistiko baten barruan. Ekimen horrek eskuin muturrekoa aztoratu omen zuen eta, 2022ko urriaren 8an, Action française taldeko militanteek kaleko plaka estali eta haren gainean kartel bat jarri zuten "Rue Sainte-Geneviève" izenarekin.

## Djamila Boupacharen bizitzan oinarritutako obrak 
Pablo Picasso pintoreak Djamila Boupacharen erretratua egin zuen. Irudia Gisèle Halimik eta Simone de Beauvoirek 1962an beste batzuekin batera argitaratu zuten FLNko militanteari buruzko liburuaren azalean agertzen da.

2000. urtean, Francesca Solleville-k Bernard Joyet-ek konposatutako *Djamila* interpretatu zuen *Grand frère petit frère* diskoan. 2012an, Bernard Joyetek berak sartu zuen abestia *Autodidacte* diskoan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
#### Liburuak 
* Simone de Beauvoir eta Gisèle Halimi, *Djamila Boupacha*, Gallimard, 1962. Testigantzak: Henri Alleg, Josette Audin, Jacques Pâris de Bollardière, RMarie-Dominique Chenu, Jean Dalsace, Jacques Fonlupt-Espéraber, Françoise Mallet-Joris, Daniel Mayer, André Philip, J.-F. Revel, Jules Roy eta Françoise Sagan. Pablo Picassoren erretratua. Robert Lapoujade eta Roberto Matta margolarien omenaldia.
* Françoise Vergès, *Le Ventre des femmes : Capitalisme, racialisation, féminisme*, Albin Michel, 2017, 240 or. (ISBN 978-2-226-42299-6), 116-121. or.
*  Rita Maran, *Torture, the role of ideology in the French-Algerian war*, Praeger, 1989
*  Page Whaley Eager, *From Freedom Fighters to Terrorists*, Ashgate, 2008, 111-114. or. (ouvrage en ligne)

#### Artikuluak eta kontribuzioak 
* 
* Alyssa Moncef, «Djamila Boupacha, l’une des icônes féminines de la Révolution de Novembre», *Memoria*, 1er juin 2012ko ekainaren 1a
* 
*  Philip Agee, «Torture as an Instrument of National Policy: France 1954—1962» in *Social Justice*, 17. liburukia, 4. zk. (42), 1990eko negua, 131-138. or.
* (en) James D. Le Sueur, «Torture and the decolonization of French Algeria: nationalism, 'race' and violence during colonial incarceration», in Graeme Harper (zuz.), Colonial and Post-Colonial Incarceration, Continuum International Publishing Group, 2001 (lire en ligne), 161-175. or

## Filmografia 
Telefilma:
* 2011: Caroline Hupper  *Pour Djamila*, Marina Hands eta Hafsia Herzirekin

Telebista saioa:
* 2012: *Ce soir (ou jamais !)*, avec Gisèle Halimi, Marina Hands, Hafsia Herzi eta Sylvie Thénault-ekin , France 3 (20 mars 2012)

## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
* ''Djamila Boupacha, l'interview'' (2022ko apirilaren 21a) France Inter