open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrea Arnold

**Andrea Arnold** (1961eko apirilaren 5a) zine zuzendari, gidoilari eta aktore britainiarra da. Film labur onenaren Oscar saria irabazi zuen *Wasp* pelikularekin 2005ean eta harrezkero hainbat film luze zuzendu ditu, *Res Road*, *Fish Tank* eta *American Honey* esaterako, denak Epaimai sariaren irabazle Canneseko Zine Jaialdian. Duela gutxi, Emmy saria duen *Transparent* telesaileko lau atal zuzendu ditu.

## Bizitza 
Arnold Dartforden jaio zen. Bere amak 16 eta aitak 17 urte zituztela jaio zen, eta Arnold oso gazte zelari banandu ziren. Bere amak bakarrik hezi zituen Andrea eta bere hiru neba-arrebak eta horren erreferentzia egiten du *Wasp* laburmetraian. Eskola bigarren hezkuntzan utzi zuen aktore hasteko, 16 urte zituela.

18 urte zituenean, aurkezle eta aktore lanetan hasi zen 73. zenbakiko haurrentzako telebista saio batean. Telebistan aritu zen hurrengo 10 urteetan, etengabe idazten zuen bitartean. Arnoldek bere istorioak film bihurtu zitzakeela konturatu zen, beraz, Los Angeles-eko American Film Institute-n ikasi zuen, zinema-industrian esperientzia lortzeko. Eskola amaitu eta Britainia Handira itzuli ondoren, Coral bere alaba izan zuen eta telebistarako film laburrak egiten hasi zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Sariak eta Ohoreak 
* 2005  Zuzeneko azkiodun onenaren Akademia saria– *Wasp*
* 2006 Epaimahaiaren saria Cannesen – *Red Road*
* 2007 Britainiar idazle, zuzendari eta ekoizle baten aparteko debutagatik BAFTA saria – *Red Road*
* 2009 Britainiar film independienteen saria (British Independent Film Award) Zuzendari onenari – *Fish Tank*
* 2009 Epaimahaiaren saria Cannesen – *Fish Tank*
* 2010 BAFTA saria Aparteko Britainiar filmagatik – *Fish Tank*
* 2011 Britainiar Inperioko Agindu ofiziala
* 2012 FIPRESCI Prize saria Istanbulgo Film jaiali internazionalean– *Wuthering Heights*
* 2013 NY-eko Film Jaialdia (New York Film Festival) Bertako Zinemagile saria
* 2015 Letren ohorezko doktorea Sussex-eko Unibertsitatean
* 2015 Masterclass-eko irakastea  Falmoutheko Unibertsitaean
* 2016 Epaimahaiaren saria Cannesen – *American Honey*

## Erreferentziak
Harriet Taylor Mill

**Harriet Taylor Mill** (Londres, 1807ko urriaren 8a - Avignon, 1858ko azaroaren 3a) idazle eta filosofa inglesa izan zen. Bere idatziak *The complete work of Harriet Taylor Mill (1998)* -en aurki daitezke. Bere bigarren senarra John Stuart Mill izan zen, XIX. mendeko pentsalari nagusietako bat.

== Biografia, harengan eragin iraunkorra izanez, batez ere bere ideia feministetan.

## Idazle lanak 
Harrietek hainbat saiakera idatzi zituen, baina gutxi argitaratu ziren bizirik zegolarik, horietako asko ez zeudelako argitaratzera bideratutak, gehienak, hil ondoren argitaratu ziren. Adibidez, *Ezkontzari buruzko saiakera* (1834) Milli-ri bakarrik zuzenduta zegoen. Hasieran, poemak, berrikuspenak eta artikuluak argitaratu zituen *"Society for the Diffusion of Useful Knowledge" (SDUK)* erakundearentzat, 1830eko hamarkadan. Urte haietan ere idatzi zuen genero-indarkeriari buruz. Baina bere lanik esanguratsuenak The enfrashisement of women*, On liberty* eta *On the probable futurity of the working classes* izan ziren.

### On the probable futurity of the working classes (1848) 
Lehena *Principles of policical economy* izan zen, langile klaseen etorkizun posibleari buruzkoa. Kapitulu honetan argudiatzen denez, langile-klaseak moral eta aurrerapen intelektual nahikoa egin duenean, kideek uko egingo diote denbora gehiagorako soldata hutsekin konformatzeari. Aldiz, langileek irabazietan eta enpresen jabetzan duten partaidetza azpimarratuko dute. Saint-Simon, Fourier, Blanc eta Owen bezalako komunitate sozialista eta komunistekin ere esperimentatuz.

### On liberty (1859) 
*On liberty* ==
Hezkuntzan, ezkontzan eta legearen aurrean gizonaren eta emakumearen arteko berdintasuna ezartzeko nahia da bere lanaren buru. Bere ideiek eragin handia izan zuten John Stuart Millen feminismoan baina Harrieten ideiak bere bigarren senarrarenak baino erradikalagoak ziren eta sozialismora hurbildu zen.

Biek aztertu zuten emakumeen hezkuntza alderdi positibo gisa ezagutzara, profesionalizaziora eta lan-merkatura iristeko bidean. Era berean, uste zuten emakumeen berezko bokazioa ez zela ezkontza eta amatasuna bakarrik. Garaian, bikote-harremanak ulertzeko modu berriak ekarri zituzten, emakumearen aitorpenean kalterik egon gabe, eta aitorpen hori gizonen berdina izatea legeen aurreko eskubideei dagokienez.

== Hil ondoren, Harrieten alabak, lagundu zion Milli liburua amaitzen, biek batera bost urte inguru eman zituzten lanean. Horrela, Helen emakumezkoen sufragioaren ekintzaile bihurtu zen, zenbait kanpaina burutuz. Helen Taylorrek ere parte hartu zuen emakumeei tokiko gobernuetan parte hartzen uzteko antolatu ziren manifestazioetan.
thumb|John Stuart Mill eta Helen Taylor|alt=

## Erreferentziak
Gigi Hadid

**Jelena Noura Hadid** (Los Ángeles; 1995eko apirilaren 23a), **Gigi Hadid** bezala ezaguna, modelo estatubatuarra da.

IMG Models-ek aurkitu zuen 2013an. 2014ko azaroan, Hadid 50 modelo hoberenen artean izan zen sailkatua Models.com-en.​ 2016an, British Fashion Councilek Urteko Mundu mailako modeloa izendatu zuen.​ Noiz edo noiz *Real Housewives of Beverly Hills**-*en agertu da ere. Honetan bere amarekin batera Yolanda Foster modelo ohia.

## Biografia 
Mohamed Hadid sustatzailearen eta Yolanda Foster modelo ohia eta *Real Housewives of Beverly Hills-eko izarraren* alaba da. 1995ean jaio zen Los Angeles, Kalifornian. Ama herbeheretarra eta aita palestino-estatubatuarra da. Hadidek bi anai-arreba gazteago ditu, Bella eta Anwar, modeloak ere. Aitaren aldetik bi ahizpa zahar ditu ere, Marielle eta Alana.​ Gurasoen bereizketa ondoren, bere ama David Foster ekoizle musikalariarekin ezkondu zen, non bateratze honen ondorioz beste bost ahizpaorde dituen.​​ 2013an, Hadid Malibuko Eskola Prestatzailean graduatu zen, non boleibol taldeko kapitaina izan zen.

Bigarren hezkuntzako ikasketak bukatu ondoren, New York-era joan zen bizitzera bere ikasketetan eta modelo lanetan aritzeko. Psikologia kriminala ikasi zuen Eskola Berrian 2013ko udazkenetik aurrera, baina bertan behera utzi zituen ikasketak modelo lanetan kontzentratzeko.

## Karrera 
Bi urterekin hasi ziren Hadiden modelo lanak Paul Marcianok lehen aldiz aurkitu zuenean. Horrela, Baby Guess-en hasi zen lanean. 2012an, Guess-eko irudi bezala izendatu zuten.

2014an, New York Fashion Week-en parte hartu zuen Desigual moda-etxearekin. Jeremy Scott-en desfilean ere parte hartu zuen. ​​

Musika bideotan agertu zen, 2014an Cody Simpson-en "Surfboard" abestian.​ Bestetik, 2014an ere, Miguel Grammy irabazlearen abesliaren maitasuna interpretatzen agertu zen "Simplethings" abestiaren bideoan.​ Calvin Harris-en "How Deep Is Your Love" bideo musikaleko protagonista izan zen. Gainera, Zayn Malik, bere bikotea eta abeslariaren "PILLOWTALK" abestian agertu zen. 2015ean Victoria's Secret Fashion Show-ean hartu zuen parte lehen aldiz.

2016an aldizkari ezberdinetako azalean agertzen hasi zen eta Tommy Hilfiger moda-etxearen musa izan zen, bilduma berri bat sortuz TOMMYxGiGi deiturikoa. Gainera, bigarren aldiz hartu zuen parte Victoria's Secret Fashion Show-ean, bere lehen hegalekin desfilatuz.

2017an, Tommy Hilfiger-ekin batera haien bigarren udako kolekzioa aurkeztu zuten Venice Beach-en, arropak bere ahizparekin, Bella Hadid, eta beste modelo famatu askorekin batera Joan Smalls, Stella Maxwell, Sara Sampaio, Romee Strijd, Hailey Baldwin, Devon Windsor, erakutsiz.

## Filmografia 
thumb|Tommy Hilfiger

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Su-erloju

[thumb| Su-erlojua Erlojuaren museoan. [Zacatlán (udalerria)|Zacatlán, Puebla, Mexiko ]]
Erregaiaren kontsumoaren abiadurarekin denbora neurtzeko tresna da **su-erlojua** . Neurri sistema mota honi buruzko lehenengo aipamena VI. mendearen inguruan kokatu zen K.o. antzinako Txinan You Jiangu-ren poema baten bidez, non bere garrantzia aipatzen den.

## Erloju motak 
Su-erloju mota ohikoenak hauek ziren:

* **Kandela**, luzeran marka erregularrak dituen unitate edo graduatu gisa. Erdi Arotik kandelak erabili izan dira elizetan bijilia garaiak kontrolatzeko, Antzinako Erromako gizartean ere ohikoak ziren, argizarian zehar marka erregularrekin igarotako denbora zehaztasun handiagoz erregulatzeko.

* **Metxa**, kandela graduatuaren funtzionamendu berekoa, baina bere kontsumon erregularragoa eta praktikoagoa, Leipzig-en (1726) argitaratutako liburuaren arabera, Lehen Mundu Gerran soldadu alemaniarrei funtsezkoa izan zitzaien isilpean egotea ezinbestekoa zen guardiako gau luzeetan. Meatzariek ere erabili ohi zuten, lehergailuen metxa azkarraren piztea atzeratzeko.

* Ekialdeko **intsentsu-barrak**: landare-erretxina usaintsuak prestatzen dira, eta, askotan, animalia- edo landare-jatorriko esentzia-olioak gehitzen zaizkie. Intsentsu-barra hori erre egiten zen pixkanaka, kanal baten luzeran bata bestearen ondoren jarritako hari batzuk moztuz, hariak mozten zituenean metal zati bat erretilu baten gainera erortzen zen tarte erregularretan, "clang" bat sortuz, tarte erregular bakoitzean seinale bat sortuz.

## Ikus, gainera 
* Kandela-erlojua
* Lurrun-erlojua
Rose Leslie

**Rose Eleanor Arbuthnot-Leslie** (Aberdeen, Eskoziar, 1987ko otsailaren 9a), **Rose Leslie** izen-deiturez ezagunagoa, aktorea da. Ospetsua da *Game of Thrones* telesailean Ygritteren rola jokatu zuelako; *Downton Abbey* telesailean, Gwen Dawsonen rola; eta *The Good Fight* telesailean, Maia Rindellen rola.

## Bizitza 
Eskoziako Aberdeen hirian jaio zen eta Lickleyhead gazteluan hazi zen 10 urte bete zituen arte. Bere aita, Aberdeenshireko Leslie Klaneko buruzagia zen. Gaur egun XII. mendeko Wardhill gazteluan bizi da bere familia.

Milldfield Schoolen egin zituen bere lehen ikasketak, ondoren London Academy of Music and Dramatic Arten graduatu zen, eta bertan Bachelor of Arts saria jaso zuen.

2009an hasi zen aktore lanetan.

Game of Thrones telesailean Jon Snowren papera antzezten zebilen Kit Harrington ezagutu zuen, eta bikote harreman bat hasi zuten. 2018an ezkondu ziren Lesliren familiaren Wardhill gazteluan.

## Aktore ibilbidea 
2009an egin zuen debuta aktore bezala, New Town telesailean, Rhian pertsonaiaren paperean. Lan honi esker, BAFTA bat jaso zuen aktore berri onenaren kategorian.

Antzerkian ere aritu zen, eta Nell Leyshon Bedlam antzezlanarekin The Globeko eszenatokira igo zen.

Honen ondoren, bere paper ezagunenetako bat heldu zitzaion, Downton Abbey telesaileko Gwen Dawsonen papera hain zuzen ere. ITVko Telesail honen lehen denboraldiko atal guztietan lan egin zuen.

Zineman ere lan egin zuen, Jehny Downhamen Before I Die eleberriaren egokitzapena den Now is Good filmean 2012an, Fiona pertsonaiaren paperean edo Honeymoon filmean Bearen paperean Harry Treadawayekin batera.

2012an, hasi zen HBOren Game of Thrones telesail ospetsuan lanean Ygritte pertsonaiaren paperean. Telesailaren hiru denboralditan egin zuen lan, guztira 17 ataletan.

Utopia telesail britaniarreko bigarren denboraldian ere hartu zuen parte, MI5eko Milner agentearen rolean.

Gaur egun, The Good Wife telesailaren bigarren zatia den The Good Fight telesailean ari da lanean, Maia Rindell pertsonaiaren paperean.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telesailak 
### Bideo-jokoak 
## Sariak
Emilia Fox

**Emilia Rose Elizabeth Fox** (Londres, 1974ko uztailak 31) aktore britaniarra da. Bere lanik garrantzitsuena Jeannie Hurst pertsonaiaren interpretazioa izan zen Randall & Hopkirk (Deceased) telesailean.

## Bizitza pertsonala 
### **Familia** 
Joanna David eta Edward Fox aktoreen alaba nagusia da. Bere neba Freddie Fox aktorea da.

Aitaren aldeko aitona - amonak Robin Fox, antzerki-agentea, eta Angela Muriel Darita Worthington aktorea ziren. Amaren aldeko aitona-amonak Davida Elizabeth Nesbitt Hacking eta John Almond Hacking ziren. Bere osabak, James Fox aktorea eta Robert Fox produktore zinematografikoa dira. Lehengusuak Laurence Fox, Jack Fox, Lydia Fox, Robbin Fox eta Thomas Fox aktoreak dira.

### Bikotekideak eta alaba 
Oxford unibertsitatean egin zituen goi-mailako ikasketak eta garai hartan Orlando Wells aktorearen izan zuen bikotekide.

2000.urtean Vic Reeves komediantearekin konprometitu zen. Denbora gutxira, Toby Mott diseinatzailearekin elkartu zen, baina harremana oso laburra izan zen.

2005eko uztailaren 16an Fox eta Jared Harris aktore britaniarra ezkondu egin ziren. Fox haurdun geratu zen, baina 2007.urtean abortua eduki zuen. Hortik gutxira 2008an bikotea banandu egin zen. Bi urte beranduago ( 2010eko ekainean) dibortzioa adostu zuten. Denborara, Foxek aitortu zuen, bikotearen banaketa abortuak eragin zion depresioarengatik izan zela.

2010ean Jeremy Gilley aktorearekin elkartu zen, alaba bat edukiz, Rose Gilley, urte berbereko azaroaren 24ean jaioa, hala ere harremana 2011.urtean amaitu zen.

### Hizkuntzak eta zaletasunak 
Ingelesez gain, Alemana eta Frantsesa ere hitz egiten ditu eta arte martzialak praktikatzen ditu.

## Bizitza profesionala 
Foxen lehen lana Gerogiarena izan zen, Colin Firtheko Darthy anderearen ahizpa, Pride and Prejudice telebistarako adaptazioan (1995). Urte gutxira, 1997an, Rebeccaren obra berdineko adaptazioan parte hartu zuen, Charles Dance aktorearekin batera. 1998an The Round Tower filmeko protagonista izan zen Ben Miles aktorearekin batera, Vanessa Radcliffe gaztea interpretatzen; haurdun geratu ondoren etxea ustera behartuta dagoen familia aberatseko gaztea. Eta 2000.urtean Jeannie Hurst pertsonaiaren interpretazioa egin zuen Randall and Hopkirk filmean.

Emilia Foxek 2000.urteko lehen hamarkadan hainbat lan egin zituen, bere ospea areagotzen zoan einean. Adibdiez, ahots lanak egin zituen Doctor Who mahai jolaseko Lady Winters pertsonaiari ahotsa emanez 2011.urtean

Azken urteetan egindako lanak: 2015ean, J.K. Rowling idazlearen Casual Vacancy liburuko Julia Swetlove pertsonaiaren ahotsa interpretatu zuen BBCren dramatizazioan. Urte bete beranduago, 2016an, The Tunnel telesailaren 2.zatian agertu zen Vanessa Hamilton interpretatuz. 2016 - 2018 urte bitartean Delicious draman Sam Vincent protagonistaren azalean sartu zen. Eta 2020.urteko irailean argitaratuko den Blithe Spirit filmean Violet Bradman pertsonaiaren rola beteko du.

## Filmografia 
## Antzerkia 
## Erreferentziak
Quintanadueñas

**Quintanadueñas** Gaztela-Leongo herri bat da, Burgosko probintzian, Espainia. Lehen udalerria ere bazen, INE-09282 kodearekin. Alfoz de Burgos eskualdean dago eta, gaur egun, Alfoz de Quintanadueñas udalerriko herriburua da.

## Kanpo estekak
Kandela-erloju

thumb| Kandela-erloju alemaniar baten adibidea
**Kandela-erlojua** kandela mehe bat da, tarteka ezarritako markekin (gehienetan, alboetan zenbakiak ditu), eta erretzen doan heinean denbora-tarteak igarotzen direla adierazten duena. Gaur egun erabiltzen ez diren arren, kandela-erlojuek ordua neurtzeko modu eraginkorra ematen dute barnealdeetan, gauez edo egun lainotsu batean. Kandela-erloju bat erraz bihur daiteke tenporizadore iltze astun bat iltzatuz kandelan, nahi den tartea adierazten duen markan. Iltzea inguratzen duen argizaria urtzen denean, iltzeak azpian dagoen plater batean jotzen du.

## Historia 
Ez da ezagutzen non eta noiz erabili ziren kandela-erlojuak lehen aldiz. Haien erabilerari buruzko lehen aipamena You Jiangu-ren (K.o. 520) txinatar poema batean gertatzen da. Hor, graduatutako kandelak gauez denbora zehazteko modua ematen zuen. Antzeko kandelak Japonian erabili ziren X. mende hasieran.

You Jiangu-ren gailua argizarizko sei kandelek osatzen zuen, bakoitza 12 hazbetekoa, lodiera uniformekoa, eta hazbete bakoitza 12 ataletan banatuta. Kandela bakoitza lau ordutan erabat erretzen zen, markaketa bakoitza 20 minutu eginez. Kandelak babesteko jarri ziren alboetan adar gardeko panelak egurrezko egitura batekin kaxak babesteko. Denbora neurtzeko antzeko metodoak Erdi Aroko elizetan eta lehenago erabiltzen ziren, Ingalaterrako Alfredo Handia erregeak, batez ere, erretako tamaina jakin bateko kandelak zenbatuz, eta gero kandela graduatuak erabiliz. Azkenean, gaur egun erabiltzen ditugun erloju arruntek ordezkatu zituzten erloju horiek.
Lurrun-erloju

[eskuinera|thumb|307x307px| Turistek [Vancouverko Gastowneko lurrun-erlojua begiratzen dute. ]]
**lurrun-erlojua** lurrun-makina batek guztiz edo partzialki mugitutako erlojua da. Gutxi batzuk dira funtzionamenduan, gehienak Raymond Saunders erlojugile kanadarrak diseinatu eta eraikitakoak espazio publikoetan erakusteko. Saunders-ek eraikitako lurrun-erlojuak Otaru (Japonia); Indianapolis (AEB); eta Kanadako Vancouver, eta Port Coquitlam (biak Columbia Britainiarrean) hirietan daude. Beste sortzaile batzuek egindako lurrun-erlojuak Saint Helier-en, Jersey-n eta Chelseako Farmers Market-en, Londresen, Ingalaterran, daude ikusgai.

XIX. mendeko antzinako itxura izan arren, lurrun-erlojuak Saunders-ek Gastown-en (Vancouver) 1977an eraikitakoak inspiratuak izan dira. Salbuespen bat XIX. mendean John Inshaw ingeniari britainiarrak lurrunaren indarraren aldakortasuna frogatzeko Birminghamen eraikitako lurrun-erlojua da.

## Lurrun-erlojuaren taberna 
1859an, John Inshaw ingeniari eta negozio gizonak Morville Street eta Sherborne Street kaleen arteko izkinan hartu zuen pubaren jabetza, Ladywooden, Birminghamen. Inguruan establezimenduaz hitz egiteko apustu batean, zenbait erloju modelorekin apaintzeaz gain, Inshawk lurrun-makinean zuen interesa erloju bat eraikitzeko aplikatu zuen. Galdara txiki batek lurruna sortzen zuen; lurruna plater baten gainera tarte erregularretan erortzen ziren ur-tantatan kondentsatzen zen, eta plater horren pisua zen mekanismoa mugitzen zuena. Erlojua ate gainean jarri zuten, eta puba lurrun-erlojuaren taberna bezala ezagutu zen. Establezimenduak hainbesteko arrakasta izan zuen, non music hall bat bihurtu zen 1880. urtean.

## Gastowneko lurrun-erlojua 
thumb|Gastowneko lurrun-erlojua martxan
Raymond Saunders-en lehen lurrun-erlojua 1977an eraiki zen Vancouver-eko Gastown auzo berritua. Erlojua Vancouver hirikoa izan arren, proiektuaren dirua tokiko merkatariek eta jabeek eta emaile pribatuek eskuratu zuten. Lurrunak eta hainbat motor elektrikok bultzatuta, erlojuak ordua lau esferatan erakusten du eta laudernak iragartzeko txistu batez Westminsterreko laurdenak jotzen ditu.
Gijóngo Lanbide Unibertsitatea

**Gijóngo Lanbide Unibertsitatea**,  eta , Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Gijón hirian dagoen eraikin bat da, Cabueñes parrokian.

1946-1956 artean eraikia, 270.000 m²-ko azaleraz, Espainia guztiko eraikin handiena izatearen ospea du. Diktadura Frankistann lanbide heziketako ikastetxe bezala sortua izan zen arren, gaur egun kulturgunea da.

## Zinema 
*Fuga de cerebros* (2009) bertan filmaren hainbat eszena bertan grabatu ziren, Oxfordeko Unibertsitatea girotzeko.

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
Frexulfeko hondartza

**Frexulfeko hondartza**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Navia udalerrian dagoen hondartza bat da, Piñeira parrokiako Frexulfe herrian. 820 metro luze eta 90 metro zabal dauzka.

*El secreto de Marrowbone* (2017) filmaren hondartza bertan girotu zen.
Argennina

***Argennina*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko Argenninaren generoaren espezie bakarra da. AEBko Texasko Hidalgo konderrian aurkitzen da. Emeak 5 mm. izan ditzake.

## Bibliografia 
* Gertsch & Mulaik, 1936: "Diagnoses of new southern Spiders". *American Museum novitates*, 851 zk., 1-21 or. (Testu osoa).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Avilésko itsasargia

**Avilésko itsasargia** edo **San Joan itsasargia**,  edo *Faru de San Xuan*), Espainiako Asturias autonomia erkidegoan dagoen itsasargi bat da, Avilésko itsasadarraren sarreran eta Gozón udalerriko Laviana parrokian. Punta del Castillo (Punta'l Castiellu) deritzon lurmuturrean dago.
Ferrerako jauregia

**Ferrerako jauregia**, Espainiako Avilés hirian dagoen jauregi bat da. Avilésko Udaletxearen inguruan dago eta alboan Ferrerako parkea du.

1648-1652 artean Bartolomé Velasco arkitektoak eraikiarazi zuen.
Torimbiako hondartza

**Torimbiako hondartza** edo **Torimbia hondartza**, Espainiako Asturiasko Llanes udalerrian dagoen hondartza bat da, Niembro herrian.

Bertan, *El abuelo* (1998) filmaren hondartza girotu zen.
Tximino infinitoen teorema

[thumb|[Txinpantze bat idazteko-makina baten aurrean.]]
**Tximino infinituaren teoremak** dioenez, tximino batek teklak ausaz sakatzen baditu teklatu baten gainean denboraldi infinitu batez, ia ziuraski, azkenean, edozein testu idatzi ahal izango du. Ingelesek Shakespeareren *Hamlet* adibidetzat erabiltzen dute, tximinoek sortu dezaketen obraren adibide gisa. Hala ere, unibertso behagarria guztiz betetzen duten tximinoek Shakespeareren Hamlet bezalako lan oso bat idazteko probabilitatea hain da txikia, ezen unibertsoaren adina baino magnitude luzeagoko ehunka mila ordenako aldi batean gertatzeko probabilitatea oso baxua baita (baina teknikoki ez da zero). Testuinguru horretan, terminoa zentzu zehatza duen termino matematikoa da ia, eta "tximinoa" ez da tximinoa, *ad infinitum* letren ausazko sekuentzia baten sorkuntzaren metafora baizik.

Jatorrizko ideia Émile Borelek planteatu zuen 1913an, *Mécanique Statistique et Irréversibilité* liburuan. Borelek esan zuen milioi bat tximino egunean hamar orduz mekanografiatuko balira, munduko liburutegirik aberatsenetako liburuetan jasotakoaren antzeko zerbait ekoiztea oso gertagaitza zela, eta hala ere, konparazio batera, are sinesgaitzagoa litzatekeela estatistikaren legeak bortxatuak izatea, azaletik bada ere. Borelentzat, tximinoen metaforaren helburua gertakizun izugarri gertagaitz baten tamaina irudikatzea zen.

1970aren ondoren, tximuen irudi ezaguna infinituraino hedatu zen, tximu kopuru infinitu batek denbora tarte infinitu batez mekanografiatuko balute testu irakurterraza sortuko zutela esanez. Baina bi infinituetan tematzea gehiegizkoa da. Idazmakina baten gainean tekleo infinituki exekutatuko lukeen tximu hilezin bakar batek edozein testu idatz lezake, gainera, testu guztiak infinitu aldiz sortuko lirateke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Port Coquitlam (Columbia Britainiarra)

**Port Coquitlam** Kanadako hiria da Vancouver metropoli eremuan (Columbia Britainiarra). Azalera 28,79 km²-koa da, eta 51.255 biztanle ditu, 2001eko erroldaren arabera.

Vancouver Handiko Eskualdeko Barrutiaren barnean dago.
Gastañaga jauregia (Llanes)

**Gastañaga jauregia**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Llanes udalerrian dagoen jauregi bat da, XIV-XV. mendeen artean eraikia, 1656an Juan de Rivero y Posada udalerriko erregidoreak zaharberrituarazi zuen.
Silencio hondartza

**Silencio hondartza**, literalki "Isiltasunaren hondartza", asturieraz '''Sablera d'El Gavieiru** edo **El Gavieiru''', Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Cudillero udalerrian dagoen hondartza bat da. 500 kilometro luze ditu.
Cadavedoko hondartza

**Cadavedoko hondartza**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Valdés udalerrian dagoen hondartza bat da, Cadavedo herrian. 440 metro luze da.
John Inshaw

**John Inshaw** (1807 &ndash; 1893) mekanikari eta asmatzailea izan zen, Aston-en bizi izan zena, orain Birminghamgo (Ingalaterra) auzo bat. Inshaw-ek makineria diseinatu eta eraiki zuen trenbide eta garraio industrietarako eta lurrun-gurdia eraiki zuen. George Stephenson-ek kontsultatu zion Lurrunezko tren-makinetarako gurpilen diseinuan. 1859tik 1886ra, Inshawek Morville kaleko Lurrun-erlojuaren Taberna zuzendu zuen, non bere aparatu mekanikoen lan ereduak eta adibideak erakutsi zituen. Bere asmakizunik aipagarrienarengatik, nahiz eta agian praktikoena ez izan, izendatu zuen.
Blabomma

***Blabomma*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Ipar Amerikan eta Asia Ekialdean aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda 
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* *Blabomma californicum* (Simon, 1895)
* *Blabomma flavipes* Chamberlin & Ivie, 1937
* *Blabomma foxi* Chamberlin & Ivie, 1937
* *Blabomma guttatum* Chamberlin & Ivie, 1937
* *Blabomma hexops* Chamberlin & Ivie, 1937
* *Blabomma lahondae* (Chamberlin & Ivie, 1937)
* *Blabomma oregonense* Chamberlin & Ivie, 1937
* *Blabomma sanctum* Chamberlin & Ivie, 1937
* *Blabomma sylvicola* (Chamberlin & Ivie, 1937)
* *Blabomma uenoi* Paik & Yaginuma, 1969
* *Blabomma yosemitense* Chamberlin & Ivie, 1937

## Bibliografia 
* Simon, 1898: *Histoire naturelle des araignées*. Paris, 2 liburuki, 193-380 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Ferrerako parkea

**Ferrerako parkea**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Avilés hirian dagoen ingeles estiloko parke publiko bat da.

Mendeetan zehar alboan duen Ferrerako jauregiaren jabeak ziren markesen jabetzakoa izan zen, baina XX. mendean Avilésko Udalak erosi zuen. 1976an eremu publiko gisa inauguratua izan zen.
Penarrondako hondartza

**Penarrondako hondartza**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Castropol eta Tapia de Casariego udalerrietan dagoen hondartza bat da, Barres parrokian eta Santa Gadea herriaren alboan. 600 metro luze ditu.
Aguilerako hondartza

**Aguilerako hondartza**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Gozón udalerrian dagoen hondartza bat da, San Martín de Podes herrian. 75 metro luze ditu.
Campofrío eta Aguilarko hondartza

**Campofrío eta Aguilarko hondartzak**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Muros de Nalón udalerrian dauden bi hondartza dira. Campofríoko hondartzak 250 metro luze ditu eta Aguilarko hondartzak 500 metro.
Westminsterreko laurdenak

***Westminsterreko laurdenak*** *(*ingelesez *Westminster* *Guarters)* Karilloidun erlojuen sintoniarik ohikoena dira, ordu laurden bakoitza eta ordu puntuak seinalatzeko. Guztira, letradun 4 ahapaldik osatzen dute, laurden bakoitzeko bat, eta, tradizioaren arabera, erlojuak bere sintonia jotzen duen bakoitzean abesten da. **Westminsterreko kanpai-hotsak** (*Westminster Chimes*) edo Cambridgeko laurdenak (*Cambridge Quarters*) bezala ere ezagutzen dira, antzinako kokapenagatik, St. Mary the Great, Cambridge.

## Sintonia 
Sintonia 4 laurdenek osatzen dute eta kanpai baten behe-soinua, Big Ben izenekoa, ordu bakoitzeko behin jotzen duena, beraz, 5etan 5 aldiz joko du eta 12etan 12 aldiz. Sintonia aldatu egiten da laurdenen kopuruaren arabera, hau da, 12: 00ak badira sintonia osoa entzungo da eta hamabi kanpai-hots, 12: 15ak badira lehen laurdenaren sintonia entzungo da, 12: 30ak badira bi laurden joko dira eta 12: 45ak badira, berriz, 3 laurden. Jarraian, partiturak ikus ditzakezu notekin:

|-
| Ordu eta erdia: 
| (2) (3) 
|-
|
| \new Staff \with {midiInstrument = "tubular bells"}\relative c' {\time 5/4 \key e \major e4 gis fis b,2 | e4 fis gis e2 |}
|-
| Ordu laurden gutxiagoa: 
| (4) (5) eta (1) 
|-
|
| \new Staff \with {midiInstrument = "tubular bells"}\relative c'' {\time 5/4 \key e \major gis4 e fis b,2 | b4 fis' gis e2 | gis4 fis e b2 |}
|-
| Ordua puntuan: 
| (2) (3) (4) (5) eta "Big Ben" kanpai-hotsa 
|-
|
| \new Staff \with {midiInstrument = "tubular bells"}\relative c' { \time 5/4 \key e \major e4 gis fis b,2 | e4 fis gis e2 | gis4 e fis b,2 | b4 fis' gis e2 \clef bass || \time 4/4 e,1^"Big Ben" | e1 | e1 } 
|}

## Kanpo estekak 
* [//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/f/fd/BBC_World_Service_Westminster_chimes.ogg *Westminsterreko laurdenen audioa*]
* *Westminsterreko laurdenak* *Big Ben* kanpai-hotsetan
Rodilesko hondartza

**Rodilesko hondartza**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Villaviciosa udalerrian dagoen hondartza bat da, Villaviciosako itsasadarraren bokalean. 1.000 metro luze ditu.

Surfean jarduteko hondartza egokia da.
Misiegoko hondartza

**Misiegoko hondartza**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Villaviciosa udalerrian dagoen hondartza bat da, Selorio parrokian. 1.100 metro luze ditu.
Villaviciosako itsasadarra

**Villaviciosako itsasadarra**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoan dagoen estuario bat da. El Puntal eta Rodilesko hondartzaren artean.
L'Arbeyalgo hondartza

'''L'Arbeyalgo hondartza''', Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Gijón hirian dagoen hondartza bat da. 300 metro luze ditu.
Erloju digital

start=0|thumbtime=0|thumb|Nola funtzionatzen dute erloju digitalek?
**Erloju digitala** ordua zenbakien bidez adierazten duen erlojua da, orratzen bidez egiten duen erloju analogikoa ez bezala. Erloju digitalen funtzionamendua normalean elektronikoa da, nahiz eta badira ordenagailu emuladoreak ordenagailuaren pantailan bai erloju analogikoak eta digitalak bistaratu ditzaketeenak.

## Historia 
Josef Pallweber Suitzako erlojugileak, Salzburgon (Austrian) jaiotakoa, erloju mekaniko-digitaleko eredua sortu eta fabrikatu zuen 1956an. Erloju digital baten lehenengo patentea Estatu Batuetan D.E Protzmann-ek egin zuen eta beste batzuek, 1956ko urriaren 23an, patente honek iratzargailu digitala deskribatzen du. D.E Protzmann-ek eta bere bazkideek beste erloju digital bat ere patentatu zuten 1970ean, mugitzen ziren gutxieneko pieza batzuk erabiltzen zituena.

1970ean, LED pantaila zuen lehenengo eskumuturreko erloju digitala pilaka ekoiztu zuten, Hamilton Watch Company-k ekoitzitakoa. Erloju hori egin zuten aurreko bi urtekoa gogora ekarriz, konpainia berak Stanley Kubrick-en *2001:* *A Space Odyssey* (1968) filmaren erloju prototipo digitala sortu zuenean.

1970. hamarkadan zehar, hasi berri zen arren, erloju digitalen garapen handia egon zen, horrelako gailuen ospea etengabe handitzen joan zen urteetan zehar.

## Kanpo estekak
Pooko hondartza

**Pooko hondartza**, Asturias autonomia erkidegoko Llanes udalerrian dagoen hondartza bat da. 150 metro luze ditu.

Bertan Pooko uharteak daude.
Orratz (erlojua)

[thumb|Hamaikak markatzen dituzten orratzak [poltsikoko erloju batean]]
**Orratza** erlojuen esferaren erdian biratzean orduak, minutuak edo segundoak edo beste edozein argibide markatzen duten metalezko edo beste hainbat materialezko barratxo luze eta puntaduna da.

## Noranzkoa
*Erloju orratzen noranzkoa edo *erloju-orratzen kontra* (EOK)
*Erloju orratzen kontrako noranzkoa edo *erloju-orratzen arabera* (EOA)
Ignatius Farray

**Juan Ignacio Delgado Alemani** (Granadilla de Abona, Tenerife, 1973ko abenduaren 2a) **Ignatius Farray** goitizenez ezaguna komiko, bakarrizketalari, aktore, gidoilari eta abeslari espainiarra da.

## Biografia 
Bere izen artistikoak bi zati ditu. «Ignatius» institutuan izan zuen musikako irakasleak jarri zion izengoitia da. Izen hau Ergelen Batzarra eleberriko pertsonaia batean oinarritua dago, musika irakasleak zioenez Juan Ignaciok pertsonaia hori gogorarazten zion. «Farray» berriz bere aitaren bigarren abizena da.

Informazioaren zientzietan lizentziatua da. Bakarrizketaldi hauek beste hainbat komikoren eragina izan zuten, adibidez Faemino y Cansado bikote espainiarrarena edo Richard Pryor, Steve Martin, Andy Kaufman eta Lenny Bruce  Ostean La 2 kate publiko espainiarreko *Muchachada Nui* programan izan zen *El Espantajo Los Melones* pertsonaia antzezten. Honetaz gain Neox kateko *Museo Coconut* programaren eta *Involución* lehiaketaren parte izan zen.

2012an *El Fin de la Comedia* umore alternatibodun ikuskizuna plazaratu zuen. 2014ean Ignatius protagonistatzat zuen sitcom bat botatzen hasi ziren Comedy Central katean. Sitcom honek *El Fin de la Comedia* izena zuen, 2012an plazaraturiko ikuskizunaren izen berdina. 2017an sitcomaren bigarren denboraldia bota zuten kate berean. 2018an Nazioarteko Emmy Sarietarako izendatu zuten telesaila komedia kategorian.

2014. urtetik Cadena Ser irrati kateko *La Vida Moderna* saioko kide da David Broncano eta Quequé komikoekin batera. 2018an Ondas saria irabazi zuten irratsaio onenaren kategorian.

2015ean Álex de la Iglesia zinema zuzendari euskaldunaren *Mi gran noche* filma estreinatu zen. Filmeko gidoilarietako bat izan zen Ignatius eta aktore moduan ere egin zuen lan.

2016. urtean Roberto San Sebastián zinemagile euskaldunaren *La noche del Virgen* pelikulan agertu zen. Urte berdinean *La Vida Moderna*ko bere kide den David Broncanok #0 kate pribatuan aurkezten zuen *Loco Mundo* saiora batu zen. 2018an kate bereko La Resistencia saiora batu zen  eta *Petroleo* izeneko parodiazko musika taldea aurkeztu zuen.

2020an David Sainzek aurkezturiko *Parking Karaoke* saioan kolaborazioak egiten hasi zen. Urte berean *Vive como un mendigo. Baila como un rey*. deituriko liburu autobiografikoa argitaratu zuen.

## Polemikak 
Hainbat polemika izan ditu Ignatiusek. Polemika nagusiak, besteak beste, Arturo Pérez-Reverte idazle espainiarrarekin izaniko hika-mikak edo Juan Echanove aktorea twitter bidez iraindu izana dira.

## Kredituak 
## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ilargi-erloju

[eskuinera|thumb| Ilargi-erlojua [Queens' College (Cambridge)|Queens' College-n, Cambridge-n, ilargiaren faseko zuzenketen taula erakusten duena ]]
**Ilargi-erlojuak** eguzki-erlojuen antzeko piezak dira. ilargi-erloju oinarrizkoena, eguzki-erlojuaren berdina dena, ilbetearen gauean baino ez da zehatza. Gero, gauero, 48 minutuko atzerapen gehigarria gertatzen da (batez beste); ilargi betearen aurreko gau bakoitza, berriz, 49 minutu azkarragoa da (berriro ere batez beste), irakurtzeko argi nahikoa dagoela suposatuz. Beraz, aste bat ilargi betearen alde bakoitzean, ordu egokia baino 5 ordu eta 36 minutu lehenago edo beranduago irakurriko du ilargi-erlojuak. Ilargi-erloju aurreratuenek ordu egokia lortzeko kalkulu zehatzak erakusten dituzten grafikoak izan ditzakete, baita latitudea eta longitudea kontuan hartuta diseinatutako dialak ere.

Ilargi-erlojuak oso lotuta daude ilargiko lorezaintzarekin (gauez loratzen diren landareak) eta lorezaintzako liburu oso batzuk aipa ditzakete.
Bikinien hondartza

**Bikinien hondartza**, gaztelaniaz *playa de los Bikinis* edo *playa del Bikini*, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hirian dagoen hondartza bat da. 250 metroko luzera du.
Chaerea

***Chaerea*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko Chaerearen generoaren espezie bakarra da. Aljerian aurki daiteke. 

## Bibliografia 
* Simon, 1884: "Arachnides nouveaux d'Algérie". *Bulletin de la Société Zoologique de France*, 9.liburuki, 321-327 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
El Bocaleko hondartza

**El Bocaleko hondartza**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hirian dagoen hondartza bat da, Monte herrian. 200 metroko luzera du.

Isolatuta samar, autoz sar daiteke, eta, horretarako, aparkaleku txiki bat du. Gaur egun ez du harearik. Ozeanografikoaren ondoan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Informazio turistikoa.
El Camelloko hondartza

**El Camelloko hondartza**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hirian dagoen hondartza bat da. 200 metroko luzera du.
La Conchako hondartza (Santander)

**La Conchako hondartza**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hirian dagoen hondartza bat da. 250 metroko luzera du.

## Ikus gainera 
* Kontxako hondartza, Donostia, Euskal herria
La Maruca

**La Maruca hondartza**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hirian dagoen hondartza bat da. 400 metroko luzera du.

## Kirola 
* La Maruca Bandera: Arraun estropada.
* Club de Remo Amigos de La Maruca: Arraun elkartea.
Itsasoko Ama Birjinaren hondartza (Santander)

**Itsasoko Ama Birjinaren hondartza**, gaztelaniaz *Playa de la Virgen del Mar*, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hirian dagoen hondartza bat da, San Román de la Llanilla herrian. 400 metroko luzera du.

Virgen del Mar uhartea eta lur lehorra elkarlotzen ditu.
San Román de la Llanilla

**San Román de la Llanilla**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hiriburuan dagoen kostaldeko herri bat da. 2013ko erroldaren arabera 13.014 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Itsasoko Ama Birjinaren uhartea
* Itsasoko Ama Birjinaren baseliza
* Itsasoko Ama Birjinaren hondartza
Jakobstad

**Jakobstad** Hegoaldeko Finlandia probintziako herri eta munizipioa da, eta gaur egun 19.000 biztanle ditu gutxi gorabehera.
Arna (Trebiñu)

**Arna** Arabako herri desagertu bat da, gaur egungo Trebiñuko udalerriko lurretan kokatua. Agilu eta Axarte herrien artean zegoen eta Okina herriarekin muga egiten zuen.

## Historia 
Herriari buruz ezagutzen den lehen aipamena 1257. urtekoa da. Hieronimo Aznar Calahorrako eta La Calzadako gotzainak *Arna* izeneko herria aipatzen du Trebiñuko artzapez-barrutian.

1591ko Gaztelako herriguneen erroldan aipatzen da. 1733. urterako herria hutsik zegoen.

## Ondare galdua 
* *Santa Maria baseliza*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Escuadra hacia la muerte

***Escuadra hacia la muerte*** (Eskuadra heriotzaruntz) Alfonso Sastrek 1953ko martxoaren 13an taularatu zuen antzezlana da. Idazlearen lan ezagunetariko bat da.

## Historia 
1953ko martxoaren 13an Teatro Popular Universitario-TPU taldeak María Guerrero Antzokian antzeztu zuen baina hirrugarren errepresentazioan lana debekatuts izan zen. Zuzendaria Gustavo Pérez Puig izan zen eta aktoreak Adolfo Marsillach, Agustín González, Fernando Guillén, Félix Navarro, Juanjo Menéndez. Ordurako Alfonso Sastre ezaguna zen bere jarrera kritikoengatik. 1989 arte ez zen berriro ere antzeztu, orduan Antonio Malondaren zuzendaritzapean.

## Egitura 
Antzezlana bi ekitaldi ditu, sei eszenetan antolatuta.

## Argumentua 
Antzezlana Hirugarren Mundu Gerra hipotetikoan kokatzen. Bost gizonen eskuadara bat, **Gobán kabuak** zuzenduta abandoardira bidalia izan da erretagoardian etsaien erasoetaz informatzeko. Soldaduek ez dute militar-arimarik eta mozkortu egiten dira; orduan, handik bizirik irtetzeko benetako oztopo gisa ikusten duten Gobán hiltzen dute. Une horretatik aurrera bost soldaduek, datozena ikusita, aurrera ateratzeko bideak aztertzen dituzte eta, azkenean, bide desberdinak hartuko dituzte: Pedro hilketa aitortuko duela dio; Adolfo ez dago ados eta prest dago Pedro hiltzeko bizirik ateratzeagatik; Andresek nahiago dugu etsaiengana igarotzea; Javier bere buruaz beste egingo du.

## Bibliografia 
* Alfonso Sastre (1957): *Escuadra hacia la muerte*, Madril: Alfil argitaletxea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[TVE(https://eu.wikipedia.org/wiki/TVE)k 2006an zabaldutako bertsioa.]
* :Lanaren gaineko informazioa Teatro Circo webgunean.
Vidiago

'''''', Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Llanes udalerrian dagoen parrokia eta herri bat da. 100 biztanle inguru ditu.

## Ondarea 
* Peña Túko idoloa
* Vidiagoko hondartza
Posada de Llanes

**Posada de Llanes**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Llanes udalerrian dagoen parrokia bat da. 1.914 biztanle dauzka.
Lledíes

'''''', , Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Llanes udalerrian dagoen herri bat da. 

2008ko erroldaren arabera 223 biztanle zituen.
Peña Túko idoloa

**Peña Túko idoloa**,  eta , Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Vidiago parrokian dagoen harkaitz bat da, Llanes udalerrian.

Harkaitzean Neolito aroko margo eta grabatuak daude.
Gemma Sanginés

**Gemma Sanginés Saiz** (Bilbo, Bizkaia, 1970eko uztailaren 6a) psikologoa da. Psikologo klinikoa eta kirol arlokoa. Hizkuntz ohituretan espezializatua. 2006tik hiztunak ahalduntzeko TELP tailerrak emateagatik da ezaguna Euskal Herrian. ''Sortir de l'armari lingüístic, Una guia de conducta per a viure en català* liburua argitaratu zuen 2010ean Ferran Suayrekin batera, eta Castelloko (Valentzia, Herrialde Katalanak) hizkuntz eskolan euskara irakasle dihardu.

## Biografia 
### Euskalduntze prozesua 
Gemma Bilbon jaio zen euskaraz ez zekien familia batean. Ikasketak A ereduan egin zituen. 17 urterekin AEKn matrikulatzea erabaki zuen, euskara ikasteko. 20 urte bete arte hainbat ikastaro eta barnetegi bat egin zituen, maila onargarria lortuz. Halere, euskaraz aritzeko gogoa izan arren, aukera gutxi izaten zuen. Mendizalea izanik mendira joateko hiritik irteten zenean beti saiatzen zen herrietan praktikan jartzen zekien euskara apurra. Salamancara ikastera joan arte jarraitu zuen euskara ikasten. Ondoren, Valentziara bizitzera joan eta alabak jaio zirenean pentsatu zuen haiekin euskaraz nahi nuela hitz egin. Orain hizkuntza oporrak egiten ditu eta urteoro Euskal Herrira etortzen dira uda garaian.

### TELP tailerrak 
2006tik hiztunak ahalduntzeko TELP tailerrak, Hizkuntza Aktibismo Tailerrak, emateagatik da, besteak beste, ezaguna Euskal Herrian. TELP tailerren helburua lehen hitza euskaraz botatzen ausartzeko baliabide askatzaileez jabetzea da, konplexuak hankaz gora igorriz, eta euskararen erabilpenaren zama partekatzen ikasiz, aldeko espazioak eta jarrerak irabazteko.

Hizkuntz gutxituen hiztunen artean dagoen autoestimua hobetzea. Hizkuntza gutxituen hiztunak askotan urpekariak bezalakoak dira: ur-azalaren azpian geratzen dira eta soilik eremu ziurretan irteten dira azalera. Modu berean erantzungo zaiela ziur daudenean baino ez dute hitz egiten katalanez edo euskaraz .Egoera hori gainditzen ikastea da TELP tailerren helburuetariko bat.

### Hitzaldiak 
* Hainbat hitzaldi emana da euskararen erabileraz eta transmisioaz.

## Lanak 
* *Sortir de l'armari lingüístic, Una guia de conducta per a viure en català* (2010) Ferran Suayrekin elkarlanean.
* *Portaera asertiboaren hautematea.''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gemma Sangines, "Prakikatu eta bizi jardunaldia 2016"
* Gemma Sanginés. Twitter
Torre Santa

**Torre Santa** edo **Peña Santa**, Espainiako Leongo probintzian dagoen mendi bat da, Europako mendietan. 2.596 metroko garaiera du.
Torre de Santa María (Europako Mendiak)

**Torre de Santa María**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Cangues d'Onís udalerrian dagoen mendi bat da, Europako mendietan. 2.486 metroko garaiera du.
Arna (argipena)

**Arna** izenak hainbat adiera ditu:

## Toponimoak 
### Euskal Herrian 
#### Populazioak 
* **Arna**, Arabako herri desagertua,  Trebiñu udalerrian.

#### Mendiak 
* **Arna**, **Oderiaga** edo **Odoriaga**, Bizkaiko mendia, Orozko udalerrian.

### Estatu Batuetan 
* **Arna**, Minnesotako udalerria, Pine konderrian.

### Grezian 
* **Arna**, Lakoniako herria, Esparta udalerrian.

### Indian 
* **Arna**, Maharashtra estatuko ibaia.

### Italian 
* **Arna**, Umbriako frakzioa, Perugia udalerrian.

### Norvegian 
#### Populazioak 
* **Arna**, Vestlandeko borougha, Bergen udalerrian.
* **Indre Arna**, Vestlandeko populazioa, Arna boroughan.
* **Ytre Arna**, Vestlandeko populazioa, Arna boroughan.

#### Tren geltokiak 
* **Arna**, Vestlandeko geltokia, Bergen udalerrian.

## Pertsonak 
* **Arna Wendell Bontemps** (1902–1973), Alexandrian jaiotako afro-amerikar poeta, eleberri idazle eta liburuzain estatubatuarra. Harlemgo Pizkundearen partaidea.
* **Arna Högdahl** (1894-1963), Helsinkin jaiotako aktore finlandiarra.
* **Arna Magnea Danks** (1970-), aktore, zuzendari eta giza eskubideen aldeko aktibista islandiarra.
* **Arna Mer-Khamis** (1929–1995), Rosh Pinnan jaiotako juduar politikari eta giza eskubideen aldeko aktibista israeldarra.
* **Arna Schram** (1968-2022), Reykjaviken jaiotako kazetari islandiarra.
* **Arna Selznick** (?-), animatzaile, filmetako zuzendari eta artista kanadiarra.
* **Arna Sigríður Albertsdóttir** (1990-), Ísafjörðurren jaiotako txirrindulari paralinpiko islandiarra.
* **Arna Sif Ásgrímsdóttir** (1992-), Akureyrin jaiotako islandiar selekzioaren futbol jokalaria.
* **Arna Sif Pálsdóttir** (1988-), Heimaeyn jaiotako islandiar selekzioaren eskubaloi jokalaria.
***Arna Toktagan** (1986-), Almatyn jaiotako igeriketa sinkronizatuko igerilari kazakhstandarra.
* **Arna Vågen** (1905–2005), misiolari eta politikari norvegiarra.
* **Arna Ýr Jónsdóttir** (1995-), Kópavogurren jaiotako modelo eta pertika jauzilari islandiarra.
* **Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir** (1990-), Reykjaviken jaiotako politikari islandiarra.
* **Egehan Arna** (1997-), Kadıköyn jaiotako saskibaloi jokalari turkiarra.
* **Lissy Arna** (1900–1964), Berlinen jaiotako filmetako aktore alemaniarra.
* **Þórunn Arna Kristjánsdóttir** (1983-), Ísafjörðurren jaiotako aktore eta abeslari islandiarra.

## Beste batzuk 
* **Alfa Romeo Arna**, Alfa Romeo automobil ekoizlearen auto modeloa.
* **Ärna Aire Basea**, Suediako aire basea, Uppsalaren ipar mendebaldean.
* **Fly Arna**, edo **Armenian National Airlines**, Armeniako nazioarteko airelinea da.

## Kanpo estekak
Torre de Cebolleda III

'''''', Espainiako Asturias autonomia erkidegoan dagoen mendi bat da, Europako mendietan. 2.445 metroko garaiera du.
Aguja Alpino

'''''', Espainiako Leongo probintzia eta Asturiasko mugan dagoen mendi bat da, Europako mendietan. 2.438 metroko garaiera du.
Caresko ibilbidea

**Caresko ibilbidea** edo **PR-PNPE 3**, Espainiako Europako Mendietan dagoen ibilbide labur bat da, Leóngo probintzia eta Asturias artean. Cares ibaiaren arroila igarotzen du, Posada de Valdeón leondar udalerritik abiatu, Caín de Valdeón herria pasatu eta Poncebos asturiar herrian amaitzeko. Antzina, herri hauen arteko komunikabide bakarra zen.
Ordiales

**Ordiales**, Europako Mendietako kokaleku bat da, Cornión mendikatean. Administratiboki Asturiasko Amieva udalerriaren lursailetan dago.

Eremurik garaienean, Angón haranaren alboan eta Pongako mendilerrora begira, Ordialesko behatokia dago. Behatoki honetan 1949tik Pedro Pidal y Bernaldo de Quirós (1870-1941), Asturiasko Villaviciosako markesa lurperatua dago, Gregorio Pérez “El Cainejo” artzainarekin batera Naranjo de Bulnes mendia igo zuten lehenbiziko pertsonak. Markesa, gainera, Europako Mendietako parke nazionalaren sorreraren bultzatzailea izan zen. Behatokia 1.691 metroko garaieran dago.
Cornión

**Cornión mendikatea** edo **Mendebaldeko mendikatea**, Espainiako Asturias eta Leóngo probintziaren artean hedatzen den mendikate bat da, eta Europako Mendiak osatzen dituzten hiru mendikateetako bat. Beste biak Urrieles mendikatea eta Ándara mendikatea dira.
Ándara mendikatea

**Ándarako mendikatea** edo **Ekialdeko Mendikatea**, Espainiako Asturias eta Kantabriaren artean hedatzen den mendikate bat da, eta Europako Mendiak osatzen dituzten hiru mendikateetako bat. Beste biak Cornión mendikatea eta Urrieles mendikatea dira.
Arrantzale Auzoa (Santander)

**Arrantzale Auzoa** edo **Sotilezako Arrantzale Herria**, gaztelaniaz *Barrio Pesquero* edo *Poblado Pesquero de Sotileza* Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hiriburuan dagoen auzo bat da.
Castilla-Hermida

'''''', Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hiriburuan dagoen auzo bat da. Hiriko auzo populatuenetakoa da, 35.000 eta 50.000 biztanle artean baidauzka.
Ciriego

'''''', Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hiriburuan dagoen eremu bat da, San Román de la Llanilla herrian.
Les Arriondes

'***, gaztelaniaz **Arriondas*', Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Parres udalerrian dagoen parrokia bat da. 2017ko erroldaren arabera 3.205 biztanle zituen.
Puertochico

'*** edo **Puerto Chico*', Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hiriburuan dagoen auzo bat da. Kale batzuekin batera izen bereko kirol-portua dago.
La Albericia

'''''', Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hiriburuan dagoen auzo bat da.

Bertan, Racing de Santander futbol taldearen entrenamendurako Nando Yosu instalakuntzak daude.
Armatía de Riba

'''''', Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Oviedo hiriburuan dagoen auzo bat da, Olloniego parrokian. 2004ko erroldaren arabera 15 biztanle zituen.
Buenavista (Oviedo)

**Buenavista**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Oviedo hiriburuan dagoen auzo bat da, El Cristo eta Buenavista barrutian. 2013ko erroldaren arabera 8.691 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Colloto

'***, asturieraz **Cualloto*', Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Oviedo hiriburuan dagoen auzo bat da. 4.066 biztanle ditu.
La Florida (Oviedo)

**La Florida**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Oviedo hiriburuan dagoen auzo bat da. 2013ko erroldaren arabera 7.394 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
* :La Florida auzo elkartea.
El Rancho (Oviedo)

**El Rancho**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Oviedo hiriburuan dagoen auzo bat da.

## Historia 
Guillén Lafuerza herriko etxebizitza sozialen kolonia gisa sortu zen. Solairu bakarreko etxebizitzak dira, 1943an eraikiak César Guillén Lafuerza gobernadore zibilak eta Aspe eta Vaamondeko gobernadore militarrak langileentzat eskatuta, eta 1945ean inauguratuak Colonia Guillén Lafuerza izenarekin. 2011n auzoko alkatea Eliseo de la Lama Herrero zen. Auzoan bizi izan zen pertsonaia ezagun bat Emilia García Fernández izan zen, Oviedoko La Pixarra ezizenez ezaguna, Santa María de Piedramuelle kirol-barrutiari izena ematen diona.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak