Lisbetha Olsdotter

**Lisbetha Olsdotter** (Suedia, XVII. mendea – Stockholm, Suedia, 1679ko azaroa) emakumea izan zen eta exekutatua izan zen, gizon jantzi, soldadu gisa zerbitzatu eta emakume batekin ezkondu ostean.

1679. urteko urriaren 24an, Svea Hovrätt-ek karguak aurkeztu ziren Stockholmen, aurretik Långhundra Häradsting-eko auzitegian planteatu zirenak. Ustez, Lisbetha Olsdotter izatez Östunako (Långhundra Härad-eko parrokia) Tysslinge torp-ekoa izango zen.

## Epaiketa 
### Gertaera 
Olsdotterrek etxetik ihes egin zuen senarra eta seme-alabak utzita. Dokumentuen arabera, soldadu baten alargunak, Sarak, hasiera batean gizonez janztea aholkatu zion, alargun bizi bat, Maria, seduzitzeko.

1678. urtean, Jon Persson herrialdeko administratzailearen Albyko (Botkyrka) etxeko zerbitzaria zen, Mats Ersson izen faltsuarekin. Erik Persson Arnelii marinel maisuaren laguntzaz, zeinek bazekien emakumea zela, soldadu sartu zen, eta Arneliiri bere soldataren zati bat eman zion laguntza eta isiltasuna eskertzeko.

Ariketa militar guztietan presente egon zen eta soldadu betebehar guztiak bete zituen, eta eliza luteranoaren zeremonia tradizional guztien arabera, Kerstin Ersdotter neskamearekin ezkondu zen. Ezkondu ostean, hala ere, Kerstin Ersdotterrek bere mutil-lagunaren benetako generoa aurkitu zuen, eta Lisbetha Olsdotter salatu zuen agintarien aurrean.

### Karguak 
Olsdotter auzitara eraman zuten hainbat kargu larrirengatik:

* Senarra eta seme-alabak abandonatzea;
* Gizon jantziak eramatea, Biblian debekatuta zegoena, eta iruzur sekularraren delitua, gizon izan nahi izatearren;
* Bigamia, Kerstinekin ezkondu zenean, bazuen senar bat;
* Homosexuala izatea, eta ezkontzaren egintza santua barregarri uztea sexu bereko norbaitekin ezkontzeagatik;
* Lapurreta, soldadu izateagatik soldata jasotzeagatik;
* Iruzurra, egiteko gai ez zen lanbide bat hartzeagatik.

### Exekuzioa 
Olsdotter 1655. urteko erlijio aktaren legearen pean egindako karguen errudun epaitua izan zen: bere generoa intentzio osoz "mutilatzeagatik", baita "Jainkoari eta Jainkoaren Ordenari iseka egiteagatik", eta agintariak eta bere "kide kristauak" engainatzeagatik gizon baten itxurak eginda. Lepoa moztuta hil zuten. Berarekin ezkondu zen emakumeak, Kerstin Ersdotterrek, beste edozein pertsona bezain engainatua izan zela aldarrikatu zuen, eta hortaz delituaren biktima bezala epaitua izan zela, konplize baino gehiago. 

Lagundu zioten Sara eta Arnelii ere atxilotu zituzten. Kasua, hala ere, hain zen ezohikoa, ezen epaia herrialdeko errege-auzitegi gorenak berretsi baitzuen lehenengo.

Errege Auzitegiak azaroaren 12an berretsi zuen epaia, eta erlijioaren begietara zer bekatu egin zuen argitzeko agindu zien apaizei. Auzitegiak Lisbetha Olsdotter gizonez jantzita joatea erabaki zuen, baina emakumezkoentzako kapela batekin. 1679. urtean Stockholmeko Hötorget-en burua moztu zioten.

## Suediako historian zehar 
XVI. mendearen amaieratik XIX. mendearen hasierara arte, Suediako historia militarrean hainbat kasu ezagun izan ziren, gizonez borrokan aritu zirenak, batez ere XVIII. mendearen hasieran. Kasurik ospetsuena Ulrika Eleonora Stalhammarrena izan zen 1728. urtean. Iparraldeko Gerra Handian zerbitzatu zuen eta azotatu egin zuten, baina gizon-arropak janzten jarraitu zuen 1740. urteko hamarkadara arte, Stockholmeko kaleetan "Zaldizkoa" izenez zen ezaguna; Maria Johansdotter, 1706. urtean Stockholmen epaitu zutena gizonez jantzi eta parrokiako langile gisa zerbitzatzeagatik, zortzi eguneko espetxe-zigorra ezarri zioten, eta gero aske utzi zuten. Lisbetha Olsdotterrekin ez bezala, kasu horietako gehienak ez ziren gauzatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak