Flatpak

**Flatpak**, **xdg-app** gisa ezagutzen zena 2016ko maiatzera arte, GNU/Linuxen mahaigaineko inguruneetarako aplikazioak instalatu, administratu eta birtualizatzeko utilitate bat da. Utilitate honek prozesuak isolatzeko ingurune bat eskaintzen du, Bubblewrap izenekoa, non erabiltzaileek aplikazio isolatuak exekutatu baititzakete sistematik kanpo. Gnu/Linux-en banaketarekin edo bertsioarekin zerikusirik ez duten aplikazioak instalatzeko modua da Flatpak. Erabiltzen duten aplikazioek erabiltzailearen baimena behar dute hardware-gailuak kontrolatzeko edo erabiltzailearen fitxategietara sartzeko, hala nola bluetootha, soinua, sarea eta fitxategiak.

## Historia 
Lennart Pöttering software libreko programatzaile alemaniarrak proposatu zuen ideia 2013an, eta 2014. urtean artikulu bat argitaratu zuen horri buruz. Freedesktop.org proiektuaren zati gisa garatu zen (lehen X Desktop Group edo XDG izenez ezagutzen zena), eta hasieran *xdg-app* deitu zitzaion. Freedesktop.org zerbitzaria Flatpak proiektuaren etxea da.

Flatpak eta xdg-app gauza bera dira; izena aldatu egin zen, garatzaileek xdg-appek baino erakargarritasun handiagoa zuelakoan. Orduan, Flatpak-en jaurtiketa formalaren parte gisa erabiltzeko prest zegoela, izen eskuragarriagoa aukeratzea erabaki zen.

2019ko abenduan, 22 banaketek jasaten dute.

Hona hemen, besteak beste, Flatpak lehenespenez instalatuta duten banaketen zerrenda:

* CentOS
* Clear Linux
* elementary OS
* Endless OS
* Fedora Workstation
* Fedora Silverblue
* Linux Mint
* Pop! OS
* PureOS
* Ubuntu MATE
* Zorin OS

## Teknologia 
Flatpak teknologiak bere sortzaileak, Alexander Larsson-ek, ikasitako ikasgai asko biltzen ditu, Linux idazmahaiaren garatzaile gisa eta Red Hat barruan edukiontzien teknologietan lanean eman ondoren. Gaur egun dauden teknologietan oinarritzen da, hala nola, cgroups-etan, izenen espazioetan, Linux nukleoko lotura- eta sekkonpas-muntaketetan, Project Atomic-en OSTree-n eta Open Container Initiative-k garatutako OCI formatuan. Teknologia berriak ere sortu ditu, hala nola Bubblewrap, Flatpak eta Project Atomic-en artean partekatzen dena.

Mahaigaineko saio batean exekutatzeko diseinatuta dago Flatpak, eta ez da konbinazio ona zerbitzari batentzat.

Baliteke Flatpak aplikazioak beste modu batera paketatuta dauden aplikazioekin batera egotea sistema berean.

## Aplikazioak 
Flatpak paketeak daude, ofizialak edo hirugarrenek garatuak, ehunka aplikaziotarako. Horien artean ezagunenak daude: LibreOffice, VLC, Gimp, Inkscape, Blender, Darktable, Krita, Audacity, FileZilla, MonoDevelopop aplikazioak flathub.org-en daude eskuragarri. Bulegoko eta jokoetako aplikazio osagarriak ere badaude. Aplikazio horien bertsioak azkar eguneratzen dira azken bertsioetara. Horrek aukera ematen du, adibidez, azken bertsioak beren bertsioen eguneratze-zikloak mantsoagoak dituzten banaketetan instalatzeko, eta, gainera, ez da beharrezkoa aplikazio bakoitzaren bertsioak eta eguneratzeak banaketa bakoitzari egokitzea.

## Agindu ohikoenak 
Egiaztatu instalatutako Flatpak bertsioa:
 flatpak --version
Flathub biltegia gaitu:
 flatpak remote-add --if-not-exists flathub 
Aplikazioak instalatu (adibidez, Spotify):
 flatpak install flathub com.spotify.Client
Aplikazioak exekutatzea:
 flatpak run com.spotify.Client
Instalatutako aplikazioen zerrenda egin:
 flatpak list
Instalatutako aplikazioen zerrenda bakarrik egin, ez exekuzio-inguruneena:
 flatpak list --app
Biltegian dauden aplikazioen zerrenda bakarrik egin:
 flatpak remote-ls --app
Eguneratu aplikazio guztiak:
 flatpak update
Aplikazio espezifiko bat eguneratu:
 flatpak update com.spotify.Client
Aplikazio baten xehetasunak ikusi:
 flatpak info com.spotify.Client
Instalatutako aplikazio bat ezabatu:
 flatpak uninstall com.spotify.Client
Flatpak instalazio bat konpontzea:
 flatpak repair
Erabili gabeko exekuzio-inguruneak ezabatzea: 
 flatpak uninstall --unused
Ezabatu aplikazio guztiak:
 Flatpak uninstall --all

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak