open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Charles Stewart Parnell

**Charles Stewart Parnell** (1846ko ekainaren 27a, Avondale,Wicklowko konderria &ndash; 1891ko urriaren 6a, Brighton) irlandar politikari nazionalista eta Irlandako Alderdi Parlamentarioaren sortzailea izan zen. Bizi zela *Koroarik gabeko Irlandako erregea* ezizenaz ere ezaguna egin zen. Ingeles jatorriko familia protestante bateko semea zen, baina bera irlandarren alde borrokatu zen.

## Biografia 
Aita lurjabe anglo-irlandar eta ama estatubatuar baten semea izan zen. Ziur aski Daniel O'Connellekin batera XIX. mendeko irlandar nazionalismoaren pertsonaiarik garrantzitsuenetakoa izan zen.

1874. urtean Parlamentuko Behe Ganberan sartu ondoren, Home Rule League alderdi autonomistaren buruzagi izendatu zuten. Diziplina zorrotza ezarri zuen alderdian, eta bitartekari-lanak egin zituen kontserbadoreen eta liberalen artean. Irlandarentzako autogobernua eta Home Rule legearen aldekoa izan zen, 1875. urtetik aurrera Erresuma Batuko Komunen Ganberan Meatheko konderria ordezkatu zuen. 1877. urtetik aurrera Irlandako Lurraren Ligaren presidentea izan zen, erakunde horretan ari zela britainiar agintarien aurkako taktika eragozleak hobetu zituen.

1879. urtean Irish Land League, Nekazarien Ligako lehendakari izendatu zuten, eta nekazarien matxinada zapaltzeko 1880. urtean ezarritako legearen aurka borrokatu zen, baina porrot egin zuen. 1881ean kartzelan sartu zuten, Kilmainhamen. Kartzelan zegoela, liberalen buruzagiak, Gladstonek, proposaturiko ituna sinatu zuen (Kilmainham Treaty), eta aske utzi zuten; horren arabera, nekazarien matxinada geldiarazteko ardura hartu zuen Parnellek, Ingalaterrako gobernuaren eskaintza batzuen truke.

Handik gutxira, Irlandarako idazkari ingelesa hil zuten Phoenix Parken (1882); atentatu horrek britainiarrengan sorrarazi zuen haserreak kalte handia egin zion Parnellen politikari, eta zapalkuntza-lege berrietarako bidea erraztu zuen. 1887an, Parnell atentatuaren egileekin lotzen zuten dokumentu batzuk argitaratu zituen *Times* egunkariak; epaitegian, egozten zioten guztia gezurra zela frogatu ahal izan zuen. Horrek britainiarren iritzia aldatu, eta garaipena gertatu zen Home Rule Partyrentzat. Familiako arazo batek amaiera eman zion Parnellen politika-ibilbideari: bere lankide baten emaztearekin harremanak zituela eta, dibortzio-prozesu bat bideratu zen, eta Parnell errudun atera zen (1890). Gladstonek eta Alderdi Liberal osoak Parnellekin zituen harremanak eten egin zituen, eta Irlandako Elizak gogor gaitzetsi zuen; bere alderdiaren gehiengoa ere aurka jarri zitzaion. Handik gutxira hil zen.

## Erreferentziak
Valladolideko katedrala

**Valladolideko Jasokundeko Gure Amaren Katedrala** () Espainiako Gaztela eta Leon autonomia erkidegoko Valladolid hiriko katedrala da. 1589-1668 bitartean eraiki zen, Juan de Herrera arkitektoak diseinatu zuelarik.

## Iruditegia 

Irudi:Valladolid torrecatedral 02 lou.jpg|Dorrea.
Irudi:Valladolid (España), Catedral. Vista desde los pies.JPG|Barnealdea.
Irudi:Catedral02010b.jpg|Irudi birtuala.

## Kanpo estekak 
* Valladolideko katedralaren webgunea
Brunswick-Lüneburgeko Hauteslerria

**Brunswick-Lüneburgeko Hauteslerria** —**Hannoverko Hauteslerria** izenaz ere ezaguna— Ipar Alemaniako antzinako estatua izan zen, Behe-Saxoniako hegoaldean zegoena. Germaniako Erromatar Inperio Santuko bederatzigarren hauteslerria zen.

## Historia 
Hasieran, germaniar herriak bizi izan ziren han; gero, saxoien aginpidean Brunswick dukerriaren barne gertatu zen. Brunswick etxekoen artean banatuta zeuden lurraldeak Ernesto Augustok batu zituen XVII. mendearen bukaeran, eta Hannover hiriburu ezarri. Jakobo I.a Estuardoren alaba Sofiarekin ezkondurik, Jorje Luis haien semea Britainia Handiko errege izatera iritsi zen.

Halatan, 1714tik 1837ra Hannoverko hauteslea eta Britainia Handiko erregea pertsona bera izango zen. Garai hori aurrerapen eta oparotasun aldia izan zen Hannoverrentzat, Zazpi Urteko Gerra eta Napoleonen okupazioa jasan behar izan bazituen ere. 1814an erreinu bihurtu zen. 1837an, Gilen IV.a hiltzean, haren alaba Viktoria erreginak ezin izan zuen Hannoverko erregetza beretu, lege salikoa zela eta. Prusiaren eta Austriaren arteko gatazkan, bigarrenaren alde jardun zuen. Prusiako probintzia bihurturik, betiere Prusiaren kontrako oposizioaren gunea izan zen. Egun Behe Saxoniako *land*eko zatia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barthélemy de Laffemas

**Barthélemy de Laffemas** (Beausemblant, Dofinerria, 1545 &ndash; Paris, 1612) frantziar ekonomista izan zen, Isaac de Laffemasen aita.

## Bizitza 
Dofinerriko familia higanot apal batean jaio zen eta zuen ikasketarik egin. Bizi osoan Henrike Nafarroakoaren zerbitzaria izan zen. Henrike 1589an Frantziako errege bihurtu zenetik, Laffemasek gero eta ardura handiagoko karguak izan zituen. 1601ean merkataritza kontrolatzaile nagusi eta Merkataritza batzordeko buru izendatua izan zen, eta erregea hil arte kargu horietan jarraitu zuen. Merkantilismoaren jarraitzailea izan zen. Merkataritza eta manufaktura fabrikak sustatu zituen eta zetarraren hazkuntza zabaltzen saiatu zen. Henrike IV.a hil zelarik, bizitza publikotik erretiratu zen. 1612 aldean Parisen hil zen. Colbertek Laffemasen ideia nagusiak jaso zituen.

## Erreferentziak
Palentziako katedrala

**Palentziako katedrala** edo **Palentziako San Antolin Hiri Katedral Basilika Eliza Santua** (gaztelaniaz *Santa iglesia catedral basílica metropolitana de san Antolín*) Espainiako Gaztela eta Leon autonomia erkidegoko Palentzia hirian dagoen katedral bat da. XIV. - XVI. mendeen| artean eraikiza izan zen eta gotiko estilokoa da.

## Iruditegia 

Irudi:Puerta del Obispo.JPG|Apezpikuen ataria.
Irudi:Ábside catedral de Palencia.JPG|Absidea.
Irudi:Nave central Catedral de Palencia.JPG|Barnealdea.
Irudi:Palencia - Catedral 90 - retablo mayor.JPG|Erretaula.

## Kanpo estekak 
*:Bideoa Youtuben.
Azpikontratazio

**Azpikontratazio**a edo **azpitratatze**a enpresa bati dagozkion funtzio nahiz jarduera zenbait beste enpresa bati esleitzeari deritzo, kontratu baten bitartez. Azpikontratazioaren arrazoiak anitz izan daitezke, hala nola enpresak azpikontratatutako jarduerak burutzeko beharrezkoa den egitura ez izatea, kostuak murriztea nahiz jarduera eta funtzio errentagarriagoetan zentratzea. Langileek eta sindikatuek, ordea, maiz salatzen duten praktika da, azpikontratatzen duen enpresan lanpostuen murrizketa ekarri eta azpikontratua duen enpresaren kasuan langileen prekarizazioa gertatu ohi delako, azpikontratuak aldi baterako soilik izaten baitira.

Abantailak:
* Lan malgutasuna.
* Espezializazioa.
* Kostuetan aurreztea.
* Baliabideen eskuragarritasuna.

Desabantailak:
* Horniketa-enpresa desegokia aukeratzea.
* Enpresa hori lehiakide bihur daiteke eta ikerketak edo informazioa enpresaz kanpo geratzea.
* Lanpostuak gal daitezke, enpresak espresuki horretarako kontratatzen ez baditu.
* Enpresa nagusiko langileen kaleratzea.
* Enpresa nagusiak lanaren gaineko kontrola galtzen du, azpikontrataren mesede.
* Deslokalizazioa, lana atzerrira eramatea.

Azpikontratazio taktikoa eta estrategikoa:
* Taktikoa: betebehar sinpleak (segurtasuna, mantentze-lanak, garbiketa, etab.).
* Estrategikoa: azpikontratarekiko harremana estuagoa izan behar du (bezeroentzako kalitatea hobetzeko, lehiakortasuna handitzeko).

## Kanpo estekak 
* Azpikontratazioa, Gizapedian.
Opel

**Opel** edo **Adam Opel AG** Alemaniako automobilgintza enpresa bat da. Egoitza nagusia Hessen estatuko Rüsselsheim udalerrian du. General Motors estatubatuar automobilgintza enpresaren barnean dago. 1861. urtean Adam Opel ingeniariak sortu zuen.

## Kanpo estekak 
* Opel enpresaren webgunea
Arrobitxulo

**Arrobitxulo** Astigarragako auzo bat da (Gipuzkoa). Auzo zaharra izan arren, 2005 garren urtean handitzen hasi ziren. Ergobia auzoa eta Astigarragako erdialdearen artean dago kokatuta eta 2011. urtetik, bertako jaiak ospatzen dira urrian.

## Kanpo estekak
William Hanna

**William Denby Hanna** (Melrose, 1910eko uztailaren 14a&nbsp;– Hollywood, 2001eko martxoaren 22a) estatubatuar animatzaile, zuzendari eta ekoizlea izan zen.

1937an Metro-Goldwyn-Mayerrerako lan egiten ari zela, Hannak Joseph Barberarekin bat egin eta *Tom eta Jerry* ekoiztu zuten. 1957an Hanna-Barbera estudioa sortu zuen, *Harriketarrak*, *Huckleberry Hound*, *Jetsondarrak*, *Scooby-Doo*, *Pottokiak* edota *Yogi Hartza* bezalako telesailak sortu zituena. Nahiz eta 1967an Taft Broadcastingari estudioa saldu, 1991ra arte zuzendaria izateari ekin zion.

Hannak eta Barberak zazpi Oscar eta zortzi Emmy irabazi zituzten.
Bantry

**Bantry** (irlanderaz *Beanntraí*), Irlandako hego-mendebaldean dagoen Cork konderriko udalerri bat da. West Cork eskualdean kokatzen da.

## Ondarea 
* Bantry etxea

## Mitologia 
Kondairaren arabera VI. mendean San Brendan Nabigatzailea leku honetatik itsasoratu eta ameriketara itsasoz iritsi zen lehenbiziko europarra izan omen zen.

## Iruditegia 

Irudi:Street In Bantry.JPG|Herrigunea.
Irudi:Bantry town centre - geograph.org.uk - 3612.jpg|Plaza nagusia.
Irudi:BantryGraveyardAndBay.jpg|Hilerria eta badia.
Irudi:Bantry Harbour 2009 09 09.jpg|Portua.

## Kanpo estekak 
* Bantry udalerriko udal webgunea
Adingabearen emantzipazio

**Adingabearen emantzipazioa** adingabe batek gaitasun juridiko osoa lortzea da. Emantzipazio mota hori, oro har, adinez nagusia ez den pertsona bat bere gurasoen etxetik joaten denean gertatzen da.

## Adingabearen emantzipazioa, Espainiako zuzenbidean 
Garai batean emantzipazio ugari egiten zen, gaur egun ostera, askoz ere emantzipazio gutxiago eskatzen dira. Adingabeen emantzipazioaren murrizketa horren atzean adin nagusitasuna murriztea (zeina lehenik 20 urtetan, ondoren 25 urtetan, geroago 23 urtetan, beranduago 21 urtetan eta azkenik 18 urtetan ezarri zen) eta adinez nagusia ez denaren eskumenen aitortza zabalagoa daude. Gaur egun, hamasei urtetik gorako pertsonek autonomia zabala dute bai eremu pertsonalean bai ondare alorreko eremuan.

## Kanpo estekak
Kinsale

**Kinsale** (irlanderaz *Cionn tSáile*), Irlandako hego-mendebaldeko Corkeko konderrian dagoen udalerri bat da, hain zuzen ere West Cork eskualdea eta Bandon ibaiaren itsasadarran kokatua dago. 4.893 biztanle ditu (2011), herrian bertan 2.198 baino bizi ez badira ere, gainontzekoak inguruko landa eremuan. Irlandar nahiz atzerritarrentzako turismogune ohikoa da, bertan jatetxe, golf zelai eta itsas kirol instalakuntza ugari daudelarik.

## Historia 
1601-1602 bitartean Kinsaleko gudua jazo zen, bertan espainiarrak (irlandarren aliatuak) eta britainiarrak borrokatu ziren. Azken hauek irabazi zuten. 1677an britainiarrek Charles Fort gotorlekua eraiki zuten herritik 3 kilometrotara, Kinsaleko kaia babestu asmoz. Aurrez, 1602an, James's Fort altxatua bazegoen badiaren beste aldean.

Frantziar edo espainiar itsasuntziek Kinsalera sartzeko aukerarik izan ez zezaten gotorleku bien artean kate erraldoi bat lotu zuten etsaia inguratzean urpean katea teinkatu eta ontziak geldiarazteko.

Itsagintzarekin loturiko beste gertaera bat ere izan zen Kinsaleko badian, izan ere 1915eko maiatzaren 7an alemaniarren *U-Boot* urpekuntzi batek RMS Lusitania erasotu eta urperatu zuen. Bizirik atera zirenak Kinsalera iritsi ziren eta berreskuratutako gorpuak bertako epaitegian izan ziren.

## Ondasun nabarmenak 
Herria bera ederra da, etxe koloretsuzko kale estuek osatzen baitute, denak dendaz eta jatetxez josita daudelarik. Aipagarria da besteak beste **Main Street**.
* **Charles Fort** eta '''James's Fort** gotorlekuak.
* **Desmond gaztelua:** 1500 inguruan eraikia.
* **San Multose eliza.**
* **Old Market House:''' antzinako epaitegia gaur egun museoa da.

## Ekologia 
2005ean Kinsale izan zen Trantsizio herria proiektua abiarazi zuen lehen herria mundu mailan. Rob Hopkins izan zen proiektua proposatu zuena, bertan herritarrei ematen zaie aldaketa klimatikoaren eta petrolioaren gailurrari eusteko kontrola. Herritarrek erabakitzen dituzte beraz arazo ekologiko hauei aurre egiteko jarraitu beharreko bideak. Gaur egun lehen munduko zortzi herrialdetan daude trantsizio herriak.

## Bidezko merkataritza 
2005ean Kinsale Irlandako bigarren herria izan zen bidezko merkataritzari zegokionean.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Iruditegia 

Irudi:Kinsale Multose.jpg|San Multose eliza.
Irudi:Market House, Kinsale, front view.jpg|Old Market House etxea.
Irudi:Kinsale-tower.jpg|Desmond gaztelua.
Irudi:Kinsale - geograph.org.uk - 237815.jpg|Kalea.
Irudi:Street scene in Kinsale - geograph.org.uk - 126821.jpg|Kalea.
Irudi:KINSALE -street-. Co CORK.IRELAND..jpg|Kalea.
Irudi:Kinsale-fortress2.jpg|Charles Fort
Irudi:"Asgard" at Kinsale Marina - geograph.org.uk - 12838.jpg|Asgard ontzia Kinsalego portuan.

## Kanpo estekak 
* Kinsale udalerriko udal webgunea
Emantzipazio (argipena)

**Emantzipazioa**, bere zentzurik zabalenean, pertsona bati edo pertsona talde bati autoritate edo aginte batetik askatu eta autonomia lortzea uzten dion ekintza da. Terminoak erabilera zenbait ditu:

* zuzenbide zibilean, adingabearen emantzipazioa,
* **emakumearen emantzipazio** edo mugimendu feminista,
* koloniak askatasuna lortzean eskuratutako emantzipazioa edo deskolonizazioa,
* eliz emantzipazioa, Erromatar Eliza Katolikoak zuzenbide kanonikoan onartzen dituen emantzipazio motak.

## Erreferentziak
Egunen aparra

***Egunen aparra*** (''"L'Écume des jours"'') Boris Vianek idatzitako eleberri bat da. 1947an argitaratu zen.

## Argumentua 
Istorio batzuk agertzen dira liburuan: Colinen eta Chloéren maitasunaren istorioa, Chicken eta Aliseren maitasunarena, Jean-Sol Partreren liburuei buruzko Chicken bildumarena, eta Colin eta Chloérekiko Nicolasen leialtasunarena. Denak, Chick izan ezik, oso eroso bizi dira, jaietan eta bidaietan. Baina zoritxarra egun batean agertzen da euren bizitzetan. Chloé gaixotzen da, Chicken zaletasuna obsesio bihurtzen da, eta dena amiltzen hasten da.

## Pertsonaiak 
* **Colin**: ondasun asko zeukan gaztea, lasaitasun guztiz besterentzat lanik egin gabe bizi ahal izateko lain. Jazza eta maitasuna gustatzen zaizkio, ez, ordea, lana edo indarkeria. Chloéren maitasuna aurkitzen du eta berarekin ezkontzen da. Beragatik dena galduko du.
* **Chloé**: Colinen emaztea, gaztea, polita eta irribarretsua. Nenufar bana sortzen zaio biriketan.
* **Chick**: Colinen lagun mina. Jean-Sol Partreren liburuen bildumagile porrokatua. Aliseren senargaia, nahiz eta Partre aurretik jarri.
* **Alise**: Nicolasen iloba. Zeharo maiteminduta dago Chickez. Berarenganako maitasunagatik, Partre hil eta liburudendak erreko ditu.
* **Nicolas**: Colinen sukaldaria eta lagun leiala, eta Isisen maitalea. Ez dator besteen klase sozialetik.
* **Isis**: goi-burgesiako kidea. Nicolasez maiteminduta dago. Abizena duen pertsonaia bakarra da, baita bere familia liburuan agertzen den bakarra ere.
* **Bibote belzdun sagu grisa**: Colinen etxean bizi da eta asko arduratzen da berataz eta etxeaz.
* **Jean-Sol Partre**: filosofo arrakastatsua. Alisek hiltzen du.

## Gaiak 
**Maitasuna**: Hiru maitasun-mota agertzen dira liburuan: Colinen eta Chloéren arteko maitasun zoroa; Chicken eta Aliseren ezinezko maitasuna; eta Nicolásen eta Isisen maitasun fisikoa.

**Lana**: Boris Vianek lan-baldintza ankerrak salatzen ditu eleberri honetan. Langile guztiek makinek bezala jardun behar dute.

**Musika**: Jazza sarritan agertzen da eleberrian. Jazz-lanei eta jazz-musikariei buruzko aipamen asko daude.

**Erlijioa**: Boris Vianek kritika gogorra egiten dio erlijioari ezkontza baten eta hileta baten bidez. Ezkontzan, Eliza Colinen diru guztia lortzen saiatzen da gogoz. Hiletan, Colini dirua agortu zaionez, hilkutxa leihotik botatzen da, hilkutxa-eramaileak zikin daude, hilkutxa hilobira jaurtikitzen da, eta abar. Jesu Kristo bera berpizten da eta Colini galdetzen dio zergatik ez duen gehiago ordaindu.

## Kanpo estekak
Triton (mitologia)

**Triton** ( *Tritōn*) Antzinako Greziako mitologiako pertsonaia da, itsasoaren jainkoa, Hesiodo poetaren arabera Poseidonen eta Anfitriteren semea.

Feniziar jatorrikoa bide zen, eta jainko zuhur, eskuzabal eta beldurgarria zen aldi berean. Poseidonekin eta Anfitritekin bizi zen itsasoaren hondoko urrezko jauregi batean, Tripolitaniatik hurbil. Itsas barraskilo bat zuen, eta jotzen zuenean munduko bazter guztietatik entzuten zen haren hotsa. Giza gorputzez eta arrain isatsaz irudikatzen da.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osloko Geltoki Zentrala

thumb|250px|eskuinera|Osloko Geltoki Zentralaren ikuspegi orokorra.

**Osloko Geltoki Zentrala** (norvegieraz *Oslo Sentralstasjon*) Norvegiako Oslo hiriburuko tren geltoki garrantzitsuena da, bai eta Norvegia osoko handiena ere. Hiri horren erdigunean kokatua dago. Bertatik Norvegia osora doazen trenak sartu eta irten ohi dira.

## Kanpo estekak 
* Osloko Geltoki Zentralaren webgunea
1798ko Irlandako matxinada

**1798ko Irlandako matxinada** (ingelesez *Irish Rebellion of 1798* eta irlanderaz *Éirí Amach 1798*) baita **Irlandar Batuen Matxinada** (ingelesez *United Irishmen Rebellion* eta irlanderaz *Éirí Amach na nÉireannach Aontaithe*) 1798. urtean Irlandan Erresuma Batuaren nagusitasunaren aurkako irlandar matxinada nazionalista bat izan zen.

Irlandar Batuen Elkartea edo Society of United Irishmen erakunde errepublikarrak Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerra eta Frantzia Iraultzaren eraginez antolatu zuen. Matxinada honen antolatzaile nagusienak Theobald Wolfe Tone, Henry Joy McCracken, Edward FitzGerald, Aita John Murphy irlandarrak eta Jean Humbert frantziara izan ziren.

Matxinada honek porrot egin zuenean 1800eko Batasun Agiria ezarri zen, eta honen ondorioz Britainia Handia eta Irlandak bat egin zuten.

## Kanpo estekak
Mixel Etxebest

**Mixel Etxebest** (Maule-Lextarre, 1961eko urriaren 8a -) Euskal Herriko enpresaburu eta politikaria da. 2008tik 2020ra Maule-Lextarreko auzapeza izan zen.

## Biografia 
Jatorria Gotaine Berrueta etxean duen familia nekazari bateko kidea da; nekazaritza ikasketak egin zituen eta amaitu ostean ardien hazkuntzari ekin zion. Euskaltzale, gau-eskoletan irakaslea izan zen eta Seaskan inplikatu zen. Lasterka Maulen elkarteko kidea da.

Artzainak lantegi taldeko burua izateagatik ezagun egin zen; arlo ekonomikoan Herrikoa elkarteko presidentea ere bada. Tokiko politikan aspalditik sartu zen; 1999an zerrenda abertzalean eta beste birritan hautagai izan ostean (2002an bere zerrendako zinegotzi bakarra izan zen), 2008an Maule-Lextarreko auzapez kargua hartu zuen *Agir ensemble pour Mauléon* zerrenda independentearen izenean. Taldeak ez zuen etiketa politikorik eta sentsibilitate desberdinak bildu zituen, haien artean zerrendarik aurkeztu ez zuen eskuin frantseszalearena; Etxebesten taldeak zinegotzi guztiak lortu zituen. Urte horretan Euskal Herriko herrialdeetako hiriburuetako alkateen artean euskaldun bakarra zen. 2011n Hautetsien Biltzarreko lehendakariordea bihurtu zen, eta 2017an Euskal Hirigune Elkargoa sortu zenean Elkargoko 15. lehendakariordea eta ekonomia eta lurralde garapeneko batzordeko burua izan zen hautatua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Maule-Lextarreko herriko etxea

## Kanpo estekak 
*  *Agir ensemble pour Mauléon* zerrendaren webgunea.
*  Elkarrizketa interneten.
Joaquin Laria

**Joaquin Laria**, ezizenez **Kin Laria** (1932ko azaroaren 17a, Bergara, Gipuzkoa &ndash; 2011ko azaroaren 13a, Madril) euskal herritar abeslaria izan zen.

Lehenbizi Zumarragako Musika Bandan tronpeta joz hasi zen. Ondoren *Los Quando’s* eta *Los 4 brujos* orkestretan aritu zelarik.

1970eko hamarkadan Ricardo Sabadiek konposatutako Errealaren *Txuri-urdin* ereserkia abestu zuen. Bestalde, 1980ko hamarkadan Radio Topolino Orquestako abeslari gisa egin zen ezagun. Haren kanta ezagunenetako batzuk: *La vaca lechera*, *Mi casita de papel*, *Tiro-liro* edota *Qué bonita es Barcelona*.

Gainera antzerkian musikalak eginez ere jardun zuen, adibide gisa *El diluvio que viene* (1977) edo *Evita* (1980), biak ere Paloma San Basilio abeslariak antzezle eta abeslari nagusi gisa zituztela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Joaquin Laria abeslaria *Txuri-urdin* ereserkia abestuz entzungai 
* Joaquin Laria eta Radio Topolino Orquestra *La vaca lechera* abestia joz eta abestuz ikusgai
Fotolito

**Fotolitoa**, serigrafian erabiliko dena irudia erreproduzitzen duen klixea da. Serigrafiaren beraren metodologiarengatik, fotolitoa materiala zeharrargiaz erabili behar da, orokorrean plastikozkoa. Horrela, pantailaren aurrean intsolagailuan ipintzean, argia pasatzen uzten duten eta argirik pasatzen uzten ez duten lekuak geratzen dira.

## Kanpo estekak
Hornikuntza (argipena)

**Hornikuntza** kontzeptua eremu bat gai edo produktu batez hornitzeko jarduera eta sistemak izendatzeko erabiltzen da:

* enpresan, hornikuntza, enpresako fluxu fisikoak eta horiei dagokien informazioa kudeatu, antolatu eta kontrolatzeko jardueren multzoa da, berezoek produktua edo zerbitzua behar den unean, denboran eta kalitateaz izan dezaten;
* ur-hornikuntza, gizakiak eta euren jarduerak urez hornitzeko sistemak eta sareak.
* hornidura elektrikoa, gizakiak eta euren jarduerak energia elektrikoz hornitzeko sistemak eta sareak.

## Ikus, gainera 
* Autohornikuntza
Intsolagailu

thumb|Intsolagailua biratzen
thumb|Argia zuzenean erasotzen, intsolagailuan

Serigrafian, **intsolagailua** edo **intsolatzeko makina** fotolitoak eta pantaila ezartzen diren kristalezko mahai birakorra da. Lotuta dagoen lanparak fotolitoak zuzenean argiztatzen ditu, zeina gainazal fotosentsible batean datzan. Bertikalean dagoenean, pantaila ez mugitzeko mahaiak hutsa sortzeko gailu bat du, kristalaren eta atzeko aldeko mintzaren artean: horrela fotolitoak eta pantaila finko geratzen dira bertikalean mugitzen direnean.

## Kanpo estekak
Eric S. Raymond

**Eric Steven Raymond** (Boston, 1957ko abenduaren 4a) estatubatuar informatikaria da.

ESR bezala ezagutua, *The Cathedral & the Bazaar* saiakera idatzi zuen. Jargon Fileren arduraduna da. Jargon Filerekin *hacker* bezala ezagutu egin zen, ondoren 1997an figura lider bihurtu zen Open Source Mugimenduan.

Raymond neopaganoa da, baita anarkokapitalista eta su-armak edukitzeko eta erabiltzekoaren defendatzailea. Zientzia fikzioa gustuko du. Musikalari da eta gerriko beltza taekwondon. Paralisi zerebrala pairatzen du.

## Biografia 
Bostonen, Massachusettsen, 1957an jaio eta 1971z geroztik Pennsylvanian bizi da. 1976an *hacker* bilakatu zen.
Fetchmail posta korrontearen bezeroen koordinatzailea izan zen. Emacsa eratzera ere lagundu zuen, eta GNU ncurses liburutegiaren idazle laguntzailea izan zen.

Berea da atsotitz hau: "begi aski badaude, erraza da akats guztiak topatzea". Atsotitz honen inspirazioa *The Cathedral & the Bazaar* liburua da. Saiakerak idazten aritu da, tema politikoz batez ere.

1997tik aurrera, teorizatzaile garrantzitsuenetariko bat bihurtu zen, kode irekia delakonan. *Open Source Initiative*ren fundatzailea bat ere izan zen. Hedabideetan, kode irekiaren, negozioen eta masen kulturaren enbaxadore bihurtu zen.
Hizlari ona da eta 6 kontinenteetan 15 estatu desberdin bisitatu ditu.

Bere arrakasten artean, Netscapearen kodearen liberazioari lagundu ziola nabarmendu behar da, 1998an Mozilla proiektua sortzeko lagundu zuena. Kode irekia Wall Streeten sartzeagatik ospetsu bilakatu zen.

## Kritika 
Eric hainbat eztabaidetan egon da sartuta.

### Eztabaidak hacker komunitatearekin 
Famatua egin da Jargon Filearen adopzioarengatik. Raymond laguntzen dutenek argumentatzen dute inork ez duela proiektuaren bidegurutzerik egin eta bertsio berriaren koordinatzaile bihurtu zela.

### Gatazkak software askearen komunitatearen bazkideekin. 
Kritikoak Raymondek bere sustapen pertsonalerako software askea bahitu duelako salatu dute. Beste mugimenduen hizlariak kritikatu ditu. Richard Stallmanekin desadostasuna izan ondoren eta Free Software Foundationen jarrera software askearen etikari buruz- ikuspegi merkantilista defendatuz- hacker komunitatearen barneko tentsioak areagotu zituen.

Raymond eta Linuxen eratzaileen artean ere gatazkak izan ziren, berak sortutako CML2a ez onartu ondoren. Bere izaerak tentsio ugari zabaldu ditu kode irekiaren zaleen artean.
Kuratela

**Kuradoretza** edo **kuratela** pertsona fisiko baten babeserako figura juridikoa da, adibidez babesa behar duen adingabe bati edo bere buruaren guztiz jabe ez den pertsona nagusi bati aplikatzen ziaona. Babesten den pertsona kuradoretzapekoa da.

Babes-erakunde juridiko horrek berezitasun bat du besteekin alderatuz: mugatua da, ez baitu kuradoretzapekoa ordezkatzen, adibidez tutoretzan gertatzen den bezala; kuradoreari kuradoretzapeak proposatutako ondare mailako negozioak ikuskatzea besterik ez dagokio. Hortaz, kuradoreak ez du kuradoretzapekoa zaintzen, ez eta bere ondarea kudeatzen: aldiz, zenbait negozio garrantzitsutan laguntza ematera mugatzen da.

Kode Zibileko 286. eta 287. artikuluen arabera, kuradoretzapean egon daitezkeenak honako hauek dira:

- Emantzipatutakoak, bere gurasoak falta direnean.

- Adin-habilitatua.

- Ezgaitua, epaile batek horrela agintzen duenean.

- Zarrastela.

Kode Zibilak ez du esaten nor izan daitekeen kuradorea; horren ordez, tutore izendatzeko betekizunei eta ezintasunei kasu egiteko agintzen du 291. artikuluan. Zehazten duen kasu bakarra da, aurretik tutore kargua izan duenak beteko duela kuradore kargua ere (Kode Zibileko 292. art.).

Kuradoretza karguaren zeregina aldakorra da:

1- Zenbaitetan emantzipatuaren eta adin-habilitatuen gaitasuna osatzen du, haiei bere kabuz egiterik ez duten laguntza emanaz (Kode Zibileko 323. art.).

2- Beste batzuetan, ezgaitze epaiak zehazten dituen negozioetarako laguntza eskaintzen du.

3- Azkenik, zarrastel deklarazioa egiten duen epaiak zehazten dituen negozioetan parte hartu behar du.

Kuradorearen laguntzarik gabe egindako negozio horiek deuseztagarriak izango dira Kode Zibilaren 1.301 artikuluari jarraiki.

## Kanpo estekak
Jarnaceko gudua

**Jarnaceko gudua** Frantziako 3. Erlijio Gerrako bataila garrantzitsuenetako bat izan zen. Bertan, batetik Luis I.a Borboi-Condékoa buru zuen higanot armada eta, bestetik, Henrike, Anjouko dukea, Frantziako erregeren anaia, buru zuen armada katolikoa borrokatu ziren. Guduan Luis Condékoa, errenditu ostean, eraila izan zen. Errege armadaren garaipena ez zen erabakigarria izan. Hasieran higanotak lur jota gelditu baziren ere, Colignyk eta Joana III.a Nafarroakoak adoretu egin zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Colonel Hardy de Périni: La bataille de Jarnac Batailles françaises, de François II à Louis XIII (1562 à 1620).
Donibane-Ziburuko gaztetxea

**Donibane-Ziburuko gaztetxea** (**DZG**) Lapurdiko Donibane Lohizune herrian dagoen gaztetxea da. Bi herrietako gazteak biltzen ditu.

## Jakingarriak 
Donibaneko Akotz auzoan dago, Getariarako bidean. 1989an gazte taldea sortu zen eta 1991ean lehenago auzoko eskola izandako eraikina okupatu zuten; eskola zaharra Lafiteneko hondartzatik hurbil. Lapurdiko gaztetxerik zaharrenetakoa da eta kultura elkarte gisa eratuta dago. Eraikina Herriko Etxearena da eta ituna du gazte taldearekin, non "behin-behineko okupa" moduan tratatzen dituzten. 1995ean hortik botatzeko saiakerak kale egin eta gero, 2009an bere ondoan luxuzko jatetxea zabaldu eta gero arazoak egon ziren berriro Herriko Etxearekin eta 2010eko ekainean lekuz aldatzeko proposamen eta mehatxua zabaldu zion.

Musika da gaztetxearen ekimen indartsuena eta hainbeste talderi entseatzeko eta jotzeko aukera eskaini die; esaterako Izate edo The Rodeo Idiot Engine taldeak bertan sortuak dira. Graffitia eta bertsoak ere bultzatzen dira, besteak beste; Odei Barroso bertsolaria gaztetxeko kideetakoa da.
 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gaztetxe

## Kanpo estekak 
* *Bi eredu, ilusio bera*, Uxua Larretxea, Argia, 2.274. zkia., 2011ko apirilaren 24a.
Cahersiveen

**Cahersiveen**, , Irlandako hego-mendebaldean dagoen Kerry konderriko udalerri bat da. Iveragh penintsulan dago, Valentia uhartetik hurbil, Ring of Kerry ibilbide turistikoan. 1996ko erroldaren arabera 1.294 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Irudi:Caherciveen marina - geograph.org.uk - 1360318.jpg|Portua.
Irudi:Ring of Kerry - Cahirciveen - Chemist on Main St (N70) - geograph.org.uk - 1632914.jpg|Kalea.
Irudi:New Market Street Caherciveen - geograph.org.uk - 1360354.jpg|New Market Street kalea.
Irudi:Cahirciveen Heritage Centre, formerly the Royal Irish Constabulary Barracks - geograph.org.uk - 387451.jpg|Eraikina.
Fitxategi:Cahirciveen.jpg|Kale Berriko Holy Well Atea, Gate to Holy Well on New Street
Fitxategi:Cahersiveen 2.jpg|Kale Nagusia eta O'Connell kalearen bide-gurutzea
Fitxategi:Cahersiveen 3 - Cahirciveen.jpg|O'Connell kalea
Fitxategi:Cahirsiveen West Main Street.jpg|Mendebaldeko kale nagusia

## Musika 
* The Boys of Barr na Sráide

## Herritar ezagunak 
* Daniel O'Connell, (1775-1847), irlandar buruzagi nazionalista.

## Kanpo estekak 
* Cahirciveen udalerriari buruzko webgunea
Txirrindularitza 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Txirrindularitza 2008ko Olinpiar Jokoetan** uztailaren 28tik abuztuaren 12ra arte jokatu zen Londresko Londresko Belodromo olinpikoan, Londresko Mountain Bike Ibilbidean, London Veloparkean eta Londresko Errepideko Txirrindularitza Ibilbidean. Lau espezialitate daude eta horien baitan hainbat kategoria, guztira 18 proba dira. BMXa modalitate olinpiko berria izan zen 2008ko Udako Olinpiar Jokoak geroztik.

= Egutegia =

= Dominak =
## Pistako txirrindularitza 
### Sprinta emakumeak 
* 
* 
* 

### Keirin emakumeak 
* 
* 
* 

### 3000m Banakako jazarpena emakumeak 
* 
* 
* 
### Puntuazio lasterketa 25km emakumeak 
* 
* 
* 
### Omnium-a emakumeak 
* 
* 
* 

### Taldekako sprinta gizonak 
* 
* 
* 
### Sprinta gizonak 
* 
* 
* 

### Keirin gizonak 
* 
* 
* 
* 

### 4000m Taldekako jazarpena gizonak 
* 
* 
* 
### 4000m Banakako jazarpena gizonak 
* 
* 
* 
### Omnium-a gizonak 
* 
* 
* 

### Madison 50km gizonak 
* 
* 
* 
### Puntuazio lasterketa 40km gizonak 
* 
* 
* 

## Errepideko txirrindularitza 
### Errepideko lasterketa emakumeak 
* 
* 
* 

### Erlojupeko lasterketa emakumeak 
* 
* 
* 

### Errepideko lasterketa gizonak 
* 
* 
* 

### Erlojupeko lasterketa gizonak 
* 
* 
* 

## Mountain Bike 
### Mountain Bike emakumeak 
* 
* 
* 

### Mountain Bike gizonak 
* 
* 
* 

## BMX 
### BMX lasterketa emakumeak 
* 
* 
* 
### BMX lasterketa gizonak 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Marry the Night

**Marry the Night** Lady Gaga abeslari estatubatuarraren abesti bat da. Lady Gaga eta Fernando Garibay sortua, 2011. urtearen azaroaren argitaratu zen munduan zehar, Born This Way albumeko bosgarren eta azken abesti bezala.

## Kanpo estekak
1981eko Irlandako gose greba

thumb|125px|Gose greben 25. urteurrenaren bandera oroigarria.
thumb|125px|1981eko Irlandako gose grebalarien irudia.

**1981eko Irlandako gose greba** Ipar Irlandako gatazka garaian irlandar errepublikar presoek burututako protestaldien ondorioz bututako gose-greba bat izan zen. Protestaldi hau 1976an Britainiar Gobernuak irlandar preso errepublikarrei Kategoria Bereziaren Estatusa ukatu zienean *Burusien protesta* delakoarekin hasi zen. 1978an euren pisontziak hustutzen ari zirela preso batzuk erasotuak izan zirenean, protesta *Protesta zikina* deitzera iragan zen, honetan presoak euren buruak garbitzeari uko egin eta beren espetxe geletako hormak euren gorotzez estali zituzten. 1980an 53 egun iraun zituen gose greba batean parte hartu zuten.

1981ean bigarren gose greba bati ekin zioten eta laisterrera irlandar presoak eta Erresuma Batuko Margaret Thatcher lehen ministroaren arteko norgehiagoka batean bilakatu zen. Gose greba honetan zehar grebalarietako bat zen Bobby Sands presoa Erresuma Batuko Parlamenturako legebiltzarkide hautatu zuten, honek mundu osoko hedabideen berehalako jakinmina piztu zuelarik. Behin hamar preso hil ondoren, gose grebaren deialdia bertan behera utzi zen. Sands bera hildakoen artean zegoen eta bere hiletara 100.000 pertsona inguru bertaratu ziren. Gose grebak irlandar nazionalismoaren politika erradikalizatu zuen eta ordurarte gutxiengoan zegoen Sinn Féin alderdia, Ipar Irlandan indar politiko garrantzitsua izatera igaro zen.

## Gose greban zehar hildako presoak 
1981eko udarako jada honako 10 gose grebalari hauek hil ziren:

Patologiako jatorrizko agiriak grebalarien heriotza "euren buruei behartuaraziko gosez" izan zela erregistratu zuten. Gerora aipu hori moldatua izan zen eta gose greban parte hastu zuten senitartekoen protesten ondorioz soilik "gosez" hil zirela berridatzi zen. Aldiz forenseek "euren buruei behatuarazitako gosez" berediktua mantendu zuten.

## Beste gose grebalariak 
Nahiz eta gose greban zehar hamar gizonek bizia galdu izan, beste hamairuk protesta hura hasi baina osasun arazo edo euren senideen eskaeren bitartez erretiratuak izan ziren. Haietako askok gerora ere, iragandako gose grebaldiaren eraginez ondorio ezberdinak jasan izan dituzte: bai liseriketa arazoak, bai eta ikusmen edota ezintasun fisiko nahiz neurologikoak ere.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Burusien protesta
* Protesta zikin
* Bobby Sands
* Terence McSwiney

## Bilbiografia 
* *Boby Sands: Martxa baten lehen notak*. Denis O'Hearn. 2015, Txalaparta 

## Kanpo estekak 
* 1981eko Irlandako gose grebari buruzko webgunea 
* Bobby Sands fundazioa
Gaitasun (argipena)

**Gaitasuna** zerbait egin eta jasotzeko ahalmena da, horren ardura eta ondorioak bereganatzearekin batera. Terminoak erabilera zenbait ditu:

* hezkuntzan, **konpetentzia** edo **gaitasuna** ikasleak ikasten ari den jarduera bat burutzeko behar dituen ahalmenen multzoa da, hezkuntza-prozesuaren helburu dena;
* zuzenbidean, **gaitasuna** edo **gaitasun juridikoa**, pertsona batek eskubideak baliatu eta obligazioak bereganatzeko duen ahalmena (gozamenerako gaitasuna) eta eskubide horiek baliatuz burututako egintzak balio juridiko osoa izatea (egintzarako ahalmena).
London Velopark

**London Velopark** Leytonen (Londres) eraikitako txirrindularitza gunea da. 2009an hasi zen eraikitzen eta 2011an bukatu zen. 2012an inauguratu zuten. 2012ko Olinpiar Jokoetako bost estadio nagusietako bat izango da. Londresko parke olimpikoaren iparraldean kokatuta dago. Txirrindularitza gune honetan BMX pista eta belodromoa daude. 12.000 pertsonarentzako tokia izango du. 37 milioi £ erabili ziren eraikitze-lanetan.

[thumb|ezkerrera|[Belodromo barrualdea 2010eko uztailean]]

[thumb|ezkerrera||The [BMX pista]]

## Kanpo estekak
Sauveur Baxo

**Sauveur Baxo** (Donaixti-Ibarre, 1951 -) Euskal Herriko politikari eta sindikalista da. CFDTko kide eta Arberatze-Zilhekoako auzapeza da.

## Biografia 
Donaixti-Ibarren jaio zen baserri giroan; aldiz, enpresaren munduan aritu da eta hori dela eta CFDT sindikatuko kidea da; bertan Nafarroa Behereko eta Ipar Euskal Herriko eledun eta arduradun nagusia izan da.

2001etik Arberatze-Zilhekoako auzapeza da. Hainbeste hauteskundetara aurkeztu da; alderdirik gabea, behin baino gehiagotan Donapaleuko kantonamenduan hautagaia izan da, bai etiketarik gabe bai Frantziako Alderdi Sozialista edo "frantses ezkerraren" inguruaren laguntzarekin. 2011ko Senaturako hautagaia izan zen Europe Écologie Les Verts-Eskualde eta Herri Solidarioak koalizioaren izenean, Pirinio Atlantikoak departamenduan zerrendaburua izan zelarik; bigarren itzulirako koalizioak PSrekin bi zerrendetako hautagaiei botoa eman eta eskuinari senatari posturen bat kentzearen aldeko ituna egin zuten. Horrek **Baxo** senatari bihurtzea ekar zezakeen baina PSko zenbait hautetsik -batez ere abertzaletasunaren kontrakoenek, adibidez Annie Jarraud-Vergnolle angeluarrak- ez zuten akordioa errespetatu eta arberaztarrak ez zuen kargua erdietsi.

Ipar Euskal Herrirako estatus berezituaren alde aritzen den Batera plataformako kidea da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arberatze-Zilhekoa

## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Argian, 2.290. zkia., 2011ko irailaren 18a.
Muharram

**Muharram** (arabieraz المحرّم) islamiar egutegiaren lehenengo hilabetea da. Urteko lau hilabete sakratuetako bat denez ezin da borrokatu. Izena *haram* hitzetik, "debekatua", erakarri zuten. Hilabete honetan xiitek Husayn ibn Aliren zauriak gogoratzen dituzte Ashura egunean.

Islamdar egutegia ilargiaren araberakoa denez, urtea eguzkiaren araberakoa den gregoriotar egutegia baino 15 egun laburragoa da. Horrexegatik muharrama ez da urtero gregoriotar egutegiko egun berean hasten. Azken urteetako muharrama data hauetan da:

## Kanpo estekak
Safar

**Safar** (arabieraz صفر) islamiar egutegiaren bigarren hilabetea da. Izenak euskaraz "hutsa" esan nahi du.

Islamdar egutegia ilargiaren araberakoa denez, urtea eguzkiaren araberakoa den gregoriotar egutegia baino 15 egun laburragoa da. Horrexegatik safarra ez da urtero gregoriotar egutegiko egun berean hasten. Azken urteetako safarra data hauetan da:

## Kanpo estekak
Killorglin

**Killorglin**, , Irlandako hego-mendebaldean dagoen Kerry konderriko udalerri bat da. Laune ibaiak zeharkatzen du. 2006ko erroldaren arabera 5.689 biztanle zituen. Iveragh penintsularen hasieran kokatua dago.

## Akerraren Jaialdia 
Udalerri hau Irlanda osoan ezaguna baldin bada, batez ere bertan urtero ospatu ohi den Puck Fair jaialdiarengatik da, honetara jende ugari nahiz atzerrian bizi diren irlandar ugari ere bertaratu ohi dira. Jaiadi honetako pertsonaia nagusia aker bat izaten da (*Puck* delakoa).

## Iruditegia 

Irudi:Killorglin2.jpg|Plaza nagusia.
Irudi:Bridge over the River Laune - geograph.org.uk - 16035.jpg|Zubia eta Laune ibaia.
Irudi:King puck.jpg|*King Puck* edo Aker Erregea delakoa.
Irudi:Killorglin4.jpg|Kale nagusia.

## Herritar ezagunak 
* Tom Barry (1897-1980), irlandar errepublikar matxinoa eta abertzalea.

## Kanpo estekak 
* Puck Fair jailadiaren webgunea
Dhu al-Qi'dah

'''Dhu al-Qa'dah**, **Dhu'l-Qadah** edo **Dhu al-Qi'dah''' (arabieraz ذو القعدة) islamiar egutegiaren hamaikagarren hilabetea da. Izenak euskaraz "su-etenarena" esan nahi du.

Islamiar egutegia ilargiaren araberakoa denez, urtea eguzkiaren araberakoa den gregoriotar egutegia baino 15 egun laburragoa da. Horrexegatik Dhu al-Qi'daha ez da urtero gregoriotar egutegiko egun berean hasten. Azken urteetako Dhu al-Qi'daha data hauetan da:

* Hejiraren 1426ko Dhu al-Qi'dah – 2005eko abenduaren 2tik 2005eko abenduaren 31era
* Hejiraren 1427ko Dhu al-Qi'dah – 2006ko azaroaren 22tik 2006ko abenduaren 21era
* Hejiraren 1428ko Dhu al-Qi'dah – 2007ko azaroaren 11tik 2007ko abenduaren 10era
* Hejiraren 1429ko Dhu al-Qi'dah – 2008ko urriaren 31tik 2008ko azaroaren 29ra

## Kanpo estekak
Dhu al-Hijjah

**Dhu al-Hijjah** (arabieraz ذو الحجة) islamiar egutegiaren hamabigarren hilabetea da. Izenak euskaraz "erromesaldiarena" esan nahi du, izan ere, hilabete honetan musulmanek *Hajj* edo Mekarako erromesaldia egiten dute. *Eid al-Adha* edo sakrifizioaren eguna ere hilabete honeta ospatzen dute, islamiar egutegiaren urteko azken hilabetea dena.

Islamiar egutegia ilargiaren araberakoa denez, urtea eguzkiaren araberakoa den gregoriotar egutegia baino 15 egun laburragoa da. Horrexegatik Dhu al-Hijjaha ez da urtero gregoriotar egutegiko egun berean hasten. Azken urteetako Dhu al-Hijjaha data hauetan da:

* Hejiraren 1427ko Dhu al-Hijjah – 2006ko abenduaren 22tik 2007ko urtarrilaren 19ra.
* Hejiraren 1428ko Dhu al-Hijjah – 2007ko abenduaren 11tik 2008ko urtarrilaren 9ra.
* Hejiraren 1429ko Dhu al-Hijjah – 2008ko azaroaren 30etik 2008ko abenduaren 28ra.
* Hejiraren 1430eko Dhu al-Hijjah - 2009ko azaroaren 19tik 2009ko abenduaren 17ra.
* Hejiraren 1431ko Dhu al-Hijjah - 2010eko azaroaren 7tik 2010eko abenduaren 6ra.

## Kanpo estekak
Charles Bronson (presoa)

**Michael Gordon Peterson**, ezizenez **Charles Bronson** (1952ko abenduaren 6a, Aberystwyth) galestar kriminal eta preso bat da. Bere garaian **Erresuma Batuko presorik oldakorrena** edo **Erresuma Batuko presorik arriskutsuena** izatearen ospea bereganatu zuen.

1974ean armaz burututako lapurreta baten ondorioz Bronson lehenbiziko aldiz zazpi urtetarako espetxeratu zuten, baina berak iragandako 120 espetxeetan zehar gauzatutako liskar eta borrokek bere ospea areagotu zuten. Adibidez, 1998an bi irakiar preso bahitu eta "jenerala" dei ziezaioten behartu zituen, gainera bahiketa amaitzeko berak ezarritako baldintzak ez bete ezkero preso haietako bat jateko mehatxua jaurti zuen. Bere baldintzak honako hauek ziren: Kubara ihes egiteko helikoptero bat, bi Uzi metrailadoreak, errekanbiorako 5.000 munizio eta aizkora bat.

Honela liskarrez-liskar eta zaintzaileak eta beste preso batzuk jipoitu ondoren bere zigorra handituz joan zen, azkenik bizi osorako gartzela zigorra jaso arte. Espetxealdi luze honetan zehar egunero 2500 flexio eta ariketa fisiko ugari egin ohi zituen, honela beti sasoi bete-betean zegoen, beti ingurukoak jipoitzeko prest. Bere eguneroko ariketak deskribatzen dituen fitness liburu bat ere idatzi du, honetan espazio txikitan burutu zituen ariketa fisikoak azaltzen ditu. Denera 11 liburu idatzi eta presoentzako 4 Koestler literatura sari irabazi izan ditu.

1999. urtetik aurrera segurtasun goreneko Wakefield espetxean erabat isolaturiko gela batean bakar-bakarrik eta beste presoekin inongo hartu-emanik ez duela dago. 1974. urtetik gaur egun arte aske 4 hilabetez bakarrik egon da.

2009an bere bizitzari buruzko *Bronson* filma atera zuten. Garai hartan Bronsonek espetxeko agintariak harri eta zur utzi zituen, ustez isolatuta zegoen gelatik oharkabean filma estreinatzen zen zinemaldira honako bere ahotsez osatutako mezu hau ailegarazi baitzuen:

## Zinema 
* *Bronson* (2008), Tom Hardy aktoreak antzeztu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Charles Bronson presoaren webgunea
Skibbereen

**Skibbereen** (irlanderaz *An Sciobairín*), Irlandako hego-mendebaldean dagoen Cork konderrian kokatzen den udalerri bat da. Munster probintzian eta West Cork eskualdean dago. Skibbereen udalerrian Irlanda osoan hegoaldeena dagoen udalerria da.

Ilen ibaiak udalerria zeharkatu eta aldameneko Baltimore udalerrian itsasoratzen da.

## Ondarea 
* Kilcoe gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:SkibbereenCathedral.JPG|Katedrala.
Irudi:Mardyke Street - Skibbereen - geograph.org.uk - 654765.jpg|Mardyke kalea.
Irudi:Townshend Street - Skibbereen - geograph.org.uk - 654773.jpg|Townshend kalea.
Irudi:The Maid of Erin, Skibbereen, West Cork, Ireland - geograph.org.uk - 25195.jpg|The Maid of Erin edo Eringo Neskatila estatua.

## Kanpo estekak 
* Skibbereen udalerriko udal webgunea 
* Skibbereen udalerriko ondarearen webgunea
Arquesko gudua

**Arquesko gudua** Frantziako 8. Erlijio Gerrako bataila garrantzitsuenetako bat izan zen. Bertan Henrike Nafarroakoa buru zuen Frantziako errege armada eta Charles de Mayenne buru zuten Liga Katolikoaren osteak borrokatu ziren. Gutxiago baziren ere, Henrike Nafarroakoaren tropak nagusitu ziren. Garaipen militar handia ez izan arren, Henrikek, tronura iritsi eta hilabetera, bere egoera sendotu ahal izan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altan

**Altan** Irlanda folk eta zelta musika talde bat da. Jatorriz Donegal konderriko Gweedore udalerrikoak dira. Irlandako abesti herrikoiak eta Donegal konderriko gaeltacht eremuko irlanderazko abestia jo eta abestu ohi dituzte.

Gaur egungo taldekideak Mairéad Ní Mhaonaigh, Ciarán Curran, Ciarán Tourish, Dermot Byrne, Mark Kelly eta Dáithí Sproule musikariak dira. Aldiz, taldekiohiak Dónal Lunny, Frankie Kennedy eta Paul O'Shaughnessy.

## Diskografia 
### Frankie Kennedy eta Mairéad Ní Mhaonaigh elkarlanean 
* *Ceol Aduaidh* (Music of the North) (1983)
* *Altan* (1987)

### Estudio diskoak 
* *Horse with a Heart* (1989)
* *The Red Crow* (1990)
* *Harvest Storm* (1992)
* *Island Angel* (1993)
* *Blackwater* (1996)
* *Runaway Sunday* (1997)
* *Another Sky* (2000)
* *The Blue Idol* (2002)
* *Local Ground* (2005)
* *25th Anniversary Celebration* (2010)
* *TBA* (2011)

### Errekopilatorioak 
* *The First Ten Years (1986–1995)* (1995)
* *The Best Of Altan* (1997)
* ''Altan's Finest* (2000)
* *Once Again 1987-93* (2000)
* *The Best of Altan: The Songs'' (2003)

## Ikus gainera 
* Irlandako musika

## Kanpo loturak
*Taldearen webgunea
Dimisio

Zuzenbidean, **dimisioa** pertsona batek betetzen duen kargu publiko edo pribatuari borondatez uko egin eta uztea da. Ohikoa da kargu politikoetan kargua betetzen duen pertsonak bere buruzagien edo ardurapekoen konfiantza galdu nahiz bere zeregina betetzeko kondizioak betetzen ez direnean.

## Kanpo estekak
Desgaitze (argipena)

**Desgaitze** terminoak esanahi zenbait ditu:

* zuzenbidean, **desgaitzea** edo **gaitasun gabetzea** pertsona fisiko edo juridiko baten kondizio juridikoa da, bere gaitasuna mugatu eta egoera juridikoa ukitzen duena, beti eta nahitaez, hura deklaratu, zehaztu eta babes-sistema finkatuko duen prozedura judizialaren ostean finkatuta:
** pertsona fisikoaren desgaitzea,
** pertsona juridikoaren desgaitzea,
** kargu publiko baterako desgaitzea;
* informatikan, **desgaitzea**, sistema eragilearekin batera burutzen den programa informatiko bat bertan behera uztea.

## Kanpo estekak
Gaitasun (zuzenbidea)

Zuzenbidean, **gaitasuna** edo **gaitasun juridikoa** eskubideak izan eta obligazioak hartzeko ahalmena da, ahalmen hori baliatuz burututako egintza juridikoak baliozkoak izateko neurriarekin batera. Pertsona fisiko nahiz juridikoen atributu nagusietako bat da.

Pertsona fisikoen kasuan, bi gaitasun mota bereizi ohi dira:

* gozamen-gaitasuna, jaiotzatik bertatik sortzen dena eta pertsonari eskubideak ematen dizkiona;
* egintza-gaitasuna, baliozko egintza juridikoak sortzeko ahalmena, oro har adin nagusitasunera heltzean eskuratzen dena.

## Ikus, gainera 
* Desgaitze (pertsona fisikoa)

## Kanpo estekak
Kenmare

**Kenmare**,  edo *Ceann Mara*, Irlandako hego-mendebaldean dagoen Kerry konderriko udalerri bat da. 2011ko erroldaren arabera 2.175 biztanle zituen. Iveragh penintsula eta Beara penintsularen artean kokatua dago.

## Etimologia 
Irlanderazko *An Neidín* izenak "kabi txikia" esan nahi du eta *Ceann Mara* izenak "itsasoaren burua", izan ere Kenmare badiaren muturrean kokatua baitago.

## Historia 
Brontze Aroko harrespila bat badagoenez pentsatzekoa da aspaldi populatua izan zela Kenmare. Irlanda hego-mendebaldeko harrespila handienetakoa da "Druid's Circle".

IX mendearen inguruan vikingoek ere erasotu omen zuten *Ceann Mara* izeneko herria. XVII mendean Oliver Cromwellek lur hauek konkistatzerakoan Sir William Petty geografo ingelesari eman zion inguru guztia. Pettyk 1670 urtean sortu zuen herria.

## Iruditegia 

Irudi:Kenmare Main Street 1996 08 14.jpg|Kale nagusia 1996an.
Irudi:Holy Cross Church Kenmare - geograph.org.uk - 16083.jpg|Eliza.
Irudi:Wheels, Kenmare - geograph.org.uk - 287425.jpg|Gurdia.
Irudi:Kenmare Bridge - geograph.org.uk - 16080.jpg|Kenmare zubia.

## Kanpo estekak 
* Kenmare udalerriko udal webgunea 
* Kenmare.com