Carmen Salinas

**Carmen Salinas Lozano** (Torreón, Coahuila, Mexiko, 1939ko urriaren 5a – Cuauhtémoc, Mexiko Hiria, Mexiko, 2021eko abenduaren 9a) mexikar aktore, imitatzaile, komediante eta politikaria izan zen.

1964an egin zuen debuta telebistan, *La vecindad* telenobelan parte hartuta. 1970ean egin zuen lehen filma, *La vida inútil de Pito Pérez* filmean paper bat eginda. Antzerkian, Salinasek *Aventurera* lana aurkeztu eta ekoitzi zuen 1997an. Hainbat artistaren imitatzaile ere izan zen.

Alderdi Iraultzaile Instituzionaleko (PRI) kide izan zen, eta, politikan egin zuen sartu-irten laburrean, diputatu federal gisa jardun zuen 2015etik 2018ra.

## Bizitza 
Carmen Salinas Lozano 1939ko urriaren 5ean jaio zen Torreonen (Coahuila, Mexiko). Carmen Lozano Viramontes eta Jorge Salinas Perez Tejadaren alaba izan zen. Gurasoek bost seme-alaba inguru galdu zituzten hainbat gaixotasunen ondorioz. Amak aitarengandik dibortziatu nahi izan zuen, hark beste emakume batekin engainatu zuela eta harekin seme bat zuela jakin zuenean, baina prozesua abiatzeko epaitegira iristean, jakinarazi zioten ez zela inoiz ezkonduta egon, ezkontza-paperak faltsuak zirelako eta ez zutelako balio.

Txikia zela, asmo artistikoak izaten hasi zen, bere ahizpa Josefina Rojas Lozanok inspiratuta, Torreoneko irrati batean kantatzen baitzuen, Coahuilan, berarekin eramaten zuen dantzan ikus zezan eta zuzenean entzun zezan. 10 urte zituela, Monterrey Hiriko irrati saio batean hasi zen abesten eta ahots imitazioak egiten, Andrea Palma aktorea saiora gonbidatu zutenetik eta garaiz iritsi ez zenetik.
thumb|Carmen Salinas, 1960 inguruan.
1953ko irailean, Carlos Amador Martínez zinema-ekoizleak Torreónera egin zuen bisita batean aurkitu zuen, zeinek Mexiko Hirira eraman zuen eta urte bereko urriaren 28an aktore debuta egin zuen Opera zineman. 17 urte zituela, 1956ko urtarrilaren 5ean ezkondu zen Pedro Plascencia Ramirez musikariarekin, bera baino zortzi urte zaharragoa. Biak 1979an dibortziatu ziren, eta Ramirez 2016an hil zen. Bi seme-alaba izan zituen: Pedro Plascencia Salinas, 1994an hila, eta Maria Eugenia Plascencia, baita jaio ez ziren beste bost seme-alaba ere, haurdunaldiak bi hilabete zituenean agertzen zitzaizkion berezko abortuen ondorioz. Zazpi hilabeteko bat ere galdu zuen.

Denboraldi batez antzokietan eta aktoreentzako leku amateurretan aurkeztu ostean, 1964an egin zuen telebistarako aktore debuta, *La vecindad* telenobelan parte hartuta, eta, urtebete geroago, 1970ean, bere lehen filma egin zuen, *La vida inútil de Pito Pérez* izenekoa, José Rubén Romerok idatzitako izen bereko eleberriaren hirugarren egokitzapen zinematografikoa izanik. Nahiz eta berak esanda, bere lehen filma 1964ko *¡Buenas noches, año nuevo!* izan zen, eszena txiki batzuk grabatzen, baina azken produktuan moztu egin ziren eszena horiek, film luzeegia zelako. Hirurogeita hamarreko eta laurogeiko hamarkaden erdialdera iritsi zenean, mota horretako hainbat film egin zituen, eta horien artean nabarmendu ziren: *Tívoli* (1975), *Bellas de noche* (1975), *Noches de Cabaret* (1978), *Muñecas de medianoche* (1979), *El sexo sentido* (1981), *La pulquería* (1981), *Noche de carnaval* (1984), eta *La Racas*. Gai horretakoak ez diren beste film batzuk ere nabarmendu ziren: *Doña Macabra* (1972), *El lugar sin limites* (1978), *Ratero* (1979), *¡Que viva Tepito!* (1981), *Mexicano* *¡Tú puedes!* (1985), *Sabor a mí* (1988), *Man on Fire* (2004), *La misma Luna* (2007), *¿Nadie ha visto a Lupita?* (2011), eta *El crimen del Cácaro Gumaro* (2014).
thumb|Carmen Salinas 2017an.
Zineman egindako ibilbideaz gain, telenobelen barruan hainbat ekoizpenetan parte hartu zuen: *María Mercedes* (1992), *María la del barrio* (1995), *Entre el amor y el odio* (2002), *Mundo de fieras* (2006), *Hasta que el dinero nos separe* (2009), *Mi corazón es tuyo* (2014) eta *Mi marido tiene familia* (2017). Telebistako saioetan, *Hasta en las mejores familias*, *Mujeres asesinas*, *La familia P. Luche* eta *Nosotros los guapos* telesailetan parte hartu zuen.

Musikaren munduaren barruan, EP bat grabatu zuen 1965 urtean, Damaso Perez Prado kantariarekin batera, «*Perez Prado Presenta A Carmen Salinas y su vo*z» izenekoa, eta, horretarako, bi abesti interpretatu zituen; «*Angelitos Negros*» eta «*Cuando Calienta El Sol*».

1997. urtean aurkeztu zuen lehen aldiz Los Angeles Aretoan berak ekoitzitako «*Aventurera*» lana, 1950eko izen bereko filmean oinarritua, eta arrakasta handia izan zuen. Besteak beste, Edith González, Itatí Cantoral, Niurka Marcos, Patricia Navidad, Maribel Guardia eta Lorena Rojas aktoreekin lan egin zuen eta horiek interpretatu zuten rol nagusia.

Imitatzaile gisa ere arrakasta handia izan zuen eta Lola Beltrán, Celia Cruz, Lucero, Julissa, Alejandra Guzmán, María Félix, Amalia Mendoza, Irma Dorantes, Lupita D'Alessio eta beste hainbat artistaren imitazioak egin zituen. Hala ere, horretarako oso ona izan arren, zaletasun hori alde batera utzi zuen bere semea, Pedro Plascencia, konpositore eta pianista zena, 1994ko apirilaren 19an hil zenean biriketako minbizia izan ostean. Gertatutakoa ikusita, berriro ez imitatzea erabaki zuen, bera baitzen bere ekitaldietarako musika moldatzailea.

2015etik 2018ra, politikan murgildu zen, eta Diputatuen Ganberan lekua izan zuen, Alderdi Iraultzaile Instituzionaleko (PRI) ordezkari.

2021ean, *Mi fortuna es amarte* telenobelako kideetako bat izan zen, azaroaren 11n garuneko odoljario bat izan baino lehen, koma bat eragin ziona. Berehala ospitaleratu zuten, eta ondorioz, lan hori utzi behar izan zuen. Handik denbora batera, familiak komunikatu baten bidez jakinarazi zuen konortea berreskuratuz gero, errehabilitazio bat egin beharko zuela, eta horrek ez ziola epe motzean lan jarduera bat izaten utziko. Ekoizpenaren barruan, María Rojo aktoreak ordezkatu zuen bere pertsonaia.

## Bizitza pertsonala 
Salinasek oso adiskidetasun ona izan zuen Juan Pascual Cejudo Mujica izeneko gizon batekin, 'El Chato Cejudo' izenarekin ezaguna, bere publierlazionista gisa ere jardun zuena eta 2012an gibeleko minbiziaren ondorioz hil zena. Berak komentatuta, Cepillín bezala ezaguna zen pailazo, aktore, abeslari eta telebista aurkezlearen ibilbideak aurrera egin zezan eta Televisa enpresak sina zezan lagundu zuen, eta Monterreytik Mexiko Hirira ekarri zuenean bere etxean ostatu ematera ere iritsi zen. Cepillín 2021eko martxoaren 8an hil zen.

2020ko uztailean, anekdota bat partekatu zuen YouTubeko bere kanal ofizialean argitaratutako bideo baten bidez, non kontatzen zuen Rafael Caro Quintero narkotrafikatzailearekin bazkaltzera iritsi zela Mexiko Hiriko Iparraldeko Presondegian, dena nahasmen baten ondorioz. Pepe Magaña komedianteari bisita egitera joan zen, eta zortzi urteko kartzela-zigorra ezarri zioten, baina, aktoreari esker, hiru urteko kartzela-zigorra izan zuen. Hortxe jakinarazi zioten «nagusiak» harekin hitz egin nahi zuela, presondegiko zuzendaria zelakoan azkar onartu zuen. COVID-19aren pandemian, aktoreak txinatarrei egotzi zien errua, eta esan zuen «katutxoak eta txakurtxoak jateagatik» zutela merezia; iruzkin hori arrazistatzat hartu zen, eta barkamena eskatu behar izan zuen.

## Heriotza 
2021eko azaroaren 11n, Mexiko Hiriko ospitale batera eraman zuten urgentziaz, hipertentsioak eragindako garuneko odoljario baten ondorioz. Abenduaren 9an hil zen, 82 urte zituela. Gorpua erraustu egin zen, eta errautsak Panteoi Espainiarraren barruan kokatutako familiaren mausoleoan jarri ziren.

## Filmografia 
### Zinea 
thumb|Salinas, . .
 

### Telebista 
### Antzerkia 
* *Abenturera* (1997-2013)

## Sariak eta izendapenak 
* 2014an, Mexikoko Zinemaren Museoak omenaldia egin zion, Mexiko Hiriko antzokian, 60 urteko ibilbide artistikoarengatik.
* 2016an, ACE Sari Berezia jaso zuen, New Yorkeko Ikuskizun Kronikarien Elkarteak (ACE) emana.
* Urrezko Palma saria ere eman zioten.

### TVyNovelas sariak 
* Ibilbideari sari berezia (2013)

### Sariak Urrezko egutegia 
### Urrezko Kalifa Sariak 
### TV Adicto Golden Awards 
### Zilarrezko Jainkosen Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Carmen Salinas YouTuben
* Legegilearen fitxa
* Diputatuen ganberako fitxa