Maite Erro Jauregi

**Maite Erro Jauregi** (Lesaka, Nafarroa, 1948ko apirilaren 24a) Psikologian doktorea da eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta ikerlaria. Emakunderen proposamenez, Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Defentsa Erakundearen lehen Defendatzailea izendatu zuen Juan Jose Ibarretxe lehendakariak 2006an.

## Bizitza 
Maite Lesakako Alan-zar baserrian jaio zen eta 14 urtera arte bizi izan zen bertan. Bost anai-arreba ziren: Antonio, Xabier, Maite, Kontxi eta Juanjo. Gurasoak: Julia eta Martin. Baserriko lanak euren artean banatuta zeuden: aita Iberdueron aritzen zen eta ama baserriko ia lan guztiez arduratzen zen. Aldi berean esperientzia desberdinak bizitu zituen aitarekin eta amarekin. Aitarekin naturarekin lotura handia duten gauza desberdin asko ikasi zituen. Amarekin aldiz, gehiago abiatzen ziren eremu intimoa ukitzen zuten konfidentziak partekatzera, ama-alaben arteko solasaldietan. Amarekin zuten harremana. Ama zen familiako zutabe eta gidaritza eramaten zuena, aitarekiko bitartekari lanak beregain hartzen zituelarik. Betirako eman zien abisua: emakumeentzat eritasun okerrena, ekonomikoki gizon baten menpe egotea zela eta horretan ez zutela erori behar. Haurtzaroa naturarekin oso lotuta eta sormen handiko jolasak eginez igaro zuen. Anaia zaharrenaren heriotza goiztiarrak, ordea, zartatu zituen familiako espektatibak, familiartekoen bizitza bitan zatituta.  

### Lehen urteak 
Lesakako eskola publikoan ikasi zuen 14 urte bete zituen arte. *Señorita Bittorik* ordea ez zuen itxaropen handirik Maiteren ikasteko gaitasunari buruz eta amari aholkatu zion dirurik alferrik ez gastatzeko bere ikasketetan. Amak orduan beste aukera bilatu zion eta Madrilera bidali zuen haurtzain-lanetan, diplomatiko baten etxera, familia horrekin Estatu Batuetara joateko aukera ikusita. Azkenean bidaia hori ez zen gauzatu eta Maite baserrira itzuli zen. 15 urterekin, Iruñeko *Hijas de la Caridad* ikastetxera bideratu zuen amak, takigrafia, mekanografia, frantsesa eta ingelesa ikastera, bi urtez jardun zuelarik bertan, eta behin formazio hori bukatuta Bordelera joan zen *au pair* gisa, frantseseko titulua lortzeko.

*Université de Bordeaux, Faculté des Lettres et Sciences Humaines, Diplôme D’études Française-sen* matrikulatu zen, 1968ko maiatzean amaituz. Geroago, Londresen ibili zen berriro *au pair* lanetan, 1970era arte, ingelesa ikasi ahal izateko.
thumb|356x356px|Zorroaga 1984
1984 eta 1987 artean, Eusko Jaurlaritzaren Doktoratu aurreko beka bati esker, Estatu Batuetan trebatu zen ikertzaile gisa:

Javier Aizpiri Díaz neurologo eta psikiatraren gomendioz, Maite Errok Puerto Ricoko eta New Yorkeko droga‑menpekotasuneko zentroak aukeratu zituen. Korea eta Vietnamgo gerren ondoren, opiazeoen menpekotasunarekin itzultzen ziren soldadu ugarirentzat arreta‑eredu berriak sortu zituzten, hala nola komunitate terapeutikoak, eguneko zentroak, metadonazko programak eta espetxeetako tratamendu‑sistemak. Esperientzia handiko zentro horiek izan ziren Maitek prestakuntzarako hautatu zituenak.

Zentro hauetan erabiltzen ziren terapiak jokabide‑aldaketako tekniketan eta terapia kognitibo‑konduktualetan oinarritzen ziren. Bertan trebatu nahi zuten profesionalek egoiliarrekin bizi behar izaten zuten 24/7, eta euren tratamenduaren bertsio arindu bat egiten zuten hilabetez, gaixoen eguneroko errutinan eta talde‑dinamiketan parte hartuz. Ondoren, zuzendaritza‑taldean sartzen ziren, erabakiak hartzeko ahalmenarekin.

Maite Errok fase horretan proposatu zituen hobekuntzak. Bere ekarpen garrantzitsuenetako bat izan zen lehen faseko terapia‑saioetan emakumeak eta gizonak bereiztea, euren historia eta arazoak oso desberdinak zirelako. Emakume askok familiarteko sexu‑abusuak eta prostituzio‑esperientziak zituzten, eta espazio propioa behar zuten horri buruz hitz egiteko. Banaketa onartu ondoren, Maitek berak gidatu zituen talde horien terapiak.

Esperientziak sakon markatu zuen eta aldi berean asko ikasi zuen. Pertsonen barne‑mundura iristea zein zaila den ikusi zuen, eta kontatutakoaren atzean beti geruza gehiago daudela ikasi, horrek are konplexuago bihurtzen zuelarik bizipen traumatikoak deseraikitzeko bidea.

## Ibilbide akademikoa eta profesionala 
* Psikologian doktorea da Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU) 1992tik.
* Aurrez psikologiako lizentziatura egin zuen unibertsitate berean.

### Hezkuntzako jarduna 
Maite Errok ibilbide luzea garatu du irakaskuntzan eta ikerkuntzan. Hasierako urteetan hizkuntzen irakaskuntzan aritu zen: 1971-1978, Don Bosco eskolan euskara eta ingelesa irakasten eta 1979-1984 Landaberri Ikastolako ingeles irakasle gisa. Geroztik, eta jubilatu arte, unibertsitateko irakaskuntza eta ikerkuntza munduan murgildu zen, batik bat, tartean ardura politikoetan ere jardun izan zuelarik.
thumb|Ekitaldi akademikoa

#### Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU)  
* 1988-2000 irakasle laguna eta Behin Behineko irakasle titular gisa jardun zuen. 
* 2000-2011 Unibertsitateko irakasle titularra izan da, Psikologia fakultatean, Gizarte Psikologia eta Portaera Zientzien Metodologia sailean.
* 2001-2003 Gizarte Psikologia eta Zientzien Metodologia saileko Kontseiluko kidea izan zen.
* 2001etik 2007ra Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Masterra zuzendu zuen UPV/EHUko Psikologia eta Zuzenbide fakultateetan hiru edizioetan jarraian, hainbat ponentzia eta jardunaldien antolaketan parte hartuz.
* 2004-2006ra, Ikasleen errektore-ordea, Juan Ignacio Perez Iglesias errektore zela.  

Plaza elebidunak izanik, euskaraz eta gaztelaniaz eman izan ditu eskolak eta bere jardunean irakaskuntza zein ikerketa uztartu ditu. 

2011ean hartu zuen erretiroa baina jarraitu zuen UPV/EHUko Ohorezko lankide gisa 2012tik 2014ra, Unibertsitatearekin kolaboratuz. 

#### Espetxeetako Ikasleen Arreta Zerbitzua 
Bere garaikoa izan zen UNED-ek zuen eskuduntza Euskal Herriko Unibertsitatera pasatzeko protokoloa egin eta martxan jartzea. Ikasleen Errektoreordetzak 2005eko martxoan sortu zuen “Ikasleen Arreta Zerbitzua”. Gobernu Kontseiluak aho batez onartu zuen dokumentua, 2004ko urriaren 28an. (177. Aldizkari Ofiziala (EHAA), II. eranskina, 2005eko irailaren 16an argitaratua; 2013an eguneratua)**.**

## Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Defendatzailea 
2006an, Emakunderen proposamenez Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Defentsa Erakundearen defendatzailea izendatu zuen Juan Jose Ibarretxe lehendakariak, 2005eko Berdintasun Legeak sortutako figura berria betez. (Ekainaren 13ko 119/2006 Dekretua).  

Enpresetan eta esparru pribatuan gertatzen ziren sexu‑diskriminazioa ikusgarri egitea eta emakumeen arazo “pribatuak” arazo publiko bihurtzea izan zuen helburu nagusietako bat. eta Dekretuaren aginduz hainbat lan bideratu ziren.Hauen artean daude, besteak beste:

* *"La igualdad de género en los convenios colectivos"*. Informe Extraordinario 2009.
* *"Genero Berdintasunaren Alorreko Lan Eskubideen Gida/Guía de Derechos Laborales en Materia de Igualdad de Género"*, 2009
* *"La relevancia e Impacto Social de las Sociedades Gastronómicas".* Informe Extraordinario, 2010.
* "*Puesta en marcha del Observatorio de la Igualdad de trato*".
* *"Aportaciones de la Defensoría para la Igualdad de Mujeres y Hombres al espacio de reflexión abierto en relación a esta institución".* GV 2009.

Eredu aitzindaria izan zen Estatuan, herrialde nordikoetako antzeko erakundeetan inspiratua.  

Bestalde, Euskal Autonomia Erkidegoko  Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Defentsoriak nazioarteko aitortza jaso zuen  EQUINET (Europar Berdintasun-erakundeen Sarea) saretako kide goren bezala. Sarea 2006koa da, 29 herrialdetako 31 erakundek osatua, tartean EAEkoa.  

2009ko abenduan, hiru urte eta erdi bete ondoren, karguari uko egin zion, arrazoi pertsonalak tarteko. 

### Bestelako jardun akademiko-profesionalak  
Ikertzaile Nagusia izan zen hainbat ponentzia, kongresu eta kontratutan, eta Ikerketarako kontratu eta itunen zuzendaritzan jardun zuen, batez ere emakume-gizon berdintasuna, genero-indarkeria eta politika publikoak arloetan. Halaber, hiru urtez kolaboratu izan zuen EHUko Udako ikastaroetan.  

Sabino Ayestaran Etxeberria (UPV/EHU), Lourdes Munduate Jaca (Sevillako Unibertsitatea) eta Cristina Martinez-Taboada (UPV/EHU) doktoreek zuzendutako ikerketa-taldeetan ere parte hartu du (1992. eta 2006. urteetan). Proiektu hauek Kultura eta Hezkuntza, Lan eta Gizarte Gaietako Ministerioak, Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Gurutze Gorriak finantzatu zituzten. 

Analisi-edukiak  askotarikoak dira: batzuk enpresetako prestakuntza, gatazken kudeaketa, Gipuzkoako udaletako herritarren kudeaketa eta eskaerarekin daude lotuta, eta beste batzuk euskal gazteen sozializazio-prozesua, zuzendaritza-taldeen genero eta eraginkortasuna, eta espetxeratzea, nortasuna eta ber-sozializazioarekin.

### Kongresuetan parte hartzea 
* Erro Jauregi, M. eta Martínez-Taboada, C. (1994). *Evaluation of the program to soften the diagnosis’s impact of women with breast cancer*. Komunikazioa International Congress of Applied Psychology kongresuan, Madrilen.
* Martínez-Taboada, C. eta Erro Jauregi, M. (1994). *Program to soften the diagnosis’s impact of women with breast cancer*. Komunikazioa International Congress of Applied PsychologyI kongresuan, Madrilen. Argitalpena: *Terapia individual y de grupo en el cáncer de mama*, liburuan *Prevención y Tratamiento Oncológico del Cáncer de Mama*. Centro de Estudios Sociales Aplicados, or. 215–223. ISBN 84‑605‑4629‑2.  
* Erro Jauregi, M., Artamendi, J. A. eta Ayestaran, S**.** (1997). *Municipality management evaluation through discussion groups*. Komunikazioa Eighth European Congress on Work and Organizational Psychology kongresuan, Veronan (Italia).  
* Artamendi, J. A., Erro Jauregi, M. eta Ayestaran, S. (1997). *Local management evaluation according to the created questionnaire*. Komunikazioa **E**ighth European Congress on Work and Organizational Psychology kongresuan, Veronan (Italia).
* Alberdi, A. eta Erro Jauregi, M. (1998). *Evaluación*. Komunikazioa *II Congreso Internacional sobre Género y Políticas de Acción Positiva* kongresuan, Donostian. Argitalpena: *II Congreso Internacional sobre Género y Políticas Públicas*, I. tomoa. Emakunde‑Emakumearen Euskal Erakundea, or. 184–206. ISBN 84‑87595‑76‑6.  
* Erro Jauregi, M. eta Pizarro Pacheco, M. (1998). *Evaluación de talleres para el intercambio de responsabilidades y tareas domésticas entre hombres y mujeres*. Komunikazioa *XXVII Congreso Interamericano de Psicología* kongresuan, Caracasen (Venezuela). Argitalpena: *Talleres de Intercambio de Tareas y Responsabilidades entre Hombres y Mujeres en el Ámbito Doméstico. Guía de Buenas Prácticas*, Proyecto Aukera, or. 47–65. Gordailu legala SS‑24/99. 

## Argitalpenak 
### Liburuak 
* Erro Jauregi, M. (1988). “*Evaluación centros y recursos de rehabilitación drogodependencias”.* Nafarroako Gobernua. Argitalpen funtsa. ISBN: 978-84-235-0841-9 . (90 orrialde). 

* Erro Jauregi, M. (1994). “*Evaluación de Comunidades Terapéuticas para Drogodependientes”*. Gasteiz: Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritza eta Droga-mendetasunen Idazkaritza Nagusia. ISBN: 84-457-0542-3. (191 orrialde).  

* Erro Jauregi, M.; Pizarro Pacheco, M. eta Larrañaga Hernández, I. (2004**).** “*Factores relacionados con los desequilibrios y desigualdades existentes entre mujeres y hombres de la Cuadrilla de Salvatierra (Álava) con respecto a la inserción, permanencia y calidad en el puesto de trabajo”*. Vitoria-Gasteiz: Arabako Foru Aldundia, Gizarte Gaien Saila. Lege Gordailua: VI 627/04. (206 orrialde). 

###  Liburu-kapituluak 
* Erro Jauregi, M. (1993). "*Procedimiento para Evaluar Recursos Asistenciales (C.T.) para Drogodependientes*". In: *Anuario     Español e Iberoamericano de Investigación en Educación Especial*. Madril: CEPE. ISBN: 84-7869-145-6, 403-432 or.  

* Erro Jauregi, M. (1994). "*Factores que favorecen la vulnerabilidad de las y los jóvenes en su proceso de socialización*". In: *El Proceso de Socialización en las y los Jóvenes de Euskadi. Jóvenes Vascos 1994*. Gasteiz: Eusko Jaurlaritzako Argitalpen Zerbitzu Nagusia. ISBN: 84-457-0481-8, 39-49 or. 

* Martínez-Taboada, C. eta Erro Jauregi, M. (1996). "*Terapia Individual y de Grupo en el cáncer de mama*". In: *Prevención y     Tratamiento Oncológico del Cáncer de Mama*. Centro de Estudios Sociales Aplicados. ISBN: 84-605-4629-2, 215-223 or. 

* Erro Jauregi, M. (1997). "*Instrumentos de Evaluación: Comunidades Terapéuticas para Drogodependientes*". In: *Psicología y     Comunidad* (M. Montero, koord.). Sociedad Interamericana de Psicología eta Universidad Central de Venezuela. ISBN: 980-00-1099-8, 342-365 or. 

* Erro Jauregi, M. eta Pizarro Pacheco, M. (1998). "*Evaluación de Resultados: Diseño implementado para evaluar los talleres de intercambio de responsabilidades y tareas domésticas entre hombres y mujeres*". In: *Talleres de Intercambio de Tareas y Responsabilidades entre Hombres y Mujeres en el Ámbito Doméstico. Guía de Buenas Prácticas*. Proyecto Aukera. Lege Gordailua: SS-24/99, 47-65 or.  

* Alberdi, A. eta Erro Jauregi, M. (1999). "*Evaluación*". In: *II Congreso Internacional sobre Género y Políticas Públicas*.     Emakunde-Emakumearen Euskal Institutua. ISBN (I. liburukia): 84-87595-76-6, 184-206 or. 

### Aldizkari espezializatuetako artikuluak 
* Erro Jauregi, M. eta Pizarro Pacheco, M. (1998). "*Diseño Implementado para Evaluar un Plan Institucional de Igualdad de     Oportunidades entre Hombres y Mujeres*". In: *Revista de Psicología Social*, 13. liburukia (3). Fundación Infancia y Aprendizaje. ISSN: 0213-4748, 407-414 or.  

* Erro Jauregi, M.; Pizarro Pacheco, M. eta Larrañaga Hernández, I. (2004). "*Factores relacionados con los desequilibrios y desigualdades existentes entre mujeres y hombres de la Cuadrilla de Salvatierra (Álava) con respecto a la inserción, permanencia y calidad en el puesto de trabajo*". In: *Col. Año 2468: 15. zenbakia, Las Diferentes Realidades*. Castelló: Jaume I     Unibertsitatea, EQUAL proiektua, 95-146 or. 

## Boluntariotza Etiopian 
thumb|Maite Errok babestutako Haizea neskato txikiarekin. 2013
“Jangela” elkartea eta Medicus Mundi erakundearekin elkarlanean jardun zuen Etiopiako Tigray estatuan, Wukro eta Mekele hirietan. 2009tik Urtero hiru hilabeteko egonaldiak egiten zituen eskualdean programa desberdinak bideratuz:

### Umezurtzen arreta eta hezkuntza programak 
* Umezurtzentzako zerbitzuen ebaluazioa egitea, arreta-sistemaren egoera eta beharrak aztertu ondoren.
* Nesken hezkuntzarako beka-sistema sortu eta sistematizatzea, laguntzak hezkuntza-ibilbideari lotuta egon zitezen eta ez pobreziaren diru-laguntza orokor gisa.

### Emakumeen eskubideak eta legedia 
Mekeleko emakumeen elkartearekin (Womens´s Association of Tigray, WAT) lankidetzan aritu zen, 2002ko familia‑legediaren erreformaren testuinguruan. Bi mailetan bereziki:

* Epaileei eta legegintzako profesionalei prestakuntza eskaintzen, berdintasunaren ikuspegia eta legedi berrituaren aplikazioa lantzeko.
* Emakume parlamentariekin formakuntza saioak garatzen, giza eskubideen eta genero‑ikuspegiaren inguruan.

### Ekonomia‑ahalduntzea eta mikro-kredituak 
* Pobrezia egoeran zeuden emakumeentzat diru‑laguntza eta prestakuntza programak, negozio txikiak sortu eta kudeatzeko gaitasunak garatu eta autonomia ekonomikoa sustatzeko, mikro-kredituen sistema tarteko.
* Analfabetismoari aurre egiteko oinarrizko heziketa programak. 
Emakume afrikarrengandik irakaspen argia atera du Maite Errok, bere hitzetan:*“Afrika ez zen horrela egongo emakumeen eskuetan egon izan balitz.”*
## Bizitza pertsonala 
thumb|183x183px|Anai-arrebak 1956thumb|198x198px|Gurasoak: Julia eta Martin 1942|ezkerrerathumb|193x193px|Maite eta bere alaba Liher 1994|ezkerrera
Familia handiko kidea da eta bi alabaren ama. Sarritan hausnartu du rol tradizionalek eta genero-desberdintasunek eguneroko bizitzan duten eraginaz, baita jubilatu eta gero ere. Emakume izanda, kostu handiko ibilbidea egitea tokatu zaio, desberdintasun estrukturalak normalizatuta dauden sistema baten erruz. Profesio-ibilbidean aurrera egiteko etengabeko sakrifizioak egitea, ez da bere iritziz “ahalegin pertsonala”, genero-rolak eta zaintzaren banaketa desorekatuaren froga garbia baizik.

Amaren figura erdigunean eta maila gorenean jartzen du; zinez eskertua berarengan sinetsi zuelako eta bideak eskaini zizkiolako. San Bartolomeko mojak (Compañia de María Nuestra Señora, Donostia) eraman nahi izan zuten komentura eta ama ukatu zen.

2011n jubilatu zen, gizonek ez bezala, bizitza soziala bidean utzita, baina, bere zaletasunak berreskuratzeaz gain, jarraitzen du boluntariotza lana egiten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Defentsoriako ikerketak-Talde parlamentarioak
*Berdintasun sailean urte beteko hausnarketa
*Elkarrizketa. Argia 2008
*Ekintzen memoria
*Presondegietako Ikasleen Harrerako Zerbitzua