Lurrazaleko eguraldi behaketa

[eskuinera|thumb|200x200px|Estazio meteorologikoa Mildura-Aireportuan, [Victoria (Australia)|Victoria, Australia.]]
**Lurrazaleko behaketa meteorologikoak** edo segurtasunerako behar diren funtsezko datu klimatologikoak dira, baita eguraldia iragartzeko eta mundu osoan eguraldi-ohartarazpenak egiteko ere. Datuak gisa behatzaile meteorologiko batek eskuz bil ditzake, edo estazio meteorologiko automatizatu batek, edo sistema hibrido baten bidez, estazio meteorologiko automatizatu batek eskaintzen dituen datuak  osatzeko giza behatzaile meteorologikoak erabiliz. HEZINEk Nazioarteko Atmosfera Estandarra (International Standard Atmosphere, ISA) definitzen du, hau da, Lurraren atmosferako altitudearekiko presioaren, tenperaturaren, dentsitatearen eta biskositatearen aldaketa estandarraren eredua, eta estazioko presioa itsas mailako presiora pasatzeko erabiltzen da. Aireportuko behaketak mundu osoan transmiti daitezke, METAR behaketa-kodea erabiliz. Behaketa automatizatuak egiten dituzten estazio meteorologiko pertsonalek Estatu Batuetako mesonetera bidal ditzakete beren datuak Citizen Weather Observer Program-en bidez (CWOP), Erresuma Batuko Met Officeren Weather Observations Website-ren bidez (WOW) edo, nazioartean,  Weather Underground   webgunearen bidez.  Tradizioz, estazio bateko klima zehazteko, kokapen bateko klima-behaketetatik 30 urteko batez bestekoa erabiltzen da. AEBn, Behaketa Kooperatiboen sare batek egunero erregistratzen du klimari buruzko informazioa eta, batzuetan, uraren mailari buruzkoa (Cooperative Observers ).

## Historia 
## Aireportuak 
[eskuinera|thumb|200x200px|[Salinas (Kalifornia)|Salinas (Kalifornia) dauden taupada-sentsoreak]]
Tradizioz, aireportuetan egin izan dira behaketa meteorologikoak, aireratze eta lurreratzeetako segurtasun-arazoak direla eta.  HEZINEk nazioarteko atmosfera estandarra definitzen du (HEZINEren atmosfera estandarra ere esaten zaio, ICAO Standard Atmosphere), hau da, presio, tenperatura, dentsitate eta biskositatearen aldaketa estandarraren eredua. Hori baliagarria da tresnak kalibratzeko eta aireontziak diseinatzeko, eta estazio baten presioa itsasoaren mailako presiora egokitzeko erabiltzen da (SLP), mapa meteorologikoetan erabil baitaiteke.

Estatu Batuetan, Hegazkintza Administrazio Federalak (FAA) aireportu handienetan behaketa meteorologikoak egitera behartzen du, segurtasun-arrazoiengatik. Aireportuko estazio meteorologiko automatizatu bat (ASOS, adibidez) erosteko, FAAk dolar federalak erabiltzeko aukera ematen du aireportuetan ziurtatutako estazio meteorologikoak instalatzeko. Aireportuko behaketak mundu mailan transmititzen dira, METAR behaketa-kodea erabiliz. METAR txostenak, normalean, aireportuetatik edo behaketa meteorologikoko estazio iraunkorretatik datoz. Txostenak orduko behin sortzen dira, baina baldintzak nabarmen aldatzen badira, SPECI izeneko txosten berezietan eguneratu daitezke.

## Jakinarazitako datuak 
Lurrazaleko behaketa meteorologikoek elementu hauek izan ditzakete:

* **Estazioaren identifikatzailea** edo kokalekuaren identifikatzailea. Lau karaktere ditu METARren behaketetarako, eta lehenengoa da estazioa dagoen munduko eskualdearena. Adibidez, Ozeano Barearen barruko eta inguruko eremuetarako lehen karakterea P da, eta Europarako E. Bigarren karakterea kokapena dagoen herrialdea/estatua adieraz dezake. Hawaikoan, lehenengo bi letrak "PH" dira; Britainia Handiaren kasuan, berriz, "EG" dira estazio-identifikatzailearen lehen bi letrak. Kanada eta ondoko Estatu Batuak salbuespena dira, eta hasierako C eta K letrak eskualdeak dira, hurrenez hurren. Azken bi edo hiru letrek normalean lekuaren edo aireportuaren izena adierazten dute.
* **Ikuspen**, metrotan neurtua mundu osoko leku gehienetan, Estatu Batuetan izan ezik, han estatutu-miliak ematen baitira.
* **Pista ikustea (Runway visibility)**, metrotan neurtua munduko leku askotan, edo oinak Estatu Batuetan. Haizearen norabidea neurtzeko, graduak erabiltzen dira, iparraldea 0 edo 360 gradu direla, iparraldetik erlojuaren orratzen noranzkoan 0etik gorako balioekin. Laginketa-aldian haize-boladak jakinarazten dira punten eta haranen artean haizearen abiadura 10 korapilotik gora (5,1 m/s) aldatzen denean.
* Altimetroaren doikuntza abiazioan erabiltzen den terminoa eta kantitatea da. Eskualdeko edo tokiko aireak batezbesteko itsas mailan neurtzen den presioari altimetro doikuntza esaten zaio, eta altimetroak neurtzen duen presioa da, QNH aire-eremu jakin batean lurzoruaren gaineko altuera erakusteko.
* **Uneko eguraldiaren egoera**. Ikuspen-murrizpena dakarten trumoi edo haizeteen presentziaren berri ematen da eguraldi-oharretan, hegazkinei aireportuetako lehorreratzeetan eta aireratzeetan egon daitezkeen mehatxuak adierazteko. Lurrazaleko klimari buruzko behaketetan sartzen diren motak hauek dira: prezipitazioa, iluntzealdiak, beste fenomeno meteorologiko batzuk, hala nola, ondo garatutako hauts- edo harea-ekaitzak, haizeteak, eta sumendi-errautsak .
* **Prezipitazioaren intentsitatea** arrazoi meteorologikoengatik neurtzen da batez ere. Hala ere, hegazkinentzat kezkagarri bihur  daiteke, prezipitazio handiek ikuspena mugatu baitezakete. Gainera, izozte-euriaren intentsitateak argi dezake pilotuek leku batzuetatik hurbil hegan egitea arriskutsua dela; izan ere, hegazkinen hegaletan izotza jartzean, hegaldi-arriskua egon daiteke, eta hori kaltegarria izan daiteke hegaldirako.
* Azken 1, 3, 6 edo 24 orduetako prezipitazio-kantitatea bereziki interesgarria da meteorologoentzat prezipitazio-kantitateak eta estazioetako klimatologiak egiaztatzean.
* Azken 6 orduetan izandako elur-kantitatea arazo meteorologiko eta klimatologikotzat hartzen da. Hala ere, ordu oro eman daiteke informazioa, "SNOINCR" behaketak erabiliz, aire-eremuko teknikariei pistetako eta pistetako elurra zein maiztasunekin baztertu behar den jakiteko.
* **Elurraren sakonera** egunean behin neurtzen da arazo meteorologiko eta klimatologikoen arabera.  Hala ere, elurteetan, sei orduz behin neurtzen da elurte berrien kopurua zehazteko.

### METARen azaleraren behaketa meteorologikoaren adibidea 
SARTU LBBG 041xZ 12003 MPS 090V150 1400 R04/P1500N R22/P1500U + SN BKN022 OVC050 M04/M07 Q1020 NOSIG 9949//91=

Meteorologia-estazio pertsonalek, herritarrek egindakoa eta ez gobernuko funtzionarioek, ez dute METAR kodea erabiltzen. Softwareak aukera ematen du informazioa hainbat tokitara transmititzeko, hala nola Weather Undergroundera mundu mailan, edo CWOPera Estatu Batuetan. Gero, erakunde meteorologiko egokiek erabil dezakete, bai denbora errealean baldintzak diagnostikatzeko, bai iragarpen meteorologikoko ereduen barruan erabiltzeko.

## Euskal Herriko eguraldi-agentziak 
* Euskalmet .Gipuzkoa, Bizkaia,  eta Arabako agentzia Euskalmet da. Euskalmet - Euskal Meteorologia Agentzia Eusko Jaurlaritzaren meteorologia agentzia da. Gasteizko Miñaoko teknologia parkean du egoitza. Bere zereginak, Euskal Herria osorako eguraldiaren prebisio eta mapak, prezipitazio, tenperatura eta radarren datuak eskeintzea dira. Horrez gain, itsasoaren egoera eta bost egunerako iragarpenak ere ematen ditu. Bere webgunean Euskal Autonomia Erkidegoan zehar banaturiko estazio meteorologikoetako datuak kontsulta daitezke. Euren artean, jausitako prezipitazio, neurturiko tenperatura eta atmosferako hodeien egoera. Datuok hamar minututako maiztasunarekin eguneratzen dira.

* Nafarroako Meterorologia agentzia.
* Meteo-France. Iparraldeko datuak Meteo-France agentziaren bidez lor daitezke

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Tximista-detektagailua
* Egun meteorologikoa
* Euskalmet

* Euskal Herriko gertakari meteorologikoak
* Muturreko tenperaturak Euskal Herrian

## Kanpo estekak 
* Euskalmeten webgunea
* Euskal Herriko eguraldiaren iragarpena