open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anton Schrödl

**Anton Schrödl** (Schwechat, 1820ko otsailaren 19a - Viena, 1906ko uztailaren 5a) animalien eta genero eszenen margolari austriar bat izan zen.

## Biografia 
Haren arbasoak 1428an aurki daitezke; Hans Schrötel von Schröttenstein Ybbs-eko Bidesari biltzaile Inperialean. Bere aita, Joseph Schrödl, burdin merkataria zen. Bere anaia nagusia, Norbert Michael Schrödl (1816–1890), bolizko tailagile eta eskultorea izan zen, bere semeak,  . eta  artista ere bihurtu ziren (margolari eta eskultore, hurrenez hurren).

Oraindik oso gaztea zenean, bere familiaren egoera ekonomikoak okerrera egin zuen eta Vienako senide baten tutoretzapean jarri zuten. Hamahiru urte besterik ez zituela, Arte Ederren Akademian matrikulatu ahal izan zen, eta  lore margolariarekin ikasi zuen., eta bikaintasunaren Gundel Saria eman zioten 1835ean. " Matthäus und Joseph Trentsensky"-en arte argitaletxeko litografo gisa hasi zuen bere ibilbidea. Animalien eta paisaien margoak ziren bere espezialitateak. 1841ean nabarmendu zen lehenengo aldiz, Akademiaren erakusketa batean.

1860 eta 1870 artean, lorategi diseinatzaile gisa lan egin zuen. Bere proiektu nagusia "Tiergarten am Schüttel" izan zen, Prater-eko zooa, 1901ean itxi zena.

Akademian inoiz irakasle izan ez bazen ere, ikasle ugari hartu zituen; horien artean, Johann Nepomuk Geller (1860–1954), Alphons Leopold Mielich, Alfred Jirasek (1863–1931) eta  . Udaro asko bidaiatu zuen, besteak beste, 1870ean Johann Nepomuk Wilczek kondearekin Aljeriara bidaia bat egin zuen, eta oso ezagunak diren litografia batzuk egin zituen. Baina, arrakastak izan arren, bere finantza-egoera ez zen inoiz segurua izan, beraz, gainerako lanak enkantean atera behar izan zituen 1899an.

Ezkonduta zegoen, baina ez zuen seme-alabarik. Laurogeita sei urte zituela, Vienako Leopoldstadt auzoan hil zen eta Wiener Zentralfriedhof-en lurperatu zuten. Haren ondarea enkantean atera zen 1907an, Vienako Künstlerhausen .

## Aukeratutako margolanak 

Fitxategi:Anton Schrödl - Bauernzimmer mit einem Stillleben - 786 - Österreichische Galerie Belvedere.jpg|Izadi Hila duen Baserria Gela
Fitxategi:Anton Schrödl - In the Farmhouse Garden.jpg|Baserri baratzean
Fitxategi:Anton Schrödl - Brunnen beim Wolferlbauer in Bruck-Fusch - 7813 - Kunsthistorisches Museum.jpg|Nekazaria Bruck-Fuschen putzuan
Fitxategi:Anton Schrödl Die zerbrochene Schale.jpg|Hautsitako katilua

## Kanpo estekak 
* Schrödl @ ArtNet-ren lan gehiago
* Anton Schrödl @ Wien Geschichte Wikia
Ex ungue leonem

**Ex ungue leonem** latinezko esaldia, hitzez hitz itzulia, *atzaparraretatik [ezagutzen da]* *lehoia,* erabil daiteke adierazteko egintza edo lan baten autoretza igartzen dela laneko seinaleengatik soilik. Bereziki, oniritzizko zentzuan, maisulanaren seinaleak maisu ezkutua (lehoia) igartzen uzten dutelakoan. Lerro gutxi batzuetatik antzeman daiteke artista handi baten eskua.

Esaldia egozten zaio Johann Bernoulli matemarikariari, zeinak Isaac Newtonen idazki sinatu gabeko bat irakurri zuenean, hala esan omen zuen, egilearen handitasuna agerikoa zela esateko.

20. mendean, John von Neumannek 19 urte zituelarik bere tesiaren lehen zirriborroa idatzi zuenean, hura irakurri zuen Abraham Fraenkel matematikariak, eta halaxe esan omen zuen: "Ez dakit guztia ulertu dudan, baina lan hau bikaina da gero, eta *ex ungue leonem*". Von Neumannen lanak izenburua zuen “Die Axiomatisierung der Mengenlehre” (Multzo-teoriaren axiomatizazioa) eta Fraenkelek artikulua aldatzeko esan zion:  “Eine Axiomatisierung der Mengenlehre” (Multzo-teoriaren axiomatizazio bat) bilakaturik argitaratu zen 1925ean. Hiru urteren buruan, bertsio luzeagoa egin zuen Von Neumannek, eta Die artikulua itzuli zion testuari: Multzo-teoriaren axiomatizazioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Islamofobiaren Aurkako Nazioarteko Eguna

**Islamofobiaren Aurkako Nazioarteko Eguna** Nazio Batuek 2022an izendatutako nazioarteko ospakizuna da, urtero **martxoaren 15ean** mundu osoko 140 herrialdetan ospatzen dena. Egun hau betetzearen helburua Islama gorroto dutenei Islamaren benetako aurpegia erakustea da.

## Aurrekariak 
Islama munduko bigarren erlijioa da  kristautasunaren ondoren, 2.000 milioi jarraitzaile baino gehiagorekin munduko biztanleriaren % 24,9 ordezkatuz. Islamofobia Islamaren edo musulman deitzen diren bere jarraitzaileen aurkako beldurra, gorrotoa edo aurreiritzia da.

Historian zehar, musulmanen garbiketa etnikoaren intzidentzia asko salatu ziren munduan osoan, batez ere Ruandako genozidioa, Srebrenicako sarraskia, Sabra eta Shatilako sarraskia eta etengabeko Rohingya eta Uyghur genozidioak. Meskitak eraisten ari dira eta hijaba bezalako jantzi islamiarrak debekatzen ari dira herrialde askotan. Islamofobia areagotu egin zen World Trade Centerren aurkako erasoaren ostean, eta horrek estutasun handia eragin zien musulmanei Europan eta Estatu Batuetan.
eskuinera|thumb|2020an, Nazio Batuen Batzar Nagusiaren hirurogeita hamabosgarren saioko eztabaida orokorrari helduz, Pakistango lehen ministro ohiak, Imran Khan-ek islamofobiari aurre egiteko nazioarteko eguna proposatu zuen lehen aldiz.

## Aitorpen Ofiziala 
2022ko martxoaren 15ean, Nazio Batuen Batzar Nagusiak adostasunez onartu zuen Pakistanek, Lankidetza Islamikoaren Erakundearen izenean, aurkeztutako ebazpena, martxoaren 15a "Islamofobiaren Aurkako Nazioarteko Eguna" izendatu zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Live Earth

thumb|Live Earth Wembley Berriaren estadioan.
**Live Earth** (euskaraz. ***Lur bizia***) pop- eta rock-kontzertu batzuk izan ziren, eta ingurumen-kontzientzia handitzeko egin ziren. Hainbat artistek parte hartu zuten, eta 2007ko uztailaren 7an izan zen, berotze globalaren berri emateko. Kontzertuek munduko 150 musika-artista bildu nahi zuten ezagunenen artean entzule kopuru errekor bat lortzeko asmoarekin. Zortzi hiritan, bata bestearen atzetik eta 24 ordu bete arte, musika kontzertuak izan ziren, "lokartutako kontzientziak esnatzeko".

Save Our Selves erakundeak (SOS) antolatu zuen ekitaldia. Kevin Wallek sortu zuen erakunde hori, eta Al Gore AEBetako lehendakariordearen, Alliance for Climate Protection erakundearen, MSN erakundearen  laguntza zuen, baita Control Room-ena ere Live Earth zuzentzen zuen kontzertu-ekoizlearena. Gainera, MTV telebista-katearen aldetik propaganda-laguntza handia izan zuten. Morse kodean idatzitako SOS zen logoa/marka erregistratua. Antzeko beste musika-gertaera anizkoitzek ez bezala (Live 8, doakoa), Live Earth-ek sarrera kobratu zuen, baina gertaera telebista eta internet bidez transmititu zen ().

## Parte hartu zuten hiriak 
Hasiera Sydneyn (Australia) emango zioten, (2.00 GMT). Cricket Ground & Aussie Stadium, Blue King Brown, Crowded House eta Toni Collette & The Finish aritu ziren.

Lekukoa Japoniak hartu zuen, Tokiok eta Kiotok. Linkin Park, Michael Nyman y Yellow Magic Orchestra izan ziren bertan besteak beste.

Shanghain (Txina) Sarah Brightman soprano britainiarra eta 12 Girls Band ikusi ahal izan ziren. Live Earth Hegoafrikara joan zen ondoren, Johannesburgera. Han izan ziren UB40, Vusi Mahlasela, Angelique Kidjo eta Baaba Maal.

Londreseko Wembley estadioak (12.00etatik 22.30etara GMT) Beastie Boys, Black Eyed Peas, Damien Rice, David Gray, Duran Duran, Foo Fighters, Genesis, James Blunt, John Legend, Keane, Madonna, Metallica eta Red Hot Chili Peppers hartu zituen. Hamburgon (Alemania) Shakira eta Enrique Iglesias entzun ahal izan ziren, besteak beste.

Ondoren, Live Earth ikuskizunak New Yorkera egin zuen jauzia, The Police, Roger Waters, Bon Jovi, Alicia Keys, Kanye West eta Keith Urban aritu ziren bertan. Azkenik, jaiaren amaiera Río de Janeiron izan zen, artista hauekin: Lenny Kravitz, O Rappa, Jota Quest, Marcelo D2 eta MV Bill, Jorge Ben Jor eta Xuxa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria da Cunha

**Maria da Cunha Zorro** (Lisboa, Portugal, 1872ko urriaren 19a — São Paulo, Brasil, 1917ko urtarrilaren 10a) poeta eta kazetari portugesa izan zen. Virgínia Quaresmaren maitalea zen, Portugalgo lehen kazetari profesionala eta Portugalen argi eta garbi lesbiana izan zen lehen portugaldarretako bat.

## Biografia 
Portugalgo Lisboako hiriburuan jaio zen 1862 inguruan, goi-mailako familia batean. Bere ama brasildarra zen eta aita, Francisco Zorro espainiarra.  Cândido de Figueiredo filologoa osaba zuen.

1912an, Virgínia Quaresma kazetaria Brasil bisitatzera gonbidatu zuten, emaztea hil zuen poeta ezagun baten gertaera kontatzeko. Río de J*a*neirora joan zen Cunha bikotearekin, eta harentzat ere lana lortu zuen bera kontratatu zuen *A Época* egunkarian  Badirudi Portugalgo giro homofobikoak bultzatu zituela lekualdaketa horretara, ikerketa batean ondorioztatu baitzen "Brasilen erbesteratu zirela, anonimatuaren eta debekatutako maitasuna bizitzeko askatasunaren bila". Kasua amaituta, Cunha eta Quaresma Brasilen geratu ziren.

## Lanak 
Cunhak frantsesetik portugesera itzulpenak egin zituen. Poesia idazteko inspirazioa Cândido de Figueiredo osaba izan zen. 1909an argitaratu zuen bere lehen poesia-liburua, *Trindades*. Bi edizio izan zituen, eta Júlio Dantas idazlearen eta Monsarazko kondearen oniritzia jaso zuen. Poesia argitaratzen jarraitu zuen Brasilen egon zen bitartean, eta hainbat aldizkaritarako idatzi zuen Portugalen eta Brasilen. Hizlari ona izan zen.  

## Heriotza 
1917ko urtarrilaren10ean bat-batean hil zen São Paulon, maistra-postua bete behar zuen herrian. Haren heriotzaren ondorioz, *O livro da noite* ez zen amaitu, ez argitaratu, haren hitzaurrea alejandrino bertsoekin idatzita zegoen. Quaresma Portugalera itzuli zen handik gutxira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frantses Hizkuntzaren Eguna Nazio Batuetan

2010. urtez geroztik, NBEk **Frantses hizkuntzaren Eguna Nazio Batuen Erakundean** ospatzen du martxoaren 20an.

## Deskribapena 
2010eko otsailaren 19an, Nazio Batuen Informazio Sailak *Hizkuntzen Egunak NBEn abiarazi zituen* bere prentsa-oharrean, martxoaren 20a ezarriz **Nazio Batuen Frantziako Hizkuntzaren Eguna**. Frantsesa munduan gehien hitz egiten diren hizkuntzetako bat da, eta NBEren hizkuntza ofiziala, Erakundearen sorreraz geroztik. NBEk sei hizkuntza ofizial ditu orain, 2010etik urtero ospatzen direnak: frantsesa martxoaren 20an, txinera apirilaren 20an, ingelesa apirilaren 23an, errusiera ekainaren 6an, gaztelania urriaren 12an eta arabiera abenduaren 8an.

Helburua NBEren komunitatean dauden sei hizkuntza ofizialetako bakoitzaren historia eta kulturarekiko kontzientzia eta errespetua areagotzea da. Nazio Batuen Hizkuntzen Egun hauek eleaniztasuna eta kultur aniztasuna sustatu eta goraipatu nahi dituzte, bai eta Erakundean erabiltzen diren hizkuntza ofizial guztien berdintasuna ere. Hizkuntza egun hauen datak Nazio Batuen Herritarren Informazio Sailak aukeratu ditu, haien esanahi sinboliko edo historikoaren arabera: frantses hizkuntzaren egunaren data, martxoaren 20, frankofoniaren nazioarteko egunarena da.

Aukeratutako datak, frantses hiztunen herrialde desberdinak biltzen dituen Frankofoniaren Nazioarteko Erakundearen sorreraren (1970) oroitzapena egiten du.

**Frankofoniaren Nazioarteko Egunaren gaiak**

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera
* Ama Hizkuntzaren Nazioarteko Eguna
* Elkarrizketarako eta Garapenerako Kultura Aniztasunaren Mundu Eguna
* Alfabetatzearen Nazioarteko Eguna
* Keinu Hizkuntzen Nazioarteko Eguna
* Itzulpengintzaren Nazioarteko Eguna
* Frankofonia
* Nazio Batuen hizkuntza ofizialak

## Kanpo estekak
Sid Going

**Sidney Milton Going** (Kawakawa, 1943ko abuztuaren 19a – Maromaku, 2024ko maiatzaren 17a) zeelandaberritar errugbilaria izan zen, uztartze-erdilariko postuan aritzen zena.

Jatorriz maoriarra zen eta Azken Egunetako Santuen Jesu Kristoren Elizakoa izan zen. Misiolaria, apezpikua eta Hamiltongo Tenpluko presidentea izan zen.

1965etik 1978ra North Auckland taldearekin jokatu zuen eta 29 partida jokatu zituen Zeelanda Berriko errugbi selekzioarekin. 1972-73 urteetan Zeelanda Berrian Britainia Handira eta Irlandara egindako biran taldeko kide nabarmenetako bat izan zen.
The Devil Rides Out (filma)

***The Devil Rides Out*** (euskaraz *Deabrua Zaldiz Badoa*), 1968ko Terence Fisher britainiarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Dennis Wheatley ingeles idazlearen *1934ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Christopher Lee, Charles Gray, Niké Arrighi eta Leon Greene aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1929, Ingalaterrako hegoaldea, Simon Aron (Patrick Mower) bere adiskideak diren Richleau dukea eta Rex Van Rynekin urtero egiten duten topaketara ez agertzean azken biak kezkatzen hasiko dira. Laister, Mocata dukea buru den sekta sataniko bateko kide bilakatu dela jabetuko dira, ondoren hipnosiaren bidez burua garbitu eta Deabruaren ohorez sakrifikatua izan dela. Nahiz eta Richleau errugabeak hil ez daitezen saiatu arren, aurre egin beharko dioten betekizuna ez da erraza izango. 

## Aktoreak 
* Christopher Lee – Nicholas, Richleauko dukea
* Charles Gray – Mocata
* Niké Arrighi – Tanith Carlisle
* Leon Greene – Rex Van Ryn (Patrick Allenek bikoiztua)
* Patrick Mower – Simon Aron
* Gwen Ffrangcon-Davies – Urfeko dukesa
* Sarah Lawson – Marie Eaton
* Paul Eddington – Richard Eaton
* Rosalyn Landor – Peggy Eaton
* Russell Waters – Malin
* Eddie Powell – Mendesko Akerra (krediturik gabe)

### Beste batzuk 
* John Brown
* Richard Huggett

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Novruz Nazioarteko Eguna

Nazio Batuen Batzar Nagusiak martxoaren 21a aldarrikatu zuen **Novruz Nazioarteko Eguna**. Novruz Persiako egutegiko urteko lehen eguna da.

## Novruz Nazioarteko Eguna 
2010eko otsailaren 23an, Nazio Batuen Batzar Nagusiak, 64/253 Ebazpenean, martxoaren 21a **Novruz Nazioarteko Eguna** aldarrikatu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Bakezko Bizikidetzaren Nazioarteko Eguna
* Elkarrizketarako eta Garapenerako Kultura Aniztasunaren Nazioarteko Eguna
* Solstizioaren Nazioarteko Eguna
* Yoga Nazioarteko Eguna
* Herri Indigenen Nazioarteko Eguna
* Indarkeriaren aurkako nazioarteko eguna
* Tolerantziaren Nazioarteko Eguna

## Kanpo estekak 
* Novruz Nazioarteko Egunaren Gune Ofiziala
Heinrich Vogeler

**Heinrich Vogeler** (Bremen, 1872ko abenduaren 12a - Karaganda, 1942ko ekainaren 14a) alemaniar margolari, diseinatzaile eta arkitektoa izan zen.

1890etik 1895era Kunstakademie Düsseldorf-en ikasi zuen eta Worpswedeko artisten koloniako kide izan zen. Art Nouveau estiloko liburuetarako ilustrazioak egin zituen, eta Maksim Gorkiren liburuak irakurri ondoren, langile klasearekin konprometitu zen. Boluntario izan zen Lehen Mundu Gerran, eta Ekialdeko Frontera bidali zuten. Bertan ideologia boltxebikea ikasi zuen.

Gerra ostean bakezale bihurtu zen. Azaroko Iraultzan parte hartu zuen eta Alemaniako Alderdi Komunistarekin bat egin zuen. Bere lanean erromantizismo batetik eduki proletario batera aldatu zen. 1931n Sobietar Batasunera emigratu zuen eta 1941ean Kazakhstanera deportatu zuten beste alemaniar batzuekin batera.

## Iruditegia 

Heinrich Vogeler Abendsonne im Moor.jpg|*Abendsonne im Moor*, 1903a baino lehen
Heinrich Vogeler Der Barkenhoff 1904.jpg|Barkenhoff 1904
Heinrich Vogeler Sommerabend.jpg|Heinrich Vogeler, *Sommerabend*, 1905
Heinrich Vogeler Deutscher Stachanowarbeiter.jpg|*Deutscher Stachanowarbeiter im Erholungsheim Sotschi*, 1936
Heinrich Vogeler Frühlingsabend 1901 img02.jpg| *Frühlingsabend* 1901
Heinrich Vogeler Der Moorgraben 1913.jpg|*Der Moorgraben*
Portrait der Johanna Schulze - gemalt von Heinrich Vogeler.jpg|*Johanna Schulze*
Heinrich Vogeler Die Erwartung (Träume II) 1912.jpg|*Die Erwartung (Träume II)*
Heinrich Vogeler Frühling 1913.jpg|*Frühling*
Heinrich Vogeler Frühlingshecken im Bauerngarten 1913.jpg| *Frühlingshecken im Bauerngarten*
Heinrich Vogeler Mühle bei Kowel c1915.jpg
Heinrich Vogeler Sehnsucht (Träumerei) c1900.jpg| *Sehnsucht (Träumerei)*
Heinrich Vogeler Sommergarten 1913.jpg|*Sommergarten*
Heinrich Vogeler Straßenszene in Kalusz 1915.jpg|*Straßenszene in Kalusz*
Heinrich Vogeler Versammlung kurdischer Hirten vom Kolchos Lenin.jpg|*Versammlung kurdischer Hirten vom Kolchos Lenin*
Heinrich Vogeler Träume 1911.jpg|*Träume*
Heinrich Vogeler Verkündigung 1901.jpg|*Träume*
Heinrich Vogeler Verkündigung an die Hirten 1902.jpg|*Verkündigung an die Hirten *
Heinrich Vogeler Die rote Marie 1919.jpg|*Die rote Marie* (Marie Griesbach)
Heinrich Vogeler ~ Hamburger Werftarbeiter - 1928.jpg|Hamburger Werftarbeiter, 1928
Heinrich Vogeler-Das Dritte Reich-1934.jpg|Hirugarren Reicha, 1934

## Kanpo estekak
Eleanor Pairman

**Eleanor "Nora" Pairman**, **Nora Brown** izenez ere ezaguna, (Broomieknowe, Lasswade, Eskozia, 1896ko ekainaren 8a - White River Junction, Vermont,  1973ko irailaren 14a)  eskoziar matematikaria izan zen eta Massachusetts-eko Radcliffe College-n matematikako doktoretza lortu zuen hirugarren emakumea izan zen. Geroago bizitzan metodo berriak garatu zituen ikasle itsuei matematika irakasteko. 

## Bizitza eta ibilbidea 
Pairman Eskoziako Broomieknowe-n, Lasswade -n, lau neba-arrebetatik gazteena zen. Gurasoak Helen eta John Pairman, Eskoziako Gorte Gorenetako abokatua. Aita lau urte baino ez zituela hil zen eta arazo ekonomikoak izan zuen familiak. 

Lasswade Goi Mailako Eskolan (1903-1908) joan zen George Watson-en Ladies College-ra (1908-1914). Edinburgoko Unibertsitatean hasi zen matematika ikasten. Pairman-ek bi artikulu irakurri zituen Edinburgoko Matematika Elkartearen bileretan 1918 hasieran. Han George David Birkhoff-ekin ikasi zuen. Bere tesiak "*Fredholm-en ekuazio integral homogeneo linealaren soluzioari buruzko hedapen-teoremak bigarren motako nukleo mota ez-simetriko bereziarekin/ Fredholm-en ekuazio integral homogeneo linealaren soluzioari buruzko hedapen-teoremak bigarren motako nukleo mota ez-simetriko bereziarekin""* izenekoa izan zen eta 1922an doktoretza lortu zuen.

Askoz beranduago, Pairmanek matematika irakatsi zuen Dartmouthen denbora partzialean, 1955eko irailetik 1959ko ekainera arte.  Elkarrekin, lau seme-alaba izan zituzten, John Pairman (j. 1923), Barbara (1925-1979), Joanna, umertan hil zena (1935-1935) eta Margaret Wylde (j. 1937). Bizirik iraun zuten bere bi semeek doktoretza propioak lortu zituzten. 

Pairman bularreko minbiziarekin borroka luze baten ostean hil zen 1973ko irailaren 14an, 77 urte zituela, White River Junction-en, Vermont-en. Bere senarra, bi ahizpa, hiru seme-alaba, zazpi biloba eta birbiloba bat geratu ziren. Bere senarra hurrengo urtean hil zen.  

## Hautatutako argitalpenak 
Pairman-ek bere karreran zehar parekideen berrikuspeneko hainbat lan idatzi zituen edo kolaboratu zituen, besteak beste:

* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Gorgon

***The Gorgon*** () 1964ko Terence Fisher britainiarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Christopher Lee, Peter Cushing, Richard Pasco eta Barbara Shelley aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1910, Alemania, Vandorf herrian hainbat erailketa jazo dira, eta kasu guztietan, biktima harri bilakatu da. Bertakoa den Sacha Cass (Tony Gilpin) neska gaztea modu berean hilik agertzean haren maitalea den Bruno Heitz (Jeremy Longhurst) susmagarri nagusia bilakatuko da. Haren bila dabilen gizon taldeak Brunoren gorpua zuhaitz batetik zintzilik topatzean, krimen guzti horien atzean zeharo gaizto eta maltzurra den norbait edo zeozer dagoela jabetuko dira. 

## Aktoreak 
* Christopher Lee: Karl Meister irakaslea
* Peter Cushing: Namaroff doktorea
* Richard Pasco: Paul Heitz
* Barbara Shelley: Carla Hoffman
* Michael Goodliffe: Jules Heitz irakaslea
* Jack Watson: Ratoff
* Patrick Troughton: Kanof inspektorea
* Prudence Hyman: Megaera
* Joyce Hemson: Martha
* Tony Gilpin: Sascha Cass
* Jeremy Longhurst: Bruno Heitz
* Joseph O'Conor: Kolonela
* Alister Williamson: Janus Cass
* Michael Peake: Kondestablea
* Redmond Phillips: Hans

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Batea

[thumb|Batea bat [Vigoko itsasadarra|Vigoko itsasadarrean.]]

**Batea** bibalbioen hazkuntzarako erabiltzen den egitura da; bertatik zintzilikatutako soketan hazten diren bibalbioak une oro ur azpian geratzen dira. Zurezko egitura hauek tipikoak dira oso Galiziako Rias Baixas eskualdeetan, non muskuilu eta ostrak hazten dituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hogeita Zazpien Manifestua

thumb|250px|Sinatzaileek monarkia berrezarri nahi zuten Joan Borboikoaren bitartez.
***Hogeita Zazpien Manifestua*** Francisco Franco diktadoreari 1943ko apirilean igorritako gutun bat izan zen: Sinatzaileak I. legegintzaldiko (1943-1946) 17 prokuradore frankistak eta goi-karguetan ziren eta, haiekin batera, beste hamar pertsonak sinatu zutena, Espainian monarkia berrezartzea eskatuz. Espainiako Gerra Zibila amaitu ondoren eta Bigarren Mundu Gerra oso aurreratuta zegoenean, ideologia monarkikoko pertsona-talde batek diktadoreari erakunde monarkikoaren defentsa eta Joan Borboikoa nazioaren tronua hartzeko prest zegoela azaltzeko unea iritsi zela uste izan zuen eta horrela sortu zen dokumentua.

## Sinatzaileak 
Laureano López Rodó argitaratu zuen, dirudienez, dokumentua. Hauek ziren sinatzaileak:

* Jacobo Fitz-James Stuart y Falcó
* Juan Ventosa
* Valentín Galarza Morante
* Pablo Garnica y Echevarría
* José de Yanguas Messía
* Pedro Gamero del Castillo
* Alfonso García Valdecasas
* Manuel Halcón
* Antonio Goicoechea
* Nicanor Armero Iranzo
* Joaquín Fernández de Córdoba Osuna
* Luis Alarcón de la Lastra
* Manuel Moreu Figueroa
* Juan Manuel Fanjul
* Conde de Ibarra
* Jaime de Foxá
* Antonio Gallego Burín
* Eduardo Martínez Sabater
* A. González de Vinuesa
* Antonio Sala Amat
* Jesús Merchante Sánchez
* Ignacio Muñoz Rojas
* Isidoro Delclaux Aróstegui
* Alfonso de Zayas y de Bobadilla
* Miguel Ponte
* Rafael Lataillade Aldecoa
* Aurelio Joaniquet

## Diktadorearen erantzuna 
Ricardo de la Ciervaren arabera, Franco jeneralaren erreakzioa zuhurra izan zen, Ez zekien oso ondo ekimenak zuen indarra eta denbora pasatzen utzi zuen, hori argitu arte. 1943ko ekainaren 26an, azkenik, Batzorde Politikoa bildu zen, eta erabaki zuen sinatzaile guztiak Mugimenduaren Kontseilu Nazionaletik kanporatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karibeko Komunitatea

**Karibeko Komunitatea** (**CARICOM**) (frantsesez: *Communauté Caribéenne*, ingelesez: *Caribbean Community*, Nederlanderaz: *Caribische Gemeenschap*) Karibeko eskualdeko harremanak sendotzeko nazioarteko erakundea da; Georgetownen (Guyana) du egoitza. Chaguaramasko Itunak (Trinidad eta Tobago) sortu zuen 1973an, eta 1965ean sortutako Truke Libreko Karibeko Elkartea ordezkatu zuen.

## Partaideak 
Karibeko 15 naziok (batez ere Karibe anglofonokoak) eta dependentzia britainiarrek osatzen dute. Hauek dira eskubide osoko kideak: Antigua eta Barbuda, Barbados, Belize, Dominika, Grenada, Guyana, Haiti, Jamaika, Montserrat, Saint Kitts eta Nevis, Santa Luzia, Saint Vicente eta Granadinak, Surinam eta Trinidad eta Tobago.

Birjina uharte britainiarrak eta Turkak eta Caicoak herrialde asoziatuak dira.

Bahamak Komunitatekoak dira, baina ez daude beren baitan sortutako merkatu batasunean. 

Herrialde behatzaileak dira berriz Aruba, Kolonbia, Curazao, Mexiko, Puerto Rico, Dominikar Errepublika, Saint Martin eta Venezuela.

## Jarduerak 
Karibeko erkidegoak hiru jarduera nagusi garatzen ditu: Karibeko Merkatu Bateratuaren bidezko lankidetza ekonomikoa, kanpo-politikaren koordinazioa eta nekazaritza, industria, garraioa eta telekomunikazioak bezalako arloetan lankidetza.

Karibeko Komunitatea (CARICOM) sortu zenetik, ingelesa izan da erakundearen hizkuntza ofiziala. CARICOM eleanitz bihurtu zen praktikan, Surinamekin nederlandera gehitu zenean 1995eko uztailaren 4an, eta Haiti baita Haiti gehiturik 2002ko uztailaren 2an.

2001ean, gobernuburuek Chaguaramasko Itun Berrikusia sinatu zuten, eta, hala, CARICOMen merkatu bateratua CARICOMen merkatu eta ekonomia bakar bihurtzeko bidea urratu zuten. Estatu kideen artean berrikusitako itunaren zati batek Karibeko Justizia Gortearen ezarpena eta aplikazioa barne hartzen ditu.

## Kanpo estekak
Arraza-bereizkeria Ezabatzeko Nazioarteko Eguna

Nazio Batuen Batzar Nagusiak **Arraza-bereizkeria Ezabatzeko Nazioarteko Eguna aldarrikatu zuen martxoaren 21a**. Egun horretan gogoratzen da 1960an Hegoafrikako poliziaren eskutik Apartheidaren aplikazioari aurre egiten zuten manifestarien aurka gertatutako Sharpevilleko sarrazkia.

## Arraza-bereizkeria Ezabatzeko Nazioarteko Eguna 2021 
1966ko urriaren 26an, Nazio Batuen Batzar Nagusiak, 2142 (XXI) Ebazpenean, **Arraza-bereizkeria Ezabatzeko Nazioarteko Eguna** aldarrikatu zuen.

**Arraza-bereizkeria Ezabatzeko Nazioarteko Eguneko gaiak**

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Afrikar Jatorriko Pertsonen Nazioarteko Hamarkada (2015 - 2024)
* 2011: Afrikar Jatorriko Pertsonen Nazioarteko Urtea
* Kulturak Hurbiltzeko Nazioarteko Urtea
* Tolerantziaren nazioarteko eguna

## Kanpo estekak 
* Sitio Oficial del Día Internacional de la Eliminación de la Discriminación Racial
Amarradura

thumb|Itsastar bat, ontzi bat amarratzen.
Nautikan, **amarradura** soka bat lotzea da.

Amarratu aditza erabiltzen dute, batez ere, maniobra irmo egiteko egintza adierazteko. Horretarako, sokekin hainbat bira ematen dira baina korapilorik gabe; izan ere, marruskadura nahikoa da korrika ez egiteko, eta horrela, komeni denean, azkar jaisteko moduan daude.

Hala esaten zaio, halaber, ontzia portuan edo edozein ainguratokitan, gutxienez bi ainguraren eta kate edo kableren bidez, lotzeko ekintzari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tokiko diru

[thumb|*Bristolpound*a, Ingalaterrako [Bristol hiriko tokiko dirua.]]
**Tokiko diru**a edo **tokiko moneta** ekonomian, antolakuntza jakin batean, parte hartzen duten erakundeek leku zehatz batean erabil daitekeela adostu den diru mota bat da; diru nazional baten osagarri gisa jokatzen du, ordezkatu beharrean, eta helburua da komunitate baten barruan gastua sustatzea, batez ere tokiko enpresekin lotura eginez. Diru horiek ezin ditu gobernu nazional batek babestu, ez eta legezko baliorik izan ere. *Complementary Currency Resource Center* delako erakundeak era honetako 300 diru osagarri inguru zenbatuta ditu mundu zabalean. Horietako bat euskoa da, Ipar Euskal Herrian XXI. mendean zabalkundea lortu duen tokiko dirua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ainguratoki

thumb|Ainguratzeko lekuak dituen karta.
**Ainguratokia** edo **ditxoa** ontzia ainguratzeko behar den sakontasuna duen lekua da. Amarradurarako lekua ez dagoenean, ainguratokiak erabiltzen dituzte eta karta nautikoetan agertzen dira.

Ainguratoki on batek, ahal dela, baldintza hauek bete behar ditu:
* Sakonean aingurak ongi har ditzatela, hau da, ez harrizkoak ez gogorregiak, baina bai sendoak.
* Haizerik ohikoenetatik edo arriskutsuenetatik babestuta egotea.
* Mastak ez dadila bertan ezarri.
* Itsasontziak berarengana eramateko erraza izan dadila.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esneki zikin

**Esneki zikina** *(Lactarius turpis)* *Russulaceae* familiako onddoa da. Amoniakoarekin, baita lurrunarekin ere, morexka biziz tindatzen da, horri esker, zalantzarik gabe antzeman daiteke. Jangarri kaskarra, batzuek parrilan, edo gatzunetan kontserbatuta kontsumitzen dute.

Sinonimoak: *Lactifluus turpis*, *Galorrheus turpis*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 20 cm arteko diametrokoa, zahartzean erdian hondoratzen den lau-ganbila. Ertz mehea eta kiribildua, bukaeran zuzendu egiten da. Azala likatsua du eguraldi hezean eta belusatua lehorrean, Hori-oliba koloretik arre-oliba kolorera, eremu edo orban ilunagoekin eta harizpi ilunekin, hauek itxura zikina ematen dioten sare irten bat osatzen dute.

**Orriak:** Atxikiak edo dekurrenteak, estu eta meheak, hasieran zurixkak baina kolore berdexka-argiko tonuak hartzen dituzte, eta gero krema-gorrixkak, apurtutako lekuetan orban beltzekin.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Laburra, sendoa, kapelaren kolore berekoa eta batzuetan fosetekin.

**Haragia:** Lodia, trinkoa, zurixka, airearekin tonu marroi arinak hartzen ditu; usain leuna eta zapore garratza.

Esnea: Ugari, zuria, ez da kolorez aldatzen edo kolore hori-berdexka arinekin. Hasieran gozoa eta gero garratza.

**Etimologia:** *Lactarius* terminoa “lac”, “lactis”, esnetik dator, esneari dagokio. Latex-a jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. *Turpis* epitetoa latinetik dator eta traketsa esan nahi du. Bere zikin koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarri oso kaskarra.

### Nahasketa arriskua 
*Lactarius blennius* delakoaren antz handia du, baina espezie hau txikiagoa da, eta kapelak ez du orban beltzik, gris-berdexka kolorera pasatzen den esnea du, eta pagadietan agertzen da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean ateratzen da, leku heze eta ilunetan koniferetan eta urkietan edo baso nahasietan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mario Capecchi

**Mario Ramberg Capecchi** (Verona, 1937ko urriaren 6a) italo-estatubatuar genetikalaria da. 2007ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Martin Evans eta Oliver Smithiesekin batera enbrio ama zelulekin egindako aldaketa genetikoak eragiteko lanagatik.

Umetan Estatu Batuetara joan zen amarekin eta biofisika ikasi zuen Harvardeko Unibertsitatean. James D. Watsonek zuzendu zuen haren doktore-tesia. Ondoren, biokimikako irakasle izan zen Harvardeko Medikuntza Eskolan, 1973an Utahko Unibertsitateko irakasle izendatu zuten arte.

Nobel saria jaso zuen knockout saguak sortzeagatik. Ingeniaritza genetikoaren bidez sortutako saguak dira, desaktibatutako geneekin.
Stralsundeko Andre Maria eliza

**Stralsundeko Andre Maria eliza** () estilo gotikoko  eliza luteranoa da, Stralsunden dagoena, Alemaniako ipar-ekialdean. Adreiluzko arkitektura gotikoaren adibide asanguratsua da. 1549-1569 eta 1573-1647 bitartean, munduko eraikinik garaiena izan zen. Organo nagusia, Friedrich Stellwagenek 1653 eta 1659 bitartean egindakoa, Europako organo barrokorik famatuenetako bat da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gustave Klotz

**Gustave Klotz** (Estrasburgo, 1810eko azaroaren 29a - Estrasburgo, 1880ko urtarrilaren 24a) frantziar arkitektoa izan zen. Estrasburgoko katedralean lan egin zuen 1837tik hil zen arte. Tenpluaren zeharberritzea eta lehengoratzea zuzendu zuen, Frantziako Iraultzan eta Frantzia-Prusia Gerran kalte handiak jasan baitzituen. Horrez gain, Estrasburgoko Justizia jauregia eta Sélestateko laboreen merkatua diseinatu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekialdeko Ikasketak

[thumb| [Asiria|Asiriar antzinatasunak British Museum-en.]]
**Ekialdeko Ikasketak** Ekialde Hurbileko eta Ekialde Urruneko gizarteak eta kulturak, hizkuntzak, herriak, historia eta arkeologia biltzen dituen ikasketa akademikoa da; duela gutxi, Ekialde Hurbileko Ikasketak eta Asiako Ikasketak deitu izan zaio. Gaur egungo Europako Ekialdeko Ikasketa Tradizionalak Islamiar Ikasketetan zentratu ohi dira, Txinaren azterketa, batez ere Txina tradizionala, Sinologia deitzen zaio askotan. Ekialdeko Asiaren azterketari, oro har, batez ere Estatu Batuetan,  Ekialdeko Asiako Ikasketak deitzen zaio askotan.

## Kanpo estekak
Erregearen bortxaezintasun (Espainia)

**Espainiako erregearen bortxaezintasun**ak esan nahi du estatu horretako erregeak ez duela justizia erakundeen aurrean erantzun behar, egin ahal izan dituen legez kanpoko ekintzengatik edo delituengatik. Erantzukizun eza hori 1978ko Espainiako Konstituzioak bermatzen du. Alde horretatik, legearen aurrean Espainiako erregea ez litzateke izango beste espainiar herritarren berdina. Zehazki, Espainiako Konstituzioak hauxe dio 56. artikuluan, bi kanpo erreferentzia aipatzen dituen 3. puntuan:

Beraz, hori aldatzeak eta immunitate hori kentzeak edo mugatzeak konstituzio hori aldatzea lekarke. Errege prerrogatiba hori aldatzeko ahalegina hainbat aldiz egin da Espainiako Kongresuan, baina horren kontra bozkatu dute PP, Vox eta PSOE alderdiek.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Immunitate diplomatiko
* Juan Carlos I.a Espainiakoaren abdikazioa
* Espainiako trantsizioa
* Monarkia konstituzional
Poesiaren Nazioarteko Eguna

Poesiaren Nazioarteko Eguna, Unesco erakundeak 1998an proposatua. Martxoaren 21ean ospatzen da gure denborari buruzko funtsezko hitza eta hausnarketa zabaltzeko. Munduko kultura indartzen duen ekitaldi hau munduko hiriburu garrantzitsuetan egiten da, hala nola Paris, Amsterdam, Berlin edo Bogotan. Europan (**Poeten Udaberria),** eta, Kolonbian (**Poeten Presentzia Arrunta)**, duela bi hamarkadatik poesia-unibertsoa sustatzen lan egiten duen izen bera duen Fundazioak eratua Hispanoamerikan.

## Poesiaren Nazioarteko Eguna 
Hain gertakari garrantzitsua ospatzeko, ekitaldi ugari eta irakurketa anitzekin, ekintzak egiten dira planetako latitude ezberdinetan  literatura genero horrentzat, bizitza antzemateko muturreko modu horrentzat. UNESCOk adierazpen bat aurkeztu zuen Poesiaren Mundu Egunaren ospakizuna munduak onar zezan eta ondare hori munduarentzat ezarriz: 

Bogotako ospakizun garrantzitsua munduko ezagunenetakoa da, eta nazioartean ospea duten 20 poeta baino gehiagoren irakurketak hartzen ditu. Horrez gain, mundu osoan zehar ibili diren esaldi eta mezuengatik poesiaren alde topa egiten duten laurehunka pertsonak parte hartzen dute. Munduko hiri garrantzitsuenetako leku enblematikoetan, olerki-maratoiak egiten dira. Parisen (Vaca Azul eta beste esparru batzuetan), Berlinen (Brandeburgoko Atean), Bogotan (Moderno gimnasioan), La Platan (Pasaje Dardo Rocha areto kulturalean), Bilbon (Boulevard kafetegian), Amsterdamen, Mexiko Hirian eta Habanan, non poetak **martxoaren 21**ean elkartzen diren parke eta auditorio handietan bere ahots sakon eta ikusgarria ezagutzera emateko, guztiontzako mundu hobeago baten itxaropenean inspiratuta, Venezuelan, hainbat taldek Atentado Politico Venezuela deitu izan den ekitaldian ospatzen dute egun hori, eta hainbat pertsona, herrialdeko hiri nagusietan, kalera ateratzen dira ahalik eta poema gehien oparitzera eta errezitaldi espontaneoak egitera.

Fundéutik, Poesiaren Mundu Egunaz gehiago hitz egiteko eta ezagutarazteko, material erabilgarriekin idazteko gida sortu da.

## Ekimenaren jatorria 
1998ko otsailaren 5ean, Antonio Pastor Bustamante editoreak Unesco erakundeari Poesiaren Nazioarteko Eguna sortzeko eskatu zion. Bere proposamena aztertu ondoren, urte horretan bertan, nazioarteko erakundeak eskaera onartu zuen:

Ekitaldiaren data posibleak eztabaidatu eta apirilaren 23a aukeratu ondoren, lehen gutuna egin eta urtebetera, UNESCOko zuzendari nagusiak, Antonio Pastor Bustamanteren iradokizunagatik, hauxe ondorioztatu zuen: egun berean egiten zen Liburuaren Nazioarteko Eguna zela eta, Poesiaren Nazioarteko Eguna ospatzeko beste egun bat bilatuko zela: 

## Aldarrikapena 
Unescok, 1999an Parisen egindako 30. bilkura-aldian, **Poesiaren Nazioarteko Eguna** **Martxoaren 21ean** ospatzea erabaki zuen.

## Ikus gainera 
* Irratiaren Nazioarteko Eguna
* Ama Hizkuntzaren Nazioarteko Eguna
* Liburuaren Nazioarteko Eguna
* Elkarrizketarako eta Garapenerako Kultura Aniztasunaren Nazioarteko Eguna
* Alfabetatzearen Nazioarteko Eguna
* Itzulpenaren Nazioarteko Eguna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nazio Batuen Erakundeko Poesiaren Nazioarteko Egunaren gune ofiziala
Oroitz Jauregi

**Oroitz Jauregi Nazabal** (Legorreta, Gipuzkoa, 1974ko azaroaren 18a) hizkuntzalaria eta  Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea da.

Euskaltzain urgazlea da 2021eko azaroaren 26tik.

## Biografia 
### Ikasketak 
Euskal Filologian (1997) eta Aleman Filologian (2004) lizentziatua da Euskal Herriko Unibertsitatean. Lizentziatura bataren eta bestearen artean Alemanian (Max Planck Institut-en) ikerketa egonaldia egin zuen eta ikerketa hariari jarraituz, Hizkuntzalaritza eta Euskal Filologian doktore titulua lortu zuen 2007an Euskal Herriko Unibertsitatean “Euskararen silaba: egitura eta historia” izenburuko lana aurkeztuta. Tesiaren izenburuak iradoki dezakeenez, euskararen fonetika eta fonologia arloak izan dira Oroitzen iker eremu nagusienak. 

### Irakasle ibilbidea 
2004an hasi zen UPV/EHUn eskolak ematen eta 2009tik aurrera Hizkuntzalaritza eta Euskal Ikasketak Saileko kide da. Eskolak Graduan eta Graduondoan ematen ditu, gehienetan fonetika eta fonologia arloko gaiak lantzen dituzten ikasgaiak irakasten ditu.

### Sariak 
2009an I. Koldo Mitxelena Saria irabazi zuen, EHUk eta Euskaltzaindiak antolatua. *Euskararen silaba, egitura eta historia* ikerlanarekin, euskarazko tesi onena egin zuen.

Gerhard Bähr euskalari legazpiarrari buruz egindako liburua argitaratu zuen 2005ean, Bährrek Azkuerekin, Schuchardt-ekin eta Urkijorekin trukatu zuen gutuneria emateko. 2016an, berriz, gerrari buruzko *Hurrengo geltokia* filma egin zuen, Jon Diazekin batera.

## Argitalpenak 
* *Correspondencia de Gerhard Bähr con R. M. Azkue, H. Schuchardt y J. Urquijo (1920-1944)* (2005)
* *Euskararen silaba: egitura eta historia* (2008)
* *Bihotz ahots: M.L. Oñederra irakaslearen omenez* [arg. elkarlanean] (2019)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Oroitz Jauregi. Tesiaren laburpena: Euskararen silaba: egitura eta historia
Miss International Queen 2022

**Miss International Queen 2022** emakume transgeneroentzako Miss International Queen nazioarteko edertasun-lehiaketaren 16. edizioa izan zen. Thailandiako Pattaya hirian egin zen 2022ko ekainaren 25ean. Filipinetako Fuschia Anne Ravenak irabazi zuen, erreginaren koroa aurreko edizioa irabazi zuen Valentina Fluchaireren eskutik jasoz.

## Emaitzak 
## Sari bereziak 
### Talentudunena 
## Lehiakideak 
Nazioarteko 23 lehiakidek hartuko dute parte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ulrich Ensinger

**Ulrich Ensinger** (Einsingen, Suabia, 1350-1360 aldean - Estrasburgo, 1419ko otsailaren 10a) garai gotikoko arkitektoa izan zen. Lanbidea Ulmen ikasi zuela uste da. 1391n, Milango katedraleko obra maisua izatea eskaini zioten, baina Alemanian geratzea erabaki zuen. 1397tik aitzina, Ulmeko eliza nagusian bete zuen obra maisu kargua, eta Estrasburgoko katedralean 1399tik 1419ra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oinbus

[thumb|Umeak oinbusean ([Praga)]]
[thumb|Oinbus panela [Italian]]
**Oinbusa** eskola garraio mota bat da, non ikasle talde bat (haurrak) autobus baten antzera elkarrekin oinez doazen, helduen laguntzarekin. Normalean, bi helduk lagunduta ("gidari" batek gidatzen du eta "laguntzaile" batek jarraitzen du), aurretiaz finkatutako ibilbide batean zehar ibiltzen dira eskolara, eskola-autobusaren ibilbidearekin antzekotasun batzuk dituztela. Benetako autobus batek bezala, oinbusek ibilbide finkoa dute, "autobus-geralekuak" dituztenak.

Hauek dira helburu nagusiak:
* Ibilgailu motordunen erabilera mugatzea
* Ikasleen osasuna, oreka fisikoa eta mentala sustatzea
* Ingurumena zaintzen aktiboki parte hartzen ari direla kontzientziatzea
* Egunero jarduera fisikoa egiteko ohitura ematea, neke-arriskurik gabe.
Beraz, ekonomia-, hezkuntza-, ingurumen- eta osasun-arloak aldi berean biltzen ditu.

Ikasleak urrutiegi badaude, beste garraiobide iraunkorrago batzuekin konbina daitezke, hala nola garraio publikoarekin edo bizikletarekin. Azken kasu horretan, **bizibus** izeneko ekimenak jarri dira martxan.

Leku askotan, eskola-bideei buruz hainbat egitasmo daude. Hauei esker, haurrek etxetik eskolarako bidea oinez, patinetearekin, bizikletaz edo garraio publikoan eta modu autonomoan egitea erraztu nahi da. Halaber, kaleetan segurtasunez eta autonomiaz mugitu ahal izatea eta espazio publikoaren erabilera eta gozamena berreskuratzea.

Eskola bideen helburuak hauek dira, besteak beste:
* ikasleek bizimodu aktiboagoa izatea, eta ez hain sedentarioa, osasuna hobetzeko.
* haien autonomia areagotzea eta seguruago sentitzea kalean, kalea ezagutzen eta zaintzen ikasiko baitute.
* mugikortasun iraunkorreko ereduak eskuratzea, batez ere ibilgarritasuna.
* heldu-erreferentzia gehiago izatea, eta gizarte-sarea indartzea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizibus
* Ibilgarritasun

## Kanpo estekak
Aitziber Makatzaga

**Aitziber Makatzaga Alustiza** (Zerain, Gipuzkoa, 1976ko irailaren 25a) Euskal bolaria da. Gipuzkoako bolari onena, 2016, 2017 eta 2018an. Gabirian urteko jardunaldian ere, bolari onena izan zen, Jokin Izagirrerekin batera.

## Biografia 
Beasaingo Txindoki Alkartasuna institutuan egin zituen ikasketak. Ogibidez Zeraingo turismo bulegoko teknikaria izan da zenbait urtez, Beasaingo Igartzako monumentu muntzoan jardun du eta Gipuzkoako Foru Aldundian ari da, egun. 

3 alabaren ama ere bada. Bola jokoa txikitatik ikusi zuen, etxe ondoan baitzuen bolatokia, baina emakume erreferenterik ez zuen, beti gizonak ikusi zituen kirol horretan; osaba, ...halere, praktikatzen hasi zen eta gustua hartu zion  
thumb|250px|Zeraingo bolatokia
## Palmaresa 
* Aitziber Makazagak 2003an lortu zuen lehen txapela Gipuzkoako Bolo Joko txapelketan. Ordutik, txapelketa ugari irabazi ditu, bakarka, bikoteka eta taldeka. Aitziberren esanetan:

*Bola botatzeko, indarraz gain, teknika funtsezkoa da. Gurpilka joan behar du bolak bolatokiko oholtza gainean*.

* Gipuzkoako emakumezkoetan txapeldun izan da 2003, 2005, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2015 eta 2018an.
* Bikoteka txapeldun 2016 eta 2017an
* Gipuzkoako kopa 2016 eta 2017an  

* 2016an Lehendakari Txapelketarako 4. tiraldia jokatu zuten Legazpin, eta antolazaileen hitzetan, “sekula gertatu ez dena” tokatu zen: emakumezko batek irabazi zuen. Parte hartzaile gehienak gizonezkoak izan arren, Aitziber Makazaga zeraindarra izan zen garaile, 8 tiralditan 47 birla botata. 2017an ere txapeldun izan zen. 
* Erregularitate saria 2016 eta 2017an

* 2018an Belauntzan jokatu zen bola txapelketan, emakumeetan, Zerainera joan zen lehen saria, Aitziber Makazagarentzat, 23 birla botata; bigarren saria Garbiñe Alustizarentzat, 21 birlarekin; hirugarren postuan bukatu zuen lehen belauntzarrak, Maider Lazkanok, 13 birla eraitsita.
* 2018ko otsailean Añorgan jokatu zen Gipuzkoako Binakako Bola Txapelketan Garbiñe Alustiza eta Aitziber Makatzaga zeraindarrak bigarren gelditu ziren.
* 2022ko martxoan Legazpiko bolatokian jokatu zen Gipuzkoako bola Koparen lehen jardunaldian Emakumezkoen sailkapenean Aitziber Makazaga geratu zen lehen postuan, 43 birlekin.
* 2022 maiatzean Goierriko Bolo txapelketan emakumezkoen kategorian Garbiñe Alustiza, Aitziber Makazaga eta Maider Lazkano bigarren sailkatu ziren.

## Sariak 
* 2016an, 2017an 2018ko abenduan Gabirian urteko jardunaldian bolan nahiz tokan puntu gehien lortutako gizon emakumeei sariak eman zizkieten, urteko bolari onenak Jokin Izagirre eta Aitziber Makazaga izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aitziber Makazaga bola nola jaurti azaltzen EITB bideoa.
* Bola jokoaren tradizioa EITB bideoa
Igor Arroyo Leatxe

**Igor Arroyo Leatxe** (Iruñea, 1978) euskal politikari eta sindikalista da. Hamabost urterekin hasi zen Ikasle Abertzaleak sindikatuan militatzen, Barañainen. Leioara (Bizkaia) joan zen Soziologia ikasketak egitera eta 1997. eta 2000. urteen artean ikasle sindikatu horren bozeramaile lanak egin zituen. Ikasketak bukatutakoan, Euskal Herriak Bere Eskola herri ekimenaren sorreran parte hartu zuen eta eragile horren koordinatzaile gisa aritu zen. 2000. urtetik 2003.era Euskal Herritarrok taldeko parlamentari izan zen Nafarroako Parlamentuan, besteak beste bertako Hezkuntza Batzordean parte hartuz. 2017ko IX. Biltzarretik LAB sindikatuko idazkari nagusiaren ondokoa izan zen eta 2022ko X. Biltzarretik, koordinatzaile orokor, Garbiñe Aranbururekin batera.

## Liburuak 
Igor Arroyok *Ikasi eta irauli, euskal ikasle mugimenduaren historia* liburua idatzi du, Sabino Ormazabal Elola historialari eta Mikel Zabala Montoya kazetariarekin batera. Txalaparta argitaletxeak kaleratu zuen, 2005ean. Liburuan Euskal Herriko hezkuntzaren, ikasleriaren eta ikasle mugimenduaren historia azaltzen da.

## Argazkiak 
thumb|Igor Arroyo, LABeko koordinatzaile orokor hautatu berria, sindikatuaren X. Biltzarreko agertoki nagusitik biltzarkideei hizketan, Miarritzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martin Evans

Sir **Martin John Evans** (Stroud, Gloucestershire, 1941eko urtarrilaren 1a) ingeles biologoa da. 2007ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Mario Capecchi eta Oliver Smithiesekin batera  enbrio ama zelulekin egindako aldaketa genetikoak eragiteko lanagatik.

Zoologia, kimika, botanika eta biokimika ikasi zituen Cambridgeko Unibertsitatean. Han izan zen Matthew Kaufmanekin saguen enbrioi ama belulak lantzen lehena. Nobel Saria partekatu zuen knockout saguen sorkuntzagatik eta genetikoki aldatzeko teknikengatik.
Mohamed-Ali Cho

**Mohamed-Ali Cho** (Stains, Frantzia, 2004ko urtarrilaren 19a), **Momo Cho** izenez ezagunagoa,  futbol jokalari frantziarra da, aurrelari gisa jokatzen duena Nizan. Frantzian jaioa, Ingalaterran hazi zen, eta bertako selekzioarekin jokatu zuen Frantziaren alde egin zuen arte.

Talentu gazteen artean famatuenetakoa da, hainbeste, non, 2022an Golden Boy sarirako proposatua izan baitzen. Merkatuan bere adineko futbol jokalarien artean baloratuenetarikoa da, Transfermarktek, 15 milioi euroko balioa ematen baitio.

## Estatistikak klubetan 
## Kanpo estekak
Dora Panofsky

**Dora Panofsky,** jaiotzez **Dorothea Mosse** (Berlin, Alemania, 1885eko uztailaren 24a &ndash; 1965eko urriaren 16a) alemaniar-estatubatuar historialaria izan zen, artean aditua.

## Bizitza 
Dorothea Mosse 1885ean jaio zen, Berlin hiriko Albert Mosse juristaren alaba. 1915ean Erwin Panofsky arte historialaria ezagutu zuen, zortzi urte gazteagoa, Berlingo Adolph Goldschmidt mediebalistaren mintegian. 1916an  ezkondu ziren. Bi seme izan zituzten, Hans (1917-1988) eta Wolfgang (1919-2007). Familia osoak Alemaniatik ihes egin zuen 1934an, eta Dora eta Erwin AEBko herritar naturalizatu ziren 1940an.  nahiz eta "1943 eta 1958 urteen artean bakarrik argitaratu ahal izan zituen bere ikerketak eta zientzia-artikuluak ". 

Erwin Panofskyri 'Pan' ezizena jarri zioten eta 'Pan-Dora' bikotearentzat ezizena bihurtu zen. Bikoteak "epitetoa patu literario gisa onartzea erabaki zuen" 1950ean, eta elkarrekin Pandoraren kutxa ikur mitiko gisa aztertzeari ekin zioten.

1940ko hamarkadaren erdialdetik Dora Panofskyk osasun txarraren ondorioz, bizitza mugatuta zeukala esan daiteke; eta 1965eko urrian hil egin zen.

## Lanak 
* 'Narcissus and Echo, Poussin-en Bacchus-en jaiotzari buruzko oharrak Fogg Museum of Art', *Art Bulletin*, Vol. 3, 1. zenbakia (1949ko ekaina), or.&nbsp;112-20.
* ( Erwin Panofskyrekin batera) *Pandoraren kutxa: sinbolo mitiko baten alderdi aldakorrak* . Bollingen seriea 53. New York: Pantheon Books, 1956.
* (Erwin Panofskyrekin) 'Fontainebleauko Galerie François Ierren ikonografia', *Gazette des Beaux Arts*, Vol. 1958ko 2a

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana Castillo

eskuinera|thumb|260px|Ana Castillo *Massacre of the Dreamers-en* alea sinatzen, 2006ko maiatzaren 25ean
**Ana Castillo** (Chicago, Ameriketako Estatu Batuak, 1953ko ekainaren 15a) eleberrigile, poeta eta saiakeragile estatubatuarra da, jatorri mexikarrekoa. Bere lana arrazismoa, xenofobia eta klasismo gaietan oinarritzen da. *Sapogonia* nobela izendatu zuten *New York* Times-eko urteko liburu aipagarrienetako gisa. La *Tolteca* eduki literario eta artistikoa duen aldizkariaren editorea da. Sari eta domina ugari irabazi ditu, besteak beste, Before Columbus Fundazioaren American Book Award saria, lehen eleberriagatik: *The Mixquiahuala Letters*, Carl Sandburg saria eta Mountains and Plains Booksellers saria.

## Bibliografia 
### Eleberriak 
* *The Mixquiahuala Letters*. Binghamton, N.Y. : Bilingual Press 1986.
* *Sapogonia: An anti-romance in 3/8 meter*. Tempe, Arizona: Bilingual Press 1990.
* *So Far From God*. New York: W.W. Norton, 1993.
* *Peel My Love Like an Onion*. New York : Doubleday, 1999.
* *My Daughter, My Son, the Eagle the Dove: An Aztec Chant*. New York: Dutton Books, 2000.
* *Watercolor Women, Opaque Men : A Novel in Verse*. Willimantic, Connecticut: Curbstone Press, 2005.
* *The Guardians*. New York: Random House, 2007.
* *Give It to Me*. New York: The Feminist Press, 2014.

### Poesia 
* *Otro Canto*. Chicago: Alternativa Publications, 1977.
* *The Invitation*. 1979
* *Women Are Not Roses*. Houston: Arte Público Press, 1984.
* *My Father Was a Toltec and selected poems, 1973–1988*. New York: Norton, 1995.
* *I Ask the Impossible*. New York: Anchor Books, 2000.
* "Women Don't Riot"
* "While I was Gone a War Began"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sitio Oficial
* Poesía Moderna Americana