open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manarola

**Manarola** () Italia iparraldeko La Speziako probintziako herri bat da, Liguria eskualdekoa. Hegoaldean duen Riomaggiore udalari dagokio. Cinque Terre eskualdeko bost herrietako bat da. 353 biztanle ditu.
 
## Geografia 
Cinque Terreko herrien artean hegoaldetik hasita bigarrena da, Riomaggioreren ondoren dago.

## Historia 
San Lorenzo eliza 1160koa da, hala dio elizan bertan dagoen harri baten idatzitako datak, eta antzinako errota gurpil handi bat ere kontserbatzen da herrian. Cinque Terreko gainerako herriak bezala Manarolako jarduera ekonomiko tradizionalak arrantza eta ardogintza izan dira baina gaur egun turismoa da nagusi.

## Ondasun nabarmenak 
* San Lorenzo eliza
* Via dell'Amore: Riomaggiore eta Manarola arteko ibilbidea
* Manarola eta Corniglia arteko ibilbideak, azpikoa eta goikoa (Volastratik pasatzen dena).

## Iruditegia 

Irudi:Bell Tower - Manarola, Riomaggiore, La Spezia, Italy - August 29, 2015.jpg|San Lorenzo eliza.
Irudi:Manarola - Via Discovolo verso terra.JPG|Kale nagusia.
Irudi:Manarola Buildings.JPG|Manarolako etxeak.
Irudi:Via dell'Amore2.jpg|Via dell'Amore.
Irudi:Manarola - Le terrazze.jpg|Manarola eta Corniglia arteko ibilbidea mahastien artean.
Manarola-22-2004-gje.jpg|Manarola itsasotik ikusita.

## Kanpo estekak
Corniglia

**Corniglia** () Italia iparraldeko La Speziako probintziako herri bat da, Liguria eskualdekoa. Hegoaldean duen Vernazza udalari dagokio. Cinque Terre eskualdeko bost herrietako bat da. 2016ko erroldaren arabera 150 biztanle ditu.
 
## Geografia 
Cinque Terreko bost herrien artean erdian dagoena da, itsasoaren mailan ez dagoen bakarra, muino baten gainean kokaturik baitago 100 metrotako altueran. Muinoaren hegoaldea itsasora jaisten den labar bertikala da, iparraldea aldiz mahastiak landaturiko terrazak ditu. Fieschi kalearen ertzetan luzatzen da herria.

## Historia 
Herriaren jatorria erromatarren garaian kokatzen da. Gens Cornelia familiaren lurrak ziren orduan. Erdi Aroan Lavagnako kondearena zen eta 1254an Inozentzio IV.a Aita Santuak Nicolò Fieschiri eman zion. 1276an Genovako Errepublikak eskuratu zuen eta gaztelu bat eraiki zuen, gaur egun geratzen ez dena. 1556an gotorleku berri bat eraiki zuten.

## Ondasun nabarmenak 
* San Pedro eliza.
* Gotorlekuaren aztarnak.
* Manarola eta Corniglia arteko ibilbideak, azpikoa eta goikoa (Volastratik pasatzen dena).

## Iruditegia 

Irudi:Corniglia-chiesa di San Pietro-corpo.jpg|San Pedro eliza.
Irudi:Main street in Corniglia.jpg|Fieschi kale nagusia.
Irudi:Corniglia (5949027369).jpg|Cornigliako etxeak.
Irudi:Corniglia, scalinata lardarina 03.JPG|Lardarina eskailerak, tren geltokira jeisteko.
Irudi:Manarola - Le terrazze.jpg|Manarola eta Corniglia arteko ibilbidea mahastien artean.
Corniglia-36-2004-gje.jpg|Corniglia itsasotik ikusita.

## Kanpo estekak
Hu Yaobang

**Hu Yaobang** (txineraz: 胡耀邦, pinying hizkuntzaz: Hú Yàobāng, Wade-Giles: Hu Yao-pang; Liuyang, 1915eko azaroaren 20a — Pekin, 1989ko apirilaren 15a) Txinako Herri Errepublikako buruzagi bat izan zen, gizabanako honen heriotzak Tiananmen plazako iraultza eragin zuen. Hu Herri Errepublikako buruzagien bigarren belaunaldiko kide zen eta 1980. hamarkadan hainbat erreforma abiarazi zituen. Denboraldi luze batez Deng Xiaoping ordezkatzeko hautagai nagusitzat hartu zen. 1986ko ikasleen protestetan bere ospe eta izen onaren zati handi bat galdu zuen, izan ere, protesta hauek kontrolatzeko gai ez zela egotzi zitzaion.

## Ikus, gainera 
* Txinako Herri Errepublikaren historia
Chemistry of Materials (aldizkaria)

***Chemistry of Materials*** (normalean *Chem. Mater. *laburtua) berdinek ikuskatutako  aldizkari zientifiko bat da, 1980. urtetik American Chemical Society-k argitaratua eta kimika, ingeniaritza kimikoa eta materialen zientziaren artean dauden ekarpen orginal eta abanguardiakoak eskaintzera bideratua. Ikerketa teoriko eta esperimentalak biltzen ditu, propietate berri eta erabilgarridun materialen prestaketa eta ulermenera bideratuta dago. *Materialen kimika,* gaur egun, indexatuta dago eta bertako lanen laburpenak CAS, SCOPUS, EBSCOhost, British Library, Swetswise, eta Web of Science-n ikus daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Miranderen idazlan hautatuak

***Jon Mirande-ren idazlan hautatuak*** 1981ean Gero taldeak Jon Miranderen lanen antologia eta komentario bilduma bat da. Txomin Peillenek idatzitako biografia dakar.

## Antologiaren ezaugarriak 
Ez da oso antologia arrunta Jon Miranderen hau. Gaika prestatuta, Miranderen elementuak, ideiak eta ezaugarriak aztertzen ditu. Testuak horren arabera antolatzen dira: Mirande eta euskara, euskal gizartea, literatura beltza, idazle ereduak, giza jakintza, eritasuna... Kasu bakoitzean gaia ipuinekin, gutunekin eta beste motatako testuekin ilustratzen dira.

Liburua idazle zuberotarrari eginiko omenaldia da, berarekin "zorraren zatitxo batzuk bedere ordaintzeko". Gero taldeak Mirande ikonoklasta bezala definitzen du, kontzeptua oso arlo desberdinetara eramana: erlijioa, sexua, politika, kultura, "politika eta literaturaren ikonografia epel eta etxezoko usaindunari astiñaldi galanta eman zion[a]".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Xabier Gereño(https://eu.wikipedia.org/wiki/Xabier_Gere%C3%B1o)ren komentarioa *Anaitasuna* aldizkarian, 1976/12/15.]
Bilbao Hiria ipuinak 1980-1989

***Bilbao Hiria ipuinak. Cuentos Villa de Bilbao 1980-1989*** 1990an Bilboko Udalak hamar urtetan hiriko ipuin-lehiaketaren lan irabazleak bildu zituen. Ipuinak, lehiaketa bezala, euskaraz eta gaztelaniaz dira. Ipuin bakoitzak Nacho Casadoren marrazki bana darama eta, testuaren aurretik, egilearen inguruko aurkezpena dator.

## Lehen edizioaren polemika 
1980an sari honen lehenengo edizioa egin zen eta argitalpena oso polemikoa izan zen. Gaztelaniazko sailean Juan Jesus Fernández de Retana idazle nafarrak irabazi zuen, "Epitafio del desalmado Alcestes Pelayo" ipuinarekin. Aurkeztutako ipuinekin Bilboko Udalak edizio bat prestatu zuen baina alkateari, Jon Castañares, EAJkoa, ipuin hori biraodun iruditu zitzaion eta edizio osoa erretzeko agindua eman zuen. 1990. urteko edizio honetan, aldiz, berriro ere ipuin zentsuratua berreskuratua eta argitaratua izan zen.

## Ipuinak 
* Joseba Sarrionandia:"Enperadore eroa"
* Juan Jesus Fernández de Retana:"Epitafio del desalmado Alcestes Pelayo"
* Joxemari Iturralde:"Erromesaren aztarna galdua"
* Jorge Miranda:"Los disidentes"
* María de Aldama:"A mi madre le diré, que gracias por haber intentado hacer de mi un señor"
* Eusebio Erkiaga:"Untzorritxu"
* Xabier de Antoñana:"La esquela"
* Jose Ramon Zabala Agirre:"Ispilugunetik"
* Pako Aresti:"Paulino eta milloia"
* Eduardo G. Murillo:"Los seres de lluvia"
* José María Álvarez Cruz:"Otoño"
* José Ignacio de Julián:"Amante de abril y mayo"
* Jose Antonio Martínez Fuentes:"Gaueko itsaso epelean"
* Martin Ugalde:"Lapurreta"
* Emilio Echavarren:"Sueños regios"
* J. F. Gambarte:"La venganza de Juan Lucena, gallero de san Fernando"
* Pedro Ugarte:"La palabra nueva"
* Edorta Jiménez:"Sugaar"
* Imanol Goienaga:"Txabola hura ehiztarien pausalekua zen"
* Juan Gómez Saavedra:"Gajes del oficio"
* Carlos García Salmones:"Crisis"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guanosina difosfato

**Guanosina difosfatoa** edo **GDP** nukleotido bat da, guanosinaz, erribosaz eta bi fosfato taldez osatua. Nukleotido difosfatoa da, beraz.

GDPa GTPa edo guanosina trifosfatoa defosforilatzen denean agertzen da. Askatutako fosfato taldea proteina bati transferitu ahal izaten zaio.

## Kanpo estekak
Baga-itsaso

[thumb|Baga-itsasoaren olatu bat [Hermosa Beach (Kalifornia)|Hermosa Beachen lehertuz]]
**Baga-itsaso** edo **hondoko itsaso** edozein olatu-sistema da, tokian tokiko haizearen eraginik gabe sortu dena. Ez da tsunamirekin nahastu behar, azken honek mugimendu sismiko batek sortzen baitu. Baga-itsasoaren olatuak periodo erregularrak, gandor leunak eta altuera baino handiko uhin-luzerak dituzte.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Douglas eskala

## Kanpo estekak
Nintendo Labo

thumb|300x300px|Nintendo Labo-ren logoa
**Nintendo Labo **jostailu eta eraikuntza jolasetako plataforma bat da. Nintendok, Nintendo Swichentzako luzapena izateko desarrolatu zuen. Plataforma aurrez aurre moztutako kartoiak eta Nintendo Switch eta Joy-Conekin konbinatuak muntatzen diren materialak erabiltzen ditu, jolasaren softwarearekin elkarri eragin ahal duten "Toy-con"-ak sortzeko. Nintendo Labo ingeniaritzaren eta fisikaren printzipioak erakusteko diseinatu da.

Haurren irudimena eta sorkuntza sustateko orientatua dago.

## Kanpo estekak
Barra (geografia)

[thumb|Barra bat [Amanohashidaten, Japonian]]

**Barra** edo **hondarpea** hondar-metaketa da, ibai-aho eta itsasadarretan eratzen dena. Normalean luzeak eta linealak dira eta olatuek eta itsaslasterrek sortzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baselina

thumb|Baselina.
**Baselina** petroliotik ateratako gaia da, koloregabea eta koipetsua hainbat sendagai prestatzeko erabiltzen dena. 1872an Robert Chesebroughek sortu eta egun Unileverrek *Vaseline* marka erregistratu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amanda Sampedro

**Amanda Sampedro Bustos** (Madrid, Espainia, 1993ko ekainaren 26a) futbolari espainola da eta erdilari postuan jokatzen du Atletico Madril futbol taldean, ligako lehen mailan.
## Bizitza 
Bere auzoko kluban jolasten hasi zen, Mar Abierto izenekoa, mutilen talde batean . Betidanik bere ametsa izan da Atletico Madrilen jolastea eta beste eskaintzak izan bazituen ere, talde honen deia jaso arte itxoin zuen. Bost urterekin “Atleti”-ra iritsi zen eta hamabostekin lehen taldearekin debutatzeko aukera eman zitzaion.  Nesken talde honen taldeko kapitaina da eta bere jokalari eginkizunak uztartzen ditu Atletico-ko nesken benjamin mailako taldearen entrenatzaile lanarekin

2015ean, Amandak emakumezkoen Espainiako selekzioan debutatu zuen. Aurrez, azpi-maila guztietan jardun zuen eta, epealdi horretan, 17 urtetik beherako emakumezkoen Espainiako selekzioarekin, Europako txapelketan garaipena eta Trinidad eta Tobagon ospatu zen Munduko txapelketan brontze-domina eskuratu zituen.

2016an, emakumezkoen Atletico Madril taldearentzako lorpen historikoa egin zuen, Erreginaren kopa irabaziz eta Vicente Calderon zelaian 14.000 lagunen aurrean FC Bartzelonaren aurkako partidan garaipena lortuz.
## Taldeak 
## Kirol Lorpenak 
### Nazio-txapelketak 
TituloaTaldea
HerrialdeaUrteaErreginaren kopaAtletico Madril Espainia 2016SuperligaAtletico Madril Espainia
2016-17

### Nazioarteko txapelketak 
TituloaTaldeaEgoitzaUrteaAlgarbeko kopaEspainiako selekzioaPortugal
201715px Emakumezkoen Munduko kopa (17urtetik beherakoa)Espainiako selekzioaTrinidad eta Tobago2010Europako txapelketa (17 urtetik beherakoa)Espainiako selekzioaSuitza2010

## Erreferentziak
Basidiospora

[thumb|*[Agaricus bisporus* espezieko basidiosporak.]]
**Basidiospora** basidiomizetoen taldeko onddoen zelula bakarreko espora da. Basidioarekin lotuta egoten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Primark

**Primark** arropa saltzen duen kate irlandar baten izena da eta Associated British Foods taldekoa da. Saltzen duten produktu gehienak propio taldearentzat fabrikatzen dira.

## Historia 
1969an lehenengo denda ireki zuen kateak Mary Street-en Dublin, **Penneys **izenarekin. Urte bat baino gutxiago pasa ondoren lau denda gehiago ireki zituen irlandako hiriburuan, eta 1971. urtean hiritik ateratzen ziren Cork-en beste denda bat irekitzeko. Bi urte pasa ondoren, Erresuma Batura iritsi zen Primark izenarekin. 2000. urtean, C&Aren erretiroa britaniar merkatuan aprobetzatuz beren lokalak eskuratu zituen, 100 establezimendu baino gehiago lortuz.

2006tik nazioarteko hedapen plan bat hasi zuen Europan, Torrejón de Ardoz herrien denda baten inaugurazioarekin (Madril, Espainia), merkataritza-gune batean. 2009an  Portugalen, Herbeheretan, Alemanian eta Belgikan negozioak ireki ditu. Gaur egun Penneys marka bakarrik Irlandan erabiltzen da, aldiz gainerako herrialdeetan Primark deitzen da.

2009an fundatzaile Arthur Ryanek konpainia abandonatu zuen eta berritze aldi bat hasi zen zuzendari kargu guztietan.

## Dendak 
Primarken merkatu nagusia Europako batasuna da. Soilik Uharte britainiarretan 200 establezimendu baino gehiago ditu. Manchesterrek (Erresuma Batua) taldearen denda handienarekin kontatzen du, 13 900 metro karratu baino gehiagorekin.

Primarkek haren nazioartekoa hedapena hasi zuen 2006an Madrilko denda batekin, eta gaur egun 40 establezimendu baino gehiago ditu Espainian... Garrantzitsuena Madrilko Gran Víako Madrid-París eraikinan kokatuta dago, Primarkaren munduko bigarren denda handiena da 12 400 metro karraturekin bost plantatan. 2010ko hamarkadan zehar beste irekitze batzuk jarraitu zituzten Herbeheretan, Portugalen, Alemanian eta Belgikan.

Primark Estatu Batuetan hedatu zen 2015an hago lehenengo denda Bostonen ireki zuenean, lau planta eta 7 000 metro karratu baino gehiago erabiliz.

Primarken dendak hurrengo herrialdeetan daude:

## Iruditegia 

Fitxategi:Primark Gran Via Madrid Interior.jpg|Gran Vía-ko Primark
Fitxategi:PRIMARK store Boston Massachusetts 09172015.jpg|Bostoneko Primark
Fitxategi:Primark, Manchester - geograph.org.uk - 1248435.jpg|Manchesterko Primark

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hanafuda

Japoniako karta joko tradizional bat da. Helburua, karta ezberdinekin bikoteak osatzea da. 48 karta ditu, launaka antolatutako 12 multzotan; multzo bakoitzak lore espezie ezberdin batean errepresentazioa du. XVI. mendean du jatorria.

1889an Nintendo enpresa *hanafuda*k egiten hasi zen. Yakuza mafiak karta hauek erabili zituen herrialde osoko kasino ilegaletan, Nintendoren diru sarrerak handituz. Uste denez, *yakuza* hitzaren jatorria ere joko honen ondorio da, *ya* (8), *ku* (9) eta *za* (3) delako joko honetan eman daitekeen jokaldirik txarrena.

1950ean Nintendok Disneyrekin tratua egin zuen *hanafuda* kartak Disneyren pertsonaiekin egiteko eta Japoniatik kanpo saltzeko. Milioika karta saldu ziren, eta diru horrekin Nintendok bere negozio motak hedatu zituen, bideo-jokok egiten hasiz.

## Kanpo estekak
Hatvan

**Hatvan** Hungariako hiria da, Heves konderrian.

## Kokapena 
Hatvan Zagyva ibaiaren ertzean kokatua dago, Mátra mendietatik hurbil. Budapestetik 60 kilometrara ipar-ekialdera. "Hatvan" hitzak "hirurogei" esan nahi du hungarieraz.

## Hiri senidetuak 
Hatvanek honako hiri senidetuak ditu:
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Hanukia

thumb|Zilarrezko menora bat.
**Hanukako** **menora** edo **hanukia** (, plurala *menorot*;  *khanike lomp*, literalki *Hanukako argia*) bederatzi adar dituen argimutil bat da, Hanukak irauten dituen zortzi eguneko ospakizunean pizten dena. Antzinako Tenpluan pizten zen argimutilak zazpi adar zituen eta gaur egun sinbolo gisa erabiltzen da.

Hanukako gau bakoitzean adar berri bat pizten da. Bederatzigarrenari *xamax* ("laguntzailea" edo "zerbitzaria") izena ematen zaio, eta beste kandela guztiak pizteko erabiltzen den kandela bertan jartzen da. Koxer izateko *xamax*a beste zortzi kandelekiko plano ezberdinean egon behar da, altuago edo baxuago, baina iritzi ezberdinak daude *menora* bateko argiak lerro zuzenean edo kurban jar daitekeenari buruz.

*Menora* juduen arte zeremonialeko objekturik ohikoena da. Zazpi adarreko menora eta Daviden izarra judaismoaren ikur tradizionalak dira. Unicoden ere agertzen da sinboloa (🕎), beste sinbolo erlijioso batzuekin batera.

## Kanpo estekak
Anaconda (Python banaketa)

**Anaconda** Python eta R programazio-lengoaien banaketa bat da,  kode ireki eta librekoa, eskala handiko datuak prozesatzeko (baita analitika iragarleak eta konputazio zientifikoa ere) paketeen kudeaketa eta hedapena errazteko helburua duena. Paketeen bertsio-kudeaketa *conda* *komandoaren bidez egiten da*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Jatorri deitura babestua

**Jatorri deitura babestua** (**JDB**) Europar Batasuneko sor-marka bat da, nekazal produktuak eta elikagaien kalitatea nabarmendu eta bermatzeko adierazgarria, bai eta eremu geografiko zehatz batean bakarrik ekoiztu eta lantzen delakoa ere.

## Terminoa 
Termino ugari erabiltzen dira euskaraz kontzeptu hau izendatzeko: *jatorri-deitura, jatorrizko deitura, jatorrizko izendapena, sor-marka* bera. Baina hedatuena ***jatorri deitura*** da. Horrela agertzen da Euskalterm eta Nola erran hiztegietan, jatorri deitura duten produktu batzuen webguneetan, Euskolabel webgunean (azken gehigarrietan), Eusko Jaurlaritzaren Euskadi webgunean eta Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkariko adierazpen batean

## Ezaugarriak 
Sor-marka honen araudia jaki jakin batzuei dagokie bakarrik, zeinen ezaugarriek harreman estua duten beraien jatorri geografikoarekin: janari hauen artean daude ardoak, gaztak, urdaiazpikoak, hestebeteak, olibak, fruituak, barazkiak eta are ogi bereziak.

Horrela, jaki hauek, hala nola gorgonzola, feta, xanpaina, idiazabal gazta edo Lodosako piperra, sor-marka izateko eskualde jakin batetik etorri behar dute eta era jakin batean ekoitziak izan. Adibidez, Roquefort gazta izandatua ahal izateko, gazta esne gordinarekin egin behar da, ardi arraza batekoa (Lacaune) eta ondua Roquefort-sur-Soulzon herriko gaztategietan, non *Penicillium roqueforti* lizunaren esporekin ereingo den.

Sor-marka sistema honek Europar Batasuneko sor-marka guztiak federatzeko asmoa izan du. Hauek dira estatuetako sor-marka zaharrak (zerrenda ez da osoa):
* Jatorri deitura kontrolatua (''Appellation d'origine contrôlée* - AOC) Frantzian
* Jatorri deitura (*Denominación de origen* - DO) Espainian
* *Protected Designation of Origin* - PDO Erresuma Batuan
* *Denominazione di origine controllata*- DOC Italian
* *Geschützte Ursprungsbezeichnung* - g.U eta *Qualitätswein bestimmter Anbaugebiete* - QbA Alemanian
* *Districtus Austriae Controllatus* - DAC Austrian
* *Denominação de Origem Controlada'' - DOC Portugalen

## Jakiak 
### Euskal Herrian 
Hauek dira Euskal Herrian dauden jatorri deiturak (EAE, Nafarroa Garaian eta Lapurdi-Baxenafarroa-Zuberoan):
* Arabako Txakolina
* Bizkaiko Txakolina
* Getariako Txakolina
* Cava
* Errioxako ardoa
* Idiazabalgo gazta
* Euskal sagardoa
* Nafarroako ardoa
* Erronkariko gazta
* Lodosako piperra
* Nafarroako oliba olioa
* Irulegiko arnoa
* Ezpeletako piperra
* Kintoa txerria

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jatorri deitura (Espainia)
* Jatorri deitura kontrolatua (Frantzia)
* Euskal Herriko ardoak

## Kanpo estekak
Mari Luixa Erdozio

**Mari Luixa Erdozio Etxeberri** (1846, Azkaine &ndash; 1925, Donibane Lohizune) lapurtar bertsolaria izan zen, Ipar Euskal Herriko ezagutzen den lehen emazte bertsolaria.

## Bizitza 
Guraso bakarraren alaba zen. Azkainen sortua, Patinenia etxean bizi, ofizioz laborari, bizitza Donibane Lohizuneko arrantzaleen Fargeot auzoan bukatzen du, 1925an. Bertsolaria zen, inprobisatu egiten zuen plaza publikoan. Lehiatu ere egiten zuen eta baita irabazi ere: Lore Jokoetan hiru aldiz parte hartu zuen eta hiruretan saritu zuten. Pierre Etxeberri marinelarekin ezkonduta, hamahiru seme-alaba izan zituen, horietatik marinelarekin hamar. 

2021ean, Azkaingo Herriko etxeak ohoratu du eta argitan ezarri herritar talde batekin partaidetzan, Les Bask’Elles elkartearen erakusketaren bitartez.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Mari-Luisa Erdocio Etcheverry, Azkaingo Herriko boletina, 2022ko urtarrila. 14-15 or.
* VINSON, Julien, Concours de poésie basque à Sare en 1869, Revue de Linguistique de Philologie comparée, Editions Maisonneuve et Cie, Paris, 1870.

## Ikus, gainera 
* Mariana Hargain
* Mariana Etxegarai
* Xenpelar (Joxepa Antoni Aranberri)

## Kanpo estekak 
* Emaztea bertsularitzan
Muharraq uhartea

**Muharraq uhartea** () Bahraingo uhartea da, Manamatik lau kilometrotara dagoena. Bahraingo nazioarteko aireportua bertan dago. 200.000 biztanle inguru ditu, hainbat herri tradizionaletan bizi direnak. Hona hemen nagusiak:
* Al Muharraq
* Al Dair
* Arad
* Busaiteen
* Al Hidd
* Galali
* Halat Bu Maher
* Samaheej

## Kanpo estekak
Split album

[thumb|**Partekatutako disko** baten azala. [1930eko hamarkadako hainbat Jazz musikarien lan batzuk elkartuta.]]
 ***split album***  edo, euskaraz, **album partekatua** bi egile edo musika talde gehiago artean egindako diskoa da. Normalean, ekoiztetxe txikietan egiten dira eta musika ez oso komertziala izaten da. Ohikoa da talde berrien artean, horrela, haien lehenengo lanak era merke batez plazaratzeko.

## Historia 
*Split*ak binilo-diskoekin hasi ziren. Euskarri horretan, alde bana artista edo talde baten eskuetan gelditzen zen. CDak sortu zirenean oinarrizko ideia mantendu zen nahiz eta beste euskarri horretan bi alde ez izan. XX. mendeko 80. hamarkadatik nagusiak ez diren estiloetan erabili izan dira *split* diskoak: punk rock, hardcore, grindcore, black metal, noise, indie rock...

*Split*ak normalean marginalitatean gelditu ohi dira. Dena dela, salbuespenak badira. Esaterako, 1977an, Paco Ibáñezek eta Cuarteto Cedrón talde argentinarrak Pablo Nerudaren poemekin *split* bat egin zuten, hau da, biniloa erdi eta erdi banatuta. Disko hori Ibañezen diskografiako garrantzitsuenetariko bat izan da.

## Abantailak 
* Ekoizpenaren gastuak partekatu daitezke. Gauza bera promozio gastuekin gertatzen da. Etekinak ere, egotekotan, partekatu beharko.
* Artista baten jarraitzaileek bestea ezagutu dezakete. Normalean biltzen direnak, estilo aldetik, hurbilak izaten dira.
* Elkarrekiko sinergiak sortzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atertu arte itxaron

***Atertu arte itxaron*** Katixa Agirrek idatziriko lehen eleberria da, 2015. urtean Elkar argitaletxearen eskutik argitaratua. Urte hartan bertan, 111 Akademia Saria literatura saria jaso zuen. Eleberriak Euskal Herrian barrena gertatzen den Road Movie antzeko bat du oinarrian. Trama nagusia bikotearen bidaia den arren, eleberriak baditu beste bi hari ere, eleberria irakurri ahala hari nagusiarekin korapilatzen direnak.
## Argumentua 
Road Movie antzeko bat Euskal Herrian barrena. Uliak bere sorterria erakutsi nahi dio bikotekideari, eta ibilbide lasai bat prestatzen dute, udan zehar, bigarren mailako errepideetan, Gustavoren BMW berrian. Dena ez da horren lasaia, ordea. Uliak badu aitortu gabeko sekreturik, eta bidean topaturiko ezagunen batek ekaitza iragartzen du bikotearen harmonian, zeruko laino beltzen antzera. (ikus kontrazala) Eleberria zuhaitz bat balitz, enborra Uliaren eta Gustavoren bidaia litzateke. Enborrak bi adar lituzke: bata, Benjamin Britten konpositore britainiarraren bizitza; bestea, Uliaren gurasoen istorioa. Eleberriak historiatik eta istoriotik dauka.

## Egitura eta estiloa 
Eleberria kapitulu motzetan egituratua dago, kapitulutik kapitulura, hainbatetan, denboran jauziak gertatzen direlarik. Narratzailea aldakorra da, bigarren pertsona eta hirugarrena nahastea gustatzen zaiolarik. Enborrean bigarren pertsona erabiltzen duen arren, adarretatik joatean hirugarren pertsonan kontatzen digu eleberria.

## Pertsonaia nagusiak 
Honakoak dira eleberrian azaltzen diren pertsonaia nagusiak:
* **Ulia:** Bera da protagonista eta hainbatetan narratzailea. Gustavoren bikotea, musikaria eta Madrilen bizi arren Gasteiztarra da.
* **Gustavo:** Uliaren bikotea, unibertsitateko irakaslea eta Madrildarra da.
* **Sarah:** Istorioan zehar noizbehinka agerpenak egiten dituen kazetaria.
* **Mariluz:** Uliaren ama.
* **Jota:** Preso dagoen Uliaren aita.
* **Joseba:** Mariluzen bikote ohia.
* **Benjamin Britten:** Konpositore britainiar bakezalea.

## Itzulpena 
Katixa Agirre idazleak berak Pre-Textos argitaletxearen bidez gaztelaniara itzuli zuen eleberria 2017. urtean. Izenburua ez zuen bere horretan itzuli; *Los Turistas Desganados* izenburupean argitaratua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Amaia Alvarez Uriaren kritika, 2015 Argia
* Estibalitz Ezkerra, 2015 Gara
* Javier Rojo, 2015 El Correo
* Ibon Egaña, 2015 Deia
* Iraitz Urkulo, Berria 2015
* https://web.archive.org/web/20180419183320/http://www.ikasbil.eus/web/ikasbil/irakurgai-mailakatuak-fitxa?p_p_id=56_INSTANCE_fLB1&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_count=1&groupId=10138&articleId=1855702
Aixa de la Cruz

**Aixa de la Cruz Ventosa** (Bilbo, 1988ko apirilaren 7a) gaztelaniazko euskal idazlea da, Literaturaren Teoria eta Literatura Konparatuan doktorea.

## Bizitza eta literatura ibilbidea 
Artean unibertsitatera iritsi gabea zelarik, De la Cruz artikuluak eta ipuinak idazten hasi zen. Hala, 2006an Antonio Gala Fundazioaren beka bat eman zioten, eta, horri esker, literatura-ibilbideari ekin zion. 2007an, lehenengo eleberria argitaratu zuen, "Cuando fuimos los mejores".

2009an, ostera, "De música ligera" eleberria plazaratu zuen, Fundación Caixa Galizaren beka batekin. Urte berean, De la Cruzen "I don´t like mondays" antzerki-lana Margarita Xirgú eta Madrid Sur lehiaketetako finalisten artean geratu zen; obra hori Mexikon antzeztu zen, 2012an.

2017an "La línea del frente" eleberria argitaratu zuen.

2022an "Las herederas" argitaratu zuen.

Adituen ustez, De la Cruzen idazkera zentzuzkotasunaren eta zentzuzkotasunik ezaren arteko mugan kokatzen da, ezagunaren eta ezezagunen arteko mugan.

Gaur egun, irakurketa- eta idazketa-lantegiak ematen ditu, eta feminismoaren zutabe bat idazten du Bilboko Udalaren aldizkarian.

## Sariak eta ohoreak 
*Cuando fuimos los mejores* (Almuzara, 2007) eta *De música ligera* (451 Editors, 2009) eleberriak Euskadi Sariaren literatura-ataleko finalistak izan ziren.

2013an, Espainiako El Cultural aldizkariak irakurtzea merezi duten 40 urtetik beherako hamabi idazle garrantzitsuenen zerrendan sartu zuen. 2014an, Eñe Magazine aldizkariaren Cosecha Eñe Saria irabazi zuen.

## Erreferentziak
Kreisauko Zirkulua

thumb|300px|Molkeren erresidentzia Kreisaun.
**Kreisauko Zirkulua** (Polonieraz **Krzyżowa**) Alemania naziren garaian erresistentzia zibilaren talde bat izan zen. Elkartzeko bilera batzuk Kreisaunen herriko Helmuth James von Moltkeren erresidentzian egin zituzten, Poloniako Silesia Behereko voivoderrian, eta Gestapok, harrapatu zituenean, izen hori eman zien nahiz eta batez ere Berlinen bildu. Egiten zituzten bileretan Hirugarren Reicha erori ondorengo Alemaniaren etorkizunaz hitz egiten zuten. 1944ko uztailaren 20an Adolf Hitlerren aurka burutu zen atentatuan talde honen partaide batzuk inplikatuta egon ziren.

## Historia 
Kreisauko Zirkulua hogei pertsonek inguru sortu zuten. Buruak Helmuth James von Moltke eta Peter Yorck von Wartenburg kondea ziren, biak oso lagunak. 1940an Hitlerren aurkako jarrera zuten beste aurkariekin biltzen hasi ziren. Ideologiaren ikuspuntutik oso talde heterogeneoa zen zeren eta haien artean katolikoak eta protestanteak, sozialdemokratak eta kontserbadoreak biltzen baitziren. Lanbidearen ikuspuntutik ere askotariko taldea zen: legegileak, irakasleak, idazleak, pedagogoak...

Zirkuluko partaideek nazionalsozialismoaren aurkako erresistentziarekin lan egin zuten eta jende askori naziengandik ihes egiten lagundu zien.

Normalean, Berlinen biltzen ziren, talde txikietan. Kreisauko bilerak hiru aldiz ospatu ziren bakarrik. Alemaniako burgesiaren erresistentzia gune nagusia izan zen.
[thumb|300px|[Helmuth James von Moltke Hitlerrek sortutako Volksgerichtshof epaitegi bereziaren aurrean deklaratzen.]]
## Taldekideak 
Hauek ziren taldeko partaide aktiboenak:

## Ideologia 
Zirkulu honentzako kristautasuna herriaren berritze moralaren oinarria izan behar zen. Helburua Deretxoko Estatua ezartzea zen, federala eta humanista izan behar zen estatua non askatasuna, pertsonen duintasuna, erlijio eta kontzientzia askatasuna bermatuta egon behar ziren. Helburua, beraz, demokrazia bat izan behar zen baina ez "alderdikrazia" bat zeren eta, nazien esperientzia ondoren, alderdiek diktaduraren aurka ez baitzuten estatua babesten. Haien ikuspuntutik Alemania Europa batu batean integratu behar zen.

## Hitlerren aurkako atentatua 
thumb|300px|1944ko erasoaren hondakinak.
Zirkulukopartaide batzuek ere nazien aurka antolatuta zeuden militar batzuekin kontaktua zuten. Horietako batzuk atentatu baten ideia ondo ikusten zuten baina ez taldekide guztiek; esaterako, Moltkek bide baketsuak defenditzen baitzituen. 1944ko urtarrilean Gestapok Moltke atxilotu zuen eta, ondorioz, taldea desorekatu zen. Peter Yorck eta Julius Leber Claus von Stauffenbergen erresistentzia taldearekin bat egin zuten; uztailaren 20an Hitlerren aurkako lehergailu bat jarri zuten. Helburua ez zuten lortu, Hitler bizirik atera baitzen, eta ondorengo errepresioa izugarria izan zen: gutxienez 5000 aurkari atxilotu zituzten eta 200 pertsona hilarazi zituzten, tartean Yorck eta von Moltke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[Zirkulua Freya von Moltke(https://eu.wikipedia.org/wiki/Freya_von_Moltke)ren ikuspuntutik.]
Lan-ekonomia

**Lan-ekonomia**, lan munduan, ekonomia espezialitateko adarrekoa da. Hartzen den erabakiaren arabera zientzia ekonomikoan, ekonomiaren lan alderdien analisiak ezaugarri bereizgarriak lortuko ditu eta gainerakoetatik oso desberdinak izango dira. Gaur egungo ekonomian, ikuspegi neoklasikoa nagusitzen da.

Lan-ekonomian sortzen diren arazo nagusien artean daude langabezia, soldata-maila, lanaren produktibitatea, kalitatea eta lanpostuen egonkortasuna, beste batzuen artean.
## Orekako eta desorekako ikuspegiak 
Lan-ekonomiaren barruan ikuspegi desberdinetarako eta hurbilketetarako taldeetan sailkatzea oso baliagarria izan daiteke, lan merkatua, orekari dagokionez edo desorekaren identifikazioaren funtzionamenduan jartzen duten enfasiaren ondorioz, ulertzen dutenaren arabera sailkatzeko. Oreka-teoriaren barruan, joera dominantea edo nagusia eskola neoklasikoak du. Hau egoerarik tradizionalena izango litzateke eta giza kapitalak ere hainbat ekarpen egin zituen.

Desorekaren ikuspegi tradizionala marxista da, Marxek utzitako elementu teorikoekin. Ikuspegi honek zenbait ekarpen ere jaso ditu, eta adibide nabarmenena Latindar Amerikarreko saileko teorialarien ekarpenak eta Frantziatik eskola erregulazioko autoreak.
## Lan-ekonomia neoklasikoa 
Eskola neoklasikoaren ikuspegitik, lan-ekonomiak bere ikerketa lan-merkatuan zentratuta dauka. Funtzionamendu berdintsua erabiltzen duen merkatu batetik hasten dira, non egongo den eskari eta eskaintza bat bi pertsonen arteko interakzioa edo interakzioa edukiko duena. Eta hortik salerosketa bidezko trukea sortuko da, produktu edo objektu bati prezio eta kantitate jakin bat ezartzearen ondorioz. Kasu honetan, prezioa soldata da eta kantitatea langile kopurua edo egindako lan orduak. Ondorio gisa, lehia perfektuko suposizio ohikoetatik abiatuz, lan-merkatuko soldatak ezartzeko eta orekako lanposturako joera izango du. Soldata hau lanaren produktibitate marjinalari egokitzen zaio eta lanpostu maila horretan lan egin nahi duten langileak ezarrita dagoen gutxieneko soldataren truke egin beharko dute lan. Langabezia ez boluntarioa langabezia boluntarioa izango da kopuru baxukoa eta oso iraupen txikikoa.

## Bibliografia 
* Richard Blundell and Thomas MaCurdy, 2008. "labour supply," *The New Palgrave Dictionary of Economics*, 2nd Edition Abstract.
* Freeman, R.B., 1987. "Labour economics," *The New Palgrave: A Dictionary of Economics*, v. 3, pp. 72–76.
* John R. Hicks, 1932, 2nd ed., 1963. *The Theory of Wages*. London, Macmillan.

## Kanpo estekak
Billions (telesaila)

**Billions** (euskaraz *Bilioiak*) estatubatuar drama telesail bat da. Brian Koppelman, David Levien eta Andrew Ross Sorkin ekoizleek sortu eta Paul Giamatti eta Damian Lewis aktoreek antzeztu zuten. Jatorriz, 2016ko urtarrilaren 17an Showtime telebista katean aireratzen hasi zen.

## Argumentua 
Chuck Rhoades (Paul Giamatti), New York hiriko eragin handiko fiskal diruduna bat da, eta Bobby "Axe" Axelrod (Damian Lewis) aberatsarekin lotura duen informazio pribilegiatuari buruzko kasu bat ikertzen ari da. Axek hutsetik hasita berak sortutako konpainia zuzentzen du, 2001eko irailaren 11ko atentatuei eta 2008ko Atzeraldi Handiari biziraun, eta orain, inbertsio pribatuen funtsen "errege" bilakatu da. Erakargarria da, prestigio handia du, eta iritzi publikoa bere alde duenez, inor ez da bere aurka egitera ausartzen. Rhoades, justizian itsuki sinistu arren, handigura ere bada, horregatik kasu hau bere ibilbideak goruntz egiteko behar duen aukera dela uste du. Baina berehala Axe gizaseme gogorra dela frogatuko du. Gainera beste arazo bat ere gehituko zaio, Wendy (Maggie Siff), Rhoadesen emaztea, Axeren 'coach' eta psikologoa baida. Laister, bi gizonak beren aukera onenak erabili beharko dituzten borroka latz batean aurrez-aurre topatuko dira, tartean baita joko zikina ere, batak beztea nola edo hala garaiatzeko helburuaz.

## Aktoreak 
### Nagusiak 
* Damian Lewis: Bobby "Axe" Axelrod
* Paul Giamatti: Charles "Chuck" Rhoades Jr.
* Maggie Siff: Wendy Rhoades
* Malin Åkerman: Lara Axelrod
* Toby Leonard Moore: Bryan Connerty
* Asia Kate Dillon: Taylor Amber Mason
* David Costabile: Mike "Wags" Wagner
* Condola Rashād: Kate Sacker

### Bestelakoak 
* Jeffrey DeMunn: Charles Rhoades Sr.
* Terry Kinney: Hall
* Jerry O'Connell: Steven Birch
* Dennis Boutsikaris: Kenneth Malverne
* Rob Morrow: Adam DeGiulio
* Dan Soder: Maffee
* Stephen Kunken: Ari Spyros
* Kelly AuCoin: 'Dollar' Bill Stearn
* Nathan Darrow: Mick Danzig

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pedro Baigorri

**Pedro Baigorri Apeztegia** (Zabaldika, Esteribar, Nafarroa Garaia, 1939 &ndash; Cesar departamendua, Kolonbia, 1972ko urriaren 6a) nafar iraultzaile eta abenturazale bat izan zen, lanbidez sukaldaria.

Zabaldikan jaio arren bere familia Lizarraldeko Mañeru herriko jatorrikoa zen. Bere aita, Espainiako gerra zibila bukatzerakoan lanik gabe gelditu zen eta familia aurrera atera ahal izateko beste irtenbiderik aurkitzen ez zuenez guardia zibil sartu zen. Modu honetan familia Etxarri-Aranatzera bizitzera joan zen, bertan Pedro bere haurtzaroko lehen urteak igaroko zituen, herriko haurrekin jolasten eta euskaraz mintzatuz, bere anaiak elkarrizketa batean kontatzen zuen bezala.

Familiaren egoera ekonomiko kaxkarra zela eta (hiru anai arreba ziren eta bera hiruetan zaharrena), Pedro oso gazterik Iruñeko Yoldi hotel famatuan lanean hasi zen, sukaldean.

Iruñetik Donostiarako bidea hartu zuen ondoren, berarengan izugarrizko eragina izanen zuen eta ezkerreko ideia abertzaleak zituen lankide Donostiar batek bultzatuta. Gipuzkoako hiriburuan Maria Cristina hotelean sukaldari lanetan hasiko da. Bera bertan zegoelarik, eta Franco Donostian oporrak pasatzen ohi bezala, hotelera deitu zuten sukaldari bat eskatuz berarendako sukaldatu zezan; era honetan, Baigorrik Francoren Kontxako badian atrakaturik zegoen Azor itsasontzi famatuan otordua prestatu zion diktadoreari.

Berrogeita hamarreko hamarkadaren amaieran Parisera joan zen. Bertan, hiria hobeto ezagutzeko asmoz bizikleta bat erosi zuen eta *Nouvelle Unibersitén* matrikulatu egin zen frantsesa ikasteko. Garai horretan bere bikotea izanen zen Colombia Moya dantzari mexikarra ezagutu zuen. Biak, Monroe doktrina zela medio Amerika utzi eta Pariseko Latin auzora joaten ziren ezkerreko errefuxiatuekin harremantzen hasi ziren.

1962 urtean Kubara joatea erabaki zuten, han Fidel eta Raul Castro anaiak eta Ernesto Che Gevararekin harremanetan jarriko da, konfiantza handia hartuko zuten elkarrekin.

Habanan gerrilla ikastaro bat burutu zuen eta arma eta lehergailuen fabrikazioa eta erabilpena ikasi. Bertan, Harvard unibertsitatean Medikuntza ikasketak burututakoTulio Bayer eta William Ramírez Tobón soziologia ikaslea ezagutu zituen. Hiruek gerrillla talde bat osatu zuten Kolonbian borrokan aritzeko, eta han egon ziren denbora batez bizi baldintza txarretan Sierra Nevada de Santa Martako mendilerro bakartuan, harik eta taldea desegin zen arte.

1972ko urriaren 6an kolonbiar ejerzitoaren segada batean hil egin zuten Cesar departamenduan. Bere gorpua ez dute oraindik aurkitu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pedro Baigorriren biografiari buruzko liburua. Txalaparta.eus 
* Pedro Baigorriri buruzko artikulua. Deia.eus 
* Pedro Baigorriri buruzko artikulua. Rebelion.org 
* Pedro Baigorriri buruzko artikulua. Diario de Navarra
* Pedro Baigorriri buruzko artikulua. Diario de Noticias
Bosnia-Herzegovinako gastronomia

thumb|308x308px|Begova Čorba okelan oinarritutako salda, Bosniako ogi-opil tipiko batekin
**Bosnia-Herzegovinako sukaldaritza** () Mendebaldeko eta Ekialdeko eraginen arteko nahasketa da hein handi batean, eta Balkanetako sukaldaritzaren ezaugarriak ditu.

Herrialdea erlijioaren araberako lerro etniko oso definituetan dago banatua, eta komunitate bakoitzak baditu erlijioarekin lotutako tabu gastronomikoak ere. Komunitate hauen kontestuan, halaber, katolikoen sukaldaritzako Kroaziako gastronomiarekin dago lotua, eta kristau ortodoxoena Serbiako gastronomiarekin. Hortaz, bosniar musulmanen sukaldaritza da Bosnia eta Herzegovinako gastronomia bereziena eta orijinalena, eta bereziki Ekialdeko eragin handienak dituena, otomandarren eragin historikoagatik.

## Osagaiak 
Bosniako sukaldaritzan erabiltzen dira espeziak, baina normalean neurrizko kantitateetan. Plater arinak izan ohi dira, ur askorekin egositako jakietan oinarrituak. Ohiko osagaiak dira, besteak beste, tomateak, patatak, tipula, baratxuri, piper txorizeroak, pepinoak, azenarioak, aza, perretxiko, espinakak, kalabazin, babarrun lehor eta freskoak, okaranak, esnea edo piperrautsa.

Esneki krema tipikoa dira pavlaka deritzona eta *kajmak*. Haragietan tipikoak dira behi eta arkumea. Musulmanen artean, txerrikiaren tabua dago, baina zezinak jaten dituzte. Bertako espezialitateak dira *ćevapi* kebab bosniarra, *burek, dolma, sarma,* *pilav* (pilaf), *gulaš* (goulash) haragi platerak, eta Begova Čorba okela daraman salda edo zopa.

Barazkien artean, *Đuveč* barazki-menestra, Balkanetan ohikoa (Errumanian *ghiveci* eta Bulgarian *gjuvec* deritzo), *Kačamak* (arto-irin eta patataz egina), *Sataraš* (pisto moduko bat, piper, alberjinia, tipula eta tomatearekin), Bamija (okra landarean oinarritua)...

Zenbait gazta mota ekoizten dira Bosnian, eta ogi eta opiletan ere tradizio gozoa daukate. Ogi mota tradizional asko eta gozoak eros daitezke okindegietan.

## *Ćevapi*, plater nazionala 
[thumb|231x231px|Bosniako *[Ćevapi* kebab tipikoa, tipularekin *somun* ogian *bilduta.*]]Bosniako jakirik tipikoena eta ezagunena *Ćevapi* haragi platera da. Hainbat gastronomiatan aldagaia duen Kebab delakoaren bertako bertsioa da. Arkume eta txahal haragi nahasketa izan ohi da, eta bertako *somun* ogian bilduta zerbitzatu ohi da, tipula txikitu askorekin (eta beste osagai batzuekin). Hotz-hotza zerbitzatzen da, batzuetan menda puntu batez edo karbonatatua, eta bereziki ondo ematen du haragiarekin (Balkanetatik kanpoko bisitarien harridurarako). Otomandarrek utzitako ohitura da jogurt zuri likido honena (turkieraz *ayran deritzo*), produktua *doogh* izen pertsiarrarekin lotzen da ingelesez zein espainolez.

Tea baino gehiago, kafea hartzen da Bosnian. Bosniako kafe propio ilun, oso gogor eta mingotsaz oso harro daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekaia (aldizkaria)

***Ekaia*** euskarazko zientzia aldizkari bat da, 1989an sortua. Natura zientziak, osasun zientziak, zientzia zehatzak eta teknologia gaiei buruzko idazlan originalak argitaratzen ditu, goi-mailako dibulgazioaren esparruan.

Aldizkariaren helburuak:
* Zientzian eta Teknologian aurrerapenak euskaraz plazaratu
* Euskara zientifiko-teknikoaren estandarizazioan lagundu eta arazoak konpontzen lagundu.
* Unibertsitateko ikasle zein irakasle eta irakaskuntza ertaineko irakasleei material osagarriak eskaini.

Urtean zehar, bi ale arrunt eta ale berezi bat plazaratzen dira.

## Historia 
Euskal Herriko Unibertsitateak, zientzia- eta teknika-dibulgazioa bultzatzeko, ***Ekaia*** aldizkaria sortu zuen 1989. urtean. Lehen saio horren iraupena laburra izan zen, eta *Ekaia*ren bidea 2. alean eten zen.

1995. urtean Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle-talde batek, indar berriturik eta hornikuntza hobearekin, inoiz utziriko bideari berrekin zion, bateratasun terminologikoak eta kontzeptu zein aurkikuntza berrien etengabeko agerpenak horrela eskatzen dutelakoan. 1995. urtetik, *Ekaia* aldizkariak, 31 ale arrunt argitaratu ditu eta bost ale berezi. Gaur egun, zientzia arloko 35 pertsonak osatzen dute *Ekaia* aldizkaria.

## Sariak 
* [thumb|[CAF-Elhuyar sariak|CAF Elhuyar saria (2018)]]CAF-Elhuyar Merezimendu Saria (2018).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Aldiri, Arkitektura eta abar* aldizkaria (arkitektura),
* Osagaiz aldizkaria (osasun-zientziak)
* *Kondaira* aldizkaria (historia)
* Uztaro aldizkaria (giza- eta gizarte-zientzia)
* BAT aldizkaria (soziolinguistika)
* Eleria aldizkaria (Zuzenbidea)
* Udako Euskal Unibertsitatea

## Kanpo estekak 
* *Ekaia* aldizkariaren orria, EHUren webgunean.
* Twitter kontua
* Facebook kontua
* "Euskarazko aldizkari zientifikoak: oraina eta etorkizuna" solasaldia (SolastUEU, 2025-05-19). Partehartzaileak: Estefania Planas Fullaondok EKAIA aldizkaritik. Gidor Bilbao UZTARO aldizkaritik, eta Izaskun Elezgarai Gabantxo OSAGAIZ aldizkaritik. Jon Mentxakatorre Odriozola  bideratzaile.
Isa bin Salman Al Khalifa

**Isa bin Salman Al Khalifa** (; Jasra,  – Manama, ) Bahraingo emirra izan zen, 1961etik heriotzara arte. Hogei urte bete zituenetik, herrialdearen gobernuan parte hartu zuen eta 1961ean Salman bin Hamad Al Khalifa I.a bere aita ordezkatu zuen.
Pakistandar

**Pakistandar** (; *Pakistani Qaum*) Pakistango herritarra da, biztanle gehien dituen munduko bostgarren herrialdea dena. Pakistandar gehienak, herrialde multietniko eta multikultural baten herritarrak izanda, indo-irandarrak dira. Diaspora zabala dute munduan zehar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azuki

**Azuki** babarruna (*Vigna angularis*), batzuetan **soja gorria**, Ekialde Urrunean eta Himalaian egiten den lekale bat da. Izena japonieratik datorkio: 小豆 (hiragana: アズキ), *azuki*.

Bere haziak 5mm inguruko tamaina du eta normalean bariazio handirik gabeko kolore gorri ilun uniforme bat izaten du, aipatzekoa da, kasu gutxi batzuetan txuria, grisa edo beltza ere izan daitekeela.

## Deskribapena 
Urteko belarrak dira, zutituak edo txirikordatuak eta 30-90 cm inguruko altuerara iristen direnak. Talo angeluarrak, iletsuak. 8 mm inguruko lantza itxurazko txorten-hostoak dituzte. Foliolo edo hostoxka obalatuak edo erronboide-obalatuak dituzte, 5-10 x 5-8cm-ko tamaina dutenak. Infloreszentziak galtzarbeko edo axilar-mordoan dituzte, 5 edo 6 loreekin, pedunkulu edo kanduekin. Kanpai itxurako kaliza dute, 3-4mm ingurukoa. Bestalde, 15mm-ko korola horia aurki dezakegu landare hauetan. Zilindro-itxurako lekaleak dira, 5-8 x 0,5-0,6 cm-koak, ilegabeak edo ia ilegabeak. Haziari dagokionez, kolore gorri ilunekoak izan ohi dira, nahiz eta beste kolore batekoak ere izan daitezkeen, luzangak dira, 5-6 x 4-5 mm-koak, ebakia bat dute bi muturretan.

## Ekoizpena 
Txinan asko ekoizten da eta era basatian ere aurki daiteke. Jatorriz Asiako landare bat den arren, Amerikan, Afrikan eta beste lurraldeetan gizakiak modu artifizialean sartu du.

## Gastronomia 
Bere zapore gozoa dela eta, hainbat gastronomia ezberdinetan erabiltzen da, erabilera nagusienetako bat gozogintzan aurki dezakegu, izan ere, pasta moduan asko ikusten da (japonieraz *anko* bezala ezagutzen da ore hori). Japonian eta Txinan "soja-kimuak" hozitzeko erabiltzen dira, kimu hauek kolore gorrikoak izango dira ordea. Aipatzekoa da, barietate beltzekoa (*Vigna mungo*) eta horikoa (benetako soja: *Glycine max*) lortzeko ere berdina egiten dela. Malaysian aldiz, izozkiak egiterakoan aurkitzen zaio erabilgarritasuna, adibidez, Ais kacang izeneko izozkian.

Lekale honek beste lekaleek baino grasa gutxiago dituenez, errazagoa izaten da digeritzeko.

## Historia 
Genetikak erakutsi digu azuki landarea lehenengo Himalaian hasi zela landatzen eta ondoren, Txinara eta Koreara sartu zela (K.A. 1000. urtetik aurrera), azkenik Japoniara iristeko. Bertan, gaur egun gehien kontsumitzen den bigarren lekalea da, sojaren atzetik.

## Izenak 
Landarearen mendebaldeko izena japonieraz duen izenean oinarrituta dago: アズキ *(azuki).* Japonian azuki lekalea adierazteko txineratik hartutako mailegua ere erabiltzen da: *shōzu* (小豆), "hazi txikia" esan nahi du (sojarekin alderatuta: 大豆 *[daizu]*, "hazi handia"). Kanji karaktereetan *shozu* bezala idaztea ohikoa da, baina ahoskatzeko unean */azuki/* esaten da.

Txinan dagokion izena (小豆 xiǎodòu) oraindik ere botanikan eta nekazaritzan erabiltzen da. Hala ere, gehien erabiltzen den hitza *hongdou* (红豆; *hóngdòu*) da, "babarrun gorria" esan nahi du, bere kolore gorri uniformearengatik.

Kontuz! Beste hizkuntza batzuetan "babarrun gorria" hitza erabiltzea nahasgarria izan daiteke, izan ere, babarrun arruntekin nahastera eraman gaitzake.

## Ikus, gainera 
* Lekalea
* Soja
* Taiyaki

## Kanpo estekak
Afganistandar

**Afganistandar** edo **afganiar** () Afganistango herritarra da. Afganistan sortu baino lehen, persierazko hiztunek *afganiar* hitza erabiltzen zuten paxtunak deitzeko. Hala ere, egungo paxtunek oso gutxitan erabiltzen dute "afganiar" hitza zentzu etniko batean. Haientzat, Afganistango herritarren jentilizioa besterik ez da, paxtunak ez ezik, tajikak, hazarak, uzbekistandarrak, aimakak, turkomanoak, balutxak, arabiarrak ete beste herriak ere barnean hartzen dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kuia-hazien olio

eskuinera|thumb|Kuia-hazien olio lantegia Prekmurje-n, Eslovenaian
eskuinera|thumb|Cucurbita pepo var. styriaca
eskuinera|thumb|*Cucurbita pepo* var. *styriaca-ko hazi lehortuak*
**Kuia-hazien olioa** (ingelesez: *Pumpkin seed oil*, alemanez: *Kernöl* edo *Kürbiskernöl*, eslovenieraz: *bučno olje*), erabat heldua dagoen kuia barietate espezifikoko (Cucurbita pepo) hazietatik lortzen den olio jangarria da. Europar Batasunean olioa jatorri deitura batek babesten du.

Gaur egun, olio hau esportazioko produktu garrantzitsua da Austriar eta Esloveniar Estiriako eskualdeetan. Cucurbita pepo var. styriaca (var. oleifera bezala ere ezaguna) barietatearen hazi txigortuak zapaltzen egiten da. Olio honen lehenengo idatzizko aipamena 1697. urtekoa da.

Kolore berde ilunetik argirako olio biskosoa da, dikromatismoa dauka.

## Erabilerak 
Intxaur zapore bizia du eta gantz-azido poliinsaturatuetan aberatsa da. Entsaladarako saltsak eztiarekin eta oliba olioarekin eta beste batzuekin batera egiten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hawar uharteak

**Hawar uharteak** (, *Juzur Ḥawār*) Bahraingo uhartedia da, Persiar golkoan, Qatarreko mendebaldeko kostaldetik gertu dagoena. Egun, ez dute biztanlerik eta hotel bat besterik ez dute.

1991n Qatarrek jabetza aldarrikatu zuen Nazioarteko Justizia Auzitegian baina azkenean akordio bat egin zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Umm an Nasan

**Umm an Nasan** () Bahraingo uhartea da, herrialdeko bostgarren handiena dena. Manamatik 17,5 kilometrora kokatuta, Khalifa bin Salman Al Khalifa lehen ministroaren jabetza izan zen eta erregearen hiru jauregi besterik ez ditu.

## Kanpo estekak
Txekoslovakiako saskibaloi selekzio nazionala

thumb

**Txekoslovakiako saskibaloi selekzio nazionala** 1923an sartu zen FIBAko gainontzeko taldeekin batera. Gizonezko taldeak EuroBasket behin irabazi zuen 1946an, txapeldunordea bestela 6 aldiz izan zen (1947, 1951, 1955, 1959, 1967 eta 1985ean), hirugarren postua 5 aldiz eskuratu zuen eta laugarrena 3 bider. Guztira 24 aldiz jokatu zuten txapelketa hartan.

## Ibilbidea 
### EuroBasket 
* 1935 – Brontzea.
* **1946** – Urrea. Finalean Italia garaitu zuten (34-32).
* 1947 – Zilarra. Txekoslovakian antolatuta. Finalean **Sobietar Batasunarekin** galdu zuten (37-57).
* 1951 – Zilarra. Finalean **Sobietar Batasunarekin** galdu zuten (44-45).
* 1953 - Laugarren postua.
* 1955 – Zilarra. **Hungariarekin** galdu zuten ligaxkan.
* 1957 – Brontzea.
* 1959 – Zilarra. Finalean **Sobietar Batasunarekin** galdu zuten (72-83).
* 1967 – Zilarra. Finalean **Sobietar Batasunarekin** galdu zuten (77-89).
* 1969 – Brontzea.
* 1973 - Laugarren postua.
* 1977 – Brontzea.
* 1979 - Laugarren postua.
* 1981 – Brontzea.
* 1985 – Zilarra. Finalean **Sobietar Batasunarekin** galdu zuten (89-120).

== =Munduko txapelketan ==
1970ean 6. postua lortu zuen (13 taldetatik), Munduko Saskibaloi Txapelketa batean inoiz lortutako hoberena. Beste lau aldiz sailkatu zen fase finalerako.

## Jokalari nabarmenak 
* 1930 eta 1940ko hamarkadan Ladislav Trpkos
* 1950eko hamarkadan Jiri Baumruk eta Evzen Hornia
* 1960 eta 1970eko hamarkadan Frantisek Konvicka, Jan Bobrovský, Jiri Zednicek, Jiri Zidek eta Petr Novicky
* 1980ko hamarkadan Kamil Brabenec
* 1990eko hamarkadan Richard Petruska eta Stefan Svitek

## Kanpo estekak