open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Galdakao-Usansolo Ospitalea

**Galdakao-Usansolo Ospitalea** Osakidetzaren sareko ospitale bat da, Usansolon kokatua dagoena eta Bizkaiko barrualdeari zerbitzu ematen diona. Ospitalea *Barrualde-Galdakao Erakunde Sanitario Integratua*ren parte da, Gernika-Lumo Ospitalearekin batera.

Ospitalean Osakidetzaren sare osoko hurrengo zerbitzu eta erakundeak daude:
* Osatek (Irudi bidezko diagnostikoen Zentroa. Erresonantzia magnetikoa)
* Euskadiko Farmakozainketako Unitatea
* Transfusio eta Giza Ehunen Euskal Zentroa

## Historia 
## Artatutako populazioa 
Ospitaleak Bizkaiko ipar ekialdeko eskualdeen osasun beharrizanak asetzen ditu, Busturialdea, Durangaldea eta Lea-Artibai, Bermeo, Lekeitio eta Gernika herriak besteak beste.

## Komunikabideak 
### Errepidea 
Bilbotik [[AP-8|]] autobidea eta [[N-634|]] errepideak hartuta irits daiteke, eta Gasteiztik [[N-240|]] errepidea hartuta.

Ospitaleak guztira 1.048 aparkaleku plaza ditu, bi aparkalekutan banatuta, bata kanpo-kontsulten aurrean, eta bestea eraikinaren atzealdean kokatuta. Bestalde, Usansoloko geltokiaren ondoan ere aparkalekua dago, eta hortik ospitalera Euskotren Autobusa eragilearen anezka ibiltzen da.

### Trena 
Euskotrenen E1 (Bilbo - Donostia) eta E4 (Urdaibai) lineei dagokien Usansoloko geltokiak zerbitzu ematen dio ospitaleari. Geltokitik ospitalera Euskotren Autobusa eragilearen anezka ibiltzen da.

### Autobusa 
Bizkaibus zerbitzuaren hurrengo lineak ospitaletik pasatzen dira:
* A3513 BILBO - Galdakao Ospitalea - GERNIKA - EA - LEKEITIO
* A3523 BILBO - Galdakao Ospitalea - GERNIKA - AULESTI - LEKEITIO
* A3641 Nerbioi Garaia - ARRIGORRIAGA - Galdakao Ospitalea
* A3911 BILBO - Galdakao Ospitalea - LEMOA - DURANGO - ELORRIO
* A3912 BILBO - Galdakao Ospitalea - LEMOA - DURANGO - ERMUA - EIBAR
* A3915 BILBO - DURANGO - ONDARROA (Autobidetik)
* A3917 BILBO - Galdakao Ospitalea - LEMOA - ZEANURI
* A3925 BILBO - LEMOA - OTXANDIO - UBIDE
* A3932 GALDAKAO - Metro Bolueta

Gainera, Euskotren Autobusa anezka bat ospitalera jarraitzen du:
* 

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko ospitaleak

## Kanpo estekak 
* Galdakao-Usansolo Ospitalearen webgunea
Banda Bassotti

**La Banda Bassotti** Erroman 1989an sortutako rock, ska eta punk (Oi!) musika taldea da. Eraikuntzako langileak zirelarik elkar ezagutu zuten taldekideek. Taldearen izena Walt Disneyen *The Beagle Boys* pertsonaien italierazko itzulpenetik dator. Politikari dagokionez ezkertiar iraultzaileak dira eta musika sutsua egiten dute. Italian ez ezik, Euskal Herrian ere arrakasta lortu dute, batez ere, Negu Gorriak taldearekin lanean jardun ondoren. Izan ere, euskaldunen (baita nikaraguarren, salvadorren eta palestinarren) borrokarekin bat egin dute behin baino gehiagotan. Beren diskoetxea, Gridalo Forte, osatu dute. Hala ere, *Avanzo de Cantiere* albuma Esan Ozenki-Gora Herriak euskal diskoetxeak ekoiztu zuen.

## Taldekideak 
* Angelo *Sigaro* Conti - gitarra, ahotsak
* Gian Paolo *Picchio* Picchiami - ahotsak
* Fabio *Scopa* Santarelli - gitarra eta bigarren ahotsa
* Peppe - bateria
* Michele Frantino - baxua
* Francesco *Sandokan* Antonazzi - tronboia
* Stefano Cecchi - tronba
* Sandro Travarelli - tronba
* Maurizio Gregori - saxofoia
* David Cacchione - managerra

## Diskografia 
* 1992 - *Figli della stessa rabbia*
* 1993 - *Bella ciao*
* 1994 - *Avanzo de cantiere*
* 2001 - ''Un altro giorno d'amore* (zuzenekoa)
* 2002 - *L'altra faccia dell'impero*
* 2003 - *Asì es mi vida*
* 2004 - *Amore e odio*
* 2005 - *Baldi e fieri* (Brigate Autonome Livornesiri zuzendutako mini-CDa)
* 2006 - *Vecchi cani bastardi*
* 2008 - *Viento, sol y lucha''

## Kanpo estekak
DAM

**DAM** 1998an Israelen sortutako lehen rap musika talde palestinarra da. Izenak arabieraz (eta hebreeraz) "odola" esan nahi du. Batez ere arabieraz abesten dute, baina ingelesez eta hebreeraz ere, publikoa zabaldu nahian. Izan ere, israeldarrei palestinarren egoera helarazi nahi diete ("Arabiarrek badakite nolako da euren bizitza. Israeldarrei kontatu behar diegu"). Taldearen letrek fustrazioa dute oinarri, batik bat Israelen bigarren mailako herritarrak bezala sentitzeagatik. Baina beste hip-hop musika taldeen ildoan, droga eta bortizkeria ere dauzkate hizpide. Diskoetxerik ez izan arren, *Meen Irhabi?* (Nor da terrorista?) kanta webgunetik etengabe jaitsi da, eta Europan zehar ibiliak dira. Euskal Herrian, Barakaldoko BECen 2006ko azaroaren 11n 18/98+ auzia bertan behera uzteko egin zen ekitaldian Fermin Muguruzarekin, La Banda del Surdorekin eta Bad Sound Systemekin batera agertu zen DAM.

## Kanpo estekak
Lordi

**Lordi** 1992an Finlandian sortutako Heavy metal musika taldea da, haien munstro-janzkerengatik ezagunak. 2006ko Eurovision Abesti Lehiaketa irabazita, taldeak publizitate handia lortu zuen, zeinek ate andana ireki dizkie. Esaterako, 2006ko Europako MTVko sari banaketan saioa itxi zuten Eurovisiongo *Hard Rock Hallelujah* kantarekin.

## Taldekideak 
* Tomi Putaansuu, Mr. Lordi - Ahotsak (1992-)
* Jussi Sydänmaa, Amen - Gitarra (1996-)
* Hiisi - Baxua (2019-)
* Mana - Bateria (2012-)
* Hella - Teklatuak (2012-)

### Lehenagoko taldekideak 
* Sami Keinänen, G-stealer - Baxua (1996-1999)
* Sami Wolking, Magnum - Baxua (1999-2002)
* Niko Hurme, Kalma - Baxua (2002-2005)
* Erna Siikavirta, Enary - Teklatuak (1997-2005)
* Sampsa Astala, Kita - Bateria (2000-2010)
* Tonmi Lillman, Otus - Bateria (2010-2012)
* Leena Peisa, Awa - Teklatuak (2005-2012)
* Samer el Nahhal, Ox - Baxua (2005-2019)

## Diskografia 
* *Napalm Market* (1993)
* *Bend Over and Pray the Lord* (1997)
* *Get Heavy* (2002)
* *The Monsterican Dream* (2004)
* *The Monster Show* (2005)
* *The Arockalypse* (2006)
* *Deadache* (2008)
* *Zombilation - The Greatest Cuts* (2009)
* *Babez for Breakfast* (2010)
* *Scarchives Vol. 1* (2012)
* *To Beast or Not To Beast* (2013)
* *Scare Force One* (2014)
* *Monstereophonic – Theaterror vs. Demonarchy* (2016)
* *Sexorcism* (2018)
* *Killection* (2020)
* *Lordiversity* (2021)

## Kanpo estekak 
* Taldearen webgunea
Letoniako geografia

eskuinera|250px|thumb|Letoniaren kokapena
**Letonia** Europako iparraldean kokatua dago.

Iparraldean Estonia, ekialdean Errusia, hegoaldean Bielorrusia eta Lituania, eta mendebaldean Itsaso Baltikoa ditu.
Letoniak, mendi gutxi baina 12.000 errekatik gora eta 3.000 laku txiki inguru ditu. Orokorrean lurraldea nahiko laua da, punturik altuena Gaiziņkalns muinoa da, 311 metro baino ez dituena.

XVIII. mendean, Letonia Errusiaren esku pasa zen 1991. urtean berriz ere independizatuz.
2003ko irailaren 20an, erreferendum bidez Letonia Europar Batasunean sartzea onartu zuten letoniarrek, %69,6-k baiezkoa emanez.

## Ikus, gainera 
* Letonia
* Letoniako historia

## Kanpo estekak
Ferenc Puskás

**Ferenc Puskás Biro** (Budapest, Hungaria, 1927ko apirilaren 2a - 2006ko azaroaren 17a) futbolaria izan zen, futbolaren historiako jokalari onentsuenetako bat. Haren jaiotzako deitura *Purczfeld* zen, baina Bigarren Mundu Gerraren ondoren horren ordez *Puskás* jarri zuen (hungarieraz, «eskopeta»).

Aurrelaria zen, sormen eta eraginkortasun handikoa. Hungariako selekzioarekin 85 partidu jokatu zituen, eta 84 gol sartu. Gainera, Espainiako eta Hungariako futbol ligetan 511 gol sartu zituen jokatutako 533 partidetan.

Jokalari nagusietako bat izan zen 1950eko hamarraldiaren hasieran futbol selekzio onenean, baina Suitzako munduko txapelketan (1954) bigarrena izatea baino ez zuen lortu. 1956an, sobietarren inbasioaren ondoren, Puskas —nazioarteko 84 partidatan parte hartua ordurako— Real Madril taldean jokatzera joan zen, Alfredo Di Stefano, Raymond Kopa eta Francisco Gentorekin batera, besteak beste. Jokalari haiek futbolaren historiako aurreko lerro onenetako bat osatu zuten.

Espainiako selekzioarekin Txileko munduko txapelketan parte hartu zuen, 1962an. Jokalari izateari utzi ondoren, zenbait futbol talderen entrenatzailea izan zen, Grezian eta Australian.

## Palmaresa 
Hungariako lau liga irabazi zituen, Honved taldearekin, eta Espainiako sei liga eta Kontinente arteko Kopa eta Europako Kopa bana, berriz, Real Madrilekin.

## Ikus, gainera 
* FIFA 100

## Erreferentziak
Chocó (departamendua)

**Chocó** Kolonbiako 32 departamenduetako bat da, herrialdearen ipar-mendebaldean dagoena, Pazifikoko eskualdean. Herrialdeko departamendu eta Hego Amerika osoko lurralde bakarra da bi ozeanoetan kostaldeak dituena, Ozeano Barean eta Ozeano Atlantikoan hain zuzen ere. Mugakideak hauexek ditu: Panama ipar eta ipar-mendebaldean, Ozeano Barea mendebaldean, Valle del Cauca hego eta hego-ekialdean, Antioquia eta Risaralda ekialdean eta Karibe itsasoa ipar-ekialdean 46.530 kilometro koadroko eremua du, eta 2016an 505.046 biztanle zituen. Hiriburua Quibdó da (114.548 biztanle 2010ean).

30 udalerri eta 147 korrejimendu ditu. Quibdo, Istmina, Nóvita, Acandí eta Solano dira populatuenak. Biztanle gehienak beltzak edo "afro-kolonbiarrak" dira (%90), mulatoak %6 eta indigenak (Emberá-Wounaan etniakoak) %4.

## Geografia 
Chocó oso lurralde oihantsu eta euritsua da. Izan ere, Munduko lekurik euritsuena da (urtean euriko 9.000 mm) Indiako Cherrapunji eskualdearekin batera.

Atrato, San Juan eta Baudo ibaiek zeharkatzen dute lurraldea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Chocóko unibertsitate teknologikoaren webgunea., utch.edu.co
Paraguairen banaketa administratiboa

**Paraguai** deszentralizaziorako joera duen estatu unitarioa da. Herrialdea departamendutan, barrutitan eta udalerritan banatuta dago.

1993tik Paraguai 17 departamendutan eta izaera bereziko Asunción hiriburu barrutian banatzen da. Asunción estatuko botereen egoitza da eta departamenduen eskumenetatik at dago, udalerri bereizia osatuz. Departamenduak barrutitan banatuta daude eta departamendu bakoitzak bere hiriburua dauka.

## Herrialdeko departamenduak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bitsadera

[ezkerrera|thumb|[Aluminiozko bitsadera]]
thumb|Eskuineko bi sukalde-tresna horiek bitsaderak dira.
**Bitsadera**, halaber **apar-kentzekoa**, sukaldaritzan erabiltzen den tresna bat da, zartaginetik zein eltzetik frijitu edo egositako elikagaiak ateratzeko erabiltzen den tresna da. Horrez gain, eta izenaren jatorria horretan oinarritzen da, saldari bitsa, aparra, kentzeko ere erabiltzen da. Bitsaderek zuloak izaten dituzte, ateratako elikagaiak husteko.

## Kanpo estekak
Jūrmala

**Jūrmala** (letonieraz  ahoskatua, "itsasertza"; alemanez: Riga-Strand) Letoniako hiria da Rigatik gertu. 2006an 55.602 biztanle zituen. Rigako Golkoa eta Lielupe ibaiaren artean kokatzen da. Oporgune garrantzitsu bat da eta Sobiet Batasunaren garaian Brezhnev eta Khrustxev bezalako goi agintariak bertan egiten zituzten oporrak. Rigatik oso gertu dago eta garraio publikoan ordu erdian iritsi daiteke.

Hiriak bere autonomia propioa du eta horregatik Letoniaren 26 banaketa administratibotik bat da.

## Herri eta hiri senidetuak 
Jūrmalak honako hiri senidetuak ditu:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Hiritar ezagunak 
* Amanda Aizpuriete (1956-2023), poeta eta itzultzailea.
* Edgars Rinkēvičs (1973-), politikaria.
* Ilze Jaunalksne (1976-), kazetari eta idazlea.

## Kanpo estekak
Livonia

**Livonia** (, , , alemanez eta eskandinaviar hizkuntzez: *Livland*, letonieraz eta , , Лифляндия / *Liflyandiya*) gaur egungo Letonia eta Estoniako lurretan Erdi Aroan egon zen herrialdea da. Livoniar Ordenak agintzen zuen bertan, eta bertako herria ez zen indoeuroparra, livoniarra baizik.

Errusiarrek eta poloniarrek inbaditu eta livoniarrek iraganeko izaera galdu zuten.
[thumb|300px|ezkerrera|Livoniako mapa, [XV. mendean]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aranzadi Zientzia Elkartea

**Aranzadi Zientzia Elkartea** irabazi-asmorik gabeko zientzia elkarte bat da, eta helburutzat du kultura- nahiz natura-ondarea ikertzea, ezagutzera ematea eta babestea. Jesus Elosegi ikerlari eta arkeologoak sortu zuen, XX. mendearen erdialdean, azterketa eta ikerketarako gunetzat. Geroztik, Aranzadik garrantzi handia hartu du komunitate zientifikoan, eta 2001ean herri-onurako erakunde izendatu zuten.

Gaur egun, Aranzadi Zientzia Elkarteak 1.700 kide inguru ditu. Horietako 150 erakundearen ikerketa-eremuaren barruan lanean diharduten ikertzaileak dira, hainbat zientzia alorretan. Natura eta giza zientzien alorreko ikerlariak dira ia guztiak, eta gehienbat nabari diren zientzia alorrak hauek dira: Biologia, Historia, Arkeologia, Antropologia, Etnografia, Geografia eta Geologia.

## Historia 
Elkartea 1947an sortu eta erregistratu zen eta Euskal Herrian zientzien ikerketa, aplikazioa eta zabalkundea bultzatzea du helburu nagusitzat.

Izena Telesforo Aranzadi (1860-1945) gipuzkoar antropologo ospetsuaren omenez hartu du, Antropologian, Etnologian, Historiaurrean eta adar bereko zientzietan ikerlari aski ezaguna..

## Urrezko dominak 
Aranzadik emandako dominak hauek dira:
* 2006: Jesus Altuna
* 2007: Jose Miguel Larrañaga
* 2008: Carlos Gómez de Aizpurua
* 2009: Xabier Laskibar eta Fermin Leizaola
* 2010: Francisco Fernández García de Diego
* 2011: Pablo Areso
* 2013: Elias Elorza
* 2015: Txema Faus

## Sailak 
* Antropologia Fisikoa
* Arkeologia
* Astronomia
* Botanika
* Entomologia
* Espeleologia
* Etnografia
* Geodesia
* Geologia
* Herpetologia
* Mikologia
* Ornitologia

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Gorosti Natur Zientzi Elkartea.
* Urdaibai Bird Center
* Irulegiko eskua 
* Mattin Aiestaran
* Iñaki Sanz Azkue

## Kanpo estekak 
* Aranzadi Zientzia Elkartearen webgunea
* Ane Insausti: "Zientziaren adarren elkargunea", Berrian, 2022/10/27an.
Livoniar Ordena

**Livoniar Ordena** Ordena Teutonikoaren adar bat izan zen, 1237an eratua; aurreko urtean egin zen Sauleko gudutik bizirik irten ziren Ezpataren Livoniar Anaiak izan ziren hasierako kideak. 1435etik 1561 arte, Livoniar Ordena Livoniar Konfederazioko kide izan zen.

## Ordenako maisuak 
*  Hermann Balk 1237–1238
*  Dietrich von Grüningen 1238–1241
*  Andreas von Velven 1241-1242
*  Dietrich von Grüningen 1242–1246
* Heinrich von Heimburg 1246–1248
* Andreas von Velven 1248-1253
* Anno von Sangershausen 1254–1256
* Burkhard von Hornhausen 1256–1260
* Werner von Breithausen 1261–1263
* Konrad von Mandern 1263–1266
* Otto von Lutterberg 1266–1270
* Walther von Nortecken 1270–1273
* Ernst von Rassburg 1273–1279
* Konrad von Feuchtwangen 1279–1281
* Wilken von Endorp 1281–1287
* Konrad von Herzogenstein 1288–1290
* Halt von Hohembach –1293
* Heinrich von Dinkelaghe 1295–1296
* Bruno 1296–1298
* Gottfried von Rogga 1298–1307
* Gerhard van Joeck 1309–1322
* Johannes Ungenade 1322–1324
* Reimar Hane 1324–1328
* Everhard von Monheim 1328–1340
* Burchard von Dreileben 1340–1345
* Goswin von Hercke 1345–1359
* Arnold von Vietinghof 1359–1364
* Wilhelm von Vrymersheim 1364–1385
* Robin von Eltz 1385–1389
* Wennemar Hasenkamp von Brüggeneye 1389–1401
* Konrad von Vietinghof 1401–1413
* Diderick Tork 1413–1415
* Siegfried Lander von Spanheim 1415–1424
* Zisse von Rutenberg 1424–1433
* Franco Kerskorff 1433–1435
* Heinrich von Bockenvorde 1435–1437
* Heinrich Vinke von Overbergen 1438–1450
* Johann Osthoff von Mengede 1450–1469
* Johann Wolthuss von Herse 1470–1471
* Bernd von der Borch 1471–1483
* Johann Freytag von Loringhoven 1483–1494
* Wolter von Plettenberg 1494–1535
* Hermann Hasenkamp von Brüggeneye 1535–1549
* Johann von der Recke 1549–1551
* Heinrich von Galen 1551–1557
* Johann Wilhelm von Fürstenberg 1557–1559
* Godert (Gotthard) Kettler 1559–1561

## Kanpo estekak
Letoniako demografia

thumb|300px|Letoniako biztanleriaren bilakaera erakusten duen grafika. 1992tik aurrera bakarrik daude datuak
**Letoniako demografia**n letoniar jatorriko populazioa herriaren erdia gutxi gorabehera da, baina gutxiengoa da Rigan. Errusiar jatorria dutenak %28,8a da eta gutxiengoak osatzen dute Bielorrusia, Ukraina, Lituania eta Poloniako herriek. 1998an onartutako legearen arabera nazionaliatea lortzea erraza da, tentsioak arintzeko asmoz. Mundu osoan hazkuntza demografiko txikiena duen herrialdea da, non populazioa urtero %1,5a jaisten den.

Letonia Alemaniar zaldunek agindua izan zen XIII. mendetik 1561ra, non Poloniarrek hartu zuten eskualdearen defentsa, errusiar eta suediarren aurka. Hau dela eta minoria alemaniar, judu eta poloniarrak daude. 1897an lehen zentsu ofiziala egin zen eta letoniarrak populazioaren %68,3a ziren 1.930.000 biztanletik. Errusiarrak %12a ziren, juduak %7,4, alemaniarrak %6,2a eta poloniarrak %3,4. Besteak lituaniarrak, estoniarrak eta ijituak ziren batez ere.

XX. mendean populazioak behera egin zuen nabarmen mundu gerren ondorioz, Baltikoko alemanen errepatriazioa eta Holokaustoaren ondorioz. Ondoren Sobietarren okupazioa etorri zen eta honekin 1935tik errusiar minoria hirukoiztu zen. Urte horretan letoniarrak %77a ziren (1.467.035) eta 1989an %52a (1.387.757).

2005an oraindik ere letoniar gutxiago daude 1989an, populazioaren %58,8a badira ere. Independentziaren ondoren 1991aren aurretik jaiotako sobietar ondorengoek erregularizazioa egin behar zutela adostu zen. Ondoren jaiotakoak automatikoki ziren letoniarrak. 100.000 hiritar baino gehiago egoera erregularizatu zuten, baina mende hasieran oraindik 418.440 hiritarrek atzerriko pasaporteak erabiltzen zituzten (horietatik 278.213 errusiarrak direlarik).

Letoniarrak eta Livoniarrak, bertako jatorrizko herria, gaur egun populazioaren %60a baino gutxiago dira. Livoniarrak gaur egun 100 baino ez dira geratzen. Latgaliar herriak bere burua aparteko taldetzat du ere.

## Ikus, gainera 
* Letonia

## Kanpo estekak
Marion Davies

thumb|250px|Marion Davies
**Marion Davies**, jaiotzez **Marion Cecilia Douras**, (New York, 1897ko urtarrilaren 3a - Kalifornia, 1961eko irailaren 22a) amerikar zinema aktorea izan zen. William Randolph Hearst aberatsa eta zinemagilearekin ezkontzaz kanpoko harremana zuen. Hasieran drametan zituen paperak, baina komediek izan ziren arrakasta eman ziotenak.

## Filmak 
thumb|200px|Marion Davies (1920)
### Aktore 
* 1917 : *Runaway, Romany* : *Romany*
* 1918 : *Cecilia of the Pink Roses* : *Cecilia*
* 1918 : *The Burden of Proof* : *Elaine Brooks*
* 1919 : *The Belle of New York* : *Violet Gray*
* 1919 : *Getting Mary Married* : *Mary*
* 1919 : *The Dark Star* : *Rue Carew*
* 1919 : *The Cinema Murder* : *Elizabeth Dalston*
* 1920 : *April Folly* : *April Poole*
* 1920 : *The Restless Sex* : *Stephanie Cleland*
* 1921 : *Buried Treasure* : *Pauline Vandermuellen*
* 1921 : *Enchantment* : *Ethel Hoyt*
* 1922 : ''Bride's Play* : *Enid of Cashel / Aileen Barrett*
* 1922 : *Beauty's Worth* : *Prudence Cole*
* 1922 : *The Young Diana* : *Diana May*
* 1922 : *When Knighthood Was in Flower* : *Mary Tudor*
* 1923 : *Adam and Eva* : *Eva King*
* 1923 : *The Pilgrim* : *Congregation Member*
* 1923 : *Little Old New York* : *Patricia O'Day*
* 1924 : *Yolanda* : *Princess Mary / Yolanda*
* 1924 : *Janice Meredith* : *Janice Maredith*
* 1925 : *Zander the Great* : *Mamie Smith*
* 1925 : *Lights of Old Broadway* : *Fely / Anne*
* 1925 : *Ben-Hur: A Tale of the Christ* : *Crowd extra in chariot race*
* 1926 : *Beverly of Graustark* : *Beverly Calhoun*
* 1927 : *The Red Mill* : *Tina*
* 1927 : *Tillie the Toiler* : *Tillie Jones*
* 1927 : *The Fair Co-Ed* : *Marion*
* 1927 : *Quality Street* : *Phoebe Throssel*
* 1928 : *The Five O'Clock Girl*
* 1928 : *The Patsy* : *Patricia Harrington*
* 1928 : *The Cardboard Lover* : *Sally*
* 1928 : *Show People* : *Peggy Pepper / Herself*
* 1929 : *Marianne* : *Marianne*
* 1929 : *Marianne* : *Marianne 'Blondy'*
* 1930 : *Not So Dumb* : *Dulcinea 'Dulcy' Parker*
* 1930 : *The Florodora Girl (A Story of the Gay Nineties)* : *Daisy Dell*
* 1931 : *The Bachelor Father* : *Antoinette 'Tony' Flagg*
* 1931 : *It's a Wise Child* : *Joyce Stanton*
* 1931 : *Five and Ten* : *Jennifer Rarick*
* 1932 : *Polly of the Circus* : *Polly Fisher*
* 1932 : *Blondie of the Follies* : *Blondie McClune*
* 1933 : *Peg o' My Heart* : *Margaret 'Peg' O'Connell*
* 1933 : *Going Hollywood* : *Sylvia Bruce*
* 1934 : *Operator 13* : *Gail Loveless*
* 1935 : *Page Miss Glory* : *Loretta Dalrymple, aka Miss Dawn Glory*
* 1936 : *Hearts Divided* : *Elizabeth 'Betsy' Patterson*
* 1936 : *Cain and Mabel* : *Mabel O'Dare*
* 1937 : *Ever Since Eve* : *Miss Marjorie 'Marge' Winton, aka Sadie Day*
### Ekoizle 
* 1919 : *Getting Mary Married*
* 1927 : *Quality Street*
* 1928 : *The Cardboard Lover*
* 1929 : *Marianne*
* 1930 : *Not So Dumb*
* 1930 : *The Florodora Girl (A Story of the Gay Nineties)*
* 1931 : *The Bachelor Father*
* 1931 : *It's a Wise Child*
* 1931 : *Five and Ten*
* 1932 : *Polly of the Circus*
* 1932 : *Blondie of the Follies*
* 1935 : *Page Miss Glory*
* 1936 : *Hearts Divided*
### Gidoigile 
* 1917 : *Runaway, Romany''
Edvard Grieg

**Edvard Hagerup Grieg** (Bergen, Norvegia, 1843ko ekainaren 15a - 1907ko irailaren 4a) musikagilea eta musikaria izan zen, Norvegiako nazio-musikaren sortzailetzat hartua.

## Bizitza 
Leipzigen egin zituen ikasketak; haien ondorioz Alemaniako musika erromantikoarekiko etsaigoa sortu zitzaion. Bestalde, R. Nordraak musikariak Norvegiako herri-doinuekiko zaletasuna sortu zion. Handik aurrera, bere aberriko gizakiengan, izadian eta folklorean bilatu zuen iturburua. Liszt eta Wagner maisutzat hartu zituen, eta H. Ibsen eta B. Bjørnsonekin lan egin zuen. Pianista eta orkestra-zuzendari izan zen, eta Europa guztian zehar interpretatu zituen bere obrak.

## Lanak 
Haren lan aipagarrienetakoak dira *Pieza lirikoak* pianorako (1867-1901); *Norvegiako dantzak*; ganbera-musika (*Sonatak*, biolin eta biolontxelorako; *Harirako kuartetoa*); musika sinfonikoa (*Udazkenean*, obertura orkestrarako); antzerkirako musika (Ibsenen *Peer Gynt*, 1875; Bjørsonen *Sigurd Jorsalfar*), eta 125 *lieder* pianoz eta orkestraz lagundurik abesteko (1864-1898).
## Erreferentziak
Joseph Beuys

**Joseph Beuys** (1921eko maiatzaren 12 – 1986ko urtarrilaren 23) 1960ko hamarkadan gailendu zen alemaniar artista da.

Bere emanaldi publiko erritualistikoak direla eta ezagun bilakatu zen, bai eta artearen sendatze ahalmen eta gizakiaren asmamen unibertsalaren defentsagatik. Emanaldiak gain, eskulturak, ingurugiroak, bitrinak eta milaka marrazki ere sortu zituen. Irakasle bikaina eta Alemaniako politikar ospetsu ere izan zen, bere ideia ekologikoak direla eta. Pertsonai karismatiko eta auzi handikoa, Beuysen lanaren nolakotasun eta balioa mendebaldeko artearen barruan gaur egun darrabilen eztabaida sutsua sortu du.

Bere lanaren artean aipatzekoa da *"I like America and America likes me"* ("Amerika maite dut eta Amerikak maite nau"), non zazpi egunez Tate museoko gela batean koiote batekin bizitzen egon zen, lo egiteko lastozko haxe bat eta feldrozko eztalki eta makil bat besterik ez zituela.
Maria Reiche

**Maria Reiche** (Dresden, Alemaniar Inperioa, 1903ko maiatzaren 15a - Lima, Peru, 1998ko ekainaren 8a), alemaniar jaiotako matematiko eta arkeologoa, Peruko Nazcako lerroei buruzko bere ikerlanagatik ospetsua.

## Biografia 
Maria Reiche 1903ko maiatzaren 15ean jaio zen Dresden. Dresdeko Unibertsitate Teknikoan matematika, geografia eta hizkuntzak ikasi zituen.

1932an umezain eta irakasle gisa lan egin zuen alemaniar kontsul baten umeentzat Cuzcon (Peru). 1934an atzamar bat galdu zuen gangrenak jota. Urte berean Liman irakasle bihurtu zen eta itzulpen zientifikoak egin zituen. Bigarren Mundu Gerra hasi zenean, Alemaniara ez itzultzea erabaki zuen.

1940ean Nazcako lerroen aurkitzailea izan zen Paul Kosok amerikar arkeologoaren laguntzaile bilakatu zen. 1946 inguruan Nazcako irudiak maparatzen hasi zen. 1948an Kosokek lana utzi zuenean berak jarraitu zuen eta tokia maparatu zuen.

Reichek teorizatu zuen eraikitzaileek lerroak egutegi eta ziklo astronomikorako behatoki bezala erabiltzen zituztela. Lerroak gainetik baino ez zirenez garbi ikusten, Peruko Aire-Indarra bere azterketa fotografikoekin laguntzeko konbentzitu zuen. Berak bakarrik bere Nazcako etxean eman zuen denbora gehiena. Bere teoriak *Basamortuaren Misterioa* liburuan azaldu zituen eta liburuaren mozkinak basamortuaren babesaren aldeko kanpaina batean eta guardak eta laguntzaileak kontratatzeko erabili zituen.

Reichek Nazcako lerroak trafiko inbaditzaile – lekua Panamerikar errepidetik hurbil dago – eta gobernuaren egitasmo batzuetatik babestu nahi zuen, eta bere diru gehiena ahaleginean gastatu zuen. Gobernua lekurako sartze publikoa murrizteko konbentzitu zuen. Autobidearen inguruan bisitariek lerro gehienak ikusi ahal izateko eraikitako dorre bat zeukan. 1993an *Gurutze Handiaren Mailako Merituari Domina* jaso zuen eta 1994 perutar hiritar bihurtu zen. 1995ean UNESCO-k lerroak Gizateriaren Ondare izendatu zituen.

Reicheren osasunak okerrera egin zuen urteak pasa ahala. Gurpil-aulki bati lotuta, azal-gaitzek jota, eta ikusmena galduta azken urteetan Parkinsonen gaixotasuna ere pairatu zuen.

Maria Reiche obulutegiko minbiziak jota hil zen 1998ko ekainaren 8an, Limako aire-indarraren ospitale batean. Reiche Nazcaren inguruan lurperatu zuten ohore ofizialekin. Bere lehengo etxea museo bilakatu da.
IPod

**iPod** Applek garatutako multimedia erreproduzigailu produktu familia da. 2001eko Urrian kaleratu zen lehendabiziko bertsioa eta harrez gero aldaera desberdinak zekartzaten makinak ekoitzi dituzte Apple etxekoek. Egungo linea osatzen dute: iPod classicoak, hasierakoaren tankerakoa eta diska-gogor batean oinarriturik dagoena; iPod touch pantaila taktildunak, iPhone berriaren antzerakoa; iPod nanoak, bideoak erakusteko gai dena, eta iPod shuffleak, pantailarik gabekoa. Tartean kaleratu ziren bestelako linearik ere, besteak beste, iPod mini-a (iPod nano-ak ordezkatua) eta iPod photo moldaera (iPod classic linean barneratutako funtzioak zekartzana). iPod classic modeloak disko gogordun biltegiratze euskarriak diren artean, besteak, Microdrive euskarrian oinarritzen den mini-a ezean, flash memoria darabilte tamaina murrizteko asmoz. Beste hainbat musika digital erreproduzigailuren tankeran iPod desberdinek datuen kanpo biltegiratze euskarri bezala erabili daitezke. Gailuetara musika transferitzeko erabiltzen den softwarea berezia da, Apple beraren iTunes programa, hain zuzen. Honen bitartez musika biltegi bat bailitzan egituratuta gorde daitezke kantuak, eta entzun, grabatu edota musika CDtatik jaso. Gainera lekuan lekuko iPod gailuak jasanez gero, irudiak, bideoak, jokoak eta egutegiak ere bidali ahal dira. Honen garapenerako, Apple, iPod desberdinentzako interfaze bakarra sortzean eta erabilerraztasunean zentratu zen, aukera teknikoagoak pixka bat alde batera utzita. Honela bada, 2007ko Irailera arte 110 miloi unitate saldu dira mundu zabalean barrena (“The Beat Goes On” konferentzian horrela adierazi zutenez) eta inoizko salmenta hoberena izan duten soinu digital erreproduzigailu seriea bihurtu dira dagoeneko.

## Kanpo estekak
Unai Expósito

**Unai Expósito Medina** (Barakaldo, Bizkaia, 1980ko urtarrilaren 23a), **Exposito** moduan ezagutzen dena, bizkaitar futbol jokalari ohia da, eskuin hegaleko moduan aritzen zena. Iosu Expósito musikariaren iloba da.

## Ibilbidea 
Athletic Clubeko beheko mailetan hezi zen. 2000ko maiatzaren 14an debuta egin zuen lehen taldearekin RCD Espanyolen aurka. 2002an, Bilbao Athleticen hiru denboraldi egin ondoren, Athleticek CD Numanciarekin denboraldi bat jokatzeko utzi zuen. 2003an, Osasunak fitxatu zuen, eta bi denboraldi eman zituen talde horretan. Azken denboraldian Ligako 20 partida eta Kopako 2 jokatu zituen. 2005-06 denboraldian  euroren truke Athleticera itzuli zen. Lehenengo denboraldian Ligako 24 partida eta Kopako 4 jokatu zituen. Hurrengoan 32 partidetara iritsi zen. Athletic Clubeko bere azken denboraldia Joaquín Caparrósen agindupean izan zen, baina apenas ez zuen jokatu.

2008-2009 denboraldirako Hercules CF-k fitxatu zuen Athleticen aldetik jasotako askatasun gutunarekin. 2009ko uztailean FC Cartagenak fitxatu zuen 2009-2010 denboraldirako, non hiru gol sartu zituen UD Las Palmas, Levante UD eta Gimnàstic de Tarragonaren aurka. Guztira 25 partida jokatu zituen. 2010/2011 denboraldian 16 partida baino ez zituen jokatu denboraldian zehar. 2011ko ekainean CD Numanciak fitxatu zuen bi denboraldiz. Kontratua amaitzean, Barakaldo CF-ek fitxatu zuen, eta denboraldi bat eman zuen Ezkerraldeko taldean. Bere azken taldea CD Santurtzi izan zen, non bi denboraldi eman zituen 2016an erretiroa hartu zuen arte. Erretiratzean, klubeko kirol zuzendari izatera pasa zen.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Alfredo Binda

**Alfredo Binda** (Cittiglio, 1902ko abuztuaren 11 &ndash; *ib.*, 1986ko uztailaren 19a) italiar txirrindulari profesionala izan zen. Historiako txirrindulari onenetako bat izan zen.

1925 eta 1933 urteen artean 114 lasterketa irabazi zituen. Lau aldiz nagusitu zen Italiako Errepide Txapelketan (1926, 1927, 1928, 1929) eta hiru aldiz Mundukoan (1927, 1930, 1932). Klasikei dagokienez, hiru aldiz irabazi zuen Milan-San Remo (1929, 1931) eta lau aldiz Lombardiako Giroa (1925, 1926, 1927, 1931). Italiako Giroa bost aldiz irabazi zuen (1925, 1927, 1928, 1929, 1933). 1929ko Giroko sailkapen nagusia eta zortzi etapa irabazi ostean, 1930ean La Gazzetta dello Sportek diru sari handia eman zion Legnano taldeari Bindak parte hartu ez zezan, errazegi irabazten zuelako.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Itzuli Handiak
### Klasikoak eta Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dunedin

**Dunedin** edo Ōtepoti (maorieraz) Zeelanda Berriko hego-ekialdean dagoen hiria da. Hego Uhartean dago kokatuta, Otago eskualdean zehazki. Hiriak maori, txinatar eta eskoziar kultur ondarea du. 

Dunedin Zeelanda Berriko zazpigarren metropoli populatuena, eta 130.400 biztanle inguru zituen 2022ko ekainean. Arrazoi historiko, kultural eta geografikoengatik, Zeelanda Berriko lau zentro nagusietako bat izan da hiria luzaroan. Hiriaren aldiriak hedatzen inguruko haran eta muinetara, Otago penintsulako istmora eta Otagoko portuko eta Ozeano Bareko kostetan zehar.

Gaur egun, Dunedineko ekonomia askotarikoa da, manufaktura, argitalpen, arte, turismo eta teknologia arloetan. Hiriko ekonomiaren oinarriak hezkuntza unibertsitarioa du ardatz: Zeelandia Berriko unibertsitaterik zaharrena den Otagoko Unibertsitatea eta Otagoko unibertsitate politeknikoa. Gazteak biztanleriaren zati handi bat dira; hiriko biztanleen %21,6k 15 eta 24 urte artean zituen 2006ko erroladan, Zeelanda Berriko batez bestea (%14,2) erruz gaindituta. 

Musika esparrua ere aipagarria da, Dunedin soinuaren sorleku baita, eragin handia izan zuena grungean, indie-an eta rock alternatibo modernoan). 2014 urtean hiria UNESCOren Literatura Hiri izendatu zuten.

## Etimologia 
Izena *Dùn Èideann*-etik dator, Edinburg hiriaren baliokide gaelikoa dena.

## Geografia 
Udalaren mugak, 1989az geroztik, honako hauek dira: Middlemarch mendebaldean, Waikouaiti iparraldean, Ozeano Barea ekialdean eta hego-ekialdean) eta Waipori/Taieri ibaia eta Henley udalerria hego-mendebaldean.

*Otago Harbour* izeneko badia estuaren aurrean dago Dunedin, eta hego-mendebalderantz zabaltzen da hamabost bat miliatan. 1848an sortu zenetik, hiria poliki-poliki zabaldu da behe lautadetan eta inguruko muinoetan zehar, baita istmoan zehar Otago penintsulako hegaletaraino ere.

### Ingurumena 
Dunedingo ekialdea Otago penintsulan dago, Dunedin sumendiko hego-ekialdeko ertzean dagoen lur hatz luzean. Penintsulako zati handiena habitat naturala da eta Otago Peninsula Trust-ek zaintzen du. Penintsulan hainbat hondartza daude, eta espezie berezi ugari bizi dira bertan: pinguino txikiak, itsas txakurrak eta ubarroiak besteak beste. Taiaroa Head, penintsulako ipar-ekialdean, garrantzi ekologiko globaleko lekua da, albatros erreal edo *Diomedea epomophora* espeziaren kolonia bakarreko bizilekua baita.

## Klima 

## Argazkiak 

Fitxategi:First Church Dunedin.jpg|First Church *Lehen eliza*
Fitxategi:St Paul's Cathedral and Town Hall, Dunedin NZ.jpg|Udaletxea eta katedrala neguan
Fitxategi:NZ dunedin SI.jpg|Udaletxea
Fitxategi:St Clair Beach, Dunedin Otago New Zealand.JPG|Saint Clair hondartza
Fitxategi:Dunedin Railway Station Full Exterior.jpg|1906an eraikitako tren geltokia

## Hiri senidetuak 
*  Edinburgo, Eskozia, Erresuma Batua
*  Otaru, Hokkaido, Japonia
*  Portsmouth, AEB
*  Shanghai, Txinako Herri Errepublika

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dunedingo hiriaren webgune ofiziala
Erlaitz

[eskuinera|thumb|200px|[Rucellai jauregiaren fatxadaren irudia. Goiko erlaitz handiak fatxada euriaz babestu egiten du, konposizioari bukaera bat emanez.]]

**Erlaitza** horma baten goialdean ezartzen den irtengune molduraduna da. Funtzio bikoitza dauka, babesgarri eta konposizio-elementu gisa, alde batetik horma euriaz babesten baitu, eta, bestalde, horma horizontalki zedarritu eta bukatzen baitu.

Jatorria tenplu klasikoan du, taulamenduaren gainean ezartzen zen elementua izanik, zimazio, tantakin eta ohatze-moldurek osatzen zutela.

## Ikus, gainera 
* Hegatza
* Erlaizpea

## Kanpo estekak
Iker Leonet

**Iker Leonet Iza** (Oiartzun, 1983ko abenduaren 10a - ) euskal txirrindulari ohia da.

## Ibilbidea 
Gazte-gaztetatik, bere etxean eta familian txirrindularitza oso jarraitua izan da, bere amaren aldetik gehienak kirol honi loturik egon baitira; bere osaba Bixente Iza, esate baterako, txirrindulari profesionala izana da eta urtetan zehar Illes Balears-Banesto taldean masailari lanetan ibilia da.

Jubenil mailako bi urteak Oreretako Bruesan egin zituen, baita bertan garaipen ugari lortu ere. Lehen urtean lasterketa bat irabazi zuen eta postu ugari lortu, eta bigarrenean 5 lasterketa, criterium bat eta bi etapako lasterketa bat irabazi zituen; tartean Gipuzkoako txapelketa, eta Euskadiko txapelketan txapeldunorde izan zen. Jubeniletako bi urte hauetan hainbat lasterketa egin zituen bai Gipuzkoako eta bai Euskadiko selekzioarekin. Espainiakoarekin kontzentrazio batean ere egon zen.

2002 urtean afizionatu mailara pasa zen, eta nahiz eta eskaintza ugari zituen Bruesan jarraitzea erabaki zuen, ikasketei ere garrantzia ematen zien eta. Lehen urtean lasai aritu zen, trantsizio urtea baitzen. Bigarrenean berriz, 2003an, Oñatiko Ulma-Cegasa taldera pasa zen eskaintza ugariren arten hori aukeratuta eta bi lasterketa eta criterium bat irabazi zituen eta postu ugari lortu, bere erregulartasunaz baliatuz Lehendakari Txapelketa irabaziz (afizionatuen lehen bi urtekoen txapelketa).

2004an Caja Rural talde nafarra aukeratu zuen berriro ere eskaintza asko jaso ondoren, eta bi lasterketa irabazi eta maila oso ona erakutsiz, hainbestetan amestutako eskaintza iritsi zitzaion, Illes Balears talde profesionalarena.

2005 eta 2006 urteak bertan pasa ditu, txirrindularitza profesionala zer den ikasten eta taldekideentzat lanean. Ez zuen zorte gehiegirik izan eta 2006 amaieran taldeak berekin ez zuela kontatzen jakinarazi zion.

2007an, Fuerteventura-Canarias taldean aritu ondoren, urte amaieran taldearen desagertzearekin batera txirrindularitza aktiboa utzi beharrean izan zen.

## Palmaresa 
**2003**
* Etxaniz Memoriala
* Pentekostes Saria
**2004**
* San Martin Proba
* 2. Kantabriako Itzulian eta etapa bat

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Caisse d´Epargne (2005-2006)
* Fuerteventura-Canarias Team (2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Iker Leoneten webgunea
Mary Astor

**Mary Astor** (1906ko maiatzaren 3a - 1987ko irailaren 25a), aktore estatubatuarra zen. **Lucile Vasconcellos Langhanke**, bere benetako izena, Paramountekin kontratua sinatzean aldatu zuen.

"Sentimental Tommy" (1921) filme mutuan aurkitu zuen bere lehen lana. Bere lehenengo lan garrantzitsua "John Smith" (1922) filman izan zen. John Barrymore aktoreak berarekin lan egitea lortu zuen bere film berrian "Beau Brummel" (1924). Film honek Mary Astor ospetsu egin zuen eta Barrymore-k ta berak erlazio bat hasi zuten. Soinudun zinemak bere karrera gelditu zuen, bere ahotsagatik. Abotsaren heziketarako eskolak hartu, eta berriro 1930ean "Ladies Love Brutes"-en zinemara itzuli zen. Bere lanak "The Great Lie" filmean 1941ean Oscar saria eman zion.

## Film ospetsuenak 
* 1925: *Don Q Son of Zorro*
* 1926: *Don Juan*
* 1928: *Dry Martini*
* 1931: *The Royal Bed*
* 1931: *Behind Office Doors*
* 1932: *Red Dust*
* 1933: *The Kennel Murder Case*
* 1935: *Page Miss Glory*
* 1936: *Trapped by Television*
* 1936: *Dodsworth*
* 1937: *The Prisoner of Zenda*
* 1937: *The Hurricane*
* 1938: *Listen, Darling*
* 1939: *Midnight*
* 1940: *Brigham Young*
* 1941: *The Great Lie*
* 1941: *The Maltese Falcon*
* 1942: *In This Our Life*
* 1942: *Across the Pacific*
* 1942: *The Palm Beach Story*
* 1943: *Thousands Cheer*
* 1944: *Meet Me in St. Louis*
* 1947: *Desert Fury*
* 1947: *Cass Timberlane*
* 1948: *Act of Violence*
* 1949: *Little Women*
* 1949: *Any Number Can Play*
* 1956: *A Kiss Before Dying*
* 1964: *Hush... Hush, Sweet Charlotte*
Lapurdiko kosta

[thumb|250px|Lapurdiko kostaldea, [Jaizkibeldik.]]
[thumb|250px|[Biarritz|Miarritzen kosta laua da eta oso hegi txikiak ditu.]]

**Lapurdiko kosta** (frantsesez, *Côte basque*) euskal probintzia horretako itsasaldea da. Laua da Bizkaiakoa edota Gipuzkoakoarekin alderatuta. Hondartza luzeak daude eta hegiak altuera txikikoak dira. Bidasoa eta Atturri ibaiek bere urak bertan isurtzen dituzte. 70-75 kilometroko luzera dauka. 

## Hendaiatik Donibane Lohitzunera 
Hendaiatik Donibane Lohitzunera kostalde gorabeheratsua da, baina inondik-inora Bizkaia edo Gipuzkoan izan daitekeen gora behera maila berarekin. Hendaian hondartza luzea dago, Ondarraitz eta hondartzaren ekialdean Abbadia jauregia dago.

Ipar-ekialderantz jarraitzen Ziburu eta Donibane Lohitzune bustitzen dituen badia dago. Hemen Urdazuri ibaia itsasoratzen da. Hondartza txikiak eta orientazio ezberdinekoak daude.

## Donibane Lohitzunetik Aturrira 
Donibane Lohitzunetik Aturri ibaira kostaldea lauagoa egiten da eta hondartzak estuak baina oso luzeak. Honen adibide dira Ilbarritz eta Miarritzeko Hondartza Handia. Miarritzen bertan bi irtenune daude, San Martin eta Atalaia.

Aturritik iparraldera Bokale dago, eta han hasten da jada Landetako lurra.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko kosta
* Baiona-Donostia Euskal Eurohiria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gipuzkoako kosta

[thumb|220px|[Mutrikutik Jaizkibelera.]]

thumb|220px|Debako inguruetan itsas-hegi altuak daude. Ohartu hondartza bukatzean dagoen erliebean
**Gipuzkoako kosta**k gorabehera handiak ditu eta orokorrean hegiak handiaak dira. Hondartza txikiak eta harritsuak daude Bizkaiko mugatik Zumaiaraino eta hortik aurrera geroz eta luzeagoak diren hondartzak. Ibai ezberdinen itsasoratzetan estuario txikiak sortzen dira (Oria), eta beste batzuetan itsasadarrak (Urumea, Bidasoa).

## Mutrikutik Zarautza 
[thumb|220px|[Itzurun hondartzan labar handiak daude]]
Gipuzkoako kostaldea, mendebaldean, Mutrikuko Saturraran hondartzan hasten da. Mutrikutik Zarautza oso kostalde labartsua da, hondartza gutxikoa. Mutriku edo Getaria herriak ikusita, erliebea oro har nolakoa den jabetzeko modua izango dugu. Debako eta Zumaiako kosta ere antzekoa da, baina herriak lauagoak dira, ibaien itsasoratzea dela kausa (Deba eta Urola).

Getarian San Anton mendia (*Getariako arratoia*) dago, harrizko penintsula txiki bat.

Eskualde horretan flyscha agertzen da, harrizko egitura laminar sedimentario bat. Horregatik mundu osoan ezaguna ere egin da.

## Zarauztik Donostiara 
[thumb|220px|[Donostiako Kontxa oso hondartza ezaguna da]]
Zarauztik Donostiara ingurune leunagoa da, hasiera batean, eta gero berriro ere aldapatsua egiten da. Zarautz eta Orioko inguruan Oria ibaia itsasoratzen da eta Zarauzko hondartza Bizkaiko golkoko luzeena da (2,8 km).
Donostiarantza joanez Igeldo mendia dago.

Donostian berriro ere lauagoa bilakatu eta Urumea ibaiaren itsasoratzeak bi irla zituen badia bat (Santa Klara eta Urgull) irla bakarreko eta hiru hondartzako gunea bilakatzea ekarri zuen. Kontxa, Ondarreta eta Zurriola hondartzak daude bertan.

## Donostiatik Hondarribira 
[thumb|220px|Hondarribia eta Hendaia. Eskuinaldean, [Jaizkibel.]]

Donostiatik Hondarribira kostaldea mendi batez osatua dago. Ulia eta Jaizkibel mendiak Pasaiako badiak baino ez ditu eteten, eta hor erliebea oso gorabeheratsua da. Jaizkibelek eragozten du inguruko herriak kostaldean egotea, eta Hondarribi da zuzenean itsasoarekin aurrez aurre dagoen bakarra. Bidaso ibaiaren itsasoratzeak Irun eta Hondarribia lauagoak izatea dakar, eta azken horretan hondartza dago.

## Hondartzak 
Gipuzkoak hondartza gutxi baina handiak ditu. Turismoaren aldetik garrantzitsuenak Donostiako hiru hondartzak, Zarautzekoa eta Itzurun dira.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko kosta

## Kanpo estekak 
* Gipuzkoako hondartzen inguruko informazioa
Manuel Agud Querol

**Manuel Agud Querol** (Rosario, 1914 - 2004ko irailaren 26a) euskal hizkuntzalaria izan zen. Ana Agud den bere alaba ere hizkuntzalaria da.

Greziera-katedraduna zen Donostiako Usandizaga eta Peñaflorida ikastetxeetan, eta greziera-irakaslea Euskal Herriko Unibertsitatean; azken horren sorreran parte hartu zuen.

Horrez gain, euskaltzalea eta euskal gramatikaren ikertzailea zen —nahiz eta euskara ez zekien—, eta horri buruzko hainbat lan argitaratu zuen, haien artean Koldo Mitxelenarekin eta Antonio Tovarrekin batera idatzitako Euskal hiztegi etimologikoa.

## Aintzatespenak 
Euskal Herriko Unibertsitateko Gipuzkoako ikasle-egoitza batek Manuel Agud Querol egoitza izena du hizkuntzalari honen omenez. 2005eko urtarrilaren 28an hasi ziren eraikitzen Zuzenbide Fakultatetik eta Informatika Fakultatetik gertu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultatea (EHU)

## Kanpo estekak
Manuel Agud Querol egoitza

**Manuel Agud Querol egoitza** Manuel Agud Querol filologoaren izen-abizenak izenez duen ikasle-egoitza da, Euskal Herriko Unibertsitatearen (UPV-EHU) Gipuzkoako Campusean.

2005eko urtarrilaren 28an eraikitzen hasi ziren eta 2006ko Urriaren 6an inauguratu zuten, 300 ikasleentzako lekua zuelarik.

## Kanpo estekak
Houston

**Houston** AEBetako hiria da, Texas estatuko populatuena, Dallasen aurrean. Herrialde osoko laugarren hiririk populatuena da, New York, Los Angeles eta Chicagoren ondoren. 2008an 2.242.193 biztanle zituen.

## Historia 
* 1836an Allen anaiek hiria fundatu zuten.
* 1945ean sortu zuten Texas Medical Center izeneko ospitale-gunea.
* 1961an NASAk bertan paratu zuen *Manned Spacecraft Center* delakoa, espazio-ikerketarako egina.

## Klima 

## Kirola 
* Houston Rockets (NBA liga, saskibaloia).

## Herri eta hiri senidetuak 
Houston ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Houston Astros
* Houston Rockets
* Houston Texans
* George Bush Intercontinental nazioarteko aireportua
* William P. Hobby nazioarteko aireportua
* Texas

## Kanpo estekak 
*  Houstongo Udalaren webgune ofiziala
*  NASAren webgune ofiziala
*  Texas Medical Centerren webgunea

ezkerrera|250px|thumb|Houston, CBD
Andecha Astur

[240px|thumb|Asturiako [ezker iraultzaile politiko|iraultzaile ezkertiarrek erabiltzen duten bandera]]
**Andecha Astur (AA)** (euskaraz, *Asturiar Elkartasuna*) Asturiasko alderdi politiko ezkertiar eta nazionalista bat da.

1990an sortu zen baina oraindik ez du inoiz ordezkaririk lortu Asturiasko Printzerriko Batzar Nagusian. 1999 udal-hauteskundeetan bere lehenengo zinegotzia lortu zuen Asturiasen. 2003an, berriz, bi Riosa eta Carreñon.

Gaur egun, David Rivas Andecha Asturreko Zuzendaritza-Batzordeko kide eta ekonomia eta garapeneko idazkaria da.

"Asturina" da erabiltzen duten bandera.

## Ideologia 
Andecha Asturrek jarraitzen duen ideologia eta politikoa hurrengoa da :

* Autonomo eta langileon eskubideak.
* Hezkuntza laikoa.
* Politika sozial eta aurrerakoia.
* Doako osasun-publiko orokorra.
* Ikerkuntza eta garapena.
* Ekologia eta ingurugiroa.
* Demokrazia esku-hartzailea ezartzea.
* Gay, lesbiana eta emakumeen eskubideak parekatzea.
* Asturieraren koofizialtasuna.
* Terrorismoa gaitzestea.
* Asturias naziotzat ezagutzea.
* Herrien autodeterminazio eskubidea exijitzea.

### Asturiasko mendebaldeko zonaldearen hizkuntzarekiko jarrera 
Andecha Astur Asturiasko mendebaldeko zonaldean hitz egiten den hizkuntza bablearen aldaera bat dela aldarrikatzen du, non galiziera-asturiera mintzatzen da eta periodikoki zonaldearen hizkuntzari galiziar telebista eta Galiziako Xunta aurrera eramaten duen galiziera ren inposizio politika salatzen du.

## Kanpo estekak 
*  Andecha Astur alderdiaren webgunea
Conceyu Nacionalista Astur

250px|thumb|CNAko bandera
**Conceyu Nacionalista Astur** (*CNA*) Asturiasko (Espainia) alderdi politiko nazionalista izan zen, 1976tik 1981ra iraun zuen.

Xosé Lluis Carmona eta Dubardu Puentek (Conceyu Bableko kideak) eta David Rivasek (Conceyu d'Asturiesko sortzailea) sortu zuten eta Euskadi eta Kataluniari emandako nazio tratamendu bera eskatzen zuten. Alderdi honen idazkari nagusia Anxelu Zapico izan zen.

Alderdi honek ez zuen hautes-garaipenik lortu. Halaber, poliziak alderdi honetako militante batzuk atxilotu zituen Oviedoko Banco Herreroko lapurretan ETA politiko-militarrarekin kolaboratzea leporatzen zietelarik. 1981ean desagertu zen eta handik aurrera beste alderdi asturianistak agertu ziren, Unidá Nacionalista Asturiana esaterako, David Rivasek sortua.

## Kanpo estekak
Campusa Berri

**Campusa Berri** Euskal Herriko Unibertsitatearen aldizkaria da. Euskaraz zein gaztelaniaz idatzita dago eta bere banaketa pertsonalitzatua da. Unibertsitateko ikasle guztiek jasotzen dute etxean.

2006ko Azaroan, 53. zenbakiaren 65.000 ale argitaratu zituzten. 2007an aldizkariaren formatua berriztu zen.

## Kanpo estekak 
*  Campusa Berri aldizkariko azken zenbakirako lotura.
Dallas

**Dallas** AEBetako hiria da, Texasko estatuaren bigarren populatuena Houston ondoren.

2008an 1.279.910 biztanle zituen.

## Historia 
Kolonizazioaren aurretik, Caddo indiarren lurretan zegoen Dallaseko ingurunea. Texasko lur hauek Espainiaren edo Mexikoren mendeko izan ziren bitartean, ez zen garapenik inguruan. Texasko Errepublika 1836an osatu zen, eta handik gutxira, 1841ean, John Neely Bryan-ek fundatu zuen hiria. Caddo indiarrek Trinidad ibaia gurutzatzeko erabiltzen zuten ibi batzuen presentzia izan zen kokapenerako motiboa. 1846an Dallas Estatu Batuen parte bilakatu zen, eta konderri bati ere eman zion izena.

1911. urtean AEBetako Erreserba Federaleko Bankuaren adar bat finkatu zen Dallasen, eta ordudanik finantzekin lotutako zentroa izan da. 1915ean Hegoaldeko Unibertsitate Metodista inauguratu zen, Dallasko lehen unibertsitatea.

1930ko hamarkadan Depresio Handiak jo zuen hiria, baina AEBetako beste eskualde batzuk baino gutxiago petrolioa aurkitu zelako inguruetan.

Dallasko historian egun seinalatua da 1963ko azaroaren 22a, John Fitzgerald Kennedy orduko presidente estatubatuarra bertan erail baitzuten, Dealey plazan.

1970eko eta 1980ko hamarkadetan hazkunde handia izan zuen hiriak, eta 80koan ospea ere bai, mundu mailako fama lortu baitzuen *Dallas* telesailak, hirian kokatuak.

## Klima 

## Pertsona ezagunak
* Aaron Spelling (1923-2006), telebista ekoizlea.
* Dusty Hill (1949-2021), baxu-jotzaile eta abeslaria (ZZ Top).
* Morgan Fairchild (1950-), aktorea.
* Spud Webb (1963-), saskibaloi jokalaria.
* Melinda Gates (1964-), enpresaburua (Microsoft Windows).
* Robin Wright (1966-), aktorea.
* Erykah Badu (1971-), abeslaria.

## Herri eta hiri senidetuak 
Dallas ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dallas Mavericks
* Dallas Municipal Building
* Dallas konderria
* Dallas-Fort Worth nazioarteko aireportua
* Texas

## Kanpo estekak 
*  Dallas hiriko webgune ofiziala

thumb|ezkerrera|300px|Hiriaren erdigunea
Kotava

**Kotava** hizkuntza eraikia da. Staren Fetceyek sortu zuen 1978an, esperanto eta idoa aztertu eta kritikatu ondoren.

1988an eta 1993an bi erreforma sakon jasan zituen, hizkuntza 20.000 erro lexikalekin utziz.

## Adibidea 
Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsaleko lehenengo artikulua:

:*Kot ayik sokoblir nuyaf is miltaf gu bagaliuca is rokeem. Va ova is jiluca sodir isen kottan is artan va sint beron gotegid.*

Euskaraz:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* www.kotava.org
* Kotapedia