open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Östersund

**Östersund**, Suediako hiria da, Jämtlandeko konderriko hiriburua. 2010eko erroldaren arabera hiriak 44.327 biztanle ditu. Suedia Iparraldeko hiri handiena da.

## Etimologia 
Jämtierazko *Åstersånn* izenetik dator eta "ekialdeko urbidea" esan nahi du, Storsjön aintziraren ekialdeko beso luze estuaren hasieran kokaturik baitago.

## Historia 
Storsjön aintziraren ertzak aintzinatik izan dira populatuak. Frösön uhartea Jämtlandeko erdigunea izan zen eta 300 urtearen inguruan Jamtamót gotorlekua eraiki zen bertan. Frösöngo erruna-harria munduan iparralderen dagoen erruna-harria da eta kristautasunaren mugarria adierazten du.

Gotorlekutik kanpora hiria sortzeko ahaleginak egin ziren XVII mendean baina 1786 arte ez zen egitasmoa gauzatu. Jämtlandeko merkataritza oso aberasgarria zela ikusirik Suediako koroak Östersund sortu zuen merkataritzaren gunea ezartzeko eta horrela kontrolatu ahal izateko. Jämtlandarrak ordea aurka azaldu ziren eta hiriak urte luzez txiki izaten jarraitu zuen, 1820an oraindik 400 biztanle inguru zituen.

XIX mendean trenbidea iristearekin batera hiria hazten hasi zen eta berehala Jämtlandeko erreferentziagune bihurtu zen. Erdigunean harrizko etxeak eraiki ziren neogotiko edo neopizkundeko estiloan. Hainbatek aintzinako dorreen itxura hartu zuten. Udaletxeak berak ere gaztelu itxura dauka. Garai hartan herri mugimenduek indarra hartu zuten, *Tenplario Onak* taldeak bereziki eta hauek gogor egin zuten hiriaren industrializazioaren aurka, ohitura txarrak ekarriko zituelakoan, eta herria eskuinekoa bihurtu zen. 1918an oraindik Suedian industrializazio txikiena zuen hiria zen. 1908an Boden gotorlekua eraiki zen eta aire armada ere bertan ezarri zen. Gerra hotza izan zen bitartean militar asko egon zen hirian.

1952an sozialdemokratek lortu zuten boterea eta industriarekiko ikuspuntua erabat aldatu zuten. Östersund inguruetako biztanleek hirira jo zuten nekazal eremua hustuz. Suediako gobernuaren politiken errua zela egotzita, 1963an protesta gisa "Jämtlandeko Errepublika" izendatu zuten eta beren bandera ere atera zuten. Askatasunaren jaialdi bat ere sortu zuten, *Storsjöyran*, oraindik urtero ospatzen dena.

## Klima 

## Kirolak 
*Vinterstaden* ezizena eman izan zaio, "neguko hiria" esan nahi du. Marketing kontua da, bertan neguko kirolen erdigunea ezarri nahi izan baita. Hainbat munduko txapelketa jokatu izan dira (biathloia, skate, eskia...) bai eta hainbat Neguko Olinpiar Joko ere. Futbolean talde apalak izan ditu beti baina Östersunds FK taldeak 2106an egin zuen lehen mailarako jauzia eta 2017an Suediako Kopa irabazi du.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Badhusparken Ösd.JPG|Östersunden ikuspegia aintzira izoztutik.
Irudi:Ostersund city hall.jpg|Udaletxea.
Irudi:Stora kyrkan Östersund march 2012.jpg|Eliza nagusia.
Irudi:Ostersund.JPG|Alde zaharra.
Irudi:Jamtli-P6102612.JPG|Jamtli museoa.
Irudi:Frösön.JPG|Frösön uhartea.
Irudi:Frösöstenen.jpg|Frösöngo erruna-harria.
Irudi:Frösöbron från badhusparken.jpg|Frösöbron zubia, Östersund eta Frösön artean.
Irudi:Unofficial Flag of Jamtland.svg|"Jämtlandeko Errepublika"-ren bandera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Frösön

**Frösön** Storsjön aintzaran dagoen uharte bat da. Östersund udalerriaren barnean, Jämtlandeko konderrian.

## Etimologia 
Frey-ren uhartea esan nahi du. Euria, goizeko eguzkiaren eta emankortasunaren jainkoa zen eskandinaviar mitologian.

## Historia 
Storsjön aintziraren ertzak aintzinatik izan dira populatuak. Frösön uhartea Jämtlandeko erdigunea izan zen eta 300 urtearen inguruan Jamtamót gotorlekua eraiki zen bertan. Frösöngo erruna-harria munduan iparralderen dagoen erruna-harria da eta kristautasunaren mugarria adierazten du.

Mendeetan zehar herri bereizia izan bazen ere 1974an Östersund udalerrian sartu zuten.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Frösön.JPG|Uhartearen ikuspegia.
Irudi:Froso kyrka side.jpg|Eliza.
Irudi:Frosotornet.jpg|Dorrea.
Irudi:Frösöstenen.jpg|Frösöngo erruna-harria.
Irudi:Frösöbron från badhusparken.jpg|Frösöbron zubia, Östersund eta Frösön artean.

## Kanpo estekak
Frösöngo erruna-harria

thumb|250px
**Frösöngo erruna-harria** Suedia iparraldeko Frösön uhartean dagoen erruna-harria da, munduan iparralderen dagoena. 1030 eta 1050 artean egin zuten Trjónn eta Steinn-ek.

## Deskribapena 
Erruna-harri berezia da, ez baita zenotafio bat, Jämtlanden kristautzea deskribatzen baitu. Hasiera baten zubiaren ondoan kokaturik zegoen baina zubi berria eraikitzean udaletxearen ondoan ezarri zuten.

* Jatorrizko testua:
*austmoþr kuþfastaR sun lit rai...rais... .....-n þino auk kirua bru þisa auk hon lit kristno eotalont .. osbiurn kirþi bru triun raist auk tsain runoR þisaR:*

* Itzulpena:
*Austmaðr-ek, Guðfastr-en semeak, harri hau altxatu zuen eta zubi hau eraiki zuen eta Jamtaland kristautu zuen.Ásbjörn-ek eraiki zuen zubia. Trjónn-ek eta Steinn-ek zizelatu zituzten erruna hauek.*

## Aipatzen diren izenak 
* Austmaðr: "ekialdeko gizona"
* Guðfastr: "jainkoaren fededun"
* Jamtaland: "langile gogorrak"
* Ásbjörn: "hartz jainkoa"
* Trjónn: "okotza"
* Steinn: "harria"

## Ikus, gainera 
* Erruna-harriak

## Kanpo estekak
Storsjön

**Storsjön** (euskaraz "Aintzira handia"), Suediako aintzirarik handienetan bosgarrena da; Suediako iparraldeko Jämtlandeko konderrian dago.

## Historia 
Storsjön aintziraren ertzak aintzinatik izan dira populatuak. Frösön uhartea Jämtlandeko erdigunea izan zen eta 300 urtearen inguruan Jamtamót gotorlekua eraiki zen bertan. Frösöngo erruna-harria munduan iparralderen dagoen erruna-harria da eta kristautasunaren mugarria adierazten du.

## Munstroa 
Kondairak dioenez *Storsjöodjuret* munstroa bizi da bertan.

## Iruditegia 

Irudi:Storsjön WorldWind.JPG|Satelite ikuspegia.
Irudi:HåkanstaledenSkidbladner.JPG|Txalupak aintziran.
Irudi:Ostersundmarathon.png|Östersundeko maratoia.
Irudi:Vallsundsbron2.JPG|Aintzira izoztua.
Irudi:Storsjöodjuret.jpg|*Storsjöodjuret* munstroaren eskultura.

[180px|ezkerrera|Storsjönen [mapa, Suedian.]]

## Kanpo estekak
1549ko Berrespen pragmatikoa

**1549ko Berrespen pragmatikoa** Karlos Habsburgokoak (Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa eta I.a Espainiakoa) 1549an egindako berrespen pragmatiko bat izan zen, Hamazazpi Probintziak berrantolatzeko asmoz egina.

Bere plana Germaniako Erromatar Inperio Santuko unitate administratiboak zentralizatzea zen. Berrespen pragmatikoak lurraldeen aglomerazio hau batu eta entitate bakarra sortzen zuen. Aurreantzean Habsburgotarren oinordekoek hartuko zuten agindua lurralde hauetan. Hamazazpi Probintzietako suzesio legea antolatzen zuen eta, beraz, pertsona bakarrak hartuko zuten agintea Karlos hil eta gero. Neurri honek Herbehereak batu zituen entitate administratibo bakar batean.

Karlosen abdikazioaren ostean, 1555an, Hamazazpi Probintziak Filipe II.a Espainiakoaren esku geratu ziren.

Berrespen pragmatiko hau Habsburgotarrek partikularismoaren aurkako adibidetzat hartzen da. Herbehereetako matxinadaren arrazoietako bat izan zen. Aurretik 17 probintzietako bakoitzak bere lege, ohitura eta praktika politikoak zituen. Lege berri honekin hainbat herritarren haserrea piztu zen, euren probintziak entitate bereizi gisa ikusten baitzituzten. Honek, monarkiaren beste ekintza batzuekin batera (adibidez, apezpiku berriak izendatzea edo heresiaren aurkako legeak sortzea) Herbehereetako matxinadaren pizgarri izango zen.

## Kanpo estekak
Wilhelm Friedemann Bach

**Wilhelm Friedemann Bach** (Weimar, 1710eko azaroaren 22a - Berlin, 1784ko uztailaren 1a) musikagile alemaniarra izan zen.

J. S. Bach eta Maria Barbararen lehenengo semea izan zen. Aitak berarentzat idatzi zizkion organo eta klaberako lanetan ikasi zuen, eta berehala hartu zuen organo-jotzaile onaren ospea. Zuzenbide ikasketak egin arren, ez zen musikatik aldendu eta organo-jotzaile postuetan aritu zen beti: Dresden (1733), Halle (1746), Brunswick (1770), Berlin (1774). Meza bat, kantatak eta organorako lanak idatzi zituen, gehienbat teklaturako konposatuak (12 sonata, 11 fuga, 42 polonesa, 11 fantasia, dozena bat kontzertu). Wilhelm Friedemannek finkatu zituen sonataren eta pianorako kontzertuaren forma modernoak.

## Erreferentziak
Estromatolito

[thumb|300px|Estromatolitoak [Australiako Thetis lakuan.]]

**Estromatolitoak** (grezieratik: στρῶμα *strôma*: *ohea*, eta λίθος *líthos* : *harria*) harrien antzeko sedimentuak dira, kaltzio karbonatoz (CaCO3) osatuak, mikrobioen jardueraren ondorioz denboran zehar eratuak (zianobakterioen metabolismoaren ondorioz, bereziki). Haietako asko fosilak dira, eta bizitzaren zantzu zaharrenak dira (3.500 milioi urte dituzte).

Estromatolitoak oso ugariak izan ziren aurrekanbriar garaian, atmosfera karbono dioxidoan aberatsa zenean baina oxigeno gutxi zuenean.

Mikroskopioan aztertuak, fosilizatutako zelulez osatuak daudela ikusten da. Itsaso beroetan eta ez oso sakonetan bizi ziren eta bizi diren zianobakterioak dira harri horien osagai nagusia.

Estromatolito zaharrenak (3.500 milioi urte dituztenak) garai hartako mikrobio anaerobioz osatuta daude. Zianobakterioak dituztenak orain dela 2.500 milioi urte inguru agertu ziren.

## Kanpo estekak
Bizkaiko Urtxintxa eskola

**Bizkaiko urtxintxa eskola** gazteen aisialdi-talde bat da, Bizkaiko zenbait herritan aritzen dena. Bere egoitza nagusia Bilbon dago. Astialdiaz gain, astialdirako hezitzaileen trebakuntzan ere aritzen dira. Astialdirako talde moduan, tailerrak, irteerak, udalekuak eta auzolandegiak antolatzen dituzte Tertangako Aterpetxea ere eskolak kudeatzen du. Taldeak Euskadiko Gazteriaren Kontseiluan ere parte hartzendu, egun, batzorde iraunkorreko kide dira 2 presidentzia ordean, Markel Ganboa ordezkari izanik.

## Kanpo estekak
Sånfjället Parke Nazionala

**Sånfjället Parke Nazionala** (), Suediako parke nazional bat da, Härjedalen udalerrian dago, Jämtlandeko konderrian. Suedian lehenengo eratu ziren parke nazionaletako bat izan zen. 1989an 27 km² gehitu zizkioten, gaur egungo 103 km²-tara iritsiz.

## Geografia 
Izena Sonfjället mendiak (1.278m) ematen dio. Izatez ingurune menditsua da, harkaitz handi ugari dituena etaaintzira luzeak haranak betez. Basoek estaltzen dute parkearen azalera.

## Fauna 
Basoetan bizi diren ugaztun handiak dira parkearen ikur. Hartz arrearen leinu bat badago, altzea eta idi musketadunak ere aurkitzen dira. Harraparien artean otsoak eta katamotzak dira aipagarrienak.

## Iruditegia 

Irudi:Niels Holgersens vidunderlige Rejse side 478 - Sonfjeldet og Ljusnan.png|Sonfjället mendiaren ilustrazio zaharra.
Irudi:Sonfjället September 2015 05.jpg|Sonfjället mendia.
Irudi:Sonfjället September 2015 10.jpg|Sonfjället mendiaren gailurra (1.278m).
Irudi:Sonfjället September 2015 03.jpg|Basoa.
Irudi:Sonfjället September 2015 01.jpg|Etxola.

## Kanpo estekak 
*  Parkearen webgune ofiziala
Bach familia

[thumb|[Johann Sebastian Bach, Bach familiako ezagunena.]]
**Bach familia** () Turingiako musikari familia ospetsua izan zen.

Bi mende eta erdiz familia horretako kideek txantre, organo-, klabe- edo biolin-jotzaile gisa egin zuten lan. Lurrari eta tradizioari atxikitako luterotar gartsu horiek aita edo aitaginarrebaren postu berean jardun zuten askotan, eta familia handiak osatu zituzten. Saxoniako dukerrian eta Arnstadt printzerrian bizi izan zen leinu horrek berrogeita hamarren bat musikari nabari eman zituen: guztietan gailurra Johann Sebastian Bach izan zenk. Familian ezagutzen den asabarik zaharrena Hans Bach errotaria eta zitara-jotzailea izan zen (1520 inguruan sortua); Veit Bach semea (Weimar, 1550 inguruan - 1619), okin eta musikaria, Johann Sebastianen birraitona zen.

## Familia zuhaitza 

## Erreferentziak
Paul Badura-Skoda

**Paul Badura-Skoda** (Viena, Austria, 1927eko urriaren 6a - ibidem, 2019ko irailaren 25a) austriar piano-jotzailea eta musikologoa izan zen.

Pianoa eta orkestra zuzendaritza Vienako Kontserbatorioan ikasi zituen, eta Edwin Fischerren ikasle izan zen lehenbizi eta laguntzaile ondoren. Mozart, Haydn, Schubert eta Beethovenen lanak interpretatu ditu (azken horren sonata guztiak grabatu ditu). Pianoforteen bilduma egiten du, eta jo ere egiten ditu. Jörg Demusekin Mozart eta Schuberten lanak grabatu ditu lau eskutarako eta bi pianorako. Musikagile gisa, meza bat eta Mozarten eta Haydnen kontzertuetarako kadentziak idatzi ditu. Hitzaldi ugari eman ditu. Bi liburu idatzi ditu, Mozarten lanen pianozko interpretazioari buruzkoa bat (Eva bere emaztearekin), eta Beethovenen lanei buruzkoa bestea (Jörg Demusekin).

## Erreferentziak
Bagoas

**Bagoas** ( *Bagoi*,  *Bagōas*; K.a. 336an hila) Egiptoko eunukoa izan zen. Artaxerxes III.a Okoren laguntzailea, bere erregea pozoitu eta Arses (K.a. 338) jarri zuen errege. Arses pozoitu eta haren familia hilarazi ondoren Dario III.a Kodomano ezarri zuen errege. Nahi izan zuen hura ere pozoitu, baina Dario konturatu egin zen eta berari edanarazi zion pozoia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perrier

**Perrier** Frantziako Gard departamentuko Vergèze udalerrian ekoizten den ur mineral marka bat da. Perrier ur minerala karbonazio kopuru handia, burbuxak eta batez ere bere ezaugarri nagusia den botila berdearengatik ezaguna da.

1903an sortua izan zen eta gaur egun Nestlé suitzar elikagai konpainiaren jabetzakoa da.

## Konposizioa 
Elementu mineralak (460 mg/l) eta gasa (7 g/l) bere iturrian dauzkan ur mineral naturala da:

## Kanpo estekak 
* Perrier ur mineral enpresaren webgunea
Carmen Hernández

**María Carmen Hernández Barrera** (Ólvega, Soriako probintzia, 1930eko azaroaren 24a - Madril, 2016ko uztailaren 19a) Espainiako katekista eta kimikaria, Kiko Argüellorekin batera Bide Neokatekumenalaren sortzailea.

## Biografia 
Carmen Hernández Ólvegan jaio zen, Soriako probintzian, baina haurra zenean, familiarekin batera Tuterara joan zen. Madrilen Kimika ikasi zuen baina katolizismoaren bidearen hautua egin zuen Kristo Jesus Misiolarien Institutuan sartu zen. Teologia ikasketak egin zituen. Vatikanoko II. kontzilioaren inspirazioaz Israelera joan zen eta han Bibliaren ezagutzan bi urtetan aritu zen. Espainian berriro ere Madril inguruko Palomeras Altasen lehenengo komunitate katekumenal ezagutu zuen eta Kiko Argüellok koordinatutako taldean sartu zen. Han Charles de Foucaulden ideiak jarraituz, pobreekin lanean aritu ziren.

Bizitza osoan Carmen Hernándezek ez zuen ohorezko titulurik edo saririk onartu. Salbuespen bakarra 2015ean, Kiko Argüellorekin batera, jaso zuen Washington D. C-ko Amerikako Unibertsitate Katolikoaren honoris causa titulua izan zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Kiko Argüello, Carmen Hernández, Mario Pezzi (2003): *Statute of the Neocatechumenal Way*. Hope Publishing House. .
* Drake Escribano, Virginia (2009). *Kiko Argüello. El Camino Neocatecumenal: 40 años de apostolado, 1968-2008*. La Esfera de los Libros. .

## Kanpo estekak 
* , , :Bide Neocatekumenalaren webgune ofiziala.
Michael O'Hanrahan

''' Michael O'Hanrahan'*, irlanderaz *Míchéal Ó hAnnracháin'' (1877ko martxoaren 17a, New Ross, Wexford konderria &ndash; 1916ko maiatzaren 4a, Kilmainham Gaol, Dublin) irlandar errepublikar bat izan zen. 1916ko Pazko Matxinadako buruzagietako bat izateagatik fusilatua izan zen.

Wexfod konderriko New Ross udalerrian jaio zen. Bere aitak 1867ko Feniar Anaitasunaren matxinadan parte hartu zuen. Familia Carlowera lekualdatu eta bertan ikasketak burutu zituen. 1998an Liga Gaelikoaren kide egin eta erakunde honetako Carlowko adarra sortzeaz gain haren idazkaria izan zen. 1903an jada Dublin hiriburuan bizi eta bertako Cló Cumann errepublikar inprimategian lan egiten zuen. Sinn Féin eta Irish Volunteer aldizkari nazionalistetan 'Art' eta 'Irish Reader' ezizenekin artikuluak argitaratu ohi zituen.

Arthur Griffith ezagutu izanak orduantxe sortu berri zen Sinn Féin alderdiko kide izatera bultzarazi zuen, gainera Irlandar Anaitasun Errepublikarreko kid ere egin zen. 1913an Irlandar Boluntarioak erakundeko kide egin zen.

## Pazko matxinada 
1916ko Pazko Matxinadan parte hartu zuen, hain zuzen ere, Jacob's galleta fabrikan gotortu eta bere adiskidemin Thomas MacDonaghen agindupean zegoen Dublingo Hirugarren Bataloiko bigarren komadantea izan zen. Matxinada honetako arduradunetako bat izateagatik 1916ko maiatzaren 4an Kilmainham Gaol espetxean fusilatu zuten. Aldiz, anaia zuen Henry O'Hanrahani bizitzaldi osorako espetxe zigorra ezarri zitzaion.

Gaur egun Wexford udalerriko geltokiak bere izena darama, bai eta bere sorlekua den New Ross udalerrian Barrow ibaia zeharkatzen duen zubi batek ere.

## Kanpo estekak
Alano (txakurra)

**Alanoa** jada desagertua dagoen txakur arraza bat izan zen. Antzinarotik XVII. mendea arte Erdialdeko Asia eta Europan bizitu zen. Alanoen herriak erabiltzen omen zuten, hortik bere izena.

Neurri handi batean gaur egungo argentinar dogoa edo kaukasiar artzain txakurraren antzekoa litzateke: handiak eta ile motzekoak. Gudulekuetan gerra txakur bikainak izateagatik ezagunak ziren, bai eta zaindari eta artzaoin txakur onak izateagatik ere, eginkizun zehatz bakoitzarentzat arraza berdineko aldaera ezberdinak garatuz.

## Gaur egungo ondorengoak 
Alanoen enborretik gaur egungo hainbat arraza datoz: New Alaunt, Antebellum Bulldog edo Altamaha Plantation Dog, Dogo Belgrado, Abraxas bulldog edo el American Alaunt.

Bere jatorriz antzinako Ekialdeko mendietako txakurretan errotuak dauden bitartean, zinologista askok alanoa gaur egungo Bulldog arrazaren arbasotzat jo ohi dute.

## Kanpo estekak
Hiru Enrikeen Gerra

**Hiru Enrikeen Gerra** 977an Oton II.a enperadorearen aurka Enrike izeneko hiru germaniar liderrek egin zuten matxinada labur bat izan zen.

Azpijokoa Bavarian gertatu zen, Oton Boleslao II.a Bohemiakoaren aurka kanpatuta zegoen bitartean. Konspiratzaileek, Enrike I.a Augsburgoko gotzaina, Enrike II.a Bavariako dukea, berriki bere titulua kendu zitzaiona, eta Enrike III.a Karintiako dukea, elizaren laguntza ere bazuten. Oton, Oton I.a Suabia eta Bavariako dukearekin aliatuta, lehenik Passauren aurka joan zen, errebeldeen esku zegoena. Hiria irailean errenditu zen enperadorearen setio estrategiei esker, horien artean txalupek ibai gainean osatutako zubi bat zegoelarik.

978ko Bazkoan, hiru matxinoak Magdeburgon zigortuak izan ziren. Dukeak erbesteratuak izan ziren, Eta Enrike Karintiakoak bere dukerria Lorenako dukea zen Konrado Gorriaren seme zen Oton I.a Karintiakoaren alde galdu zuen. Gotzaina urte horretako uztaileraino kartzelatua izan zen.

Gatazkaren emaitza nagusia Bavarian erabateko menpekotasuna izan zen: une honetatik aurrera jada ez zen izan tribu dukerririk handiena.

## Kanpo estekak
Bagotomia

**Bagotomia** nerbio bago paretik ateratzen den edozein adarren ebaketa da. Ebaketa hori urdailera isurtzen den azidoa gutxitzearren egin ohi da gehienbat. Badaude hiru bagotomia modu: nerbio nagusiaren txortena mozten dena bata, behazunerako eta arerako adarrak ebaki gabe uzten direna bigarrena, eta hirugarrena pilorora doazen kirio adarrak ukitu gabe utzi eta zuzenean urdailera doazenak bakarrik mozten direna.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Town (2010eko filma)

**The Town** (euskaraz *Hiria*) 2010eko Ben Affleck estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta aktoreak zuzendu, idatzi eta antzeztutako drama thriller film bat da. Chuck Hogan idazlearen *Prince of Thieves* (*Lapurren Printzea*) eleberrian oinarritua dago. Ben Affleck, Rebecca Hall, Jon Hamm, Jeremy Renner, Blake Lively, Titus Welliver, Pete Postlethwaite eta Chris Cooper aktoreek antzeztu zuten. 2010eko Veneziako Zinemaldian estreinatu zen.

Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Jeremy Renner). Pete Postlethwaite aktoreak antzeztutako azkenaurreko filma ere izan zen, hura hil ondoren estreinatu zelarik.

## Argumentua 
Bostongo Charlestown auzoko banku lapurra den Doug MacRayk (Ben Affleck) bere hurrengo banku lapurreta prestatzen diarduen artean, azken lapurretan ohostu zuen bankuko zuzendaria Clairengandik (Rebecca Hall) duen maitasun sentipena kontrolatzen saiatuko da. Bienbitartean, atzetik jarraika duen FBIko Adam Frawley agenteari (Jon Hamm) ere ikzin egin beharko dio.

## Aktoreak 
* Ben Affleck: Douglas "Doug" MacRay
* Rebecca Hall: Claire Keesey
* Jon Hamm: Adam Frawley, FBIko agentea
* Jeremy Renner: James "Jem" Coughlin
* Blake Lively: Krista "Kris" Coughlin
* Chris Cooper: Stephen MacRay
* Pete Postlethwaite: Fergus "Fergie" Colm
* Slaine: Albert "Gloansy" MacGloan
* Owen Burke: Desmond "Dez" Elden
* Titus Welliver: Dino Ciampa ofiziala
* Dennis McLaughlin: Rusty
* Brian Scannell: Henry
* Isaac Bordoy: Alex Colazzo
* Jack Neary: Arnold Washton
* Edward O'Keefe: Morton Previt
* Victor Garber: David

## Kanpo estekak 
* *The Town* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Town* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Webgune ofiziala
Grallaricula

***Grallaricula*** Grallariidae familiako hegazti genero bat da.

## Espezieak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q1027872 }
|sort=P225
|columns=number:#,P225:Espeziea,P18:Irudia,P141:Egoera
|row_template=Zutabe_formatoa/Espezie_zerrenda
|thumb=100
|links=red
}}
San Martin Tourskoaren eliza (Berastegi)

**San Martin Tourskoaren eliza** Gipuzkoako Berastegi udalerrian dagoen eliza bat da.

Eraikin hau oinarrian gotikoa da (1505) da eta XIII. mendeko atalde erromanikoa dauka. Era berean Anbrosio Bengoetxearen berpizkundeko erretaula du (1602).

Gaur egun jainkotegi honetan kontzertuak ospatzen dira, hauen helburua gipuzkoar organoen kalitatea nabareraztea da (Berastegikoa adibide ona da). Sakristian altzairu polikromatuak daude.

Landako atarian urte askotan zehar bizilagunen kontseiluak ospatu dira.

thumb|erdian|400px|Elizaren ikuspegia.

## Mezak 
* Igandeak eta Jaiak 12:00tan

## Kanpo estekak
Bakerako Elkartea

350px|thumb|**Bakerako Elkartea**ko kideen mapa:
**Bakerako Elkartea** (, *PfP*) 1994an NATO erakundeak eta tradizioz komunismoari lotuak izan ziren Europako zenbait herrialdek NATOren eta erakunde horretatik kanpoko herrialdeen arteko harremanak sendotzeko eraturiko erakunde politiko eta militarra da.

## Historia 
Varsoviako Ituna desegin zelarik, NATOn sartzeko eskariak egin zituzten Europako zenbait herrialdek, eta eskari horiei erantzuteko, Ipar Atlantikoko Elkarlanerako Kontseilua sortu zuen NATOk 1991n, babes gaietarako hitzarmenak sinatzeko helburuarekin. NATOren eta herrialde kideen arteko eztabaidagune eta, batez ere defentsa gaietan, elkarlanerako gune gisa sortu zen, baina horrez gainera, bere helburua zen hainbat alorretako arazoez jardutea, hasi ingurumenekoetatik eta arazo politiko eta ez estrategikoetara.

Kontseiluaren baitan Bakerako Elkartea sortu zen 1994an, lehen esan bezala, batez ere Sobiet Batasuna desegin zelarik Ekialdeko herrialdeen zatiketa gertatu ondoren sortu zen egoera geopolitikoari egokitzeko NATOren jarduera, eta herrialde batzuek NATOrekin are harreman estuagoa izan zezaten. Elkarte horretan sartzeko estatuen burujabetasun politikoa, lurralde osotasuna eta finkatuta dauden mugak bere horretan iraunarazteko konpromisoa hartzen dute estatuek eta liskarrak bake bidez konpontzeko hitza ematen dute.

NATOri babes eta segurtasunaren inguruko informazioak ematen dizkiote, baketze ekinaldietan parte hartzen dute, eta, horren truke, NATOk ariketa militar eta egitasmo bateratuak antolatzen ditu bakegintzara begira. Herrialde kideek NATOrekin batera ekinaldi humanitarioetan, bakezkoetan eta bilaketa-salbamenduzkoetan jarduteko prestakuntza jasotzen dute eta defentsarako aurrekontuak osatzeko argibideak hartzen dituzte. 1997az gero Bakerako elkartearen ordez Elkarte Euroatlantikoko Kontseilua sortu zen; kontseilu hori NATOk Europarako duen segurtasun proiektu bateratuarekin nolabaiteko lotura duten 44 herrialdez osatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Feniar Anaitasuna

**Feniar Anaitasuna** (ingelesez *Fenian Brotherhood* eta irlanderaz *Bráithreachas na bhFíníní*) irlandar erakunde errepublikar bat izan zen. 1858an John O'Mahony eta Michael Doheny irlandar etorkinek AEBetan sortu zuten. Erakundeko kideei *feniarrak *deitu ohi zitzaien (ingelesez, *fenian* edo *fenians).*

O'Mahony irlandar mitologiaren zaletua zenez, erakundeari izena ipintzeko Feniar zikloan agertzen den kondairazko Fionn mac Cumhaill buru zuten Fianna gerlari taldean oinarritu zen.

Irlandar errepublikanismoan garrantzi historiko handia izan zuen erakundea izan zen, ondorengo Clan na Gael eta Irlandar Anaitasun Errepublikarraren antzindaria izan baitzen. Era berean, erakunde horren jatorri edo sustraiak askorentzat irlandar errepublikanismoaren lehenbiziko erakunde antolatua izan zen 1798an Theobald Wolfe Tone iraultzaileak sortutako Irlandar Batuen Elkartean topa daitezke.

1867an Feniar matxinada antolatu eta egin zuten.

## Kanpo estekak
Feniar matxinada

**Feniar matxinada** edota **Feniar altxamendua** (ingelesez *Fenian Rising* eta irlanderaz *Éirí Amach na bhFiann*) Britainiar Inperioaren aurkako irlandar matxinada errepublikar bat izan zen. 1867an Irlanda, Ingalaterra eta Kanadan jazo zen eta Irlandar Anaitasun Errepublikarrak antolatu eta burutu zuen.

1866an Britainiar Gobernuak *Irish People* aldizkaria legezkanpo utzi zuenetik irlandarren artean britainiarren aurkako sumindura areagotuz joan zen. Ondorioz, 1858an Dublin hirian Irlandar Anaitasun Errepublikarra erakundea sortu zuen James Stephens iraultzaileak hurrengo urterako matxinada bat burutzeko asmoz AEBtara diru laguntza biltzeko asmoz bidaiatu zuen.

Baina matxinadak ez zuen antolaketa egokirik izan. 1867an Kerry konderrian hasi eta herrialde osora hedatzeko asmoa bazen, matxoan Dublin hiriburua bereganatuz. Matxinadak ez zuen helburu horietako bat bakarra ere bete, britainiarrek irlandar buruzagi matxinatu gehienak atxilotu baizituzten. Atxilotutako asko heriotzera zigortuak izan ziren, baina ez zen exekuziorik egon. Atxiloketei irlandar iraultzaileen erantzuna jarraitu zien, Ingalaterrako Londres hiriburuan bonba atentatuaren bidez eta Manchesterko espetxeari eraso eginez, bertan aurrez *Manchesterreko Martiriak* ezizenez ezagunak ziren hiru irlandar matxinatu exekutatuak izan baitziren.

AEBtako irlandar etorkinek ere garai hartan oraindik Britainiar Inperioaren jabetzeko lurraldea zen Kanadan ere zenbait erasoaldi egin zituzten, baina inongo arrakastarik gabe, hortaz matxinada bere hartan gelditu zen.

## Kanpo estekak
Nanda Devi

**Nanda Devi** Indiako mendi bat da. Himalaia mendikatean dago eta 7.816 metroko garaiera du.

Gaur egun Indiako bigarren mendirik garaiena da, eta Indiako lurraldearen barnean osoki dagoen mendirik garaiena, 1975ean Nepal eta India arteko mugak aldatu zirenean bi herrialdeen arteko mugan dagoen Kangchenjunga mendia Indiako mendirik garaiena bilakatu baitzen.

1936ko abuztuaren 29an Noel Odell eta Bill Tilman ingeles alpinistek lehenbizikoz igo zuten.

## Kanpo estekak
Bâkî

**Mahmud Abd ul-Baki** (), **Bâkî** izenez ezaguna, (Istanbul, 1526 &ndash; Istanbul, 1600) olerkari otomandarra izan zen, «olerkarien sultana» deitua.

Koran eskoletan erlijio eta literatura jakintza klasiko zabala ikasirik, oso gaztetatik hartu zuen ospe handia bere formaren aberastasunagatik eta zentzu anitzetako poemengatik. Suleiman Handiaren olerkari ofizial izendaturik, kargu handiak izan zituen otomandarren administrazioan. Bere obren bilduma (*Diwan*) 1825ean ezagutu zen mendebalean, J. von Hammerrek alemanera egindako itzulpenaren bidez. Turkiako olerkari nagusitzat hartzen da literaturaren historian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bakilides

**Bakilides** (; Julis, Zeos, K.a. 520 - 467) Greziako olerkigilea izan zen.

Tebasko Pindaro olerkigilearen iloba zen. Ordu arte banakoaren sentimenduak adierazi izan zituzten Greziako olerkigileek baina Bakilidek, bere garaiko olerkigileek bezala, gizataldeen sentimenduak adierazi zituen bere lanetan. Hamasei Oda, eta Teseori eskainitako bi olerki idatzi zituen; berrikuntza handiak sartu zituen Bakilidesek olerkigintzan, koru zuzendaria pertsonaia bihurtzen du elkarrizketan, esate baterako.

## Erreferentziak
Alexis Ruano

**Alexis Ruano Delgado** (Málaga, 1985eko abuztuaren 4a) Deportivo Alavés taldeko erdilari espainiarra da.Bere ibilbidea Málaga herriko taldean hasi zuen 2004ean. 2006ean Getafera joan zen. Han denboraldi bat egon eta Valentziara joan zen. Han egon zen 2007tik 2010era. 62 partidu jokatu eta 2 gol sartu zituen. 2010ean Sevillara joan zen eta 2012an Getafera itzuli zen utzita. 2013an Getafek jokalaria erosi zuen 2 milioi euroren truke. Getafen 73 partidu jokatu eta 2 gol sartu zituen 2016 hasieran Beşiktaşera joan zen, non 10 partidutan gol bat sartu zuen. 2016an Alaveseko jokalari berria bihurtu zen.
Willian José

**Willian José da Silva** (Porto Calvo, Alagoas, Brasil, 1991ko azaroaren 23) brasildar futbol jokalaria da. Aurrelari gisa jokatzen du Premier Leagueko Wolverhampton-en, Errealak utzita.

Transfermarkt, futbol jokalarien merkatuko balioan espezializatua den orrialdearen arabera, 20 milioi euroko balioa du.

## Ibilbidea 
Bere ibilbidea Gremio Prudenten hasi zuen 2009an. Han denboraldi bat egon ondoren, 2011an Maldonadok fitxatu zuen eta Sao Paulora utzi. 2013an Santosera joan zen eta han 23 partidutan 5 gol sartu zituen.

2014ean Maldonadok Real Madril B-ra utzi zuen han 16 partidutan 4 gol sartu zituen. Gainera, lehen taldearekin ere partidu bat jokatzera iritsi zen. 2014-2015 denboraldian Zaragozan 36 partidu jokatu eta 10 gol sartu zituen hurrengo denboraldian. 2015-2016 denboraldian Las Palmas-en ibili zen 30 partidu jokatu eta 9 gol sartuz. 2016ean Realak fitxatu zuen.

## Estadistikak 
## Selekzio nazionala 
Nahiz eta Brasilgo selekzio nazionalak deitu duen hainbat aldiz, ez da debuta egitera iritsi. 20 urtez azpiko selekzioarekin 15 partidu jokatu ditu, eta 5 gol sartu ditu.

## Kanpo estekak 
* Profila, Errealaren webgunean
Erbi Txakur Zuriaren Ordena

[thumb|[Karlos IV.a Nafarroakoa. Haren oinetan erbi txakur zuria ikus daiteke.]]

**Erbi Txakur Zuriaren Zaldun Ordena** Nafarroako Erresumaren Karlos III.a Nafarroakoak (1361-1425) sortutako ordena militarra izan zen. Ordena honen zaldunek goiburu moduan urrezko erbi txakur edo xarlango bat zuten. Erbi xakur hori kate batez zintzilik eramaten zuten; katebegiak, bestetik, gaztainondoaren ostoen forma zuten. Ordenaren lemak frantsesez zera zion: "Bonne Foy", "fede onean" euskaraz. Ordena, ordena frantsesen estilokoa, 1391an sortu zen. Erakundea Karlos III.aren heriotzarekin batera desagertu zen. Estandartea bandera gorriaren gainean erbi txakur baten zilueta zen.  Erbi txakurra zein gaztainodoaren ostoa eta fruitua Evreux familiakoen goiburuak ziren.

## Historia 
Ordena ohorezko modukoa sortu bazen ere, zenbait borroketan ere hartu zuten parte. Esaterako, 1393an, erregeak ordenaren 56 zaldun Cherburgora bidali zituen, herri hori berreskuratzeko eta, ondoren, haren defentsa antolatzeko. 1394an Ingalaterrako erregeak herria Nafarrokoari itzuli zion, azkenik. 1403an zaldun hauek erregeari haren bidaietan ere lagundu zioten.

## Zaldunak 
Pataideen artean hauek zeuden:
* Karlos IV.a Nafarroakoa, ordenan bi urte zituenean ordenean sartua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : http://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/3832343.pdf
Ballycastle (Antrim konderria)

**Ballycastle** (irlanderaz *Baile an Chaistil*, euskaraz *Gazteluaren Hiria* esan nahi du) Irlandako Antrim konderriko iparraldako kostaldean kokatzen den udalerri bat da. Bertan Moyle Barrutiko Kontseiluaren egoitza kokatzen da. Udalerri honetako portua bertako kostaldetik 10 kilometrotara dagoen Rahtlin uhartera itsasontziz iristeko ohiko abiagunea da.

## Geografia 
Udalerri honen lursailetan Fair Head lurmuturra kokatzen da (Irlanda osoan ipar-ekialdeena dagoen lurmuturra). Bestalde, egun argietan, Eskoziako Mull of Kintyre lurmuturra ikus daiteke.

## Herritar nabarmenak 
* Conleth Hill (1964-), aktorea.

## Iruditegia 

Irudi:The Diamond, Ballycastle - geograph.org.uk - 114885.jpg|Erdigunea
Irudi:Ballycastle Harbour, September 2010 (02).JPG|Portua
Irudi:Ballycastle beach, September 2010 (01).JPG|Ballycastle udalerriko hondartza

## Kanpo estekak 
* Ballycastle udalerriari buruzko argibidea 
* Four Swans - Lau Antzarrak Jaialdia
Bulldog

**Bulldog** edota **ingeles bulldoga** () Britainia Handian jatorria duen txakur arraza bat da. Hasiera batean XVII. mendean apustuetan erabilia izan zen, hala ere 1835. urtetik aurrera Erresuma Batuan txakur-borrokak debekatua izan ziren. Gaur egun Ingalaterrako ikurretako bat da.

Izena Ingalaterran harakinen txakurra izatetik datorkio, alegia, hauek txakurra zezenak xaxatu eta korrika eginarazteko erabiltzen zuten, antzina horrek zezenen haragia samurtu egiten zuelako sineskera baitzegoen. Antzinako bulldog txakurra gaur egungo bulldog pottokoa baina arinagoa zen, gaur egungo boxer txakurraren antzekoa, erabateko kirol txakurra zen. Antzinako bulldog txakurra beste arraza batzuk sortzeko erabilia izan zen, tartean bullmastiff, boxer, bull terrier eta beagle.

Bulldoga bere gainontzeko gorputzarekin alderatuz gero sorbalda zabalak eta buru handia izateagatik nabarmentzen den arraza da. Bere bekokiko azalak zimur handiak izan ohi ditu, eta muturra ere zimurtua du eta bere begiak beltzak, handiak eta biribil.biribilak dira, guzti horrek maiz izaera haserrekorra izatearen itxura ematen diote.

Bere buru-hezur egituraren ondorioz beroaldiak eta arnasa arazoak pairatzeko joera duen txakurra da, eta gehiegizko pisua izateak ere bihotz arazoak ekar lekizkioke.

## Kanpo estekak
Josepha Landaburu

**Josepha Landaburu Lopez de Aretxaga** (Gasteiz, 1700 - ?). XVIII. mendearen erdialdetik aurrera behintzat, gobernatu zuen Solas Etxea edo hiriko kafetegia, Hedegile kaleko bigarren etxesailean zegoena.

## Bizitza 
Pedro Regalado Olabe Gamarrarekin ezkondu zen 1725ean.

## Erreferentziak
Suitzar labana

**Suitzar labana** (alemanez * Schweizer Offiziersmesser*, frantsesez *Couteau suisse* eta italieraz *Coltellino svizzero*) Victorinox suitzar enpresak ekoizten duen erabilera anitzeko labana mota bat da. 2005tik aurrera Victorinox enpresa erosi zuen Wenger suitzar enpresaren pean dago. Orokorrean, labanaz gain beste hainbat lanabes ere izan ohi ditu: bihurkinak, guraizea, lima, botila-irekigailua, etab.

Bere ezaugarri eta ikur nabarmenenak Suitzako banderan agertzen den ondo gorriko gurutzea da.

20 herrialdeetako armadek Suitzar Armadako labanaren bertsioa erabili ohi dute, tartean Alemania, Frantzia, Herbehereak eta Malaysiako Armadek.

## Hitza 
*Labana* hitzak *-a itsatsia* du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Victorinox enpresaren webgunea (eleanitza)
* Wenger enpresaren webgunea
Botila-irekitzeko

thumb|Botila-irekitzekoa.
**Botila-irekitzekoa** edota **botila-irekigailua** botilak beren tapoilak kenduz irekitzeko balio duen tresna bat da. Botila-irekigailuen oinarria tapoiaren oinarrian ziri gisa sartzen den irtengune batean datza eta harengan palanka bidez indar egiteko duen heldulekuan.

## Ikus gainera 
* Kortxo-kentzekoa
* Lata-irekitzekoa

## Kanpo estekak
Solar Impulse

[thumb|250px|eskuinera|*Solar Impulse 1* eredua bere nazioarteko lehen hegaldian [Bruselako aireportuan lurrartzen, 2013ko maiatzaren 13an.]]

**Solar Impulse** (euskaraz *Eguzki Bulkada*) bai egunez zein gauez eguzki-energia fotovoltaikoren bidez bakarrik elikatzen den hegazkin bat garatzeko eta nagusiki Suitzan kokatzen den proiektu bat da. Ereduak egunez bere hegalak estaltzen dituzten zelula fotovoltaikoek eragindako bulkadaren bidez hegan egin dezake, era berean gauez hegan egitea ahalbideratuko dioten bateria elektrikoak kargatzen dituen bitartean. Guzti honek autonomia ia mugagabea ematen dio.

Proiektua 2005an hasi eta Bertrand Piccard eta André Borschberg suitzar pilotu profesionalek zuzentzen dute. Bere helburu nagusia hegazkin batek soilik energia berriztagarriak erabiliz eta inongo erregai fosilik erabili gabe munduari itzulingurua ematea da. Helburu hau 2016ko uztailaren 26ean **Solar Impulse 2** ereduak lortu zuen.

## Kanpo estekak 
* Solar Impulse proiektuaren webgunea 
* Solar Impulse proiektuaren bideoak ikusgai. Youtube.com
Remington Steele

***Remington Steele*** AEBtako detektibe telesail bat da. 1982ko urriaren 1tik 1987ko apirilaren 7ra NBC katean aireratu zen. Stephanie Zimbalist, Pierce Brosnan eta Doris Roberts aktoreek antzeztu zuten. Euskal Herrian 1990eko hamarkadan ETB2 kateak gaztelaniaz aireratu zuen.

Telesaila honek Pierce Brosnan irlandar aktorea mundu mailan ospetsu bilakatu zuen.

## Sinopsia 
Laura Holt (Stephanie Zimbalist) bere detektibe agentziaren nagusia den emakume gazte eta eder bat da, baina emakumea izateak ez dio bezeroak lortzeko mesederik egiten. Egoera hau aldatzeko asmoz fikziozko Remington Steele (hura ere detektibea) izeneko gizonezko nagusi bat asmatzea erabakiko du. Aldaketa honek ustekabeko arrakasta izango du, detektibe agentzia ospetsua bilakatuz. Une horretantxe agentziara gizon ezezagun bat iritsi (Pierce Brosnan) eta Remington Steelen papera antzeztuko du.

## aktoreak 
* Remington Steele - Pierce Brosnan.
* Laura Holt - Stephanie Zimbalist
* Mildred Krebs (bigarren denboraldia) - Doris Roberts
* Bernice Fox - Janet DeMay
* Murphy Michaels - James Read
* Tony Roselli - Jack Scalia

## Kanpo estekak 
* *Remington Steele* telesailaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Remington Steele* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Doris Benegas

**Doris Benegas Haddad** (1951, Caracas &ndash; 2016ko uztailaren 29a, Valladolid) euskal herritar abokatua eta ezkerreko militante bat izan zen. PSE-PSOE alderdiko Txiki Benegas PSE-EEko euskal herritar politikariaren arreba zen.

## Biografia 
Venezuelako Caracas hiriburuan jaio zen, bere aita Jose Maria Benegas Etxeberria jeltzalea eta familia erbesteratuak bizi baitziren. Ama, Doris Haddad, Libanoko judu jatorria zuen.

Gaztaroa Donostian igaro zuen. 1970eko hamarkadan politikan militatzen hasi zen; unibertsitatean, Gipuzkoako Ikasle Iraultzaileetan eta Espainiako Mugimendu Komunistan sartu zen.

Valladolidera (Gaztela-Leon, Espainia) joan zen gero, eta Gaztelako ezkerreko mugimenduan eta Gaztela subjektu politiko gisa onartzearen alde hartu parte aktiboki. Abokatu-lanetan, kaleratutako langile ugariren alde jardun zuen, Frankismoaren amaiera aldera birritan atxilotua izan zen eta 1979an faxista talde batek Valladolideko bulegoa erre zion.

Euskal Herrian, ezker abertzalearen legez kanporatzearen aurka parte hartze aktiboa izan zuen; besteak beste mobilizazioetan parte hartuz baina, batez ere, 2009an Europako Legebiltzarrerako hauteskundeetan Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna alderdiko bigarren zerrendaburu gisa aurkeztuz. Ezker abertzaleak bost urte zeramatzan orduan legez kanpo, baina Iniziatiba Internazionalista-Herrien Elkartasunak aurkezteko aukera izan zuen.

2016ko uztailaren 29an 64 urte zituela Valladolid hirian zendu zen.

## Ereferentziak 
## Kanpo estekak 
* Doris Benegasen heriotza Berrian (2016/07/30).
* Doris Benegasen heriotza EITBn.
* : Doris Benegasi buruzko informazioa Izquierda Castellana webgunean.
Orkestra Gorria

**Orkestra Gorria** edota **Kapera Gorria** () Bigarren Mundu Gerran zehar Naziek Okupatutako Europan eta Suitzan ezarritako nazien aurkako espioitza sare komunista bat izan zen. Espioi batzuk alemaniar komunistak edo ezkertiarrak izan arren, beste asko soilik nazien aurka zeuden hiritar arruntak ziren.

1939an SESBko Inteligentzia Zerbitzuko Leopold Trepper judu-poloniar espioiaren eskutik osatzen hasi zen. Sarearen helburu nagusia Herbehereak, Frantzia, Suitza eta Alemanian ahal bezainbeste informazio biltzea zen. Espioi erakunde honek hiru adar nagusi zituen: frantziar, belgikar eta herbeheretar sarea; Berlingo sarea; eta "Lucy" sarea, azken hau Suitzako eremu seguru eta neutralean jarduten zuen. Japoniar sarea ere egon zen.

Alemanek erakunde honetako kideei "piano-joleak" ezizenez deitzen zieten, beren mezuak telegrafoaren gailua eskuz sakatuz eta pianoak bailiran igortzen baitzituzten. Sareak nagusiki Sobietar Batasunari zerbitzua eman zion, baina Erresuma Batuko aliatuekin ere elkarbanatu zuen.

Bigarren Mundu Gerran zehar Berlingo sarearen garrantzia ezinbestekoa izan zen, Stalingradeko guduan alemaniarren estrategia ezeztatzea ahalbideratu baitzuen (Orkestra Gorriak Ekialdeko Frontean gudulekuko xehetasun estrategikoak bereganatu eta sobietarrei gorriz gutxienez Ardatzeko 250.000 soldaduen heriotza eragin zuen, eta alemaniarren V1 eta V2 suzirien ekoizpenari buruzko informazioa ere igorri zuen).

Jakitez, Alemaniak Sobietar Batasuna zein egun zehatzetan erasotuko zuen data ere jakin zuen, baina Stalini informazioa igortzean ez zuen sinistu nahi izan. Alemaniarrek 1941. urtearen amaiera aldera sarea nahigabean eta Belgikan topatu zuten, ondorengo ikerketak alemaniarrei Aliatuek zuten espioitza sare zabal eta sakonena zela adierazi zien.

Alemaniar kontrainteligentziak Orkestra Gorriaren hirurogeita hamalau irrati estazio topatzera iritsi ziren, gerora bostehun baino gehiago zirela ikusi zuten. Nagusienak, honakoak: Lieja, Gante, Brusela, Istanbul, Atenas, Belgrad, Genova, Viena, Erroma, Paris, Amsterdam, Berlin, Neuchâtel, Madril, Bartzelona, Anberes, Stockholm, Kopenhage, Trondheim, Lyon, Marseilla eta Lille. Parisen bakarrik hogeitamarren bat estazio zeuden.

## Kanpo estekak
Cambridgeko bostak

**Cambridgeko bostak** edota **Cambridgeko zirkulua** (ingelesez *Cambridge Five* edota *Cambridge Spy Ring*) Gerra Hotzaren garaian Britainia Handian Sobietar Batasunari informazioa pasarazi zioten britainiar espioi taldea izan zen. Taldeak Bigarren Mundu Gerra garaian eta 1950eko hamarkadaren lehenbiziko urteetan jardun zuen. Haisera batean taldeak **Cambridgeko Lauak** ezizena jaso zuen, lau taldekide identifikatu baitziren: Kim Philby (ezizena: Stanley), Donald Maclean (ezizena: Homer), Guy Burgess (ezizena: Hicks) eta Anthony Blunt (ezizena: : Tony, Johnson). Azkenean **Cambridgeko Bostak** ezizena jaso zuen, Britainiar Inteligentzia Agentziak taldea topatu eta ikerketarekin aurrera zihoan einean taldeki gehiago zerrendatu baizituen. Bosgarren taldekidea John Cairncross (ezizena: Liszt) litzateke.

"Cambridge" izena 1930eko hamarkadan Sobietar Inteligentziak espioiak Cambridgeko Unibertsitatean ikasten zuten ikasleen artean erreklutatuak izan zirelako jaso zuen.

Esan beharrik ere ez dago, gai guzti honek Erresuma Batuan sekulako hautza harrotu eta britainiar gizartean polemika piztu zuela, sobietarrek Britainia Handian espioitza burutzeaz gain espioiak britainiarrak eta hezkuntza eta maila intelektual gorenekoak izateak eta komunismora hurbiltzeak beren herrikideen ezinikusi eta gorrotoa piztu baitzuen, euren aberriarekiko sekulako traidoretzat hartuz.

## Kanpo estekak
Loam

thumb|250x250px|Hareadun Loam-a.
**Loam**-a harri sedimentario mota da, garau soltez osatua eta buztin, lokatz eta hare partikula kopuru orekatu batez osatua dago.

Egitura aldetik, loam-zko lurrak iragazgaitz samarrak dira eta ura errez atxikitzen dute, izan ere, hareadun lur hutsak baino osagai gehiago dituzte.

## Kanpo estekak
Mount Wilson behatokia

**Mount Wilson behatokia** —— AEBtako behatoki astronomiko handienetakoa da, 1904. urtean George Ellery Halek (1868-1938) sortua.

Los Angelesko ipar-ekialdean dago, itsas mailatik 1.740 metro gorago. Behatokiko ispilu nagusiak 254 cm-ko diametroa du, eta Hooker teleskopioa deritzo, Kaliforniako John D. Hookerren omenez; izan ere, 1906. urtean 45.000 dolar eman zituen, hura eraikitzeko. 

1930. urte aldera, Los Angeles hiriaren hedapena eta hiri horretatik zetorren aire kutsadura zirela eta, Mount Wilson behatokiaren gainbehera etorri zen. Horrenbestez, hegoalderago beste behatoki bat eraiki behar izan zuten: Palomar behatokia.

## Kanpo estekak 
*  Behatokiaren webgunea
Bristol Bears

thumb|250px
**Bristol Bears** (izen ofiziala, *Bristol Rugby Football Club*) Ingalaterrako Bristol hiriko errugbi talde bat da. Ingalaterrako errugbi txapelketan jokatu ohi du.

## Historia 
Taldea 1888an sortu zen hiri bereko Carlton club eta Redland Park taldeek bat egin zutenean. XX mende hasieran Ingalaterra eta Gales inguruko talde indartsuetakoa izan zen.

1987an Ingalaterrako liga sortu zenean Bristol lehen mailan kokatua izan zen. 1998 artean bertan egon zen, emaitzarik onena 1994ko laugarren postua izan zuen. Ordutik aurrera lehen eta bigarren mailen artean ibili izan da. 2007an hirugarren egin zuen. 2009an maila galdu eta ordutik Championship (2. mailan) aritu da. Bost aldiz izan da liga erregularreko txapelduna baina beti ere play-offetan kanporatua izan ondoren, 2016an titulua lortu eta Premiership (1. mailara) itzuli zen, baina urte bakarra egin zuen bertan.

2018an **Bears** ("hartzak") ezizena ofizializatu zuen taldeak. Taldearen armarrian ere hartza ezarri zuen. 2020an aurreneko titulu handia irabazi zuen, European Challege Cup. 2021ean Ligako fase erregularrean aurrena izan zen baina play-offetan ez zuen finalera sailkatzerik lortu.

## Lorpenak 
* European Challege Cup
** Txapelduna 2020an.
* Ingalaterrako errugbi txapelketa:
** Hirugarrena 2007an.
** Final erdiak 2020 eta 2021ean.
* Anglo-Irlandar Kopa:
** Txapelduna (1): 2011.

## Kanpo estekak 
*  Bristol Bears taldearen webgunea
Montpellier Hérault Rugby

**Montpellier Hérault Rugby** (okzitanieraz: *Montpelhièr Erau Rugbi Club*) Frantziako errugbi taldea da, egoitza Montpellier hirian duena. European Challege Cupa bi aldiz irabazi du, eta 2022an Top 14 txapelketa eskuratu zuen.

## Palmaresa 
* European Challenge Cup
** Txapelduna (2): 2016, 2021.
* Europako ezkutua:
** Txapelduna (1): 2004.
* Top 14:
** Txapelduna (1): 2022
** Finalista (2): 2011, 2018.
* Challenge de l'Espérance:
** Txapelduna (1): 1993.

## Kanpo estekak 
* Taldearen webgune ofiziala
Kieran Doherty

**Kieran Doherty**, irlanderaz *Ciarán Ó Dochartaigh* (1955e urriaren 16a, Belfast &ndash; 1981eko abuztuaren 2a, Maze espetxea) irlandar errepublikarra, gose grebalaria, Teachta Dála (TD) eta Behin-behineko IRAko kidea izan zen. 1981eko Irlandako gose greban hil zen 10 errepublikar presoetako bat izan zen.

Belfast hiriko Andersonstown auzunean jaioa, 6 seme-alabez osatutako familia bateko hirugarren semea zen. Doherty anaiak eremuan txirrindularitzan eta kirolean jarduteagatik ezagunak ziren. 1971an Kieranek Antrim GAA taldearekin nerabe mailako futbol gaeliko domina bat irabazi zuen.

1971an Fianna Éireann errepublikar gazte erakundeko kide egin eta 1973ko otsaila eta 1975 artean Britainiar Gobernuak barneratze-eremu batean espetxeratua izan zuen. Michael eta Terence anaiak ere 1972-1974 artean espetxeratuak egon ziren.

1976ko abuztuan atentatu saiakerarangatik atxilotua izan zen. Arma eta lehergailuen jabetzarengatik 18 urteko espetxealdiaz eta auto leherketarengatik 4 urteko espetxealdiaz zigortu zuten.

1981eko Irlandako gose grebara batu eta maiatzaren 22an gose grebari ekin zion. Abuztuaren 2ean 25 urte zituela zendu zen, 73 egunez gose-greban egon ondoren. 1920an Cork hiriko Terence MacSwiney alkate eta gosegrebalariak baina egun bat gutxiago.

Gose greban zegoela 1981eko Irlandako Errepublikako Hauteskun Nagusietan Cavan–Monaghan barrutian hautagai aurkeztu zen, errepublikar preso gosegrebalariez osatutako Anti H-Block hautesmarka ordezkatuz. 10.063 bozkekin irabazlea izan zen. Hauteskunde horietan Irlandako Errepublikan ordezkaritza irabaztea lortu zuten Anti H-Block hautesmarkak bi hautagaiek orduko Fianna Fáil alderdiko Charles Haughey hautagai nagusiarekin Irlandako Gobernuaren kolore aldaketa adostu eta eratzeari uko egin zioten, ondorioz Fine Gael eta Alderdi Laborista elkartu eta Garret FitzGerald lehendakaria izendatua izan zen.

## Ikus gainera 
* 1981eko Irlandako gose greba
Suediako geografia

**Suedia** Europa Iparraldean kokaturik dagoen herrialdea da, Eskandinaviako penintsulan.

thumb|400px|Suediako mapa

## Estatu mugakideak 
Mugakideak: Norvegia mendebaldean eta iparraldean, Danimarka hego-mendebaldean, Finlandia ekialdean eta Itsaso Baltikoa hegoalde eta ekialdean.

## Hiriak 
## Uharteak 
* Hisingen uhartea Göteborg udalerriaren barnean dago.

## Mendiak 
Eskandinaviako Alpeen ekialdeko lurrak hartzen ditu Suediak, medikate honetan daude beraz herrialdeko mendi altuenak.

## Hidrografia 
### Ibaiak 
Ibai luzeenak Eskandinaviako Alpeetan hasi eta urak Itsaso Baltikora isurtzen dituztenak dira. Salbuespena Klarälven da, Vänern aintziran bukatzen baita.

* Klarälven ibaiak Vänern aintzirara isurtzen ditu urak eta handik Göta ibaia ateratzen da Kattegaten itsasoratzeko. Guztiak bat eginda 740 km-ko luzera hartzen du eta honek Eskandinavia guztiko ibai luzeena bihurtuko luke.

### Aintzirak 
## Naturgune babestuak 
### Parke Nazionalak 
2016 urtean 29 Parke Nazional daude Suedian. Hauek dira handienak:

### Ramsarko hitzarmena 
2016 urtean 51 Ramsar leku daude Suedian. Aipagarrienak honako hauek dira:

### Natura 2000 
2016 urtean 30 eremu Natura 2000 daude Suedian. Aipagarrienak honako hauek dira:

## Ikus, gainera 
* Suedia

## Kanpo estekak