Rachel Whiteread

**Rachel Whiteread** (Londres, Erresuma Batua, 1963ko apirilaren 20a) britainiar artista da. Batez ere, molde-forma duten eskulturak sortzen ditu. 1993an Turner Saria irabazi zuen lehen emakumea izan zen.

Whiteread 1997an Errege Akademian *Sensation* erakusketan erakutsi zuen artista gazte britainiarretako bat izan zen. Ospe handieneko lanen artean hauexek daude: *Etxea*, etxe viktoriar baten barruko hormigoizko moldea; Vienako Judatz Holocaust Memoriala, orrialdeak aldrebes dituen liburutegi bateko apalak dirudite; eta *Untitled Monumentua*, Londresko Trafalgar Square laugarren zokalorako erretxinazko eskultura.

2006an Britainiar Inperioko Ordenaren komandante (CBE) izendatu zuten, eta 2019an Britainiar Inperioko Ordenaren Dama Komandante (DBE), Birthday Honours, artearen alde egindako zerbitzuengatik.

## Biografia 
### Hezkuntza eta bizitza goiztiarra 
Whiteread 1963an jaio zen Londresen. Bere ama artista, Patricia Whiteread, 2003an hil zen 72 urte zituela. Haren aita, Thomas Whiteread, geografia-irakaslea, Unibertsitate Politeknikoko administratzaile akademiko eta Alderdi Laboristaren jarraitzailea izan zen, eta 1988an hil zen, Whiteread arte-eskolan ikasten ari zela. Hiru ahizpetako hirugarrena da – bi nagusiagoak biki monozigotikoak dira.

Richard Wilson eskultorearekin tailerra hartu eta hustu zuenean, objektuak husteko aukerez jabetzen hasi zen. Denbora labur batean Zipreko Arte Unibertsitatean aritu zen. 

Marcus Taylor eskultorearekin bi seme-alaba ditu.

Denbora batez, Highgate hilerrian lan egin zuen, denborak hondatutako hobien estalkiak konpontzen. 1987an hasi zen erakusten, 1988an egin zuen lehen banakako erakusketa. Londresko ekialdeko sinagoga zahar batean bizi eta lan egiten du Marcus Taylor eskultore lagunarekin.

## Lana 
Whiteread-en lan asko etxeko objektu arrunten moldeak dira, askotan espazio negatiboak. Adibidez, ezaguna da espazio irekiko molde sendoak egiten dituelako altzarietan, hala nola, mahai eta aulkietan, xehetasun arkitektonikoetan eta eraikin eta gela osoetan.  Batez ere piezak egitean lerroa eta forma lantzen ditu. Whiteread zera dio:" *Moldeek urte eta urte batzuetako hondarrak dituzte*" .Whiteread etxeko objektuen moldeak sortzen hasi zen eta *Armario (Closet)* izenekoa izan zen sortu zuen lehen eskultura. Igeltsuzko molde bat egin zuen egurrezko armairu baten barruan, eta feltro beltzez estali zuen. Lan hri egiteko, armairu ilun batean ezkutatzeko haurtzaroko memorietan oinarritu zen. 

Graduatu ondoren, estudio gisa espazio bat alokatu zuen, eta hantxe sortu zuen *Shallow Breath* (1988), ohe bateko behe-mailako moldea, aita hil eta gutxira sortua. *Ghost* 1990ean osatu zuen. Londresko iparraldeko Archway Roadeko etxe bateko gela batetik atera zuten moldea, txikitan hazi zen etxearen antzekoa. Lan hori egiteko errepidea zabaldu egin zen eta etxea bota. Igeltsua erabili zuen moldea hormetatik eta sabaitik sekzioetan ateratzeko, eta metalezko marko baten bidez lotu zituen.

### *House* eta Turner Prize 
1993ko urrian Whiteread-ek *House* lana osatu zuen, terraza viktoriarreko *etxe* baten moldea. 1991n hasi zuen proiektua. Bere lanik ezagunena, agian, etxe viktoriar baten barruko hormigoizko molde horia da, Londresko ekialdean dagoen jatorrizko *etxe*aren -193 Grove Road– kokapenean erakutsia (kaleko etxe guztiak eraitsita zeuden). Erantzun mistoak izan zituen, eta, beraz, Turner saria irabazi zuen 1993an artista britainiar gazte onenari eta K Foundation Art Award saria artista britainiar txarrenari. Turner saria irabazi zuen lehen emakumea izan zen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1993an Turner Saria

## Iruditegia 

Fitxategi:2005-11-12 - London - Tate Modern - Rachel Whiteread - EMBANKMENT - Evil (4888449918).jpg|*Tate Modern*, London , 2005
Fitxategi:Rachel whitereadwien holocaust mahnmal wien judenplatz.jpg|Holokaustoko juduei eskainia
Fitxategi:Holocaust Mahnmal Vienna Sept 2006 003.jpg|Holocaust Mahnmal, Viena, 2006 
Fitxategi:"Angel of the South" press launch (2494798590).jpg|Hego aingeruak, 2006
Fitxategi:Rachel Whiteread, Tate Modern London April 2006 106.jpg|Tate Modern London 2006
Fitxategi:Inside out (3035545190).jpg|Barrutik, 2008
Fitxategi:Rachel Whiteread's new Façade at Whitechapel Art Gallery - geograph.org.uk - 2993491.jpg|Whitechapel Art Galleryn, 2012
Fitxategi:Rachel Whiteread's new Façade (detail) - geograph.org.uk - 2993498.jpg|*Fatxada berria, 2012*
Fitxategi:Houghton Hut.jpg|Houghton Hut, 2016
Fitxategi:GOC London Public Art 2 009 Chicken shed (32066456428).jpg|*Oilotegia*,  Tate Britain, Millbank, City of Westminster, Londres, 2017

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Luhring Augustine Webgunea
* Gagosian Webgunea