Palestinar brodatu

thumb|240x240px|Beit Dajaneko ezkon-soinekoa (1920)
Palestinako lurraldean egiten zen brodatu lan tradizionala da, gehienbat landa eremuetan erabiltzen zena. 1948ko okupazioaren ondorioz galera handia gertatu bazen ere, suspertu egin da eta gaur egun zabalduta dago Palestina osoan, errefuxiatu guneetan, lurralde okupatuetan eta diasporako palestinarren artean, identitate palestinarraren nolabaiteko ikur bihurtuta.

2021ean UNESCOren gizateriaren kultur ondare immaterialaren zerrendan sartu zen.

## Historia 
XIX.  mendean eta XX. mendearen hasieran, brodatua herrietako emakumeen eta beduinoen jantziak apaintzeko erabiltzen zen nagusiki: tunika, galtzak, jaka, kofia eta beloa. Jantzi horietako bakoitzak hainbat sinbolorekin apaintzen zen, adibidez, txoriak, zuhaitzak edo loreak. XX. mendearen erdialdea baino lehen, koloreek eta motiboek emakumearen jatorria adierazten zuten, zer herritakoa zen alegia, bai eta ezkondua, ezkongabea edo alarguna zen edo seme-alabarik zuen, batez ere jantzi nagusian (*thob*).

Brodatuaren tradizioaren une gorena otomandarren garaia izan zen. Emakumeek beraien legatua, arbasoak eta familia irudikatzeko josten zuten. Motiboak oinarrizko forma geometrikoetatik sortzen ziren, hala nola karratuak eta rosetoiak. Triangeluak kutun gisa erabiltzen ziren, “begizkoa” uxatzeko, Ekialde Hurbilean ohiko den bezala. Bularraldea toki bereziki ahula izanik, hura begizkotik, adur txarretik edo gaitzetatik babesteko hari-lan konplexuak jartzen ziren Palestinarren askoren bizimoduan haustura bat gertatu zen eta gizarteari nahiz kulturari eragin zien, baita, noski, jantzi eta brodatuaren arloari ere. Emakume askorentzat ezinezkoa bihurtu zen lehengo lanei heltzea, denbora edo diru faltagatik, edo materialak eskuratzeko ezintasunagatik. Eta halere, askok, errefuxiatuen esparruetan, bereziki Jordanian edo Libanon, jarraitu zuten brodatzen beren jatorriko herrien estiloan, nortasunari eusteko modu bat zelakoan, horrek nolabait bizirik mantentzen zituelakoan beren legatua eta herria. Denboraren poderioz, ordea, brodatuetan tokian tokiko bereizgarriak alde batera utzi eta palestinarren identitate komuna irudikatzen hasi ziren. Jantziak lehenagokoak bezalakoak ziren, baina askoz sinpleagoak estiloan eta apainketan. 1960an, satin beltzak edo oihal akrilikoek betiko liho edo kotoizkoak ordeztu zituzten, batez ere errefuxiatuen guneetan. Motibo europarragoak agertu ziren, eta 1980. urte aldera makinaz egindako brodatuak. Garai hartan brodatu palestinarraren nolabaiteko goraldia hasi zen, mendebaldean ezaguna egin zen eta balioa berreskuratu zuen. Emakume asko hasi ziren berriz hari-lanak egiten ez soilik jantzietan, bestelako objektuetan ere

## Motiboak 
thumb|200x200px|Betleemgo soineko baten aurrealdea (1930)
Motiboak dira brodatu palestinarraren bereizgarria.

Palestina bidaia eta erromesaldien xedeko lurraldea izan denez, etengabe jaso ditu kanpotik joandakoen eraginak, eta brodatua ez da salbuespena
thumb|186x186px|Altzifrearen motiboa palestinar jantzi batean
Gurutze-puntua ohikoagoa zen herrialdeko erdialdean, hegoaldean eta kostaldean. Barnealdean batez ere Betleem inguruan erabiltzen zen couché puntua, urre eta zilarrezko hariekin josiz. Palestina osoko emakumeek jotzen zuten Betleemera couche puntuarekin apaindutako oihal zatiak erostera, ondoren beren soinekoetan txertatzeko, gurutze-puntuko motiboak ekialdeko tapizetatik hartuko ziren beharbada, eta coucherekin brodatutako motiboak, berriz, apez kristauen jantzietatik edo Bizantzioko urrezko hari-lanetatik.

Beste puntu hauek ere erabili ohi ziren, nahasian: orla puntua, puntu leuna edo satin-puntua, itxura sendoa emateko betegarri gisa erabilia, *manajel* eta *sanabel* puntuak, bazterrak elkarrekin eusteko erabiliak, kate-puntua eta zutoin-puntua.

Palestinako hegoaldean eta Sinaiko basamortuan gurutze puntua zen zabalduena.

Azkenik, aplikazioekin egindako apainketak aipatu behar dira. *Heremezy* teknika erabiliz josten ziren zetazko edo tafetazko txatal triangeluarrak edo diamante itxurakoak, batik bat ezkon-soinekoetan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* El- Khalidi, Leila (1999) *The Art of Palestinian Embroidery*. Saqi Books London, 1999 
* Skinner, Margarita (2007) *Palestinian Embroidery Motives. A Treasury of Stitches 1850-1950*. Rimal. 
* Weir, Sheilagh (2006) *Embroidery from Palestine*. British Museum Press. 

## Kanpo estekak 
* Jantzi palestinarren artxiboa (Australia)
* Widad Kawarren bilduma
* Jantzien irudiak. Palestinian Heritage Foundation
* Jordan Nassarren lanak
* Tatreezandtea, Wafa Ghnaim-en proiektua