open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elsie Wilkins Sexton

**Elsie Wilkins Sexton,** sortzez, **Wing** (Truro, Kornualles, Ingalaterra, 1868ko apirilaren 27a - London, 1959ko otsailaren 18a) ingeles zoologo eta ilustratzaile biologikoa izan zen.

## Haurtzaroa eta hezkuntza 
Sexton Truro-n, Kornualles-en jaio zen 1868ko apirilaren 27an. Bere gurasoak uste zuten natur zientzia ez zela gai aproposa emakume gazte batentzat ezta eskolan ikasteko egokia ere. Bere geroak erakutsi zuen bere erreakzio bikaina holako heziketari. Truro-ko Arte Eskolan ikasi zuen. 1885ean, bera eta bere familia Plymouth-era joan ziren bizitzera. Handik gutxira, Louis Edwin Sexton, hortzetako zirujaua interes zientifikoa zuena ezagutu zuen eta berarekin ezkondu zen.

## Ibilbidea 
Louis Edgar J Allen doktorearen laguna zen, Itsas Biologia Elkarteko eta bere laborategiko zuzendaria.  1900ean Sexton Allen doktoreari ilustrazio zientifikoak ematen hasi zen, politxete zizareei eta beste ornogabe batzuei buruzko argitalpenetarako. Bere ilustrazioak 1902an argitaratu ziren lehen aldiz, Sexton-ek British Museum-en*Southern Cross-en*   [Hegoaldeko Gurutzearen] bidaian egindako bildumei buruzko txostenari 12 plaka eman zizkionean.

Sexton-ek hainbat anfipodo espezie deskribatu zituen, horien artean *Tryphosites alleni* eta *Gammarus chevreuxi*. *Sextonia* generoa bere omenez izendatu zen. Sexton-ek *Gammarus chevreuxi* espeziean begi gorridun mutazio bat aurkitu zuenean, esperimentu genetiko batzuk hasi zituen. Espezie honekin egindako lanak Julian Huxley-rekin lankidetza ere ekarri zuen 1920an.

## Heriotza 
Sexton-en alaba Mary A. F. Sexton 1951n hil zen, eta, beraz, 1957an Sexton Sussex-era joan zen bere seme F. B. W. Sexton koronelarekin egoteko. 1959ko otsailaren 18an hil zen Alfriston-en, Sussex, 90 urte zituela.

## Galeriak 

Fitxategi:Report_on_the_collections_of_natural_history_made_in_the_Antarctic_regions_during_the_voyage_of_the_"Southern_Cross."_(Plate_XXXII)_(8598039810).jpg|*Southern Cross* bidaiaren Antartika eskualdetan egindako British Museum-eko historia naturaleko bildumaren txostenean.  (Plate XXXII) (8598039810)
Fitxategi:Report_on_the_collections_of_natural_history_made_in_the_Antarctic_regions_during_the_voyage_of_the_"Southern_Cross."_(Plate_XXXIX)_(8596939003).jpg|*Southern Cross* bidaiaren Antartika eskualdetan egindako British Museum-eko historia naturaleko bildumaren txostenean.  (Plate XXXIX) (8596939003)

## Bibliografia hautatua 
*  
*  Bizkaiko golkoko ipar aldeko anfipodo batzuei buruzko notak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elsie Wilkins Sexton-en argazkia [2. erreferentzian]
* Elsie Wilkins Sexton-en ilustrazio zientifikoetako batzuk Flickr-en. https://www.flickr.com/search/?w=61021753@N02&q=Elsie%20Wilkins%20Sexton
Sylvia Mitchell

**Sylvia Mitchell** (1937ko urriaren 13a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neutrino detektagailu

thumb|MiniBooNE neutrino detektagailuaren barrualdea
**Neutrino-detektagailua** da neutrinoak aztertzeko diseinatuta dagoen fisikako aparatu bat. Neutrinoek materiaren beste partikula batzuekin modu ahulean elkarreragiten dutenez, neutrino-detektagailuak oso handiak izan behar dute neutrino kopuru esanguratsu bat detektatu ahal izateko. Neutrino-detektagailuak lur azpian eraiki ohi dira, detektagailua izpi kosmikoetatik eta hondoko beste erradiazioetatik isolatzeko. Neutrinoen astronomiaren alorra oraindik bere hastapenetan dago: 2018tik aurrera egiaztatutako estralurtar iturri bakarrak Eguzkia eta 1987A supernoba inguruko Magallanes Hodei Handian dira. Beste iturri posible bat (hiru desbideratze estandar) TXS 0506+056 blazarra da 3.700 milioi argi urtera. Neutrino behatokiek «astronomoei unibertsoa aztertzeko begi berriak emango dizkiete».

Hainbat detekzio-metodo erabili dira. Super Kamiokande foto-hodiez inguratutako ur-bolumen handi bat da, zeinak igorritako Txerenkoven erradiazioa zaintzen duen sartzen den neutrino bat uretan elektroi edo muoi bat sortzen duen. Sudburyko Neutrinoen Behatokia antzekoa zen, baina detektagailuzat ur astuna erabiltzen zuen euskarri gisa. Beste detektagailu batzuk kloro edo galio bolumen handiz osatuta daude, aldian-aldian argon edo germanio gehiegi ote dauden kontrolatzen direnak, hurrenez hurren, jatorrizko substantziarekin elkarreragina duten neutrinoek sortzen baitituzte. MINOSek foto-hodiek behatutako plastikozko distiragailu solido bat erabili zuen; Borexino-k ere foto-hodiek behatutako pseudokumeno-distiragailu likido bat erabiltzen du, eta NOνA detektagailuak olde-fotodiodoek behatutako distiragailu likido bat erabiltzen du.

Efektu termoakustikoaren bidez proposatutako neutrinoen detekzio akustikoa ANTARES, IceCube eta KM3NeT-en arteko kolaborazioek egindako ikerketa espezifikoen gaia da.

## Errereferentziak
## Kanpo estekak
Charlie Morris

**Charlie Morris** (1926ko ekainaren 7a - 2015eko ekainaren 4a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mike Moroney

**Mike Moroney** (1933ko abenduaren 6a - 2015eko martxoaren 15a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Craig Mottram

**Craig Mottram** (Frankston, 1980ko ekainaren 18a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Mullins

**Peter Mullins** (Sydney, 1926ko uztailaren 9a - Sydney, 2012ko apirilaren 14a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrew Murphy

**Andrew Murphy** (Melbourne, 1969ko abenduaren 18a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miles Murphy

**Miles Murphy** (Blacktown, 1967ko maiatzaren 19a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Łazienki parkea

**Łazienki errege parkea** (polonieraz, Park Łazienki Królewskie) Varsoviako (Polonia) parke publikorik handiena da. 80 ha inguruko eremua hartzen du. Jauregi multzo bat, aintzira bat eta lorategi botaniko bat ditu. Śródmieście barrutiaren hegoaldeko mugan dago, Ujazdosw etorbidean (Aleje Ujazdowskie), eta Poloniako hiriburuko «Errege bidea» (Trakt Królewski) delakoaren parte da.

Frédéric Chopin konpositorearen monumentua eta jauregi eta pabiloi interesgarri batzuk dituelako da ezaguna: Irlako jauregia, Belvedere jauregia, anfiteatroa, Etxe zuria eta Dianaren tenplua, besteak beste. Eraikin horietako gehienak museo bihurtu dituzte azken hamarkadetan.

## Historia
XVII. mendean sortu zuen Tylman van Gameren arkitektoak barroko estiloan, Stanisław Lubomirski mariskal handiarentzat. Łazienki (bainuak, polonieraz) izena hartu zuen garai hartan parkeko aintziraren uhartearen zegoen bainu-pabilioi sofistikatua zela eta.

## Erreferentziak
Paul Narracott

**Paul Narracott** (Florey, 1959ko urriaren 8a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ella Nelson

**Ella Nelson** (Sydney, 1994ko maiatzaren 10a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jack Newman

**Jack Newman** atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Norman

**Peter Norman** (Melbourne, 1942ko ekainaren 15a - Williamstown, 2006ko urriaren 3a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roy Norman

**Roy Norman** (1896ko irailaren 11 - 1980ko martxoaren 3a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Nowill

**Peter Nowill** (Brisbane, 1979ko ekainaren 15a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isaac Ntiamoah

**Isaac Ntiamoah** (Canberra, 1982ko urriaren 27a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bendere Oboya

**Bendere Oboya** (Gambela, 2000ko apirilaren 17a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kerry O'Brien

'''Kerry O'Brien''' (Port Augusta, 1946ko apirilaren 17a – 2025eko abenduaren 13a) atleta izan zen. Australia ordezkatu zuen 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arroz-soro

[200px|thumb|Arroza modu tradizionalean landatzen [Bangladesh|Bangladeshen.]]
[200px|thumb|Arroz-soroak [Inawashiro aintzira|Inawashiro aintziratik gertu, Japonia.]]
[thumb|Arroz soroa [Angkor|Angkorren, Kanbodian.]]
**Arroz-soroek** (Heg.) eta **irris-alorrek** (Ipar.) errizikultura egiten den soroak dira, hau da, arroz landaketa eta haren inguruan antolatutako bizimodua, zeinak kultura edo zibilizazio oso bat osatzen duen. Labore lur ureztatuak izan ohi dira, nahiz eta arroza lehor soroetan ere egin daitekeen, XX. mendeaz geroztik teknika hori ia ez da erabiltzen.

Labore-mota hori oso ohikoa da Asiako herrialdeetan tamaina izugarrian, Asia monzonikoaren ezaugarri den nekazaritza-paisaia definituz (nekazaritza irrigatu montzonikoa), non ia monolaborantza den, arazo ekonomikoak (nazioarteko merkatuaren uzta eta kotizazioekiko gehiegizko menpekotasunagatik) eta elikadura-arazoak (noizbehinkako goseteak eta, bereziki, beriberi izeneko abitaminosia) sortu dituena. Klima epelagoko beste leku batzuetan ere badago, hala nola Japoniako nekazaritza tradizionala, aurrekoa ez bezala ureztatua dena, naiz gaur egun atzeraka doan, baina estatuak babestua ingurumena eta bizimodu tradizionala mantentzeko, bere kulturarako funtsezkotzat jotzen baita (K.a. III. mendetik sortua —Yayoi Aroa—, eta denboran oso modu egonkorrean eratua Taikaren erreforman —jori sistema: partzela txikitan banatutako eremu laukizuzenak–).

Klima tropikaleko eskualde askotan ere badaude (Afrikan edo Amerikan), eta, hedadura txikiagoarekin, klima epeleko eremuetan ere bai, ureztatzearekin lotuta. Espainian, esaterako, arroz-soroak daude Guadalquivir Beherean, Valentziako Albuferan eta Ebroren deltan. Hezegune ekologiko horiek oso sentikorrak dira nekazaritza-makinen eta produktu fitosanitarioen erabilerarekiko, eta horrek babes-saiakerak eragin ditu, bai eta nekazaritza biologikoaren estatu-babesa ere.

Arrozak baliabide naturaletatik gertu eraiki ohi dira, hala nola, ibaietatik, zingiretatik edo, gutxiagotan, mendi-mazela malkartsuetan. Azken horiek eskuz eta eraikuntzarako material gehiago behar izaten dituzte.

Landaketek ur kantitate handiak behar dituzte ureztatzeko, eta, horrela, uzta hazteko funtsezko ura ematen dute. Bestalde, likidoak ere giro ona ematen du, belar txar espezie askoren hazkundea bertan behera utziz.

Asiar bufaloa da hezeguneetako bizitzarako egokitutako basoilar-animalia bakarra, eta, beraz, maiz erabiltzen dituzte arroz-soroetan, batez ere, prozesua mekanizatu ezin izan den edo mekanizatu nahi izan den Asiako herrixketan.

Arroz-laborantzak ondorio kaltegarriak ditu ingurumenean, metano kantitate handiak sortzen dituztelako. Munduko metanoaren ekoizpena urtean 50 eta 100 milioi tona artekoa izan dela kalkulatu da, arroz-soroen ondorioz.

## Historia 
Arkeologoek, oro har, onartzen dute hezeguneetako laborantza Antzinako Txinan sortu zela, nahiz eta gaur egun arroz-sororik zaharrenak Korean dauden. Aztarna arkeologiko batzuen arabera, zuritu gabeko arroza militarrentzat eta hildakoekin ehorzteko gorde zen neolito garaitik aurrera, Txinako Han dinastian.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Emma Southon

**Emma Southon** (Brighton, 1984) Antzinaroaren historialari, idazle eta *podcast* egile britainiarra da.

## Bizitza 
Birminghamgo Unibertsitatean egin zuen bere goi-mailako formakuntza. 2006an amaitu zituen Antzinaroaren Historiako ikasketak; ondoren, Antzinaro Berantiarreko masterra egin zuen 2008an; 2013an Antzinaroaren Historian doktoretza jaso zuen eta bere tesiaren bertsio bat argitaratu zuen 2017an *Marriage, Sex and Death. The Family and the Fall of the Roman West* *i*zenburupean. Ondoren, hainbat urte eman zituen Antzinaroko eta Erdi Aroko historia irakasten eta gero idazketa akademikoa ematen. Azkenik, mundu akademikoaren ordez, dibulgazioarena aukeratu zuen; harrezkero, hainbat liburu argitaratu ditu * eta History Is Sexy* *podcast*-a zuzentzen du Janina Matthewson egilearekin batera 2018tik.  *Blog* bat ere idazten du.

## Idazlanak 
**Monografiak:**

* *The development of the idealised christian female in the third century AD.* *Masterreko lana, University of Birmingham, 2008.*
* *Marriage, Sex and Death. The Family and the Fall of the Roman West. Amsterdam University Press, Amsterdam 2017,  (Dissertation)**.*
* *Agrippina: Empress, Exile, Hustler, Whore. A biography of the most extraordinary woman in the Roman world. Unbound, 2018, .*
* *A Fatal Thing Happened on the Way to the Forum. Murder in ancient Rome. Oneworld Publications, 2021, .*
* *A Rome of One’s Own: The Forgotten Women of the Roman Empire. ABRAMS PR, 2023, .*
* *A History of the Roman Empire in 21 Women. Oneworld Publications, 2024, .*
** *gaztelerara Marc Figuerasek itzulia La Historia de Roma en 21 mujeres, Pasado y presente, Bartzelona, 2024, .*
* *Agrippina: The Defiant Story of Rome’s First Empress. Unbound, 2024, .*

**Haurrentzako liburuak:**

* Greg Jenner (egilea) eta Rikin Parekh (ilustratzailea)rekin: *Totally Chaotic History: Roman Britain Gets Rowdy!*, Walker Books, 2024,  .

**Saiakerak:**

* *Sleeping together, buried together: Marriage in Gregory of Tours*.  Birminghameko unibertsitateko hitzaldi baten zatia, 2010.
* *Fatherhood in Late Antique Gaul*, In: Families in the Roman and Late Antique World 2, 2012
* *The Family in the Late Antique West*: An Historiographical Review. In: Approaches to the Byzantine Family, 2012
* *The Development of the Nurturing Mother: Third to Sixth Century*, In: STINT Current Research in the Greek and Roman Family forthcoming, 2013
* *Caligula and Drusilla in the Modern Imagination*. In: Eran Almagor, Lisa Maurice (Hrsg.): *The Reception of Ancient Virtues and Vices in Modern Popular Culture.* 2017, .
* *Why We Need a Women’s History of the Roman Empire*. In: Literary Hub, 2023.

## Errefentziak 
## Kanpo estekak
Meirekiko Sute Handia

thumb|247x247px|Meirekiko Sute Handiaren irudikapen bat, 1669.
**Meirekiko Sute Handia** (japonieraz: 明暦の大火, *Meireki no taika*), ***Furisode Sutea*** bezala ere ezaguna, 1652ko martxoaren 2an gertatu zen eta Edoren (egungo Tokio) % 60-70 suntsitu zuen, garai hartan *de facto* Japoniako hiriburua zena. Suteak hiru egun iraun zituen eta 100.000 pertsona baino gehiago hil zituela kalkulatzen da. 

## Kondaira 
Kondairaren arabera, sutea apaiz batek nahi gabe eragin zuen, ustez maldizio bat zuen *furisode* kimono bat erretzen ari zela. Kimono hori hiru neska gaztetxorena izan zen eta hiruak soinekoa jantzi ahal izan baino lehen hil ziren; horregatik uste zen kimonoak maldizioa zuela. Jantzia erretzen ari zela, haize-bolada handi batek sugarrak bizitu zituen, eta zurezko tenpluak su hartu zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bethanie Nail

**Bethanie Nail** (1956ko martxoaren 24a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cirkelbroen

**Cirkelbroen** Kopenhage hirian dagoen oinezkoentzako eta txirrindularientzako zubi bat da, Danimarkan. 

Kopenhageko kaiaren eremuan kokaturik dago eta Christianshavns kanala gurutzatuz Applebys Plads eta Christiansbro auzoak lotzen ditu.

## Historia 
Nordea Fundazioak hiriari egindako oparia izan zen

## Egitura 
Zubiak guzira 32 metrotako luzera du eta bost plataforma zirkularrek osatzen dute. Zirkulu bakoitzak altuera ezberdineko masta bana du eta altzairuzko 118 kablek eusten dituzte masta horiek. Garai batean Kopenhageko kaian ohikoak ziren belauntziak irudikatuz. Antzina ohiko esaera zen itsasontziak pilatuta zeudenean batetik bestera salto eginez ubidea gurutzatzea posible zela. Hortik etorri zitzaion inspirazioa. 

Plataforma zirkularrak Brasilgo guariuba zuhaitzaren (*Clarisia racemosa*) egurrez estalita daude.

## Iruditegia 

Irudi:Olafur Eliasson speaking on Cirkelbroen's inauguration day.jpg
Irudi:Cirkelbroen on inauguration day.jpg
Irudi:Cirkelbroen bridge, Indre By, Copenhagen, Denmark (PPL1-Corrected) julesvernex2.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Landa-soziologia

[thumb|300x300px|Mutiko bat traktore batekin, [Don Det, Laosen]]
**Landa-soziologia** landa-inguruneetako gizataldeez, talde horietan gertatzen diren gizarte-harremanez eta gizarte industrialek eragindako aldaketez arduratzen den azterketa-arlo soziologikoa da. Landa-soziologia tradizioz landa-eremuen gizarte-egituraren eta haien gatazken azterketarekin lotutako soziologiaren eta nekazaritza-zientzien eremua da. Hala ere, gaur egun, bere azterketa-eremuen barruan diziplina arteko gaiak sartzen dira, hala nola elikadura eta nekazaritza edo landa-eremu tradizionalen mugetatik gorako natura-baliabideak eskuratzea. XIX. mendearen amaieran sortu zen Estatu Batuetan.

Ikuspegi teorikoen barruan, diziplina honen iturriak sistematizatu zituen lehen lanetako bat Pitrim A. Sorokin soziologo erruso-estatubatuarrarena da — diziplina akademiko honen sortzailetzat jotzen dena — eta Carle Clark Zimmermanena, 1929an argitaratutako *Principles of Rural-Urban Sociology* izenekoa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2025eko Alemaniako hauteskunde federalak

**2025eko Alemaniako hauteskunde federalak** 2025eko otsailaren 23an egin ziren, Bundestageko 21. legegintzaldiko 630 kideak hautatzeko. Bigarren Mundu Gerratik Alemaniak izandako laugarren hauteskunde aurreratuak izan ziren, 1972, 1983 eta 2005ekoen ostean.

Hauteskundeak 2025eko irailaren 28an izan beharko lirateke, baina 2024ko Alemaniako gobernuaren krisiaren ondorioz semaforo koalizioa erori zenean deitu ziren. 

CDU/CSU koalizioak irabazi zituen hauteskundeak, nahiz eta euren historiako bigarren emaitzarik txarrena izan. AfD ultra-eskuindarrak bigarren postua eskuratu zuen, euren historiako emaitzarik onena. SPD alderdi sozialdemokrata hirugarren postura jaitsi zen, 1933tik lehen aldiz,  Alemaniako Inperioan 1887ko hauteskundetan lortutakoaren ostean.  Berdeek ere boto kopuruan jaitsiera izan zuten, baina Die Linke alderdiak gorakada izan zuen eta bosgarren postuan amaitu. FDP eta BSW alderdiek ez zuten %5eko boto kopurua lortu, eta ordezkaririk gabe geratu ziren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Minifundio

n. Irudian, sega-belardiak Kantabrian, ukuiluratutako behiak elikatzeko.]]
**Minifundio** ustiapen industriala zailtzen duen nekazaritza-finka oso txikia da. Lurzatiaren kontzeptuarekin (muga baten barruko nekazaritza-lursaila) edo nekazaritza-jabetzarenarekin (jabe berarenak diren lursail guztiak) baino gehiago, nekazaritzako ustiategiarenarekin lotzen da (kudeaketa-arduradun berak ustiatzen dituen lurzatiak, jabea izan ala ez). Kudeaketa egokia ahalbidetzeko ustiategi baten gutxieneko hedadura desberdina da lurraren kalitatearen, laborantzaren, lanaren, kapitalaren eta erabilitako tekniken eta dagoen espazio geografikoaren arabera. Espainian 10 hektareako kopurua erabili ohi da, eta zifra hori adierazgarria izan daiteke Iberiar goi-lautadan lehorreko zereal-ustiategi bat txikitzat jotzeko; baina ez litzateke txikia izango Valentziako Hortako alquería baterako, tamaina horrekin guztiz errentagarria baita (100 hektareatik gorako ustiategi bat latifundiotzat hartuko litzateke, eta gainerakoak batez besteko ustiategi bat izango lirateke). Munduko beste leku batzuetan edo beste iturri batzuetan, kopurua desberdina izan daiteke: Amerikan edo Australian, batez ere biztanle gutxiko eremuetan, nekazaritzarako eta abeltzaintza estentsiborako joera handiagoa dutenetan, 30 hektareako zifra erabil daiteke; Hego-ekialdeko Asian, nekazaritza intentsiboko tradizioarekin (hala nola populazio handiko eremuetan oso irrigatuta dagoen errizikultura), 2 hektareako zifra erabil daiteke.

Minifundio batek, definizioz, hain dimentsio txikia du, ezen nekazariak ezin baitu merkaturatua izateko adinako produkziorik lortu, ez eta diru-sarrera nahikorik lortu ere, autohornikuntzara eta biziraupeneko nekazaritzara behartuz. Harekin bat etorri ohi den arren, minifundioa ez da jabetza txikiaren kontzeptuaren sinonimoa, nekazaritza-ustiategi bat hainbat propietate txikiz osa baitaiteke tamaina nahikoa lortu arte. Are ohikoagoa da jabetza handi bat banakako nekazari askori ematea; izan ere, nekazari horien ustiategiak, kudeaketa eraginkorra egiteko tamaina nahikorik gabe, benetako minifundioak dira.

Minifundioa testamentugileak bere jabetza jaraunsleen artean zatitzen duen jaraunsletza-erregimenetan eratu daiteke, eta, horrela, lur-zati txikiagoak sortzen dira. Denboran zehar oinordetzan hartutako lursailaren segidako zatiketak muturreko kasuak ekar ditzake, non errentagarritasun oso txikiko zerrenda-paisaia nagusitzen den. Minifundioa, oro har, latifundioekin kontrastean agertzen da ekonomia tradizionaletan, teknologikoki atzeratuak eta kapital-inbertsio eskasarekin. Nekazari minifundistak biziraupen-mailatik oso gertu bizi dira, eta lur urria beren ondorengoen artean banatu behar dutenean, lursailen tamaina eskasaren arazoa areagotu egiten da. Hori ere posible ez denean (adibidez, oinordetza-ohiturek seme-alaba nagusiaren herentziaren batasuna babesten dutenean) eta presio demografiko handia gertatzen denean, landa-exodorako baldintza historikoak ematen dira; kontrako arrazoiengatik, beste ustiapen-egitura batzuekin ere gertatzen da hori, latifundismoarekin adibidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amina Benbouchta

**Amina Benbouchta** (Casablanca, 1963) Montrealen eta Parisen hezitako artista marokoarra da. Genero politikekin zerikusia duten gai sozialetan oinarritzen diren arte garaikideko lanengatik da ezaguna nazioartean. Bere ibilbidearen hasieran *Las Aligés* moda eta kultura aldizkaria zuzendu zuen. Marokon azaleratzen ari zen arteari laguntzeko sortutako Collectif 212 artista eta komisarioen taldeko kide ere izan zen.

## Ibilbidea 
Amina Benbouchta Casablancan jaio zen 1963an, eta Hassan II.a erregearen *berunezko urteetan* hazi zen. Estatuaren indarkeriagatik eta intolerantzia politikoagatik nabarmendu ziren. Garai horretan hasi zen Benbouchtaren karrera artistikoa 1986an, Montrealgo *McGill Unibertsitatean* graduatu ondoren, Antropologian eta Ekialde Ertaineko Ikasketetan espezializatu zen. 1988an eta hurrengo bi urteetan, arte eskolak eman zizkion Parisko *École des Beaux-Artes* delakoari. Bere lanak mundu osoko erakundeetan erakutsi dira, Kairoko Biurtekoan hasi (1993) eta Washington-eko Emakume Artisten Museo Nazionalera (1997) arte. Aldi berean, Marokoko arte garaikidea babesteagatik okupatutako komisario eta artista talde bat osatzen zuten *Collectif 212* sortu zuen.

1997an Rabateko *Hôpital des Enfant Maladies* izenekoan  osatu zuen bere lehen egoitza. 2004an, Marrakecheko *Mnebhi Jauregian* egin bigarren egonaldia. 2008an Déniako gazteluan osatu zuen bere hirugarren egoitza. Bere pintura, instalazio eta argazkien bidez, antropologiatik abiatzen da eguneroko objektuez, pertsonez eta haien ingurune kulturalaz hausnartzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2017ko Alemaniako hauteskunde federalak

**20217ko Alemaniako hauteskunde federalak** 2017ko irailaren 24an egin ziren, Alemaniakp 19. Bundestageko kideak aukeratzeko. Gutxienez Bundestageko 598 eserleku zeuden jokoan, baita gerora zehaztutako 111 eserleku ere Alemaniako hauteskunde sistemak zehaztu bezala.

Alemaniako Batasun Kristau-demokratak eta Bavariako Batasun Sozial-kristauak (CDU/CSU), Angela Merkel kantzilerra buru zuela, lortu zuten boto portzentajerik altuena, %33rekin, nahiz eta %8tik gorako jaitsiera izan zuen. Alemaniako Alderdi Sozialdemokratak (SPD) gerraosteko Alemaniatik lortu zuen emaitzarik txarrena, %21 eskuratu zuen. Alemaniarentzako Alternatiba (AfD), lehen Bundestagean ordezkaritzarik ez zuena, hirugarren alderdi bihurtu zen Bundestagean botoen %12,6rekin; Alderdi Demokratiko Askeak (FDP), berriz, botoen %10,7 lortu zituen eta Bundestagera itzuli zen 2013an eserleku guztiak galdu ostean. 1957tik lehen aldia da CDU/CSUren eskuin politikoan kokatutako alderdi batek Bundestagen eserlekuak lortzen dituela. Bundestagen ordezkaritza lortu zuten beste alderdiak Ezkerra eta 90 Aliantza/Berdeak izan ziren, bakoitzak botoen %9 inguru lortuta. Bundestagen, 709 kiderekin, 355 dira gehiengoa eta CDU/CSUk 246 eserleku lortu zituen (200 CDU eta 46 CSU), SPDk 153, AfDk 94, FDPk 80, Ezkerrak 69 eta Berdeek 67.

Bigarren aldiz jarraian, CDU/CSUk koalizio akordio bat lortu zuen SPDrekin koalizio handi bat osatzeko, gerra osteko Alemaniako historian laugarrena, eta Gobernu berriak 2018ko martxoaren 14an hartu zuen kargua. Akordioa CDU/CSUk Berdeekin eta FDPrekin Jamaika koalizio bat osatzeko saiakerak huts egin ondoren lortu zen, azken honek erretiratu egin baitzuen migrazio eta politika energetikoaren inguruan alderdien artean bateraezinak diren desberdintasunak argudiatuz. Hori izan zen, alde handiz, Alemaniako Errepublika Federalaren historiako gobernu-osaketarik luzeena, lehen aldia baitzen proposatutako koalizio-eraketaren negoziazio batek porrot egiten zuela eta beste koalizio batek ordezkatzen zuela.

## Kanpo estekak
Azido metilmaloniko

**Azido metilmalonikoa** konposatu organikoa da, CH3CH(COOH)2 formula duena, azido dikarboxilikoen familiakoa. Solido da. Narritagarria da.

Azido metilmalonikoa ezinbesteko bitartekoa da gantzen eta proteinen metabolismoan. Azido metilmalonikoaren metabolismoan gertatzen diren anomaliek aziduria metilmalonikoa eragiten dute. Halaber, azido metilmalonikoaren kontzentrazioaren igoerak adieraz dezake B12 bitaminaren gabezia.

## Sintesia 
Azido metilmalonikoa giza metabolismoaren ondorio izanik ere, badira moduak kimikoki sintetizatzeko, adibidez 2-metil-1,3-propanodiola potasio permanganato edo azido nitriko bidez oxidaturik.

## Erreferentziak
Zuzeneko ereintza

laborantza.]]
**Zuzeneko ereintza** aurrez lurra landu gabe egiten den ereintza da. Hezetasun eskasa eta lurzorua higatzeko arriskua dituzten lurretan egitea aholkatzen da. Golderik gabeko zero laborantzak lurzoruan infiltratzen den ur kantitatea handitzen du, materia organikoaren atxikipena eta lurzoruko mantenugaien kontserbazioa handitzen du. Nekazaritza-eskualde askotan lurzoruaren higadura saihesten du eta izurriteak eragiten dituzten organismoak prebenitzen ditu; izan ere, lurzoruaren oreka ekologikoari eusten zaio, gaixotasunak indargabetzen dituzten organismoak ere babesten direlako. Zuzeneko ereintzaren onura garrantzitsuena lurzoruaren ezaugarri fisiko, kimiko eta biologikoak babestea da, lurzoruek erresilientzia handiagoa har dezaten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2013ko Alemaniako hauteskunde federalak

**2013ko Alemaniako hauteskunde federalak** irailaren 22an egin ziren, 18. Bundestageko kideak aukeratzeko. Bundestageko 598 eserlekuak zeuden jokoan, gehi gerora zehaztutako soberako 33 eserlekuak. Angela Merkel kantzilerraren Alemaniako Batasun Kristau-demokrata/Bavariako Batasun Sozial-kristauak (CDU/CSU) 1990etik lortu zuen emaitzarik onena, botoen ia %42 eta eserlekuen ia %50 eskuratuta, gehiengo osotik bostera baino ez. Alderdi Demokratiko Askeak (FDP) ez zuen botoen %5eko atalasea lortu hauteskunde federal batzuetan izan zuen emaitzarik txarrenean, eta, ondorioz, Bundestageko eserlekuak kendu zizkioten lehen aldiz bere historian.

CDU/CSUko koalizio txikiko bazkidea den FDPk eserlekurik lortu ez zuenez eta Alemania 1998tik 2005era gobernatu zuen aliantza gorri-berdeak gehiengo baterako nahikoa eserleku ez zuenez, CDU/CSUrik gabe posible zen koalizio bakarra ezkerreko koalizio gobernu gorri-gorri-berdea zen. Merkelek beldurra sartu zuen, eta Alemaniako Alderdi Sozialdemokratak (SPD) zein 90 Aliantza/Berdeak baztertu egin zuten Ezkerrarekin gobernatzea. Azkenean, Merkelen alderdiak koalizio akordioa lortu zuen orduko oposizioko alderdi nagusiarekin, SPDrekin, koalizio handi bat osatzeko, Bigarren Mundu Gerraz geroztik herrialdearen historian hirugarrena. SPDko zuzendaritzak bere kide zabalenen berrespen bozketa burutu zuen akordioa behin betikoa izan aurretik. Koalizio handia 2017ko Alemaniako hauteskunde federalen ostean berritu zen, Jamaika koalizio baten negoziazioek porrot egin zutelako.

## Kanpo estekak
2009ko Alemaniako hauteskunde federalak

**2009ko Alemaniako hauteskunde federalak** irailaren 27an egin ziren, 17. Bundestageko kideak aukeratzeko. Batasun Kristau-demokratak (CDU), bere alderdi anaia bavariarrak, Batasun Sozial-kristauak (CSU), eta Alderdi Demokratiko Askeak (FDP) irabazi zituzten hauteskundeak, eta hiru alderdiek zentro-eskuineko gobernu berria osatu zuten, Angela Merkel kantziler zutela. CDU/CSUren boto kuota zertxobait jaitsi bazen ere, bere «koalizio bazkide desiratua» den FDP liberalaren irabaziek erruz konpentsatu zuten, bere historiako emaitzarik indartsuena lortu baitzuen.

Frank-Walter Steinmeier buru zuen Alderdi Sozialdemokratak (SPD), CDU eta CSUko bazkide ohiak, porrota onartu zuen 11 puntu portzentual baino gehiago galdu ondoren, Bigarren Mundu Gerraren amaieratik bere emaitzarik txarrena lortuz (2017an bakarrik murriztu zen). Parte-hartzea %70,8koa izan zen, 1949tik Alemaniako hauteskunde federal batzuetan izan den txikiena.

## Kanpo estekak
Azido dikarboxiliko

Kimika organikoan, **azido dikarboxilikoak** dira katea karbonatuan bi karboxilo funtzio-talde dituzten konposatuak. Hortaz, HOOC-R-COOH moduko formula dute non R normalean alkilo, alkenilo edo alkinilo taldeak diren. Azido karboxilikoen antzeko ezaugarri kimikoak dituzte.

Azido dikarboxiliko batzuk, hala nola azido metilmalonikoak, funtzio inportanteak dituzten zelulen metabolismoan.

Azido dikarboxilikoak industrian poliamidak eta poliesterrak bezalako polimeroen prestaketan erabiltzen dira. Industrian gehien erabiltzen den azido dikarboxilikoa azido adipikoa da, nylonaren ekoizpenean aitzindaria dena. Azido dikarboxilikoen beste adibide batzuk azido aspartikoa eta azido glutamikoa dira, giza gorputzeko bi aminoazido.

## Adibideak
Epicauta horaki

***Epicauta horaki*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Vietnamgo intsektua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epicauta maklini

***Epicauta maklini*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Thailandiako intsektua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epicauta tenebrosa

***Epicauta tenebrosa*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Ertamerika eta Ipar Amerikan aurkitzen da; beraz, Ameriketako Estatu Batuetako intsektua da baita ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Andoni Gromaz

'*Jon Andoni *Jonan* Gromaz Llaguno*' (Portugalete, Bizkaia, 2005eko ekainaren 26a) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia 
Puntaerdi lanetan aritzen da. Barakaldoren harrobian hezi zen txikitatik. 2024ko udan Eibarrek fitxatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
CDU/CSU

**CDU/CSU**, maiz **Union alderdiak** (), Alemaniako Batasun Kristau-Demokratak eta Bavariako Batasun Sozial Kristauak osatutako Alemaniako koalizio politiko bat da. Eskuin politikoko politika kristau demokrata eta kontserbadurismoa bultzatzen dute bi alderdiek. 

CSU Bavarian bakarrik aurkeztuko da hauteskundeetara; CDU, berriz, Alemaniako beste 15 estatuetan ari da. Hegoaldeko kezka partikularrak ere islatzen ditu CSUk, gehienbat landatarra eta katolikoa. Nahiz eta bi alderdi kristau-demokratak alderdi anai-arreba gisa deskribatu ohi diren, talde parlamentario komun bat partekatu dute, CDU/CSU Talde Parlamentarioa, Alemaniako Bundestagean () 1949an Alemaniako Errepublika Federala sortu zenetik. Alemaniako Hauteskunde Lege Federalaren arabera, oinarrizko helburu politiko berberak dituzten talde parlamentario bateko kideek ez dute elkarren artean lehiatu behar inongo estatu federaletan.

Ofizialki, alderdiek erabat independenteak izaten jarraitzen dute, beren zuzendaritza propioekin eta soilik erakunde bakar batzuk elkartuta gaika edo adin tarteen arabrera, eta horrek aliantza informala izatea eragiten du. Hala ere, praktikan, alderdietako batzordeek euren arteko erabakiak harmonizatzen dituzte eta bi alderdiak kantziler izateko hautagai komun baten atzean aurkezten dira, eta alderdi bateko burua beste alderdiaren konbentzioetara gonbidatu ohi dute.

Bi alderdiak Europako Alderdi Popularraren eta Nazioarteko Elkarte Demokrataren parte dira. Bi alderdiak ere Europako Alderdi Popularraren Taldeko kide dira Europako Parlamentuan. bi alderdiek gazte antolakunde berbera dute, Junge Union, ikasle talde berbera, Ikasle Kristau Demokraten Elkartea, eta *Mittelstand* elkarte berbera. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brian Oliver

**Brian Oliver** (Northam, 1930eko irailaren 26a - Perth, 2015eko urriaren 20a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Keith Ollerenshaw

**Keith Ollerenshaw** (Lakemba, 1928ko irailaren 28a - 2016ko martxoaren 13a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mark Ormrod

**Mark Ormrod** (Adelaide, 1982ko abenduaren 1a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jenny Orr

**Jenny Orr** (1953ko urtarrilaren 21a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Madeleine Pape

**Madeleine Pape** (Melbourne, 1984ko otsailaren 24a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
George Parker

**George Parker** (Leichhardt, 1897ko azaroaren 19a - Sydney, 1974ko ekainaren 18a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julian Paynter

**Julian Paynter** (1970eko uztailaren 15a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hamish Peacock

**Hamish Peacock** (Hobart, 1990eko urriaren 15a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nekazaritzako ustiategi

en.]]
**Nekazaritzako ustiategia** jabeak nekazaritzako produkziorako eta nagusiki merkaturako asmoekin enpresa moduan antolatuta dauzkan ondasunen multzoa da, beti ere familiaren ogibide nagusia hori baldin bada eta baldintza hauek betetzen baditu: titularrak nekazaritzako enpresa-jarduera izatea bere jarduera nagusi bezala, bere arrisku eta guzti; ustiapen horretako lanak zuzenean berak eta bere familiak egitea, soldatapeko laneskuaren laguntza inola ere pasatu gabe geratuz familiak urtean egiten duen lanorduen kopurutik gora. 

## Tamaina 
Nekazaritzako ustiategiak, tamainaren arabera, latifundioak izan daitezke, handiegiak edo minifundioak, txikiegiak badira; hala ere, lurraren kalitatearen eta kokapenaren arabera, 10 hektareatik beherako ustiategi bat guztiz bideragarria izan daiteke (adibidez, laranjondo bat Valentziako Hortan). Gehienetan hala izan ohi den arren, jabetza handia ez da beti latifundioarekin bat etortzen, ezta jabetza txikia minifundioarekin ere: jabetza handia nekazari txiki askori laborantzarako erabilera-lagapenetan zatituta egon daiteke, minifundioen tamainako zeharkako ustiategi askotan; jabetza txiki ugari, berriz, errentari bakar batek kudea ditzake, eta horien ustiapena benetako latifundioa izan daiteke. Hala ere, bi muturrak zaharkituta geratzen dira eta funtzionalak ez izateko joera dute. Gainera, ondorio ekonomiko, sozial eta politiko desberdinak dituzte (jabe absentista, kazikismoa, landa-atzerapena, landa-exodoa, nekazaritza-gatazkak). Desorekek, herrialde guztietan, nekazaritza-erreforma teknikoak (lursailen kontzentrazioa) eta politikoak (nekazaritza-erreforma deiturikoa bera, jabetzaren egituran aldaketak dakartzana, normalean prozesu iraultzaileei lotuta – adibidez, Mexikoko Iraultza–) eragin dituzte.

## Munduko nekazaritzako ustiategiak 
Munduan 525 milioi nekazaritzako ustiategi daude (12 biztanleko bat). Horietatik guztietatik 79 milioi ( % 15) bi hektarea baino gehiago dira. Gainerako 446 milioietatik 388 Asian daude eta 36 Afrikan. Ustiategi hain txikiak kudeatzeko aukera iraupeneko nekazaritzaren berezko autohornikuntza oso ezegonkorrera mugatzen da, eta oso zaila izaten da merkatuko nekazaritza edo nekazaritza teknifikatu batean sartzea (mekanizazioa, irrigazioa, produktu fitosanitarioak, haziak hautatzea, merkaturatzea, espezializazioa, laboreak eskaeraren arabera aldatzea, etab.); are gehiago, paradoxikoki, bateraezina izaten da nekazaritza ekologikoaren teknika berrienekin (laborantzarik gabeko nekazaritza, nekazaritza estentsiboa, lugorriak handitzea, laboreak elkartzea), nekazaritza tradizionalaren berezko teknikak berreskuratzean inspiratuta egon ohi diren arren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lawrie Peckham

**Lawrie Peckham** (Melbourne, 1944ko abenduaren 4a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bruce Peever

**Bruce Peever** (1931ko irailaren 4a - 1998ko maiatzaren 4a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nova Peris

**Nova Peris** (Darwin, 1971ko otsailaren 25a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Perry

**Les Perry** (Stawell, 1923ko urtarrilaren 29a - 2005eko irailaren 17a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lauren Poetschka

**Lauren Poetschka** (1974ko urriaren 22a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Renee Poetschka

**Renee Poetschka** (Dampier, 1971ko maiatzaren 1a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dave Power

**Dave Power** 9Maitland, 1928ko uztailaren 14a - Noosa Heads, 2014ko otsailaren 1a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michael Power

**Michael Power** (1976ko maiatzaren 9a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stephanie Price

**Stephanie Price** (Sydney, 1972ko uztailaren 17a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sean Quilty

**Sean Quilty** (1966ko maiatzaren 16a - 2022ko uztailaren 16a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bill Ramsay

**Bill Ramsay** (1928ko ekainaren 1a - 1988ko maiatzaren 30a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brendon Reading

**Brendon Reading** (Canberra, 1989ko urtarrilaren 26a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ian Reed

**Ian Reed** (Footscray, 1927ko uztailaren 13a - 2020ko abuztuaren 7a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Werner Reiterer

**Werner Reiterer** (Hohenems, 1968ko urtarrilaren 27a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charlene Rendina

**Charlene Rendina** (1947ko abenduaren 18a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lachlan Renshaw

**Lachlan Renshaw** (Sydney, 1987ko apirilaren 2a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moro erreflexua

thumbtime=6|thumb| Moro erreflexua, lau eguneko haur batean: 1) haurra zorutik altxatuz eta ondoren askatuz, erreflexua abiarazten da; 2) besoak luzatzen ditu; 3) besoak biltzen ditu; 4) negar egiten du (*guztira 10 segundo*).
thumb| Moro erreflexua lo egitean
**Moro erreflexua** erreflexu arkaiko bat da; haurdunaldiko 28. eta 32. asteen artean garatzen da, eta 3-6 hilabeterekin desagertzen da. Bat-bateko euskarri-galtzeari erantzuten dio, eta hiru fase ditu:

# Besoak luzatzea (adbukzioa).
# Besoak biltzea (adukzioa).
# Negarrez hastea (eskuarki).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Haur jaioberri
* Erreflexu arkaikoak

## Kanpo estekak
Erreflexu arkaikoak

**Erreflexu arkaikoak** —**erreflexu primitibo** edo **jaioberrien denbora-erreflexu** ere deituak— bizitzako lehen hilabeteetan biziraupena bermatzeko helburua duten erreflexuak dira. Nerbio-sistema zentrala garapen osoaren kontrolgunea (mugimendua, ikaskuntza eta pentsamendua) da.

Erreflexu arkaikoak sorkuntzan bertan hasten dira garatzen, eta sekuentzia erregular eta komun bat dute gizaki guztientzat. Garapen-estadioen sekuentzia erregular hori hazkunde-etapa bakoitzean gertatzen diren mugimendu-patroien bidez identifikatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Moro erreflexua
* Neonatologia
* Haur jaioberria

## Kanpo estekak
2009ko Milan-San Remo

**2009ko Milan-San Remo** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 100. edizioa izan zen. 2009ko martxoaren 21ean egin zuten Milan eta San Remo artean, 298 kilometroko ibilbidearekin. 

Garailea Mark Cavendish britainiarra izan zen, San Remoko helmugako esprintean Heinrich Haussler alemaniarrari eta Thor Hushovd norvegiarrari gailendu zitzaielarik. 

Lehenbiziko euskalduna Aitor Galdos izan zen, zazpigarren amaitu zelarik. 

## Taldeak 
## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2009ko Milan-San Remo - *Cyclingbase.com*
* Webgune ofiziala
Iratxe Etxebarria

**Iratxe Etxebarria** (Dima, Bizkaia, 1979) kazetaria, idazlea eta burnout prozesuetan espezializatutako entrenatzaile emozionala da. 

## Bizitza 
Kazetari izatea aukeratu zuen mundua ezagutzea eta gauzak kontatzea gustatu izan zaiolako beti. *Nire mundua zabala izan dadin, ikastea gogoko dut. Irakurtzea eta bidaiatzea ditut pasio. Horietan ikusi eta ikasitakoak konpartitzea misio.*
250px|thumb|Iñaki Guridi eta Iratxe Etxebarria Durangoko Hitz liburudendan liburua aurkezten
Horren ostean, EITBko Irratietako zuzendariorde bilakatu zen, ardura handiko postu bat zuen, *Burn out* sindromeak hartu eta krak egin zuen arte. Baja, botikak, psikoterapia eta psikiatraren laguntzarekin egin zuen bide luze bat eta bidaien, musikaren eta  liburuen laguntzez bilatu zuen sendabidea. *7.300 miligramo escitalopram* izenburua duen liburua idatzi zuen eta 2024ko buru osasunaren egunean aurkeztu zuen bere etxean, Euskadi Irratian.*Beharrari ez jako daukana baino garrantzia handiagorik emon behar.* Urteetan barruan gordetako hainbat korapilo askatzeko ariketa, Negu luze eta ilun baten kontaketa. Baina horrez gain, bizipoza eta ongizatea oinarri hartuta bizitzeko formulak jasotzen ditu.

* *300 miligramos de escitalopram (un antidepresivo).* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Lautik batek buruko nahasmenduren bat izango du bizitzan Anboto, 2025.02.24

* Elkarrizketa: Kanpora begira bizi gara, besteei ondo egin guran, norbera leher eginda egon arren  Berria, 2024.10.28

* Elkarrizketa: Para mi la escritura ha sido terapéutica para salir del túnel" Bideoa EITB, 2024.10.10
Friedrich Merz

**Joachim-Friedrich Martin Josef Merz** (Brilon, Ipar Renania-Westfalia, 1955eko azaroaren 11) Alemaniako politikari kontserbadorea da, 2022ko urtarriletik Kristau Demokratako Batasuneko (CDU) buruzagi izan zena eta CDU/CSU (Batasuna) talde parlamentarioa zuzendu zuena, baita 2022ko otsailetik Bundestageko oposizioko buru ere. 2024ko irailean, Batasuneko hautagai bihurtu zen Alemaniako hauteskunde federalen aurretik2025. 2025eko Alemaniako hauteskunde federaletan CDUk eserleku gehien lortu dituenez, Merz 2025eko maiatzaren 6an izendatu zuten Alemaniako kantziler.

## Kanpo estekak
1963ko Milan-San Remo

**1963ko Milan-San Remo** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 54. edizioa izan zen. 1963ko martxoaren 19an egin zuten Milan eta San Remo artean, 288 kilometroko ibilbidearekin. 

Garailea Joseph Groussard frantziarra izan zen, helmugan Rolf Wolfshohl alemaniarrari gailendu zitzaiolarik. 

Lehenbiziko euskalduna Luis Otaño izan zen, seigarren amaitu zelarik.

## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 1963ko Milan-San Remo
* Webgune ofiziala
Latifa Akherbach

**Latifa Akherbach** (amazigeraz: ⵍⴰⵟⵉⴼⴰ ⴰⵅⵔⴱⴰⵛ, arabieraz: لطيفة أخرباش - Tetuan, 1960) marokoar politikari eta kazetaria da. 2007 eta 2012 artean Kanpo Arazoetarako Estatu idazkaria izan zen Abbas El Fassiren kabinetean.   

Akherbachek 1981ean hasi zuen bere ibilbidea *Al Maghakasta* egunkarian eta *La Vie Eco* aldizkarian kazetari gisa. 1990eko hamarkadaren amaieran Rabateko Goi Mailako Kazetaritza Institutuko irakasle izan zen, eta 2003an Mohammed VI.a erregeak Informazio eta Komunikazioko Goi Institutuko (ISIC) zuzendari izendatu zuen, eta 2007an Marokoko Estatuko Irratigintza Elkarteko (SNRT) zuzendarikide nagusi.

Akherbachek emakumeen eskubideei buruzko bi liburu idatzi ditu frantsesez: "Femmes et médias" (Emakumeak eta komunikabideak) eta "Femmes et politique" (Emakumeak eta politika).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maurice Rich

**Maurice Rich** (1932ko urtarrilaren 20a - 2022ko urriaren 22a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Colin Ridgway

**Colin Ridgway** (Melbourne, 1937ko otsailaren 19a - University Park, 1993ko maiatzaren 13a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jeff Riseley

**Jeff Riseley** (Dandenong, 1986ko azaroaren 11) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kylie Risk

**Kylie Risk** (Hobart, 1973ko azaroaren 28a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petra Rivers

**Petra Rivers** (1952ko abenduaren 11) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Union socialiste des forces populaires (USFP)

**Union socialiste des forces populaires** **(USFP)** (arabieraz:  الاتحاد الاشتراكي للقوات الشعبية ''Al-Ittiḥād Al-Ištirākīy Lilqawāt Al-Ša'abīyah)* 

Herri Indarren Batasun Nazionaleko talde disidente batek osatu zuen, 1959an Istiqlaletik Alderditik banandu zen oposizioko alderdi sozialista.

2002ko Parlamenturako hauteskundeetan 325 eserlekuetatik 50 lortu zituen alderdiak, eta Marokoko Parlamentuan ordezkaritza handiena duen alderdia bihurtu zen. 2002tik 2007ra bitartean Alderdi Istiqlalarekin koalizio gobernua osatu zuen.

2007ko Parlamenturako hauteskundeetan, ordezkaritza murriztu zuen, 325 eserlekuetatik 38 lortuz, eta Parlamentuko bosgarren alderdia izatera pasa zen. *Abbas El Fassi'' lehen ministroak osatutako gobernuaren barruan sartu zuten USFP 2007ko urriaren 15ean.

## Hauteskundetako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Herri Indarren Batasun Sozialistaren webgune ofiziala
* USFP Oujda Angad orri ofiziala gehitzea  artxibatua
La Mamounia literatura saria

**La Mamounia literatura saria** () Marokoko frantsesezko literatura sustatzeko sortutako saria izan zen. 2010etik 2015era ematen zen, eta irabazleak 200.000 dirham jasotzen zituen (22.000 dolar inguru 2015ean).

Saria Marrakexeko La Mamounia hotelak eman zuen, eta urteroko sari banaketak ere antolatu zituen. Irabazlea idazle eta kritikari ezagunez osatutako epaimahai batek urtero hautatu zuen izendapen kopuru ezberdinen artean. 2011tik aurrera, Christine Orban idazle eta kritikari frantziarra epaimahaiburu izan zen.

Beste epaimahaikide batzuk Douglas Kennedy (AEB), Marie Laberge (Kanada), Alain Mabanckou (Kongoko Errepublika) idazleak izan ziren.

Arazo ekonomikoak zirela eta, 2015eko banaketa azkena izan zen, eta harrezkero sariak existitzeari utzi zion.
* 2011: Mohamed Leftah
* 2012: Mohamed Nedali
* 2013: Rachid O
* 2014: Réda Dalil
* 2015: Leïla Slimani

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neil Robbins

**Neil Robbins** (1929ko irailaren 8a - 2020ko abenduaren 6a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak