open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Holofernes

[eskuinera|thumb|[Artemisia Gentileschiren *Judith Holofernesen burua moztean*]]
**Holofernes** () Itun Zaharreko pertsonaia izan zen. Nabukodonosorren jenerala, Batulia setiatu eta Judithek hil zuena, Itun Zaharreko Judith-en Liburuaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ester (Biblia)

**Ester** () edo **Hadasa** () Itun Zaharreko pertsonaia izan zen. Edertasun handiko gazte judua, Benjaminen leinukoa. Persiako errege Asueroaren (tradizioaren arabera, Xerxes I.a) emaztea zen. Erregearen ministro Hamanek juduei erasotzeko agindua eman zuen, baina Esterrek eragotzi zuen sarraskia. Haman hiltzera kondenatua izan zen eta Esterren herrikideak aske geratu ziren.

## Izenaren jatorria eta esanahia 
Esterren Liburuaren arabera, hebrear jatorriko neska gazte honek *Hadassah* zuen izena, "mirto" esan nahi duena.

Erregearen harenean sartu zenean, Mardoqueoren gomendioz Ester izena erabiltzea erabaki zuen. Izen berri hau mediarrek mirtoari deitzeko modu batetik eratorria izan daiteke (izena adierazten duen hitzaren errotik oso gertu baitago, kurdueraz edo persieraz; eta mirtoak ere izar formako lore bat sortzen du). Beste aditu batzuek Istar jainkosaren izenetik eratorrarazten dute.

Ester izenaren esanahia antzinako persiar jatorriko *Sarta* terminotik eratorria dirudi, *izar*, *astro* esan nahi duena. Tradizio hebraikoko Targum batek dio bera zela "gaueko izarrik" ederrena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arkaitz Ruiz

**Arkaitz Ruiz De Miguel** (Iruñea 1989ko uztailaren 18a ) euskal herritar futbolaria da.

## Estatistikak 
*2015eko Maiatzak 7an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa Athleticen webgunean
Paris Adot

**Paris Adot Barandiaran** (Iruñea, Nafarroa Garaia 1990eko otsailaren 26a) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Alboko atzelari moduan aritzen da, eskuin edo ezkerrean. Bere anai gaztea Vania futbolean aritzen da ere. Lagunaken harrobian hezia, 2023ko udan Deporrek fitxatu uzen Lehen Federazioan jokatzeko. Talde galiziarrarekin Bigarren mailarako igoera lortu zuen urte horretan. Hurrengo denboraldian Algecirasek fitxatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Peña Sport Futbol Kluba 2015-2016

* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.

### Neguko merkatua 2016 
### Udako merkatua 2015 
## Kanpo estekak
Julen Elgorriaga

**Julen Elgorriaga Goienetxe** (Hondarribia, Gipuzkoa, ) politikaria da. Alderdi Sozialistaren kidea, Gipuzkoako Aurrezki Kutxan lan egin zuen, harik eta Gipuzkoako gobernadore zibil izendatu zuten arte. ETAren aurka Espainiako Gobernuak egindako gerra zikinean esku hartu zuen. Lasa eta Zabalaren hilketan inplikazioa izateagatik, espetxe zigorra jasan zuen.

1987an, Espainiako Gobernuaren Euskal Autonomia Erkidegoko ordezkari hautatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sergio Pelegrín

**Sergio Pelegrín** (Bartzelona, Katalunia,1979ko apirilaren 18a) Alavesen jokatzen du zentral moduan eta bere lehen taldea Mallorca B izan zen. 2015ean Alavesekin firmatu zuen Elxekin kontratua amaitu ondoren.

## Kanpo estekak
Leioa Kirol Elkartea 2015-2016

Entrenatzailea:  Igor Gordobil (2015-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
#### Bajak 
### Neguko Merkatua 2015/16 
### Fitxaketa merkatua 2015/16 
## Kanpo estekak
San Frantzisko komentua (Arrasate)

**San Frantzisko komentua** Gipuzkoako Debagoiena eskualdeko Arrasate udalerrian dagoen frantziskotarren komentu eta eliza bat da. Arrasateko Alde Zaharrean dago.

1964ean Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua izan zen.

Fitxategi:Mondragon - Iglesia de San Francisco 23.jpg|Armarria.
Fitxategi:Mondragon - Iglesia de San Francisco 16.jpg|Erretaula.
Fitxategi:Mondragon - Iglesia de San Francisco 22.jpg|Barnealdea.
Fitxategi:Mondragon - Iglesia de San Francisco 21.jpg|Korua.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak 
* Areizaga jauregia. Urolagaraia.com
Francisco Javier Ansuátegui

**Francisco Javier Ansuátegui Gárate** (Elgoibar, ) gipuzkoar politikaria da.

Zentro Demokratikoaren Batasunaren kidea, Araba, Kordoba eta Nafarroa Garaiko gobernadore zibila izan zen. Karguan zegoela, ETAren erasoa jasan zuen. 1996an José María Aznarrek gobernuaren ordezkari izendatu zuen, hasieran Nafarroan eta gero Madrilen.

## Erreferentziak
Luis Roldán

**Luis Roldán Ibáñez** (Zaragoza,  – *ibidem*, 2022ko martxoaren 24a) espainiar politikaria izan zen.

Espainiako Langileen Alderdi Sozialistaren kidea, Nafarroako gobernuaren ordezkari izendatu zuten 1982an. 1986an goardia zibilaren zuzendari bihurtu zen. 1993an *Diario 16* egunkariak salatua, Espainiatik ihes egin zuen. 1995ean atxilotua, hiru urte georago Ogasun Publikoaren aurkako zenbait delitugatik kondenatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entamoeba histolytica

***Entamoeba histolytica*** Entamoeba generoko protozoo parasitoa da, gizakiarengan disenteria eta amebiasi sor daitekeena. Gizakia da, hain zuzen ere, ameba horren ostalari bakarra.

*Entamoeba histolytica* mikrobio anaerobioa da. Bere bizi-zikloan bi egoeretan egon daiteke: trofozoitoa (zelula aktiboa, elikatu eta erdibiditzearen bidez zatitzen dena) eta kistea (erresistentzia handiko zelula, latentzia-forma bat dena). Trofozoitoak 10-60 mikrako diametroa duten zelula mugikorrak dira, nukleo bakarra dutenak. Kistea, aldiz,10-20 mikrako esfera da eta -heldua denean- lau nukleo ditu .

Protozoo honen kisteak dira infektatzen dutenak. Irensten direnean, kisteak heste lodira iristen dira (kolonera). Hori da, hain zuzen ere, Entamoeba histolyticaren ohiko habitata.

## Patogenia 
thumb|450px|*Entamoeba histolytica*ren bizi-zikloa
Infektatutako gizabanakoek gorozkiekin protozoo patogenoaren kisteak kanporatzen dituzte. Higiene baldintza kaskarrak dituzten herrialdeetan (edateko uren arazketa ongi egiten ez dutenak, hondakin-uren tratamendua burutzen ez dutenak, etab.) jendea gorozki-aho bidetik kutsatzen da eta amebiasia harrapatzen du: kutsadura fekala duten ur edo janariak hartzean, alegia.

Kisteak urdailera iristen dira eta bertako azidotasunari aurre egiten diote. Kolonera heltzean, trofozoito bihurtzen dira. Azken hauek heste lodiaren mukosari atxikitzen diote eta azkar ugaltzen dira.

*Entamoeba histolytica*ren infekzio batzuk asintomatikoak dira, ez dute gaixotasunik sortzen, protozoo horren anduiak birulentzia gutxikoak direlako. Andui birulentoek, aldiz, disenteria izeneko gaitza eragiten dute: hesteak ultzerak sortzen dituzte eta -ultzeren ondorioz- beherako bortitzak eta hesteetako karranpa larriak. Beherako jariakinek odola eta mukia dute. Sukarra ere disenteriaren ohiko sintoma bat da.

Ondo tratatu ezean, ameba-disenteriak konplikazio larriak ekar ditzake: trofozoitoak gibelera, biriketara edo burmuinera hedatu ahal dira odolaren bidez. Gibelean, esaterako, abzesuak sortzen dituzte, organoari kalte eginez.

Ur eta janari kutsatuen bidez ez ezik, ameba-disenteria ere harreman sexualen bidez harrapa daiteke (uzki-aho bidetik harremanak izaten dituztenen artean).

## Epidemiologia 
Entamoeba patogenoak Afrika, Asia tropikala eta Hego Amerikako populazioa erasotzen ditu batik bat. Bertan, herritarrek %20 inguru protozooaren eramailea da . Europan eta AEBetan, berriz, herritarren % 2k baino gutxiagok besterik ez du eramaten protozooa.

## Diagnostikoa eta tratamendua 
Disenteriaren diagnostikoa gaixoaren gorozkiak aztertzen egin ohi da, mikroskopioan protozooaren trofozoitoak ikustean.

Bizkarroiaren aurkako antigorputzen bilaketak, edo bizkarroiaren ADNa hautemateak (PCRen bidez) gaitzaren diagnostikoan ere laguntzen dute.

Tratamenduari dagokionez, metronidazol, iodokinol eta diloxanida furoatoa dira gehien erabiltzen diren botikak.
## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Vicente Ripa

**Vicente Ripa González** (Miranda Arga, ) nafar politikari eta irakaslea da.

Kantabrian eta Nafarroan institutu-zuzendaria izendatua, 2004ko hauteskunde orokorretan diputatu hautatu zuten Espainiako Langileen Alderdi Sozialistaren zerrendetan. Ez zuen asko iraun, laster gobernuaren ordezkari izendatu zutelako.

## Erreferentziak
Carmen Alba

**Carmen Alba Orduna** (Iruñea, ) iruindar abokatu eta politikaria da.

ETAk zauritutako Antonio Alba Rojas koronelaren alaba da. Nafarroako Unibertsitatean zuzendaritza ikasi ondoren, UPNri esker bitan izan da zinegotzia jaioterriko udaletxean (1991-1995 eta 1998-2003). Nafarroako Alderdi Popularra birsortu zutenean, honen alde egin zuen eta gobernuaren ordezkari izendatu zuten Nafarroan.

## Erreferentziak
Apuaniar

thumb|Apuaniar Alpeen kokapena
**Apuaniar** () Liguriako mendebaldean bizi zen herria izan zen. Apuaniar Alpeei izena eman zieten. K.a. 187an Kaio Flaminio kontsulak eskualdea menderatu arren, hurrengo urteetan matxinatu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Turmodigo

**Turmodigo** (; ) Hispanian, egungo erdialdeko Burgosko probintzian eta ekialdeko Palentziako probintzian, bizi zen herria izan zen.

Zelta hauek bakzeokin batera menderatuak izan ziren Sertorioren gerraren garaian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kamenz

**Kamenz** (), sorbieraz: *Kamjenc*) Alemaniako ekialdean dagoen Saxonia estatuko udalerria da. Dresdendik 40&nbsp;km ipar-ekialdera eta Bautzendik 30&nbsp;km ipar-mendebaldera dago. 53,15&nbsp;km²ko eremua du eta 2013an 15.301 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Demografia 
## Kanpo estekak
Bautzen

**Bautzen** (, ) Alemaniako ekialdean dagoen Saxonia estatuko udalerria, eta izen bereko barrutiko hiriburua da. Spree ibaiaren ertzean dago. 66,62&nbsp;km²ko eremua du eta 2013an 39.607 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Demografia 
## Kanpo estekak
Saxoniako Dukerria

**Saxoniako Dukerria** (behe-alemanez: *Hartogdom Sassen*, ) iparraldeko Alemaniako zatirik handiena hartzen zuen Erdi Aroko dukerria izan zen. Gaur egungo Saxonia Beherea, Ipar Renania-Westfalia, Schleswig-Holstein, Saxonia-Anhalt estatuak eta Saxoniako parte bat hartzen zituen.

## Historia 
K. o. 200. urte aldera kokatu ziren saxoiak egungo Alemaniako ipar-mendebaldean. V. mendean mendebal aldera zabaldu ziren, eta haietako asko Britainiar uharteetara igaro ziren.

VIII. mendearen bukaeran, Karlomagno errege frankoa nagusitu zen haien lurraldeaz, eta urte haietan hasi ziren saxoniarrak kristautzen. 843. urtean, Ekialdeko Frantziaren, edo Germaniako erreinuaren, barnean geratu zen Saxoniako dukerria.

962. urtean Germaniako enperadore egin zuten Oton Handia, Henrike Saxoniako dukearen semea. 1024 arte Germaniako erregeak eman zituen Saxoniako dinastia sortu zuen Henrike Saxoniakoak; germaniarrak ekialdeko lur eslaviarretara zabaldu ziren garai hartan.

961-1106 bitartean Billung familiaren esku egon zen duke titulua. 1142an Welf etxearen eskuetara igaro zen, eta 1180an Frederiko I.a Bizargorrik dukerria hautsi eta bi lurraldek hartu zuten aurrerantzean Saxonia izena: Saxonia-Lauenburgek, Holsteinen hego-ekialdean, eta Saxonia-Wittenbergek, Elba ibaiaren erdialdeko arroatik ekialdera. XIII. mendean hautesle titulua eman zioten Saxoniako dukeari eta 1296. urtean betiko bereizi ziren Lauenburg eta Wittenberg etxeak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gobernuaren Ordezkaritza (Espainia)

[thumb|200px|Gobernuaren Ordezkaritza [Valentzian.]]
**Gobernuaren Ordezkaritza** Espainiako Ogasun eta Funtzio Publikoko Ministerioaren zuzendaritzapean dagoen organoa da. Gobernuaren ordezkari batek zuzendua, Espainiako Gobernua ordezkatzen dute dagokien autonomia erkidegoan. Antzina Gobernadore Zibilek antzeko eginkizuna zuten.

Espainiako 1978ko konstituzioaren 154. artikuluak sortu eta xedatu zuen:

## Gobernuaren ordezkariak 
Hona hemen egungo gobernuaren ordezkariak. Parentesi artean, egoitza.

* Andaluzia *(Sevilla)*: Antonio Sanz Cabello
* Aragoi *(Zaragoza)*: Gustavo Alcalde Sánchez
* Asturias *(Oviedo)*: Gabino de Lorenzo Ferrera
* Balearrak *(Palma Mallorcakoa)*: Maria Salom Coll
* Kanariak *(Las Palmas Kanaria Handikoa)*: Mercedes Roldós
* Kantabria *(Santander)*: Samuel Ruiz Fuertes
* Gaztela-Mantxa *(Toledo)*: Jose Julián Gregorio
* Gaztela eta Leon *(Valladolid)*: María José Salgueiro
* Katalunia *(Bartzelona)*: Enric Millo
* Ceuta: Nicolás Fernández Cucurull
* Extremadura *(Badajoz)*: Cristina Herrera Santa-Cecilia
* Galizia *(Coruña)*: Santiago Villanueva
* Madrilgo Erkidegoa *(Madril)*: Concepción Dancausa Treviño
* Melilla: Abdelmalik El Barkani Abdelkader
* Murtziako Eskualdea *(Murtzia)*: Antonio Sánchez-Solís
* Nafarroako Foru Erkidegoa *(Iruñea)*: Carmen Alba Orduna
* Errioxa *(Logroño)*: Alberto Bretón Rodríguez
* Valentziako Erkidegoa *(Valentzia)*: Juan Carlos Moragues Ferrer
* Euskal Autonomia Erkidegoa *(Gasteiz)*: Denis Itxaso

## Kanpo estekak
Ramiro González

**Ramiro González Vicente** (Burgos, Espainia, 1962ko apirilaren 20a) politikaria da, Euzko Alderdi Jeltzalekoa. Sortzez Burgoskoa, Gasteizen (Araba) bizi izan da lau urte zituenetik. Arabako ahaldun nagusia da 2015az geroztik.

## Bizitza 
Burgosen jaioa, lau urte zituela bere familiarekin Gasteizera (Araba) aldatu zen. Zuzenbide Zibilean eta Merkataritzako Zuzenbidean lizentziatu zen EHUn eta abokatu gisa jarduten du. Ezkonduta dago eta bi alaba ditu.

2002. urtean Euzko Alderdi Jeltzalean afiliatu zen, eta 2007. urteaz geroztik Arabako Batzar Nagusietako prokuradorea da. Xabier Agirre alderdikidea Arabako ahaldun nagusi izan zen legegintzaldian, González EAJko bozeramaile-ondokoa izan zen Batzar Nagusietan. 2011n, EAJk Arabako Foru Aldundia Alderdi Popularraren alde galdu zuenean, Ramiro González talde jeltzaleko bozeramaile izendatu zuten, Xabier Agirre ordezkatuta.

2015eko hauteskundeetarako, Gasteizko barrutiko zerrenda-burua izan zen González. Bigarren indarra izan zen arren, EAJ prokuradore gehien lortu zituen alderdia izan zen; eta ondoren, 2015eko ekainaren 30ean, EAJren eta PSE-EEren 18 botoei esker, Ramiro González Arabako ahaldun nagusi izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ramiro Gonzálezen bloga.
Nauta Sanxenxo Bandera

**Nauta Sanxenxo Bandera** Sanxenxo (Pontevedra) herrian jokaturiko estropada izan zen. *Nauta Sanxenxo* elkarteak antolatu zuen. 2012an izan zuen lehen ekitaldia Galiziako Ligan eta 2013an TKE Ligan.

## TKE Liga 
## Galiziako Liga 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa (TKE Liga)
* Traineras.es webguneko informazioa (Galiziako Liga)
Kamnik-Savinjako Alpeak

**Kamnik-Savinjako Alpeak** () Alpeetako mendikatea da, Eslovenian kokaturik dagoena, iparraldeko muturra Austrian sartzen bada ere.

## Geografia 
Mendebaldeko zatiak *Kamnik* izena du, Kamnik hiriak ematen diona eta ekialdekoak *Savinja*, Savinja ibaiak mugatzen baitu. Historikoki Austria Inperioko hiru konderriren arteko muga izan da, Karintia, Estiria eta Karniola. Mendebaldeko muturra Karavanke mendilerroraino iristen da.

Gaur egun glaziar txiki bat badago Skuta mendian.

## Mendirik altuenak 
## Iruditegia 

Irudi:Grintovec.jpg|Grintovec.
Irudi:Kochna Jenkova planina.jpg|Jezerska Kočna.
Irudi:Skuta.JPG|Skuta.
Irudi:Koroška Rinka.JPG|Koroška Rinka.
Irudi:Planjava.jpg|Planjava.
Irudi:Ojstrica Raduha.jpg|Ojstrica.
Irudi:Brana Kalshki greben.jpg|Brana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gobernuaren Ordezkaritza Nafarroan

**Gobernuaren Ordezkaritza Nafarroan** Nafarroako Iruñeko Bigarren Zabalgunean Espainiako Gobernuakitza duen ordezkaritza da. Merindadeen plazan dago.

## Historia 
1982tik aurrera gobernuaren ordezkariak bertan lan egiten du. Aurrez, eta 1945 eraikina amaitu zutenetik aurrera, gobernadore zibilaren egoitza izan zen.

Javier Fernández Golfínek 1934an eraikinaren lehenengo proiektua egin zuen. Gerra Zibilean Serapio Espartzak ordezkatu zuen eta 1937an Victor Eusak. Gerra ostean, Jose Altzugaraik eraikitze-lanak amaitu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bendo

[thumb|230px|1931ko ezkontza bendoa, [Spreewald]]
**Bendo** edo **wendo** (, antzinako eskandinavieraz: *Vindr*, , , , ) Germaniako ipar eta ekialdean bizi zen eslaviar herri bateko kideez esaten da. Ez zen herri homogeneo bat baizik eta zenbait herri edo tribu.

Erdi Aroan, normalean Germaniako Erromatar Inperio Santuaren barnean bizi ziren mendebaldeko eslaviarrak deitzeko erabiltzen zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bigerrioi

**Bigerrioi** () egungo Bigorran bizi ziren akitaniar herria izan zen. Hirigune nagusia *Castrum Bigorra* (Saint-Lézer) zuten, gero *Civitas Turba* edo *Tarba* (Tarbe) hiriak ordezkatua. Julio Zesarren *De Bello Gallico*ren arabera, Publio Lizinio Krasok menderatutako Galia Akitaniako herrietako bat izan zen (III. liburua, 27.1).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Novenpopulania

## Kanpo estekak
Škrlatica mendia

**Škrlatica** bere 2.740 metrotako altuerarekin Esloveniako bigarren mendi garaiena da, eta Juliotar Alpeetako hirugarrena. Triglav menditik nahiko gertu dago.

## Izena 
Eslovenierazko *škrlat* ("gorria") hitzetik dator, ilunabarrean iparraldeko aurpegiak kolore gorri bizia hartzen baitu. Historikoki **Suhi plaz** izena ere eman zaio, "elurjauzi lehorra")

## Historia 
Eskalatzeko zaila izatearen fama du, izan ere lehenengo igoera 1880an izan zen, Triglav bera baino mende bat beranduago. Julius Kugy mendizale austriar-italiarrak ho zuen Andrej Komac gidaria eta Matija Kravanja ehiztariarekin.

## Iruditegia 

Irudi:Kocha na Golici Julijci.jpg
Irudi:Kranjska Gora Podkoren Špik Škrlatica 17082013 764.jpg
Irudi:Skupina Škrlatice (4953646921).jpg
Irudi:Škrlatica.jpg

## Ikus, gainera 
* Juliotar Alpeak
* Triglav Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Mangart mendia

**Mangart** bere 2.679 metrotako altuerarekin Esloveniako hirugarren mendi garaiena da, eta Juliotar Alpeetako laugarrena. Triglav menditik nahiko gertu dago.

1794an Franz von Hohenwart naturalistak igo zuen lehen aldiz. Mangart pasabidea (*Mangartsko sedlo*) Esloveniako errepide garaiena da, 2.072 metrotako altuerara iristen baita.

Aterpea, *Koča na Mangrtu*, 1.968 metrotako altueran dago

## Iruditegia 

Irudi:Мангарт (4457514047).jpg|Mangart.
Irudi:Mangart e Jalovec (2).jpg|Mangart eta Jalovec mendia.
Irudi:Mangart - peak.jpg|Tontorra.
Irudi:Kocha na Mangrtskem sedlu Mangrt.jpg|Aterpea.

## Ikus, gainera 
* Juliotar Alpeak
* Triglav Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Brakariar

**Brakariar** () Iberiar penintsularen mendebaldean, Tamega eta Cávado ibai arroen artean, Burdin Arotik aurrera bizi zen herria izan zen. Zesar Augustok hala aginduta, K.a. 16an bere lurraldean Bracara Augusta izeneko hiria (egungo Braga izango zena) eraiki zuten.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errenteriako udaletxea

**Errenteriako udaletxea** edota **Oreretako udaletxea** Gipuzkoako Errenteria udalerriko udalaren egoitza da.

## Kokapena 
Erdialdean dago, Herriko Udal Plazan eta Andre Mariaren Jasokundearen elizaren parean. 1964ean Gipuzkoako Kultura Ondasuna izendatua izan zen.

## Bilakaera historikoa 
Udalbatzak udaletxea eraiki baino lehen Elizako koruan egiten ziren eta 1552. urtean udaletxe baten beharra adierazi zuten udaleko kideek. 1603.enean eraikuntza esleitu zen arte itxaron behar izan zuten eta 1605. urtean Miguel de Aramburu arkitekto eta fraile zenaren planoen bidez gauzatu zen.
Udalaren pobrezia zela eta lanak gari eta haritzetan ordaintzera iritsi ziren eta honi, azken orduan gehitu zituzten apaindura eta eraikuntzaren trazaren aldaketak gehitu zitzaizkion. 1607an Probintziako Batzar Nagusiak Gipuzkoako udaletxerik galantenetako honetan ospatu ziren.
1639ean frantzes gudalosteak hiribildua erre zuenean, herria hain txikitua zenez Errenteria beste kokaleku batean berreraikitzea proposatu zen Basanoagako barrutian. Erregeak proiektua onartu arren eta 1643an planoak eginak izan arren, proiektua bertan behera geratu zen Donostiako hiriak, Pasaian zituen eskubideak arriskuan ikusita, kontra egin bait zuen. Gauzak honela, Errenteria berreraikitzera ekin zioten, 1666an Udaletxearen eraberritzea amaituz.

## Ezaugarriak 
Oinplano laukia du eta hareharrizko hormak. Behekoa eta bi solairu jatorriz eta XX. mendean gehitu zen, besteak baino txikiagoa atezainaren bizileku izan zedin, hirugarren oin bat.
Beheko solairuan arkupea du, erdi puntuko arkuekin, herritaren bilerak, umeen jolasak eta adinekoen deskantsurako egokiak. Solairu bakoitzean lau bao, arkuekin lerro eginez, lehenengoan balkoi luzea izanik Udalak herritarrei hitzegiteko eta herriko ospakizunak ikusteko aproposa.

Herriaren armarria bi lekuetan dago ikusgai, etxeaurrean lehenengo solairuan erdiratua eta Kapitaineneko etxeaurrean. Eguzki erlojua etxeaurreko ezkerraldean dago eta, bigarrenean, Andra Mariaren kaleko 2 (Txolua), 4 (Orkolagaenea) eta Herriko enparantzako 2. orubeak erabili ziren, azken hau Andra Mariako 2. orubera jadanik lotua zena. Bertan XVI. mendeko eraikinak zeuden, hiribildua handitu zenekoak
.

Eraikuntza berriak Udaletxe zaharra eta hedapen berria lotzen dituen argi-patio handi baten inguruan egin zen. Aintzinako Udaletxearen hormak garbitu eta osagai nabarmenak berreskuratu ziren. Bi eraikuntzen lotura gaur egungo eta aintzinako elementuen batzea lortzen du.

## Argazki galeria 

Irudi:Rentería - Ayuntamiento 1.JPG|Errenteriako udaletxea.
Irudi:Rentería - Ayuntamiento 2.JPG|Armarria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Errenteriako Udalaren webgunea
Brigantiar

**Brigantiar** ( eta latinez, *Brigantes*) iparraldeko Ingalaterran, egungo Yorkshire inguruan, Burdin Arotik aurrera bizi zen herria edo tribuen konfederazioa izan zen. Bere lurraldea **Brigantia** zuen izena, hiriburua Isurium Brigantum (Aldborough) zuena. Eboracum (York), Rigodunum (Castleshaw) eta Olicana (Elslack) hiriak ere bereak izan ziren.

Berez, Brigantia izenak hiru kontzeptu ezberdin adieraz ditzake: Brigantia jainkosa, herri bat eta federazio tribal bat. Erromatarren garaian, konfederazioaren lurralde osoa Britannia Secunda erromatar probintzia bihurtuko zen, Parisii-en lurraldea izan ezik, Derwent ibaiaren ekialdean.

Erromatarrak iritsi baino lehen, Mendebaldeko Yorkshire eta Penino mendien goi-lurren zati handi bat tribuen elkarte informal batek okupatzen zituen, *Brigantes* izenez ezagutzen zenak. Izenak, zelta hizkuntzetan, "altuak" esan nahi duela dirudi, eta hori epiteto egokia da Britainia Handiko eskualde menditsuenetan bizi zirenentzat.

Retian, egungo Suitza ekialdean eta Austria mendebaldean, *Brigantii* batzuk egon ziren erromatar garaian, Constanza aintziraren (*Lacus Brigantinus*) inguruan, eta euren hiriburua *Brigantion* *zen, egungo* Bregenz (*Brigantion*), Austriako Vorarlberg estatuan.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meissen

**Meissen** (, *Meissen*, , , , ) Alemaniako ekialdean dagoen Saxonia estatuko udalerria, eta izen bereko barrutiko hiriburua da. Dresdendik 25&nbsp;km ipar-mendebaldera dago eta Elba ibaiak zeharkatzen du. 30,90&nbsp;km²ko eremua du eta 2013an 27.135 biztanle zituen.

## Toki interesgarriak 
* Albrechtsburg gaztelua

## Erreferentziak 
## Demografia 
## Kanpo estekak
Frederiko Augusto I.a Saxoniakoa

**Frederiko Augusto I.a Saxoniakoa** (; Dresden, 1750eko abenduaren 23a - *ib.*, 1827ko maiatzaren 5a), **Frederiko-Augusto III.a** () ere deitua, Saxoniako hauteslea izan zen 1763-1806 bitartean, eta Saxoniako lehen erregea 1806-1827 bitartean.

## Bizitza 
Augusto III.a Poloniako erregearen biloba zen. Ez zuen Frantziako Iraultzaren kontrako jarrerarik hartu eta Napoleonen aliatu izan zen; hark bere estatua erreinu bihurtu eta Varsoviako Dukerri Handiko buru egin zuen. 1813an aliatuek preso hartu zuten eta 1815ean Saxoniako zati handi bat Prusiaren mendean utzi behar izan zuen.

## Erreferentziak
Andorrako Kontseilu Nagusia

**Andorrako Kontseilu Nagusia** (katalanez ''Consell General d'Andorra*) herrialde hartako ganbera bakarreko parlamentua da. 1993ko Konstituzioaren arabera, hiritar guztiek eduki behar dute ordezkaritza misto eta parekidea.

Egoitza Casa de la Vall eraikinean du.

Parlamentuko 28 kideak bi eratara hautatzen diraa; 14 kontseilari zazpi udalerrietan (*parrokiak'') oinarritutako bi kideko barrutietan hautatzen dira, bestalde beste 14 kontseilariak estatu mailako zerrenda batean aurkezten dira eta ordezkapen proportzional bidez hautatzen dira.

## Ikus gainera 
* Casa de la Vall

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Europako Zinema Akademia

**Europako Zinema Akademia** () Europako zenbait film egilek sortu zuten elkarte bat da. 1988an sortu zen Berlinen, Europako Zinema Sarien lehen ekitaldian. Elkartearen egoitza Berlinen dago.

Elkartea 1989an sortu zuten ofizialki Europa osoko 40 zinema egilek, *European Cinema Society* izenarekin.

## Kanpo estekak 
* European Film Academy
Lanbas

thumb|200px
**Lanbasa** edo **zoru-garbigailua** zoruak garbitzeko erabiltzen den tresna da. Eskuz eragiteko makil luze eta hari- edo lits-sorta batez osaturik dago eta bustitakoan erratzaren antzera maneiatzen da.

Lanbasa mekanismo xukatzailea duen kubo batekin lotu ohi da. Lurzorua busti eta xukatu ondoren, garbitu beharreko gainazalaren kontra igurtzi. Maiz erabiltzen da isuritako likidoak garbitzeko ere.

Lanbasa, «material plastikozko ontzi batez osatutako osotasun bat, kubotik akoplatzen den material bereko xukadera batez eta lurzorua igurzten duen makila batez», 1964an asmatu zuen Espainian Manuel Jalón Corominasek (1925-2011), eta gaur egungo itxura hartu arte hobetzen joan zen. Hala ere, 1496an antzeko tresna bat erabiltzen zen jada Ingalaterrako itsasontziak garbitzeko. 1837an mopa baten patentea jaso zuen Jacob Howe estatubatuar asmatzaileak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicolás de la Quadra

[thumb|260px|*Erromes batek San Frantzisko Asiskoari demonio bat askatzeagatik eskerrak emanez*, [Arabako Arte Ederretako Museoa]]
**Nicolás Antonio de la Quadra** (Muskiz, 1663-Bilbo, 1728) bizkaitar margolari barrokoa izan zen.

Biografia ezezagunekoa, Madrilen ikasi zuen, non Claudio Coello eta Francisco Riziren lanak ezagutu zituen. 1706an jada Bilbon bizi zen.

## Erreferentziak
Norvegiako futbol selekzio nazionala

thumb|300px|2012ko taldea.

**Norvegiako futbol selekzio nazionala** herrialde hartako futbol federazioak abiatu zuen 1908an, lehenengo partida ofiziala jokatu zutenean. Gizonezkoetan talde apala izan da baina emakumezkoetan Munduko Futbol txapelketa bat irabazi du.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* hiru partehartze: 1938, 1994 eta 1998.

### Europako Futbol Txapelketa 
* Partehartze bakarra: 2000an.

### Iparraldeko Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (1): 1932.
* Txapeldun orde (2): 1955, 1959.

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Uniformea 
## Jokalari aipagarrienak 
2018ko ekainaren 2an eguneratua

|valign="top"|
### Goleatzaileak 
|}

## Emakumezkoen selekzioa 
|}
[thumb|300px|[Alemaniako futbol selekzio nazionala#Emakumezkoen selekzioa|Alemaniaren aurkako partida, 2009ko Europako txapelketan.]]

### Historia 
1978ko uztailaren 7an jokatu zuen lehenengo partida Suediaren aurka. Munduko Futbol txapelketa bat, Olinpiar Jokoetako beste bat eta Europako bi txapelketa irabazi ditu. "Urrezko Aroa" 80 eta 90. hamarkadetan izan zuen. Marianne Pettersen da golegile nagusia.

### Palmaresa 
* Munduko Futbol Txapelketa:
** Txapelduna (1): 1995
** Finalista (1): 1991
* Olinpiar Jokoak:
** Txapelduna (1): 2000.
** Hirugarrena 1996an.
* Europako Futbol Txapelketa:
** Txapelduna (2): 1987, 1993.
** Finalista (4): 1989, 1991, 2005, 2013.
* Algarveko Futbol Kopa (5): 1994, 1996, 1997, 1998, 2019

## Ikus, gainera 
* Norvegiako futbol liga

## Kanpo estekak 
* DFBren webgunean selekzioaren atala
Gernika Kluba 2015-2016

Entrenatzailea:  Jabi Luaces (2007-09, 2013-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.

#### Lagatuak 
### Neguko Merkatua 2016 
### Fitxaketa merkatua 2015/16 
## Kanpo estekak
Laritz dorrea

**Laritz dorrea** (batzuetan **Lariz** idatzia) Bizkaiko Durango udalerrian kokatzen den dorretxea da. XV. mendearen bukaeran eraiki zen eta 2009an eraberritua Durangoko turismo bulegoaren egoitza izateko. Durangoko Alde Zaharrean kokaturik dago eta herriko eraikin zibil zaharrena da.

## Historia 
Laritz dorrea izen bereko sendiaren jabetzakoa izan zen. Lariz/Laritz familia itzal handikoa izan zen, Durangon zein eskualde osoan hainbat lursailen jabe.

Hedatua dago Gaztelako Isabel I.a erreginak bertan egin zuela lo 1483. urtean, foruak zin egitera etorri zela. Dena den, udaleko artxibategiko dokumentuen arabera argi dagoen bakarra Martín Ybannes de Laris-en etxean lo egin zuela da; Laritz familiak, ordea, hainbat eraikin zituen Durangon.

Laritz dorrearen jatorria Leinu gerretan eraiki ziren dorretxeetan dago baina hauek ez bezala hiri-dorrea da, defentsa funtzioa hain beharrezkoa ez duena, eta beraz, horizontaltasunari edo baoen tamainari baino aurrealde nagusiaren dekorazioari lehentasuna ematen dio.

## Deskribapena 
Hiri-jauregi errenazentista da, eraikuntzaren aldetik kalitate handikoa eta apaindura jorikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lariz sendiaren historia
Anoetako udaletxea

**Anoetako udaletxea** Gipuzkoako Anoeta udalerriko Udaleren egoitza da. 1964ean Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua izan zen, baina gerora erautsia izan zen, gaur egungo udaletxea eraikiz.

## Iruditegia 

Irudi:Anoeta 5.JPG|Ikuspegi orokorra.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak 
* Anoetako Udal webgunea
Iberiar devotio

[thumb|250px|Abegi-ituna duen [tesera.]]
'*Iberiar *devotio'''* erromatarren aurreko Hispaniako gizartean zegoen harreman militarra izan zen. Harremanak bi alde zituen:
* Alde batetik, soziala, eraspendunek () erregeari edo buruzagiari guduan bere bizitza eskaintzen zieten, babesa, mantenu eta estatusen truke. Harreman honen bitartez, buruzagiaren estatusa eraspenduentan islatzen zen.
* Bestetik, erlijiosoa, eraspedunek jainko bati ematen zioten bere bizitza, jainkoak bere buruzagiarenaren ordez har zezala. Ondorioz, buruzagia guduan hiltzen bazen, eraspedunak bere buruaz beste egitera behartuta zeuden. Harremana finkatzeko, jainko baten aurrean, gehienetan Tanit kartagotar jainkosa, zin egin behar zuten.

Ezaugarri hauek direla eta, iberiar *devotio*k izaera bereizia zuen: aberri bera ahaztuz edozein buruzagik har lezakeelako. *Devotio*a ez zen orduko aberritik haratuagoko harreman bakarra: abegi-itunak () arruntak ziren. Abegi-itun hauen bitartez, pertsona edo talde bat beste baten barnean gizarteratzen zen. Ondoren zetorren harremana berdintasunezkoa izaten zen, *devotio*n ez bezala.

Iberiar izenondoa izan arren, zeltiberiarrek ere instituzio hau erabiltzen zuten eta beste herriek ere antzeko harremanak (baina alde erlijioso barik) zituzten: galiarrek *soldurii* eta germaniarrek *comitatus*.

Iberiar *devotio*aren erritoa eraspenarenaren antzekoa izaten zen: eraspenduna patroiaren aurrean agertu, buruzagitzat aldarrikatu eta patroiaren onarpena. Es posible que existiera una ceremonia especial, con un sacrificio ritual, del que quedarían vestigios en el juramento de Ampudioren zinan, zeremonia berezi bat zuela agertzen da, agian gizaki edo zaldi baten hilketa ere hartzen zuena.

Historialari klasikoen arabera (Tito Livio edo Plutarko adibidez), Penintsulan aritutako erromatar jeneralak *devoti*z osatutako segizioak erabili zituzten. Erromatarrarentzat instituzioa interesgarria zen oso, erromatar eraspen-harremana baino sendoagoa zelako. Harreman interesatua (Sagunto Erromarekin edo edetaniarrak Eszipionekin) izan arren, litekeena da Numantzian edo Sagunton izandako defentsa *devotio*n oinarrituta izatea: buruzagiaren mandatu zuzen barik ez zegoen errendiziorik.

Sertorio hil zenean, Ponpeiok, baskoien laguntzarekin, Calagurris (egungo Calahorra) hiri zeltiberiarra setiatu zuenean, hain latza zen defentsa ezen litekeena da *devotio*rekin lotuta izatea. Calagurristarrek eutsi eta kanibalismora ere jo zuten hiria errenditu baino lehen. Salustioren kronikan agertzen den ekintza hau Erroman  edo Calagurrisko gosearen kondaira sortu zuen.

Aditu batzuen arabera, iberiar *devotio'' paper garrantzitsua izan zuen enperadorearen gurtzaren hastapenetan: Sertorioren Gerran, Kinto Zecilio Metelori Kordoban jainko-ohoreak egin zizkioten eta hirietan aldarez eta sakrifizioz hartzen zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Floreaga etxea

**Floreaga etxea** Gipuzkoako Azkoitia udalerrian dagoen dorretxe bat da, Azkoitiko Alde Zaharraren alboan dago. 1964ean Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua izan zen. Gaur egun, bertan jatetxe bat dago.

## Historia 
1515ean Santxo Sánchez Zuazolakoaren oinetxe zaharraren gainean, haren iloba Pedrok, Karlos V.a Espainiakoa enperadorearen diruzain nagusi izatera iritsi zenak, mudejar estiloan etxe bikain hau eraikiarazi zuen. Haren ondorengoek Loiolatarrekin bat egin zuten, eta hango jaun eta andre izatera ere iritsi ziren. 1677tik aurrera, Garciezko konde-kondesen administraziopera pasatu zen eta jatorrizko ospea galdu egin zuen.

## Eraikina 
Oinplano angeluzuzena du, eta lau solairu eta ganbara. Beheko solairua eta solairuartea harlanduxkan egin zituzten, eta adreilu barne-betea erabili zuten gainerakoetan.

Beheko solairuan ezker eta eskuin aldeetako sarbideak dira elementurik nabarmenenak; ezkerrekoak arku zorrotza du, eta konopiala eskuinekoak. Goiko solairuetan ere ageri dira zenbait bao zorrotz, konopial, eskartzano eta dinteldun, ordena handirik gabe jarriak. Aurreko aldean ez da halakorik; hor hiru galeria ageri dira (arku karpanelak dituzte), bata bestearen gainean jarria, eta itxura oso berezi eta ezohikoa ematen diote eraikinari. Alde horrek herrira ematen du, eta adreiluz egindako apaindura deigarriak ditu.

## Iruditegia 
erdian|thumb|390x390px|Floreaga etxea eraberrituta, 2012. urtean

[erdian|thumb|390x390px|Etxea 20. mendearen lehen laurdenean, [Indalezio Ojangurenen argazkian.]]

Fitxategi:Floreaga-zaharberritzen 1998 27663 1042476.jpg|Zaharberritzearen hasiera 1988an.
Fitxategi:Floreaga atea 1988 27650 1042463.jpg|Atea, 1988an.
Fitxategi:Floreaga leihoak 27655 1988 1042468.jpg|Lehioak, 1988an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sergio Mora

**Sergio Mora Sánchez** (Madril, 1979ko abuztuaren 30a) espainiar futbolaria da. Erdilari moduan jokatu zuen Deportivo Alavésen.Bere debuta 2002an egin zuen Rayo Vallecanon Villarrealen aurka etxean 2na berdinduz.Ordutik Herculesen, Bedidormen, Alcoyanon eta Alcorconen ibili da Alavesek urte baterako fitxatu aurretik. Egun UCAM Murcia CF taldean dabil.

## Kanpo estekak
Leiho-sareta

thumb|300px
**Leiho-sareta** edo **pertsiana** leihoetan argia pasatzen ez uzteko eta hotzetik nahiz berotik babesteko erabiltzen den elementu trinkoa da, bilgarria eta jaitsi nahiz altxa egiten dena. Egurrezkoa, plastikozkoa zein metalezkoa izan daiteke eta leihoaren kanpoaldean nahiz barrualdean jar daiteke.

## Ikus, gainera 
* Leiho-ate
* Sareta

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Uzbeko

**Uzbekoek** Erdialdeko Asiako turkiar herririk handiena osatzen dute. Uzbekistango populazioaren gehiengoaz gain, badira gutxiengo etnikoak ere Afganistan, Tadjikistan, Kirgizistan, Kazakhstan, Turkmenistan, Errusia, eta Txinako Xinjiang Uyghur Eskualde Autonomoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saxoniako Hauteslerria

**Saxoniako Hauteslerria** (, *Kursachsen*), 1356–1806 bitartean, Germaniako Erromatar Inperio Santuko estatua izan zen.

## Historia 
1296an Saxoniako Dukerria desegin zen, Lauenburg eta Wittenbergeko etxeak betiko bereizi zirelarik. 1356an Karlos IV.a enperadoreak hautesle izateko eskubidea eman zion Wittenbergeko etxeari.

1422an ondorengorik gabe geratu zen Wittenbergeko etxea eta Frederiko I.a Wettingoaren eskuetara igaro zen dukerria. Saxonia izena Wettin etxearen lurraldeetara igaro zen (Leipzig-Osterland, Lusazia, Turingia). 1485ean, bi lerrotan banatu zen Wettin etxea: Albertarrak (ekialdeko lurrak) eta Ernestoarrak (mendebaldeko lurrak).

XVI. mendean Albertarrek eskuratu zuten hautesle titulua eta, Erreforma protestantearekin bat egin ondoren, lurrak kendu zizkieten Ernestotarrei Turingian eta Wittenbergen. Leipzig egin zuten hiriburu. Joan Jurgi I.a Saxonia-Eisenachekoak gidatu zituen alemaniar protestanteak Hogeita Hamar Urteko Gerran (1618-1648).

Ordutik aurrera, ordea, Brandenburg-Prusiako etxea hasi zen Alemanian nagusitzen, eta Polonian jarri zituen begiak Saxoniako etxeak. 1697an Poloniako errege egin zuten Frederiko Augusto I.a, eta etxe haren esku egon zen erreinua 1768 arte. 1806an konkistan hartu zuen Saxonia Napoleonek;
Jenako guduaren ostean, Frederiko Augusto III.ak bakea sinatu zuen Napoleonekin eta honek, ordainetan, Saxoniako errege izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseph Camino

**Joseph Camino Hasquet** (Arnegi, 1927ko otsailaren 7a - 2015eko uztailaren 4a) baxenafar apaiz eta idazlea izan zen.

Arnegiko, Hazparneko, Uztaritzeko eta Baionako seminarioetan burutu zituen ikasketak. 1951ean apaiztu zen. Baionako San Andresko bikario izan zen.

Besteak beste, *Pan-pin* haurrentzako komiki aldizkaria sortu zuen, eta *Zeruko Argia* argitaratu zuen 1960tik 1970era bitartean.

Euskaltzain urgazle izendatua 1961eko abuztuaren 25ean eta ohorezko, 2004ko azaroaren 26an.

## Liburuak 
* *Herria maitez, eliza maitez* (2008)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
R-Ḥ-M

''''* (, ) arabiera eta hebreerako hitz askoren trikontsonante sutraia da. Deribatuetako asko izen gisa erabiltzen dira. Sinpatia eta babes adierazteko ere erabiltzen da:

* raḥam (, reḥem ): "umetokia".
* raḥ-m-mahh (), raḥamim ): "zaindu, errukitsua izan".

## Arabiera 
* raḥima: "goxoa izan, zaindu, errukitsua izan"
* raḥḥama: "norbait zaindu, norbaitekiko sinpatia izan"
* istirḥama: "errukia eskatu"
* Raḥmān: "errukitsu", horregatik *Al-Rahman* Jaungoikoaren izeneko bat da Islamean.
 
### Berezko izenak 
* Abdur Rahman: "al-Rahmanen zerbitzaria" (*Raheem, Raheema, Rahim'')
* Raheem, Raheema, Rahema, Rahim, Rahima, Rahimah, Rakhim
* Rachman, Rahman, Rakhman
* Rachmaninov
* Rachmanov, Rahmanov, Rakhmanov
* Rachamim, Rahamim

## Hebreera 
* raḥam: "zaindu, goxoa izan, errukia izan, afekzioa izan, barkamena emateko gai izan"
* raḥum: "bihotzbera, bihotz onekoa, errukitsua"
* raḥmani: "goxoa, zaindaria..."
* raḥmi: "umetokia"

## Kanpo estekak
Canis mosbachensis

***Canis mosbachensis*** Europan Pleistozeno ertainean bizi zen *Canis* generoko kanido bat izan zen.

Otsoen arbasoa izan zen espezie honen fosil bat Bizkaiko Luzueroko harrobian topatu zuten.

Espezie honen aurreneko aztarnak duela 1.4 millioi urtekoak dira eta  duela 400.000 mila urte desagertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kanadar orein

**Kanadar oreina** edo **wapitia** (*Cervus canadensis*) Ipar Amerikan eta ekialdeko Asian bizi den Cervus generoko animalia espezie bat da. Artiodaktiloen barruko Cervinae subfamilia eta Cervidae familian sailkatuta dago

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Cervidae

## Kanpo estekak
Sura

[thumb|upright|*[Al-Fatiha*, bere osotasunean adierazitako Koraneko lehen sura]]
**Sura** (, plurala  ) Koraneko ataletako bakoitzari ematen zaion izena da. 114 atal ditu Koranak, bakoitza bertsotan banatuta. Atalak edo surak ez dira luzera berdinekoak: laburrenak (*Al-Kawthar*) hiru *ayat* edo apalaldi ditu eta luzeenak, *Al-Baqara*-k, 286 apalaldi ditu. Koraneko 114 ataletatik 86 Mekako sura gisa sailkatuta daude, eta beste 28ak Medinako sura gisa. Sailkapen hau errebelazioa eman zen lekuaren arabera egiten da: Hejiraren ostean emandako edozein errebelazio Medinakoa da eta hori baino lehen lortutakoak Mekakoak dira. Mekako atalek batez ere heriotzaren ondorengo bizitzari buruzkoak eta fedeari buruzkoak dira, baina Medinakoek bizitza sozialaren antolakuntza duten oinarria, jaio berria zen umma (musulmanen komunitatea) antolatu eta asetzeko. *At-Tauba* sura kenduta atal guztiak basmala batekin hasten dira.

Atalek tamainaren araberako ordena dute, gutxi gorabehera, eta beraz ez dira ez kronologikoak ez tematikoak. Surak errezitatzen dira musulmanen otoitzetako zutikako zatian (*Qiyam*). *Al-Fatiha* sura, lehenengo atala, otoitzaren edozein unitatetan errezitatzen da.

## Kanpo estekak
Homotherium latidens

***Homotherium latidens*** Europan behe Pleistozenon bizi zen *Homotherium* generoko felido bat izan zen.

Sable-hortz tigre motako espezie honen fosil bat Bizkaiko Luzueroko harrobian topatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basmala

[thumb|*Basmala*ren [islamiar kaligrafia sinplea]]
[thumb|*Basmala* [udare baten forman idatzia|alt=White-on-black rendering of the Basmala in the shape of a pear]]
**Basmala** ( edo bere hasierako soinuagatik ***Bismillah*** (, "Jaungoikoaren izenean") Islamean erabiltzen den esaldi baten izena da: ''*  "Jaungoikoaren izenean, Graziarik Handiena duena, Mesedetsuena".

Koraneko *sura'' bakoitzaren hasieran errezitatzen den esaldia da, At-Tawba kenduta. Musulmanek hainbat kontestutan erabiltzen dute (adibidez, egunero egiten diren errezuetan) eta normalki herrialde musulmanetako konstituzioetako lehen esaldia izan ohi da.

Unicoden Basmala ligatura moduan erabil daiteke, U+FDFD lekuan: .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emakumezkoen Europako Futbol Txapelketa

[thumb|250px|[Alemaniako futbol selekzio nazionala#Emakumezkoen selekzioa|Alemania eta Norvegia dira txapelketa gehien irabazi duten selekzioak.]]
**Emakumezkoen Europako Futbol Txapelketa** emakumezkoen futbolean Europan jokatzen den txapelketarik garrantzitsuena da. Alemaniako selekzioa da garaipen gehien lortu dituen taldea, zortzi txapelketa hain zuzen ere, hauetatik sei jarraian.

## Historia 
Lehenengo ekitaldia 1984an jokatu zen, **Emakumezkoen futbolaren Europako Txapelketa** (''European Competition for Women's Football'') izenarekin. Lehenengo ekitaldi hartan etxeko eta kanpoko partidak jokatu ziren, kluben arteko txapelketetan bezala eta hamasei selekziotatik lau iritsi ziren final-erdietara, Suedia, Ingalaterra, Danimarka eta Italia. Finalean suediarrak gailendu ziren eta ez zen hirugarren posturako partidarik jokatu. 1987ko txapelketa Norvegian jokatu zen eta 1989ko Mendebaldeko Alemanian, eta etxekoak nagusitu ziren ekitaldi bietan.

Gaur egungo txapelketa, **UEFA Emakumezkoen Europako Futbol Txapelketa**, 1991ean abiatu zen Danimarkan eta Alemaniarrek lortu zuten garaipena. 90. hamarkadan bi urtetik behin izan zen txapelketa baina 1997aren ondoren lau urtekoa bihurtu zen. 1995etik aurrera ez da hirugarren posturako partida jokatzen.

## Palmaresa 
* (u.g.), "urrezko gola".
* (luz), luzapenean.
* (pen), penalti jaurtiketak.

## Garaipenak 
### Podiuma 
### Dominak 
## Jokalari onenak 
[thumb|250px|[Alemaniako futbol selekzio nazionala#Emakumezkoen selekzioa|Alemaniako selekzioa da garaipen gehien lortu dituen taldea.]]
thumb|250px|Inka Grings 2005 eta 2009ko txapelketatan goleatzaile nagusia izan zen.
thumb|150px|Birgit Prinz da Inka Grings-ekin batera Europako txapelketaren historiako goleatzaile nagusia.

Hauek dira Munduko Txapelketetako azke faseetan gol gehien sartu dituzten jokalariak:

### Jokalari onenak 
Txapelketa bakoitzeko "Urrezko jokalaria" irabazi duten futbolarien zerrenda:

### Golegile nagusiak 
* **Guztira:**

* **Txapelketa bakoitzean:**

## Ikus, ginera 
* Olinpiar Jokoetako Emakumezkoen futbol txapelketa
* Gizonezkoen Munduko Futbol Txapelketa

## Kanpo estekak
Jon Carracedo

**Jon Carracedo López**, futbolean **Carracedo** moduan ezagunagoa, (Abadiño, Bizkaia, 1987ko urtarrilaren 29a - ) euskal herritar futbolaria da. Zentral edo ezker atzelari moduan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Jon Altamira

**Jon Altamira Areitzaga** (Gernika, Bizkaia, 1990eko urtarrilaren 2a - ) euskal herritar futbolaria da.

## Biografia 
Atezain lanetan aritzen da. Bere anaia gaztea Borja futbolean aritzen da ere. Bere jaioterriko Gernikan eta Athleticen hezi zen. Lehen talde gernikarrean erakutsitako maila onaren ondorioz, 2012an Eibarrek fitxatu zuen. Ez zuen aukerarik izan, eta Amorebietatik pasa ondoren bere jaioterrira bueltatu zen. Gernikan kapitain izan zen, 200 partida baino gehiago jokatuz 10 denboralditan zehar. 2025eko udan klubak ez zuen bere kontratua berritu. 2025eko udan Bigarren Federazioan jokatuko zuen Amorebietara bueltatu zen 11 urte geroago.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Isasaga etxea

**Isasaga** edo **Etxesaga** Gipuzkoako Azkoitia udalerrian dagoen dorretxe bat da,    XVI. mendean eraikia. 

1964ean Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua izan zen. Azkoitiko herrigunetik atera eta Zumarragara doan errepidean dago, ezkerreta Urola ibaia zeharkatzen dun zubi bat igaro eta lantegi handi baten alboan.

## Iruditegia 
1988. urtean:

Fitxategi:Isasaga 1988 27348 1042163.jpg|
Fitxategi:Isasaga 1988 27349 1042164.jpg|

1980ko hamarkadan egindako planoak:

Fitxategi:Isasaga planoak 27377 1042191.jpg|
Fitxategi:Isasaga planoak 27378 1042192.jpg|
Fitxategi:Isasaga planoak 27380 1042194.jpg|
Fitxategi:Isasaga planoak 27379 1042193.jpg|

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Eriz Goiria

**Eriz Goiria Bizkarguenaga** (Zornotza, Bizkaia 1987ko uztailaren 12a) euskal herritar futbolari ohia da. Alboko atzelari lanetan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2024ko maiatzaren 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Ibon Enziondo

**Ibon Entziondo Pineda** (Bilbo, Bizkaia, 1988ko irailaren 27a) Euskal Herriko futbolari ohia da. Erdilari gisa aritzen zen, bai puntaerdian edo hegaletan.

## Estatistikak 
*2024ko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa: Athletic Club
Iribe jauregia

**Iribe jauregia** Gipuzkoako Azkoitia udalerrian dagoen dorretxe bat da. 1964ean Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua izan zen. Azkoitiko Alde Zaharran eta Urola ibaia zeharkatzen duen zubiaren alboan dago, Balda plazan eta Errekalde etxearen alboan.

1514ean eraiki zen eta gotiko, pizkunde eta barroko estiloko arkitektura du.

## Eraikina 
Eraikin bakartua da, aski garaia (lau solairukoa), eta oinplano angeluzuzena du. Harlanduxkaz egina dago, eta gutxi landua badago ere, itxura ona du.

Aurreko aldean, beheko solairuan, arku bat ageri da, zertxobait zorroztua, eta beste sarbide bat ere badu, modernoagoa. Solairu nagusian, lehenengoan, lau bao konopial ditu, oso handiak. Solairuarteak eta ganbarak leiho dinteldunak dituzte, interes handirik gabeak.

Fitxategi:Azkoitia - Palacio Iribe 2.JPG|
Fitxategi:Azkoitia - Palacio Iribe 3.JPG|
Fitxategi:Azkoitia - Palacio Iribe 4.JPG|Lehio baten xehetasuna.

Eskuineko aldean, solairu nagusiko balkoiak nabarmentzen dira (ezkerrekoak arku konopiala du). Gainerako aldeetan, ez dago elementu interesgarririk. Burdin lan guztiak barrokoak dira.

Eraikin hau berritu egin zuten, eta egun oso ongi dago. Zati batean jendea bizi da urte guztian, eta bestea hutsik egoten da zenbait alditan. Barruko aldea oso interesgarria da. Badirudi, lehen udal ordezkariak hautatzeko bilerak eraikin horretan egin zituztela anaidiek.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Aldatze jauregia

**Aldatze jauregia**, **Iñarra jauregia** edo **Elexalde jauregia** Gipuzkoako Eibar udalerriko izen berdineko Aldatze auzoan dagoen jauregi bat da.

Jauregiaren jatorria ezezaguna da baina XVII. mende aurrekoa dela jakina da, mende honetan bere jabea zen Juan Lopez Iñarrak berreraiki eta handitu baitzuen. Oinplano laukizuzena eta lau isuriko teilatua duen eraikina da, aurrealdean Iñarratarren armarria ere badu.

thumb|250px|erdian|Iñarratarren armarria.

XX. mendearen hasieran, 1914 urte aldera, Probidentzia ordenako mojak eraikinean bizitzen jarri ziren, bertan neskatoentzako Eibarko Santa Maria Probidentziakoaren ikastetxea ezarriz, gaur egun, neskato nahiz mutikoentzako ikastetxe mistoa dena.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Aimar Cid

**Aimar Cid Luna** (Barakaldo, Bizkaia, 1987ko urriaren 20a - ) euskal herritar futbolari ohia da, aurrelari lanetan aritzen zena. Dientes de Luna rock taldeko abeslaria ere bada.

## Estatistikak 
*2019ko maiatzaren 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Xabier Otiñano

**Xabier Otiñano Erkiaga** (Portugalete, Bizkaia, 1985eko maiatzaren 20a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Erdilari edo atzelari lanetan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2019ko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Adrián Guemes

**Adrián Guemes Ortiz** (Barakaldo, Bizkaia, 1993ko otsailaren 10a) Euskal Herriko futbolaria da. Barakaldo CFren harrobian hezia, aurrelari lanetan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Imanol Etxabe

**Imanol Etxabe Bilbao**, (Gernika, 1984ko abenduaren 9a - ) euskal herritar futbolaria da. Erdiko aurrelaria, bere urte gehienak Gernikan eman ditu.

## Estatistikak 
*2021eko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus