open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Genovako probintzia

**Genova** Italiako ipar-mendebaldean eta Liguriako itsasoaren kostaldean dagoen probintzia da, Liguriako eskualdean kokatuta dagoena.

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

thumb|300px|Probintziako egoitza nagusia, Doria-Spinola jauregia.

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Imperiako probintzia

**Imperia** Italiako ipar-mendebaldean etaLiguriako itsasoaren kostaldean dagoen probintzia da, Frantziako mugan eta Liguriako eskualdean kokatuta dagoena.

## Udalerriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

thumb|300px|Il Parrasio.

## Pertsonaia ezagunak 
* Edmundo de Amicis (1846-1908), idazlea.

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Bomi

**Bomi** Liberiako 15 konderrietako bat da. 1984. urtean eratu zen. Liberiako ipar-mendebaldean kokaturik dago. Herrialdeko hamabigarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 82.036 biztanle zituen 1.942 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Bomi konderriak 4 barruti ditu:

* Dewoin
* Klay
* Mecca
* Senjeh

## Kanpo estekak
Bong

**Bong** Liberiako 15 konderrietako bat da. 1964. urtean eratu zen. Liberiako ipar-erdialdean kokaturik dago. Herrialdeko hirugarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 328.919 biztanle zituen 8.772 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Bong konderriak 12 barruti ditu:

* Boinsen (8.352)
* Fuamah (27.784)
* Jorquelleh (78.803)
* Kokoyah (3.707)
* Panta-Kpa (25.127)
* Panta-Kpa (16.326)
* Salala (41.982)
* Sanayea (30.932)
* Suakoko (28.277)
* Tukpahblee (11.767)
* Yeallequellah (36.919)
* Zota (18.943)

## Kanpo estekak
Gbarpolu

**Gbarpolu** Liberiako 15 konderrietako bat da. 2001. urtean eratu zen Lofa konderritik banandu zenean. Liberiako ipar-mendebaldean kokaturik dago. Herrialdeko hamaikagarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 83.758 biztanle zituen 9.689 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Hauek dira Gbarpolu konderriko 6 barrutien izenak 2008ko biztanleria datuarekin:

* Belleh (17.288)
* Bokomu (10.460)
* Bopolu (18.298)
* Gbarma (15.972)
* Gounwolaila (8.115)
* Kongba (13.625)

## Kanpo estekak
Margibi

**Margibi** Liberiako 15 konderrietako bat da. 1985. urtean eratu zen. Liberiako erdialdean kokaturik dago. Herrialdeko seigarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 199.689 biztanle zituen 2.616 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Hauek dira Margibi konderriko 4 barrutiak 2008ko biztanleria datuarekin:

* Firestone (57.251)
* Gibi (13.232)
* Kakata (88.130)
* Mambah-Kaba (41.076)

## Kanpo estekak
Maryland (Liberia)

**Maryland** Liberiako 15 konderrietako bat da. 1857. urtean eratu zen. Liberiako hego-ekialdean kokaturik dago. Herrialdeko zazpigarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 136.404 biztanle zituen 2.297 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Hauek dira Maryland konderriko 7 barrutiak 2008ko biztanleria datuarekin:

* Gwelekpoken (9.875)
* Harper (37.289)
* Karluway #1 (7.539)
* Karluway #2 (18.017)
* Nyonken (11.161)
* Pleebo/Sodoken (43.580)
* Whojah (8.943)

## Kanpo estekak
Montserrado

**Montserrado** Liberiako 15 konderrietako bat da. 1847. urtean eratua, herrialdeko konderririk zaharrena da. Liberiako ipar-mendebaldean kokaturik dago. Horrez gain herrialdeko konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 1.144.806 biztanle zituen 1.909 km²-ko azaleran.

Konderri honen hiriburua Bensonville da. Monrovia, Liberiako hiriburua, konderri honetan dago eta 1.010.970 biztanle ditu.

## Barrutiak 
Montserrado konderriak lau barruti ditu, baina horietatik bi baino ez dira barruti administratiboak:

* Careysburg
* Todee

Nahiz eta Greater Monrovia eta St. Paul River ezagutuak diren, ez dute barruti administratibo ezagupena.

## Kanpo estekak
Nimba

**Nimba** Liberiako 15 konderrietako bat da. 1964. urtean eratu zen. Liberiako ipar-erdialdean kokaturik dago. Herrialdeko bigarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 468.088 biztanle zituen 11.551 km²-ko azaleran. Nimba mendiaren omenez izendatu zuten.

## Barrutiak 
Hauek dira Nimba konderriko 6 barrutiak:

* Gbehlageh
* Saclepea
* Sanniquelleh-Mahn
* Tappita
* Yarwein-Mehnsohnneh
* Zoegeh

## Kanpo estekak
River Cess

**River Cess** Liberiako 15 konderrietako bat da. 1985. urtean eratu zen. Liberiako hego-erdialdean kokaturik dago. Herrialdeko hamalaugarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 65.862 biztanle zituen 5.594 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Hauek dira River Cess konderriko 6 barrutiak 2008ko biztanleria datuarekin:

* Bear Wor-Sangbalor (7.398)
* Central River Cess (8.101)
* Dodain (13.184)
* Fehn River-Zarflahn (16.412)
* Jo-River (8.550)
* Nyunwein (12.217)

## Kanpo estekak
River Gee

**River Gee** Liberiako 15 konderrietako bat da. 2000. urtean eratu zen. Liberiako hegoaldean kokaturik dago. Herrialdeko hamairugarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 67.318 biztanle zituen 5.113 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Hauek dira River Gee konderriko 6 barrutiak:

* Chedepo
* Gbeapo
* Potupo
* Sarbo
* Tienpo
* Webbo

## Kanpo estekak
Sinoe

**Sinoe** Liberiako 15 konderrietako bat da. Liberiako hego-mendebaldean kokaturik dago. Herrialdeko hamargarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 104.932 biztanle zituen 10.137 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Hauek dira Sinoe konderriko 7 barrutiak:

* Butaw
* Dugbe River
* Greenville
* Jaedae Jaedepo
* Juarzon
* Kpayan
* Pyneston

## Ikus, gainera 
* Sapo Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Grand Bassa

**Grand Bassa** Liberiako 15 konderrietako bat da. 1839. urtean eratu zen. Liberiako erdi-mendebaldean kokaturik dago. Herrialdeko bosgarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 224.839 biztanle zituen 7.936 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Hauek dira Grand Bassa konderriko 8 barrutiak 2008ko biztanleria datuarekin:

* Commonwealth (34.270)
* 1. Barrutia (25.180)
* 2. Barrutia (28.469)
* 3. Barrutia (47.721)
* 4. Barrutia (33.180)
* Neekreen (32.058)
* Owensgrove (13.687)
* St. John River (10.274)

## Kanpo estekak
San Severiano geltokia

**San Severiano geltokia** Cádiz hiriko Renfe Aldirien tren-geltokietako bat da. Renfe Operadorak kontrolatzen du geltoki hau. Cádizko Renfe Aldirien sareko 1. gunean dago.

Geltokia *Juan Carlos I Etorbidean* dago, San Severiano auzoan. Geltokia 2002. urtean ireki zuten, Cádiz hiriko trenbideak lurperatu ondoren.
Avenida Juan Carlos I

## Kanpo estekak
Cortadurako geltokia

**Cortadurako geltokia** Cádiz hiriko Renfe Aldirien tren-geltokietako bat da. Renfe Operadorak kontrolatzen du geltoki hau. Cádizko Renfe Aldirien 1. gunean dago.

Geltokia 1998. urtean ireki zuten biztanleria hazkunde izugarria zela-eta. Cortadura hondartzatik 500 m-ra dago.

## Kanpo estekak
San Fernandoko geltokia

**San Fernandoko geltokia** Cádizko probintziako San Fernando hiriko Renfe Aldirien tren-geltokia bat da. Renfe Operadorak kontrolatzen du geltoki hau. Cádizko Renfe Aldirien 2. eta 3. guneetan dago.

San Fernando-Bahía Sur geltokia egin zutenenan, tren-zerbitzu nagusiak geltoki horretara joan ziren, geltoki hau geraleku bezala utziz. *General Lobo Pasealekuaren* parean dago.

## Kanpo estekak
Eskibelgo atxa

**Eskibelgo atxa** Gasteiz mendietako tontor bat da.

## Abiapuntuak 
* Eskibeletik: 20 minutu.
* Gometxatik: 40 minutu.
* Gasteiztik: ordubete eta 45 minutu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arabako mendiak

## Kanpo estekak
Grand Cape Mount

**Grand Cape Mount** Liberiako 15 konderrietako bat da. 1844. urtean eratu zen. Liberiako erdi-mendebaldean kokaturik dago. Herrialdeko zortzigarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 129.055 biztanle zituen 5.162 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Hauek dira Grand Cape Mount konderriko 5 barrutiak 2008ko biztanleria datuarekin:

* Commonwealth (6.884)
* Garwula (29.371)
* Gola Konneh (23.930)
* Porkpa (40.921)
* Tewor (27.949)

## Kanpo estekak
Pinta (itsasontzia)

**Pinta** itsasontzia Kristobal Kolonek 1492an Mundu Berrirako lehendabiziko bidaian erabilitako bi karabeletako bat izan zen. Beste karabela *Niña* izan zelarik. *Santa Maria* hirugarren itsasontzia benetan nao edo karraka bat zen eta ez karabela. *La Pinta* zen hiru itsasontzietan azkarrena, askotan beste biei itxaron beharrean izaten zelarik.

## Historia 
[ezkerrera|thumb|250 px|La Pintaren erreplika [Memphis|Menphisen]]

[ezkerrera|thumb|250 px|Kolonen 3 karabelak: Pinta, Niña eta [Santa Maria (itsasontzia)|Santa María Las Carabelas kaian (Palos de la Frontera)]]

La Pinta lehen bidaia burutu baino urte batzuk lehenago eraiki zen Paloseko ontziolan. Aurrez alokatu eta ezagutzeko aukera izan zuenez, itsasoan ibiltzeko erakutsi zituen dohainengatik aukeratu zuen Martin Alonso Pinzonek eta Paloseko udalak ordaindu zuen.

Izenari erreparatuz, hainbat historialarik Pinto familiaren jabetza zela pentsatu zuen, baina Gómez Rascón eta Cristóbal Quintero armadoreei alokatutako ontzia izan zen eta hauek bertan joan ziren Ameriketarako bidaian; ziurrenik, *La Pinta* ontziaren benetako izena zen hasiera-hasieratik.

Bela xume eta karratuak zituen karabela nordikoa zen. Trinket eta masta nagusiak tamaina handiko lauki formako haize-oihal bati lotuak zeuden, eta popako mesanak latindar bela bat zeraman.

Pinta, Niña eta Santa María ontzi kolondarren artean haize-oihal handienak zituena zen eta, Ameriketako bidaia historiko hartan, maiz beste bien zain egon beharrean izaten zen, neurri handi batean, Martín Alonso Pinzón kapitainaren trebeziagatik ere izan badaiteke ere. Badakigu urriaren 8an, itsasontzien artean lur berria nork lehenengo aurkituko zuten norgehiagokan, La Pintak 15 itsas milia orduko abiadura lortu zuela (garai hartako milia bat egungo 0,8 itsas milien parekidea da; beraz, ontziaren abiadura 12 itsas milia orduko izango zen), gaurko lurrunezko merkataritza-ontzi arruntak lortuko lukeen abiadura baino handiagoa.

Amerika aurkitu izanaren V. mendeurrena ospatzeko, ontziaren erreplika bat eraiki zen Isla Cristinan, eta Niña eta Santa María ontzien erreplikekin batera, jatorrizko bidaiaren ibilbidea berregin zuten. Kristina infantaren pean egindako ekitaldian, 1989ko abuztuaren 8an uretaratu zituzten Isla Cristinako portuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Maria (itsasontzia)

***Santa Maria***, izen osoz ***Santa María de Valvanera***, Kristobal Kolonek 1492an Mundu Berrirako lehendabiziko bidaian erabilitako hiru itsasontzietatik handiena zen. Juan de La Cosa zen itsasontziaren jabea. Espedizioko beste bi itsasontziak *La niña* eta *La pinta* izan ziren.

Garai batean, Usurbilgo Aginaga auzoan Mapilgo baserrian erregearen ontziolak kokatu ziren, Irisasi mendiko egurrez eginiko itsasontziez Espainiako erregearen armada hornitzeko. Kolonek Ameriketara eramandako *Santa Maria*, jatorriz *Mari galanta*, Aginagako Azkonobietako ontzioletan egin zen (Gipuzkoan).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meänkieli

**Meänkieli** (lit. "geure hizkuntza") Suedia iparraldean mintzatzen den finlandieraren aldaera da.

Meänkielia, urteetan zehar, Suediako gobernu zein instituzioen aldetik gutxietsia izan da, bere hiztun kopuruak XX. mendearen bigarren erditik behera eginez. 2000ko apirilaren 1ean, hizkuntza onartu zuen Suediako gobernuak, hizkuntza gutxitu gisa; hots, hizkuntza beregain gisa eta ez finlandieraren aldaera gisa. Azken honek, bere aldetik, onarpen bera jaso zuen.

Hala ere, Suedia sartaldeko aldean kokatzen diren herritarrak urteetan zehar suedieraz ikasi dute eta gazteenen arteko ama-hizkuntza suediera bihurtu da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Torne ibarra
* Tornetar

## Kanpo estekak
Getariako itsasargia

**Getariako itsasargia** herri hartan dagoen faroa da, San Antongo puntan hain zuzen ere, herriaren ikurra dena. Gipuzkoan dagoen 7 itsasargietako bat da, eta Urola Kostako bietako bat.

Bi solairu dauka, eta dorre oktogonalak 9.92 metroko altuera eta 1.6 metroko diametroa ditu, Mutrikuko harlandu urdinxkaz egindakoa. Erabilitako materialak herriko bertako harriak eta Iraetan edota Zumaian egindako porlana dira. Oinarria oso txikia zelako luzea eta estua egin behar izan zuten. Barruan, 55 mailako burdinazko eskailera dago, Lasarteko Fossey y C. galdategian egina, lehen solairura igotzeko ere baliatzen dena.

Itsaso gainetik 91 metrora dago, San Antongo puntaren aurrealdean, eta gora igotzeko 67 mailako eskailera igo behar da, sarrera nagusitik eskaileraraino 18 metroko desnibela dagoelarik. Beheko solairuan bulegoa eta ekipo elektrogenoa, bateria eta tresnen gelak daude, eta lehenengo solairuan etxebizitza txiki bat.

Itsasargitik oso hurbil 1.100 metro karratuko eremua dago, dorrezainek barazkiak lantzeko erabiltzen dutena.

## Historia 
Antzinako ermita baten gainean, Gipuzkoako Batzar Nagusiek itsasargia ipintzeko baimena eman zioten Anton del Busto orduko apaizari. 1813an berriz, Independentziako Gerran frantziar soldaduek leherrarazi eta argitzeari utzi zion. Horren ostean,, Manuel Estibaus ingeniariak 1847an eraikin berria egin zuen, barrutiko buruzagia zena. Ia 165.000 erreal laurdeneko kostua suposatu zuen.

Bigarren Karlistaldian, berriro ere, hondatu egin zuten itsasargia, behin eta berriro bonbardaketan jasan eta gero. Hala ere, dorrezaina saiatu zen bere familiarekin bertan jarraitzen, linternaren panelak ezkutatuz eta egunero lanpara eta tresna optikoak muntatzen eta desmuntatuz. Horri esker argi sistema ez zuten kaltetu, eta gauero-gauero segitu zuen distira seinalatzaileak bidaltzen.

Oliba oliozko lanpara batekin funtzionatu eta gero, parafinarekin eta petrolioarekin hornitzen hasi ziren. Urteetan dorrezaina Agustin Iñiguez zen. Espainiako Gerra Zibilaren ostean, 1946an elektrifikatu eta 200 Watteko lanparari bi distirako joko bat erantsi zitzaion. Berriztapen estetikoak ere egin zituzten, irispide geometriko hobea lortzeko, eta 2.80 metro gorago jaso zuten dorrea, linterna berria eta beste balkoi txiki bat ipini zitzuten, ekipo elektrogeno berriarekin batera.

Gaur egun automatizatuta dago, AGA ekipoarekin, 15 segundoro igortzen dituen distirak 21 miliatara ikusten dira.

## Katxapo 
Katxapo izenez San Anton mendiaren atzeladean dagoen talai sistema izendatzen da. Bi talaiez osatua dago, bata San Anton mendiaren gailurrean dagoena, eta bestea iparreko tontorrean dagoena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak

## Kanpo estekak
Zumaiako itsasargia

**Zumaiako itsasargia** Zumaian dagoen itsasargia da, Talaimendi muinoaren ekialdeko magalean, hain zuzen ere.

1870ean Inozentzio Elortzak eraikia, hara joateko txalupaz edo itsasbehera itxaron behar zen. Karlistek eraikina desegin eta erabat hondatuta utzi zuten. Gerra bukatu zenean berreraiki eta berriro 1881ean piztu zen Zumaiako portuaren ahoa zaintzeko. 1925ean itsasargia elektrifikatu egin zen. .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak

## Kanpo estekak
Anqing

**Anqing** (txinera sinplifikatuz: 安庆; pinyineraz: Ānqìng), Anhuiko probintzian kokatua. Guztira, 4.650.000 biztanle inguru dauzka eta 7.444 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Amqing hiriaren mugakideak honakoak dira: Lu'an iparraldean, Chaohu ipar-ekialdean, Tongling ekialdean, eta Chizhou hego-ekialdean.

## Barruti eta konderriak 
* Yingjiang Barrutia (迎江区)
* Daguan Barrutia (大观区)
* Yixiu Barrutia (宜秀区)
* Tongcheng Hiria (桐城市)
* Huaining Konderria (怀宁县)
* Zongyang Konderria (枞阳县)
* Taihu Konderria (太湖县)
* Qianshan Konderria (潜山县)
* Susong Konderria (宿松县)
* Wangjiang Konderria (望江县)
* Yuexi Konderria (岳西县)

## Klima 

## Azpiegiturak 
## Ondarea 
thumb|250px|eskuinera|Zhenfeng pagoda
* Zhenfeng pagoda, 1570ean eraiki zen Ming dinastia garaian, Yangtze ibaiaren ondoan dago.

## Hiri senidetuak 
*  Calabasas, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak
*  Ibaraki, Japonia
*  Kütahya, Turkia

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Anqingo gobernuaren webgunea.
Bengbu

**Bengbu** (txinera sinplifikatuz: 蚌埠; pinyineraz: Bèngbù), Anhuiko probintzian kokatua. Guztira, 3.552.702 biztanle inguru dauzka eta 5.952 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Bengbu hiriaren mugakideak honakoak dira: Huaibei ipar-mendebaldean, Suzhou iparraldean, Jiangsu probintzia ekialdean, Chuzhou hegoaldean, Huainan hego-mendebaldean, eta Bozhou mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Longzihu Barrutia (龙子湖区; Lóngzǐhú Qū)
* Bengshan Barrutia (蚌山区; Bèngshān Qū)
* Yuhui Barrutia (禹会区; Yǔhuì Qū)
* Huaishang Barrutia (淮上区; Huáishàng Qū)
* Huaiyuan Konderria (怀远县; Huáiyuǎn Xiàn)
* Wuhe Konderria (五河县; 	Wǔhé Xiàn)
* Guzhen Konderria (固镇县; Gùzhèn Xiàn)

## Klima 

## Hiri senidetuak 
*  Bergamo, Lombardia, Italia, 1988tik
*  Settsu, Osaka, Japonia
*  Tameside, Greater Manchester, Erresuma Batua

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bengbuko gobernuaren webgunea.
Grand Gedeh

**Grand Gedeh** Liberiako 15 konderrietako bat da. 1964. urtean eratu zen. Liberiako ekialdean kokaturik dago. Herrialdeko bederatzigarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 126.146 biztanle zituen 10.484 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Hauek dira Grand Gedeh konderriko 3 barrutiak 2008ko biztanleria datuarekin:

* Gbarzon
* Konobo (21.424)
* Tchien (30.467)

## Kanpo estekak
Bozhou

**Bozhou** (txinera sinplifikatuz: 亳州; pinyineraz: Bózhōu), Anhui probintzian kokatua. Guztira, 5.788.000 biztanle inguru dauzka eta 8.394 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Bozhou hiriaren mugakideak honakoak dira: Huaibei ipar-ekialdean, Bengbu hego-ekialdean, Huainan hegoaldean, Fuyang hego-mendebaldean, eta Henan probintzia iparraldean.

## Banaketa administratiboa 
* Qiaocheng Barrutia (谯城区) (Qiáochéng Qū)
* Woyang Konderria (涡阳县) (Wōyáng Xiàn)
* Lixin Konderria (利辛县) (Lìxīn Xiàn)
* Mengcheng Konderria (蒙城县) (Méngchéng Xiàn)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Bozhouko gobernuaren webgunea.
Chaohu

**Chaohu** (txinera sinplifikatuz: 巢湖; pinyineraz: Cháohú), Anhuiko probintzian kokatua. Guztira, 4.550.000 biztanle inguru dauzka eta 9.423 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Chaohu hiriaren mugakideak honakoak dira: Hefei ipar-mendebaldean, Chuzhou ipar-ekialdean, Ma'anshan eta Jiangsu probintzia ekialdean, Wuhu hego-ekialdean, Tongling hegoaldean, Anqing hego-mendebaldean, eta Lu'an mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Juchao Barrutia (居巢区) (Jūcháo Qū)
* Lujiang Konderria	(庐江县) (Lújiāng Xiàn)
* Wuwei Konderria (无为县) (Wúwèi Xiàn)
* He Konderria (和县) (Hé Xiàn)
* Hanshan Konderria	(含山县) (Hán shān Xiàn)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Chaouko gobernuaren webgunea.
Chizhou

**Chizhou** (txinera sinplifikatuz: 池州; pinyineraz: Chízhōu), Anhui probintzian kokatua. Guztira, 1.580.000 biztanle inguru dauzka eta 9.423 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Chizhou hiriaren mugakideak honakoak dira: Anqing ipar-mendebaldean, Jiangxi probintzia hegoaldean, Tongling iparraldean, Xuancheng ekialdean, eta Huangshan hego-ekialdean.

## Banaketa administratiboa 
* Guichi Barrutia (贵池区)
* Dongzhi Konderria (东至县)
* Shitai Konderria (石台县)
* Qingyang Konderria (青阳县)

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Chizhouko gobernuaren webgunea.
Chuzhou

**Chuzhou** (txinera sinplifikatuz: 滁州; pinyineraz: Chúzhōu), Anhui probintzian kokatua. Guztira, 4.439.000 biztanle inguru dauzka eta 13.300 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Chuzhou hiriaren mugakideak honakoak dira: Bengbu iparraldean, Jiangsu probintzia ekialdean, Huainan ipar-mendebaldean, Hefei mendebaldean, eta Chaohu hegoaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Langya Barrutia (琅琊区; Lángyá Qū)
* Nanqiao Barrutia (南谯区; Nánqiáo Qū)
* Tianchang Hiria (天长市; Tiāncháng Shì)
* Mingguang Hiria (明光市; Míngguāng Shì)
* Quanjiao Konderria (全椒县; Quánjiāo Xiàn)
* Lai'an Konderria (来安县; Láiān Xiàn)
* Dingyuan Konderria (定远县; Dìngyuǎn Xiàn)
* Fengyang Konderria (凤阳县; Fèngyáng Xiàn)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Chuzhouko gobernuaren webgunea.
Fuyang

**Fuyang** (txinera sinplifikatuz: 阜阳; pinyineraz: Fǔyáng), Anhui probintzian kokatua. Guztira, 9.742.000 biztanle inguru dauzka eta 13.300 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Fuyang hiriaren mugakideak honakoak dira: Bozhou ipar-ekialdean, Huainan ekialdean, Lu'an hego-ekialdean, Hubei probintzia hegoaldean, eta Henan probintzia ipar-mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Yingzhou Barrutia (颍州区)
* Yingdong Barrutia (颍东区)
* Yingquan Barrutia (颍泉区)
* Jieshou Hiria (界首市)
* Taihe Konderria (太和县)
* Linquan Konderria (临泉县)
* Funan Konderria (阜南县)
* Yingshang Konderria (颍上县)

## Klima 

## Azpiegiturak 
## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Fuyango gobernuaren webgunea.
Huaibei

**Huaibei** (txinera sinplifikatuz: 蚌埠; pinyineraz: Bèngbù), Anhui probintzian kokatua. Guztira, 2.158.000 biztanle inguru dauzka eta 5.952 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Huaibei hiriaren mugakideak honakoak dira: Suzhou iparralde eta ekialdean, Bengbu hegoaldeko muturrean, Bozhou mendebaldean, eta Henan probintzia mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Lieshan Barrutia (相山区 *Xiàngshān Qū*)
* Xiangshan Barrutia (杜集区 *Dùjí Qū*)
* Duji Barrutia (烈山区 *Lièshān Qū*)
* Suixi Konderria (濉溪县 *Suīxī Xiàn*)

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Huaibeiko gobernuaren webgunea.
Billy the Kid

**Henry McCarty**, ospetsuagoa '*Billy *the Kid*** ("Billy Haurra") ezizenaz (New York, New York, 1859ko azaroaren 23a - Fort Summer, Mexiko Berria1881ko uztailaren 14a), **Henry Antrim** eta **William H. Bonney*' ezizenaz ere ezagutzen, estatubatuar legez kanpoko bidelapur eta tiratzailea zen. Ia bere bizi osoz nagusiki zaldi eta ganadu lapurketan jardun zuen, horregatik sarritan ihesari eman beharrean aurkitu zen. Kondairaren arabera New Yorken jaio omen zen, halere honi buruzko froga zehatzik ez dago.

Bere bizian zehar hainbat izen erabili zituen, hauen artean *William H. Bonney*, *Henry McCarty* eta *Kid Antrim*. Hogeita bat gizonen hilketen arduradun egiten zuten, halere hauetako bederatzien erailketetan esku hartu zuela besterik ezin izan da frogatu, hauetatik bostetan Billyk beste gizonen laguntzaz parte hartutako tiroketetan izan ziren (hortaz, ezin liteke jakin hilketen egilea bera edo bere ingurukoak izan ziren), bi beronen defentsan eta beste bi bere espetxeko ihesaldietan zehar.
thumb|Billy The Kiden hilarria, Fort Sumner, Mexiko Berria
thumb|The "PALs", Tom O'Folliard, William H. Bonney, alias Billy the Kid, eta Charlie Bowdre, Fort Sumner, Mexiko Berria

## Kanpo estekak 
* Billyren argazkia El Mundon
Huangshan

**Huangshan** (txinera sinplifikatuz: 黄山; pinyineraz: Huángshān), Anhui probintzian kokatua. Guztira, 1.479.000 biztanle inguru dauzka eta 9.807 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Huangshan hiriaren mugakideak honakoak dira: Chizhou ipar-mendebaldean, Xuancheng ipar-ekialdean, Jiangxi probintzia hego-mendebaldean, eta Zhejiang probintzia hego-ekialdean.

## Banaketa administratiboa 
* Tunxi Barrutia (屯溪区)
* Huangshan Barrutia (黄山区)
* Huizhou Barrutia (徽州区)
* She Konderria (歙县)
* Xiuning Konderria (休宁县)
* Yi Konderria (黟县)
* Qimen Konderria (祁门县)

## Klima 

## Azpiegiturak 
## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Huangshango gobernuaren webgunea.
Amimona

**Amimona** edo **Amimone**, greziar mitologian, Danaoren 50 alabetako bat da, danaideetako bat, Neptunok, itsasoko jainkoak eragindako lehorte batean ura bilatzera bidali zuena. Amimona lokartu egin zen, eta Neptuno, hura satiro batetaz libratzeko garaiz iritsi zen, bere hiruhortza jaurtiz, harkaitzean sartu zena, nondik Lernako iturria eratu zuten hiru iturburuak irten ziren, Neptunoren Amimonarekiko maitasunaren sari gisa.

Beste elezahar batek, Amimonak, orein bati azkon bat bota eta satiroa zauritu zuela dio, Neptunoren laguntzan, aurrekoarekin bat datorrelarik.

## Kanpo estekak
Vicente Ferrer i Moncho

**Vicente Ferrer i Moncho** edo Vicenç Ferrer (Bartzelona, Katalunia 1920ko apirilaren 9a - Anantapur, Andhra Pradesh, India, 2009ko ekainaren 19a) filantropo kataluniarra zen, txirotasunean bizi zirenak laguntzen konprometitua.

## Biografia 
### Haurtzaroa eta gaztaroa 
Gaztetan Batasun Marxistaren Langileen Alderdira afiliatu zen. 16 urte baino ez zituenean Espainiako Gerra Zibilean borrokatzera deitua izan zen. 1938ko Ebroko Batailan eta tropa errepublikarren Frantziarako atzera-egitean parte hartu zuen. Argelès-sur-Merreko kontzentrazio esparruan sartu zuten denbora laburrean. Deliturik egin ez zuenez Espainiara itzultzea erabaki zuen. Frantziako autoritateek frankisten esku utzi zuten Hendaian eta hauek Betanzosko kontzentrazio esparruan sartu zuten. Gerra amaitu ondoren eta aske zegoela, soldadutza egitera behartua izan zen.

1944an, Zuzenbide ikasketak utzi eta Jesusen Lagundian sartzea erabaki zuen.

### Misiolaritza 
1952an Indiara joan zen misiolari, baina herrialdetik bota egin zuten. 1969an Indira Gandhik Indiara itzultzeko eskatu zionean Anantapurrera joan zen eta bertan geratu zen hil zen unera arte.

1970ean Jesusen Lagundia utzi egin zuen Anne Perry kazetari ingelesarekin ezkontzeko, (ezkondu eta gero, Anna Ferrer izena hartuko zuen), eta Rural Development Trust (RDT, Landa-eremuen Garapenerako Funtsa) erakundea sortu zuen. Hiru seme-alaba zituen. Indiako nekazarien sinpatia irabazi zuen, baina ez buruzagi-klase, politikari-klase eta ekonomia-klaseen artean, Vicenteren lana euren interesetarako mehatxagarria ikusten zutelako. Hala ere Indira Gandhiren babesa eta laguntza jaso zuen eta bere proiektuekin aurrera jarraitu ahal izan zuen.

1996an bere izena daraman Vicente Ferrer Fundazioa abian jarri zuen eta honen bitartez ekintza guztiak zuzentzen zituen, batez ere Anantapurreko klase txiroei zuzendutakoak. Fundazioarekin, besteak beste, hiru ospitale, HiESaren ospitale bat, jaiotze-kontrol zentro bat, 14 baserri-klinika, 1.696 eskola, 30.000 etxebizitza inguru eraiki eta 2,7 milioi zuhaitz landatu zituen, pertsona askori laguntza garrantzitsua eskainiz.

2009ko martxoaren 20an ospitaleratu zuten Anantapurreko ospitalean (Andhra Pradesh estatuan) garun-istripu baskular baten ondorioz. Hiru hilabete geroago zendu zen arnas arazoen ondorioz.

## Sariak 
* 1998ko Adiskidetasunaren Asturiasko Printzea Saria.
* 2000ko Sant Jordiren Gurutzea Saria Kataluniako Generalitatearen eskutik.
* 2002ko Elkartasun Sozialaren Ordena Zibilaren Gurutze Handia Espainiako Lan eta Gizarte Gaietarako Ministerioaren eskutik.
* 2008ko Urteko Kataluniarra, El Periódico de Catalunyak ematen duen saria.
* 2009ko Meritu Zibileko Ordenaren Gurutze Handia Espainiako Gobernuaren eskutik.

## Ikus, gainera 
* Jesuita ezagunen zerrenda
* Bartzelonar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*   Vicente Ferrer fundazioa
Vicente Ferrer (argipena)

**Vicente Ferrer** izena pertsona hauei buruzkoa izan daiteke:

* Vicente Ferrer (1350-1419), Eliza Katolikoaren santua;
* Vicente Ferrer i Moncho (1920-2009), kooperante kataluniarra, 1998ko Adiskidetasunaren Asturiasko Printzea Saria.
* Vicente Ferrer Roselló (1959-), Alderdi Popularreko senatari espainiarra.
Bitextor

**Bitextor** kode irekiko aplikazio aske bat da. Bere helburua, hizkuntz aunitzeko web orrialdeak oinarrizko corpus gisa hartuz, itzulpen memoriak sortzean datza. Bitextor GNU GPL v2 baimenaz argitaratua dago.

Aplikazioak erabiltzaileak agindutako webgunetik HTML fitxategi guztiak deskargatu eta aurreprozesatze bidez hurrengo faseetarako formatu aproposetara bilakatzen ditu. Jarraian, heuristiko multzo bat (batez ere HTML etiketen egituran eta testu-katearen luzeran oinarriturik) aplikatzen zaio, fitxategi bikoteak sortu eta hauek, testu bera hizkuntz ezberdinetan izateko hautagai bilakatuz. Hautagai hauetan oinarriturik, TMX formatuko itzulpen memoriak garatzen dira LibTagAligner liburutegiari esker, non HTML etiketak eta testu-blokeen luzera erabiltzen diren lerrokatzea gauzatzeko.

Tresna honen helburua internet bidez hizkuntz aunitzeko corpusak lortzeko erraztasuna ematea da. Hasiera batean, Bitextor itzulpen automatikorako aplikazioak trebatzeko prozesua errazteko sortua izan zen, Apertium plataformarena zehazki.

## Ikus, gainera 
* Itzulpengintza automatikoa

## Kanpo estekak 
* Bitextor-en webgunea
* TagAligner-en webgunea
* Apertium-en webgunea
Viktor Justxenko

**Viktor Andrijovitx Justxenko** (; 1954ko otsailaren 23a) Ukrainako politikaria da. 2005eko urtarrilaren 23tik 2010eko otsailaren 25era Ukrainako 3. Presidentea izan zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Iraultza laranja
Arnold Schwarzenegger

**Arnold Alois Schwarzenegger** (Graz, 1947ko uztailaren 30a), fisiokulturista, aktore eta politikari austriarra da, estatubatuar herritartua. 2003 eta 2011 urteen artean Kaliforniako gobernadore izan zen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Gobernuaren Arnold Schwarzeneggerri buruzko webgune ofiziala
* Arnold Schwarzeneggerren webgune ofiziala
* Arnold Schwarzenegger Webgune Ofiziala
John Garamendi

**John Raymond Garamendi** (Mokelumne Hill, Kalifornia, 1945eko urtarrilaren 24a) euskaldun jatorriko Alderdi Demokratako Estatu Batuetako politikaria da. 2007ko urtarrilaren 8an Kaliforniako 46. gobernadoreorde bilakatu zen. Aldez aurretik Kaliforniako Aseguruetako mandatari gisa ere ibili zen, 1991-1995 eta 2003-2007 urteen artean. 1995-1998 urteen artean, Estatu Batuetako Barne Saileko Idazkariorde karguan ere jardun zen.

Gaur egun, Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Etxeko kidea da, Kaliforniaren ordezkari gisa.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2025eko urriaren 20an, Hitz saria jaso zuen Guggenheim Bilbao Museoan, euskal jatorriarengatik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako euskaldunak

## Kanpo loturak 
* John Garamendiren Ordezkarien Etxeko webgune ofiziala 
* Garamendiren hauteskunde kanpainako Webgunea
Ondarroako itsasargia

**Ondarroako itsasargia** Ondarroan dagoen itsasargia da, kai-muturrean hain zuzen ere.

Itsasargiaren zirkulu-formako dorreak 12 metroko altuera du eta portuaren ahoa zaintzen du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak
* Ondarroako portua

## Kanpo estekak
Kakao arbola

thumb|*Theobroma cacao*

**Kakao arbola** edo **kakao-arbola** (*Theobroma cacao*) zuhaitz txiki bat da (4–8 m), *Sterculiaceae* (edo *Malvaceae*) familiakoa, Ameriketako eskualde tropikalekoa. Landare honen haziak kakao-hautsa eta txokolatea egiteko erabiltzen dira.

*Theoboma cacao* izen zientifikoa grezieratik datorkio eta *jainkoen elikagaia* esan nahi du. Baina kakao izena maiatik dator, *Ka´kaw*.
 
Materia genetikoaren ikerketak esaten dutenez, Hego Amerikako jatorria dute, Orinoko eta Amazonas ibaiaren arroetatik. Gaur egun Mexikotik Brasilera hedatzen da, eta baita ere Afrikaren mendebaldean.

## Landarea 
Landareari **kakao arbola** deritzo. Kakao-arbola, bero (20°C-30°C) eta hezetasun asko behar duen landarea da. Hosto iraunkorrekoa da, eta 6 eta 10 metrora hazi. Beste landareen ilunpean hazten dira, haizetik babestuta eta lur emankorrarekin. Lurra nitrogeno eta potasio ugarikoa izan behar da.
ezkerrera|thumb|200px|Kakao arbolaren loreak

Bere loreak txikiak eta arrosak dira. Fruitua, baia bat da, kalabazin formakoa, gorria edota horixka bihurtzen dena eta 450g pisatzen du gutxi gorabehera heltzen direnean. Arbola fruituak ematen hasten du 4 edo 5 urte dituenean. Zuhaitza heltzen denean, 6000 lore izan ahal ditu baina bakarrik 20 kakao hazi izaten ditu.

## Fruitua 
Mami arrosaz badago betea dago, likatsua, gozoa eta jangarria, 30-50 garau luze (zuriak eta haragitsuak) gordetzen dituela. Garauak indaba forma dute eta zapore oso mingotsa.

## Ekoizpena 
Kakaoa Afrikako mendebaldean, Erdialdeko Amerikan, Hego Amerikan eta Asian landatzen da gehienbat. Urteko ekoizpena esaten duenez, UNCTAD bilduta, 2005-2006ko munduko 8 ekoizle nagusiak Boli Kosta (%38), Ghana (%19), Indonesia (%13), Nigeria (%5), Brasil (%5), Kamerun (%5), Ekuador (%4) eta Malaysia (%1) dira. Herrialde hauek, munduko %90eko ekoizpena dute.

FAO erakundearen arabera, 2005eko ekoizpena honelakoa izan zen:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txokolate
Karibdis

Greziar mitologian, **Karibdis** (antzinako grezieraz Χάρυϐδις Khárubdis, "zurrupatzailea"), itsas munstro ikaragarri bat da. Antzinako greziar eskoliak, Homeroren Odisean, Karibdisen jatorriaren zenbait bertsio ezberdin ematen ditu. Batean, Poseidon eta Gearen semea da, egunean hiru aldiz ur kopuru handia irensten zuena, eta beste hainbestetan botatzen zuena, honela, bere inguruan zegoen edozer irensten zuen zurrunbilo forma hartuz. Bestean, Heraklesen ganadua lapurtu zuen emakume irensle bat zen. Arrazoi honegatik, Zeusek itsasora bota zuen tximista batek jota.

Eszila izeneko beste itsas munstro batekin, itsasbide estu batean bizi zen. Itsasartearen bi muturrak, gezi batek egin dezakeen tartean zeuden, hain gertu bata bestearengandik, Karibdis saihesten saiatzen ziren marinelak, Estzilatik gertuegi igarotzen zirela, eta alderantziz. "Eszila eta Karibdisen artean" esaera, bi arriskuren artean egotea esan nahi izatera iritsi da, batetik urruntzeak, bestean erortzea eragiten duelarik.

Argonautak, bi arriskuak gainditzeko gai izan ziren nereidetako bat zen Tetisek gidatu izanari esker. Odiseok, baina, ez zuen horrenbeste zorte izan. Eszilarekin arriskatzea erabaki zuen bere tripulazioaren zati bat galduz, Karibdisekin itsasontzi osoa ez galtzearren  

Zirtze jainkosak honela ohartarazten du Ulises:

Tradizionalki, Karibdisen kokapenak Messinako itsasartean, han inguruan aurkitzen diren korronteek eratzen duten zurrunbiloarekin lotzea eragiten dute, baina zurrunbilo hau ez da oso arriskutsua. Berriki eginiko ikerketek, kokapena berraztertu dute, eta kokapen hau okerra dela diote, eta istorioaren jatorri balizkoago bat, Skilla lurmuturretik gertu egon daitekeela diote, Grezia iparmendebaldean. Beste ikertzaile batzuk, ordea, erabat fikziozko tokia dela diote, benetako toki bakar batekin ere identifikatu ezin daitekeena.

Karibdis, jatorrian, bere aitaren itsaspeko mundua hedatzeko lurra urperatu zuen itsas ninfa bat zen, Zeusek munstro bihurtu zuen arte.

Zurrunbiloa izatearen aldetik, literaturako ospetsuenetako bat da, Maelstromarekin batera. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Katalinako itsasargia

**Santa Katalinako itsasargia** Lekeition dagoen itsasargia da, Antzoriz izeneko lurmuturrean.

Haren inguruan Santa Katalina baseliza eta Antzorizko kobak daude, Santa Katalinako aztarnategi arkeologikoarekin..

## Historia 
1862an eraiki zuten 46 metroko altueran. 1956. urtean larrialdietarako sorgailua eta seinale akustikoak bidaltzeko turuta jarri ziren bertan, azken honek morse kodea erabiliz *L* letraren seinalea bidaltzen zuen 20 segundotik behin. 

Handik gutxira, 1975. urtean, argia ere aldatu zen, soinuaren antzera morse kodean *L* letra bidaltzen zuen argitik gaur eguneko argi jarraitura igaro zen. Era honetan Euskal Herrian bisitagai dagoen lehen itsasargia bihurtu zen. Ordutik, udal turismo bulegoaren bidez lotu behar dira bisitaldiak, eta euretan farozainaren etxe egokituan itsas bidaia birtuala egiteko aukera dago.

## Irudiak 

Fitxategi:Santa Katalina itsasargia.jpg
Fitxategi:Santa Katalina itsasargia-Lekeitio.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak

## Kanpo estekak 
* Udal webgunean turismo bulegoari buruzko informazioa
James Dewey Watson

**James Dewey Watson** (Chicago, Ameriketako Estatu Batuak, 1928ko apirilaren 6 – East Northport, New York, 2025eko azaroaren 6a) biologoa eta zoologoa izan zen, Francis Crickekin batera DNA molekularen egituraren aurkitzaileetako bat izateagatik ezaguna. Horri esker, Medikuntzako Nobel saria irabazi zuten 1962an.

Chicagoko Unibertsitatean eta Indianako Unibertsitatean ikasi zuen. Ondoren, Cambridgeko Unibertsitatean lan egin zuen non bere lankide eta laguna izango zen Francis Cricik ezagutu zuen. 2007an jubilatzera behartu zuten arraza beltza eta haien adimenari buruz egindako komentario batzuen ondorioz.

Hainbat zientzia liburu idatzi zituen, esaterako, *The Molecular Biology of the Gene* 1965ean eta oso ezaguna den DNAren egituraren aurkikuntzari buruzko *The Double Helix* 1968an.

## Zientzialari liskartsua 
Watsonekin lotutako lehenengo ika-mika DNAren egituraren aurkikuntzari dagokio. 1952an Rosalind Franklinek, DNA molekularekin lanean ari zela, X izpien bidez argazki on bat ateratzea lortu zuen. Argazki hura Watson eta Cricken eskuetara heldu zen, eta, hari esker, DNAren egitura zehaztea lortu zuten 1953an. Franklin 1958an hil zen minbiziarekin, eta Nobel saria Watsonek eta Crickek jaso zuten 1962an. Gerora, oso gai polemikoa bihurtu da hori.

Hala ere, azken urteetan egin ditu adierazpen harrigarrienak Watsonek. Lehen polemika handia 1990eko hamarkadaren erdialdera agertu zen. Izan ere, Watsonek esan zuen emakumeek abortatzeko eskubidea izan beharko luketela haurra homosexuala izango dela dioten frogak izanez gero.

2007ko urrian esan zuen gizaki beltzek, geneetan oinarrituz, ez zutela zuriek adinako adimenik. Adierazpen hura arrazistatzat hartu zen, eta Watsonek barkamena eskatu behar izan zuen. Ondoren, aurreko 43 urtean lantoki izan zuen Cold Spring Harbor laborategian dimisioa eman zuen.

## Ikus, gainera 
* DNA
* Rosalind Franklin

## Kanpo estekak 
* Gizaki beltzen adimena zuriena baino baxuagoa da
* James Watsonek arbaso beltzak ditu
Sinofobia

[thumb|[XIX. mendea|XIX. mendeko Ameriketako Estatu Batuetako irudi sinofoboa.]]

**Sinofobia** (Latineko Sinae "txinatarrak" eta antzinako greziarreko φόβος -phobos, "beldurra"), txinatarren aurkako sentimendua, edo txinako kultura, eta biztanleriaren aurkako gorrotoa da.

## Ezaugarriak 
Sinofobia, era ezberdinetan agertzen da munduan zehar, historikoki, gutxiengo txinatarra zegoen lurraldeetan ematen zen, Txinako Herri Errepublikatik gertu dauden herrietan, edo nazioarte mailan dauden etorkinak bizi diren herrialdeetan. Baina, XX. mendearen azken erdian, sinofobia berri bat zabaldu zen, Txinako Herri Errepublikaren garapen handiarekin bat etorri zena.

Bestalde, sinofobia mota desberdinak daude. Taiwanen independentzia aldarrikatzen dutenak eta Falung Gong sektako kideak jatorri txinatarrekoak dira, baina Txinako Herri Errepublikako gobernuaren aurka daude.

## Ikus, gainera 
* 2009ko Urumqiko istilu etnikoak

## Kanpo estekak 
*  Txinatarren aurkako erasoak Kanadan.
Neptunoren iturria (Madril)

**Neptunoren iturria**, Madrilgo Cánovas del Castillo plazaren erdian dago. Ventura Rodríguezek diseinatu zuen 1782an, eta 1780 eta 1784 bitartean eraiki zuen Juan Pascual de Menak, nork, eskultura osoa, Toledoko probintziako Montesclaros herritik ekarritako haitzurdin zuriz egin zuen, Pradoko Ibilbidearen ordenakuntza lanen zati bezala.

Zirkulu formako uhaska handi batean datza, honen erdian, Neptuno dagoelarik, itsasoetako jainkoa, eskuineko eskuan suge bat bilduta duena eta hiruhortza ezkerrekoan, arrain isatsdun bi zaldik tiratutako maskor batek osatutako gurdi baten gainean dagoena. Gurdiaren inguruan, ura altuera handira jaurtitzen duten itsastxakur eta izurdeak ikusten dira. Itsasoetako jainkoak, Karlos III.a Espainiakoa erregeak, lehiakorragoa egiteko eta koloniekin lotura sendotzeko eraldatu zuen itsas armadari erreferentzia egingo lioke.

Iturria, hasiera batean Apoloren Larrean egon zena, Zibelesen iturriari begira, 1898an, Cánovas del Castillo Plazaren erdira eraman zen, oraindik bertan jarraitzen duelarik. Zibelesen iturriarekin eta Apolorena edo Lau Urtaeroenarekin batera, Ventura Rodriguezek Pradoko Ibilbiderako diseinatutako hiru eskultura taldeen zati da.

Atletiko Madril futbol taldeak, bertan ospatzen ditu bere tituluak.

## Ikus gainera 
* Zibeles iturria

## Kanpo loturak
Grand Kru

**Grand Kru** Liberiako 15 konderrietako bat da. 1984. urtean eratu zen. Liberiako hego-ekialdean kokaturik dago. Herrialdean populazio gutxien duen konderria da, 2008ko datuen arabera 57.106 biztanle zituen 3.895 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Hauek dira Grand Kru konderriko 4 barrutiak 2008ko biztanleria datuarekin:

* Sasstown
* Buah
* Upper Kru Coast
* Lower Kru Coast

## Kanpo estekak
Lofa

**Lofa** Liberiako 15 konderrietako bat da. 1964. urtean eratu zen. Liberiako ipar-mendebaldean kokaturik dago. Herrialdeko laugarren konderririk populatuena da, 2008ko datuen arabera 270.114 biztanle zituen 9.982 km²-ko azaleran.

## Barrutiak 
Hauek dira Lofa konderriko 6 barrutiak:
* Foya
* Kolahun
* Salayea
* Vahun
* Voinjama
* Zorzor

## Kanpo estekak
Matxitxakoko itsasargia

**Matxitxakoko itsasargia** Bermeon dagoen itsasargia da, izen bereko lurmuturrean hain zuzen ere.

Bermeok hiru itsasargi izan ditu: bata Lamiar puntaren mendebaldean dagoen Errosapeko itsasargia (1912) eta Matxitxakon bi, antzinakoa (1852an eraikia) eta egungoa.

Lurmuturrean, itsasoaren mailatik 122 metrora, eta hogei metroko dorrean, lurmuturreko itsasargia dago. Antzina itsasargizaina zegoen arren, gaur egun automatikoa da, eta lainoaz ohartzeko abisua emateko gai da. Itsasargiko argia 30 itsas miliatan ikus daiteke.

Rafael de La Cerda ingeniariak 1909an itsasargi berria eraiki zuen, 1852an altxatutako eraikuntza berria ordezkatuz. Matxitxako lurmuturreko itsasargian, Bizkaiko azken itsasargizaina jubilatu zen.

1937an 4.000 watteko lanpara monofasiko batekin elektrifikatu zuten, 1955ean 3.000 watteko trifasiko batekin ordezkatua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak
* Matxitxako lurmuturra

## Kanpo estekak
Billao

**Billao** Gorlizko uhartea da, Billao edo Legorrarri izeneko lurmuturraren aurrean kokatuta.

## Izena 
Euskaraz «Herensugea» du ezizena, ur azpitik ur azalera datorren piztia erraldoiaren itxura omen daukalako.

Gaztelaniaz, berriz, *Isla del Fraile* () ere izan du izena, txanoz estalitako fraide batzuen itxura duelako.

## Geografia 
Uharte babesgabeak 1,8 ha besterik ez ditu. Apenas ez du landarerik, belarra baino ez. Legorrarriren ingurumarian, Gorlizko itsasargia ez ezik, oraindik kanoi bat duen bunkerra ere badago.

thumb|290px
Bilboaldeko LPPek “Fauna eta Flora Interes Handiko Lekua” izendatu zuen uhartea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galeako itsasargia

**Galeako itsasargia** Getxon dagoen itsasargia da, Galea lurmuturrean hain zuzen ere.

1852an lehendabizikoz itsasargia eraiki, 1950ean berreraiki zuten 84 metroko altueran.

Abrako golkoa zaintzen duen itsasargiaren 1500 Watteko makina elektrikoak 8 segundoro 3 distira zuri ematen ditu, batez besteko irispidea 27 itsas miliakoa izanik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak

## Kanpo estekak
Arriluzeko itsasargia (kanpokoa)

**Arriluzeko itsasargia** Getxon dagoen itsasargia da, izen bereko kaian hain zuzen ere. Kai berearen hasieran beste itsasargi bat dago.

Bilboko portuaren ahoa zaintzen du Portugaleteko itsasargiarekin batera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak

## Kanpo estekak
Arriluzeko itsasargia (barnekoa)

**Arriluzeko itsasargia** Getxon dagoen itsasargia da, izen bereko kaian eta kirol portutik gertu hain zuzen ere. Kai beraren muturrean beste itsasargi bat dago.

1928an Ignacio Maria Smith arkitektoak eraiki zuen, euskal estiloko arkitektura estiloa jarraituz. Egun, Itsas Gurutze Gorriaren egoitza da.

## Galeria 

Fitxategi:Guecho, Algorta - Casa de Naufragos y Faro de Arriluze 4.jpg
Fitxategi:Getxo harbour - panoramio.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak

## Kanpo estekak
Portugaleteko itsasargia

**Portugaleteko itsasargia** Portugaleten dagoen itsasargia da, Burdinazko kaiaren muturrean hain zuzen ere.

1900. urtean eraikia itsasargia baino seinale-semaforoa izan zen, moilaren muturrean barraren sakoneraz ohartaraziz itsasontzien sarrerak errazteko egina. Hau da, Arriluzeko itsasargiarekin batera Bilboko portuaren ahoa zaintzen zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak

## Kanpo estekak
Adimen-mapa

[thumb|300px|**Adimen-mapa** bat: [ideia baten garapenerako aukera ezberdinak irudikatzen dituzte, modu ireki batez.]]

**Adimen-mapa** ideiak, teoriak, jarduerak edo kontzeptuak garatu eta azaltzeko irudizko diagrama bat da. Horrela, ohikoa da adimen-mapak ideia-jasa eta antzeko talde-jardueretan erabiltzea, baina baita ikaskuntza-prozesuan laguntzeko ere, ideiak egituratu eta egitekoak antolatzeko.

Kontzeptu mapa kontzeptuen arteko lotura irudikatzeko soilik, modu zehatz batez, erabiltzen diren bitartean, adimen-mapak problemak ebatzi eta informazioa antolatzeko baliatzen dira, modu pertsonal eta biziago batez, irudiak erabiliz eta sormena bultzatuz; kontzeptu-mapen egitura zurrunaren aldean, adimen-mapek egitura radiala izaten dute, ikuspuntu jakin batek nagusitasuna izan ez dezan.

## Ikus, gainera 
* Kontzeptu mapa.
* Kontzeptu mapa edo mapa mentalak egiteko software zerrenda.

## Kanpo estekak 
*  Zertarako adimen mapak

## Erreferentziak
Luzueroko puntako itsasargia

**Luzueroko puntako itsasargia** Zierbenan dagoen itsasargia da, Luzueroko punta lurmuturretik gertu hain zuzen ere.

Kai-muturrean kokatuta, itsasargiak Bilboko portuaren ahoa zaintzen du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak

## Kanpo estekak
Trafalgar Square

**Trafalgar Square** delakoa Ingalaterrako Londres hiriburuko erdigunean dagoen enparantza bat da, Westminster Hiria barrutian.

## Historia 
Trafalgarko gudan Britainiar Itsas Gudarosteak lortutako garaipena oroitzeko eraiki zen. Jatorriz plaza honen izena William IV.a Enparantza zen, baina George Ledwell Taylorrek izen-aldaketa iradoki zuen. 1820an Erresuma Batuko George IV.ak gune honen urbanizazioaren ardura John Nash-i eman zion. Gaur egungo plazaren arkitektura Charles Barryren lana da, eta 1845an amaitu zen.

## Eraikinak 
Enparantza honen erdi-erdian Nelsonen zutabea dago. Inguruan eraikin aipagarriak ditu, hala nola: National Gallery museoa (iparraldean), St. Martin-in-the-Fields eliza (ipar-ekialdean), Canada House (mendebaldean) eta South Africa House (ekialdean).

## Usoak 
Plaza hau, turisten zein londrestarren batzar puntua da eta bereziki, bere usoei esker bilakatu da hain famatu. Gizakion eta haien harteko bizikitetasuna oso gai polemikoa izan da azken urteotan, haien gorotzek eraikinen harria itsusten eta hondatzen baitzuten. Gainera, plazako usoen biztanleria 35.000 ingurukoa izatera iritsi zen eta osasun publikorako arazo bilakatu zen.

Gaur egun, animalia hauek elikatzea debekatuta dago.
## Iruditegia 

Irudi:National Gallery head-on shot.jpg|National Gallery museoa.
Irudi:London TrafalgarSquareColumn01.JPG|Enparantzaren erdigunean kokatzen den Nelsonen zutabea..
Irudi:Canada House.jpg|Canada House.
Irudi:St Martin-in-the-Fields, July 2011.jpg|St. Martin-in-the-Fields.
Irudi:South Africa House.jpg|South Africa House.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokia: 15x15px 15x15px Charing Cross

## Ikus gainera 
* Nelson zutabea (Londres)

## Kanpo estekak