open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mirai (filma)

2018ko Mamoru Hosoda japoniar zinema zuzendariaren anime filma da.

## Argumentua 
Kun lau urteko haur mainatua da, lainezaz betea. Haren arreba Mirai jaiotzen denean, gurasoek kasu egiteari utziko diote eta aurrez inoiz bizi gabeko egoerak biziko ditu etxean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jainkoak ez dit barkatzen

***Jainkoak ez dit barkatzen*** 2018ko Josu Martinez bilbotar zinema zuzendariaren film dokumentala da, Lezo Urreiztietaren bizitzan oinarrituta. Gerra eta deserriaren historia bat da, itsasoko abenturen historia bat, gertatu zirela jakin gabe gertagaitzak direla diruditen pasartez osatutako historia.

Berezia da filma, Martin Ugalde kazetariak Lezo Urreiztietari 1975ean grabatutako 35 orduko elkarrizketa batean oinarritzen da. Horrela, Lezok berak lehen pertsonan kontatzen duen historia da ***Jainkoak ez dit barkatzen*** filma. Pelikulan hainbat elementu uztartzen dira: aspaldiko argazki eta bideo historikoak, marrazki bizidunak, Martin eta Lezoren eszena antzeztuak, korritzen ari den kasetearen planoek markatzen dituzte kapitulu-banaketak...

Filma ikusi eta komentatzeko hainbat emanaldi antolatu ziren herriz-herri, 20 gutxienez.

## Ikus, gainera 
* Dokumentalak Euskal Herrian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dokumental osoa on-line.
* Kritika zine.eus atarian
Petra (filma)

***Petra*** 2018ko Jaime Rosales kataluniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Petrak ez daki zein den bere aita, bizitza osoan zehar ezkutatu diote. Amaren heriotzaren ondoren bila hasi, eta Jaume aurkituko du, artista plastiko ospetsu, boteretsu eta bihozgabea.

## Aktoreak 
* Bárbara Lennie: Petra
* Àlex Brendemühl: Lucas
* Joan Botey: Jaume
* Marisa Paredes: Marisa
* Petra Martínez: Julia
* Carme Plà: Teresa
* Oriol Pla: Pau
* Chema del Barco: Juanjo
* Natalie Madueño: Martha

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Odoibaltzako mendilerroa

**Odoibaltzako mendilerroa** Araba eta Bizkaia artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Bortaun mendia da, 705 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Odoibaltza mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Bortaun, 705 m  (Araba)
# Odoibaltza, 691 m  (Araba)
# Beraskola edo Bikirrio, 671 m  (Araba)
# Askiola, 570 m  (Araba)
# Zubero, 566 m  (Bizkaia)
# Curciegan, 545 m  (Araba)
# Garando de Menagarai, 528 m  (Araba)
# Pico de Vela, 496 m  (Araba)
# El Piquillo, 468 m  (Araba)
# Mendibarre, 418 m  (Araba)
# Garondo, 402 m  (Araba)
# Kogota, 353 m  (Araba)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Ortxikaskoko mendilerroa

**Ortxikasko-Mendurroko mendilerroa** Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Ortxikasko mendia da, 978 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Ortxikasko mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Ortxikasko, 978 m 
# Mendurro, 936 m 
# Aldaun, 917 m 
# Landakoa, 841 m 
# Uspel, 822 m 
# Illarraga, 817 m 
# Txaraka, 812 m 
# Makirriamendi, 798 m 
# Joandaitsasi, 774 m 
# Sarroa, 758 m 
# Epel, 698 m 
# Auzalor, 696 m 
# Metola, 664 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Orlagatuko mendilerroa

**Orlagatuko mendilerroa** Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Orlagatu mendia da, 1.123 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Orlagatu mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Orlagatu, 1.133 m 
# Iburtu, 1.091 m 
# El Púlpito, 1.042 m 
# Kurkuxulo, 1.018 m 
# Oianburua, 1.002 m 
# Artasoeta, 959 m 
# Monitas, 931 m 
# Argumeta, 927 m 
# Añuki, 923 m 
# La Bisca, 905 m 
# Likarri, 852 m 
# Centenar, 835 m 
# Anzali, 815 m 
# Santa Águeda, 779 m 
# Belóriz, 771 m 
# Ososki, 763 m 
# Los Montetes, 759 m 
# Urdantxi, 749 m 
# Zarambulo, 743 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Muskildiko mendilerroa

**Muskildiko mendilerroa** Zuberoa eta Nafarroa Beherea artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Muskildi mendia da, 704 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Muskildi mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Muskildi edo San Antoni, 704 m  (Nafarroa Beherea)
# Elhaudi, 700 m  (Nafarroa Beherea)
# Ihagorri, 609 m  (Nafarroa Beherea)
# Berhantxü, 574 m  (Zuberoa)
# Hitaborda, 484 m  (Zuberoa)
# Xarxaga, 458 m  (Zuberoa)
# Kakoeta, 431 m  (Zuberoa)
# Karakoila, 428 m  (Zuberoa)
# San Gregori, 425 m  (Zuberoa)
# Lapitzaga, 421 m  (Zuberoa)
# Gaztelüzarrea, 416 m  (Zuberoa)
# Oïhergaïn, 347 m  (Zuberoa)
# Leizeaga Mendi, 331 m  (Zuberoa)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Vitoria, 3 de marzo

***Vitoria, 3 de marzo*** 2018ko Víctor Cabaco kantabriar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Gasteizko martxoaren 3ko sarraskian oinarrituta.

## Sinopsia 
Gasteiz, 1976. Begoñak, erdiko klaseko gazte batek, zuzenean biziko ditu “inoiz ezer gertatzen ez den hiria” astindu zuten gertakari horiek. Gero eta latzagoa den gatazka batean, zer alderekin bat egingo duten erabaki beharko dute hala berak nola bere familiak.

## Aktoreak 
* Amaia Aberasturi : Begoña
* Alberto Berzal : José Luis
* Iñigo de la Iglesia : El Rubio
* Ruth Díaz : Ana
* Luis Fernández de Eribe
* Mikel Iglesias : Mikel
* David Landatxe : Enpresaria
* Asier Macazaga : Gobernadorea
* Oti Manzano : Loli
* Pepe Penabade : Manuel Fraga Iribarne
* Ane Pikaza : Blanca
* Iñaki Rikarte : Javier
* José Manuel Seda : Eduardo
* Gaizka Ugarte : Imanol
* Aitor Lamo: Aitor
* Jose Antonio Lobato: Rufino
* Veronika Moral: Aurora
* Asier Makazaga: Gobernadorea
* Txubio Fernandez: Enpresaria 1
* Rafa Martin: Enpresaria 2
* Iñigo Aranbarri: Irratiko teknikaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deskontu-tasa

**Deskontu-tasa,** merkataritza-bankuei eta beste gordailu-erakundeei, Erreserba Federalaren deskontu-leihoan jasotako maileguen bidez kobratzen zaien interes-tasa da. **Deskontu-tasa**k deskontatutako kutxa-fluxuen analisia egiteko erabilitako interes-tasari ere egiten dio erreferentzia, etorkizuneko fluxuen oraingo balioa zehazteko. 

Deskontu-tasa etorkizuneko dirua "deskontatzeko" erabiltzen da. Asko erabiltzen da inbertsio-proiektuak ebaluatzerako orduan. Etorkizuneko diruak orain zenbat balio duen adierazten baitu.

Deskontu-tasa interes-tasaren alderantzizkoa da, egungo diruaren balioa handitzeko (edo interesa gehitzeko) balio baitu. Deskontu-tasak, aitzitik, etorkizuneko dirua egungora aldatzen duenean balioa kentzen dio, deskontu-tasa negatiboa izaten denean izan ezik. Egoera horretan, etorkizuneko diruak egungoak baino gehiago balioko du. Gainera, interes-tasa jatorrizko zenbatekoaren hazkundea lortzeko erabiltzen da, deskontu-tasari, gaur egungo zenbatekoa lortzeko, jadanik jakindako kantitate bat kentzen zaion bitartean.

Salbuespenezko kasuetan izan ezik, deskontu-tasa positiboa da etorkizunean dirua jasotzeko promesaren aurrean ziurgabetasuna dugulako, jasoko ote dugun ala ez hain zuzen, diru hori jasotzea eragozten gaituen arazoren bat gerta daitekeelako. Hori dela eta, gero eta denbora gehiago igaro dirua jaso arte, orduan eta balio gutxiago izango du gaur egun.

## Formulak 
Interes-tasa bakoitzerako, dagokion deskontu-tasa dago, formulak honakoak izango dira:

   d ={i \over 1+i} "d" deskontu-tasa eta "i" interes-tasa

eta alderantziz,

   i ={d \over 1-d} "d" deskontu-tasa eta "i" interes-tasa

Kutxa-fluxu deskontatuen egungo balioa murriztu egin da deskontu-tasa aplikatzerakoan, aurreikusitako dirua lortzeko behar den denboraren arabera. Itxarote-denbora luzeagoa den heinean, deskontua handiagoa izango da. Egoki deskontatutako epe ezberdinen kutxa-fluxuak gehitzerakoan, egungo balio garbia lortzen da. Horrez gain, itzulerako barneko tasa, diru-fluxuetako sailaren egungo balio garbia zero izatea eragiten duen deskontu-tasa da.

## Adibidea 
Demagun estatuaren titulu bat salmentan dagoela 80 $-etan eta urtebeteren amaieran 100 $ ordainduko direla titulu horrengatik. Deskontu-tasak, etorkizuneko aurreikusitako fluxuaren deskontua adierazten du. Hona hemen;

   d ={i \over 1+i}\Rightarrow{100-80 \over 100} = \%20

Aitzitik, etorkizuneko diru-fluxua zehazten duen interes-tasa kalkulatzeko 80 hartuko dugu oinarri gisa:

   i ={d \over 1-d}\Rightarrow{100-80 \over 80} = \%25

Alderantzikatzearen truke lortzen den tasa hau izango litzateke. Nik 80$ ordaintzen ditut, baina kobratuko dudana, 80$ + 20$ izango da, hau da, 100$. 20$ko kupoia izan bada nire irabazia, 20$/80$ eginda, ehunekoetan, %25eko mozkina izan dudala irtetzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llafranc

**Llafranc**, Kataluniako Palafrugell udalerrian dagoen Costa Bravako herri bat da, Baix Empordà eskualdean.

Kostalde harkaiztsu batean dagoen herria da, Calella de Palafrugell udalerriaren alboan.

## Iruditegia 

Irudi:Llafranc_gencat.png|Hondartza.
Irudi:Platja de Llafranc, 2.jpg|Herria eta hondartza.
Irudi:Santa_Rosa_de_Llafranc_04.JPG|Santa Rosa Limakoa eliza.
Irudi:Far_de_Sant_Sebastià_01.JPG|Sant Sebastià itsasargia.

## Kanpo estekak
Tamariu

**Tamariu**, Kataluniako Palafrugell udalerrian dagoen Costa Bravako herri bat da, Baix Empordà eskualdean. Antzina senaiaren inguruan hedatutako arrantzale herria zen, baina 1980ko hamarkadatik aurrera bertako turismoak bultzada jaso eta hotel, apartamentu eta akanpaleku baten kokalekua da.

thumb|600px|erdian|Tamariu herria eta hondartzaren ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak
Rupit

**Rupit**, Kataluniako Rupit i Pruit udalerrian dagoen herri bat da, Osona eskualdean. Harrizko etxeez osatutako herrigune ederra du, horrek Kataluniako herri ederrenetako bat izatearen ospea eman dio.

Bertan Rupiteko gaztelua dago.

## Iruditegia 

Irudi:Vista Rupit.jpg|Rupit.
Irudi:Rupit-2005 (2).jpg|Rupit.
Irudi:Rupit i Pruit, Barcelona, Spain - panoramio.jpg|Rupit.
Irudi:Pano Rupit.jpg|Rupit.

## Kanpo estekak
Taüll

**Taüll**, Kataluniako La Vall de Boí udalerrian dagoen herri bat da, Alta Ribagorça eskualdean.

Herri honetan UNESCOko Gizateriaren Ondare izendatrutako La Vall de Boíko eliza erromanikoak daude.

## Iruditegia 

Irudi:DSCF1053x - Taüll i Pla de l'Ermita (Les Creutes).JPG|Taüll eta Pla de l'Ermita herrien ikuspegia urrutira.
Irudi:Vall_de_Boí._Taüll._Falles_2009_18.JPG|Fallen jaitsiera kaleetan barna.
Irudi:Aut taull.JPG|Taüll.

## Kanpo estekak
Arties

**Arties**, Kataluniako Naut Aran udalerrian dagoen herri bat da, Arango haranan. Garona ibaia herri honetatik igarotzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Arties-Naut Aran (3).jpg|Herrigunea.
Irudi:Arties_-_Santa_Maria.jpg|Santa Maria eliza.
Irudi:25599 Arties, Lleida, Spain - panoramio.jpg|San Joan eliza.
Irudi:Castell d'Arties 1.jpg|Artiesko gaztelua]].

## Kanpo estekak
Karla Sofía Gascón

**Karla Sofía Gascón Ruiz** (Madril, Espainia, 1972ko martxoaren 31) espainiar aktorea da.

Aurretik Juan Carlos gizonezko izenez ezaguna zen, bere jaiotza-izena. Izan ere, 2018 urtera arteko ibilbide artistikoa gizon bezala egin zuen. 2018ko irailean berak idatzitako *Karsia. Una historia extraordinaria* izenburudun liburuaren aurkezpenean bere burua Karla Sofía izeneko emakume transgenerotzat aurkeztu zuen.

2024ko maiatzaren 25ean Cannesko Zinemaldiko emakumezko aktore onenaren saria irabazi zuen, saria Zoe Saldaña, Selena Gomez eta Adriana Pazekin partekatuz, laurak  *Emilia Pérez* komediazko film musikalan egin zuten antzezpenagatik. Karla Sofía Gascón da sari hori irabazi duen lehen emakume transgeneroa.

## Filmografia 
### Zinema 
#### Film luzeak 
* *Nosotros los Nobles* (2013) .... Peter / Pedro Pintado
* *El Cura y el Veneno* (2011)
* *Clasificados* (2011)
* *Cambio de Sentido* (2009)
* *Di que sí* (2004)
* *La Caja 507* (2002)
* *Me da igual* (2000)
* *Se Buscan Fulmontis* (1999)

#### Film laburrak 
* *Interés Variable* (2010)
* *Mentiras* (2010)
* *El Muro* (2009)
* *Morir en una Cama de Rosas* (2009)
* *Carmelita* (2009)
* *Lejos de los Mortales* (2009)
* *Temperie* (2009)
* *Prodigal* (2009)
* *El Jefe* (2008)
* *Rats* (2008)
* *El Menú* (2008)
* *El Cepo* (2008)
* *Miembro Fantasma* (2008)
* *El Pulgar del César* (2008)
* *Ídolos* (2008)
* *Golpe de Suerte* (2008)
* *Daisy-Kovirayee* (2007)
* *Exposición* (2007)
* *Cíclope* (2003)
* *Destiempo* (1997)

### Telebista 
#### Telenobelak 
* *El señor de los cielos* *2* (2014)
* *Hasta el fin del mundo* (2014-2015) .... Alan Duncan
* *Una familia con suerte* (2011) .... Sergio
* *Llena de amor* (2010-2011) .... Jorge Jauma
* *Corazón salvaje* (2009-2010) .... Branko
* *El pasado es mañana* (2005) .... Marcos
* *Calle nueva* (1999) .... Óscar
* *El súper* (1998) .... Guillermo
* Isabel (1996)

#### Noizbehinkako agerraldiak 
* *Herederos* (2008)
* *Hermanos y detectives* (2008)
* *Q V M T V.* (2007)
* *Hospital central* (2007)
* *La que se avecina* (2007)
* *¡Ala... Dina!* (2002)
* *Un chupete para ella* (2001)
* *Antivicio* (2000)
* *Al salir de clase* (1997)
* *Canguros* *(1995)
* *Los ladrones van a la oficina* (1993)
* *J.A.* (1992)
* *Crónicas urbanas* (1991)

## Liburuak 
* *Karsia. Una historia extraordinaria'', 2018, 

## Sariak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llofriu

**Llofriu**, Kataluniako Palafrugell udalerrian dagoen herri bat da, Baix Empordà eskualdean. 2013ko erroldaren arabera 274 biztanle zituen.

Herrigunea etxe eta masiez osatzen da, horietako batean urte luzez Josep Pla idazlea bizi izan zen, gainera herri honetako hilerrian lurperatua dago.

## Iruditegia 

Irudi:Llofriu nucli antic.jpg|Herria.
Irudi:Nucli_antic_de_Llofriu_al_carrer_del_Ter.jpg|Kalea.
Irudi:Plaça_llofriu.JPG|Herriko plazaren ikuspegia elizatik.
Irudi:Sant_Fruitós_de_Llofriu_-_Entrada.JPG|San Frutos eliza.

## Kanpo estekak
Zorpetze-ratio

**Zorpetze-ratioa** ratio finantzario bat da, sozietate bateko aktiboaren ehunekoa adierazten duena, zorraren arabera.
Ratio hau, zor totalaren (epe luzeko pasiboak) eta aktibo totalaren (aktibo erabilgarriaren batura, aktibo-finkoak eta bestelako aktiboak) arabera kalkulatzen da:

Zorpetze-ratioa= {Zor Totala \over Aktibo Totala}

Edo:

Zorpetze-ratioa= {PasiboTotala \over AktiboTotala}

## Adibidea 
Sozietate batek 2 milioiko aktibo totala, eta 500.000-ko pasibo totala badu, bere zorpetze-ratioa %25-ekoa izango litzateke.

**Zorpetze-ratioa** 0.5 baino txikiagoa bada, sozietateko aktibo gehienak ondare garbiaren bidez finantzaturik egongo dira, eta ratioa 0.5 baino handiagoa bada berriz, sozietatea zorren bidez finantzatuta egongo da zati handi batean.
Beraz, orduan eta zorpetze-ratioa handiagoa izan, orduan eta arrisku gehiago hartu ditu bere gain sozietateak.

Gainera, zor handia izateak, enpresaren zorpetze-ahalmen baxua adierazten du, bere finantzazio ahalmena murriztuz.

## Kanpo estekak
Kaudimen-ratio

**Kaudimen-ratioak** etorkizuneko betebehar eta ordainketei aurre egiteko beharrezko aktiboa neurtzen du. Aseguru enpresa bateko **kaudimen-ratioak**, berak jasaten dituen arrisku guztien kapitalaren tamaina izango du.

Kaudimen-ratioa horrela finkatuta egon ohi da:

Aktibo Garbia\div Jaulkitako Prima Garbia

Kaudimen-ratioa, aseguratzaileak xurgatu ezin dituen arriskuei aurre egiteko neurri bat da. Bestalde, jaulkipen primaren zenbatekoa, asegurututako zenbateko osoa baino neurri hobea da, primen maila erreklamazioen arabera lotuta dagoelako.

Herrialde ezberdinek metodologia ezberdinak erabiltzen dituzte **kaudimen-ratioa** kalkulatzeko eta baldintza ezberdinak dituzte. Indiako aseguruetan esate baterako, 1.5-eko proportzioa mantendu behar dute, gutxienez.

Pentsio-planetarako, kaudimen-ratioa pentsio-planeko aktiboen eta pasiboen arteko erlazioa da, hau da, ordaindu beharreko pentsioak. Pentsioak ordaintzeko beste neurri bat kotizazio-ratiora jotzea izango litzateke, pentsio-kostuak neurtuko litukeena, pentsio-planak lanean jarraituko balu.

**Kaudimen-ratioan**, pentsio-planak neurtzeko arau zorrotzak erabiltzen dira; plana berehala itxiko dela suposatzea adibidez, beraz, pentsioen erantzukizuna beste alde batetara bideratzeko, errenta-erosketak egin behar izaten dira. Hau oso garestia denez, normalean kaudimen-ratioa kotizazio-ratioa baino baxuagoa izaten da.

## Kalkulua 
Finanatzetan, kaudimen-ratioak sozietateko kutxa-fluxua neurtzen du, bere pasiboekin alderatuz.

Kaudimen-ratioa= {Irabazi Netoa+Amortizazioa \over Pasiboa}

## Ikus, gainera 
* Kaudimen
* Likidezia-ratio
* Arrisku-prima

## Kanpo estekak
Sebastopol (Torfaen)

**Sebastopol**, Galesko Pontypool udalerriaren iparraldean dagoen auzune bat da, Torfaen lurraldean.

## Kanpo estekak
Pontnewynydd

'''''', Galesko Pontypool udalerriaren langile klaseko auzune bat da, Torfaen lurraldean.

## Kanpo estekak
Fageda d'en Jordà

'''Fageda d'en Jordà**, euskaraz **Jordàko pagadia'*, Kataluniako Santa Pau udalerriaren lursailetan dagoen pagadi eta babestutako naturgune bat da, Garrotxa eskualdean. Croscat sumenditik datorren laba hoztuaz osatutako lursail lau batean datza, 550-560 metroko garaieran.

Pagadi honetan Joan Maragall olekariak pagadia beraren omenezko *"La fageda d'en Jordà"'' olerkia idatzi zuen. Pagadirako sarbide nagusia Olot eta Santa Pau udalerrien arteko errepidearen 4. kilometroan dago, bertan Can Serrako aparkalekua dago.

## Iruditegia 

Irudi:Zona_volcànica_Garrotxa.jpg|Pagadiaren ikuspegi orokorra Xenacs mendilerrotik.
Irudi:La_Fageda_d'en_Jordà_un_dia_d'estiuet_de_Sant_Martí.JPG|Udazkeneko ikuspegia.
Irudi:Fageda d'en Jordà felipoween.jpg|Bidezidorra.
Irudi:Fageda d'en Jordà seen by Wiros 10.jpg|Perretxikoak.

## Kanpo estekak
Croesyceiliog

'''''', , Galesko Cwmbran udalerriaren auzunea eta komunitate bat da, Torfaen lurraldean.

## Kanpo estekak
Asesinato en la universidad

***Asesinato en la universidad*** 2018ko Iñaki Peñafiel espainiar zinema zuzendariaren telefilma da.

## Argumentua 
Lara Cabanes idazle eta historialari ezagunari XVI. mendean gertatutako heriotza bat ikertzeko eskatuko diote. Antonio de Román agustindarra egoera bitxian hil zen Salamancako Unibertsitatean katedra lortu eta gero. Lararen gida nagusia Frai Luis de Leónek idatzitako gutun batzuk izango dira.

## Aktoreak 
* Ramon Agirre
* Antonio Bachiller: Rodrigo
* Alfonso Bassave
* Joaquín Climent
* Patrick Criado: Frai Luis de León
* Daniel Grao
* Dani Luque
* Chani Martín
* Javier Pereira
* Macarena Sanz
* Fernando Soto: Antonio de Román
* Iván Sánchez: Juan Soto Mesa
* Leonor Watling: Lara Cabanes

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Smallfoot

***Smallfoot*** 2018ko Karey Kirkpatrick estatubatuar zinema zuzendariaren marrazki biziduneko filma da.

## Argumentua 
Yeti gazte eta azkar batek halakorik ez zegoela uste zuen zerbaitekin topo egingo du, gizaki batekin, hain zuzen. "Gizaki" horren berri izateak yetien komunitate xumea aztoratuko du: zenbat gauza gehiago existituko dira herrixka elurtutik hara?

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arde Madrid

***Arde Madrid*** 2018ko espainiar telesaila da, Paco Leónek eta Anna R. Costak Movistar+entzat egina.

## Sinopsia 
Madril, 1961. Ana Mari neskazaharra, herrena, frankista eta Sección Femeninako irakaslea da. Francoren aginduz, Ava Gardnerren etxera zerbitzatzera joateko mandatua jasotzen du, hura espiatzeko helburuarekin.

## Aktoreak 
**Nagusiak**
* Debi Mazar: Ava Gardner
* Paco León: Manolo
* Inma Cuesta: Ana Mari
* Anna Castillo: Pilar

**Taldekakoak**
* Osmar Nuñez: Perón jenerala
* Mariola Fuentes: Lola Flores
* Eugenia Martínez de Irujo: Albako dukesa
* Melody: Carmen Sevilla
* María Ordóñez: Lucía Bosé
* Craig Stevenson: Samuel Bronston
* Ken Appledorn: Bill Gallagher
* Carmina Barrios
* Silvia Tortosa
* Carmen Machi
* Julián Villagrán
* Manolo Solo
* Miren Ibarguren
* Eduardo Casanova
* David Castillo
* Elena Furiase

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fairwater (Torfaen)

**Fairwater**, Galesko Cwmbran udalerriaren auzunea eta komunitate bat da, Torfaen lurraldean.

## Kanpo estekak
Dilili à Paris

***Dilili à Paris*** 2018ko Michel Ocelot frantziar zinema zuzendariaren marrazki biziduneko filma da.

## Argumentua 
Dililik, Kaledonia Berriko neskatoak, bere lagun banatzailearen laguntza du Parisen, Belle Époque garaian, gertatzen ari diren neska gazteen bahiketa misteriotsuak argitzeko. Bere ikerketa-lanetan ohiz kanpoko zenbait pertsonaia aurkituko ditu eta argibide batzuk emango dizkiote.

## Pertsonaiak 
* Sarah Bernhardt
* Marie Curie
* Toulouse-Lautrec
* Pablo Picasso
* Gustave Eiffel
* Erik Satie
* Claude Debussy
* Claude Monet
* Auguste Renoir
* Louise Michel
* Emma Calvé
* Alberto Santos-Dumont
* Auguste Rodin
* Camille Claudel

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gelati monasterioa

**Gelati monasterioa** () XII. mendeko monasterio ortodoxoa da, georgiar arkitekturako maisulana. 1106an David IV.a Georgiakoak fundatua, mende askotan Georgiako erdigune kultural eta intelektuala izan zen. Zientzialariak, teologoak eta filosofoak batzen zituen akademia bat zegoen bertan. Egun, XII-XVII. mendeko horma irudi eta eskuizkribu ugari aurkitzen dira bertan.

1994ko ekainean, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen, "**Gelati monasterioa**" izenarekin. Hasieran, Bagrati katedralarekin Unescoren izendapenean zegoen, baina 2010 eta 2017 artean arriskuan sailkatuta egon ondoren, katedrala atera eta monasterioa bakarrik utzi zuten, berau arriskutik kanpo.

## Ezaugarriak 
Nahiz eta monjeen logelak eta akademia hondatuta egon, elizak oso egoera onean daude:
* Ama Birjinaren eliza: eliza nagusia, atal batzuk fundazio garaikoak, 1106, freskoak eta XII. mendeko mosaiko bat gorde ditu
* San Nikolas eliza, txikiagoa da, XIV. mendekoa
* San Jurgi eliza: zaharrena, monasterioaren fundazioa baino zaharragoa, XVI. mendeko freskoak ditu.
* Ezkila-dorrea: elizatik banandua, Georgiako tradizioan legez, XVI. mendekoa.

Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (02).jpg|San Jurgi eliza
Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (10).jpg|San Nikolas eliza
Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (08).jpg|Ezkila dorrea
Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (19).jpg|Ama Birjinaren Jaiokundearen katedrala
Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (07).jpg|Katedraleko sarrera
Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (34).jpg|Freskoa katedralean
Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (44).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Benjamín Naishtat

**Benjamín Naishtat** (Buenos Aires, Argentina, 1986) film zuzendari argentinarra da. *Historia del miedo* (2014), *El Movimiento* (2015) eta *Rojo* (2018) filmak zuzendu ditu.
Pedro Juan Caballero (Paraguai)

**Pedro Juan Caballero** Paraguaiko udalerri bat da, Amambayko departamenduan kokatua. 2678 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 117270 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isaki Lacuesta

**Isaki Lacuesta** (Girona, Katalunia, 1975-) zuzendari katalana da. Dokumentala, fikzioa eta bideoinstalazioak egiteaz gain, irakaslea ere bada. *Entre dos aguas* filmarekin, 2018ko Zinemaldiko Urrezko Maskorra irabazi zuen.

Euskal jatorriko familia batean jaioa, bere ponte-izena Iñaki da eta izen horrekin idazten zituen 1990eko hamarkadan zine kritikak Diari de Girona egunkarian. Gerora aldatu zuen izena Isakira, zinea profesionalki egiteko.

## Film luzeak 
* 2002: *Cravan vs Cravan*
* 2006: *La leyenda del tiempo*
* 2009: *Los condenados*
* 2010: *La noche que no acaba*
* 2010: *El quadern de fang*
* 2011: *Els passos dobles*
* 2015: *Murieron por encima de sus posibilidades*
* 2016: *La propera pell*
* 2018: *Entre dos aguas*
* 2022: *Un año, una noche*
* 2024: *Segundo premio* (Los Planetas taldeari buruzkoa).

## Ikus, gainera
* Kataluniako zinema
* Espainiako zinema

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* La Termita Films.
Gorostiaga (mendia)

**Gorostiaga**, **Satui** edo **Korosti** Gipuzkoako hegoaldean dagoen mendia da, Legazpi eta Oñati artean dagoena. 951 metrotara dago kokatuta tontorra. Satuiko mendilerroaren punturik garaiena da. Lerro honetan aztarna megalitikoak daude.

Goiko aldean, gaur egun antena batek gurutzea eta aterpetxe txiki batekin elkarbanatzen du gunea. Azken biak 1902an eraiki zituzten, gurutzea 1950ean berriztatu behar izan zutelarik.

## Abiapuntuak 
* Legazpitik (400 m): Ordu bat eta laurden.
* Udana mendatetik (510 m): Ordu bat eta erdi.
* Oñatitik (240 m): Ordu bat eta erdi.

## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako mendiak

## Kanpo estekak 
* "Mendikat" webgunean.
Coronel Oviedo

**Coronel Oviedo** Paraguaiko udalerri bat da, Caaguazúko departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 187514 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amaia Gabantxo

**Amaia Gabantxo** (Bermeo, Bizkaia, 1973ko martxoaren 28a) euskal idazlea, abeslaria eta euskal literaturan espezializatutako itzultzailea da.

2023an Etxepare-Laboral Kuxa itzulpen saria jaso zuen bigarren aldiz.

## Biografia 
Literatura Itzulpengintza Konparatuan Masterra egin zuen Norwicheko East Angliako Unibertsitatean. Kantuz musika taldea sortu du Chicagon eta bertan abesten ditu partitura klasikoak modu modernoan. Kolaboratzailea da zenbait literatur argitalpenetan, kritikari zein editore gisa. Euskara, literatura eta sormen idazkera irakasten ditu Chicagoko Unibertsitatean.

## Lanak 
Hainbat liburu itzuli ditu Amaiak euskaratik ingelesera. Besteak beste, hauek:

* Anjel Lertxundiren. *Zorion perfektua*. "Perfect happiness" ( Center for Basque Studies - University of Reno, 2006)
*Unai Elorriagaren. *Vredaman.* "Plants don´t drink coffee" (Archipelago Books 2009).
* Harkaitz Canoren *Belarraren ahoa*. "Blade of Light" (University of Nevada Press, 2010).
* Bernardo Atxagaren. *Borrokaria*. "The fighter" (Etxepare institutua, 2011)
* Anjel Lertxundiren. Non Omnis moriar. (Etxepare institutua, 2012)
* Gabriel Arestiren *Harri eta herri* eta *Maldan behera*. "Downhill and Rock & core" (University of Nevada Press, 2017).
* Miren Agur Meaberen. *Kristalezko begi bat*. "A glass eye" (Parthian Books, 2017)
* Harkaitz Canoren *Twist*. "Twist" (Archipelago Books, 2018).

## Bestelakoak 
* .2019ko udaberrian Amaiak, Jenny Holzerrekin Guggenheim Billbao Museoan kolaborazioa egin zuen, azken honen lanaren atzerako begiradan, Euskal poesia jatorrizko hizkuntzan eta ingelerara itzulia museoko fatxadan proiektatu zen. Holzerrek, bere buruan hogei urte baino gehiagoz izandako ideia izan zela adierazi zion Amaiari.
* 2019an West Lafayette, AEB Indianako Purdue Unibertsitatean egingo ziren erakunde akademiko honek Hizkuntza Indigenen Urtea zela-eta antolatutako ekitaldien barruan, Amaia, euskal poesiaren itzulpengintzaren inguruan mintzatu zen. “From the Square to the Page, and onto the other Page: The Order of Things in Basque Poetry in Translation” hitzaldian.

## Sariak 
* 2018an Etxepare &ndash; Laboral Kutxa Itzulpen Saria, Gabriel Arestiren 'Harri eta herri' eta 'Maldan behera' lanak ingelesera itzultzeagatik. Lanok Nevadako Unibertsitateak (AEB) argitaratu ditu.
* 2023an Etxepare-Laboral Kutxa Itzulpen Saria jaso zuen bigarren aldiz. Miren Agur Meaberen *Hezurren erretura* liburua ingelesera itzultzeagatik. *Burning Bones* liburua Galesteko Parthian Books argitaletxeak argitaratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://nordanor.eus/nor?id=1029
* Amaia Gabantxo. Youtube "Txori Erresiñula"
* Amaia Gabantxo. Facebook
* Amaia Gabantxo. Euskadi Irratian
* Elkarrizketa: Euskarak eraman nau munduari buelta ematera  Busturialdeko-hitza, 2023.12.15
General Francisco Caballero Álvarez

**Francisco Caballero Álvarez** Paraguaiko udalerri bat da, Canindeyúko departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 11868 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Primero de Marzo

**Primero de Marzo** edo **1º de Marzo** Paraguaiko udalerri bat da, Cordillerako departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 6729 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erloju-dorrea (Tirana)

**Erloju-dorrea** (albanieraz, *Kulla e Sahatit*) Tiranan dago, Albaniako hiriburuan. Haxhi Et'hem Bey-k eraikitzeko agindua eman zuen, 1822an.

## Ezaugarriak 
Dorreak 35 metro ditu. Eraiki zen unean Tiranako eraikin garaiena izan zen. Barrutik, goraino igotzeko 90 maila dituen eskailera kiribila dago. Lehen, orduak markatzeko, Veneziatik eramandako kanpaia zuen.

## Historia 
1822an Haxhi Et'hem Bey-k eraiki zuen. Lehen Mundu Gerra ondoren, 1928an erlojua aldatua izan zen. 1970ean ere gauza bera egin zen. 1981an eta 1999an dorrea berreskuratzeko lanak egin ziren. 2010tik lehengoratzeko lanak aurrera eramaten ari dira.

## Iruditegia 

Clock Tower Tirana 2017.jpg
Tirana-Clock Tower.JPG
Stairs in Clock Tower of Tirana.JPG
Kulla e Sahatit-Tiranë.jpg
Dera e Kulles sesahatit ne Tirane.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Villarrica (Paraguai)

**Villarrica** Paraguaiko udalerri bat da, Guairáko departamenduan kokatua. 247 km²ko azalera du eta 2018ko estimazioen arabera 71489 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julián Augusto Saldívar (Paraguai)

**Julián Augusto Saldívar** Paraguaiko udalerri bat da, Erdialdeko departamenduan kokatua. 95 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 52709 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jesús de Tavarangüé

**Jesús de Tavarangüé** edo **Jesús** Paraguaiko udalerri bat da, Itapúako departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 6363 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Juan Bautista (Paraguai)

**San Juan Bautista** Paraguaiko udalerri bat da, Misionesko departamenduan kokatua. 2.314 km²ko azalera du eta 2018ko estimazioen arabera 23.062 biztanle zituen.

## Kultura 
Hiriko jaiak ekainaren 24an ospatzen dira San Joanen omenez. Sanjoanetan erromeriak, zaldiketak, zaldikoen hezteak eta zezenketak egiten dira. Horrez gain, janari tipikoa dastatzeko aukera dago; hala nola, batiburrilloa, haragi errea hesolan () eta kavurea (, ).

2001az geroztik hiriko udalak eta Batiburrilloaren Batzordeak *Batiburrilloaren, Sirikiaren eta Sanjoandar Txorizoaren Nazioarteko Jaialdia* antolatzen dute urtero. Paraguaiko Turismo Idazkaritza Nazionalak interes turistiko nazionaleko jaialdi izendatu zuen 2019an, 1408/2019 zenbakidun ebazpenaren bidez.

## Sanjoandar ezagunak 
* Agustín Pío Barrios (1885-1944): gitarra-jotzailea eta musikagilea.
* Sebastian Sasiain Zubillaga (1900-1976): nekazaria, batiburrillo plater tipikoaren eta siriki edariaren sortzailea.
* José del Rosario Diarte (1910-1955): harpa-jotzailea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  San Juan Bautistako udalaren webgunea
San Juan Bautista del Ñeembucú

**San Juan Bautista del Ñeembucú** Paraguaiko udalerri bat da, Ñeembucúko departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 5880 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carapeguá

**Carapeguá** (guaranieraz: *Karapegua*) Paraguaiko udalerri bat da, Paraguaríko departamenduan kokatua. 442 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 36118 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Emiliano O'Leary (Paraguai)

'''Juan Emiliano O'Leary''' Paraguaiko udalerri bat da, Paraná Garaiko departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 25390 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
25 de Diciembre (Paraguai)

**25 de Diciembre** edo **Veinticinco de Diciembre** Paraguaiko udalerri bat da, San Pedroko departamenduan kokatua. 995 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 10245 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coedpenmaen

'''''' edota Coed-Pen-Maen, Galesko Pontypridd udalerriaren barruti bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.

## Kanpo estekak
Pontypridd

**Pontypridd** edota **Ponty**, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian. Cardiff hiritik 19 kilometro iparraldera kokaturik dago.

## Geografia 
Rhondda ibaia Taff ibaiarekin bat egiten duen puntuan kokaturik dago. Pontypridd udalerriak 32.700 biztanle baditu ere herrian bertan 2.919 bizi dira (2001eko errolda).

## Historia 
*Pontypridd* izena *Pont-y-tŷ-pridd* zen hasiera batean eta euskaraz "buztinezko etxearen ondoko zubia" esan nahi du, izan ere Taff ibaia gurutzatzen duten zubietajko batean baitu jatorria. Zubia 1756an eraiki zuen William Edwardsek.

Herriaren historia ikatza eta burdinarekin estuki lotuta dago. Aurrez nekazal eremu zabal bat baino ez zen, eta ikatz eta burdin meategiak ireki zirenean udalerriko asentamendu handiena Treforest izan zen hasieran. Treforest hainbat garraiobideen elkargunea zen, izenak berak "hiru haran elkartzen diren puntua" esan nahi du. Glamorganshire ubidea erabiltzen zen minerala garraiatzeko eta ondoren Taff Vale trenbideari esker Cardiff, Barry edo Newporteko itsas-portuetara iristen zen.

XIX. mendearen bigarren erdialdean Pontypridden industria ezarri zen eta udalerriko herriburu bihurtu zen.

## Udalerria 
Pontypridd udalerriak honako herri hauek hartzen ditu bere barnean:
* Cilfynydd
* Coedpenmaen (Coed-Pen-Maen)
* Glyntaff (Glyn-Taff)
* Glyncoch
* Graig
* Graigwen & Pantygraigwen
* Hawthorn (Y Ddraenen-Wen)
* Hopkinstown (Trehopcyn)
* Maesycoed (Maes-y-Coed)
* Pontsionnorton (Pont Sion Norton)
* **Pontypridd** (herriburua)
* Pwllgwaun
* Rhydyfelin (Rhydfelen)
* Trallwn (Trallwng)
* Treforest (Trefforest)
* Upper Boat (Glan-Bad)

## Kirolak 
* Pontypridd RFC (errugbia)
* Pontypridd Town A.F.C. (futbola)

## Kanpo estekak
Thea Astley

**Thea Beatrice May Astley** (Brisbane, 1925eko abuztuaren 25a – Byron Bay, Hegoaldeko Gales Berria, 2004ko abuztuaren 17a) australiar eleberrigilea izan zen.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *Girl with a Monkey* (1958)
* *A Descant for Gossips* (1960)
* *The Well Dressed Explorer* (1962), Miles Franklin Saria
* *The Slow Natives* (1965), Miles Franklin Saria
* *A Boat Load of Home Folk* (1968)
* *The Acolyte* (1972), Miles Franklin Saria
* *A Kindness Cup* (1974)
* *An Item from the Late News* (1982)
* *Beachmasters* (1985)
* ''It's Raining in Mango* (1987)
* *Reaching Tin River* (1990)
* *Vanishing Points* (1992)
* *Coda* (1994)
* *The Multiple Effects of Rainshadow* (1996)
* *Drylands* (1999), Miles Franklin Saria

### Ipuin bildumak 
* *Hunting the Wild Pineapple* (1979)
* *Collected Stories'' (1997)

## Kanpo estekak
Darío Grandinetti

**Dario Grandinetti** (Rosario, Argentina, 1959ko martxoaren 5a) aktore argentinarra da. Hainbat antzerki, telesail eta filmetan parte hartu du, Alejandro Doria, Pedro Almodovar edo Damián Szifron bezalako zuzendarien gidaritzapean. 2018an Donostiako Zinemaldiko aktore onenaren Zilarrezko Maskorra jaso zuen, *Rojo* filmean egindako paperarengatik.

## Filmografia
Cross Inn (Llantrisant)

**Cross Inn**, Galesko Llantrisant udalerriaren hegoaldeko barruti bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.

## Kanpo estekak
Koperniko Operazioa

**Koperniko Operazioa**, Espainiako Barne Arazoetako Ministerioak 2017ko iraila, urria, azaroa eta abenduan zehar Katalunian Anubis Operazioari babes eman eta U-1eko independentzia erreferenduma ekiditeko helburuz burututako Goardia zibil eta Polizia Nazional bidalketa erraldoi bat izan zen.

Operazioan 12.000 agente parte hartzera iritsi ziren, jada ordurako Katalunian zeuden 6.000 agenteak eta Espainiako hainbat lekuetatik bidalitako 5.500 poliziak barne.

Kataluniari autonomia kentzeko 155. artikuluaren aplikazioarekin eta abenduaren 21ean Kataluniako hauteskundeak eginda hilabete horren amaieraldera Espainiako Barne Ministerioak operazioa amaitutzat eman zuen

## Ikus gainera 
* Anubis Operazioa
* Katalunia Operazioa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rojo (filma)

***Rojo*** Benjamin Naishtatek idatzi eta gidatutako filme dramatiko argentinarra da. Dario Grandinetti argentinarra eta Alfredo Castro txiletarra dira aktore nagusiak. Pelikula honek 2018ko Donostiako Zinemaldiko sail ofizialean hiru sari jaso zituen: zuzendari onena, gizonezko aktore onena eta irudi onena.

## Sinopsia 
1975eko irailean Argentinan girotua dago, Triple A erakundearen gorenean eta estatu kolpea geratzeko zorian dagoelarik. Claudio Morán (Darío Grandinetti) doktorea da pertsonai nagusia, filma girotua dagoen herrian errespetua duen abokatu bat. Emakume boteretsu (Andrea Frigerio) batekin dago ezkondua eta Paularen (Laura Grandinetti, Darioren alaba bizitza errealean) gurasoak dira. Paula bere mutilagun Santirekin (Rafael Federman) sexua ezagutzen ari da. Lau pertsonai nagusi hauen baitan eraikitzen da istorioa, botere azpijokoak, laido zaharrengatik mendekuak eta estatuaren erakunde errepresiboen akzioak tartekatuko direlarik.

## Aktoreak 
* Darío Grandinetti
* Andrea Frigerio
* Alfredo Castro
* Diego Cremonesi
* Laura Grandinetti
* Susana Pampin
* Rudy Chernicoff
* Claudio Martinez Bel
* Mara Bestelli
* Rafael Federman
Pia Tjelta

**Pia Merete Tjelta** (Stavanger, Norvegia, 1977ko irailaren 12a) aktore norvegiarra da. 2001ean egin zuen debuta *Mongoland* filmean. 2018an Donostiako Zinemaldiko aktore onenaren Zilarrezko Maskorra jaso zuen *Blindsone* filmagatik.

## Filmografia 
* 2018: *Blindsone*
* 2018: ''Now It's Dark*
* 2014: *Kaptein Sabeltann og skatten i Lama Rama*
* 2014: *Amnesia*
* 2012: *90 minutter*
* 2010: *Pax*
* 2008: *Varg Veum – Falne engler*
* 2008: *Lønsj*
* 2007: *Mars & Venus*
* 2007: *5 løgner*
* 2005: *37 og et halvt*
* 2005: *En folkefiende*
* 2004: *Monstertorsdag*
* 2003: *Buddy*
* 2003: *Kvinnen i mitt liv*
* 2001: *Mongoland*
* 2000: *Party''
Entre dos aguas (filma)

***Entre dos aguas*** Isaki Lacuesta filme zuzendari katalanaren 2018ko pelikula da. Urte bereko Donostiako Zinemaldian Urrezko Maskorra irabazi zuen.

## Sinopsia 
Isra eta Cheito bi ijito anai dira. Isra narkotrafikoagatik kartzelaratua dago eta Cheitok Marinan egiten du lan. Isra kartzelatik ateratzen denean, eta Cheitok Somalia eta Seychelle irletan egindako misio luze bat bukatzean, biak Isla de San Fernandora bueltatzen dira. Elkartze honek haien aitaren hilketa lazgarria gogora ekarriko die, biak haurrak zirelarik gertatu zena. Hamabi urte pasa dira *La Leyenda del Tiempo* filmetik, Isaki Lacuestaren Isra eta Cheito anaiak protagonista zituen lehen pelikula. Orain Israk 26 urte ditu eta Isla de San Fernandora bueltatuko da bere emaztea eta bere hiru alabak berreskuratzeko asmoz.

## Aktoreak 
* Israel Gómez Romero
* Francisco José Gómez Romero
* Rocío Rendón
* Yolanda Carmona
* Lorrein Galea
* Manuel González del Tanago

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Suomenlinna

**Suomenlinna** (suedieraz: *Sveaborg*; finlandieraz, 1918 arte: *Viapori*) Finlandiako gotorleku bat da, gaur egun Helsinki hiriburuaren barnean dagoena. 1991 urtean UNESCOK Gizateriaren Ondare izendatu zuen XVIII mendeko europar arkitektura militarraren erakusgarria delako.

## Etimologia 
Suediarrek eraiki zuten gotrlekua eta *Sveaborg* izena eman zioten, "Suediarren gaztelua". Finlandiarrek *Viapori* esaten zioten baina herrialdeak independentzia lortu zuenean *Suomenlinna* izendatu zuten, "Finlandiarren gaztelua".

## Geografia 
Helsinki hiriburuko barruti bat osatzen du. Zortzi uhartek osatzen dute, hauetako bost zubien bidez elkarturik daude. Uharte guztiak batera hartuta 210 hektareatako azalera osatzen du. 850 biztanle inguru ditu. Augustin Ehrensvärd arkitektuak Helsinki aurreko hainbat uharte hartu eta gototrleku erraldoi bat diseinatu zuen. 1756an Suedia Zazpi Urteko Gerran sartu zen eta 1757an presaka amaitu zuten eraikuntzaren aurreneko fasea. 1809an Errusiak Finlandiako Dukerri Handia eskuratu zuen.

### Errusiarren aroa 
Errusiarrek gotorlekua eskuratu eta berehala handitzeari ekin zioten. Bake aldi luze batek eraikuntza lanak behar bezela egiteko aukera eman zien.

1853 eta 1856 artean Krimeako Gerra gertatu zen. Bertan Errusiak Otomandar Inperioa, Frantzia, Ingalaterra eta beste hainbat herrialderen aurka egin zuen. Ingurugiro horretan ingeles eta frantsesen itsas armada bateratu batek Itsaso Baltikoan sartu eta Errusia erasotu zuten. Tartean *Sveaborg/Viapori* ere bai. 1855eko abuztuaren 9 eta 10 artean 47 orduz gotorlekua setiatu eta bonbakatu egin zuten. Oso kaltetua gelditu zen eta gerra amaitu ondoren berreraikitze lan handiak izan ziren.

Lehen Mundu Gerran San Petersburgo hiria babesteko Errusiako itsas armada bertan ezarri zen. Errusiako Iraultzaren ondoren ordea Errusiak Mundu Gerra alde batera utzi zuen eta 1917an Finlandiak independentzia eskuratu zuen.

### Finlandiarren aroa 
Independentzia eskuratu eta berehala gotorlekuari izena aldatu zioten, *Suomenlinna* ("Finlandiarren gaztelua") bihurtu zen. 1918an Finlandiako Gerra Zibila izan zen eta gotorlekua gartzela militarra bihurtu zen.

1973 urtean militarrek gizarte zibilari eman zioten gotorlekuaren jabetza eta gaur egun Finlandiako gune turistiko handienetakoa bihurtu da, bereziki helsinkitarrentzak udako egun eguzkitsutako arratsalde pasa gisa. Hainbat museo, lantoki, bilera areto, jatetxe eta bizileku daude uharteetan.

## Iruditegia 

Irudi:Suomenlinna.jpg
Irudi:Kuninkaanportti, Helsinki, Finlandia, 2016 14.jpg
Irudi:Lake and fortifications suomenlinna Helsinki.jpg
Irudi:Kuninkaanportti Suomenlinna.jpg
Irudi:Tenalji Von Fersen.jpg
Irudi:6inch 200pood siege gun suomenlinna 1.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lezda

**Lezda** (latinezko  edo legezko hitzetik ekarria) Erdi Aroko zeharkako zerga izan zen. Atzerritarrek Nafarroako Erresuman saltzen zituzten salgaiei ezarria, jeneralean saldutakoaren hamaikagarren zatia izaten zen. Bidesariaren antzekoa, erromatar telonetan (*teloneum*) oinarrituta zegoen eta erregeak ezartzen zuen.

1132an Alfontso Borrokalariak antzindarrei lezda kendu zien, esportazioentzat izan ezik (). Antso VI.a Jakintsuak Tuterako juduei ere salbuespen hau eman zien () bere harresiak mantentzearen truke eta baita berak 1180 inguruan emandako Donostiako Foruan lezda hauen hainbat zerga-salbuespen agertzen dira.

Nafarroako burdinolek urte bakoitzean 12 libera ordaintzen zizkioten erregeari 1389an, eta 1406an Iruñean kanpotarrek saltzen zuten gatzagatik ordaintzen zen lezda. Halaber, infantzoiek ordaindu behar zuten merkatuetan eta ezarritako portuetan (Tuterako eta Sobrarbeko Foruak, 207)

Aragoiko Erresuman ere zerga hau ordaintzen zuten. Denborarekin, alkabalarekin batu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bidesari (antzinako zerga)

**Bidesari** () Erdi Aroko zeharkako zerga izan zen, Nafarroa, Gaztela eta Aragoiko Erresumetan ordaintzen zutena. Iragate eta sarrera lortzeko, gizakiek, salgaiek edo animaliek honako zerga ordaintzen zuten, batez ere azoketan. Erregeek batzuetan zerga-salbuespenak ematen zituzten helburu bat edo giza talde bat (erromesak adibidez) bultzatzeko.

Egungo bidesarien eta muga-zergen aurrekari zuzena da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zubisari

## Kanpo estekak
Zubisari

**Zubisari** Erdi Aroko zeharkako zerga izan zen, Europa osoan ordaintzen zutena. Zubi bat iragazteko, gizakiek, salgaiek edo animaliek honako zerga ordaintzen zuten, batez ere hiribildutarako sarrera zirenak. Bertokoek zerga-salbuespenak edo murriztapenak zituzten eta egungo bidesarien eta muga-zergen aurrekari zuzena da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bidesari (antzinako zerga)

## Kanpo estekak
San Fausto eliza (Antzin)

**San Fausto eliza** Nafarroako Antzin udalerriko izen bereko kontzejuan dagoen eliza bat da. Estilo gotiko-pizkundetarrekoa da. XVI. mendean eraiki eta XVIII. mendean handitu zen, sakristia eta elizaren goikaldea zaharberrituz. Lau zatitan banaturiko nabe bakarra dauka. Erretaula nagusia, estilo neo-gotikokoa, jatorrizko erretaula erromanikoa ordezkatzeko egin zuen Troasko Juan lizarrarak.

Eliza barruan Erdi Aroko bataiarri bat ageri da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Theth parke nazionala

**Theth parke nazionala** (albanieraz *Parku Kombëtar "Theth"*) 1966an izendatutako Albaniako parke nazionaletako bat da.

## Deskribapena 
Parke nazioanalak 26,3 km² ditu edo 2.630 ha. Izena Therth ibaiatik datorkio; ibai hoenk parkea zeharkatzen du, 1.000-1.3000 litroko ur-emari ekologikoa izanik. Dinariar Alpeetan dago. 1.200 eta 2.500 metroko garaiera lortzen du. Shkodër hiritik 70 kilometrotan dago.

Parkearen leku espektakularrena Grunasi ur-jauzia da, bere 30 metroekin. Toki hau oso ezaguna da eta, paisaia eta izadia dela, turismo handia erakartzen du. Hegaztiak parkearen beste elementu erakargarria da zeren eta erreserba ornitologikoa baita.

## Flora eta fauna 
Espezie endemiko asko aurki daiteke inguru honetan.

### Landareak 
* Bosniako pinua,
* *Aquilegia amaliae*,
* *Vaccinium myrtillus* edo Ahabia
* *Fagus sylvatica* edo Pagoa
* *Aquilegia vulgaris* edo Kuku-belar,
* *Aquilegia dinarica*,
* *Gentiana lutea*,
* *Abies alba* edo Izei zuria,
* *Teucrium arduini*,
* *Juniperus nana* edo Ipar-ipurua,
* *Viola* generoko *dukayínica*.

### Animaliak 
Espezie garrantzitsuena Ipar-katamotza da (*Lynx lynx*). Hegazti ugari dago, bestetik, ikusgarriena buitre leonado izanik.

## Iruditegia 

Lynx_lynx2.jpg|Parkea "Ipar-katamotzaren etxea" bezala ezagutzen da.
Qender_Theth,_Albania_-_panoramio_-_Petrit_Gjeçaj_(8).jpg|Tulipa albanica, Albaniako Alpeeen espezie endemikoa
Thethi.jpg|Haranaren ikuspegia.
Kanioni_i_Gruanasit,_Theth_(1).jpg|Arroila handia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sesetako mendilerroa

**Sesetako mendilerroa** Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Larrondoa mendia da, 1.188 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Seseta mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Larrondoa, 1.188 m 
# Seseta, 1.183 m 
# Oxe, 1.138 m 
# Sierra Alta, 1.068 m 
# Arabarko, 1.046 m 
# Marikalda, 1.039 m 
# Valdefuesa, 1.036 m 
# Paitu, 1.017 m 
# Torres, 1.012 m 
# Peña de la Guardia, 1.008 m 
# Alto de las Coronas, 989 m 
# Kaxelu, 853 m 
# Kukula de Burgi, 676 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Otsako mendilerroa

**Otsako mendilerroa** Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Errazu mendia da, 1.387 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Otsa Artzibarreko kontzejuak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Errazu edo La Corona, 1.387 m 
# Elke, 1.294 m 
# Apezainberro, 1.293 m 
# Pausaran, 1.267 m 
# Jaun Done Jakue, 1.232 m 
# Lerdengibel, 1.222 m 
# Etxalesun, 1.163 m 
# Zanatz, 1.099 m 
# Mendiurru, 1.072 m 
# Atxote, 1.057 m 
# Lakorri, 1.005 m 
# Biskaxun, 976 m 
# Murubizkar, 961 m 
# Agote, 946 m 
# Zalakarte, 944 m 
# Urdazkain, 899 m 
# Arrigorri, 851 m 
# Eskisun, 849 m 
# Lamari, 824 m 
# Alto de la Peña, 799 m 
# Txintxurrenea, 767 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Helena Almeida

**Helena Almeida** (Lisboa, 1934-Sintra, 2018ko irailaren 25a) portugaldar argazkilari eta artista izan zen. Haren gorputz propioa bere argazkietan erabili izaten zuen. Artista feminista izan zen, munduan ezaguna.

## Biografia 
Lisboan jaio zen. Bere familiaren giroa artearekin oso lotuta zegoen. Aita Leopoldo de Almeida eskultorea izan zen. Lisboan ere Arte Ederrak ikasi zituen. Artur Rosa arkitektoarekin ezkondu zen alaba izanik; senar-emazteek elkarrekin zenbait lan egin dute, Joana Rosa izenarekin. Helenaren lan artistikoak 60. hamarkadan hasi zen, Body art eta Performance artearen eraginez. 84 urtekin hil zen.

## Obra 
Bere obra batez ere argazkilaritzan garatu da, zuri-beltzezko argazkilaritzan. Gai nagusia egilea bera izaten zen, modu batez, autoerretratu moduko lanekin. Hori ez zen egilearen iritzia; argazkilaritzaren izendapena ere ukatu egin izan du. Oso argazki landuak eta planifikatuak dira eta, nahiz eta dena berak prestatu, kameraren kliskagailuari senarrak eragiten zion. Ondoren, argazki horiek margotzen zituen edo beste elementuak atxikitzen zizkien: bideoak, grabazioak, e.a.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Helena Almeidaren lana.
Asteazken Beltza

**Asteazken Beltza** () 1992ko irailaren 16an izandako gertaera izan zen, noiz John Majorren gobernu kontserbadoreak libera esterlina beheko mugaz gain mantentzeko kapaz ez zenez truke-tasen mekanismotik (TTM) atera zuen. Erabaki horri esker, George Sorosek, garai hartako dibisa-merkatuaren inbertitzailerik ospetsuena, epe laburrerako salmentei esker mila milioi libera baino gehiagoko irabaziak izan zituen.

1997an Beroren Maiestatearren Altxorrak egindako ikerketa batean, Asteazken beltzak 3.400 milioi liberako kostua izan zuela zenbatetsi zuten. 2005ean, 2000. urteko Informazio Askatasunaren Legeari esker, benetako gastua 3.300 milioi liberakoa zela jakin zuten.

1992ko abuztu eta irailean izandako galera komertzialak 800 milioi liberakoak izan zirela taxutu zituzten, baina zergadunen galera nagusia debaluazio beratik zetorkien: britainiar gobernuak atzerritar dibisatan 24.000 milioi dolar mantenduko balitu, libera beherakada bera izango zatekeen eta Erresuma Batua k 2.400 milioi liberako irabazia izango zukeen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak