Sarah Rector

**Sarah Rector** —**Sarah Rector Campbell** eta **Sarah Campbell Crawford** izenez ere ezaguna— (Taft, AEB, 1902ko martxoaren 3a – Kansas City, AEB, 1967ko uztailaren 22a) AEBko petrolio-handiki bat izan zen haurtzarotik. 1866ko Itunaren arabera, Rector familia, esklabotza abolitzeko neurrietako baten artean creek-ei inguruko hiritartasuna eta lurraldea eman zitzaien, Bost Tribu 'Zibilizatuen' artean baitzeuden. Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilaren aurretik jaiotako *creek* indiarren biloba beltzaren eskubidea zela eta, lurra heredatu zuen, eskasenetakoa. Harrigarria bada ere, petrolioan aberatsa zela ikusi zuten, eta egunean US$300 baino gehiago (2023an, 9.800 estatubatuar dolarren baliokidea) ekoiztera iritsi zen. Hori zela eta, "munduko neska beltz aberatsena" deitu zuten.

## Haurtzaroa eta familia 
[ezkerrera|thumb|268x268px|[Sarah Rector|Sarah Rectorren jaiotza agiria]]
Sarah Rector 1902an jaio zen Indiar Lurraldean dagoen Taft hiri guztiz-beltzetik gertu, gero Oklahomako ekialdeko zatia izan zena. Bost neba-arreba izan zituen. Bere gurasoak Rose McQueen eta Joseph Rector izan ziren (biak 1881ean jaioak), Gerra Zibilaren aurretik Creek indiarren biloba beltzak zirenak, eta 1866ko Itunaren ondoren Muscogee Creek Nazioaren ondorengoak zirenak. Beraz, haiek eta haien ondorengoak Dawes Egunkarietan liberatu gisa sartu zituzten, eta, beraz, lurrak esleitzeko eskubidea zuten, Estatu Batuek Bost Tribu Zibilizatuekin egindako 1866ko Itunaren arabera.

Sarah-ren aita Joseph, John Rector-en semea zen, bera Creek Freedman (gizon libre) bat izan zen. Benjamin McQueen, John Rector-en aita, Reilly Grayson-ek esklabo bihurtu zuen, Creek indiarra baitzen. John Rector-en ama Mollie McQueen, Muscogee Opothleyaholak esklabo bihurtu zuten; Seminoleko Gerratan borrokatu zuen, eta tribuarekin zatitu zen, bere jarraitzaileak Kansas-era mugituz. Sarah Rector-ek 159,14 akre jaso zituen (64 hektarea). Hori derrigorrezko urratsa izan zen Indiar Lurraldea Oklahoma-ko lurraldearekin integratzeko prozesuan, orain Oklahoma-ko estatua dena osatzeko. 

## Petrolioa eta aberastasuna 
thumb|318x318px|Sarah Rector
Sarah Rector-i esleitutako lursaila Glenpoolen zegoen, bera eta bere familia bizi ziren tokitik 60 miliara (97 km). Bere lur ernalezina nekazaritzarako desegokitzat jotzen zen. Kolono zurientzat eta tribuko kideentzat gorde zituzten lur onenak. Rector familia sinpleki bizi zen, baina ez pobrezian; hala ere, Sarah-ren lursailaren gaineko urteko jabetza-zerga, 30 dolarrekoa (2023an, 1000 dolarrekoa), hainbestekoa izan zen, ezen bere aitak Muskogee Konderriko Auzitegiari lurra saltzeko eskatu baitzion. Haren eskaera ukatu egin zuten, lurrean ezarritako murrizketa batzuk zirela eta, eta, beraz, zergak ordaintzen jarraitzeko eskatu zioten.

Gastu hori ordaintzen laguntzeko, 1911ko otsailean, Joseph Rector-ek Sarah-ren lursaila alokatu zion Standard Oil Company-ari. 1913an, petrolioaren driller independentea B.B. Jones-ek "*gusher*" putzu bat eraiki zuen, egunean 2.500 upel (400 m3) petrolio eta US$300 (2023an 9.800 $ren baliokidea) irabazia zituena. Legeak une horretan eskatzen zuen indiarrak, heldu beltzak eta Indiako Lurraldeko hiritar jabego eta diru esanguratsudunak ziren haurrak, "ondo errespetatutako" zaindari zuriak izendatzea. Hala, Sarah zorte kolpe hori jasotzen hasi bezain laster, presioa egon zen bere gurasoen tutoretza T.J. (edo J.T.) Porter, izeneko bertako egoiliar zuri eta ezagun bati aldatzeko. Gerora, Cushing-Drumright-eko olio-eremuaren parte bihurtu zen haren esleipena. 1913ko urrian, 11.567 $ko opariak jaso zituen (2023ko $357.000).

Rector-en aberastasunaren albisteak mundu osora zabaldu ahala, mailegu eskaerak, diru dohaintzak eta ezkontza proposamenak jaso zituen, nahiz eta 11 urte besterik ez izan. Bere aberastasuna zela eta, 1913an, Oklahoman Legez ahalegin bat egin zen bera ohorezko zuri bat deklaratzeko, posizio sozial altu baten onurak ahalbidetuz, trenetan lehen mailako bagoi batean ibiltzea, esaterako. Horrek bere ongizateaz kezkatzea eragin zien Booker T. Washington eta W. E. B. Du Bois lider afrikarrei.

Kansas City-ra bizitzera joan eta gutxira, 17 edo 18 urte zituenean, Kenneth Campbell bertako enpresariarekin ezkondu zen, 1920an.

Rector-ek bere aberastasunaz gozatu zuen, bizitza eroso batekin eta arropa fina eta autoekin gozatuz. Count Basie  eta Duke Ellington bezalako famatuen anfitrioia izan zen luxuzko jaiak emanez.

Depresio Handiaren garaian galdu zuen aberastasun gehiena, eta etxea saldu behar izan zuen. Rector-en Etxea izenez zen ezaguna, 2010ean United Inner City Services erakundeak erosi zuenean, irabazi asmorik gabeko auzo erakundea, zaharberritze eta kontserbazio historiko eta kulturalerako asmoarekin.

## Komunikabideetan 
* Sarah Rector-en petrolio-aberastasunaren borroka *Sarah’s* *Oil* (Sarahren petrolioa) filmean egokitu zen, zeina nagusiki Okmulgee-n, Oklahoma-n, filmatu baitzen 2024ko erdialdean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Osage Indiar hilketak, Indiar lurraldeko petrolio-aberastasunari buruz