Larrabetzu

**Larrabetzu** Bizkaiko erdialdeko Txorierri eskualdearen ekialdean kokaturiko udalerri bat da. Bere azalera **21,39 km²** da, eta 2022an 2.076 biztanle zituen dioenaren arabera, **Larrabetzua** izena honela deskonposa liteke: *larra* (larre), *be*(he) (beheko aldea), -*tzu* (ugaritasuna adierazten duen atzizkia) eta -a (artikulua).

## Historia 
### Erromatar garaiko aztarna 
*Lejarza* mendian, 1777an, egun desagertuta dagoen txanpon multzo bat aurkitu zen. Ebro bailarako hirietako txanpon-etxeetan egindako 148 denario ziren baita zilarrezko eta bestelako metalezko pieza batzuk.

### Erdi Aroa 
1376ko abuztuaren 1ean, une horretan Bizkaiko jauna zen Joan I.a Gaztelakoak,  hiribildua hil eta fundazio-gutuna eman zion San Emeterio eta San Zeledonio zin-elizan. . Hasiera batean “Barresonaga” izena hartu zuen.

Larrabetzua  Bizkaiko jauna zen Joan I.a Gaztelakoak, emandako pribilegioaren eraginez eratu zen eta sortze-gutuna 1376ko abuztuaren 1ean sinatu zen  San Emeterio eta San Zeledonio zin-elizan. Sortze-gutunak esplizituki adierazten du fundazio horren helburua inguruko biztanleak Ahaide Nagusien lapurreta eta indarkerien aurrean defendatzea dela. Hiribildua Larrabetzuko elizateko auzunearen erdian eraiki zen, gerora haren izena hartuz. Bere esparruan baziren zenbait arma-etxe sendo, esaterako, *Adan de Yarza*, *Sarria*, *Zugasti* baita *Basaraz* eta *Goicolechea* dorreak ere.

XV. mendean, eskualdeko nobleen arteko bando gerrak Larrabetzun eragin zuten. Herria jaurerriaren eta tradizioaren aldekoak ziren Oñatiko bandoekin lerrokatu zen, hala ere, oinaztarren porrotaren ondoren, Larrabetzuren ondasun eta jabetzak Karlos I.a Espainako erregearen menpe geratu ziren.

#### Errege zinak 
Ibilbide zin-hartzailearen titulua Gaztelako erregeek zein Bizkaiko jaunek, edo haien ordezkariek, Bilbo, Goikolexea, Larrabetzu, Gernika eta Bermeon egiten zutenari dagokio. Honen helburua, Gaztelan erregea tronuratzen zuten bakoitzean, Bizkaiko biztanleekin  leku horietako elizetan foruak mantenarazteko zina egitea edo berrestea zen. Zin hau erregeari inposatzen zitzaion betebeharra zen. erregeek lehen aldiz bisitatzen zituzten hirien ateen aurrean egiten ziren, agintarien eta bertaratutako bizilagun guztien aurrean.

Larrabetzun *Jainkoaren aurrean* zin egiten zuten San Emeterio eta San Zeledonio elizan esaten denaren arabera, elizaren kanpoaldean gaur egun ere kontserbatzen den granitozko mahaiaren gainean. Eszenaratze honekin errege eta erreginekiko zegoen errezeloa gainditu nahi zen. Kontuan izan behar da zin egiteari lotutako sinesmen erlijiosoek Jainkoa zeremonian egotearen bermea ematen zutela. Aldarrikapenetan, erregeek ere beraien arbasoek  lur-eremuetako hirietako biztanleei emandako pribilegio, erabilera egokia egingo zitzaienaren zina egiten zuten.

### Gerra Zibila eta Burdin Hesia 
Bilboko Defentsa Lerroa, Burdin Hesia izenez ezagunagoa. Bilboren eta inguruko herrien segurtasuna bermatzea helburu zuen 80 kilometroko erra itxurako defentsa lerroa, Zierbenatik Plentziako kostaraino. Sondikako aireportua, Zolloko urtegia eta Bilbo bera artilleriaren tiroetatik zaintzeko. Burdin Hesiak hainbat udalerri zeharkatzen zituen, besteak beste; Zeberio, Galdakao, Larrabetzu, Gamiz-Fika, Mungia, Loiu, Gatika, Sopela eta Berango.

Alberto Montaud Noguerol jeneralaren agindupean egina, Bilbo defenditzeko haren eraginkortasuna gero eta kritikatuagoa da. Mota horretako defentsa lerro estatikoa Lehenengo Mundu Gerran Frantziako agintari militarrek erabili zuten, eta Europako armadetako estatu nagusi gehienen gustukoa zen garai hartan, baina defentsa sistema zaharkitua zen jada, artilleria modernoagoaren eta orduan sortu berriak ziren hegazkinen erasoei aurre egiteko ez baitzen aproposa.

1936an hasi ziren eraikitzen defentsa militarrerako egitura. Bilbo inguruetan bunker, lubaki, metrailadore eta bide mordoa eraiki ziren Euzko Jaurlaritzaren aginduz. Ez zuen luzaro iraun; aste gutxitan lortu zuten faxistek burdin gerrikoa eta Bilbo okupatzea. Porroterako erabakigarria izan zen Goikoetxea ingeniariak sistema osoaren xehetasunak etsaiei pasa izana.

Lubakiek Larrabetzu zeharkatu zuten, beste hainbat herriren gisan, eta gotortu egingo ziren sarbideak. Hala, nahi izan eta aukeratu gabe, guda leku garrantzitsua bilakatu zen Larrabetzu, Burdin Hesiaren parte izate hutsagatik hasieran eta; gerora, faxistek, bertatik hautsi zutelako “apurtezina” zirudien defentsa lerroa. 1937ko uztailaren 11n, Bizkargi mendiaz jabetu zirela baliatuta, errebeldeek euskal armada Urkulu mendiko euren posizioetatik kanporatu zuten artilleria handiaren eta hegazkinen laguntzaz. Errepublikazaleen gaueko kontraerasoari aurre egin ostean, frankistek euskotarren defentsak hautsi zituzten hilaren 12ko goizean.

## Geografia 
thumb|Larrabetzuren zabalera ( 21,39 km²)

### Ingurune naturala 
Bizkargi eta Gaztelumendi mendiek inguratzen dute herria. Baso aberatsak daude herri osoan zehar alde batetik Morgara eta bestetik Galdakaora doazen mendi-ibilbideetan zehar zuhaitz espezie ugari aurkitu ditzakegu. %55a,  espezie exotikoak dira, pinudiak baina batez ere Eukaliptoak, azkar hasten diren zuhaitzak dira, mozteko denbora gutxi behar dutenak. Nahiz eta etekin ekonomikoa handitzen den, ingurumenarekiko inpaktu handia eragiten dute espezie horiek.

### Udalerri mugakideak 
Mugakide hauek ditu: iparraldean Morga, hegoaldean Galdakao, ekialdean Zornotza eta mendebaldean Lezama.

### Auzoak 
Larrabetzuk ofizialki, ikuspuntu estatistikotik, bi auzo besterik ez du: Uria eta Goikoelexalde. 2015. urtera arte, Gaztelu ere auzo bereizitzat hartzen zen. Hala ere, herritarren artean auzogune gehiago bereizten dira:

## Demografia 
## Ekonomia 
Larrabetzuko jarduera ekonomiko gehiena, **%85,5**, zerbitzuen sektorean egiten da. Larrabetzu herria oso bisitatua da, beraz, ostalaritza da bertako ekonomia eta inguruko herrietakoa sustatzen duen jardueretako bat. Sektore honek pisu handia du tokiko ekonomian, 190 denda daude zabalik, eta horietatik 15 tabernak dira, 2.076 biztanle dituen herri batentzat kopuru aipagarria. Bigarren sektoreak jarduera ekonomikoaren %11 baino ez du, eta lehen sektoreko jarduera beherantz doa.

## Politika eta administrazioa 
2015eko udal hauteskundeetan, Euskal Herria Bildu koalizio abertzaleak lehen BILDUk zituen sei zinegotziei eutsi zien. Euzko Alderdi Jeltzaleak bost zinegotzi lortu zituen, aurreko hauteskundeetan baino bi gehiago. Kontuan hartu behar da 2015ean, Larrabetzuko populazio-hazkundea medio, bi zinegotzi gehiago aukeratu behar zirela. Euskal Herria Bilduko *Iñigo Gaztelu Bilbao* aukeratu zuten alkate.

2019ko maiatzaren 29ko hauteskundeen ostean, EH Bildu koalizioak udal gobernuaren gehiengoa lortu zuen zazpi zinegotzirekin. 728 boto lortu zituen, emandakoen %58.2. ; Euzko Alderdi Jeltzaleak lau zinegotzi lortu ditu 470 botorekin, %37.6.

2023ko maiatzaren 28ko hauteskundeetan, EH Bilduk botoak galdu bazituen ere, zinegotzi kopuruari eutsi zion. Euzko Alderdi Jeltzaleak, berriz, 4 zinegotzi lortu zituen. Ia bederatzi urte geroago, 2024an, Iñigo Gazteluk (EH Bildu) Larrabetzuko alkate izateari utzi zion. Amaia Lekuek hartu zuen lekukoa, eta zinegotzi berria, Mari Aiartza, izendatu ondoren, herriko historian emakumez soilik osatutako lehen udal gobernua sortu zen.

## Azpiegiturak 
### Garraioa 
N-637 autobiaren zatia den *Txorierriko korridorea* deiturikoak herria inguratzen du hegoaldetik. Larrabetzutik eta Erletxeraino hiru erreiko errepidez dago osatuta. 2003an inauguratu zenetik, urte osoan egunero trafiko handia jasaten duen errepidea da. Inguruko eta kanpoko herriek Bilbo hiriburuarekin eta Loiuko aireportuarekin duten komunikazioa erraztu du. Mendebaldetik iritsi ezkero, BI-3713 errepideak herrira eramaten gaitu. Lezamatik dator, eta herria zeharkatuz iparraldera Morgara eramaten du.

#### Autobusa 
Bizkaibus hiri-arteko zerbitzuko hurrengo lineak udalerria zeharkatzen dute:Grafikoan agertzen direnez gain, beste bi autobus zerbitzuk zeharkatzen dute herria.

* **Bizkaibus A3223** Bilbao - Larrabetzu. (Artxandako tunela jarraitzen duen ibilbidea)
* **Bizkaibus A2153** Bilbo -Txorierri - Larrabetzu ( Loiuko aeroportura doan zerbitzua, 2022an martxan jarritako linea)

## Kultura 
### Euskara 
[thumb|250x250px|Larrabetzuko Cresen Bustinza ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako)]]
Txorierri osoan bezala, tokiko euskalkia mendebaldeko euskara da. . Larrabetzuko biztanleen **%73,77** euskal hiztunak dira. 2074 biztanleko eremuan  1.530 dira euskal hiztunak eta hauetatik 1.290 euskal alfabetatuak.  

### Elkarteak 
* **Arrekikili** euskara elkartea.
* **Bihotz Bakartien Kluba** literatura elkartea.

### Hori Bai gaztetxea 
1960ko hamarkadan, frankismo garaian alegia, sortutako ekimena da.  Ofizialki, 1965. urtean inauguratu zen. Egoitzaren sorreratik, herriarentzat eta herriko biztanleria gaztearentzat zuzenduta egon dira bertatik hasi diren ekimen desberdinak; Futbol txapelketak, ikastaroak edota kanpamentuak bezalakoak. Hasiera batean herriko mugimendu politiko desberdinetako pertsonak batzen ziren bertan, EAJ, KAS edota ESB alderdietakoak.

1980ko hamarkadan Hori Bai gaztetxeak garai zailak bizi izan zituen. Bertako partaideen interesek talka egin zuten aldamenean dagoen Andra Mari elizako arduradunekin eta azkenik, tentsioak bitarteko, lokala itxi egin behar izan zuten. Hala ere, 1986an gazteek, espazioa berreskuratzea lortu zuten, eta berriz martxan jarri zuten, hainbat ekintza burutuz.

1990ko hamarkadan, Hori Bai gaztetxean egiten ziren kontzertuekin indar eta ospe handia hartu zuen Euskal Herri oson. Baina udaletxearekin izandako gaizki-ulertuak bitarteko hainbat debeku ezarri zitzaizkion. Nola edo hala, mugimenduarekin jarraitzea lortu zuten bertako gazteek, eta 2000ko hamarkadan, egoitza botatzeko ahalegin ugari egin ziren arren, gaur egun arte bizirik jarraitu izan du, eta oraindik, gazteen topaketarako gunea da.

### Hedabideak 
*Aikor!* hilabetekaria: Txorierriko eremuko herri aldizkaria, bertan argitaratzen den bakarra. Herriaren gertakizunak web gunean kontsultatu daitezke.

### Tradizioak 
thumb|Bizkargi mendia.
Larrabetzu eta inguruko auzotan, urtero, jai desberdinak ospatzen dira. Maiatzetik Iraila bukaerara nabarmen. 

* **Maiatzaren 3aren ondorengo igandean** ospatzen den **Bizkargi egunak** erromeriak, jaia eta oroimen historikoa uztartzen ditu.
* **Maiatzaren 15ean** San Isidro jaiak ospatzen dira (Zaindari Jaiak), Txorierriko beste hainbat herritan bezala. 2023an, *Txispamendi Guraso Elkarteak* eskolako umeekin herrian zehar ibilbide bat gauzatu zuen, ondoren azoka eta herri-bazkaria izan zen beste hainbat elkartek antolatua.
* **Ekainaren 13an** Goikolexea auzoan *San Antonio jaiak* ospatzen dira,
* **Abuztuaren 15ean** Andra Mariak,
* **Abuztuaren 24an** Loroño auzoko *San Bartolomeak*,
* **Abuztuaren 31an**, *San Emeteri eta San Zeledonio* jaia, Goikolexea auzoan.
* **Irailaren 29an**, Euskalerriko zaindari den  Mikel Deunaren eguna ospatzen da.

## Kirola 
### Instalakuntzak 
thumb|***Kirol Instalakuntzen mapa Larrabetzun ; Uria Auzotegian*** Ezkerrrean : *Futbol Zelaia* Erdigunean : *Udal Igerilekuak eta frontoia*|ezkerrera
Kirol instalakuntzen artean, Futbol Zelaia, Udal igerilekua eta Frontoia azpimarra daitezke. Hirurak 1980. hamarkadan zabaldu ziren *Carlos Mendiola* alkatearen agintaldian. Guztiak dira erabilera publikokoak. Frontoiak zein futbol zelaiak berriztapenak izan dituzte azken urteetan, baina igerilekuak berdin jarraitu izan du urteetan zehar.

### Uritarra futbol taldea 
thumb|Errebale futbol zelaiko kanpoaldean dagoen irudia.|ezkerrera
Uritarra Larrabetzuko futbol taldea da, Errebale zelaian jokatzen dute. 1947. urtean sortu zen; hala ere, hasierako urteetan lagunarteko partidak baino ez zituen jokatzen. 1949. urtean federatu ziren.Garai hartan, klubaren helburu nagusia futbol zelai bat eraikitzea eta talde lehiakor bat osatzea ziren. Horretarako, Larrabetzuko auzo bakoitzarekin talde bat osatu zuten, ondoren hauen arteko lehiaketa bat egin ahal izateko. Goikoelexalde, errebale edota andra mari auzoek, esaterako, honetan parte hartu zuten. Lehiaketa honetatik aukeratu zituzten uritarraren lehen taldea osatuko zituzten jokalariak. Historian klubak jolastu zuen lehen aldia 1949ko Irailaren 11n izan zen, Iturrigorriren aurka.

Hainbat urtetan zehar, klubak gorabehera desberdinak izan zituen, baina aipatzekoa da 1955an San Mamesen jolastu zutela, 2. lurraldeko mailatik 1. mailara igotzeko, Gallartako klubaren aurka. Urteak pasatu ziren, eta etapa berri ea oparo bat hasi zela esan genezake. 1986. urtean gaur egun egoitza bezala duten Errebaleko futbol zelaia eraiki zen. Hau aurrerapen handia izan zen klubarentzat, izan ere, garaiarte Athletic-en Lezamako instalazioetara joan behar zuten bai partiduak jolastera, eta entrenamenduetara ere. 2000. hamarkadan Tomas Undabarrenak presidentetza hartu zuenean, eta ondoren Jose Luis Sagastigordiak. Garai honetan, zelaia zaharberritzeaz gain, apostu handia egin zen gazteen taldeenganako, hauek sendotu nahi baitzituzten.

Azkenik, klubaren historian garairik gorena 2021. urtean eman zen, Ohorezko mailatik 3. RFEF mailara igor zirenean. Urte horretan partida bakarra galdu zuten, eta aipatzekoa da ligako azken partidan klasifikatu ahal izan zirela, Galdakaon aurkako Derbia irabazi ondoren.

## Zerbitzuak 
### Hezkuntza 
thumb|Eskolako Jolastokia|267x267px
Larrabetzuko Eskola  haur eta lehen hezkuntzako mailak eskaintzen dituen eskola publikoa da. Hezkuntza Proiektu zabala du eta bere xedea puntu hauetan zehazten da:

# *Ikasleen garapen emozionala bultzatzea, hazteko eta pertsona-arteko harreman positiboak eraikitzeko trebetasunak landuta; aldi berean zentzumen kritikoa garatuz eta auto-estimua areagotuz.*
# *Gure ikasleak giza eskubideen,balio etikoen eta askatasunaren errespetuan heztea, sexuaren,arrazaren edo erlijioaren araberako bazterketa-jokabideak ekiditeko.*
# *Ikasle guztien egiazko inklusioa xede duten hezkuntza proposamenak lehenestea eta beren gaitasunak ahal beste garatzea.*
# *Ikasleek besteak diren bezala onartzea lortzea,besteen jatorri sozialaz, generoaz eta pentsaeraz aurreiritzirik gabe.*
# *Hezkuntza-komunitateko kide guztien artean euskararen erabilera sustatzea.*
# *Irakasleei prestakuntza eta eguneratze jarraitua izateko aukera eskaintzea, ikastetxearen beharrak eta baliabideak kontuan hartuta.*
# *Ingurumenarekiko eta gizartearekiko konpromiso solidarioan heztea, gizabidezko ohiturak garatuta.*
# *Hezkuntza-komunitateko sektore guztien arteko komunikazioa eta lankidetza bermatzea proiektu itxaropentsu, parte-hartzaile demokratiko honetan integratuz.*

Jantoki eredu osasuntsu, iraunkor eta parte-hartzailea bermatzen dute, bertan prestatutako janaria eskainiz, sasoiko eta bertako elikagai freskoen erabilera sustatuz. Hezkuntza proiektuan txertatutako zerbitzua  da,  inplikatu guztien elkarkidetasuna bermatuz. Begirale eta sukaldarien artean 14 langileko lan taldea osatzen dute. 

Egunero 250 menu eskaintzen dira, jatorduak txanda desberdinetan eskainiz. Jasangarritasuna kontuan hartzen da, hondakinen kudeaketa kontzientea gauzatuz.  Jantoki zerbitzua guraso elkarteak kudeatutakoa da, hauek gauzatzen dituzte erosketak, kudeaketa ekonomiko zein neurtutako kontsumo  bat gauzatzeko. Ikasleak ere aukera dute jangela eredu honetan parte hartzeko, baratzean zein hondakinen kudeaketan, hauek kontzientziatzea ekimenaren helburutako bat izanik. 

### Kultur Etxea 
ezkerrera|thumb|250x250px
Larrabetzuko Anguleri jauregia gaur egun herriko kultur etxea da eta hainbat zerbitzu eskaintzen ditu herritarrentzat. Kultura-ekipamendu honek hurrengo zerbitzuak batzen ditu: 

* **Kultur aretoa:** batzarrak, kultur jarduerak, erakusketak, hitzaldiak edota bestelako ekitaldiak antolatzeko erabiltzen da.
* **Gazte informazio bulegoa:** Gazteei informazioa eta aholkularitza ematen duena: prestakuntza, enplegua, enpresen sormena, aisialdia, solidaritatea...
* **KZ Gunea:** Internet guztiontzat kultura zabaltzeko landutako zenbait programa EIG planaren baitan (Euskadi Informazioaren Gizartean) sailkatuta daude. Interneteko prestakuntza eta erabilera eskuratzeko doako zentroak.
* **Udal liburutegia:** Hainbat zerbitzu eskaintzen ditu: liburuen kontsulta eta mailegua, hemeroteka eta Internet doan erabiltzeko aukera. 

## Ondarea 
### Elizak 
Larrabetzun bi eliza nagusi daude: herriko alde zaharrean dagoen Andra Mari eliza, bestalde, Larrabetzuko erdialdetik kilometro pare batera dagoen Goikolexea auzoko San Emeterio eta San Zeledonioren eliza. Honek garrantzi nabarmena izan du historian zehar, izan ere Bizkaiko jaunek eliza honetatik pasatu behar ziren,  foruak errespetatu eta beteko zituztela zin egiteko.thumb|San Emeterio eta San Zeledonio elizaSan Emeterio eta San Zeledonio eliza, estilo gotikoko eraikina da, XV. mendea baino arinago eraikia. Era berean, XVII. mendean gaur egun duen nabea egituratzeaz gain, kanpai-dorrea ere eraiki zuten.  Eraikina, nagusiki hareharriz egina dago, eta goiko aldea adreiluz, portikoari dagokionez, elizaren kanpoaldea inguratzen duena, egurrez egina dago. Elizaren barruan, erretaula flamenko-hispaniar bat bereizten da.

1991. urtean, eliza zaharberritzeko lanak jarri ziren martxan eta barruko hormak egokitzeko lanak egiten ari zirenean, hainbat margo eta irudi azaldu ziren. Nabarmentzekoak dira aldarearen eskumako eta ezkerreko horman. Adituek egindako ikerketak Erdi Aroko pinturak direla ondorioztatu dute. Ate nagusitik sartu eta ezkerretara dagoenean, San Kristobal azaltzen da, erreka bat zeharkatzen eta aingeruez inguratuta. Eskumako hormako margolanean, zazpi bekatu kapitalen errepresentazio bat dago.

### Landa-ondarea 
#### Baserriak 
thumb|Kaltzada baserria|ezkerrera|220x220px
Larrabetzuren landa eremu osoan, baserrien presentzia nabarmena da, izan ere,XX. mendearen erdialdera arte herritarrak baserrian ekoiztutako horretatik bizi ziren nagusiki. Une ezberdinetan  eraikitako baserriak dira eta bakoitzak bere garaiko ezaugarriak ditu. Egitura aldetik zaharrenak XVI. mendekoak dira. 

Eraikinaren arkitektura eta barne banaketa aldatuz joan den arren eraikitzeko erabili diren material nagusiak zura eta harria izan dira. Baserriak landa zein herri eremuetan aurki ditzakegu. Labayru fundazioak Larrabetzuko Udalaren laguntzarekin 2022an argitaratu zuen *Larrabetzuko baserriak eta etxeak* liburuan, 1900 baino lehenago eraikitako 162 baserri dokumentatzen dira. .

### Kultura-ondarea 
#### Donejakue bidea 
[thumb|300x300px|[Donejakue bidea|Donejakue Bidea Larrabetzu-Bilbo etapa Lezama eta Zamudio zeharkatuz]]
Donejakue bideko kostaldeko bidea Larrabetzutik  pasatzen da, zehazki Gernika-Bilbo etapan. Gernikako Foruen Plazatik hasita, etapa 15. kilometroan aurkitzen da, Goikoelexalde auzotik murgildurik Larrabetzuko eremuak zeharkatuz. San Emeterio eta San Zeledonio elizak bidean aurkitzen dira. Larrabetzutik bideak Bilboraino jarraitzen du Lezama eta Zamudio zeharkatuz.  

Bizkaiko Donejakue bidearen borondatezko zaintzaile elkarteak, Larrabetzun aurkitzen den aterpetxean izan diren erromesen inguruko datuak batu ditu hainbat urteetan, aterpetxea Apirilaren 1etik Urri bukaera-arte dago eskuragarri.Aterpetxea Bizkaiko Ospitale elkarteak kudeatzen du, Larrabetzuko Askatasunaren Esperantzan dago kokatua. Hogei erromes jasotzeko edukiera du eta hainbat zerbitzu eskaintzen ditu. 

#### Larrabetzuko alde-zaharra 
thumb|300x300px|Larrabetzuko hirigune historikoa|ezkerreraLarrabetzuko hiribildua 1376an sortu zen, azkena Errigoiti eta Mungiarekin batera. Fundazioaren dokumentuak esplizituki adierazten du fundazio horren helburua dela inguruko biztanleak defendatzea Ahaide Nagusien lapurreten eta indarkerien aurrean.  

Hiribildua kale bakar bat ardatz hartuta antolatu zen eliza eta etxeen orubeak kale horren alde banatan antolatuz. Etxeen atzealdean baratza gisa erabiltzen zen espazio bat zegoen, eta, kanpotik, espazio guztia, gaur egun galduta dagoen harresi baten barruan kokatzen zen. 

Hiribilduan hainbat eraikuntza azpimarragarri aurkitu daitezke. horietako bat Ikatza jauregia da. Kareharrizko harlangaitza eta harlandua uztartzen ditu, eta XVIII mendearen amaieran eraiki zen. Hiru ardatz bertikal ditu baoen antolamenduan; lehenengo solairuan, baranda forjatu bikaineko balkoi jarraitua du, eta, bigarren solairuan, landare-motiboak, motibo heraldikoak eta landa-eszena txikiak dituzten pinturak. 

Anguleria jauregia XVII. mendean XVI. mendeko eraikin baten gainean berreraikitako etxea da. Deigarria da eraikinaren goiko solairuak estali eta harmailetako harlandu-kareleraino doan sarrera-patio arkupeduna. Irtengune hau lau zutabe lakar eta jabaloi baten gainean dago.

Hiribilduaren hegoaldeko muturrean *Jasokundeko Parrokia*. Eraikina Erdi Arokoa da, baina 1777 eta 1784 urteen artean berreraiki zuten, eragin neoklasiko sendoarekin. Oinplano lauangeluarra du eta burualde nabarmena duten hiru nabe. Erdiko gurutzadurako eta aldare nagusiko goialdeak gurutze latindarreko oinplano bat nabarmentzen du. Harlangaitzezko eta harlanduzko lanez osatuta dago. Sarrerak erdi-puntuko hiru hutsarte ditu eta aurrealdea oso soila da, lehen zatian agertzen den leihate biribila izan ezik. Gainean, erloju bat duen beste elementu itxi bat altxatzen da eta, gainean, kanpandorrea. Erretaula nagusia neoklasikoa da.

## Larrabetzuar ospetsuak 
* Simón de la Torre Ormaza (1804-1886), militar karlista.
* Jesus Loroño Arteaga (1926-1998), txirrindularia.
* Benigno Aspuru Zarandona (1930-), txirrindularia.
* Toti Martinez de Lezea Garcia (1949-), idazlea (bertan bizi da, sortzez gasteiztarra bada ere).
* Gotzon Barandiaran Arteaga (1974-), idazlea.
* Mikel Artetxe Gezuraga (1976-), txirrindularia.
* Etxahun Lekue Etxeberria (1979-), bertsolaria.

## Argazki galeria 

Fitxategi:San Emeterio eta San Zeledonio eleiza 1.jpg|San Emeterio eta San Zeledonio eliza.
Fitxategi:Larrabetzuko jaiak 0001.jpg|Larrabetzuko plaza jaietan. Eskuinean udaletxea ageri da.
Fitxategi:Anguleria jauregia 3.jpg|Anguleria jauregia
Fitxategi:Iruretagoiena jauregia, Jauregi Apezpikua kalea, Goikoelexalde, Larrabetzu, Bizkaia, Euskal Herria. 2015-05-27.jpg|Iruretagoiena jauregia.
Fitxategi:Larrabetzu Ikaza jauregia 1.jpg|Ikaza jauregia
Fitxategi:Bunkerra baserrian.jpg|Bilboko Burdin Hesia osatzen zuen bunker bat Larrabetzuko Pikene baserrian.
Fitxategi:Bunkerra Gaztelumendin.jpg|Burdin Hesiko metrailadore habia Gaztelumendin.
Fitxategi:San Salvador Zarandoa 2.jpg|San Salbador baseliza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Larrabetzuko Udalaren webgunea
* larrabetzu.org webgunea
* horibai.org webgunea 
* Arrekikili Euskara Elkartea
* Bihotz Bakartien Klubaren webgunea
* Hori Bai gaztetxearen bloga
* Kukubiltxo taldearen webgunea