Ferra-saguzar ertain

**Ferra-saguzar ertaina** (*Rhinolophus mehelyi*) Rhinolophus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Rhinolophidae familian sailkatuta dago.

Bi azpiespezie ditu:
* *R. m.* subsp *mehelyi*, **Matschie**, (1901).
* *R. m.* subsp *tuneti*, **Delevil y Labbe**, (1956).
*Rinolophus mehelyi*

## Deskribapena 
Saguzar ertaina da hau. Espezie honetan, zelaren prozesu konektiboaren forma bereizgarria da profiletik ikusita. Hostoa oinarrian  zabala da, altueran bigarren herenean nabarmen estutzen da, eta ondoren puntaraino estutzen jarraitzen du. Bere kolore tipikoan, bizkarraldeko ile marroi-grisaxka du, sabelaldeko ile zuri batekin kontrastatzen dena. Bizkarraldeko eta sabelaldeko ilearen arteko muga nahiko markatua da. Begien inguruan, ilea oso iluna da, “maskara” bat osatuz. Penintsularen hego-mendebaldean, laranja kolore biziko aleak agertzen dira maiz. Besaurrearen luzera: 47.0-54 mm; Pisua: 10.0-18.0 g. Kromosoma kopurua (2n) = 58*. R.euyale*-ren antzekoa, beharrezkoa da eskuz identifikatzea. Tamaina handiagogatik eta sudur-eskrezeszentzia ezaugarriengatik bereizten da.

## Ultrasoinuak 
Maiztasun konstanteko (FK) ultrasoinuak igortzen dituzte, 20 eta 30 ms arteko iraupena dutenak eta 104 eta 109 kHz arteko energia-maiztasun maximoa dutenak. Maiztasun hau *R. euryale* edo *R. hipposideros-*enarekin gainjar daiteke, batez ere gazteen heltze-garaian, helduenak baino 4 kHz baxuagoak diren ultrasoinuak igor ditzaketelako.

## Banaketa 
Zirkun-Mediterraneoa, Ekialde Hurbilean zehar ekialderantz hedatzen da, Iranera iritsiz. Europan, tarteka agertzen da Mediterraneoko herrialdeetan eta uharte handi batzuetan. Espainian, Sistema Zentralaren hegoaldean eta Mediterraneo ekialdeko kostaldean aurkitzen da. Badirudi bere banaketaren goiko muga 14°C-ko urteko batez besteko tenperaturaren isotermarekin bat datorrela. Mallorkako eta Kataluniako erregistro zaharrak badaude ere, ez da azkenaldian berriro aurkitu. Iberiar penintsularen iparraldeko herenean ere badaude erregistroak, identifikazio-erroreengatik direla dirudienak. Kolore argiagoko gelaxkak *R.euryale*-ren erregistroak izan litezke.

## Aldaketa geografikoa 
*R.m. mehelyi* da izendatua Iberiar penintsulan aurkitzen den azpiespeziea.

## Habitatak eta altuera tartea 
Espezie trogofilo zorrotza da, kobazuloetan eta meategietan bizi da. Espezie hau nabarmen termofilikoa da. Babesleku epel eta hezeetan bizi da, sabaietan kokatzen da, beroen dagoen lekuetan. Hibernatzeko babesleku freskoagoak bilatzen ditu. Babeslekuak inguratzen dituen pasaia mediterraneoa da, sastrakadiekin, artadi edo artelatz basoen  eta ur-bideetatik gertu. Azkotan aipatu izan da espeziea oso eremu idorretan bizi dela. Iberiar penintsulan 1200 m-ko altueretan erregistroak badaude ere, espeziea normalean ez da 500 m-tik gora egoten.

## Ugalketa 
Gure lurraldean ugalketa-koloniak ehunka banakoz osatuta egoten dira normalean (dozena batzuetatik mila baino gehiagora) nahiz eta espeziea gainbeheran dagoen eremuetan, emeek bakarrik erditu dezaketen. Eme bakoitzak gehienez ere erditze bat izaten du urtean. Jaiotzen hasiera data latitudinalki aldatu egiten da. Andaluzian, ekainaren lehen astean kontzentratzen dira jaiotzak, eta Valentzian, berriz, hilaren erdialdean hasten dira. Kumeek lau eta sei aste bitartean hegan egin dezakete. Hegazti gazteek hegan egin eta gutxira, normalean koloniaren zati batek babeslekua utzi egiten du. Algerian, arrak eta emeak ez dira sexualki helduak izaten bigarren urtera arte.

## Elikadura ohiturak 
Iranen, udaberrian eta udan ugalketa-kolonia baten dieta gaueko lepidopteroak osatzen dute nagusi, eta beste intsektu hegalari batzuk .

## Populazioa 
Espainiako populazioa gutxienez 7000 banako  kalkulatu da. Hego-mendebaldeko populazio-guneak dira esanguratsuenak, Mediterraneo ekialdeko populazioekin alderatuta, non desagertzeko zorian dagoen (hirurehun edo laurehun banako baino gehiago ez dira geratzen gune sakabanatuetan). Katalunian eta Balear Uharteetan desagertuta egon liteke. Jarama arroaren erdialdean ere baliteke desagertu izana.

## Antolaketa eta portaera 
Espezie hau gregarioa da, batez ere ugaltze eta hibernazio garaian, nahiz eta banako bakartiak ez diren arraroak. Beste leize-espezie batzuekin partekatzen du babeslekua, baina talde bereziak osatuz. Ugalketa, hibernazio eta trantsizio-babeslekuen artean mugimendu laburrak egiten dituzte. Ezagutzen den desplazamendu maximoa 90 km-koa  da Portugalen. Hibernazioa lurpeko barrunbeetan, meategietan eta tuneletan egiten dute, mila banako arteko taldeak osatuz. Elkarrengatik gertu egoten dira, inoiz kontakturik izan gabe. Iberiar penintsularen hego-mendebaldean, banako gehienak hibernazio sakonean sartzen diren bitartean, ekialdean, banako aktiboak edo letargikoak maiz aurkitzen dira neguan kobazulo beroetan. Egoera hau munduko beste leku batzuetan ikusi da.

## Patologiak eta parasitoak 
Espainian, *R. mehelyi* hainbat ektoparasito (spinturnizido akaroak eta nykteribido intsektuak) eta helminto (digenido trematodoak eta nematodoak).

## Mehatxu faktoreak eta kudeaketa neurriak 
Beste Saguzarrekin gertatzen den bezala, haien aterpeen eta habitaten aldaketa da gainbeheraren kausa nagusia, naiz eta azken horietako erreferentzia zehatzik ez dagoen. Giza jardueren ondorioz babeslekuen galera gutxienez lau aldiz erregistratu da. Andaluzian mehategietako babesleku garrantzitsu batzuk mehatxatuta egon daitezke, ixte desegokiengatik. Kontserbaziorako, hazkuntza-babesleku nagusien babes juridikoa eta gizakien sarbidea debekatzea gomendatzen da. Era berean, espeziearen elikadura ohiturei eta ehiza guneen aukeraketari buruzko ezagutza zabaldu beharko litzateke habitata kudeatzeko estrategia bat diseinatzeko. Natura 2000 Sarean espeziearentzat interesgarriak diren hainbat babesleku proposatu dira. Lau babeslekutan, bi Gaztela-Mantxan, bat Madriden eta beste bat Valentzian bisitarien sarreretatik babestu dira, emaitza positiboak lortuz. Babesleku batzuetan, hesi desegokiak kendu egin dira eta horrek birkolonizazioa ekarri du kasu batzuetan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Rhinolophidae

## Bibliografia 
Benzal *et al.* (1991), González (1991), Guillén (1998), Kowwalski *et al.* (1986), Paz y Alcalde (2000), Rodriguez eta Palmerim (1999), Russo *et al.* (2001(, Sharifi eta Hemmati (2001)

## Kanpo estekak 
* 'Rhinolophus mehelyi'ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean