open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Minerva Piquero

**Minerva Piquero**, jaiotzaz **Minerva Corujo Rodríguez** (Oviedo, Asturias, 1967ko abuztuaren 15a) asturiar kazetaria, telebistako aurkezlea eta idazlea da. 2012tik 2021era, Aegis Mediako Komunikazio eta Harreman Publikoetako zuzendaria izan zen. Orduz geroztik, Sygriseko komunikazio-zuzendaria da (lehen CBI - Cambridge Business Iniatitives).

Posizio hori eta Telemadrid kateko Gozatu Madril programaren aurkezle gisa egiten duen lana uztartu ditu.

## Ibilbidea 
Mexikon urte batzuk eman eta familiaren tabernan lan egin ondoren, 1989an Espainiara itzuli zen, Madrilera joan zen eta Antena 3ek kontratatu zuen Antena 3 Noticias-en informazio meteorologikoa aurkezteko. Lan hori hamalau urtez egin zuen, eta, hala, laurogeita hamarreko hamarkadan Espainiako telebistako aurpegi ezagunenetako bat bihurtu zen. 

Antena 3en, informazio meteorologikoa aurkezteaz gain, 1992-1993an *Noticias 1 albistegia* eta *Línea América* eta *Casa de América* erreportaje-saioak aurkeztu zituen Antena 3 Internacionerako 1996tik 2004ra bitartean, eta kateko hainbat espaziotan parte hartu zuen, hala nola Farmacia de guardiako kapitulu batean, *La ruleta de la fortuna*, José Luis Balbínen La clave eta abarretan. 

2004an, Televisión Españolaren eskaintza bat onartu zuen, José María Íñigori *Carta de ajuste* saioan laguntzeko. Programa nostalgikoa zen, eta 60, 70 eta 80ko hamarkadetako irudiak ematen ziren, TVEko artxiboetatik hartuak. Saioak 13 kapituluko denboraldia iraun zuen, eta ikus-entzule porrota izan zen.

Urtebete geroago, kate berak *El sábado* *prime timean* larunbateko barietate-saioa gidatzeko aukera eman zion. Estreinatu eta hiru astera erretiratu zen, ez baitzituen bete katearen audientzia-itxaropenak.

Lau urtez pantailetatik urrun egon ondoren, telebistara itzuli zen 2009ko urrian, *Madrid* Onda 6 Madrid katean eguneroko programa aurkezteko. Programak urte batez gidatu zuen, eta ikus-entzule gutxi izan zituen.

GetArs komunikazio-agentziaren sortzaileetako bat da, eta BTL publizitate- eta marketin-proiektu ugari garatu zituen 2001etik 2013ra. 2012ko urtarriletik 2021era bitartean, Komunikazio eta Harreman Publikoetako zuzendariaren eginkizunak bete zituen. Dentsu Aegis agentzia-taldeko PP, Carat, Vizeum, Posterscope, iProspecte eta Isobar enpresak biltzen dituen multinazionala.

2013ko ekainean, berriz agertu zen jendaurrean, osasun-arazo batzuk gainditu ondoren, eta hauxe esan zuen: *batzuetan hormonek traizio egiten* ziotela, baina oso ondo zegoela. 2019an, elkarrizketa batean, hipotiroidismoa zuela esan zuen.

Nahiz eta aurreko urteetako egoera fisikoaren azalerari erreparatu dion prentsak, bere karrerak bira askoz garrantzitsuagoak hartu ditu azken urteotan.

2021etik, Sygriseko komunikazio-zuzendaria da (lehen, CBI - Cambridge Business Iniatitives). Telemadrid kateko *Disfruta Madril* saioaren aurkezle egiten duen lanarekin bateratu du, 2022ko urrian estreinatua. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Leda atomikoa

[thumb|300px|Argazki honetan, atzean, *Leda atomikoa*ren zirriborroa ikus daiteke. Argazkiak *[Dalí Atomicus* izenburua du eta Philippe Halsmanek egin zuen 1945ean.]]

***Leda atomikoa*** () Salvador Dalí margolari espainiarraren margolan ospetsua da, 1949an egina. Oihal gaineko olio-teknikaren bidez egina dago, estilo surrealistakoa. Neurriak 61.1 x 45.3 zm. dira. Figueresko (Katalunian) Dalí antzoki-museoan gordetzen da.

## Nor zen Leda? 
Greziar mitologian, Leda (antzinako grezieraz: Λήδα, lɛ͜ɛ́da͜a ahoskatua) Espartako erregea zen Tindaroren emaztea zen. Zeusek bere egin zuen zisne edo beltxarga bihurtuta, eta horregatik ikonografian beltxarga batekin agertu ohi da. Margolan honetan Ledaren irudian Dalíren emaztea agertu zen, hau da, Gala Dalí.

## Margolanaren jatorria 
Dalí energia atomikoaz oso interesaturik zegoen. Lan hau egiteko ikerketa bat egin behar izan zuen: Kalifornian ezagututako matematikari errumaniar baten laguntzaz, Matila Ghyka printzearen laguntzaz, Dalík hiru hilabetez kalkulu teoriko konplexuak egin zituen, koadroaren konposizio berezia sortuz. Pinturak mendeetako tradizio matematiko eta sinbolikoa laburbiltzen du, bereziki pitagorikoa. Urrezko proportzioan oinarritutako filigrana da, baina ikusleak ez ikusteko moduan landua. 1947ko zirriborroan, Dalík pentagrama mistiko pitagorikoan oinarrituta egindako analisi geometrikoaren zehaztasuna ikus daiteke. Pentagrama mistikoa bost marra zuzenekin marraztutako bost puntako izarra da.

## Deskribapena 
Hau oso lan sinbolikoa da. Margolanaren erdian, elementu nagusi gisa Leda biluzik agertzen da (Gala Dalí). Elezaharraren arabera, Ledak Zeus jainko greziarra liluratu zuen zisne bihurtua. Dalík beltxarga bezala pertsonifikatu nahi du bere burua, baina aldi berean, Kastor eta Polux (harreman horretan jaioko zirenak) Gala eta bera bezalako bi arima biki bezala lotzen ditu. Leda idulki garai baten gainean eserita dago, oinak idulki txiki flotagarrien gainean dituela, beltxarga hegalaria laztantzen duen bitartean. Koadroan denak flotatzen du, baita itsasoak ere hondar gainean, eta atomo barneko teoria fisikoari jarraiki ezerk ez du inolako kontakturik. Flotatzen duten objektuen artean, egurrezko eskuaira bat, Biblia bat izan daitekeen liburu gorri bat, ur kontzentratutako hiru tanta eta bizitzaren sinbolo den arrautza oskol bat daude, azken hau oso garrantzitsua Dalírentzat. Garrantzitsua da Gala pintatzeko erabiltzen den errealismoa aipatzea, ia modu fotografikoan. Beltxargak bezala, Daliren koadroek errealismo ikaragarria eta oso landua erakusten zuten garai hartan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Dalí Atomicus*

## Kanpo estekak 
*Margolanaren irudia.
* :Erreferentzia mitologikoak margolanean.
* :Web del Teatro-Museo Dalí en Figueras
The Breeders

[eskuinera|thumb|[Kim Deal abeslaria taldearekin lanean, c. 2002.]]
**The Breeders** AEBetako rock alternatiboko talde bat dira, Daytonen (Ohio) sortua. Formazio klasikoko partaideak dira: Kim Deal (gitarra, ahots nagusia), haren ahizpa bikia Kelley Deal (gitarra nagusia, ahotsak), Josephine Wiggs (baxua, ahotsak) eta Jim Macpherson ( bateria).

## Ibilbidea 
Taldea Kim Dealek eta Tanya Donellyk osatu zuten 1989an, bata Pixies taldean eta bestea Throwing Muses bandekin zebiltzala, albo-proiektu gisa. Beren lehen albuma grabatzeko, *Pod*, Dealek eta Donellyk ekarri zituzten Josephine Wiggs baxu-jotzailea (The Perfect Disaster) eta Britt Walford bateria (Slint) bildu zituzten. Kimen ahizpa Kelley Deal ahizpa hirugarren gitarra-jole gisa hartu zuten, 1992an *Safari* EP-a grabatzeko.

Handik gutxira, Tanya Donellyk taldea utzi bere talde proiektu propioan (Belly) jarduteko, eta Kelley Deal gitarrista nagusi bakarra bilakatu zen.  Taldearen lehen diskoa ez zen hasiera batean arrakasta komertziala izan, baina taldeak jarraipena egin zuen rock indiearen zaleen eta Nirvanako Kurt Cobain bezalako musikarien gorespenarekin. 

1993an, Pixies banandu egin ziren, eta Deal The Breeders taldean kontzentratu zen. Bateriajolea aldatu zuten,Jim Macpherson (The Raging Mantras) hartuz. Taldearen album arrakastatsuena, *Last Splash*, 1993an kaleratu zuten 1990etako rock alternatiboaren uhinaren erdian. Disko horretan dago taldearen hit ezagunena:"Cannonball".

1990eko hamarkada amaieratik ospe gutxiagorekin jarraitu dute, aldaketa batzuk eginez taldean eta diskoak eginez tarteka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Cannonball*, The Breeders taldearen *hit* ezagunenaren bideoa.
Vira Silenti

**Vira Silenti** , jaiotzaz **Elvira Giovene** (Napoli, Italia, 1931ko apirilaren 16a &ndash; Erroma, 2014ko azaroaren 1a) italiar aktorea izan zen. Batez ere *Il ponte dei sospiri* (1964), *Il figlio del corsaro rosso* (1959) eta *Lo que nunca muere* (1955) lanengatik ezaguna izan zen. 

## Biografia 
Napolin jaio zen Silenti, Elvira Giovene izenaz, eta hamar urterekin hasi zen ''Una notte dopo l'opera* (1942) lanean. Zuzenbidea ikasi zuen unibertsitatean, eta Jia Ruskajako dantza-eskolan izena eman zuen. Ondoren, ikasketak utzi zituen, eta jarduera-karreran aritu zen. Ermanno Donati film-ekoizlearekin ezkondu ondoren, berrogeita hamarreko eta hirurogeiko hamarkadetan erretiratu zen Italiako telebistako aktore aktiboenetako bat.
## Filmografia 
* *Una notte dopo l'opera* (1942)
* *Dagli Appennini alle Ande* (1943)
* *In cerca di felicità* (1943)
* *Vietato ai minorenni* (1944)
* *Montecassino* (1946)
* *Tempesta d'anime* (1947)
* *Ultimo amore* (1947)
* *Preludio d'amore* (1947)
* *Il fiacre n. 13* (1948)
* *Totò cerca moglie* (1950)
* *Tototarzan* (1950)
* *Romanzo d'amore* (1950)
* *Menzogna* (1952)
* *Bellezze in motoscooter* (1952)
* *La nemica* (1952)
* *La storia del fornaretto di Venezia* (1952)
* *Lasciateci in pace* (1953)
* *I vitelloni* (1953)
* *La Gioconda* (1953)
* *François il contrabbandiere* (1953)
* *Canzone appassionata* (1953)
* *William Tell* (1953).
* *Casa Ricordi* (1954)
* *Lo que nunca muere* (1954)
* *Domenica è sempre domenica* (1958)
* *Vacanze d'inverno* (1959)
* *Il figlio del corsaro rosso* (1959)
* *Maciste nella Valle dei Re* (1960)
* *Maciste nella terra dei ciclopi* (1961)
* *Giuseppe venduto dai fratelli* (1961)
* *Maciste all'inferno* (1962)
* *La bella addormentata* (1963)
* *Il ponte dei sospiri* (1964)
* *Col cuore in gola* (1967)
* *Commando suicida''] (1968)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tomo segundo de los Annales de Navarra

***Tomo segundo de los Annales de Navarra***, izenburu osoa *Tomo segundo de los Anales de Navarra compuestos por el Padre R.R. M. Joseph de Moret, obra phostuma, dispuesta en otra forma por el P. Francisco de Alesón, ambos de la Compañía de Iesus y Chronista del mismo Reyno*, Josef Moret (1615-1687) jesuitaren  liburua, Iruñean, 1695an plazaratu zen. Liburua Bernardo de Huarte argitaratzailearen etxean egin zen.  

Aurreko liburukia Josefek berak ere idatzi zuen baina azken honen kasuan Francisco Alesonek burutu behar izan zuen, ordurako Moret hilda baitzegoen. Hirugarren liburukirako materiala ere prestatuta utzi zuen Josefek baina Alesonek osatu behar izan zuen. Azkeneko beste bi liburuki, laugarrena eta bosgarrena, Alesonek burutu beharko zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Annales del Reyno de Navarra
* Tomo primero de los Annales de Navarra
* Tomo tercero de los Annales de Navarra
* Tomo quarto de los Annales de Navarra
* Tomo quinto de los Annales de Navarra

## Kanpo estekak 
* :Liburuaren edizio digitala.
Ekhiotz Orobiogoikoetxea

**Ekhiotz Orobiogoikoetxea López**, futbolean **Orobio** deituraz ere ezaguna (Gasteiz, Araba, 2002ko maiatzaren 5a) Euskal Herritar futbolari profesionala da. 

## Biografia 
Aurrelari aritzen da. Alavesen harrobian hezia bere gazte ibilbidea bukatu aurretik bigarren talde babazorroarekin jokatu zuen. 2022ko udan bere aro babazorroa bukatuta SD Logroñések fitxatu zuen bere bigarren taldean jokatzeko Hirugarren Federazioan. Lehen taldearekin ere efin zuen debuta Lehen Federazioan. 2023ko udan Mirandesek fitxatu zuen bere bigarren taldean jokatzeko Hirugarren Federazioan. Denboaraldi horretan lehen taldearekin egin zuen debuta Bigarren mailan. 2025eko udan Malacitanok fitxatu zuen Bigarren Federazioan jokatzeko.

## Ibilbidea 
*2025eko apirilaren 25ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Beatriz Pécker

**Beatriz Pécker Pérez de Lama** (Madril, 1955eko ekainaren 15a) musikari lotutako  madrildar kazetaria eta telebista aurkezlea da. 1980 hamarkadako telebistako ikonoa izan da.

## Biografia 
José Luis Pécker eta Matilde Pérez de Lama senar-emazteen zortzi seme-alabetako bat izan zen. Aita ere kazetaria izan zen, eta haren karrera Espainiako komunikabide publikoei lotua egon zen, bai irratiari bai telebistari; gainera, Luisa Alberca irrati-idazlearen iloba-biloba zen.

Informazio Zientzietan eta Filosofia Hutsean lizentziatu zen Madrilgo Complutebnse Unibertsitatean. 

## Lan ibilbidea 
1977an sartu zen Radiotelevisión Españolan. Lehen urratsak RNEn eman zituen, bai Radio 1 bai Radio 3 kateetan, eta bertan musika- eta kultura-espazioak gidatu zituen: *Caravana de amigos*, *La Barraca*, *Estudio 15-17*, *La música del texto* (1982), *La tarde de todos* (1985), *Clásicos populares*, *Al día, Don Domingo, La tarde en directo* (1993), *Clave de sol*, 2006-2007), *Los dioses de la aventura, Fiebre del sábado* (1994-2006) edo *La plaza* (2006-2007). Geroago, 1997 eta 2004 bitartean, La *mandrágora* kultur programan parte hartu zuen. Urte hartatik aurrera, gainera, José Luis Uribarriren lekukoa hartu zuen, 1987an eta 1988an emandako Eurovisióneko Abesti Lehiaketaren urteko transmisioan, eta berriro ere 2004an, 2005ean, 2006an eta 2007an. Halaber, iruzkingile izan zen Eurovisión Junior 2005 jaialdian, Eurovisióneko Kanta Jaialdiaren 50. urteurreneko oroitzapenezko galan –Congratulations: 50 years of the Eurovision Song Contest–, José María Íñigorekin eta 1989an OTI Abesti jaialdian.

1997 eta 1998 bitartean RNEko zuzendariordea izan zen eta 2003an RNEko Radio 3ko zuzendari izendatu zuten 2005era arte.

2007an, TVE, *Lluvia de Estrellas* lehiaketako epaimahaiko kide izan zen. Urte horretako abuztuaren 24an, 2007ko urtarrilaren 1etik 2009ko urtarrilaren 2ra bitartean RTVEko langileentzat aurreikusitako enplegu-erregulazioko espedientea onartu zen, eta irrati-telebista publikoa utzi zuen 30 urteren ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clementina Albéniz

**Clementina Albéniz Pascual** (Madril, 1853ko urtarrila &ndash; 1946ko azaroaren 5a) Emakumearen Irakaskuntzarako Elkarteko (MNE) ikasketa ikuskatzailea izan zen).

## Ibilbidea 
Isaac Albéniz Pascual konpositorearen arreba zen. Elkarteko Institutu eta Merkataritza Eskoletan prestatu zen 1875 eta 1877 bitartean. Ikasketak amaitu ondoren, Puerto Ricora joan zen, Rafael María de Labra Cadranak gonbidatuta, eta han Mayagüez Instrukzio Elkarteko ikastetxe bat zuzendu zuen.

Bi seme-alaba izan zituen, Sara eta Víctor (MEAko presidente izatera iritsi zena), Víctor Ruiz Rojorekin izandako ezkontzaren ondorioz.

Senarra hil ondoren, Espainiara itzuli zen, eta 1881etik 1935era AEn eman zituen Lehen Hezkuntzako eskolak, Geografia, Frantsesa, Gramatika, Historia, etab.

Madrilen hil zen 1946an.

## Aintzatespenak 
Bere hezkuntza-lana aintzatesteko

* 1931n Laneko Domina eman zioten, Asunción Bela irakaslearekin eta Institutrices eta Merkataritza Eskoletako idazkariarekin batera. 
* 1944an Alfontso X.aren Gurutzea jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otium

***Otium***a latinezko termino abstraktu bat da, hainbat esanahi dituena, pertsona batek, besteak beste, jaten, jolasten, ikusten edo atseden hartzen goza dezakeen aisialdia barne. Batzuetan, nahiz eta beti ez izan, pertsona batek aurretik sektore publikoan zein pribatuan zerbitzua eman ondoren "baztertu" edo erretiratu den denborari egiten dio erreferentzia, eta horrela "bizitza publiko aktiboaren" aurka egiten du. *Otium* denbora-tarte bat ere izan daiteke, noizbehinka. Inplikazio intelektualak, bertutetsuak edo immoralak izan ditzake.

Hasieran, eguneroko negozio batetik (*nec-otium*) edo gai jakin batzuetatik erretiratzeko ideia ematen zuen, artistikoki baliotsuak edo argigarriak ziren jardueretan parte hartu ahal izateko (hau da, eztabaidan, idazketan edo filosofian). Esanahi berezia izan zuen negozio-gizonentzat, diplomatikoentzat, filosofoentzat edo poetentzat.

## Kanpo estekak
Dictator perpetuo

[thumb|P. Sepullius Macer-en denarioa, K.a. 44, [Julio Zesar|Julio Zesarren burua aurrealdean duela. Aurrealdeko idazkian DICT PERPETVO CAESAR irakurtzen da.]]
***Dictator perpetuo*** (euskaraz, "Betiereko diktadore") Julio Zesarren agintaldiko titulua izan zen K.a. 44. urtean, urtarrilaren 26tik edo otsailaren 15etik, martxoaren 15ean hil zen arte. Erromatarren diktaduraren kasuan aplikatu ohi ziren denbora-murrizketak alde batera utzi ondoren, Zesarren diktadura eremu monarkikora eraman zuen.

## Historia 
Julio Zesar diktadore izan zen hamaika egunez K.a. 49. urtean (*dictator Comit. habend.* edo *dictator rei gerundae causa* gisa hauteskundeak egin zituen), eta berriz ere K.a. 48/47 urtean. K.a. 46. urtean diktadore hautatu zuten hurrengo hamar urteetarako. Noizbait, K.a. 44ko urtarriletik otsailera *diktadore betiereko* izendatu zuten, baina bi hilabete geroago hil zuten (Martxoko Idusetan).

Weinstockek argudiatu duenez, betiereko diktadura Zesarren ohore jainkotiarrei buruzko dekretu senatorialen zati izan zen, bai eta *Divus Iulius* bezala planifikatutako apoteosia ere, betierekotasunari eta jainkotasunari zuzendutako ohore-multzo bat.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Michael Crawford, Roman Republicana Coinage, Cambridge University Press, 1974.

## Kanpo estekak
Ana Canalias Mestres

**Anna Canalias Maestro** (Magallón, Zaragoza, 1886 &ndash; Molins de Rey, Bartzelona, 1934), **Agna Canalias** izenez ere ezaguna, maistra, idazlea, pedagogoa eta feminista  izan zen.

## Biografia 
Aragoiko Magallon herrian jaio arren, haurtzaro osoa Molins de Reyn igaro zuen. 1905ean, irakasle-ikasketak amaitu ondoren, Bartzelonan jarri zen, eta gaueko eskolak eman zituen langile-ateneoan 1910era arte. Eskola horretara hurbiltzen ziren auzoko fabrika-langileak.

1910 eta 1913 artean, Annak Madrilgo Irakasleen Goi Mailako Ikasketen Eskolan formakuntza zabaldu zuen, Irakaskuntza Erakunde Askearen ildo pedagogikoan. Hala ere, gero eta katalanismo handiagoak espainolismo proportzional bat sortzen zuen Madrilgo Eskolako irakasleen sektore batzuetan, eta, beraz, katalanez egindako poesia-argitalpenek sektore haren eraso batzuk eragin zizkioten.

## Bibliografia 
* Cabaleiro Manzanedo, Julia (1999). "Un diàleg amb l'escriptura d'Agna Canalias Mestres". ''L'espai.*  Molins de Rey: 2, or. 83-87.
* DDAA (1975). *Les cinc branques* (Poesia Femeninoa Katalana). Bartzelona: Romero Industria Grafikoa.
* Peñarrubia, Isabel (2008).*Moviment feminista i sufragi a Mallorca''  (segle XX). Palma: Ediciones Documenta Balear.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hugo II.a Ziprekoa

**Hugo II.a Ziprekoa** (edo **Hugo II.a Lusignangoa**) (Nikosia, 1252 - *ibidem*, 1267ko azaroa edo abenduaren 5a) Zipreko erregea izan zen. Jerusalemgo erresumako erregeordea ere izan zen.

Henrike I.a Ziprekoaren eta Plaisance Antiokiakoaren semea izan zen. 1253ko urtarrilaren 18an, bi hilabeteko adinarekin, Zipreko errege bihurtu zen bere aita hil ondoren. Nikosiako Santa Sofian koroatu zuten, eta haren ama izan zen erregeorde. 1258an Joan Ibelingoak eta Bohemundo VI.a Antiokiakoak Hugh eta Plaisance Akrera eraman zituzten eta Hugo Jerusalemgo erregeorde izendatu zuten Konradino Hohenstaufengoaren izenean. Hugo adingabea zen bitartean, ama izango zen erregeordea.

Plaisance 1261ean hil zen eta Zipreko erregeordetza erregearen lehengusua zen Hugo Antiokia-Lusignangoaren esku geratu zen. Hugo II.a hamalau urterekin hil zen.

## Genealogia
Angelina Colubret

**Angelina Colubret i March** (Badalona, Katalunia, 1910- Torroella de Montgrí, 1998) maistra eta aktibista politikoa izan zen. 

## Biografia 
Lehen Hezkuntzako irakasle titulua 1929an lortu zuen eta maistra aritu zen Espainiako Gerra Zibila amaitu arte. Une horretan, atxilotu egin zuten, eta ezin izan zuen lan egin.Esparru politikoan 1931n hasi zen idazten Lluita astekarian, Ezker Katalan Federalaren bozeramailea Badalonan eta *La* *Humanitaten*.

Espainiako Bigarren Errepublikan, emakumeen hezkuntzari buruzko mitinetan parte hartu zuen, eta gizartean izan zuen garrantzia, hein handi batean, haren hitzaldiek. Esquerra Republicana de Catalunyaren lehen kongresu arruntean (1932) Irakaskuntza Ponentziako idazkaria izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kim Deal

**Kim Deal**, izen osoz **Kimberley Ann Deal** (Dayton, Ohio, 1961eko ekainaren 10a) estatubatuar musikari eta abeslaria da. Pixies indie rock taldeko baxu jotzailea izan zen eta The Breeders taldeko gitarrista eta abeslaria da.

## Ibilbidea 
Kim Deal Dayton-en (Ohio) jaio zen, non Kelley ahizpa bikiarekin hazi zen. John Murphyrekin ezkondu ondoren, Bostonera joan zen bizitzera. Frank Black eta Joey Santiago iragarki baten bidez ezagutu zituen 1986an, eta haiekin Pixies sortu zuen. 1989an dibortziatu ziren arte, "Mrs. John Murphy" izena erabili izan zuen Pixies taldearen kredituetan.thumb|300x300px| Kim Deal Pixiesekin 2010. urtean.|ezkerrera1989an, The Pixies-en alboko proiektu gisa, The The Breeders sortu zuen Throwing Muses taldeko Tanya Donellyrekin. Frank Black-ekin izandako liskarren ostean, Pixies taldea desegin zen 1993an. Urte berean, Breeders-ek mundu osoan arrakasta izan zuen *Last Splash* bigarren diskoarekin eta *Cannonball* singlearekin. Tanya Donellyk alde egin ostean, Kelley Deal, Kimen ahizpa, taldean sartu zen gitarrista berri gisa. 1994an, ordea, Kelley errehabilitazioan sartu behar izan zuten heroinaren mendekotasun larria zela eta; Orduan, Breeders gelditu ziren zortzi urtez. Kim Deal alkoholismoarekin borrokan aere egon denbora horretan eta hainbat errehabilitazio saio egin zituen. 

21. mendean Pixies eta Breeders-en jarraipen eta ber-bateratzeetan egon da. Baita beste talde batekin, The Amps, eta bakarkako grabaketak ere egin ditu. Beste talde batzuen albumak ekoitzi ditu, esate baterako, Guided by Voices taldearenak.

Kuriositate gisa, The Dandy Warhols taldeak kantu bat du Kim Deali buruz: *Cool as Kim Deal*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Cannonball*, The Breeders taldearen *hit* ezagunena, Kim Dealek idatzitako abestia.
XavlegbmaofffassssitimiwoamndutroabcwapwaeiippohfffX

**XavlegbmaofffassssitimiwoamndutroabcwapwaeiippohfffX** (laburbilduta, ***Xavleg***; izen osoaren esanahia *Acidic Vaginal Liquid Explosion Generated By Mass Amounts Of Filthy Fecal Fisting And Sadistic Septic Syphilic Sodomy Inside The Infected Maggot Infested Womb Of A Molested Nun Dying Under The Roof Of A Burning Church While A Priest Watches And Ejaculates In Immense Perverse Pleasure Over His First Fresh Fetus*) Hego Afrikako deathcore/musika kristau/deathgrind/death metal talde bat da.

## Historia 
Banda gisa 2016. urtean aurkeztu zen Durbanen, baina bere kideak Vulvodynia izeneko beste talde batean zeuden jada. Haren adierazpenen arabera, "orduak ematen ditugu izenik barregarriena eta gordinena aukeratzen" death metaleko umorezko banda bat osatu nahi zutelako. Aurkitu zutenean erabaki zuten umorezko tonu horrekin lotuta, taldearen izen luzearekin ez bezala, albumek izenburu laburrak izango zituztela.

Lehen diskoa 2016ko EP izan zen, eta 2018an lehen album garrantzitsua. Euren abestiek, besteak beste, bong-ekin eta marihuanarekin zerikusia duten gaiak, inurrien ibilaldi militarrak (Antz animazioko filmeko General Mandibleren diskurtsoekin) eta Harambe gorilaren aldeko matxinadara deitzen dute.

Izenaren eta logotipoaren luzeraren ondorioz, Interneteko meme bihurtu dira. Haren logotipoa "MetalSucksen zazpi logotipo irakurgaitzen" zerrendan dago. Prentsari egindako adierazpenetan, taldeak, gainera, misoginiaren aurka hitz egin dute, eta feminismoari dagokionez haiek baino ahots zentzuzkoagoak entzun daitezen bultzatu du.

## Kideak 
* Duncan Bentley (*Disciple Sperm Splatter* - ahotsak
* Kris Xenopoulos (*Captain Cock Corrosion*) - gitarrak
* Bryon Banana edo Byron Dunwoody (*Lord Necrotic Gore Bong*) - gitarrak, baxu elektrikoa, bateria programatua

## Diskografia 
* Gore (EP, 2016)
* Gore 2.0 (albuma, 2018)

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miroslav Blažević

**Miroslav Blažević** (Travnik, 1935eko otsailaren 10a - Zagreb, 2023ko otsailaren 8a) kroaziar futbolari eta entrenatzailea izan zen.

Bere kirolari ibilbidea 1954 eta 1966 artean egin zuen eta Jugoslaviako Dinamo Zagreb, Lokomotiva Zagreb, FK Sarajevo, HNK Rijeka eta FC Sion eta FC Moutier taldeetan jokatu zuen.

Erretiroa hartu ondoren FC Vevey, FC Sion, FC Lausanne-Sport, HNK Rijeka, GNK Dinamo Zagreb, Grasshopper Zürich, FC Prishtina, NK Osijek, NK Varteks, NK Zagreb, Shanghai Shenhua eta FK Sloboda Tuzla taldeetako entrenatzailea izan zen.

Bere garairik arrakastatsuena Kroaziako futbol selekzioko entrenatzaile izan zen eta brontzezko domina lortu zuen 1998ko Munduko Futbol Txapelketan.

Gainera, Suitza, Iran eta Bosnia eta Herzegovinako hautatzaile nazionala izan zen, baita Txinako talde olinpikoko hautatzailea ere.

Kroazian "trener svih trenera" ("entrenatzaile guztien entrenatzailea") bezala ezagutzen zen.
Bitwarden

**Bitwarden** softwarea pasahitzen kudeatzaile librea eta kode irekikoa da, eta informazio sentikorra gordetzen du —adibidez, webguneen kredentzialak— enkriptatutako kutxa gotor batean. Zerbitzua eskuragarri dago web-interfazean, mahaigaineko aplikazioetan, nabigatzailerako osagarrietan, aplikazio mugikorretan eta komando-lerroko interfazean. Bitwardenek hodeian ostatatutako zerbitzua eskaintzen du, eta software lokalean irtenbideak ezartzeko gaitasuna ere badu.

## Ezaugarriak 
* Kode irekia.
* Desblokeo biometrikoa.
* Hodeiko sinkronizazioa.
* Hainbat elementu gordetzen ditu, hala nola erabiltzaile-datuak (*loginak*), ohar seguruak, kreditu-txartelak eta identitateak.
* Kutxa gotorraren datuen muturretik muturrera zifratzea.
* Historiala, aurreko pasahitzak kontsultatzeko.
* Kutxa gotorraren elementuak Bitwarden beste erabiltzaile batzuekin modu seguruan partekatzea.
* informazioaren autoosaketa, web-orrietan eta bestelako aplikazioetan saioa hasteko.
* Pasahitz-sortzailea.
* Pasahitzen indarra egiaztatzeko tresna.
* Hainbat faktore kautotzea autentikatzaileen, posta elektronikoaren, Duoaren, YubiKey-aren eta FIDO U2F-ren aplikazioen bidez.
* Fitxategiak eransteko aukera.
* TOTP gakoak (*Time* -based One-time Password) eta kode-sorgailua biltegiratzea.
* *Have I Been Pwned?* galderaren bidez emandako datu-ihesari eta pasahitzen egiaztapenari buruzko informazioa.
* Hainbat plataformatarako aplikazioak.
* Bitwarden zerbitzarian norberaren zerbitzaria ostatatzeko aukera, baldintzaekin.
* Saio-hasiera *Single Sign-On* aukerarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bitwarden - Webgune ofiziala
Friedel Lutz

**Alfred "Friedel" Lutz** (Bad Vilbel, 1939ko urtarrilaren 21a - *ibidem*, 2023ko otsailaren 7a) alemaniar futbolaria izan zen.

Bere ibilbide gehiena Eintracht Frankfurt taldean atzelari gisa jokatu zuen, TSV 1860 München denboraldian izan ezik.

Hamabi partida jokatu zituen Alemaniako futbol selekzio nazionalarekin eta 1966ko Munduko Futbol Txapelketan txapeldunorde izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Larraga

**Francisco Larraga** (Valtierra, 1671ko urriaren 17a-1724) erlijioso domingotarra, teologiako irakaslea izan zen Iruñean eta Burgosen. Liburua apaizeei zuzenduta dago, haiek teologiaren inguruko oinarrizko kontzeptuak garbi izateko. Liburuaren hizkuntza nagusia gaztelania baldin bada ere, atal asko latinez daude, esaterako sexuarekin lotuta daudenak. 

## Obra 
* *Promptuario de la theologia moral / compuesto por el P. Fr. Francisco Larraga Orden de Predicadores* (Iruñea, 1706). Liburu honek zabalkunde handia ezagutu zuen Euskal Herrian eta edizio ugari ezagutu zituen. Urteekin handitzen eta aldatzen joan zen, dena dela. Horrela, 1852an Bartzelonan eginiko edizioan Antonio María Clareten zuzenketak izan zituen Magin Ferreren mezeei buruzko «Tratado de las reglas de la iglesia vigentes» gehitu zitzaion.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://web.archive.org/web/20230209102130/http://google.cat/books?id=9SIN6AxjnlUC&printsec=frontcover&dq=editions:OXFORD600005035&output=html_text&lr=&vq="opinionem+probabilem+de+valore+Sacramenti+,+relicta+tutiore+,+nisi+id+vetet+lex+,+conventio+,+aut"&source=gbs_quotes Liburua Googlen.]
Milli

**Danupha Khanatheerakul**, **Milli** izen artistikoaz ere ezaguna (Thailandiera: ดนุภา คณาธีรกุล; RTGS: danupha khanathirakun;  2002, azaroaren 13a) abeslari eta rapero tailandiarra da. Ezaguna bilakatu zen bere lehen single "Phak Kon" (พักก่อน)-ekin, 2020ko otsailean argitaratua. 2022ko apirilean, Coachella Valley Musika eta Arteen Jaialdian parte hartu zuen, parte den lehen artista tailandiarrean bilakatuz. 2022an, BBC-ren *100 Women* zerrendan agertu zen, munduko emakume inspiragarrienetako bat bezala.

## Diskografia 
### Estudio albuma 
### Single-ak 
## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isabel Esteban Nieto

**Isabel Esteban Nieto** (Villajimena, Palentzia, 1893ko uztailaren 8a &ndash; Quintana del Puente, 1936ko irailaren 7a) espainiar maistra errepublikanoa izan zen, ideologia sozialistakoa, eta pelotoi faxista batek hil zuen Gerra Zibilaren hasieran.

## Biografia 
Ildefonso Esteban Abad Udaleko idazkariaren eta Vidala Nieto Pérezen alaba izan zen, Villajiman jaio zen, El Cerrato eskualdeko herri txiki batean, Palentzia probintzian. Hiru anai-arrebetatik bigarrena zen eta 15 urte zituela irakasle-ikasketak hasi zituen; Lehen Hezkuntzako irakasle titulua lortu zuen Guadalajaran 1913ko urriaren 23an.

1914tik 1925era bitartean, Valladolid eta Palentziako probintzietako hainbat herritan egin zituen bitarteko eta ordezko lanak. 1919an, Aldeayuson zegoela, Guillermo Rodríguez Matabuenarekin ezkondu zen eta zazpi seme-alaba izan zituzten.

1925ean, lehen postua lortu zuen jabetzan Becerril de Camposen, eta eskolak eman zituen, harik eta 1934ko irailean Brañosera eraman zuten arte, non senarrak okindegi bat ireki zuen. Isabelek ideario sozialistarekin egiten zuen bat, Langileen Batasun Orokorrean (UGT) afiliatuta zegoen eta Herriko Etxeko kide zen.

## Errepresioa eta heriotza 
1936ko uztailaren 19an, Francisco Franco jeneralaren estatu-kolpeak erabateko arrakasta izan zuen Palentziako probintzian. Berehala, JONSen Espainiako Falangearen jarraitzaleek, Guardia Zibilak eta erreketeek brigada mistoa osatu zuten, eta eskualdeko herrietan zehar ibili ziren herritarrak beldurtzen  eta edozein erresistentzia errepublikar ezabatzen. Maisu-maistrena izan zen talderik kaltetuenetako bat.

Abuztuaren amaieran, Isabel atxilotu eta kartzelaratu egin zuten. Sofía Polo Giménez irakaslea hil ondoren izango zuen destinoaz jabetuta, agur gutun bat bidali zion familiari. Irailaren 6an, epaiketarik gabe, espetxetik atera eta kamioi batean kargatu zuten, beste hainbat pertsonarekin batera; besteak beste, Palentziako Modesto Lafuente ikastetxeko zuzendaria zen Cirila Ubaldina García Díaz eta Consuelo Rodríguez Baranda maistra gaztea, Sofía Polo Giménez-en laguntzaile izan zena udalekuetan. Talde osoa fusilatu zuten Quintana del Puente udalerrian.

Gorpuak hobi komun batean lurperatu zituzten eta ez dira berreskuratu. Estebanen heriotzaren akta, 1942an semeak eskatuta emana, 1936ko irailaren 7an egin zen, nahiz eta 6an fusilatu zuten, eta jasota dago Quintana del Puente udalerriko Monte Ramírez finkan lurperatu zutela, Palentziatik Burgoserako errepidearen ertzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abbe (kraterra)

**Abbe** Ilargiaren alde ezkutuaren hego hemisferioan dagoen ilargiko talka kraterra da. Hess kraterraren hegoaldean eta Poincaré kraterraren ekialdean dago. Ernst Abbe fisikari alemanari egiten dio erreferentzia izenak.

Abbeko kanpoko ertza pixka bat higatuta dago, eta krater txikiak ditu, ipar-mendebaldera eta ertzaren gailurraren hego-mendebaldera zabaltzen direnak. Barrualdea nahiko leuna da, eta krater txiki batzuk bakarrik markatzen dira.

## Krater sateliteak 
Krater sateliteak krater nagusitik hurbil dauden krater txikiak dira, eta krater horren izen bera hartzen dute letra larri osagarri batekin (baita krater horien eraketa krater nagusiaren eraketatik independentea bada ere). Konbentzioz, egitura horiek ilargi-mapetan identifikatzen dira, eta dagokien letra krater nagusitik hurbilen dagoen ertzaren erdian kokatzen da.

|-
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Libro de conjuros, contra la tempestad y de todo mal diabolico

***Libro de conjuros, contra la tempestad y de todo mal diabolico*** (izenburu osoa: *Libro de conjuros, contra la tempestad, de truenos granizo y rayos, y contra las langostas, y de todo mal diabólico / sacados de los que escrivio el Doctor Don Pedro Ximenez, Beneficiado en las parroquias de Navarrete y Fuen-Mayor*)  euskaraz *Araoen liburua, ekaitzaren eta gaitz diaboliko ororen aurkakoa liburua*. Liburu hau 1720an, Bilbon, Pedro Jiménez edo Ximenezek argitaratu zuen. Liburua magiarekin lotuta dago.

Liburuak gaitz desberdinen aurkako garaiko arao multzo bat jaso zuen; elizak bazituen konjuruak egiteko zenbait esakune. Latinez idatzita dago. Liburu honek Burgosen beste edizio ezagutu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Liburuaren edizio digilata Bizkaiko Foru Aldundiaren liburutegian.
Abetti (kraterra)

[thumb|ezkerrera|Abetti, [Apollo 17|Apolo 17tik hartutako irudi batean]]
**Abetti** ilargiko talka-krater oso txikia da, labak erabat estalita dago. Horrek *krater mamu* bat eratzen du azalean, eta bere margena dagoen tokian goratze kurbatua baino ez du erakusten. Mare Serenitatisen hego-ekialdeko ertzetik gertu dago, Mons Argaeus-en mendebaldean. Oro har, krater hori argiztapen-angelu baxuekin baino ez da ikusten.

Antonio Abetti (1846-1928) astronomo italiarraren eta Giorgio Abetti (1882-1982) semearen izena darama.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mons Agnes

**Mons Agnes** ilargi-mendi bat da, LQ12 lau-angeluan, Ilargiaren aurpegi ikusgarrian. Gutxi gorabehera kilometro bateko diametroa du.
Lacus Felicitatis-en barruan dagoen Ina kraterraren zoruan erraz identifikatzen den goragunea da. LPIko Lunar Topophotomap maparen arabera, 30 metroko altuera du. Ina kraterraren ondoan Osama eta Dag kraterrak daude.

## Izena 
1979an *Agnes* emakume izen grekoa eman zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agrippa (kraterra)

**Agrippa** ilargiko talka-kraterra da, Mare Vaporumen hego-ekialdean. Godin kraterretik 30 km iparraldera dago. Tempel, forma irregularrekoa, ekialdean dago eta Dembowski 70 km mendebaldean dago. Ipar-ekialdean, Rima Ariadaeus izeneko arraildura agertzen da. Ekialde-hego-ekialderantz jarraitzen du, eta Mare Tranquillitatisen mendebaldeko ertzera iristen da. I. mendeko Agripa astronomo grekoaren izena du.

46 km-ko diametroa du eta 3.100 m-ko sakonera. 1.500 km2-tik gorako azalera hartzen du eta 150 km inguruko perimetroa du.

Agriparen ertzak ezohiko forma du, hegoaldeko ertz biribildua eta ipar erdi estuagoa dituen armarriaren formaren antzekoa. Barrualdea irregularra da, erdigunean goragune bat du. Kraterra Eratosteniar aldikoa da, duela 3.200 eta 1.100 milioi urte bitartekoa.

## Krater sateliteak 
Konbentzioz, krater horiek identifikatzen dituen letrarekin identifikatzen dira ilargi-mapetan, krater nagusira gehien hurbiltzen den kraterraren erdian.

|-
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abbot (kraterra)

**Abbot** ilargiko talka-kraterra da. Inguru malkartsuan dago, Mare Fecunditatis (hegoaldean eta mendebaldean) eta Mare Crisium (iparraldean) itsasoaen artean.

Krater zirkularra da, eta barrualdea kopa-formakoa du; beraz, barneko pareten goiko erdia erdiko plataformarantz okertzen da.

## Izena 
Charles Greeley Abbot astrofisikari estatubatuarraren izena du gaur egun. Nazioarteko Astronomia Batasunak izen hori eman baino lehen, **Apollonius K** deitzen zioten, Abboten ekialdean dagoen Apollonius kraterretik gertu zegoelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leire Ezpeleta

**Leire Ezpeleta Iturbe** (Arrasate, Gipuzkoa, 1975) eskiatzailea eta mendi lasterkaria da.

## Biografia 
Arrasateko Bedoña auzoan jaioa, betidanik ibili izan da mendian eta lasterketa ugari ere egin ditu. Zuhaitz anaiarekin eta Mikel Nabarro bikotearekin batera lehiatu izan du sarritan. 2011ean esate baterako Goierriko Bi Haundiak mendi-lasterketa irabazi zuen. Gaur egun Euskadiko eski selekzioaren parte da eta 40 urtetik gorako kategoriako lasterketatan hartzen du parte. 2022an Causiat Extreme eski lasterketa irabazi zuen.

## Palmaresa 
* **2005**
** Urnietako mendi lasterketa
* **2011**
** Goierriko Bi Haundiak
* **2022**
** Causiat Extreme

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Faustini (kraterra)

**Faustini** Ilargiko talka-kraterra da, Ilargiaren hego polotik gertu. Handiagoa den Amundsen kraterraren hegoaldean dago, eta ia Shoemakerrekin lotuta hego-mendebaldean. Hego poloko Shackleton krater txikiagotik kraterraren distantziara dago, gutxi gorabehera. Faustiniren ekialdeko ertzean krater txiki bat dago.

Kokapenaren ondorioz, eguzki-argia krater horren ertzera iristen da oso angelu baxuan, eta barrualdea iluntasun iraunkorrean uzten du. Ondorioz, kraterraren zorua ez da inoiz ikusi espazio-ontziaren orbitan, radarrak gutxi gorabehera mapatu badu ere. Eguzkiaren argirik ez izateak 100 kelvin baino gutxiagoko tenperatura iraunkorrean irauten du barrualdean. Tenperatura hori nahikoa hotza da kometek Ilargiarekin talka egin ondoren kraterrera iristen den edozein ur-lurrun harrapatzeko.

Lunar Prospector espazio-ontziak neutroi-espektrometro bat garraiatu zuen, eta hidrogeno-kontzentrazio handiak detektatzeko erabil zitekeen. Faustiniren barruko tranpa hotza hidrogeno-kontzentrazio handiarekin identifikatu zen, Ilargiaren azalerako hidrogenoarekin alderatuta. Baina krater horren radar-behaketek ez zuten izotzik aurkitu.

## Erreferentziak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Otzara gazta

**Otzara gazta** Aiaraldean eta Euskal Herriko beste hainbat tokitan egiten den ardi-gazta da. Ardi-esne gordina gatzatu eta zumezko otzara batean sartzen da, prentsatu gabe. Hortik datorkio izena. Ardien kasuan, esneak latxa edo karrantzar arrazena izan beharko du.

Formatu txiki eta dotorea, egitura samur eta aurpegi horixka du. Zapore atsegin gurintsua du, arinki azidoa eta azal natural lizundua.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Gertrudis Ríos Marín

**Gertrudis Ríos Marín** (Algodonales, Cádiz, 1901 &ndash; La Línea de la Concepción, 1936ko abuztuaren 15a) maistra, fusilatu egin zuten Espainiako gerra zibilaren hasieran. 

## Ibilbidea 
Aita merkataria zen, eta hiru aldiz ezkondu zen. Ezkontza horien ondorioz hamar seme-alaba izan zituen. Gertrudisek batxilergoa eta irakasle-ikasketak egin zituen Sevillako Eskola Normalean. Oposizioa 1924an atera zuen. 1925-26 ikasturtean irakasle jardun zuen Sevillako Pilas herrian. Arcos de la Fronterako (Cádiz) Ramón Iglesia Olivarekin harremanetan hasi zen. Ramón Postetxeko ofiziala zen oposizioz. Utrerara destinatu zuten eta gero Algodonaleserako. Han ezagutu zuen Gertrudis.

Algodonalesen ezkondu ziren 1926an, eta seme bat izan zuten, José Manuel, eta biak La Linera joan ziren lanera. non Ramón posta-administratzaile izatera iritsi baitzen. Gertrudisi Betazalen 1. Eskola Nazionala esleitu zioten eta Irakasleen Federazioko (FETE) kide izan zen, Langileen Batasun Orokorrekoa (UGT). Han diruzain aritu zen 1935eko abendura arte.

Tropa frankistak iristean, biak ala biak atxilotu egin zituzten eta fusilatu. Gertrudis, fusilatu aurretik,  torturatu egin zuten, eta aitortzera behartu nahi izan zuten, hark ordea, aitortzea ukatu egin zuen eta fusilatu egin zuten. Lehen, ilea guztiz moztu zioten, olio errizinoarekin purgatu eta herrian paseatu zuten. Ramoni «jarduera marxistak» egin izana eta Sorospen Gorriko kide izatea leporatu zioten.

Eremu matxinatuan bando errepublikanoaren aldekoek jasandako errepresioari Izu Zuria deitzen zaio historiografia ez-espainiarrean.

## Memoria historikoa 
2022ko otsailean, La Línea de la Concepcionen fusilatutako pertsonen gorpuzkien bila hasi ziren hobi komunetan. Gibraltarko Landa Oroimenerako Foroak gerrari eta errepresio frankistari buruzko ikerketa zabala egin zuen 2012an. La Línean eta Cadizko eta Andaluziako beste leku batzuetan fusilatutako 110 linendarren izenak bildu ziren. Udalerriko Heriotza Liburuan, identifikatu gabeko ehun eta bost gorpu daude, eta ehun eta hamaika, 1936ko uztailetik azarora bitartean egindako ehorzketetan identifikatuta, matxinatuen agintaritza militarraren aginduz.

Gertrudis Ríos Marín, Susana Falcónek *100 mujeres andaluzas. Retratos del feminicidio franquista *liburuan bildutako *Andaluziako 100* emakumeetako bat da.

## Ikus, gainera 
* Bigarren Errepublikako irakasleak
* Errepresio frankista

## Erreferentziak
Black (abeslaria)

**Colin Vearncombe**  (Liverpool, 1962ko maiatzaren 26a - Cork, Irlanda, 2016ko urtarrilaren 26a), musikaren munduan **Black** deitua, ingeles pop abeslari eta egile abeslaria izan zen. Arrakasta handia izan zuen 1980ko hamarkadan, batez ere 1987an karrikaratutako "Wonderful life" kantarekin.

## Diskografia 
* *Wonderful Life* (1987)
* *Comedy* (1988)
* *Black* (1991)
* *Are We Having Fun Yet?* (1993)
* *The Accused* (1999)
* *Water on Snow* (2000)
* *Smoke Up Close* (2002)
* *Between Two Churches* (2005)
* *The Given* (2009)
* *Water on Stone* (2009)
* *Blind Faith* (2015)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen Hombre Ponzoa

**Carmen Hombre Ponzoa** (San Fernando, Cádiz, 1898ko abenduaren 30a &ndash; Jerez de la Frontera, 1936) aitormen protestanteko espainiar maistra eta sindikalista izan zen Jerez de la Fronterako Udalak urtero antolatzen ditu Carmen Hombre Ponzoa Sariak hezkuntza-lanetarako.

## Biografia 
Familiak estankoa zuen Sagasta kaleko 61. zenbakian, San Fernandon. Langileen Batasun Orokorrean afiliatua (UGT) eta maistra lanbidez, El Madroñon (Arcos de la Frontera) aritu zen lanean, 1931n Jerez de la Fronterako 5. eskola bateratuan sartu zen arte (Erretiroko parkeko ikastetxea).

Presa hartu eta Belengo plazako kartzelan sartu eta 1936an fusilatu zuten, haurdunaldi aurreratuan zegoela, eta Segurtasun Zuzendaritza Nagusiaren txostenean komunista gisa agertzen da, “ikasle zituen neskatoei doktrina kaltegarria irakastea**”** egozten zioten**.**

## Aintzatespenak 
Carmen Hombre Ponzoak kale bat du Jerezen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nerea Martínez Urruzola

**Nerea Martínez Urruzola** (iruñea, 1972ko urtarrilaren 5a) nafar triatleta eta mendi lasterkaria da.

## Ibilbidea 
9 urte zituela igeriketa egiten hasi zen. Urtetik urtera exigenteagoa zen jarduera eta uztea erabaki zuen. 17 urte zituela Iruñeko maratoi erdia korritu zuen aurrez prestaketa handirik egin gabe eta irabazlea izan zen. Blume beka jaso zuen eta 1994 eta 1998 artean atletismoari ekiteko asmoa izan bazuen ere azkenean triatloia probatu zuen. Triatloiaren ondoren raid-ak egiten hasi zen Marokon eta 2004an Munduko Txapelduna izan zen. Transilvania, Transgrancanaria eta Transvulcania lasterketa ezagunak ere irabazi ditu.

Gaur egun Madrilen bizi da eta atleten entrenatzaile pertsonala da.

## Palmaresa 
* **1998**
** Iron Man ibiza
* **2003**
** Ciudad de Córdoba mendi duatloia
* **2005**
** Ciudad de Córdoba mendi duatloia
* **2009**
** Madrilgo maratoi alpetarra
** Penedos do Lobo
* **2010**
** Alto Sil mendi lasterketa
** Cebreros kros alpetarra
** Cruzatenerife
** Ehunmiliak
** Cross de los 3 Refugios
** Integral de Valdecebollas
** Cavalls del Vent
* **2011**
** Isla del Meridiano maratoia
** Tenerife Blue Trail
** Ehunmiliak
** Cerro Marmota lasterketa
* **2012**
** Isla del Meridiano maratoia
** Ultra Trail Serra de Tramuntana 
** Ultra Trail Monte Fuji
** Ronda dels Cims
* **2013**
** Transgrancanaria
** Ultra Trail Apuko Extrem 
** Royal Raid Isla Mauricio  
** Madeira Ultra Trail 
** Ehunmiliak
* **2014**
** Ultra Euskal Raid
** Riaza Trail Challenge
** Transkarukera Guadeloupe
* **2015**
** Ronda dels Cims 
** Ultra Trail Valls d'Aneu
** Maratón do Norte
** Trail Valle de Tena 8K 
** Desafio Robledillo
** Cerro Marmota lasterketa
* **2016**
** Desafio X-Trail Trillo  
** Desafio Calar del Río Mundo
** Montsec Ultra Trail
** Transylvania 100K Route 
** Ultra Valls d'Àneu 
** Trail Valle de Tena 8K 
** Ultra Trail La Covatilla
* **2017**
** Ultra Trail Casillas de Avila
** Ultra Trail Montaña Palentina 
** Madrid Tacktica Trail La Cabrera
** Genaro Trail
* **2018**
** Ultra Trail Casillas de Avila
** Riaza Trail Challenge
** Parejas Mixto. EUFORIA. Andorra
* **2019**
** Euskal Trail. Ultra Trail bikoteka
** Parejas Mixto. EUFORIA. Andorra
** Master Rollerski Espainiako txaoelduna (Jacan)
* **2020**
** Trail de l'Aubisque (rollerskian)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1&1 Ionos

**1&1 Ionos SE** telekomunikazio-enpresa alemaniarra da eta Montabaurren (Alemania) du egoitza nagusia. Ralph Dommermuth-ek sortu zuen 1988an, eta Espainian ezaguna da, batez ere, web-ostatuko zerbitzuengatik, posta elektronikoagatik eta web-orriak sortzeagatik. Montabaur-etik eta Chesterbrook Pennsylvania (AEB)-tik egiten du lan. Enpresako zuzendari exekutiboa Achim Weiss da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala.
Al-Bakri (kraterra)

**Al-Bakri** Ilargiko Mare Tranquillitatis delakoaren ipar-mendebaldeko ertzean kokatutako krater txiki bat da. Haemus mendien ekialdeko besoaren hegoaldean dago, Mare Serenitatis iparralderantz mugatuta. Ipar-ekialdera Plinio krater nabarmena dago.

Kraterraren hegoalderantz, Rimae Maclear izeneko arrail-sistema dago.

## Izena 
*A*l-Bakri aldez aurretik *Tacquet* A izendatzen zuten, Nazioarteko Astronomia Elkarteak izena aldatu baino lehen. Tacquet kraterra ipar-mendebalderantz dago, Mare Serenitatisen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cirila Ubaldina García Díaz

**Cirila Ubaldina García Díaz** (La Calzada de Béjar, Salamanca, Espainia, 1893 – Quintana del Puente, Palentzia, Espainia, 1936ko irailaren 6a) maistra izan zen. Ideologia sozialistako errepublikanoa, Irakaskuntzako Langileen Federazioko (FETE) eta Langileen Batasun Orokorreko (UGT) kidea. Faxisten pelotoi batek fusilatu zuen, Espainiako Gerra Zibilaren hasieran.

## Bizitza 
La Calzada de Béjarren (Salamanca) jaioa, Palentziako Irakasle Eskolan graduatu zen. Baños de Cerraton eta probintziako beste eskola batzuetan aritu zen. Esteban Delgado Cidónekin ezkonduta, senar-emazteek lau seme-alaba izan zituzten. 1931n, Palentziara joan ziren, eta han Modesto Lafuente ikastetxeko zuzendari izendatu zuten Ubaldina. Ikastetxe hartan, Sofía Polo Giménez irakaslea eta haren senar Arturo Sanmartín Suñer, Lehen Hezkuntzako ikuskatzailea, ezagutu zituen.

Irakaskuntzako Langileen Federazioan (FETE) eta UGTn afiliatu zen. 1934an, Irakaskuntza Publikoaren Zuzendaritza Nagusiaren eskutik, irakaskuntzako merezimenduaren saria jaso zuen.

## Errepresioa eta heriotza 
1936ko uztailaren 19an, estatu-kolpe frankistaren garaipenarekin, Palentziako Falangearen buruak brigada bat sortu zuen, falangistez eta guardia zibilek osatua, eta probintzian zehar ibili ziren izua ezartzen eta errepublikaren aurkako edozein erresistentzia mota ezabatzen.

Lehenengo biktimetako bat udalekuak zuzentzeko geratu zen Sofia Polo Gimenez irakaslea izan zen. Abuztuaren 13an bahitu, bortxatu eta bortizki hil zuten. Bitartean, Arturo Sanmartín Suñer, haren senarra, Modesto Lafuente eskola-taldearen sotoan babestu zen, Ubaldinaren bizileku partikularra zen lekuan. Ezin izan zuten aurkitu, nahiz eta falangistek tiro egin zuten eraikinaren kontra. Carmen, Ubaldinaren alaba nagusia, arduratzen zen janaria jaisteaz.

1936ko irailaren 1ean, Palentzia Estatu Nazional Katoliko Berrian sartuta zegoen, eta ikasturtea *La Restauración del Crucifijo* izenburupean hasi zen. Ubaldina bere alaba María Luisarekin joan zen ekitaldira. Manuel González García apezpikuak ikusi zuen, eta guztien aurrean salatu zuen Ubaldinak eskoletako gurutze-ontziak kendu zituela eta erlijioa alde batera utzi zuela, Errepublikaren garaian. Kalean, haserre zegoen jendetza batek Ubaldina harrapatu zuen, eta falangistek bortizki banandu zuten alabarengandik. Gobernu Zibilera eraman eta gero kartzelan sartu zuten. Irailaren 6an, aldez aurreko epaiketarik gabe, kamioi batek kartzelatik atera zuen, Brañoserako maistra Isabel Esteban Nietorekin eta Consuelo Rodríguez Baranda irakaslearekin batera (azken hori Sofía Polo Giménezen laguntzaile izan zen eskola-kolonietan). Denak fusilatu zituzten Quintana del Puenteko hilerriko horman.

Arturo Sanmartín Suñer, Cirilaren senarra ere harrapatu eta fusilatu egin zuten handik bi egunetara, 1936ko irailaren 8an. Gorpuak hobi komunetan lurperatu zituzten, eta ez dira aurkitu.

Manuel González García, Ubaldina salatu zuen elizgizona, Frantzisko aita santuak kanonizatu zuen 2016an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Probaleku

**Probalekua** demak edo probak egiteko egokitutako lekua da, plaza errektangularra ohikoan, Euskal Herriko kirol-instalakuntza berezi bat.

## Ezaugarriak 
Probalekuko plazak guztiz horizontala izan behar du, maldarik gabea. Probarria harkoskor biribilez osatutako zoruaren gainetik eramaten da herrestan. Ariketa horretan laguntzeko eta animaliek (edo gizakiek gizon-probetan) irrist ez egiteko, errekarrizko zorua izaten da ohikoena probalekuetan, harriaren eta zoruaren arteko marruskadura egokien gutxitzen duen harri mota. Plazaren luzera aldatzen da herri batetik bestera baina 22 eta 28 metro bitartean ibili ohi dira.

Plazaren luzea egiteari iltzea esaten zaio. Dema arautuetan araudiak eskatzen du probalekuak erdian marka argia izan dezan, zinta esaten zaiona, iltzeak osa ondoren erdiraino iristen bada harria, hainbat iltze eta zinta bat egin duela esaten da.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak