open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
St. Elmo's Fire

'''''St. Elmo's Fire'''* (euskaraz *San Telmo sua*) 1985eko Joel Schumacher estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako drama film bat da. Emilio Estevez, Rob Lowe, Andrew McCarthy, Demi Moore, Judd Nelson, Ally Sheedy eta Mare Winningham aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Washington Hiria, Georgetown Unibertsitatean graduatu berriak diren gazte talde baten bizitzetako gorabeherak azaltzen dira.

## Aktoreak 
* Emilio Estevez: Kirby Keger
* Rob Lowe: Billy
* Andrew McCarthy: Kevin Dolenz / Andrew
* Demi Moore: Jules
* Judd Nelson: Alec Newbary
* Ally Sheedy: Leslie Hunter
* Mare Winningham: Wendy Beamish
* Martin Balsam: Beamish jauna
* Andie MacDowell: Dale Biberman
* Jon Cutler: Howie Krantz
* Joyce Van Patten: Beamish andrea
* Jenny Wright: Felicia
* Blake Clark : Wally
* Matthew Laurance: Ron Dellasandro
* Gina Hecht: Judith
* Anna Maria Horsford: Naomi

## Kanpo estekak 
* *St. Elmo's Fire'' filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Espe Alegria

**Espe Alegria**, sortzez **María Espectación Izarra Etxebarria** (Ermua, 1906ko abenduaren 18a - Boise, Idaho, 1991ko irailaren 14a) eusko-estatubatuar irakasle eta irrati-esataria izan zen.

## Biografia 
**María Espectación Izarra Etxebarria** Ermuan jaio zen. Aita, Pedro José Izarra, armagin ermuarra zen eta ama, Josefa Pilar Etxebarria legazpiar jatorriko eskola maistra, Patrizio Etxebarria enpresaburuaren arreba.

Jaioterrian jaso zituen oinarrizko eskolak eta, 12 urterekin, Donostiara joan zen aldi batez. Handik gero Bilbora; Begoñan irakasle ikasketak burutu zituen.1925an,18 urte zituela, Ameriketako Estatu Batuetako Boisera joatea erabaki zuen, ostatu baten lanean ziharduen amarekin elkartzeko.

Los Angelesen eta Boisen biziko zen. 1939an estatubatuar herritartasuna lortuko zuen eta  lanpostu bat, gaztelaniazko klaseak emateko ejerzitoko ofizialei, Gowen Field-en kuartelatuak. Zeregin horretan 1941 urtera arte egongo zen.

Espek bere hartueman-sarea erabili zuen esatari zen irrati programa pertsonalizatzeko eta euskal artzainekin konektatzeko. Euskal Herritik Idahora joaten ziren artzainei erruz lagundu zien eta bere sinadurak balio handia suposatu zuen haien paperak tramitatzeko orduan. Gobernuko agentzietarako interprete gisa, ahoz ahoko zerbitzua ere.eskeintzen zien  Guztiagatik, euskal komunitateko matriarketako bat bezala kontsideratua dago.

Boiseko Irratiko ahots euskalduna izateaz gain, Euskaldunak Incorporated, Euskal Museo eta Kultura Zentruko zein Basque Girls´Club-eko kidea izan zen. Bere konpromisoak euskal nortasunaren aldeko hainbat ekimen babestera bultzatu zuen.

Euskal kultura zaintzen eta euskara sustatzen eman zuen bizitza eta, bere etengabeko lanari esker, AEBetako diasporan hiru arlotan utzi zuen ondarea: irrati-difusioan, itzulpen- eta immigrazio-zerbitzuetan eta arte kontuetan.

Boisen bertan hil zen, 84 urteko zela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Doggerland

**Doggerland** Ipar Itsasoaren hegoaldean zegoen antzinako lurralde bati arkeologo eta geologoek emandako izendapena da. Lurralde honek Azken glaziazioan zehar eta ondoren Britainia Handia uhartea eta Europar Kontinentea elkarlotzen zituen. K.a. 6.500-6.200 urtera arte itsas mailaren gainetik mantendu zen, nahiz eta pixkanaka-pixkanaka itsas maila goruntz zihoan heinean urpean gelditu. Geologia ikerketen arabera, Britainia Handiaren ekialdeko kostaldetik gaur egungo Alemania eta Danimarkako mendebaldeko kostaldetara hedatzen zen lur-zubia izan omen zen. Ziur aski, habitat oparoa litzateke, mesolito aroan gizakien bizilekuen kokalekua ere bai.

## Kanpo estekak
Elena Ferrante

**Elena Ferrante** (Napoli, 1943ko apirilaren 5a) italiar idazle bat da. Estatu Batuetako *Time* astekariak munduko 100 pertsonarik eragintsuenen artean sartu zuen 2016. urtean.

## Biografia 
Oso iritzi zabaldua da Elena Ferrante, berez, goitizen bat dela; izan ere, oso informazio gutxi dago idazle honi buruz. Zenbaiten teoria da Domenico Starnone idazle eta gidoilaria izan daitekeela, edo Goffredo Fofi kazetari eta literatura-kritikaria; beste susmo bat da Anita Raja itzultzaile eta Domenico Starnoneren emaztea dela goitizenaren atzean ezkutatzen den idazlea. Hipotesi hau asko indartu zen 2016an, Sole24ore egunkariak argitaratutako artikulu baten ondorioz, zeinean Ferranteren liburuak plazaratzen dituen argitaletxearen diru-mugimenduak erabili baitziren tesi hori oinarritzeko.Artikulu hau oso kritikatua izan zen literatura-munduan pribatutasunaren kontrako erasoa izateagatik. Urte berean, 2016ko abenduan Espainiako El Mundo egunkarian Tommaso Debenedetti kazetariak idazlearekin ustez egindako elkarrizketa bat argitaratu zuen, zeinetan Ferrantek onartu egiten baitzuen Raja zela; baina Ferranteren argitaratzaileek berehala gezurtatu zuten albiste hori. Dena dela,
beste hainbat lekutan Anita Rajaren izena atera ondoren, askok uste dute egiazki bera dela Elena Ferrante goitizena erabiltzen duen pertsona.

## Eleberriak 
Idazle honek argitaratu zuen lehen eleberria ''L'amore molesto* (1992) izan zen, hainbat literatura-saria irabazi zuena eta Mario Martonek zuzendutako film batera eraman eta Canneseko zinemaldiaren 48. edizioan lehiatu zena. Hurrengo liburua, *I giorni dell'abbandono* (2002) Viareggio Sariko finalista izan zen, eta Veneziako zinemaldira aurkeztu zen beste film bat bihurtu zen Roberto Faenza zine-zuzendariaren eskutik. La frantumaglia izenburua duen liburuan (2003), Ferrantek bere idazle esperientzia jasotzen du.

2006an, *La figlia oscura* izeneko eleberria argitaratu zuen; baina haren literatura-lanik ezagunenak 2011tik aurrera argitaratu ditu, *L'amica geniale* tetralogiako lehen liburukiarekin; euskaraz, *Adiskide paregabea* izenburuarekin argitaratu du Igela argitaletxeak 2015ean, Fernando Reyren itzulpenarekin. Bigarren liburukia *Storia del nuovo cognome* (2012) da (euskaraz, *Abizen berriaren historia*, Igela argitaletxea, Fernando Rey itzultzailea); hirugarrena, berriz, *Storia di chi fugge*, 2013an argitaratua (euskaraz, *Ihesi doana eta gelditzen dena*, Igela argit., Miren Iriarteren itzulpena). Sorta honetako azken liburukia 2014an argitaratu zuen *Storia della bambina perduta* izenburuaz; euskaraz, *Ume galduaren historia'' (Igela, 2016), F. Reyren itzulpena.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Kritikak Armiarman
Estaturik gabeko Nazioetako Sindikatuen Plataforma

**Estaturik gabeko Nazioetako Sindikatuen Plataforma** ( edo *PSNE*) elkartasuna, eztabaida edota kooperazio sustatzeko estaturik gabeko nazioetako sindikatu ezberdinek osatzen duten plataforma edo gunea da. Prozesu luze baten ondorioz sortutakoa, bere eraketan nazioarteko bi konferentzia eragin nabarmena izan zuten. Lehena, 2004ko maiatzean LABek Donostian (Euskal Herria) egindakoa eta, bigarrena, 2006an STC-k Aiacciun (Korsika) egindakoa.

## Oinarriak eta antolakuntza 
Plataformaren akta eratzailea azkeneko konferentzia internazionaleko txostenen sintesia dira. Bertan batez ere oinarri eta antolakuntza era adostu ziren.

4 oinarri nagusi zehaztu ziren.
* Plataformaren kideak klase-sindikatuak dira.
* Plataformako kideak diren sindikatuak alderdi politikoetatik estrukturalki independienteak dira.
* Besteen artean, NDFa (Nazioarteko Diru Funtsa), MMEa (Munduko Merkataritza Erakundea), munduko Banka edota europar instituzioen bidez gizarteei diktadura ekonomiko, sozial eta ideologikoa inposatzen duen "Globalizazio kapitalistaren" aurka borrokatzea.
* Plataformako kide diren sindikatuek era bereizezin eta osagarri bezala uztartzen dute askapen soziala eta askapen nazionala, herrien subirautza lortzeko prozesu bezala.
Plataformaren ustez, lehen hiru oinarriak mundu zabaleko sindikatu ugarik partekatzen dituzten oinarriak dira. Laugarrena da, Plataformaren ustez, hau ezaugarritzen duena.

Antolakuntzari dagokionez, Plataforma funtzionala, malgua eta moldatzeko gaitasuna izatea bilatzen zuten kideak. Plataformak komisio iraunkor bat du, sindikatuek osatuta, hauetako bakoitza koordinazio batetaz arduaratzen delarik. Hortaz, ez da konfederazio erako erakunde bat, horrek ekarriko lukeen estruktura eta funtzionamendu motarekin.

## Kideak 
* Confederazione Sindacale Sarda (CSS, Sardinia)
* Central Unitaria de Traballadoras/es (CUT, Galizia)
* Intersindical Canaria (Kanariar Irlak)
* Intersindical-CSC (Herrialde Katalanak)
* Langile Abertzaleen Batzordeak (LAB, Euskal Herria)
* Syndicat Autonome des Travailleurs Valdotains (SAVT, Vâl d'Aoûta)
* Sindikad Labourerien Breizh (SLB, Bretainia)
* Sindicat Occitan de l'Educacion (SOE, Okzitania)
* Sindicatu di i Travagliadori Corsi (STC, Korsika)
* Union Générale des Travailleurs de Guadeloupe (UGTG, Guadalupe)
* Union Generale des Travailleurs de Martinique (UGTM, Martinika)
* Union Syndicale des Travailleurs Kanaks et des Exploités (USTKE, Kanaky)
* Union des Travailleurs Guyannais (UTG, Guyana)

## Ikus, gainera 
* Estaturik gabeko Nazioak

## Kanpo estekak
Zuentzat

***Zuentzat. Aurrentzako ipui ta irakurgaiak*** Julene Azpeitia Gómezek 1974an argitaratu zuen liburua da. Liburuan beste modu horretan sinatu zuen: Eskauriatza´ren Azpeitia´tar Julene. Eskauriatza ordurako hilda zegoen senarraren abizena zen. Liburuak Edorta Kortadiren zenbait lamina jaso zituen. Liburuak Juliana de Albizuri y Goxencia de Armendariz-ek sinatutako hitzaurrea dakar.

## Edukia 
Liburuak haurrentzt 44 ipuin jaso zituen. Horietatik batzuek ("Dédalo eta Ikaro", "Ur beroetako menditarte estua") oinarri klasiko dute. Beste batzuek Zumaia inguruan kokatzen dira ("Gora Zumaya´ko arraunlariak!!!"), pertsonai ezagunen gertaerak ("Jean Adolphe Delannoy", "Alfred Nobel dinamitaren asmatzailea", "Margaret Chase Smith"). Badira ere zentzu erlijiosokoak ("Jaungoikoa", "Jesus eta umeak") eta ipuin tradizionalen itxura dutenak ("Txakur kontuak").

## Helburua 
Julene Azpeitiaren asmoa liburu honekin haurren eskuetan irakurgai bilduma bat jartzea da. Ipuinok, askotan, asmo pedagogiko eta ideologikoa dute. Gehienak gipuzkeraz idatzita, bada baten bat bizkaieraz egina.

## Kanpo estekak
Garbiñe Aranburu

**Garbiñe Aranburu Irazusta** (Legorreta, Gipuzkoa, 1973) euskal sindikalista da. Lan Harremanetan diplomaduna da. LAB sindikatuan Ekintza Sindikaleko eta Negoziazio Kolektiboko idazkaria izan zen, lehenbizi, idazkari nagusia 2017tik 2022ra, eta koordinatzaile orokorra X. Biltzarretik eta Igor Arroyorekin batera.

## Erreferentziak
Luisa Karlota Saxonia-Altenburgekoa

**Luisa Karlota Saxonia-Altenburgekoa** (Altenburg, 1873ko abuztuaren 11 - *ib.*, 1953ko apirilaren 14a) Saxonia-Altenburgeko printzesa izan zen jaiotzez eta Anhalteko dukesa ezkontzaz. Maurizio Saxonia-Altenburgekoaren eta Augusta Saxonia-Meiningenekoaren alaba zen.

Eduardo Anhaltekoarekin ezkondu zen, Frederiko I.a Anhaltekoaren semea, 1895eko otsailaren 6an. 1918ko otsailaren 26an dibortziatu ziren, senarra duke bilakatu eta hilabete batzuetara. Sei ume izan zituzten elkarrekin,

Altenburgen hil zen, 1953an, 79 urte zituela.
Fight Club (eleberria)

***Fight Club*** (euskaraz *Borroka Elkartea*) 1997ko Chuck Palahniuk estatubatuar idazlearen eleberri satiriko bat da. Insomnioa jasaten duen izenik gabeko estatubatuar gizon gazte bati buruzko kontakizuna da, gainera Mendebaldeko gizartearen kontsumismoaren kritika garratza egin eta XX. mendearen amaieran estatubatuar gizartean maskulinitateak jasandako aldaketak ere azaltzen dira.

## Argumentua 
Borrokaren Elkartearen arauak honakoak dira:

# Borroka Elkarteaz ez mintzatu.
# Kideek Borroka Elkarteaz ez mintzatzea.
# Baten-batek kitto esan, ahuldu edo makaltzen bada, borroka akitu da.
# Bi gizon bakarrik borrokatuko dira.
# Aldiro borroka bakar bat egongo da.
# Ez ator, ez zapatik.
# Borrokek behar adina denbora iraungo dute.
# Hau zuen Borroka Elkarteko lehen gaua bada, borrokatu beharrean zaudete.

## Pertsonaiak 
* Narratzailea
* Tyler Durden
* Marla Singer
* Robert Bob Paulson

## Zinema 
* *Fight Club* (1997, David Fincher)

## Kanpo estekak
2014 Errumanian

Jarraian, **2014. urtean Errumanian** izandako gertaerak azaltzen dira.

* Irailaren 24an hasi zen Bukaresten Alexandru Visinescu (88) komunismo garaiko espetxeburuaren kontrako epaiketa. Gizateriaren kontrako krimenengatik epaituko zuten 1956 eta 1963 artean Ramnicu Sarateko kontzentrazio-esparruan —Errumaniako Nuremberg gisa ezaguna— komandante jardun zuena. Errumaniako erregimen komunistan (1947-1989) antzeko zereginak izan zituzten 35 zaindari epaitzeko bidean ziren auzitegiak.

* Azaroaren 2an, presidentetzarako bozak zituzten Errumanian. Azken inkestetan, Victor Ponta lehen ministroak aurrea hartu zion Klaus Iohannis hautagai liberalari. Inkesten arabera, Ponta zen garaipena eskuratzeko faboritoa: botoen %40 eskuratu eta hamar punturen aldea aterako zion Iohannisi (%30). Nolanahi ere, inkesten arabera, ez zuen lortuko presidente izateko behar besteko gehiengoa (botoen %50etik gora). Horrenbestez, bigarren itzulia espero zen. Ustelkeria salaketek zipriztinduta eta ekonomia gaiak erdigunean jarrita egin zituzten presidentetzarako bozak Errumanian. Azkenik, Victor Ponta lehen ministro sozialdemokrata eta Klaus Iohannis liberala elkarren aurka lehiatuko ziren Errumaniako presidentetzarako hauteskundeen bigarren itzulian. Pontak botoen %40,3 lortu zituen eta Iohannisek, %30,4.

* Azaroaren 16an, Errumanian presidentetzarako bozen bigarren itzulia izan zuten. Hautagaiek atzerriko botoekin lehen itzulian izandako kaosaren inguruan asko hitz egin zuten. Azkenik, Klaus Iohannisek irabazi zituen Errumaniako presidentetzarako hauteskundeak. Hala ere, justiziak oztopatu ezean izango zen, izan ere, karguen bateraezintasun salaketa bat zeukan aurka.

* Azaroaren 18an, Errumaniako Atzerri ministroak dimitutu egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melissa Rauch

**Melissa Ivy Rauch** (New Jersey, 1980ko ekainaren 23a) estatubatuar aktorea da. *The Big Bang Theory* telesailean Bernadette Rostenkowskiren rola antzezteagatik da ezaguna.

## Erreferentziak
The Blind Side (filma)

***The Blind Side*** (euskaraz *Alde Ezkutua*) 2009ko John Lee Hancock estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitzako kirol biografia drama film bat da. Sandra Bullock, Tim McGraw, Quinton Aaron, Jae Head, Lily Collins, Ray McKinnon, Kathy Bates eta Michael Oher aktoreek antzeztu zuten.

Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Sandra Bullock) irabazi zuen, bai eta Film onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso ere.

## Argumentua 
Michael Oher (Quinton Aaron) kalean bizi eta bizitzan bere kaxa aurrera egin duen 17 urteko afroamerikar nerabe bat da. Egun batez, negu gorrian kalean doala, Leigh Anne Tuohy (Sandra Bullock) emakume zuriarekin topo egingo du, lanbidez barne diseinatzailea den izaera irmoko emakumea eta Sean Tuohy (Tim McGraw) aberatsaren emaztea. Leighek Michaeli gaua kale gorrian igaro beharrean bere familiarekin batera igaro dezan proposatuko dio. Modu honetan, piskanaka, Michael gaztea Tuohy familiako beste senide bat bilakatuko da, eta familiak bere aspaldiko ametsa lortzen lagunduko dio: amerikar futbol jokalaria bilakatzea.

## Aktoreak 
* Quinton Aaron: Michael "Big Mike" Oher
* Sandra Bullock: Leigh Anne Tuohy
* Tim McGraw: Sean Tuohy
* Jae Head: Sean "S.J." Tuohy, Jr.
* Lily Collins: Collins Tuohy
* Kathy Bates: Sue andereinoa
* Ray McKinnon: Burt Cotton entrenatzailea
* Kim Dickens: Boswell andrea
* Adriane Lenox: Denise Oher
* Eaddy Mays: Elaine
* Robert "IronE" Singleton: Alton

### Entrenatzaileak beren buruak antzeztuz 
* Tommy Tuberville: Auburn taldeko entrenatzailea
* Nick Saban: Louisiana State taldeko entrenatzailea
* Lou Holtz: South Carolina taldeko entrenatzailea
* Phillip Fulmer: Tennessee taldeko entrenatzailea
* Houston Nutt: Arkansas taldeko entrenatzailea
* Ed Orgeron: Ole Miss taldeko entrenatzailea

## Kanpo estekak 
* *The Blind Side* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Blossom (telesaila)

***Blossom*** (euskaraz literalki *Lore*) AEBetako telesail bat da. Don Reo estatubatuar gidoilari eta ekoizleak sortu eta Mayim Bialik, Joey Lawrence, Michael Stoyanov, Jenna von Oÿ, David Lascher, Portia Dawson, Barnard Hughes, Finola Hughes eta Ted Wass aktoreek antzeztu zuten.

1991ko urtarrilaren 3tik 1995eko maiatzaren 22rarte NBC katean aireratu zen.

## Argumentua 
*Blossom* Russo (Mayim Bialik) neska nerabea, ikasle fina eta buruargia, bere italiar-estatubatuar familiako senideekin batera bizi da: Nick aita (Ted Wass), lanbidez musikaria; bi anai nagusiak, Anthony (Michael Stoyanov), iraganean alkohola eta drogekin arazoak izan zituen; eta Joey (Joseph Lawrence) eder bezain tentela, ikasle kaskarra, kirolari ona eta neskazalea. Bestalde, Blossomen lagunminena den Six LeMeure (Jenna von Oÿ) neska urduri eta hitzontzia ere etxean bisitan maiz egon ohi da.

## Aktoreak 
* Mayim Bialik: Peneloppe «Blossom» Russo
* Michael Stoyanov: Anthony Russo
* Joseph Lawrence: Joey Russo
* Ted Wass: Nick Russo
* Jenna von Oÿ: Six LeMeure
* Barnard Hughes: Buzz Richman
* David Lascher: Vinnie Bonitardi
* Finola Hughes: Carol
* Portia Dawson: Rhonda

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ana Etxaide

**Ana Maria Etxaide Itarte** (Donostia, 1936ko apirilaren 23a) donostiar filologoa eta ohorezko euskaltzaina da.

## Biografia 
### Bizitza 
Etxaide Ategorrietako Aldatzain etxaldean jaio zen. Aita, Ignazio Maria Etxaide Lizasoain, donostiarria zuen, ingeniaria eta euskaltzainburu izandakoa. Ama, Maria Dolores Itarte Alberdi, berriz, zumarragarra. Yon Etxaide idazlea zenaren eta Rafael Etxaide arkitektoa zenaren arreba da.

Zortzi urte zituenean ikasketak hasi zituen, frantses hutsean, Notre Dâme ikastetxean. 1947ko abuztuan ama hil zitzaion Anak 11 urte baino ez zituenean.

### Ibilbide profesionala 
Filologia Erromanikoan lizentziaduna (Bartzelona, 1959), eta doktorea (1967) Koldo Mitxelenaren gidaritzapean; Gaztelaniako irakasle laguntzaile eta irakaslearen ondoko, Nafarroako Unibertsitatean, 1964 eta 1970 bitartean, eta Euskara irakasle, Euskal Hizkuntza eta Kultura Katedran. Lehiaketa bidez, Gaztelaniako irakasle agregatu plaza eskuratu zuen Santiagoko Unibertsitatean (1970-1975). Berriro Nafarroako Unibertsitatera itzulirik, Gaztelaniako eta Euskal Hizkuntzalaritzako ikastaroak ematen ditu Filologia Hispanikoa espezialitatean. 1981ean, EHUko Hizkuntzalaritza Orokorreko Katedra eskuratu zuen lehiaketa bidez. Han aritu zen aldi labur batez, eta Iruñera itzuli gero. Hizkuntzalaritza Orokorrean, Gaztelaniakoan eta Euskal Hizkuntzalaritzan aritu da irakasle eta ikerlari, nagusiki Nafarroako Unibertsitatean. Bertan, Euskal Hizkuntza eta Kultura Katedraren buru izan zen (1980-2002) Jose Migel Barandiaranen ondotik, eta euskara eta euskal kultura sustatu zituen: euskal ikasketak, Euskal Ikasketen Diploma eta hainbat kultur ekitaldi eta jarduera, hala nola euskal asteak, idazleen hitzaldiak, poesia- eta bertso-saioak eta euskarazko argitalpenak eta irratsaioak.

Dialektologian aditu, aitzindari izan zen Nafarroako euskalkien ikerketan, Koldo Mitxelenaren irizpideei jarraiki: 60ko hamarkadan Nafarroako 72 herritan egin zituen elkarrizketak euskaldunei. Emaitzak hainbat argitalpenetan jaso dira, Euskaltzaindiaren Hizkuntz eta Herri-hizkeren atlasetan kasu.[thumb|Ana Etxaide hizkuntza eta kultura katedrari buruz [Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako.]]
1983ko apirilaren 27an euskaltzain urgazle izendatu zuten eta 2010eko urtarrilaren 29tik ohorezko euskaltzaina da. Horrez gain, Euskararen Nafar Kontseiluko kide (1996-1998). Iruñeko Udaleko Batzorde Teknikoko kide (1997). Colegio de Navarra Fundazioko kide, Eusko Ikaskuntzaren ordezkari gisa (1998-2002). 2022an liburu hau errusierara itzuli zen.
* 1984ean *Erizkizundi Irukoitza*
* 1989an El euskera en Navarra: encuestas lingüísticas (1965-1967)

## Itzupelgintza 
* *Bidea*, Iruñea, 2000, 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chuck Palahniuk

**Charles Michael "Chuck" Palahniuk** (1962ko otsailaren 21a, Pasco, Washington) estatubatuar eleberrigile eta freelance kazetari bat da.

Bere eleberri ezagunenen artean *Fight Club* (1999an zinemaratua), *Choke* eta *Rant* eta *Invisible Monsters* daude.

## Idazlanak 
### Eleberria 
* *Fight Club* (1996).
* *Survivor* (1999).
* *Invisible Monsters* (1999).
* *Choke* (2001).
* *Lullaby* (2002).
* *Diary* (2003).
* *Haunted** (2005).
* *Rant* (2007).
* *Snuff* (2008).
* *Pygmy* (2009).
* *Tell-All* (2010).
* *Damned''* (2011).
* *Invisible Monsters Remix* (2012)

### Eleberri laburrak 
* "Fetch", *Dark Delicacies III* (2009)
* "Loser", *Stories* (2010)
* "Romance", *Playboy* aldizkarian (2011)

### Ez fikzioa 
* *Fugitives and Refugees: A Walk in Portland, Oregon* (2003)
* *Stranger Than Fiction: True Stories* (2004).
* *You Do Not Talk About Fight Club: I Am Jack's Completely Unauthorized Essay Collection'' (2008).

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Georgetown Unibertsitatea

**Georgetown Unibertsitatea** () AEBetako Washington Hirian dagoen unibertsitate pribatu eta katoliko bat da. Jesuiten ardurapean dago.

1789ko urtarrilaren 23an John Carroll apezpikuak sortua izan zen.

## Unibertsitatea eta esklabotza 
1838an, Georgetowngo Unibertsitateak 272 esklabu afrikar saldu zituen, ala adierazi zuen 2016an The New York Timeseko berri batek. Esklabu horien jabeak Jesusen Lagundiko zenbait aipaiz nabarmen izan ziren, eta erakunde katoliko honen etorkizuna ziurtatzeko saldu zituzten. 2016an, John DeGioia, unibertsitateko lehendakariak saldutako pertsona horien ondorengoei barkamena eskatu eta unibertsitateko langile eta ikasle ohien seme-alabek jasotzen duten tratu bera jasoko zutela adierazi zuen. Mélisande Short-Colomb, saldutako esklabo horien ondorengoa, ikasle berri horien artean egon zen 2017an, 63 urterekin.

2017an The New York Timesek Frank Campbell-en argazkia argitaratu zuen, saldutako afrikar horien irudi ezagun bakarra. 2017ko martxoan, Jesuitek 100 milioi dolar ordainduko zituztela adierazi zuten, kalte ordain gisa, ondorengoen talde batekin izandako elkarrizketak eta gero.

## Iruditegia 

Irudi:Georgetown_Riverview.jpg|Campusaren ikuspegia.
Irudi:Georgetown_University_entrance.JPG|Healy Aretoa.
Irudi:DCA_03_2013_Georgetown_University_Panorama_6198.jpg|Ikuspegi panoramikoa.
Irudi:IMAG2631-DC-georgetown-university.jpg|Aireko ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kitasato Shibasaburō

**Kitasato Shibasaburō** (japonieraz, 北里 柴三郎, Kumamoto, 1853ko urtarrilaren 29a - Gumma, 1931ko ekainaren 13a) japoniar sendagilea eta bakteriologoa izan zen. 1885-1891era E. von Behringekin batera lan egin zuen Berlingo Robert Koch laborategian; tetanosaren eta difteriaren baziloak ikertu zituen. 1890ean, Behring-ekin batera, antitoxinek eritasunaren kontra indartzeko duten balioa frogatu zuen. 1894an, Hong Kongen izan zen epidemia batean, Alexandre Yersin bakteriologo frantsesarekin ia aldi berean, izurri bubonikoa eragiten duen *Pasteurella pestis* baziloa aurkitu zuen.

## Erreferentziak
Sweet November (2001eko filma)

***Sweet November*** (euskaraz *Azaro Goxo*) 2001eko Pat O'Connor irlandar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko drama film bat da. *1968ko izenburu berdineko filmaren* berregokitzapena da. Keanu Reeves eta Charlize Theron aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Nelson Moss (Keanu Reeves) iragarkigile arrakastatsua bere lanarekin erabat obsesionatua bizi da. Behinola, bere gida baimena berritzen ari dela, Sara Deever (Charlize Theron) neska gazte eder baina itxura utzikoa ezagutuko du, biak ere bizitzari buruz oso ikuspuntu ezberdinak dituzten pertsonak. Biak hizketan ari direla, neskak mutilari berekin batera hilabete bat biziz gero bizitza aldatuko diola aipatuko dio, mutilak bere lana eta neskalaguna galdu eta bizitza hondamendira doakiola ikusirik, neskaren proposamenari baiezkoa emando dio.

Orduan Nelson Sararen "Azaroko Mutila" bilakatu eta munduaren ikuspegia guztiz aldaraziko dio. Sarak hainbat aru ezarriko dizkio: erlojuari jaramonik ez egitea, mugikorra edo internetik ez erabiltzea, telebista ez ikustea, luxuzko arroparik ez jaztea.... azken finean, edozein gizakiren eguneroko errutinatik ihes egitea. Hasieran, Nelsonek neska erotua dagoela usteko du, baina lasterrera Sarak bere onez inposatu dizkion arauak direla ohartuko da, eta neskaren bihotz ona eta haren bizimodua eta lagunak ezagutzen hasiko da: aitarik gabeko haurra, etxegabe bat, eta egun argiz itxura arrunta duten baina gauez emakumez jazten diren bi gizon. Gainera, Nelson Sararekin inoiz ez bezala dibertituko da.

Nelsonek Sarari bere bizitzari buruz mintzatuko zaio, baina Sarak bere bizitzaz ezer ez diola kontatzen ohartuko da. Hortaz, Nelsonek bere kaxaz Sarari buruz jakitea erabakiko du, eta azkenean iraganean Sara eta bere ahizpak hestebete enpresa bat sortu zutela jakingo du, baina enpresak sekulako arrakasta izan eta arreba aberats bilakatu aurretik Sarak enpresa bertan behera utzi omen zuen.

Nelson Sarataz maitemindu eta azkenean ezkontzea proposatuko dio, baina Nelsonen harridurarako Sarak ezin duela erantzungo dio. Une horretan Sarak minbizia duela eta bizi denboraldi laburra gelditzen zaiola jakingo du. Duela urte bat tratamenduak alde batera utzi zituelako bere arreba eta familiarekin haserretu zela, eta gaixotasunaren ondorioz, hilabetero gizon ezberdin bat hautatu eta zoriontsu egingo zuela erabaki zuela, berak ere gelditzen zitzaion bizialdia ahal zuen bezainbeste gozatuz.

## Aktoreak 
* Keanu Reeves: Nelson Moss
* Charlize Theron: Sara Deever
* Jason Isaacs: Chaz Watley
* Greg Germann: Vince Holland
* Lauren Graham: Angelica
* Liam Aiken: Abner
* Frank Langella: Edgar Price
* Ray Baker: Buddy Leach
* Michael Rosenbaum as Brandon/Brandy
* Robert Joy: Raeford Dunne
* Jason Kravits: Manny
* Tom Bullock: Al

## Kanpo estekak 
* *Sweet November* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai 

]
Desobedientzia zibila (Thoreauren saiakera)

[thumb|[Henry David Thoreau|Thoreauren beste liburu batzuk.]]
***Desobedientzia zibila*** (ingelesez: *Civil Disobedience*) Henry David Thoreau idazle estatubatuarraren saiakera bat da, lehen aldiz 1849an argitaratua. Lanean Thoreauk Desobedientzia zibilaren printzipioa garatzen du, herritarrek gobernuaren aurrean duten erantzukizuna aztertuz eta gizarte justuago bat lortzeko bide gisa proposatuz. Bereziki Ameriketako Estatu Batuetako Mexikoren aurkako Gerra eta esklabotzaren aurka protesta egiteko idatzi zuen.

## Testuingurua 
Thoreauk lana 1848an eman zuen hitzaldi baten oinarrituta idatzi zuen, eta urtebete geroago argitaratu zen. Testua transzendentalismoaren testuinguruan kokatzen da, eta anarkismo zibilaren inspiratzaileetako bat bihurtu da.

## Edukia 
Saiakeran, Thoreauk dio herritarrek ez dutela moralik gabeko gobernu bati men egin behar. Bere ustez, lege injustuak betetzea ez da derrigorrezkoa, eta gizabanakoak erantzukizun morala dauka aurre egiteko. Horretarako, desobedientzia zibila tresna legitimoa eta eraginkorra da.

## Eragina 
Thoreauren lanak eragin zuzena izan zuen mundu mailako hainbat mugimendu zibil eta bakezaletan, hala nola Mahatma Gandhiren independentzia mugimenduan eta Martin Luther King Jr.ren eskubide zibilen mugimenduan.

## Loturiko artikuluak 
* Desobedientzia zibila
* Henry David Thoreau
* Transzendentalismo
* Anarkismoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Civil Disobedience* (ingelesez) Project Gutenberg-en
* *Desobedientzia zibila* (euskaraz) Wikisource-n
Jim Parsons

**James Joseph Parsons** (Houston, Texas, 1973ko martxoaren 24a) estatubatuar aktorea da. Ezaguna da Sheldon Cooperren rola antzezteagatik *The Big Bang Theory* telesailean. Paper horrekin, komediako aktore nagusi onenaren Emmy saria irabazi zuen 2010, 2011, 2013 eta 2014an, eta komediako edo musikaleko aktore nagusi onenaren Urrezko Globoa 2011n.

## Erreferentziak
Alioth

**Alioth**, Hartz Handia izeneko konstelazioaren izar distiratsuena da. Gutxi gorabehera Alioth 81 argi-urteko distantzian dago (25 parsecs).

Hartz Handia bezala ezagutzen den konstelazioa, gurdi baten itxura ere badauka batzuen begietara. Konstelazio horretan bertan Alioth izarra dago.

## Historia 
Arabiarrentzako, Hartz Handian agertzen diren hiru izarrak ume errugabeen hileta bat adierazten dute. Bertan irudizko hilketa kutxa bat dago eta atzetik emakume negartiak omen daude.

Lurretik txiki-txiki ikusten bada ere, Alioth, berez, gure eguzkia baino 106 aldiz distiratsuagoa da. Izarraren erradioa gure eguzkiarena baino lau bider handiagoa da eta bere masa gure eguzkiaren hirukoitza da. Bere tenperatura, 9.400º Kekoa da.

Hartzaren 'buztana', hiru izarrez osatuta dago eta gorputzetik hurbilena dagoen izarra Alioth da.

Nautikan, itsas gizonek, itsasoan dauden 57 izarrak erabiltzen dituzte kokalekua, posizioa, jakiteko. Alioth da asko ikusten den eta erreferentzia legez asko erabiltzen den horietako bat.

Bere distira handiagatik, goizeko lehen orduetan eta gaueko ilunabarrean ikus daiteke. Horregatik, izar hau eta beste asko ikusteko, behaketak eta ikustaldiak egiteko, momenturik egokienak hauek izan daitezke, meteorologiako baldintzak lagun.

Izar hauen koordenadak urtean behin Itsas “almanaka” liburuetan agertzen dira eta oraindik ere, derrigorrez, itsasontzietan eramaten dira, bertan dagoen informaziorekin eta triangelu esferikoaren bidez Itsasontziaren posizioa jakiteko. Taulak eta logaritmoekin kokapenak eta norabideen kalkuluak atera daitezke.

## Distantzia 
Lurretik hurbilen dagoen izarra, Alpha Centauri da. Izar hau guregandik lau argi-urtera aurkitzen da. Alioth Izarra, lurretik laurogeita bat argi-urtera dago.

Saia gaitezen argiaren abiaduraz, ilargira joateko espazio-ontzia imajinatzen. Lurretik ilargira joateko denbora, segundo bateko izango litzateke. Lurretik eguzkira, zortzi minutukoa izango litzateke. Jupiterrera joateko, hogeita hamar minutu eta eguzki sistematik ateratzeko ordu gutxi batzuk.

Gure Eguzki sistema , Esne Bidea deritzon gure galaxian dago. Galaxia honek milaka milioi izar dauzkala kalkulatzen da. 200.000.000.000 kopurua izaten da, biribilduz, aipatu ohi dan zenbakia. Gure eguzkia eta Alioth milaka milioi horietatik izar arrunt pare bat besterik ez dira, elkarrengandik "hurbil" dauden bi izar arrunt. Argiaren abiadurara joanez gero, ehun mila urte baino gehiago beharko genuke gure galaxiaren diametroa zeharkatzeko.

## Kanpo estekak
Houston (argipena)

**Houston** Ameriketako Estatu Batuetako Texas estatuko laugarren hiri jendetsuena da.

Halaber, **Houston** hurrengoa izan daiteke:

## Lekuak 
### Ameriketako Estatu Batuak 
* Houston, Alaska estatuko hiria.
* Houston, Arkansas estatuko herria.
* Houston, Delaware estatuko hiria.
* Houston Acres, Kentucky estatuko hiria.
* Houston, Minnesota estatuko hiria.
* Houston, Mississippi estatuko hiria.
* Houston, Missouri estatuko hiria.
* Houston Lake, Missouri estatuko hiria.
* Houston, Mississippi estatuko hiria.
* Houston, Pennsylvania estatuko borough bat.
* South Houston, Texas estatuko hiria.
* Houston konderria, Alabama estatuko konderria.
* Houston konderria, Georgia estatuko konderria.
* Houston konderria, Minnesota estatuko konderria.
* Houston konderria, Tennessee estatuko konderria.
* Houston konderria, Texas estatuko konderria.

## Pertsonak 
* Whitney Houston, (1963-2012), estatubatuar abeslari, aktore, ekoizle eta modeloa.

## Kirolak 
* Houston Rockets, NBAn jokatzen duen AEBetako Texas estatuko Houstongo saskibaloi taldea.
* Houston Texans, NFLan jokatzen duen AEBetako Texas estatuko Houstongo amerikar futbol taldea.
* Houston Astros, MLBan jokatzen duen AEBetako Texas estatuko Houstongo beisbol taldea.

## Beste batzuk 
* 3031 Houston, asteroide bat.

## Kanpo estekak
Elisabet Abeyà

**Elisabet Abeyà Lafontana** (Bartzelona, 1951ko maiatzaren 20a) irakasle, psikologo eta nobelagile katalana da. 

Juan Mascaró Fronés Bere lanak asturleondarera, bretoierara, gaztelerara, euskarara, frantseserara, galegora, nederlanderara eta suedierara izan dira itzuliak.

## Lanak 
### Haurren eleberriak 
* *Ansa per ansa* (1979, Moll).

* *La bruixa que va perdre la granera* (1985, Moll).
* *Eta handia egiten naizenean zer?* (Elkar, 1988) (*Què seré quan sigui gran?,* 1987).
* *El nanet coloraina i més sorpreses* (1987, Moll).
* *Aitita maitea (IKA, 1990) (Estimat avi,* 1990).
* *Aitona maitea* (1990, Elkar) *(Estimat avi,*1990 ).
* *Sorgin bat bizikletan (1991, Elkar) (La bruixa que anava amb bicicleta* 1991).
* *Zazpi senide musikariak (Elkar, 1991) (Set germans músics* 1991).
* *Urtebetetzeko oparia* (1992, Elkar) ''(Regal d'aniversari* 1992).
* *M'agrada jugar* (1993, La Galera).
* *Per fat i fat. Contes per tornar a contar* (1993, Moll).
* *Beti marmarrean (1997, Elkar ) (Rondina que rondinaràs* 1997, La Galera).
* *El tren que anava a la mar* (2005, La Galera).
* *Els set somnis de la Clara* (2006, Fundació Àngels Garriga de Mata).

### Haurraren psikologia 
* *Emocions* (2002, Rosa Sensat).
* *M'expliques un conte?* (2010, Rosa Sensat).

### Itzulpenak katalaniera 
* M. K. Gandhiren *La no-violència en la pau i en la guerra* de (1983, Ahimsa).
* Nigel Hintonren *L'accident* (*Collision course)* (1987, La Galera).
* Humphrey Carpenterren *Mister Majeika* (1987, Pirene).
* *Bhagavad Gita* (1988, Moll).
* Margaret Greavesen *Carles, Emma i Alberic* (1988, La Galera).
* Andrew Daviesen *Les fantàstiques proeses del doctor Boox (The fantastic feats of Doctor Boox)'' (1989, La Galera).

## Erreferentziak
Éric Irastorza

**Éric Irastorza** (Baiona, Lapurdi, 1976ko abuztuaren 15a) lapurtar zestalaria da, atzelari postuan jokatzen duena. 1988ko abenduaren 22an egin zuen debuta profesionaletan Miamin.

## Erreferentziak
Barking abadia

**Barking abadia** () Londres hiriburuko Barking eta Dagenham udalerrian dagoen abadetxe bat da, Ingalaterrako zaharrenetakoa eta garai batean garrantzitsuenetakoa izan zena.

## Historia 
Londresko apezpikua zen San Erkenwald-ek VII. mendean eraiki zuen bi monastegietako bat da. Berarentzat Chertsey abadia hartu zuen eta Barkingekoa bere arreba San Ethelburgari uzti zion. X. mendean beneditarren araua hartu zuen.

1377an Tamesis ibaiak ginezka egin zuen eta honek kalte handiak eragin zizkion abadiari. Hala ere egoerari buelta eman eta Ingalaterrako hirugarren komentu aberatsena bihurtu zen. Bederatzi mendetan lanean aritu ondoren 1539an itxi behar izan zituen ateak Henrike VIII.ak agindutako monastegien disoluzioen erruz.

## Curfew dorrea 
Abadiaren aztarnen artean aipagarriena Curfew dorrea da. Jatorrizko dorrea 1370an eraiki zen baina gaur egun zutik dirauena 1460 urtean eraiki zena da. Aztarnen ondoan St Margaret eliza dago.

## Iruditegia 

Irudi:St Margaret's, Barking - DSC06985.JPG|Curfew dorrea.
Irudi:Barking Abbey.jpg|Oinarria.
Irudi:Barking abbey ruins london.jpg|Oinarria.
Irudi:St Margaret's, Barking - DSC06978.JPG|St Margaret eliza.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokia: 15px Upney

## Kanpo estekak
Simon Helberg

**Simon Maxwell Helberg** (Los Angeles, 1980ko abenduaren 9a) estatubatuar aktorea da. Ezaguna da Howard Wolowitzen rola antzezteagatik *The Big Bang Theory* telesailean.

## Erreferentziak
Basina Turingiakoa

**Basina** edo **Bisina** (438-477) Turingiako Basin eta Basinaren alaba izan zen, Saxoniako printzesa. Bere senarra Bisino utzi alde batera utzi zuen eta Galiara joan zen. Bertan Txilderiko I.aren eskua eskatu zuen, eta ezkondu ziren. Bere esanetan "munduko gizonik boteretsuenarekin ezkondu nahi duen, ozeanoa zeharkatu behar banuen ere". Bere esaldia, ziurrenik Txiledrikok Erromatar Inperioa inbaditu zuelako izango zen, eta Frankoen erresuma Erromtar lurretan ezartzen saiatu zelako.

Bere semea Klovis I.a izan zen, frankoen lurren fundatzaile gisa hartzen dena. Izena Basinak jarri zion, zerbait arraroa garai hartan, frankoen artean aitaren familiako izen bat jartzea zelako ohitura. Historian pertsonaia interesgarria da ikerlarientzat, emakumearen papera ez zelako hori izaten Antzinako Erroman, nahiz eta ez zen hain arraroa germaniar herrien artean.

Euren alaba Audofleda ostrogodoen erregina izan zen, Teodoriko Handiaren emaztea.
Kunal Nayyar

**Kunal Nayyar** (Hammersmith, Londres, 1981eko apirilaren 30a) indiar jatorriko britainiar aktorea da. Ezaguna da Rajesh Koothrappaliren rola antzezteagatik *The Big Bang Theory* telesailean

## Biografia 
Nayyar Londresen jaio zen, indiar jatorriko familia batean, eta lau urte zituenean Indiara joan zen bizitzera. 

Bigarren hezkuntza amaitu zuenean, Estatu Batuetara emigratu zuen, non Portlandeko Unibertsitatean Administrazioa ikasi zuen eta Filadelfiako Temple Unibertsitatean arte-graduondoko ikasketak egin zituen.

Portlandeko Unibertsitatean ere klaseak ematen zituen azken urtean, *The Rose Tattoo* antzezlaneko aktore onenaren sarirako hautagaia izan zen, eta American College Theater Festival-en (ACTF) aktore lehiaketa batean parte hartzera gonbidatu zuten. Bertan Mark Twain saria irabazi zuen bere lan komiko bikainagatik, baita Sundance Theater Lab ospetsuarentzako beka bat ere. New Delhiko antzokietan eszenan jarraitzen duen *Cotton Candy* kritikoak txalotutako obra idatzi zuen.

Antzezlan eta musikaletan hasi zen, eta zineman debutatu zuen paper txiki batekin *S.C.I.E.N.C.E* komedian. (2004). Ondoren, *NCIS* telesailean parte hartu zuen gonbidatu gisa. Rajesh Koothrappali (*The Big Bang Theory* komedian) Indiako astrofisikari gazte bat antzezteko aukeratu zuten. Bere herrialdeko janaria gorroto du eta ezin du emakumeekin hitz egin, alkohola edaten ez badu edo egiten duela uste ez badu.

Nayyarrek badminton jokatu zuen New Delhiko bere eskolako taldearentzat, estatu arteko txapelketetan lehiatuz. Gaur egun Nayyar Los Angelesen bizi da.

## Filmografia
### Zinema
### Telebista
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
P.S. I Love You (filma)

***P.S. I Love You*** (euskaraz *P.D. Maite Zaitut*) 2007ko Richard LaGravenese estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako amodiozko drama film bat da. 2004ko Cecelia Ahern irlandar idazlearen *izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Hilary Swank, Gerard Butler, Lisa Kudrow, Gina Gershon, James Marsters, Harry Connick Jr. eta Jeffrey Dean Morgan aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Holly Reilly (Hilary Swank) ederra eta buruargia izateaz gain, bere bizitzako amodioarekin ezkondua dago, Gerry Kennedy (Gerard Butler) gizon odolbero, dibertigarri eta grinatsua. Baina bapatean Gerryk sendaezina garun tumore bat izan eta hiltzen denean, Holly guztiz lurjota geldituko da.

Hollyri dagoen putzu beltzatik ateratzen lagun dakioken pertsona bakarra, jada berarekin ez dagoena da. Inork ez baidu Gerry zena Hollyk baino hobekiago ezagutzen. Gainera, Gerryk hil aurretik Hollyri bera hil ondoren bizitzan gidatuko zuten hainbat gutun idatzi zizkion, ez bakarrik bere atsekabean, baita bere bizitzaren berraurkikuntzan ere.

Lehen mezua Hollyren hogeitamargarren urtebetzean pastel moduan iritsiko da, eta ezustean, Gerryren grabazio batek Hollyri etxetik atera eta "bere burua alaitu dezan" aginduko dio. Azteak eta hilabeteak igaro, eta Gerryren gutunak gero eta modu harrigarriagoan banatuak izango dira, bakoitzak abentura berri batera bidalaraziz eta sinadura berdinarekin amaituz: Post Data, Maite Zaituz. Hollyren amak (Kathy Bates) eta Sharon (Gina Gershon) eta Denise (Lisa Kudrow) lagunminak Gerryren gutunek Holly iraganera gehiegi loturik ote dutenari buruz kezkatzen hasiko dira, baina izatez, gutun horietako hitz bakoitzak Holly etorkizun berri batera bultzaraziko dute.

## Aktoreak 
* Hilary Swank – Holly Reilly-Kennedy
* Gerard Butler – Gerry Kennedy
* Lisa Kudrow – Denise Hennessey
* Gina Gershon – Sharon McCarthy
* James Marsters – John McCarthy
* Harry Connick, Jr. – Daniel Connelly
* Jeffrey Dean Morgan – William Gallagher
* Nellie McKay – Ciara Reilly, Hollyren ahizpa
* Kathy Bates – Patricia Reilly, Holly eta Ciararen ama
* Anne Kent – Rose Kennedy, Gerryren ama
* Brian McGrath – Martin Kennedy, Gerryren aita

## Kanpo estekak 
* *P.S. I Love You* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Elisabet Bavariakoa, Belgikako erregina

**Elisabet Bavariakoa** (Possenhofengo gaztelua, 1876ko uztailaren 25a - Brusela, 1965eko azaroaren 23a), dukesa Bavarian, belgikarren erregina ezkontidea izan zen 1909 eta 1934 bitartean.

## Bizitza 
Karl-Theodor Bavariakoaren eta Maria Josefa Portugalgoaren alaba zen. Wittelsbacheko etxearen adar txikietako bateko kidea zen aitaren aldetik, Maximilian Joseph Bavariakoaren eta Luisa Bavariakoaren biloba. Amaren aldetik Mikel I.a Portugalgoaren eta Adelaida Löwenstein-Wertheim-Rosenbergekoaren biloba zen.

1900ean, Alberto Belgikako printze oinordekoarekin ezkondu zen. Hiru seme-alaba izan zituzten:
* Leopoldo III.a Belgikakoa, belgikarren erregea 1934-1951 bitartean. Haren lehen emaztea Astrid Suediakoa izan zen, eta Maria Liliana Baels bigarrena.
* Karlos Belgikakoa, Jacqueline Peyrebrunerekin ezkondu zena.
* Maria Josefa Belgikakoa, Humberto II.a Italiakoarekin ezkondu zena.

Okupazio naziaren garaian, bere harremanak erabiliz, ehunka haur juduren deportazioa ekiditen saiatu zen; arrakasta txikia izan bazuen ere, Zuzena Nazioen Artean izendatu zuen Yad Vashem israeldar erakundeak. Ezaguna egin zen Bigarren Mundu Gerraren ostean, Gerra Hotzaren garaian hainbat herrialde komunistetara bisitak egin zituelako, hala nola SESBra, Txinara eta Poloniara. Horregatik "erregina gorria" ezizena eman zioten Belgikan. Artearen eta kultuaren maitalea, kultura erakunde askotako mezenas izan zen. 1965ean hil zen.

## Erreferentziak
Conor Murphy

**Conor Terence Murphy** (Camlough, Ipar Irlanda, 1963ko uztailaren 10a) Sinn Féin irlandar alderdi errepublikazaleko politikaria da. 2005etik 2015era Erresuma Batuko Legebiltzarrean parlamentari egon zen Newry eta Armagh Erresuma Batuko Parlamenturako hautesbarrutia ordezkatuz.

Camloughen jaioa, Behin-behineko Irlandako Armada Errepublikarrarekin bat egin zuen 1981eko Irlandako gose grebaldian. 1982an bost urteko espetxealdiarekin zigortu zuten IRAren kide izatea eta lehergailuak edukitzea egotzita.

1989 eta 1997 bitartean, Sinn Féineko zinegotzi egon zen Newry eta Mourne Barrutiko Udalean The Fews eremutik hautatua.

1998an Murphy Ipar Irlandako Biltzarrerako hautatua izan zen Newry eta Armagh hautesbarrutitik. 2003an berriz hautatu zuten.

2001ean Newry eta Armagh Erresuma Batuko Parlamenturako hautesbarrutiari dagokion aulkiarengatik lehiatu zen Alderdi Sozialdemokrata eta Laboristaren Seamus Mallonekin, baina bigarren atera zen. 2005ean bere burua berriro aurkeztu zuen eta maiatzaren 5ean hautatua izan zen.

Erresuma Batuko Komunen Ganberako aulkiari uko egin zion Sinn Féinen politika abstentzionistarekin bat eginez. Ipar Irlandako Biltzarrean, bitartean, Ipar Irlandako Gobernuaren Landa Garapen ministro izan zen 2007ko maiatzaren 8tik 2011ko maiatzaren 16ra.
Zbigniew Brzezinski

**Zbigniew Kazimierz Brzezinski** (1928ko martxoaren 28 &ndash; 2017ko maiatzaren 26) poloniar jatorriko estatubatuar diplomatiko eta politikaria izan zen. Lyndon B. Johnsonen kontseilaria izan zen 1966tik 1968ra bitartean eta, ondoren, Jimmy Carterren Segurtasun Nazionaleko Aholkulari 1977tik 1981era. Halfold Mackinder eta Nicholas J. Spykmanen tradizio geopolitikoen jarraitzailea zen.

Bere aholkulari garaietan hainbat nazioarteko gertakari garrantzitsu jazo ziren, hala nola Txinako Herri Errepublikarekin harremanen normaltzea, Strategic Arms Limitation Treatyaren (SALT II) sinadura, bete ez ziren Camp Davideko akordioak, Iranen aliatu izaeratik aurkari sutsura igarotzera emandako urratsa, Sobietar Batasuna higatzeko barne-operazio ugari, gerora Al-Kaida sortuko zuten mujahidinei armak ematea Afganistanen SESBaren inbasioaren aurretik, edo Torrijos-Carter Itunaren sinadura, Panamako kanalaren kontrola AEBtik Panamara emanez 1999tik aurrera.
Maria Josefa Portugalgoa

**Maria Josefa Portugalgoa** (jaiotza izenez, ; 1857ko martxoaren 19a - 1943ko martxoaren 11) Portugalgo infanta bat izan zen. Leopoldo III.a Belgikakoaren amona izan zen.

Mikel I.a Portugalgoaren eta Adelaida Löwenstein-Wertheim-Rosenbergekoaren hirugarren alaba eta laugarren umea izan zen. Bere ahizpak Maria Ana Portugalgoa eta Maria Antonia Portugalgoa izan ziren. Bere anaia Mikel Braganzako duke izan zen.

1874ko apirilaren 29an Karlos Teodoro Bavarianekin ezkondu zen, Elisabet Bavariakoaren anaia txikia. Munichen bizi izan ziren bera hil zen arte, 85 urterekin. Bost seme-alaba izan zituzten, euren artean Elixabete Bavariakoa, Belgikako erregina.
Maria Gabriela Bavarian

**Maria Gabriela Bavarian** (; Tegernsee, Bavariako Erresuma, 1878ko urriaren 9a - Sorrento, Italiako Erresuma, 1912ko urriaren 24a) Dukesa Bavarian izan zen. Bere aita Karlos Teodoro Bavarian izan zen, Wittelsbach etxekoa eta bere ama Maria Josefa Portugalgoa, Mikel I.a Portugalgoaren alaba, Munichen exiliatuak. Bere aitaren aldeko izeba Elisabete Austriakoa izan zen, *Sissi*, eta bere ahizpetako bat Elisabete Bavariakoa izan zen, Alberto I.a Belgikakoaren emaztea.

1900eko uztailaren 10ean bere bigarren lehengusua zen Rupprecht Bavariakoarekin ezkondu zen. Hau Luis Bavariakoaren eta Maria Teresa Austria-Estekoaren seme nagusia zen. Ezkondu ostean Bambergera joan ziren bizitzera. Bikoteak bidaia handiak egin zituen, adibidez Japoniaa joan ziren, eta Ameriketako Estatu Batuetatik itzuli.

Bere senarra Bavariako Errege izateko oinordeko izendatu aurretik hil zen, 1912an.
Pinkwashing

200px|thumb|Naziek gayak markatzeko erabili ondoren, arrosa 1970eko hamarkadan LGBTI aktibismoarekin lotutako kolore bihurtu zen.
***Pinkwashing*** (**garbiketa arrosa**) mailegu linguistiko bat da (ingeleratik *pink*, arrosa, eta *whitewash*, txuritu edo estali) non LGBT-aren testuinguruan, instituzioak, herrialdeak, pertsonak, produktuak edota enpresak sustatzeko politika eta marketin estrategiak dira. Hauek, LGBT-en jarraitzaile kondizioa apelatzen dute progresista, gaur egungo eta jasanbera hautemateko helburuarekin.

## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Maria Elisabet Bavarian

**Maria Elisabet Bavarian** (1784ko maiatzaren 5 &ndash; 1849ko ekainaren 1) Dukesa Bavarian izan zen Wittelsbach etxeko Birkenfeld-Gelnhausen lerroaren ordezkari gisa. Louis-Alexandre Berthierrekin ezkondu eta gero Wagrameko printzesa eta Neuchâteleko printzesa izan zen.

Bavariako hauteslerrian jaioa, Gilen Bavarianen bigarren umea eta alaba bakarra izan zen. Bere ama Maria Ana Zweibrücken-Birkenfeldekoa zen, kondesa palatinoa, Maximiliano I.a Josef Bavariakoaren arreba.

65 urterekin hil zen, Parisen.
Amaia Gorostiza

**Amaia Gorostiza Telleria** (Eibar, Gipuzkoa, 1967) Eibar Kirol Elkarteko lehendakaria da.

2016ko maiatzaren 23an Eibar Kirol Elkarteak historian izan duen lehen emakumezko presidentea bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Amaia Gorostizaren profila Twitterren
Matilde Luisa Bavarian

**Matilde Luisa Bavarian** (1843ko irailaren 30 &ndash; 1925ko ekainaren 18a) Maximiliano Bavarianen eta Luisa Bavariakoaren laugarren alaba izan zen. Bere ama Maximiliano I.a Josef Bavariakoaren alabarik gazteena zen, Karolina Badenekoaekin bigarren aldiz ezkondu eta gero. Bere anai-arreben artean zeuden Karlos Teodoro Bavarian, Elisabet Bavarian eta Maria Sofia Bavarian dukesak.

1861eko ekainaren 5ean Matilde Luis Tranikoarekin ezkondu zen. Frantzisko II.a Bi Sizilietakoa anai-orde nagusiaren ondorengotza zuen. Frantzismo Matilderen ahizpa zahar Maria Sofiarekin ezkonduta zegoen. Matilde Luisak eta Luisek alaba bakarra izan zuten, Maria Teresa Borboi Bi Sizilietakoa, Honenzollern-Sigmaringeneko printzesa.

Ziurrenik, ezkontzako lehenengo urteetan zehar, Matildek harremana izan zuen Salvador Bermúdez de Castro espainiar diplomatiko eta dukearekin. Berarekin alaba bat izan zuen, María Salvadora Bermúdez de Castro, beranduago Santa Lucíako dukesa izango zena. Alaba hau aitaren familiak hazi zuen eta, ziurrenik, Matildek ez zuen inoiz ere ikusi.