open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wanda Malecka

**Petronela Wanda Malecka** (jaiotzez **Fryze** edo **de Frise**, poloniar idazle, poeta eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza 
Piotr de Frise eta Marianna Kloblochen alaba

1820ko urriaren 7an, Klemens Malecki ofizial eta idazlearekin ezkondu zen. Bronisław izeneko seme bat izan zuen.

Itzultzaile lanetan aritu zen batez ere. Bere idazlanak eta itzulpenak zuzendu zituen *Domownik*, *Bronisława, czyli Pamiętnik Polek* eta *Wanda, tygodnik nadwiślański* aldizkarietan argitaratzeaz gain, *Rozmaitości Warszawskie*, *Niezapominajki*, *Wianek*, *Magazyn Powszechny*, *Muzeum Domowe* eta *Nowy Kolumb* bezalako aldizkarietan ere kolaboratu zuen.

1850eko hamarkadan senarrik gabe bizi izan zen Varsovian, Elektoralna kaleko 791. zenbakian

1860ko urriaren 22an hil zen Varsovian, eta Powązki hilerrian lurperatuta dago.

## Lanak 
* *Wanda. Królowa sarmacka* (poema, 1826-1828)
* *Rozrywki dla dobrych dzieci* (haurrentzako ipuin didaktikoak, 1829)

## Itzulpenak 
* Barbara von Krüdener. *Walerya, czyli Listy Gustawa Linar, do Ernesta G**** (1822)
* Walter Scott. *Matylda Rokeby* (1826)
* Thomas Moore. *Lalla-Rookh, xiężniczka mogolska* (bi liburukitan, 1826)
* Walter Scott. *Pan dwóchset wysep* (1826)
* Sophie Cottin. *Amelia Mansfild* (bost liburukitan, 1827)
* George Byron. *Mazepa – hetman Kozaków* (1827)
* Henriette Campan. *Rady dla dziewcząt* (1827)
* François-René de Chateaubriand. *Wspomnienia Włoch, Anglii i Ameryki: z dzieł Chateaubrianda* (1827)
* George Byron. *Powieści: Giaur, Paryzyna* (1828)
* Paul de Kock. *Co za powabny młodzieniec!* (1841)
* Dash kondesa (Gabrielle Anne Cisterne de Courtiras, Saint-Marseko bizkondesa). *Ekran* (1846)
* Émile Souvestre. *Człowiek i pieniądze* (1851)
* Victorin Dénoix. *Nowe rozmowy francuzkie* (1858)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banská Bystricako elizbarrutia

**Banská Bystricako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren eslovakiar elizbarrutia da. 1776ko martxoaren 13an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Banská Bystrican dago. Egun apezpikua Marián Chovanec da.

## Ordinarioak 
* František von Berchtold (1776-1793)
* Gabriel Zerdahely (1800-1813)
* Antón Mákay (1818-1823)
* József de Belánsky (1823-1843)
* Jozef von Rudnyánszki (1845-1850)
* Štefan Moyses (1851-1869)
* Zigmund Szuppán (1870)
* Arnold Ipolyi-Stummer (1871-1886)
* Imrich Bende (1887-1893)
* Károly Rimely (1893-1904)
* Wolfgang Radnai (1904-1920)
* Marián Bláha (1920-1943)
* Andrej Skrábik (1943-1950)
* Jozef Feranec (1973-1990)
* Rudolf Baláž (1990-2011)
* Marián Chovanec (2012-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Andrej Skrábik (1941-1943)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Peter Dubovský (1991-1997)
* Tomáš Galis (1999-2008)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Sanz

**Mikel Sanz Zarandona** (Donostia, 1999ko otsailaren 1a-) gipuzkoar saskibaloi jokalaria da, hegaleko postuan dabilena.

## Ibilbidea 
Easo Saskibaloi Taldeko beheko kategorietan hezia, 2016tik 2018ra, Mikel Sanzek EBA Ligako Easo Loquillo taldean jokatu zuen.

2018ko urtarrilaren 2an, Mikelek debuta egin zuen Donostia Gipuzkoa Basketekin ACB Ligan, FC Barcelona Lassaren aurka galduz.

2017-18 denboraldian, Easo eta Delteco GBC txandakatu zituen partaidetzak, eta 3 partida jokatu zituen Endesa Ligan, 2018ko martxoan hernia batengatik ebakuntza egin zioten arte.

2018-19 denboraldian, hegalekoa Delteco GBCk Iraurgi Saski Baloira utzi zuen LEB Platan aritzeko.

2019-20 denboraldian LEB Platako CD Estela taldean jokatu zuen.

2020ko uztailean, LEB Oroko Club Melilla Baloncestorekin konpromisoa hartu zuen.

2021eko uztailaren 24an, LEB Oro mailako Club Basquet Coruñak sinatu zuen 2021-22 denboraldirako.

2022ko abuztuaren 8an, LEB Oroko Alega Cantabria taldeak sinatu zuen.

2023ko uztailaren 22an, Oviedo Club Baloncesto taldeak sinatu zuen LEB Ororako. Oviedon denboraldi on bat amaitu ondoren, Mikelek 2024-25 denboraldirako berritu zuen.

2025eko apirilaren 2an, Endesa Ligako Hiopos Lleidak sinatu zuen, Oviedon denboraldi ona egin ondoren. Javi Rodríguez entrenatzailearentzat ezinbesteko bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nitrako elizbarrutia

**Nitrako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren eslovakiar elizbarrutia da. 880ko ekainean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Nitran dago. Egun apezpikua Viliam Judák da.

## Ordinarioak 
## Apezpiku lagunkideak 
* Ján Gustíni-Zubrohlavský (1762-1763)
* Vilmos Batthyány (1902-1911)

## Apezpiku laguntzaileak 
* André de Saraspathals (1465-?)
* Andrej Skrábik (1939-1941)
* Eduard Nécsey (1943-1968)
* František Rábek (1991-2003)
* Marián Chovanec (1999-2012)
* Peter Beňo (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Žilinako elizbarrutia

**Žilinako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren eslovakiar elizbarrutia da. 2008ko otsailaren 14an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Žilinan dago. Egun apezpikua Tomáš Galis da.

## Ordinarioak 
* Tomáš Galis (2008-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trnavako artxidiozesia

**Trnavako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren eslovakiar artxidiozesia da. 2008ko otsailaren 14an ezarri zen. Artzapezpikuaren egoitza Trnavan dago. Egun artzapezpikua Ján Orosch da.

## Ordinarioak 
* Ján Sokol (2008-2009)
* Róbert Bezák (2009-2012)
* Ján Orosch (2013-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Ján Orosch (2008-2013)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Košiceko artxidiozesia

**Košiceko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren esloveniar artxidiozesia da. 1804ko abuztuaren 10ean ezarri zen elizbarruti gisa eta 1995eko martxoaren 31n artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Košicen dago. Egun artzapezpikua Bernard Bober da.

## Ordinarioak 
### Košiceko apezpikuak 
* Andrej Szabó (1804-1819)
* Stefan Csech (1821-1831)
* Imrich Palugyay de Eaden et Bodafalva (1832-1839)
* Anton Ocskay (1839-1848)
* Jozef Kunszt (1850-1852)
* Ignác Fábry (1852-1867)
* Ján Perger (1868-1876)
* Konštantín Schuster (1877-1887)
* Žigmund Bubics (1887-1907)
* Augustín Fischer-Colbrie (1907-1925)
* István Madarász (1939-1948)
* Alojz Tkáč (1990-1995)

### Košiceko artzapezpikuak 
* Alojz Tkáč (1995-2010)
* Bernard Bober (2010-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Augustín Fischer-Colbrie (1905-1907)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Bernard Bober (1992-2010)
* Stanislav Stolárik (2004-2015)
* Marek Forgáč (2016-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hipólita Muíño

**Hipólita Moíño Lago**, **Valentina Lago-Valladares** ezizenez ezaguna, (Ferrol - Valladolid, 1917ko maiatza . Galizieraz eta gaztelaniaz idatzi zuen.

## Ibilbidea 
Magisteritza ikasketak egin zituen eta lehen hezkuntzako irakaslea izan zen Ferrolen. Concepción Arenalen jarraitzailea. *Almanaque de Ferrol,* *Revista Gallega* eta *El Correo Gallego* aldizkarietan kolaboratu zuen, eta, noizbehinka, Madrilgo *El Correo de la Moda*, *El Regional, El Faro de Ferrol,* *Suevia*, *Almanaque Gallego*, *El Eco de Galicia* eta *Vida Gallega* aldizkarietan. Hainbat ipuin argitaratu zituen prentsan 1896 eta 1920 artean eta Real Academia Gallega-ko kide urgazlea izan zen. Bere narrazio ezagunenen artean *La lus da morte* (1896) eta *Contos da Terriña* (1906) nabarmentzen dira.   

1914tik Valladoliden bizi izan zen *bere* seme Federicorekin, hiri honetako Normaleko katedraduna eta bertan hil zen 1917ko maiatzean.  

## Bizitza pertsonala 
Gerardo Landrove Timiraos Armadako makinista nagusiarekin ezkondu zen, eta Gerardo, Rosa eta Federico Landrove Moiñoren ama izan zen.

## Bibliografia 
* Centro Ramón Piñeiro, ed. (2003). Narradores ocasionais do século XIX (Relato breve) (PDF). Santiago de Compostela. pp. 233–235. ISBN 84-453-3736-X. Consultado o 10 de novembro de 2013. 
## Kanpo estekak
Rožňavako elizbarrutia

**Rožňavako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren eslovakiar elizbarrutia da. 1776ko martxoaren 13an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Rožňavan dago. Egun apezpikua Stanislav Stolárik da.

## Ordinarioak 
* Anton de Révay (1776-1780)
* Anton Andrássy (1780-1799)
* Ferenc Szanyi (1801-1810)
* László Esterházy (1814-1824)
* Ferenc Lajcsák (1825-1827)
* János Keresztély Scitovszky (1828-1839)
* Domonkos Zichy-Vásonkeö (1840-1842)
* Vojtech Bartakovics (1845-1850)
* István Kollárcsik (1850-1869)
* Juraj Schopper (1872-1895)
* Ján Ivánkovits (1896-1904)
* Ľudovit Baláš zo Sipeku (1905-1920)
* Michal Bubnić (1939-1945)
* Eduard Kojnok (1990-2008)
* Vladimír Filo (2008-2015)
* Stanislav Stolárik (2015-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Vladimír Filo (2002-2008)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amalia Osorio

**Amalia Sofia Osorio Delgado (**Bande, Ourense, 1918 - Madril, 2006ko maiatza), gaztelaniazko maistra eta idazle galegoa izan zen.

## Ibilbidea 
Magisteritza ikasketak egon zituen. Harreman Publikoetan diplomatua. Espainia eta Italian saritua izan zen bere narratiba eta lan poetikoagatik.

## Lanak 
### Poesia 
* *Mi aldea* (Silarus, 1972)
* *Vertebrano poemas* (autoedizioa, 1994)

### Narratiba 
* *El loco de los negrillos* (DOCE, 1956)
* *La víbora* (ELB, 1960)
* *Chess* (1973)
* *Tio Joel* (1986)

## Oharrak 
## Ikus, gainera 
### Bibliografia 
* Alvarellos, Enrique (1993). Mulleres destacadas de Galicia. Alvarellos Editora. p. 222. ISBN 84-85311-96-5. 
*  (2003): *Diccionario universal bio-bibliográfico de autoras que escriben en castellano. Siglo XX*. Madrid: Aconcagua Publishing. Páx. 303.
## Kanpo estekak
Spiško elizbarrutia

**Spiško elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren eslovakiar elizbarrutia da. 1776ko martxoaren 13an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Spišen dago. Egun apezpikua František Trstenský da.

## Ordinarioak 
* Karol Salbeck (1776-1785)
* Ján Révay (1788-1806)
* Michael Léopold Brigido von Marenfels und Bresoviz (1807-1816)
* Ján Krstitel Ladislav Pyrker (1818-1820)
* József Bélik (1823-1847)
* Ladislav Zábojský (1850-1870)
* József Samassa (1871-1873)
* György Császka (1874-1891)
* Pal Szmrecsányi (1891-1903)
* Sandor Párvy (1904-1919)
* Ján Vojtassák (1920-1965)
* František Tondra (1989-2011)
* Štefan Sečka (2011-2020)
* František Trstenský (2023-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Martin Kheberich (1915-1951)
* Štefan Barnaš (1949-1964)
* Andrej Imrich (1992-2015)
* Štefan Sečka (2002-2011)
* Ján Kuboš (2020-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Obispado Dorreak

**Obispado Dorreak**, , Mexikoko Monterrey hirian dagoen etxe orratz eta eraikin konplexu bat da, Nuevo León estatuan.

2016-2020 artean eraiki zen eta Pozas Arquitectos estudioak diseinatu zuen. 305,3 metroko garaiera du eta 64 solairu ditu (+ 3 lurpeko).

Eraiki zenean Mexiko nahiz Latinoamerikako eraikin garaiena bilakatu zen.
Isabel Calvo de Aguilar

**Isabel Calvo de Aguilar** (Caldas de Reis, 1916) gazteleraz idatzi zuen galiziar idazlea izan zen.

## Ibilbidea 
1950eko hamarkadan Espainiako Emakume Idazleen Elkartea sortu eta zuzendu zuen. Fikziotik kanpo *bere* lanik handientzat jotzen dena argitaratu zuen: *Antología bibliográfico de escritoras españoles* (1954).

Nobelaren alorrean, espainiar *Agatha Christie* bezala kalifikatua izatera iritsi zen, *Doce sarcófagos de oro* (1951), *El palacio chino* (1952), *La isla de los siete pecados* (1953), *La danzarina inmóvil* (1954), *El monje de los Balkanes* edo *El numismático* bezalako lanen egilea da.

ABCn kolaboratu zuen. Costa del Sol Kazetaritza Saria eman zioten.

Madrilen Rumbo edizioetako *Jupiter y Danae* bilduma zuzendu zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Marco, Aurora (2007). Dicionario de mulleres galegas. A Nosa Terra. p. 75. . 

## Kanpo estekak 
* 1956ko martxoaren 14an *ABC* egunkarian idazlearen lan bat argitaratzea. ()
KOI Dorrea

**KOI Sky Residences**, Mexikoko San Pedro Garza García hirian dagoen etxe orratz bat da, Nuevo León estatuan.

2012-2017 artean eraiki zen eta VFO Arquitectos / HOK (Masterplan) estudioek diseinatu zuten. 280 metroko garaiera du eta 67 solairu ditu.

Eraiki zenean Mexikoko eraikin garaiena bilakatu zen, baina 2020ean Obispado Dorreek gainditu zuten.
Dailín Belmonte

**Dailín Belmonte** (1985eko urriaren 15a) atleta da. Kuba ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eyre aintziraren sakonunea

**Eyre aintziraren sakonunea**, , Australia uhartearen lurraldearen seirena barne hartzen duen arro hidrografikoa da. Australiako sakonune endorreiko handiena da, eta mundu osoko handienetakoa. 

1.200.000 kilometro karratuko azalera du, eta Queensland, Hego Australia eta Hego Australia estatuetako zati handi bat, eta Hegoaldeko Gales Berria estatuko ipar-mendebaldeko zati batean ere hedatzen da.

Bertan 60.000 lagun inguru besterik ez dira bizi eta nagusiki artzaintzarako erabiltzen diren lurjabetzak dira.
Virgen Benavides

**Virgen Benavides** (1974ko abenduaren 31) atleta da. Kuba ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lázaro Aristides Betancourt

**Lázaro Aristides Betancourt** (1936ko uztailaren 30a - 2025eko urtarrilaren 19a) atleta zen. Kuba ordezkatu zuen 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yoandri Betanzos

**Yoandri Betanzos** (1982ko otsailaren 15a) atleta da. Kuba ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caparrosoren erretaula (San Tomasena)

**San Tomasen erretaula** edo **Caparrosoren erretaula** Iruñeko katedralean dagoen erretaula gotikoa (berantiarra) da, taula margotuz eta taillaz osatua. Caparroso izena daraman beste erretaula bat ere bada katedralean, (Kristoren erretaula, garai eta familia babesle bera duena), eta biak batera egongo zirela uste da, Santa Kristinaren kaperan, baina San Tomasena lekuz aldatu zuten.  1507. urtean dago datatua.

## Deskribapena 
Banku bat du zazpi laukirekin (Jesusen Nekaldiko eszenekin), eta gainean gorputz nagusia bost kalerekin, zeinetan nagusia, erdikoa, bi ataletan zatitua eta garaiagoa den. Erdialde horretan, goian margo bat dago, baina behekoan dago irudi nagusia, tailla bat erakusten duena San Tomasen zalantza, belaunikatua apostolua eskua luzatzen duela Jesusen zaurira, egiaz bularra sastakatu ote zioten egiaztatzen. Oso irudikapen ez-ohikoa da, Europako beste erretaularik apenas egongo den irudi horrekin.

Erretaularen ertzetan (hauts-babesetan) filakteriak dituzten irudiak ageri dira, horien artean dohaintza egin zuen Pedro Marcilla de Caparroso noble nafarra eta bere familia (behealdean, ezker-eskuin), Marcilla eta Uriz familien armarriekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epipole Karistokoa

**Epipole Karistokoa** (Karisto, Eubea Uhartea, Egeo itsasoa,  ) Troiako gerlaria izan zen, ezkutuan gizon jantzi baitzen. Benetako sexua jakin zutenean, harrikatu eta hil egin zuten.

## Bizitza 
Epipole Egeo itsasoko Eubea uharteko Karisto hirian bizi zen Trazio baten alaba zen. Neska gaztea gizonez mozorrotu zen greziarrekin Troiako gerrara joateko. Baina Palamedesek bere benetako sexua aurkitu zuenean, hil arte harrikatu zuten armada greziarreko kideek.

### Eubeako Epipolea: Generoa eta transgresioa Troiako Gerran 
Troiako Gerrako oihartzun isilduetan, non heroiek eta jainkoek betiereko kondairak eho zituzten, Epipole izena sortzen da, denborak ia ezabatutako figura. Bere garaiko arauei desafio egin zien emakumea, gizonez mozorrotu zen greziarrekin batera borrokatzeko, etsaiari ez ezik bere generoak ezarritako patu zurrunari aurre eginez. Bere historia tragiko eta ausartak poema epikoek kontatu ohi dutena baino mitologia konplexuagoa eta gizatiarragoa azaleratzen du.

Troiako Gerraren testuinguruan, Homero bezalako poeta epikoek kontatua eta antzinateko autore ugarik berregina, Alexandriako Ptolomeo Hefesto dramaturgo greziarrari egotzitako istorio berezi bat agertzen da, K.o. I. mendekoa. Kontakizun horrek, nahiz eta hain ezaguna ez izan, Eubeako Epipoleren irudia lantzen du, gazte hark bere garaiko arauei desafio egin baitzien gerran parte hartzeko, bere lankideak baino ez aurkitzeko gerran. Saiakera horrek Epipoleren transgresioa, bere testuinguru soziokulturala eta zigorraren inplikazioak aztertzen ditu, genero, ohore eta botere mitologia greziarreko gaiak aztertuz.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Smith, W., ed. (1867). A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology. Boston: Little, Brown & Co. OCLC 68763679.  
## Kanpo estekak
Elena Sanchez Fuertes

**Elena Sanchez Fuertes** (Barakaldo, 1967) idazle eta irakasle bat da. Euskaraz idazten du. Euskal Filologian lizentziaduna da, Euskara eta  Literatura irakasle dabil.

## Liburuak 
* *Kaleidoskopioak* (2022, Bermingham)
* *Epilogorik gabe* (2024, Erein)

## Errekonozimendu eta sariak 
* Iparragirre Saria, 2021
* Blas de Otero-Ángela Figuera Saria, 2023
* Lauaxeta Saria, 2025

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Peña de la Abuela tumulua

**La Peña de la Abuela** tumulua Neolitoko aztarnategia da, Ambrona herrian (Soria, Espainia). 4000 urte baino gehiago ditu. Manuel A. Rojo eta Elena Heras arkeologoek aurkitu zuten 1993an, kasualitatez. Bertan, Neolitoko populatze eta ehorzketen aztarnak aurki ditzakegu. Eremu zehatz horretako gizarteen bizimoduarekin zerikusia duen informazio baliotsua eskaintzen du, baita haien hileta-jardueren ezaugarriak ere.

Peña de la Abuela tumuluan giza jardueraren aztarnak daude, ezkurren, basa mahatsondoaren eta basafruituen aztarnak aurkitzen dira batez ere, eta horrek erakusten du Neolitoko lehen kulturen iraupena eta elikatzeko modua. Biltzaileak ziren, batez ere, baina Neolito hasierako kultura materialeko tresnak aurkitu dira. Lurrazaletik metro erdira, gutxi gorabehera, eraikuntzarako tresnen aztarnak daude, baita labanak, silexak eta zeramikak bezalako tresnak ere, aztarnategi honen lurperatze egiturez hitz egin gabe, giza antolaketa eta testuinguruaren araberako hileta kontzeptuaren inguruan antolatzeko modua erakusten dutenak. Beranduago, kanpai-formako ontzien kulturarekin harreman duten ontziak aurkitu dira, garagardo laginekin barruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ambrona

**Ambrona** Miño de Medinaceli udalerriko herri bat da, Soriako probintzian, Gaztela eta Leon, Espainia. Arcos de Jalón eskualdean dago eta Almazángo partidu judizialean.  biztanle zituen azken zentsuaren arabera.

## Kanpo estekak
Endika Legarra

**Endika Legarra Nuin** (Iruñea, 1996) nafar bertsolaria da.

## Bizitza 
Iruñean jaioa bada ere, aitaren aldetik Imotzeko Goldaratzen ditu sustraiak. 11 urterekin hasi zen bertsotan, Txantreako Bertso Eskolan.

Euskal Ikasketetan graduatua EHUn, Bigarren Hezkuntzako irakasle lanetan dihardu.

## Txapelketak 
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa
** Finalaurrekoak (2): 2021, 2025
** Final-laurdenak (2): 2019, 2023

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abdul Razzaq an-Naif

**Abdul Razzaq Said al-Naif** (Falluja, 1934 – Londres, 1978ko uztailaren 10a) irakiar militar eta politikaria izan zen. Irakeko lehen ministroa izan zen 1968an.

Al-Naif 1954an graduatu zen Irakeko Akademia Militarrean, eta ibilbide garrantzitsua izan zuen Irakeko armadan. 1964an, Abdul Salam Arif presidenteak inteligentzia militarreko zuzendariorde izendatu zuen.

Al-Naif 1966an izendatu zuten Abdul Rahman Arif presidentearen kontseilari. 1966 eta 1968 artean paper garrantzitsua izan zuen Mustafa Barzani buruzagi kurduarekin negoziatzen.

Al-Naif 1968an izendatu zuten lehen ministro. Irakeko etnia eta erlijio guztietako kideekin gobernu inklusiboa osatu zuen, baina gobernuak denbora gutxi iraun zuen eta Baath Alderdiaren estatu-kolpe baten ondorioz desegin zen. Al-Naif Marokora bidali zuten enbaxadore gisa, eta gero Suitzara.

1969 eta 1972 artean Al-Naif erbestetik itzuli zen eta Irakeko iparraldean bizi izan zen kurduekin. Gero Britainia Handira erbesteratu zen. Saddam Husseinen gobernuak heriotza-zigorra ezarri zion eta hainbat aldiz saiatu zen hiltzen. Al-Naif Saddam Husseinen gobernuaren aurka jartzea Iran, Jordania eta Saudi Arabiako monarkek babestu zuten.

Al-Naifek lehen hilketa saiakera bat jasan zuen Londresen 1972an, eta bere emaztea zauritu zuten. Ondoren, Jordaniara joan zen, bere lagun Hussein I.a Jordaniakoa erregeak gonbidatuta. Al-Naif Saddam Husseinen aginduz hil zuten 1978ko uztailean, Londresera egindako bidaia batean. Erresuma Batuak harreman diplomatikoak hautsi zituen Irakekin eta diplomazialari irakiarrak kanporatu zituen. Hussein Jordaniakoa erregeak eraildakoaren familia hartu zuen eta haren segurtasunaz arduratu zen.
Jacqueline Bavariakoa

**Jacqueline Bavariakoa** edo **Jacqueline Wittelsbachekoa** (Le Quesnoy, Frantzia, 1401eko uztailaren 15a – Teylingen, Herbehereak, 1436ko urriaren 8a) Henao, Holanda, Zeelandako kondesa eta Frisiako Anderea izan zen. Jacqueline eta bere neskamea soldaduz mozorrotu ziren Ganteko konfinamendutik ihes egiteko.

## Bizitza 
Jacqueline, Henaoko, Holandako, Zelandako eta Frisiako kondea zen Gilermo II.a Bavariako dukearen eta Margarita Borgoniakoa Dampierre (1374–1441) alaba bakarra zen. Amaren aldeko aitona zuen Filipe II.a Borgoinako dukea.

### 1.ezkontza 
1406. urtean, Frantziako Joanekin ezkondu zen (1398–1417), Karlos VI.a Frantziakoaren eta Elisabet Bavariakoaren semearekin 

### 2. ezkontza 
Alargundu eta gero, 1418. urtean lehengusu Joan IV.a Brabanteko dukearekin ezkondu zen, amaren aldeko osaba Antonio Brabantekoaren semea zena. Jacqueline Bavariakoa bere ezkontza bertan behera uzten saiatu zen, familia-hurbiltasuna zela eta, bere senar eta haren osaba Joan III.a Bavariakoaren arteko akordio baten ondoren. Azken horrek Herbeheretako lurrrak kentzea nahi zuen. 

### 3. ezkontza 
Bere ezkontzaren zilegitasunari buruzko zalantza pontifikalez asperturik eta Borgoniako etxetik kanpo babesa bilatuz, 1423. urtean berriro ezkondu zen Gloucesterreko Humberto dukearekin, Henrike IV.a Ingalaterrakoren semea eta Juan Lancasterrekoaren anaia, Henrike VI.a ilobaren Frantziako erregeorde zen Bedforteko dukearen anaia. Bere aurreko ezkontza ez zen behin betiko baliogabetu eta azken hau baliogabetu egin zuten. 

1427. urtean, Jacqueline Bavariakoa, azken kondesa «autonomoa», Henao konderria eta, hurrenez hurren, bere ondarea lehengusu Felipe III.a Borgoinakoari (Felipe Onari), Borgoinako dukeari, Flandes, Namur eta Luxenburgoko kondeari ematera behartu zuten.

### 4. ezkontza 
Frank van Borselen noble zelandarrarekin esposatu zen laugarren aldiz. Tuberkulosiak jota hil zen Teylingenen, 1436ko urriaren 8an, eta Hagan lurperatu zuten.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samira Kitman

**Samira Kitman** (Kabul, 1984) afganiar kaligrafo, miniaturista eta enpresaburua da, Ingalaterrako iparraldean, Lancasterren bizi den errefuxiatua. 

## Bizitza 
Gurasoek Pakistanera ihes egin zuten. Han errefuxiatu gisa bizi izan zen haurtzaroan, eta 2002an Kabulera itzuli zen familiarekin batera. Samira Kitmanek Turquoise Mountain Foundation-ekin ikasi zuen ofizioa. 

### Lan ibilbidea 
Erromes aberatsek erabiltzen zuten Mekako 5 izarreko Anjum hotel berrian hasi zen lanean kontratu batekin. Beste hamabost emakumezko kaligrafo hartu zituen. 175.000 £-ko kontratua izan zuen, hotel hori apaintzeko Koran liburu sakratuaren 6.000 bertso argiztatu egiteko. Berak eta bere artistek 11 aste izan zituzten akuarela berde eta urre koloreko zurrunbiloekin tintazko letra korapilatsuak osatzeko. 

Urteko Afganistango Enpresaburu izendatu zuten, Karlos printzeak goraipatu egin zuen eta bere artea Londresko Victoria and Albert Museoan eta Washingtongo Smithsonian Institution-en erakutsi du. Maftah-e Hunar izeneko arte fundazio bat sortu zuen, eta bertan laurogei emakume gazte eta desabantailatsu trebatu ziren artistak izan zitezen eta bizimodua aurrera atera zezaten.

2016an, Laura Bush AEBko lehen dama ohiaren *We Are Afghan Women* liburuan agertu zen.

Kitmanen ospea handia izan zenez, Afganistango taliban militanteen arreta erakarri zuen, eta horrek Erresuma Batuan asiloa eskatzera behartu zuen, eta urte batzuk geroago Barne Ministerioak Lancasterren birkokatu zuen.  Hasieran, bere eskaera ukatu egin zioten, nahiz eta 2017. urteko martxoaren 18an aurkeztutako helegite baten aurretik, Barne Ministerioak bere erabakia bertan behera utzi: «Jakinarazi zuten erabakia berrikusi ostean, ez zutela Samiraren profil osoa Afganistanen eta nazioartean baloratu, eta bere profilarengatik arriskuan egongo zela».  

## Aintzatespenak 
* Urteko Afganistango enpresaburu
* 2016an, *We Are Afghan Women* liburuan aipatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gyotaku

, , Japoniako arte teknika tradizional bat da, arrainen benetako irudikapenak *washi* paper gainean tintaz egiteko erabiltzen dena. 

kin prestatzen *gyotaku]* bat egiteko.]]
Arrain bat harrapatzen da eta garbitu egiten da. Tinta edo pintura berezi bat aplikatzen zaio arrainaren gorputzari (askotan tinta beltza, baina koloreak ere erabiltzen dira). Arrainaren gainean *washi* papera edo oihala jartzen da, eta astiro-astiro zapalduz, arrainaren formak eta xehetasunak (ezkailuak, hegalak, etab.) transferitzen dira. Azkenik, papera altxatuz, arrainaren irudi oso zehatza eta naturala agertzen da.

## Historia
XIX. mendeko Japonian sortu zen, arrantzaleek beren harrapaketen tamaina eta forma dokumentatzeko modua gisa.

Denborarekin, arte mota bihurtu zen, eta gaur egun artistek erabiltzen dute artelanak egiteko.

Batzuetan, arrainaren izena eta data idazten dira inprimaketarekin batera, artearen eta dokumentazioaren arteko nahasketa gisa.

## Motak
Hiru Gyotaku mota nagusi daude, erabilitako teknikaren arabera:
*Zuzena (Chokusetsu-ho / 直接法). Ohikoena eta zaharrena da. Arraina tintaz edo pintura bereziz igurzten da zuzenean, eta ondoren papera edo oihala gainean jartzen da inprimatzeko. Bukatzeko, xehetasun batzuk (begiak, zakatzak, itzalak, hegalak...) eskuz margotzen dira. Emaitza oso errealista eta zehatza da.
*Zeharkakoa (Kansetsu-ho / 間接法). Arraina ez da tintaz estaltzen zuzenean. Arraina garbitu eta lehortu egiten da, eta haren gainean papera jartzen. Artistak pintura aplikatzen du paperean zehar, arrainaren gainazalaren formari jarraituz. Emaitza garbiagoa eta estetikoagoa, “arte” ikuspegitik sarriago erabiltzen dena.
*Transferentzia (Tensha-ho / 転写法). Beste bi teknikak erabiliz egiten da. Lehenik, tintazko irudia egiten da (teknika zuzena edo zeharkakoaz), eta gero beste gainazal batera transferitzen da (adibidez, oihal, pergamino edo zeramika batera). Dekorazio artistikoetarako asko erabiltzen da.

### Materiala
Gyotaku egiteko, honako materiala erabiltzen da: 
*Tinta:	Sumi edo tinta akrilikoa. Sumi tradizionala (ura oinarri duena) erabiltzen da Japoniako estiloan.
*Papera: *Washi* (japoniar arroz-papera), mehea baina sendoa, arrainaren testura ondo jasotzen duena.
*Arraina: freskoa edo lehortua. Azal leuna duten arrainak dira egokienak, besteak beste platuxa, lubina, txitxarroa eta urraburua.
*Kolore osagarriak: urmargoak edo guaxa. Xehetasunak eta kolore naturalak gehitzeko erabiltzen dira.
*Zigilua (*hanko*), egilearen sinadura edo marka pertsonala,	japoniar tradizian azken ukitua dena.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Adjubante

Immunologian, **adjubante** esaten zaio txerto batekiko erantzun immunitarioa handitzen edo modulatzen duen substantziari. Adjubante hitza latineko *adiuvare* hitzetik dator, eta lagundu edo sorotsi esan nahi du.

Adjubanteak emateak immunitate-sistemari laguntzen dio bere lana egoki egiten. Immunitate-sistemaren erantzun hasarazten, areagotzen eta gidatzen laguntzen dute. Sistemaren erantzuna indartzeaz gain dosi txikiagoak usatzea ahalbidetzen dute. Adjubanteak ezinbestekoak dira sistema immunitarioan txertoaren memoria ezarri nahi bada.

Adjubanteak klase askotakoak dira, etsenplurako azido folinikoa eta aluminio-gatzak.

## Erreferentziak
Anastasia Diodorova

**Anastasia Alekseievna Diodorova** (sakheraz eta ; Mosku, 1990eko urtarrilaren 7a) errusiar igerilari paralinpikoa da.

## Bizitza 
Anastasia Diodorova Moskun jaio eta hazi zen, jakut jatorriko familian. Aleksei Diodorov (1957-2022) borrokalari librearen alaba da. Jaiotzez Jevdokia izena jarri zioten, eta bost urte inguru zituela, izena aldatu zioten Anastasia bihurtzeko.

Hiru urte zituela, Jakutsk ondoko herri bateko azpiestazio elektriko ireki batean sartu zen. Deskarga elektriko larri baten ondoren, besoak anputatu zizkioten.

Errusiako Kirol Unibertsitatean lizentziatu zen, eta masterra Errusiako Ekonomia Nazionalaren eta Administrazio Publikoaren Akademia Presidentzialean egin zuen, kirol kudeaketan espezializatuz. 2024an, bere kirol ibilbidea amaitzea erabaki zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raquel hotela

**Raquel hotela** XX. mendearen hasieran eraikitako hotela da, Habana Zaharreko Amargura eta San Ignacio kaleen izkinan, gaur egun Gizateriaren Ondare dena. Bere izena judu herriaren matriarkaren, Rachelen, omenez du. Hiru solairuko eraikin ikusgarria da, fatxada barrokoa eta barrualdea Art Nouveau estilokoa dituena. 

## Historia 
Naranjo Ferrer arkitekto venezueldarraren lana da, hasieran ehunen inportazio-etxe garrantzitsu baten egoitza izan zen, batez ere Ingalaterratik, Estatu Batuetatik, Frantziatik eta Espainiatik zetozenak.  Arkitektura luxuzkoaz gain, eraikin honek 2000 m³-ko edukiera zuen soto handi bat zuen, baita salgaiak garraiatzeko tranbia bat, igogailu elektriko bat, egongelak, liburutegi bat, etab.  1914an ehungintza-enpresa zatitu egin zen, beraz, Kubako Istripuen Enpresa SAri saldu zioten *.* Enpresa honek zorpetze larria izan zuen handik gutxira. Eraikina enkantean jarri eta Esteba Gaciedo y Torriente merkatari espainiarrak erosi zuen. Bere seme-alabak eta suhiak hil zirenean, Landa eta Hiri Jabetzen Merkataritza Sozietatea SA sortu zuten *,* eta honek 1957an Kubako Errepublikako Merkataritza Ganberari saldu zion. Iraultzaren garaipenaren ondoren, Elikagai Industria Ministerioko publizitate agentziaren egoitza bihurtu zen, Habanako Historialariaren Bulegoari eman zioten arte, zaharberritu eta 25 logelako hotel bihurtzeko, zaharra eta modernoa uztartuz. 

## Oraingo egitura 
1999 eta 2000 artean egindako zaharberritze prozesuaren ondoren, hotela formalki inauguratu zen 2003ko ekainaren 5ean. Instalazioaren izenaz gain, bere espazio bakoitzak izen biblikoa du. Adibidez, lehen solairuko 11 gelek honako izen hauek dituzte: ( *Abraham*, *Isaak*, *Jakob*, *Samuel*, *Jose*, *Benjamin*, *Ruben*, *Jeremias, Elias* *,* *Nehemias* eta *David* ), azken hau junior suite bat izanik.  Eskailerak igota, bigarren solairu bat aurkitzen dugu, emakumeen izenak dituzten gelez beteta: ( *Ester*, *Rebeka*, *Sara*, *Lea*, *Rut*, *Miriam*, *Tamar*, *Zippora*, *Elisabet* eta *Hanna* ) eta junior suite bat, *Salomonena*. Lur Santua hirugarren solairuan irudikatuta dago Galilea, Sinai eta Jordania izenekin.  Ohitura eraikineko beste instalazio batzuetan ere aplikatu zen, hala nola Lejaim izeneko lobby tabernan; Bezalel boutique-galerian; eta jatetxea, herrialdean juduen janari tradizionala eskaintzen duen bakarra, Jardín del Edén, guztiak beheko solairuan kokatuta. 

Barrualdeak Kubako eta atzerriko margolarien margolan, grabatu eta apaingarriekin apainduta daude, juduen tradizio desberdinen alegoria direnak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Habaguanex S.A.

**Habaguanexak S.A.** hotel katea 1994ko urtarrilaren 6an sortutako korporazio kubatarra da, Habanako Historialariaren Bulegoarena. Batez ere, ostatu historiko eta kulturalerako produktua da, eta oso berezia da. Izan ere, arkitektura-, kultura- eta historia-balio handia duten erakusgarri garrantzitsuak ezagutzeko aukera ematen du, luxuzko eta lerro ekonomikoko hoteletatik hasi eta eraikin modernoak dituzten eta helburu komertziala duten ostatu erakargarrietaraino. Horrela, bertako instalazioek eta Habana Zaharreko eremuak duten kokapen historikoa aprobetxatzen da, eta, hala, lehengo eraikinak turismo-ustiapenera bideratzen dira.

thumb|Plaza Zaharreko eraikin kolonialak.
Konpainia honek Kristobal Kolon iritsi aurretik gaur egun Habana dagoen eremuan nagusi zen Habaguanex buruzagiaren izena hartzen du. 

Aditu batzuek garapen iraunkorrerako proiektutzat hartzen dute, enpresak sortutako diru-sarrerak hiriko gune historikoa konpontzeko erabiltzen baitira.

## Estaldura 
Gaur egun, Habaguanexek 300 instalazio ditu, besteak beste, jatetxeak, dendak, merkatuak, kafetegiak eta 16 hotel eta ostatu, guztira kategoria ezberdinetako 546 logelarekin. 

## Hotelak 
* Saratoga hotela
* Ambos Mundos hotela
* Raquel hotela

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Habaguanex hotelak Kuban - ViajeHotelesCuba.com
Las pelotaris 1926

***Las pelotaris 1926*** telesail dramatiko bat da, Mexikon eta Espainian ekoitzia, 1926an girotua, eta Euskal Herriko emakume pilotari profesional aitzindarien bizitzan inspiratua. Marc Cistarék idatzi zuen istorioa, Espainiako Erresumako lehen kirolari profesionalen —pilotarien— historian inspiratuta. ViX plataforma digitalaren bidez estreinatu zen, 2023ko martxoaren 10ean.

Telesailak 1926. urtean kokatzen du istorioa. Hiru emakume pilotari ausartek (Chelo, Idoia eta Itzi) aurre egin beharko diote garaiko gizarte kontserbadore eta matxistari, beren pilotari ametsak bete ahal izateko. Horretarako, prezio altua ordaindu beharko dute, gizarteak emakumeentzat ezarritako arauak hautsiz.

## Aktoreak 
### Nagusiak 
* Zuria Vega: Chelo Barbosa
* Claudia Salas: Idoia Rekalde
* María de Nati: Itzi Galarrán
* David Chocarro: Alejandro
* Alejandra Onieva: Ane
* Marco de la O: Renato

### Aktore gonbidatuak 
* Eligio Meléndez: Pascual
* Peter Vives: Alan Rider
* Vicente Tamayo: Mario
* Viviana Serna: Rosa
* Hector Kotsifakis: Daniel Uribe
* Antonio Gaona: Fernando Gallardo
* Jesús Castejón: Augustin Galarrán
* Rosa Martí: Maite
* Krista Aroca: Koro
* Eva Rubio: Paqui
* Carla Gris: Laia
* Jesús Noguero: Koldo
* Luis Ernesto Franco: Sibilio Gutiérrez
* Iñigo Gastesi: Mikel
* Miguel Garcés: Gorka
* Pako Revueltas: herriko alkatea
* Mikel Larrañaga: herriko apaiza
* Iñigo Aranburu: Xabiren aita
* Alfonso Torregrosa: Komisarioa
* Maria Redondo:
* Gaizka Ugarte:
* Iñaki Beraetxe:
* Arnartz Puertas:
* Joseba Apaolaza:
* Alex Larumbe:
* Joan Bailador:
* Amaia Arkotxa:
* Ainhoa Aierbe:

## Atalak 
## Ikus-entzuleak 
Telesaila ETB 2n eman zen, 2025eko udazkenean. Hirugarren atalak batez beste 37.000 ikusle bildu zituen, eta %&nbsp;7ko pantaila kuota lortu zuen emisio osoan.

## Kanpo estekak 
* Telesailaren webgune ofiziala
Saratoga hotela

**Saratoga Hotela** estilo neoklasikoko 5 izarreko luxuzko eraikina izan zen, Prado pasealekuan, Amerikako Anaitasunaren Parkearen parean, Habana Zaharrean, Indiako Iturriaren parean, 1880an biltegietarako eraikia, 1933an hotel bezala birmoldatua eta 2005ean berrinauguratua.

## Historia 
Gregorio Palacios Santanderreko enpresariak enkargatu zuen eraikuntza.  Jatorrizko eraikina, estilo eklektikokoa, hiru solairu zituen. Lehenengo kokapena Monte kalean zegoen eta geroago Campo de Marte ingurura eraman zuten. 1935ean, turismo gidek hiriburuko hotel onenetako bat bezala nabarmendu zuten. *Aires Libres* izeneko terraza XX. mendean kultura eta tradizio gune garrantzitsua izan zen. 

1996an, eraikina Hotel Saratoga SA izeneko joint venture berri batera transferitu zen, Habaguanex SAren, Hiriko Historialarien Bulegoaren merkataritza-adarraren eta nazioarteko inbertitzaileen konfederazio baten jabetzakoa. Jatorrizko eraikinaren zatirik handiena eraitsi egin zen, bi kale-aldeetako fatxada bakarrik utziz. 

Berritze lan zabalen ondoren, 2005ean berriro ireki zen bost izarreko hotel dotore eta garesti gisa, 96 logela, hiru taberna, bi jatetxe, igerileku, negozio zentro eta bestelako erosotasunekin. Kubako hiriburuko ederrenetakoa da. Bere arkitekturak garai kolonialaren eta izaera eklektikoaren isla da, frantziar arotzeria, Kubako zeramika eta marmola bezalako elementu interesgarri ugari dituelarik.  Gobernu iturriek jakinarazi zuten hotel barruko depositu bat zisterna kamioi batetik betetzen ari zirenean gas leherketa bat izan zela.  Leherketak inguruko eraikinei ere kalte larriak eragin zizkien. Zauritu asko Habanako ospitaleetara eraman zituzten. Une horretan hoteleko sarreratik pasatzen ari ziren oinezko asko hil ziren, tartean turista espainiar bat eta haurdun zegoen emakume kubatar gazte bat.  47 heriotza jakinarazi dira.   

2022ko amaieran hasi ziren hotelaren zaharberritze osoa lantzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Xesen kapera (Francelos)

**San Xesen kapera** () jatorri bisigotiko duen erakin txiki eta xumea da. Jatorriz gaur egun desagertuta dagoen Erdi Aroko monasterio zahar batena zen, Galiziako Francelos (Ribadavia)) herrian kokatua, Ourenseko probintzian. Egungo eraikina jatorrizko fabrika erabat aldatu zuten hainbat berreraikuntzen emaitza da. Bere garrantzia eta balioa honetan datza: berreraikuntzetan, eraikitzaileek aurreko eraikinetako elementu apaingarri eta arkitektoniko prerromanikoak erabili zituzten, Galizian gutxi kontserbatutako estiloaren aztarna bikainak izanik.

San Xes San Gines da.

## Kokapena 
Francelosko Santa Maria Magdalena parrokiako herrigunean dago, Ribadaviako udaletxean, O Ribeiro eskualdean, Ribadaviatik bi kilometro eskasera.

## Deskribapena 
Egungo egiturak oinplano angeluzuzeneko habearte bakarra du, ekialdetik mendebaldera begira, 8.6 metro zabal eta 5,75 metro zabal. Estali bi isurkiko egurrezko teilatua. Hormak, batez ere, katxotez osatuta daude eta, horien artean, erromaniko aurreko elementuak eta ondo landutako harlanduak txertatuta daude.

Egin ziren arkeologia-lanetan egiaztatu zen egungo hormak ez datozela bat jatorrizko eraikinarekin, ez baitziren haren zimenduak aurkitu, eta horrek pentsarazten du jatorrizko eraikinaren kokapena egungo eraikinak hartzen duen tokitik gertu egongo zela.

## Iruditegia 

Image:
Fachada_san_Xes_de_Francelos.jpg|Fatxada nagusia.
San_Xes_de_Francelos_2.jpg|Kapitelaren ikonografia.
Cabeceira san xes de Francelos.jpg|Atzealdetik ikuspegia.
Saetera san Xes de Francelos.jpg|Saetera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Kaperari buruzko informazioa.
Roque Máspoli

**Roque Gastón Máspoli Arbelvide** (Montevideo, 1917ko urriaren 12a – *ibidem*  2004ko otsailaren 22a) uruguaiar futbol atezaina izan zen.

Maspoli Club Nacional de Footballeko gazteen mailan hasi zen jokatzen eta Liverpool Fútbol Club Montevideo taldearekin debutatu zuen Uruguaiko lehen mailan. Han denboraldi bat egin ondoren, Club Atlético Peñarol taldera igaro zen, eta bertan amaitu zuen bere ibilbidea, hamabost urte geroago. Uruguaiko futbol selekzio nazionalarekin 40 partida jokatu zituen. Selekzioko atezaina izan zen 1950eko Munduko Futbol Txapelketan eta Maracanazo bezala ezagutzen den finala jokatu zuen.

Ondoren, Uruguaiko Peñarol taldeko eta Espainiako, Peruko eta Ekuadorko beste talde batzuetako entrenatzailea izan zen, baita Uruguaiko selekzioko hautatzailea ere.
Trenbide zabaltza

go geltokiko trenbide-zabaltza.]]
**Trenbide zabaltza** tren geltoki edo gune logistiko batean dagoen trenbide ugari dituen eremu zabala da, trenak aparkatzeko, maneiatzeko edo zamalanak egiteko erabiltzen dena.

## Motak
Funtzioaren arabera, hainbat mota daude, batzuetan erabilera askotakok izaten diren arren:
*Bidaiariena: geltoki nagusietan erabiltzen da. Nasa arteko trenbideak ditu. Funtzio nagusia da bidaiarien igoera eta jaitsiera ahalbidetzea.
*Zirkulazio erraztekoa: trenak igaro egiten dira bertatik (gelditu gabe, normalean) eta trafikoa kudeatzeko erabiltzen dira. Abiadura handiko trenetan da ohikoa.
*Merkantziena: zamalanak erabiltzen da. Sarritan zamalan azpiegiturak (garabiak, zama-nasak eta abar) izaten ditu.
*Mantentze-lanetarakoa: trenak konpontzeko edo mantentzeko erabiltzen dira. Hangarrak edo lantegiak dituzte alboan.
*Sailkapen-bideak: trenak sailkatzeko eta berrantolatzeko erabiltzen dira. Trenak bagoika mugitzen dira (batez ere merkantzien trenetan).

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ierai Aizpitarte

**Ierai Aizpitarte Arantza** (Azpeitia, 2000ko irailaren 8a-) gipuzkoar saskibaloi jokalaria da, antolatzaile postuan dabilena.

## Ibilbidea 
Iraurgi Saski Baloiaren beheko mailetan hezia, 2016-17 denboraldian LEB Plata Ligako lehen taldearekin debutatu zuen, non 3 partida jokatu zituen.

Hurrengo denboraldietan protagonismo handiagoa hartuko zuen lehen taldean, 24 partida jokatuko baitzituen 2019-20 denboraldian eta 19 partida 2020-21 denboraldian, LEB Oro Ligara igotzea lortuz.

2021-22 denboraldian 29 partida jokatu zituen LEB Oro Ligan Juaristi ISB taldearekin.

2022ko uztailaren 28an, Urrezko LEB Ligako Juaristi ISB taldearekin zuen kontratua berritu zuen.

2025-26 denboraldian, Lehen Mailako Gipuzkoa Basket taldeak sinatu zuen, baina lehen denboraldian Bigarren Mailako Juaristi ISB taldean jarraituko zuen utzita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shafiqa Habibi

**Shafiqa Habibi** (Kabul, 1946) Afganistango kazetari, telebistako aurkezle, ekintzaile eta politikaria da. Emakume kazetariei laguntzeko egindako lanagatik da ezaguna, baita Afganistango presidenteorde izateko 2004ko hautagaitzagatik ere, Abdul Rashid Dostumaren zuzendaritzako kide gisa.

## Bizitza pertsonala 
Shafiqa Habibi Ahmedzai Pashtun familia aberats batekoa da. Kabulen hazi zen arren, bere familia Logar probintziakoa da. Afganistango gobernuan hainbat kargutan aritu zen Mahmud Habibi-rekin ezkonduta dago. Eginkizun horien artean zeuden Zahir Shah erregeari informazio ministroa, eta Mohammad Najibullah  sortzailea ere izan zen.
2016ko urrian, Habibi Afganistango Emakume Kazetarien Batasuneko burua zen.

1994an, Habibi-k Emakumeen Irrati eta Telebista Hedapenerako Erakundea sortu zuen, emakume kazetariei laguntzeko. 

## Sariak eta aitortza 
* Habibi giza eskubideen aldeko ekintzaile eta intelektual publiko gisa da ezaguna..
* 2005ean, Bakearen Nobel sarirako

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2013ko maiatzaren 19an Habibi-k UNESCO-ra bialdutako eskutitza Afganar emakume kazetarientzat laguntza eske. (gaztelaniaz)
François Baroin

**François Baroin** (Paris, Frantzia, 1965eko ekainaren 21a) kazetaria, abokatua eta politikaria da. Errepublikanoak (LR) alderdiko kidea da, eta Frantziako Finantza ministro izan zen 2011tik 2012ra. 

François Baroinek ISG Parisen (Kudeaketa Goi Mailako Institutua) ikasi zuen. 1988an, Europe 1 telebista kateko kazetari bihurtu zen. Politikan sartu zen Troyesko udal zinegotzi gisa RPR alderdian. 1993an, Asanblea Nazionalerako hautatu zuten. 1995ean, Troyesko alkate bihurtu zen. Jacques Chiracen aliatua izan zen eta haren bozeramaile izan zen presidentetzarako hauteskundeetan.

Baroinek hainbat ministro kargu izan zituen. Barne ministroa izan zen Villepinen kabinetean denbora batez. 2011ko ekainaren 29tik 2012ko maiatzaren 16ra, Finantza ministroa izan zen, Christine Lagarderen ordez. Pierre Moscovicik ordezkatu zuen Baroin. 2012an, sozialistak boterera iritsi ondoren, berriro aurkeztu zen Asanblea Nazionalerako eta hautatu zuten. 2022an, Barclays France inbertsio bankuko presidente bihurtu zen.

2016az geroztik, makroekonomia, geopolitika eta krisi kudeaketako irakasle elkartua da HEC Parisen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asier Azpeitia

**Asier Azpeitia Latorre** (Donostia, 1998ko martxoaren 5a) gipuzkoar saskibaloi jokalaria da, hegaleko postuan dabilena.

## Ibilbidea 
Herri Ametsa Ikastolan eta CD Internacionalean trebatua, Easok fitxatu zuen klub horietan bere prestakuntza osatu ondoren. Eason, 2016tik 2018ra jokatu zuen, eta EBA Ligako Easo Loquillo taldeko kidea zen.

2017ko urriaren 4an, Azpeitiak debuta egin zuen Donostia Gipuzkoa Basketekin ACB Ligan, Real Betis Energía Plus taldearen aurka, etxean 94-60 irabazita.

2017-2018 denboraldian, Easo eta Delteco GBC taldeen partaidetzak txandakatu zituen, eta Endesa Ligan hiru partida jokatu.

2018-2019 denboraldian, hegalekoa Delteco GBCk utzita Iraurgi Saski Baloian jokatu zuen LEB Plata Liga.

Zilarrezko LEB liga utzi ondoren, EBA ligara itzuliko da urte batez Eason eta beste batez Zarautzen.

Azkenik, 23 urterekin, saskibaloi profesionaletik erretiratu zen, eta urtebete geroago talde erdi-profesional batera itzuli.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibon Guridi

**Ibon Guridi Altzibar** (Azpeitia, 1992ko martxoaren 3a-) gipuzkoar saskibaloi jokalari ohia da, hegaleko postuan zebilena. Egun Iraurgi Saski Baloiaren kirol-zuzendaria da.

## Ibilbidea 
Juaristi ISBren beheko kategorietan hezia, 2012an iritsi zen lehen taldera.

2012-13 denboraldian, Juaristi ISB taldeko jokalaria zela, ACB Ligako Lagun Aro GBCren dinamikan entrenatu eta parte hartuko zuen.

2016-17 denboraldian, LEB Oro Ligara igotzea lortuko zuen, eta 2017-18 denboraldian bakarrik egongo zen kategoria horretan.

Hurrengo denboraldietan Juaristi ISB taldeko kapitain izaten jarraituko zuen LEB Plata Ligan.

2020-21 denboraldian, LEB Oro Ligara igotzea lortu zuen, batez beste 9,6 puntu eta 3,5 errebote lortuz. Denboraldi berean, LEB Platako Kopako finaleko MVP ere izango zen denboraldi berean.

2021-22 denboraldian, Juaristi ISB taldearekin zuen kontratua berritu zuen, LEB Oro Liga jokatzeko.

2023ko uztailaren 7an, hegalekoak Juaristi ISBren elastikoa janzteari utzi eta 11 denboraldiri amaiera eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana Rivero

**Ana Rivero** (Madril, 1954) takigrafo espainiarra da, 1975etik 2024ra Espainiako Diputatuen Kongresuan denbora gehien lan egin duen pertsona. *Luz y taquígrafa* liburuaren egilea ere bada.

## Jarduera 
Ana 1975eko maiatzean hasi zen takigrafo lanetan Diputatuen Kongresuan, Francisco Francoren diktaduraren azken urtean. 6 urte geroago, 1981eko estatu-kolpe saiakeraren lekuko izan zen, eta bi orduz inkomunikatuta geratu zen takigrafoen bulegoan, inolako kalterik jasan gabe.

Rivero oso kritiko agertu da Diputatuen Kongresuko matxismo- eta sexu-jazarpen-egoerekin. Bere 50 urteko lanbidean pairatu zituen bi sexu-jazarpen egoera kontatu ditu.

2025eko urrian, David Broncanok aurkeztutako La revuelta late show formatuko TVEko saio bateko atal batera gonbidatu zuten. Bertan, bere ibilbide profesionalari buruz hitz egin zuen kongresuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Luz y taquígrafos* erreportajea, TVE2 kateko *La aventura del saber* saioa, 2026.02.12
Beñat Hevia

**Beñat Hevia Galardi** (Donostia, 1995eko martxoaren 29a-) gipuzkoar saskibaloi jokalari ohi eta entrenatzailea da, antolatzaile postuan zebilena.

## Ibilbidea 
Donostiako Easo Saskibaloi Taldeko beheko mailetan hezia, 2011-12 eta 2012-13 denboraldietan EBA Ligan arituko da.

2013-14 denboraldian, LEB Plata Ligako Askatuak Saski-Baloi Taldeak sinatu zuen, batez beste 5 puntu eta 2 asistentzia partidako.

2014an, Ameriketako Estatu Batuetara joan zen Cuesta Collegen JUCOn bi denboraldiz jokatzeko.

2016an, Dalton State Collegen sartu zen NAIA beste bi denboralditan lehiatzeko. Bigarren denboraldian, batez beste, ia 6 puntu eta 2 asistentzia baino gehiago lortu zituen partidako.

2018-19 denboraldian, jaioterrira itzuli zen eta Juaristi ISB taldeko jokalari gisa sinatu zuen LEB Platan.

Hurrengo denboraldietan Juaristi ISB taldearen elastikoa defendatuko zuen LEB Plata Ligan, 2020-21 denboraldiaren amaieran LEB Oro Ligara igotzea lortuko zuen arte.

2021-22 denboraldian, Juaristi ISB taldearekin zuen kontratua berritu zuen, LEB Oro jokatzeko.

2025ean Iruki Take taldeko entrenatzaile bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñigo Royo

**Iñigo Royo** izan daiteke:
* Iñigo Royo Etxezarreta (1962-) gipuzkoar argazkilaria eta zinema-zuzendaria;
* Iñigo Royo Argote (2000-) arabar saskibaloi jokalaria.
Iñigo Royo Argote

**Iñigo Royo Argote** (Gasteiz, 2000ko maiatzaren 3a-) arabar saskibaloi jokalaria da, hegal-pibot postuan zebilena.

## Ibilbidea 
Kirolbet Baskoniako beheko kategorietan hezia, 2017-18 denboraldian juniorren eta LEB Plata Ligako Fundación 5+11ren plantillako kide izan zen eta 27 partida jokatuz.

2018-19 denboraldian, Kirolbet Baskoniak LEB Platan zuen bigarren taldean ere aritu zen.

2019-20 denboraldian, jokalariak EBA Ligako Baskonia Fundazioan jokatu zuen.

2020-21 denboraldian, LEB Plata Ligako Juaristi ISB taldeak sinatu zuen. Denboraldiaren amaieran, LEB Oro Ligara igotzea lortu zuen, 25 partidatan batez beste 5.68 puntu jokatuta.

2021-22 denboraldian, Juaristi ISB taldearekin zuen kontratua berritu zuen, LEB Oro Liga jokatzeko.

2023ko uztailaren 27an, Urrezko LEB mailako Real Valladolid Baloncesto taldeak sinatu zuen.

2024ko uztailaren 12an bere aurreko taldeak, Iraurgi SBk, 2024-25 denboraldian Bigarren FEBan jokatuko zuela iragarri zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak