Avalokitesvara

**Avalokiteśvara** (; antzinako aldaera: , *Avalokitasvara*) budismoan errukiari lotutako bodhisattva nagusietako bat da, bereziki Mahayana eta Vajrayana tradizioetan.

Zenbait testu eta tradiziotan **Lokeśvara** izenez ere ageri da; tibeteraz, berriz, **Chenrezig** deitzen zaio. Avalokiteśvararen kultua Asiako lurralde zabaletan hedatu da, eta eskualde bakoitzean izen, irudi eta interpretazio desberdinak hartu ditu.

Izenaren etimologiari dagokionez, oro har “beherantz begiratzen duen jauna” edo “mundura begiratzen duen jauna” esanahia ematen zaio. Interpretazio horrek izaki sentikorren sufrimenduari begiratzen dion bodhisattvaren konpromisoa azpimarratzen du.

Ekialdeko Asian Avalokiteśvarak beste izen batzuk hartu ditu. Txinan, Japonian eta Korean, adibidez, Guānyīn edo Kannon izenez ezagutzen da, eta sarritan forma femeninoan irudikatzen da. Tibeteko tradizioan, berriz, Chenrezig (Spyan-ras gzigs) izenez ezagutzen da, eta budismo tibetarreko figura nagusietako bat da.

Tradizio eta sutra batzuetan Avalokiteśvara dimentsio kosmikoko figura gisa ageri da. Zenbait testuren arabera, beste jainko edo bodhisattva batzuen iturburu edo jatorritzat ere hartzen da. Hala ere, iturri gehienetan bere ezaugarri nagusia erruki unibertsala da (*mahākaruṇā*), izaki guztien sufrimendua arintzeko promesari lotua.

Avalokiteśvarari lotuta dago *Oṃ maṇi padme hūṃ* mantra ospetsua, tibetar budismoan oso hedatua.
## Etimologia 
*Avalokiteśvara* izena hainbat osagai morfologikok osatzen dute: *ava* (“behera”), *lokita* (*lok* aditzaren partizipioa; “begiratu”, “ikusi”, “kontuan hartu”) eta *īśvara* (“jauna”, “agintaria”). Sandhi arauen arabera, *a* + *īśvara* elkarketak *eśvara* ematen du. Horrenbestez, izenak “beherantz begiratzen duen jauna” edo “mundura begiratzen duen jauna” esanahia hartu ohi du, izaki sentikorrak zaintzen dituen figura gisa.

Hala ere, antzinako testu batzuetan *Avalokitasvara* aldaera ageri da. Zenbait ikertzailek proposatu dute forma hori izan litekeela jatorrizkoa. Kasu horretan, *svara* (“soinua”) osagaiak “soinuari erreparatzen diona” esanahia emango lioke izenari; alegia, izaki bizidunen deiak edo kexuak entzuten dituena. Interpretazio hori sarritan lotu izan da Txinako itzulpen zaharrekin, batez ere Guānyīn (觀音) formarekin, zeinak “soinuari begiratzen diona” edo “soinuak entzuten dituena” esanahia baitu.

alt=MET_DP238220|ezkerrera|350px

Bestalde, Xuanzang bezalako itzultzaileek *Guānzìzài* (觀自在) forma erabili zuten. Izendapen horrek *īśvara* osagaia (“jauna”) islatzen du. Denborarekin, ordea, Ekialdeko Asian nagusitu zen forma Guānyīn izan zen. Hortik eratorri dira beste hizkuntza batzuetako aldaerak: japonieraz *Kannon*, koreeraz *Gwaneum* eta vietnamdarrez *Quan Âm*.

Tibeteraz, bodhisattvaren izena *Chenrezig* da (Spyan-ras gzigs). Osagai hauek bereizten dira: *spyan* (“begia”), *ras* (“jarraitutasuna”) eta *gzigs* (“begiratu”). Tradizio interpretatiboaren arabera, izenak “etengabe begiratzen duena” edo “errukiz begiratzen duena” esanahia hartzen du.

### Sri Lanka: Nātha tradizioa 
Sri Lankan Avalokiteśvararen kultua historian zehar presente egon da, nahiz eta gaur egungo budismoa nagusiki Theravada tradiziokoa izan. Tokiko testuinguruan, *Nātha-deva* izenez ezagutzen da. Irudi hori maiz ageri da tenpluetako santutegietan, Budaren irudiaren ondoan.

Zenbait garaitan Nātha figura Maitreya bodhisattvarekin identifikatzen saiatu izan dira. Hala ere, ikonografia tradizionalak beste lotura bat iradokitzen du. Bereziki esanguratsua da koroan Amitābha Budaren irudia agertzea; ezaugarri hori Avalokiteśvararen ikonografiarekin lotu ohi da.

Ikertzaile askok azpimarratu dute Mahāyānaren eragina Sri Lankan historikoki zabala izan zela. Testuinguru horretan ulertu ohi da Avalokiteśvararen presentzia. Ondorengo mendeetan Theravada ortodoxiak nagusitasuna hartu bazuen ere, Nātha figurak jarraipena izan du herri-debozioan.

## Izenak eta tokian tokiko izendapenak 
Avalokiteśvararen izena eta irudia hainbat hizkuntza eta tradiziotan moldatu dira. Ondorioz, Asiako eskualde askotan tokian tokiko izendapenak eta interpretazioak garatu dira. Ondoko taulan eskualde nagusietan erabilitako izen erabilienak laburbiltzen dira.

### Guanyin, aldaera femeninoa 
Ekialdeko eta Hego-ekialdeko Asian Avalokiteśvararen irudikapen femeninoek garrantzi handia hartu dute. Bereziki ezaguna da jantzi zuridun Guanyin irudia, hainbat testuinguru erlijiosotan eta herri-kultuan zabaldua.

## Iturriak eta jatorri-narrazioak 
### Mahāyāna tradizioa 
Avalokiteśvararen irudia Mahāyāna budismoaren sutra nagusietan ageri da modu nabarmenean. Iturri klasikoenetako bat *Loto Sutra* da; zehazki, 25. kapitulua, “Avalokiteśvara bodhisattvaren Ate Unibertsala”. Kapitulu horretan bodhisattva errukitsu gisa aurkezten da: izaki sentikorren oihuak entzuten ditu eta haren izena dei egiten duten guztiei laguntzen die. Testuak 33 agerpen edo manifestazio deskribatzen ditu, gizonezko zein emakumezko formak barne, izakien beharren arabera.

Bestalde, iturri historikoek erakusten dute Avalokiteśvararen kultua goiztiarra izan zela Indian bertan. V. mendearen inguruan Faxian monje txinatarrak Mathurako monasterioetan bodhisattvari eskaintzak egiten zitzaizkiola idatzi zuen. VII. mendean Xuanzangek ere Indiako hainbat tokitan haren irudiak gurtzen zirela jaso zuen, gizarteko maila guztietako fededunen artean.

Mahāyāna tradizioan Avalokiteśvara lau bodhisattva nagusietako bat da, Mañjuśrī, Samantabhadra eta Kṣitigarbha-rekin batera. Halaber, tradizio batzuetan Amitābha Budaren laguntzaile gisa ageri da. Bereziki garrantzitsua da Lur Garbiaren doktrinan, non Amitābharen ondoan azaltzen den fededunei laguntzeko. Tradizio horietan sarritan hirukote sakratu baten barruan aurkitzen da: Amitābha Buda erdigunean, eta haren bi alboetan Avalokiteśvara eta Mahāsthāmaprāpta bodhisattvak. Irudikapen horrek Lur Garbiaren soteriologian duten eginkizuna adierazten du, bodhisattvek fededunei Amitābharen paradisurako bidean laguntzen dietela irudikatuz.

Zenbait sutrak —*Kāraṇḍavyūha Sūtra* eta *Nīlakaṇṭha Dhāraṇī Sūtra*, adibidez— Avalokiteśvara dimentsio kosmikoko figura gisa deskribatzen dute. Testu horien arabera, iragan urrun batean Budatasuna lortu zuen izakia izan liteke; hala ere, errukiagatik bodhisattva moduan agertzea erabaki zuen izaki sentikorrei laguntzeko.

Ikuspegi historiko-testualetik, Alexander Studholmeren ikerketek puntu garrantzitsu bat azpimarratzen dute. Haren arabera, *Oṃ maṇi padme hūṃ* mantra *Kāraṇḍavyūha Sūtra* testuan ageri da modu sistematiko eta teologikoki garatuan.

Sutra hori, oro har, K.o. IV.–V. mendeetan kokatu ohi da. Horrenbestez, Avalokiteśvararen eta sei silabako mantraren arteko lotura Mahāyāna testu goiztiar batean dokumentatua dago.

Txinan eta Ekialdeko Asian, Mahāyāna garapenarekin batera, forma esoterikoak eta dhāraṇī-loturiko kultuak ere hedatu ziren. Cundī —hamazortzi besoetako forma— bereziki ezaguna bihurtu zen VII.–VIII. mendeetan, hainbat sutra itzulpenen bidez. Tradizio horiek monasterio giroan ez ezik, herri-debozioan ere eragin handia izan zuten.

Mahāyāna ikuspegitik Avalokiteśvararen ezaugarri nagusia erruki unibertsala da (*mahākaruṇā*). Haren manifestazio anitzek izaki sentikorrei modu egokian laguntzeko gaitasuna adierazten dute, “bitarteko trebeen” (*upāya*) kontzeptuaren baitan.

### Theravāda testuingurua eta Sri Lanka 
n (K.o. 750 inguruan).|ezkerrera|293px]]

Gaur egungo Sri Lankako budismoa nagusiki Theravada tradiziokoa bada ere, iturri historikoek erakusten dute lehen milurtekoan uhartean korronte doktrinal anitz egon zirela. Testuinguru horretan bereziki aipagarria da Abhayagiri vihāra, Anuradhapurako monasterio nagusietako bat. Han Mahāvihāra tradizio ortodoxoaz bestelako joerak dokumentatu dira, Mahāyāna eta, ziurrenik, elementu esoterikoak barne.

Testuinguru horretan ulertu ohi da Avalokiteśvararen kultuaren presentzia Sri Lankan. Tokiko izendapena *Nātha* edo *Nātha-deva* da, eta irudi hori maiz ageri da tenpluetako santutegietan Budaren irudi nagusiaren ondoan. Tradizio batzuetan Nātha Maitreya bodhisattvarekin identifikatu izan bada ere, ikonografia klasikoak beste lotura bat iradokitzen du. Bereziki adierazgarria da koroan Amitābha Budaren irudia agertzea; ezaugarri hori Avalokiteśvararekin lotu ohi da.

Andrew Skiltonen arabera, Sri Lankako historiaren kontakizun “ortodoxoak” Theravāda jarraikortasun purua azpimarratu izan du. Hala ere, aztarna arkeologiko eta ikonografikoek Mahāyāna eragin esanguratsua iradokitzen dute. Testuinguru horretan uler daiteke Avalokiteśvararen kultuaren presentzia.

Hego-ekialdeko beste herrialde batzuetan ere —Myanmar edo Thailandia, adibidez— Avalokiteśvara tokiko izenekin gurtu izan da (*Lokanātha*, *Lokeśvara*), nahiz eta gaur egun nagusiki Theravāda tradizioa izan. Horrek erakusten du Mahāyāna eta Theravāda arteko harremanak historikoki konplexuagoak izan direla gaur egungo sailkapen doktrinalek iradoki ohi dutena baino.

### Ikertzaile garaikideak 
Avalokiteśvararen kultuaren jatorria eta hedapena aztertzean, ikertzaileek hainbat hipotesi proposatu dituzte. Horietako batek *Kāraṇḍavyūha Sūtra* eta beste testu batzuetan agertzen den Potalaka mendia identifikatzen saiatzen da. Shu Hikosaka ikertzaile japoniarraren arabera, antzinako Potalaka —*Gaṇḍavyūha Sūtra*-n eta Xuanzangen *Great Tang Records on the Western Regions* lanean agertzen dena— India hegoaldeko Potiyil edo Pothigai mendia izan liteke, gaur egungo Tamil Nadu eta Kerala arteko mugaren inguruan.

Hipotesi horren testuinguruan, Pothigai edo Potiyil mendia Agastyarekin lotutako eremu sakratu gisa ageri da tradizio tamil zaharretan. Zenbait ikerketaren arabera, budismoa eskualdean hedatzean —K.a. III. mendetik aurrera— tokiko praktiken eta elementu budisten arteko nahasketa-prozesuak kultu berriak sortu zitzakeen.

Beste ildo batean, mendebaldeko ikerketan ez dago adostasunik Avalokiteśvararen debozioaren jatorriaz. Zenbait autorek proposatu dute Mahāyānak tokiko jainko edo figura erlijiosoen elementuak bereganatu edo txertatu zituela. Eztabaida hori bereziki ageri da *īśvara* osagaiaren interpretazioan. Alexander Studholmek, ordea, ñabardura bat proposatzen du: *Kāraṇḍavyūha Sūtra* bezalako testuek Purāṇa tradizioko hizkera kosmikoa erabiltzen dute Avalokiteśvara figura unibertsal gisa aurkezteko, baina horrek ez du budismoan jainko sortzaile baten doktrina ontologikoa ezartzen.

## Garapen historikoa 
Avalokiteśvararen gurtza Mahāyāna budismoaren garapenarekin batera hedatu zen. Bodhisattvari buruzko aipamen goiztiarrak Mahāyāna sutra batzuetan ageri dira, bereziki *Lotus Sūtra* eta *Kāraṇḍavyūha Sūtra* testuetan.

Indian, kultua K.o. lehen milurtekoaren erdialdean zabaldu zen. Garai horretako irudikapen artistikoak Ajantako haitzuloetako pinturetan eta Nālandāko eskulturetan ikus daitezke. Testuinguru horretan Avalokiteśvara maiz *Padmapāṇi* (“lotoa eskuan duena”) izenarekin irudikatzen zen.

Budismoa Asiako beste eskualde batzuetara hedatu ahala, Avalokiteśvararen gurtza ere zabaldu zen. Txinan VI.–VII. mendeetatik aurrera 觀音 (*Guānyīn*) izenez ezaguna bihurtu zen, eta denborarekin irudikapen femeninoarekin lotu zen. Txinatik Japoniara eta Koreara ere zabaldu zen tradizio hori: Japonian *Kannon* izena hartu zuen, eta Korean *Gwaneum*.

Tibeteko budismoan Avalokiteśvara *Chenrezig* (སྤྱན་རས་གཟིགས་) izenez ezagutzen da. Tradizio horretan errukiaren bodhisattva nagusitzat hartzen da. Tibeteko interpretazioaren arabera, Dalai Lamaren lerroa Avalokiteśvararen emanazio edo agerpen gisa ulertzen da.

Bestalde, Avalokiteśvararen kultuak lotura geografiko sinboliko batzuk ere garatu zituen Asian. Mahāyāna testu batzuetan bodhisattvaren egoitza mitikoa Potalaka mendia dela adierazten da. Txinako tradizio budistan, leku hori Zhejiang probintziako Putuo mendiarekin (普陀山, Pǔtuó Shān) identifikatu zen. Denborarekin, uharte hori Guānyīn bodhisattvaren santutegi nagusietako bat bihurtu zen Ekialdeko Asian, eta erromesaldi gune garrantzitsua izan da gaur arte.

## Agerpenak eta ikonografia 
Mahāyāna eta Vajrayāna tradizioetan Avalokiteśvarak agerpen ugari ditu. Zenbait testuren arabera, bodhisattvak forma desberdinak har ditzake izaki sentikorren beharren arabera. Interpretazio hori “bitarteko trebeen” (*upāya*) printzipioarekin lotzen da.

### Ohiko agerpenak 
Ikonografian eta kultuan hainbat forma errepikatzen dira. Ondoko taulan agerpen ezagunenetako batzuk laburbiltzen dira.

Forma horiek eskualde, eskola eta testu desberdinetan garatu dira. Horregatik, ez dute beti esanahi doktrinal bera.

### Ikonografia 
Avalokiteśvararen irudikapena askotarikoa da tradizio budista desberdinetan. Hala ere, ikonografian forma nagusi batzuk bereizten dira.

Indian garatutako irudikapen klasikoetako bat **Padmapāṇi** da (“lotoa eskuan duena”). Irudi horretan bodhisattva loto-lore batekin ageri da. Forma hori Ajantako haitzuloetako pinturetan eta Indiako arte budistan maiz ikus daiteke.

thumb|Padmapāṇi (Avalokiteśvara), Ajantako haitzuloetan (V. mendea).|ezkerrera|267px

Tibeteko budismoan oso hedatua da **lau besoko Avalokiteśvara**, **Chenrezig** izenez ere ezaguna. Lau besoek bodhisattvaren ahalmen errukitsua adierazten dute, izaki sentikor guztiei laguntzeko prest dagoela sinbolizatuz.

Beste irudikapen ezagun bat **hamaika buruko eta mila besoko Avalokiteśvara** da. Buruek izaki guztien sufrimendua ikusteko gaitasuna sinbolizatzen dute; beso ugariek, berriz, laguntza emateko ahalmena. Sarritan esku-ahur bakoitzean begi bat ageri da, jakinduriaren eta errukiaren batasuna adierazteko.

Avalokiteśvararen irudikapenetan hainbat atributu ikonografiko ageri dira maiz:

* **lotoa** (*padma*), garbitasun espiritualaren ikurra  
* **errosarioa** (*mālā*), meditazioa eta mantra-errezitazioa sinbolizatzen dituena  
* **ur-ontzia edo nektar-ontzia**, errukiaren eta sendabidearen adierazpena  
* zenbait irudikapenetan **ilargia** edo **oreina** ikus daitezke, bakearen eta harmoniaren sinbolo.  

Elementu horiek budismoaren arte tradizioetan garatu dira, bereziki India, Tibet eta Ekialdeko Asiako eskultura eta pintura erlijiosoetan.

### Mila besoko Avalokiteśvara 
thumb|Hamaika buruko eta mila besoko Avalokiteśvara (Sahasrabhuja Avalokiteśvara).|ezkerrera

Forma honen jatorria azaltzen duen narrazio ezagun baten arabera, Avalokiteśvarak zin egin zuen ez zuela atsedenik hartuko izaki sentikor guztiak askatu arte. Hala ere, sufrimenduaren zabaltasuna ikusita, haren burua zatitu egin zen. Orduan Amitābha Budak berreraiki zuen: hamaika buru eman zizkion eta, ondoren, mila beso, izaki guztiei lagundu ahal izateko.

Ikonografian, beso bakoitzean begi bat ager daiteke. Elementu horrek errukiaren eta jakinduriaren batasuna adierazten du. Forma hau bereziki hedatua da Txinan, Japonian eta Korean.

### Avalokiteśvara figura kosmiko gisa 
Zenbait Mahāyāna testutan —bereziki *Kāraṇḍavyūha Sūtra*-n— Avalokiteśvara dimentsio kosmikoko figura gisa ageri da. Testu horretako pasarte batzuen arabera, jainko hindu nagusi batzuk —Vishnu, Shiva edo Brahma— haren gorputzetik sortu ziren.

Ikertzaileek ohartarazi dute irudi hori Purāṇa tradizioaren hizkera kosmikoarekin lotu daitekeela. Testuinguru budistan, ordea, pasarte horiek ez dira jainko sortzaile baten doktrina ontologiko gisa ulertzen; aitzitik, Avalokiteśvararen ahalmen errukitsuaren adierazpen mitologiko gisa interpretatzen dira.

### Forma haserretuak Vajrayāna tradizioan 
Vajrayāna budismoan bodhisattva eta jainko askok bi irudikapen mota izan ditzakete: forma baketsuak eta forma haserretuak. Azken horiek itxura beldurgarria izan ohi dute —aurpegi sutsuak, hortz ageriak edo suzko haloak—, baina interpretazio tradizionalaren arabera ez dute haserrea adierazten zentzu arruntean. Aitzitik, jakinduriaren eta errukiaren indar eraldatzailea irudikatzen dute, sufrimenduaren eta oztopo espiritualen aurka modu indartsuan jarduten duena.

Testuinguru horretan ulertzen da Avalokiteśvararen zenbait agerpen haserretu, adibidez Hayagrīva. Forma horietan bodhisattvaren errukia modu babesle eta dinamikoan agertzen da: izaki sentikorrak babestu, oztopoak gainditu eta eraldaketa espirituala sustatzeko. Horregatik, Vajrayāna ikonografian irudi beldurgarriak eta errukitsuak elkarrekin ager daitezke, biak errukiaren adierazpen osagarritzat hartuta.

## Oṃ Maṇi Padme Hūṃ 
Avalokiteśvarari lotutako mantra ezagunena **Oṃ maṇi padme hūṃ** da. Bereziki zabaldua dago budismo tibetarrean.

Testu garrantzitsu batzuetan —bereziki *Kāraṇḍavyūha Sūtra*-n— mantra hori errukiaren bodhisattvaren adierazpen nagusitzat aurkezten da.

Tradizio tibetarrean sei silaba horiek existentziaren sei eremuak (*ṣaḍgati*) garbitzeko ahalmenarekin lotzen dira. Praktikan, mantra hau errezitatzea, idaztea edo otoitz-gurpiletan txertatzea ohikoa da budismo tibetarrean.

Hala ere, ikertzaile batzuek azpimarratu dute mantraren interpretazio sinboliko askok beranduagoko tradizio exegetikoetan dutela jatorria. Jatorrizko testuetan ez dira beti modu sistematikoan azaltzen.

Tradizio interpretatibo batzuen arabera, mantraren sei silabak bodhisattva bideko sei bertute nagusiekin lotzen dira:

* **Oṃ**: eskuzabaltasuna  
* **Ma**: etikotasuna  
* **Ni**: jasankortasuna  
* **Pad**: ahalegina  
* **Me**: kontzentrazioa  
* **Hūṃ**: jakituria  

Interpretazio hori Tibeteko irakaspen tradizionaletan ageri da, eta izaki sentikorren sufrimendua gainditzeko bide sinboliko gisa ulertzen da.

## Beste mantrak eta dhāraṇīak 
Avalokiteśvararen kultuan mantra eta dhāraṇīek funtzio liturgiko eta meditaziozko garrantzitsua dute. *Mantra* laburrak eta errepikakorrak izan ohi dira, kontzentrazioa eta debozioa sustatzeko erabiltzen direnak. *Dhāraṇī*-ak, berriz, luzexeagoak izaten dira eta testu budista esoterikoetan ageri dira; askotan babesa, garbiketa edo ahalmen errukitsuaren aktibazioa adierazten dute.

### Nīlakaṇṭha Dhāraṇī 
*Nīlakaṇṭha Dhāraṇī* (txineraz: 大悲咒, “Erruki Handiaren Dhāraṇīa”) Ekialdeko Asian zabalduenetako bat da. Testu horretan Avalokiteśvara errukiaren ahalmen unibertsalaren iturri gisa aurkezten da, eta dhāraṇīaren errezitazioak babesa eta merezimendua ekartzen dituela adierazten da.

Tradizio batzuetan “lepo urdindun” (*nīlakaṇṭha*) epitetoa hindu testuinguruko irudiekin lotu izan da. Testu budistetan, ordea, Avalokiteśvararen ahalmen babeslearekin eta sufrimenduaren “pozoia” neutralizatzeko gaitasunarekin lotzen da.

### Cundī Dhāraṇī 
Cundī (十八臂觀音, hemezortzi besoetako forma) Avalokiteśvararen forma esoterikoetako bat da. Hari lotutako dhāraṇīak Tang dinastian hedatu ziren Txinan, eta gero Japonian eta Korean. Praktika esoterikoetan dhāraṇī hau jakinduria garatzeko eta oztopoak gainditzeko errezitatzen da.

### Ekialdeko Asiako praktika liturgikoak 
Txinan, Japonian eta Korean Avalokiteśvararen mantrak eta dhāraṇīak erritu kolektiboetan zein eguneroko errezitazioetan erabiltzen dira. Zenbait tradiziotan testu laburrak ere erabiltzen dira, adibidez *Ten-Line Kannon Sutra*, meditazio eta debozio praktiketan.

Praktika horiek erakusten dute Avalokiteśvararen figura ez dela soilik ikonografian edo mitologian agertzen. Era berean, tradizio budista askotan praktika erlijioso bizien parte da.

## Galeria 
### India (jatorrizko testuingurua) 

File:Avalokitesvara Gandhara Musée Guimet 2418 1.jpg|Gandhārako Avalokiteśvara, III. mendea.
File:Bodhi Ajanta.jpg|Ajaṇṭā-ko horma-pintura, VI. mendea.
File:Avalokitesvara - Basalt - ca 11th-12th Century CE - Pala Period - Chowrapara Rajshahi - ACCN 9015-A25200 - Indian Museum - Kolkata 2016-03-06 1506.JPG|Pāla garaiko Avalokiteśvara, XI.–XII. mendea.
File:Bihar, bodhisattva avalokitesvara, periodo pala, XI secolo ca.jpg|Pāla garaia, Bihar.

### Hego-ekialdeko Asia 

File:Guimet 5887 Avalokiteshvara.jpg|Kanbodiako estatua, VII. mendea.
File:Avalokitesvara Plaosan.jpg|Padmapāṇi, Plaosan tenplua, Java (VIII.–IX. mendea).
File:Avalokiteshvara Bingin Jungut Srivijaya.JPG|Srivijaya garaia, Sumatra (VIII.–IX. mendea).
File:Bodhisattava Avalokiteshvara, Chaiya Art พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ ศิลปะไชยา 01.jpg|Chaiya, Thailandia (VIII. mendea).
File:Muzium Negara KL66.JPG|Malaysia, VIII.–IX. mendea.

### Sri Lanka 

File:Bodhisattva Avalokitesvara-BMA.jpg|Brontzezko Avalokiteśvara, K.o. 750 inguruan.

### Tibet eta Himalaiako eremua 

File:White avalokiteshvara.jpg|Nepaleko Avalokiteśvara, XIV. mendea.
File:8O3temple-icon1.jpg|Hamaika aurpegiko forma tibetarra.
File:Thousand-Armed Avalokitesvara.jpg|Mila besoko brontzezko estatua, Tibet, c. 1750.
File:Ulan Bator.- Gandan Monastery (3).JPG|Migjid Janraisig, Ulan Bator , Mongolia.
File:Pelling Sky Walk 2.jpg|Chenrezig estatua, Sikkim.

### Txina 

File:Kuan-yan bodhisattva, Northern Sung dynasty, China, c. 1025, wood, Honolulu Academy of Arts.jpg|Song garaiko Guānyīn, c. 1025.
File:Shrine to a Tang dynasty (896 AD) stone statue of the Thousand-Armed Guanyin (千手觀音 Qianshou Guanyin) in Shengshui Temple (內江聖水寺 Neijiang Shengshui-si) in Neijiang, Sichuan, China Picture 2.jpg|Tang garaiko milaka besoetako Guānyīn.
File:Lingyin temple 18 armed cundi.jpeg|Cundī forma esoterikoa, Hangzhou.
File:Thousand Armed Avalokitesvara - Guanyin Nunnery - 2.jpeg|Qianshou Guānyīn, Anhui.
File:Monastery of Ten Thousand Buddhas 萬佛寺 (5380241824).jpg|Shiyimian Guānyīn, Hong Kong.

### Japonia 

File:Standing Kannon Bosatsu (Avalokitesvara), Heian period, Japan.jpg|Kannon, Heian garaia.
File:Bodhisattva Cintāmaṇicakra, Kamakura period, Japan.jpg|Nyoirin Kannon, Kamakura garaia.
File:Kano White-robed Kannon, Bodhisattva of Compassion.jpg|White-robed Kannon, XVI. mendea.

### Korea 

File:Goryeo-Avalokiteshvara-1310-kagami Jinjya Temple.jpg|Goryeo garaiko pintura, 1310.

### Vietnam 

File:La statue de Quan Am dans la pagode But Thap 2.jpg|Mila besoko Quan Âm, 1656.
File:Phật Quan Âm1.jpg|Quan Âm, Bắc Ninh.
File:National Museum Vietnamese History 74.jpg|Nguyễn dinastia.

## Oharra 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
### Lehen mailako iturriak 
* 

* 

* 

* 

* 

### Itzulpen eta edizio akademikoak 
* 

* 

### Ikerketa akademikoa 
* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 
* 

* 

* 

### Kontsulta-lan orokorrak 
* 

### Iturri instituzionalak eta web-iturriak 
* 

* 

## Kanpo estekak