open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manuel Cortina

**Manuel Cortina Arenzana** (Sevilla, 1802ko abuztuaren 20a- Madril, 1879ko apirilaren 12a) espainiar politikari bat izan zen, abokatua hezkuntzaz eta ogibidez. Ogibidez militarra ez zen arren, ekimenez parte hartu zuen Lehen Karlistaldian eta Andaluziako beste gerra ekintza batzuetan, liberalen alde.

Espainiako Gobernazioko ministroa izan zen 1840ko urritik 1841eko maiatzera. Progresista izanagatik, 1866ko abuztuan Isabel II.aren erreginaldia hondoratzen ari zen unean, berak koordinatu zuen erreginaren diru funtsak eta ondarea salbu gordetzeko operazioa, guztira 30 milioi frankoko balioaz, eta aberastasun hori Rothschild familiaren Parisko etxearen kutxan geratu zen hurrengo hiru hamarkadetan.

Madrilgo abokatu itzaltsuena izan zen hil zen arte, baita hiri horretako Abokatu Elkargoko dekanoa ere 1855ean Burdinbideen Legea onartu zenean; MZA burdinbide konpainiaren hasierako administrazio kontseiluan parte hartu ez bazuen ere, abokatu aholkulari gisa lan egin zuen bertan sozietatea sortu zenetik.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Ikus, gainera 
* Ramón María Narváez
* José Manuel Collado
* Crédito Mobiliario
* José Salamanca
* Juan Donoso Cortés
Laura Rosel

**Laura Rosel** (Sabadell, Katalunia, 1980) kataluniar irrati-esataria eta telebista-aurkezlea da. Kazetaritza eta Politika Zientziak ikasi zituen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan. 2003tik 2007ra *Ràdio Sabadell* irrati-kateko albistegietako editorea izan zen. 2007ko apirikean *RAC1* irratian hasi zen editore, non hainbat irratsaio aurkeztu zituen. 2015eko udan *RAC1*eko asteburuetako *Via lliure* irratsaioa gidatu zuen. 2017ko maiatzean *8TV* telebista-kateko *8aldia* saioa aurkeztu zuen Jordi Armenterasekin batera, Josep Cuníren ordez. 2018ko urtarrilaren 10ean *TV3* telebista-kateko *Preguntes freqüents* saioko aurkezlea izango zela iragarri zen. Saioa urtebetez gidatu zuen, ikusle-datu bikainak lortuz eta bere ordutegiko saiorik ikusiena izanik. Baina 2019ko urtarrilaren 7an saioa ekoizten duen *El Terrat* etxeak Laura aurkezle eta zuzendarikide jardunetatik eten egin zuen eta bere ordez Cristina Puig jarri.

## Erreferentziak
California's Gold

'''''California's Gold*** (***California's Gold'''''), eskola aurreko haurrei zuzenduriko estatu batuar telesaila da, telebista garaikideko hezkuntza estandarra ezartzen aitzindaria izan zen, hezkuntza eta entretenimendua biak uztartuz.

## Kanpo estekak
French Kiss (1995eko filma)

***French Kiss*** (euskaraz *Frantses Musu*), 1995eko Lawrence Kasdan estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko komedia film bat da. Meg Ryan, Kevin Kline, Timothy Hutton, Jean Reno, François Cluzet eta Susan Anbeh aktoreek antzeztu zuten.

2004an *Pyaar To Hona Hi Tha* indiar berregokitzapena izan zuen, eta 2004ko *Vettam* malaiar komedia ere film honetan oinarritua dago.

## Argumentua 
Kanada, Toronto hiria. Kate (Meg Ryan) bere mutilagun Charlierekin (Timothy Hutton) ezkondu eta betirako zoriontsu bizitzea amesten duen neska bat da, baina Charlie negozio bidai batean Paris hirira joan Juliette (Susan Anbeh) frantziar neska ederraz maiteminduko da. Mutilaguna berreskuratzeko asmoz, Kate frantziar hiriburura bidaiatuko du. Hegaldian zehar batere zerikustekorik ez duen Luc (Kevin Kline) frantziar lapurra ezagutuko du. Kate ekipajea ohosten diotenean egoera korapilatu egingo da. Kurioski, Luc minutu batez ere ez da Katez bananduko, gainera Charlie berreskuratzeko aholkuak emango dizkio.

## Pertsonaiak 
* Meg Ryan: Kate
* Kevin Kline: Luc Teyssier
* Timothy Hutton: Charlie
* Jean Reno: Jean-Paul Cardon inspektorea
* François Cluzet: Bob
* Susan Anbeh: Juliette
* Marie-Christine Adam: Julietten ama
* Jean-Paul Jaupart: Julietten aita
* Renee Humphrey: Lilly
* Michael Riley: M. Campbell
* Laurent Spielvogel: Concierge
* Victor Garrivier: Octave
* Elisabeth Commelin: Claire
* Julie Leibowitch: Olivia
* Miquel Brown: Patton sarjentua
* :fr: Claudio Todeschini: Antoine Teyssier
* Jerry Harte:Herb
* :fr: Thomasine Heiner: Ama
* Barbara Schulz: Morrotxoak jartzen dituen neska
* Clément Sibony: Morrotxoak jartzen dituen mutila
* Adam Brooks: Bidaiari perfektua
* Patrice Juiff: Frantziar bezero ofiziala
* Jean Corso: George V.a hoteleko harreragilea
* François-Xavier Tilmant: Hoteleko zerbitzaria
* Williams Diols: Hondartzako zerbitzaria
* Mike Johns: Lucien
* Ghislaine Juillot: Jean-Paul Cardonen emaztea
* Alain Frérot: Agurea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Xantal Llavina

**Xantal Llavina** (Bartzelona, Katalunia, 1975eko abuztuaren 22a) telebistan, irratian eta idatzizko prentsan lan egiten duen kataluniar kazetaria da.

## Bizitza 
Ramon Llull Unibertsitatean Kazetaritzan lizentziaduna eta Pompeu Fabra Unibertsitatean Enpresa Zientzietan diplomaduna da.

2011n *Facebook: mejore sus relaciones conociendo la red social que conecta el mundo* liburua argitaratu zuen.

## Liburuak 
* *Facebook: mejore sus relaciones conociendo la red social que conecta el mundo*, Profit argitaletxea, 2011, Bartzelona, ()
STEM

**STEM** ingelesezko akronimoa da, zientzia, teknologia, ingeniaritza eta matematikaren diziplina akademikoak jasotzen dituena (*science, technology, engineering* & *ma­ths*). Batez ere hezkuntza arloan erabiltzen da, zientzia eta teknologia alorren sustapenerako. 2020ko hamarkadan, artea eta giza-zientziak barne hartzen duen **STEAM** terminoa erabili ohi da .

## Hezkuntza 
STEM mugimenduak, oro har, zientzia, teknologia, ingeniaritza eta matematikako ikasketen ezarpena eta sustapena du helburu nagusi. Ezagu­tza bereizietan oinarritu ordez, modu osatuan bost diziplinen irakaskun­tzan oinarritutako ikaskun­tza-eredua proposatzen du, diziplina arteko ikuspegiarekin eta modu aplikatuan.

Nabarmendu beharrekoa da STEM Hezkun­tzaren kon­tzeptuari eta praktikari buruzko ikuspegi desberdinak daudela. Eskualde edo herrialde bakoi­tzak bere esanahia zabal­tzen edo muga­tzen dubere testuinguru sozioekonomikoa aintzat hartuta.

## Emakumezkoen presentzia STEM alorrean 
STEM alor batzuetan gizonen eta emakumeen proportzioaren artean desoreka dago. UNESCOren (UIS) Estatistika Institutuak 89 herrialde ikertu zituen, eta ikerketa horien laurden bat (%29) emakumeak dira . Desoreka horri aurre egiteko hainbat egitasmo jarri dira abian .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* STEAM (hezkuntza).

## Kanpo estekak 
* EAEko Hezkuntza Saileko ***STEAMgune.euskadi.eus*** horretako baliabideak
* EAEko Berritzegune Nagusiko STEAM webgunea.
* EAEko ***steam.eus*** (STEAM Sariak, etab.).
Thornhill (Dumfries eta Galloway)

**Thornhill**, , Eskoziako udalerri bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Kanpo estekak
Francisco Mula Castro

**Francisco Mula Castro** (Mazarron, Murtzia 1893ko maiatzaren 2a-Lantz, Nafarroa Garaia 1937ko urtarrilaren 25a) Mugairin (Baztan) bizi zen Nafarroako Diputazioko bidezaina eta *Izquierda Republicana* alderdiko kidea, Espainiako Gerra Zibilean fusilatua izan zen.

1937ko gauerdian bi errekete agertu ziren Franciscoren Mugairiko etxera. Ricardo bere seme gazteenak kontatzen duenez, bere ama Concepción Roca Hernándezek semea erreketez jantzi zuen atxilotzera zetozenei atea ireki ziezaien, baina amarruak ez zuen espero emaitzarik eman.

Francisco Iruñera eraman zuten atxilo baina ez zen sekula bertara iritsi, antza, bidean fusilatu zuten, Lantzen; egun 121-A errepidearen bazterrean Lantzeko bide gurutzearen parean dagoen oroitarriak gogoratzen duen bezala. Bere gorpua ez dute oraindik aurkitu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* nabarralde.eus 
* youtube.com
Dogslacks

'''''', Eskoziako baserriz osatutako etxalde bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Kanpo estekak
Cristina Puig

**Cristina Puig i Vilardell** (Bartzelona, Katalunia, 1972ko abuztuaren 30a) kataluniar kazetaria da.

Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan Komunikazio Zientzietan lizentziaduna, Ràdio 4, Cadena SER, COPE eta Catalunya Ràdio irrati-kateetan egin du lan, baita RAC1en ere. 2006ko udan *El món a RAC1* irratsaioa aurkeztu zuen, zeinean goizeko albisteak emateaz gain, eztabaida politikoa zuzentzen zuen eta politikari eta gizarteari buruzko elkarrizketak egiten zituen. Irrati-kate berean ere ''L'hora del pati* irratsaioan egin zuen lan aurkezle, zuzendari eta kolaboratzaile.

5 urtez Kataluniako Telebistako *El club* saioan aurkezle eta kolaboratzaile jardun zuen. 2007ko udan Eloi Vilak zuzendutako *El club d'estiu* aurkeztu zuen. Horrez gain, *Jo vull ser* telebista-saioan egon zen kolaboratzaile.

2009ko uztailaren 17an *El club* saioa milagarren atalean amaitu eta gero, Televisión Españolara joan zen. 2008an *59 segons* eztabaida soziopolitikoari buruzko telebista saioa aurzkezten hasi zen, hasieran asteartero La 2 katean. 2011n, denboraldi berriarelin, ostegunero aurkeztu zuen La 1 katean 2012ko apirilaren 5era. Gainera, *Gent de paraula* elkarrizketa-saioa aurkeztu zuen La 2 katean.

2012ko apirilaren 12an *El debat de La 1* saioan hasi zen lanean, *59 segons* saioko lantaldearekin. 2013an Kataluniako Emakume Kazetarien Elkarteak Komunikazio Ez Sexistako Jardunbide Egokien saria eman zion.

2015eko urtarrilean TVE Catalunyatik kaleratu zuten, enpresak diziplina-arrazoiak argudiatuz. Auziko bistan, ordea, kaleratzea bidegabezkotzat jo zen.

2019ko urtarrilaren 7an zabaldu zen Cristina Puigek Laura Rosel aurkezle-lanetan ordezkatuko zuela TV3ko *Preguntes freqüents'' telebista-saioan.

## Erreferentziak
Saioa Martija

**Saioa Martija Gonzalez** (Irun, Gipuzkoa, 1985) gipuzkoar kazetaria da.

Kazetaritzan lizentziaduna da Euskal Herriko Unibertsitateko Leioako campusean. Lizentziaturako azken urtean Euskal Irrati Telebistan praktikak egin zituen. Ondoren, praktiketako kontratua lortu zuen bi urterako. Hori amaitu eta aurkezle lan-kontratua egin zioten, baina azkenean lanpostu finkoa eskuratu zuen oposizioak gainditu eta gero.

ETB1eko *Gaur egun* albistegietako aurkezle izan da. 2016az geroztik *Ahoz aho +* (irakur bedi ahoz aho eta gehiago) saioa aurkezten du.

## Erreferentziak
Yolanda Mendiola

**Yolanda Mendiola Mirasolain** (Aubervilliers, Frantzia, 1963ko otsailaren 8a) Euskal Telebistako aurkezlea da.

1984an hasi zen lanean  Euskal Irrati Telebistan. 2018ko otsailaren 3tik literaturari buruzko *[Artefaktua]* izeneko telebista saioaren zuzendaria da ETB1en eta saioa aurkeztu ere egin zuen 2022ra arte.

## Ibilbidea 
Zuzenbidean lizentziaduna da EHUn eta UNEDen. Zuzenbidea ikasi arren, gazte-gaztetatik Euskal Irrati Telebistan lan egin du. Hasieran, prentsa-bulegoan, Iurretan. Asteko programazioa bidaltzen zuten telex bidez. 1987an Miramonera joan zen, idazkari gisa. Haur eta entretenimenduko programetako arduradun, Koro Lasarterekin. Pausoka lehiaketa zela eta,  Bruselara eta Estrasburgon izan zen.

Produzioan ere jardun zuen, Herriko Plazan, Kontxu Odriozola eta Iñaki Perurenarekin. Piratak lehiaketa programa, Koro Lasarte eta Iñaki Perurena aurkezleekin. Euskadi Gaztea programa, Joseba Iriondo, erredakzioko. *Ongitira bilibira*, Kontxi Reciorekin. Ikimilikiliklik.  

Sautrela programan Hasier Etxeberriarekin 8 urtez. Euskaldunak eta Hizka Mizka programetako partaide ere izan da. 

*[Artefaktua]*

Ikastaro hauek zabaldu ditu UEU barruan:

## Bestelakoak 
Elkarkidetzan sinesten du-eta, hainbat taldetan boluntario lanetan aritzen da. besteak beste hauetan: 

* Yolanda Cimade etorkinen elkarteko kide da.
* Hendaian, Intzura auzoko tanborradaren sortzaileetako bat ere bada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [https://www.eitb.eus/eu/nahieran/kultura/artefaktua/3781/ ]. EITB nahieran web-zerbitzuan.
* Yolanda Mendiolari elkarrizketa "Nahiko nuke aipatzen ditugun liburuek norbaiti interesa pizteaBerria 2020.09.19
* Yolanda Mendiolari elkarrizketa Deia, 2018
Leonora Carrington

**Leonora Carrington** (Lancashire, Ingalaterra, 1917ko apirilaren 6a - Mexiko Hiria, 2011ko maiatzaren 25a) artista surrealista eta idazlea izan zen. Nahiz eta Ingalaterrakoa izan jaiotzez, bere bizitza helduaren zati handi bat Mexiko Hirian egin zuen. Hiri honetan, Mexikoko Emakumeen Askapen Mugimendua fundatu zuen.

Artista surrealista izan zen arren, mugimenduko beste artistak ez bezala ez zegoen Sigmund Freuden idazkietan interesatuta margotzeko. Aldiz, errealismo magikoa eta alkimia oso gai garrantzitsuak izan ziren bere obran. Hauekin batera, detaile autobiografikoak eta sinbolismoa subjektu modura erabili zituen bere koadroetan. Sexualitate femeninoa berak bizi zuen modura aurkezten zuen, ez zuen oinarri modura hartu gizonezko surrealistek sexualitate femeninoaren inguruan zuten ikuspuntua. Berak esan zuenez "Niretzat margotzen nuen... Inoiz ez nuen pentsatu norbaitek nire koadroak erakutsi edo erosiko zituenik". 

## Carrington euskaraz 
1985ean, *Hamahiru ate* ipuin bilduman, Joseba Sarrionandia eta Mitxel Sarasketak bere ipuin bat jaso zuten, "Debutantea" izenburukoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eustakia Altzola

**Eustakia Altzola Lizundia** (Izurtza, Bizkaia, 1899ko irailaren 19a - Durango, Bizkaia, 1976ko, otsailaren 25a) bizkaitar lekaimea izan zen. *Egan* aldizkarian kolaboratzailea izan zen.

## Bizitza 
Izurtzan jaio zen 1899ko irailaren 19an, *Tontorra* izeneko baserrian. Aita, Nikolas Altzola Solaguren izurtzarra zuen; ama, Frantziska Lizundia Intxaurralde abadiñarra. Idazki gehienak argitaratu gabe badaude ere, ipuin bat argitaratu zioten *Egan* aldizkarian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pura Velarde

**Pura Velarde** (Don Benito, Extremadura, 1947- ) Kataluniako militante feminista bat da, estremadurar jatorrikoa. Cornellà de Llobregat eta Baix Llobregateko elkarteetan 1970eko hamarkadatik aurrera izan duen paperagatik da ezaguna. Cornellà de Lllobregateko bizilagunen elkartearen (; FAVCO) presidenta da, Baix Llobregateko bizilagunen elkarteko presidenta ordea (; FAVBaix) eta Osasunaren Aldeko Plataformaren eta Erreferendumaren aldeko Mahaiaren bozeramalea da eskualdean.

2003an Cornellàko Acció Cívica saria jaso zuen eta 2018an herrietako jaietako pregoilaria izan zen.

## Erreferentziak
Bilbaobizi

**Bilbaobizi** Bilboko Udalaren menpeko bizikletak mailegatzeko zerbitzu publikoa da. Nextbike enpresa pribatu alemaniarrak kudeatzen du. 450 bizikleta eskaintzen ditu, guztiak pedalei eragiteko laguntza sistemaz hornitutakoak. Gaur egun 40 mailegu puntu ditu.

Zerbitzua 2018ko urriaren 27an jarri zen martxan, ordura arte zegoen *Bilbon Bizi* zerbitzua ordeztuz, eta horrekiko hainbat hobekuntza ezarriz, hala nola 24 orduko zerbitzua, bizikleta eta mailegu puntu gehiago.

## Mailegu puntuak 
Gaur egun 35 mailegu puntu daude zerbitzuan.

### Inaugurazioa eta ondorengo handipenak 
2018ko urriaren 27an Bilbaobizi zerbitzua jarri zen martxan, 31 mailegu puntu martxan jarriz.

2019ko urtarrilaren 25ean lau mailegu puntu berri ireki ziren: Arangoiti, Erriberako Merkatua, Eskurtze parkea eta Zorrotzako polikiroldegian.

Urte bereko martxoaren 1.an bost mailegu puntu gaineratu ziren: Ramón Rubial, Basarrate, San Nikolas, Moyua eta Zorrotzaurren.

## Funtzionamendua eta zerbitzuak 
### Denbora 
Bizikleta hartu eta jarraian gehienez 60 minutuz erabil daiteke, hortik gora zigorrak ezartzen direla.

### Tarifak 
Bi tarifa ezarri dira, Bilbo udalerrian erroldatuta egotearen arabera. Ordainketa banku-txartelarekin edo helbideratuta egin daiteke.

* Bilbon erroldatuentzako: 20€/urtean
* Bilbon ez erroldatuentzako: 25€/urtean

### Ordutegia 
Zerbitzuaren hasieratik zerbitzua 24 orduz erabilgarria da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboko Udala

## Kanpo estekak 
* Bilbaobiziren webgunea
Yerai Diaz Ikaran

**Yerai Diaz Ikaran** (Ondarroa, Bizkaia, 1988ko urtarrilaren 25a) bizkaitar kazetaria eta telebista aurkezlea da. Berriemaile lanak egin izan ditu Madrildik. 2018ko irailetik 2022ko abuztura arte ETB1eko *Gaur egun 2* albistegiak aurkeztu zituen. 2022ko azaroan EITBko albistegietarako korrespontsal lanak hasi zituen AEBn. 

## Ikasketak 
Batxilergoan ohorezko matrikula eskuratu zuen, eta ondoren Madrilen Kazetaritza eta Ikus-entzunezko Komunikazio lizentziatura bikoitza ikasi zuen, bost urtetan zehar, Carlos III.a Unibertsitatean.

2013ko irailean berak sortutako dokumental hori gradu amaierako lan gisa aurkeztu zuen unibertsitatean, eta ohorezko matrikula eskuratu zuen. Gaur egun *Sunu Buga Buga Growing in Gambia* erakundearekin kolaboratzen jarraitzen du.

## Ibilbidea 
2009ko udan Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza tokiko egunkarian egin zuen lan, erredaktore gisa. 2011ko maiatzetik uztailera bitartean Berria egunkariarekin kolaboratu zuen M-15 mugimenduari buruzko informazioa bertatik bertara emanez, eta Euskadi Irratian ere eman zuen gertakarien berri. 2012ko otsailetik abuztura EITBko albiste-zerbitzuetako erredaktore lanerako praktikak gauzatu zituen, eta postu horretan egon zen gerora 2012ko abendua eta 2013ko urtarrila bitartean. 2014ko abuztutik abendura LaSexta telebista kateko albistegietako erredaktorea izan zen.

2015eko urtarrila eta ekain bitartean Txilen egon zen NBEren Garapen Programaren baitan *Humanum* aldizkariaren komunikazio laguntzaile gisa, albisteen erredakzioaz eta bideoen edizioaz edota albisteetako materialen aurkezpen zein prestakuntzaz arduratuz.

2015eko ekainean EITBko albistegietako erredaktore lanean hasi zen. 2016ko martxoan albistegietarako Madrilgo berriemaile izendatu zuten, eta lan horretan jarraitu zuen 2018ko abuztura arte. 2018ko irailetik aurrera ETB 1eko *Gaur egun* albistegiaren bigarren edizioko aurkezlea da.

2020an Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeen ETB 1eko hauteskunde gaua gidatu zuen, Xabier Usabiaga eta Iban Garaterekin batera. 2020ko udan asteburuetako aurkezlea, Amane Ibañez, ordezkatu zuen *Gaur egun* albistegian.

2021eko abenduaren 31n, ETB1eko urte amaierako kanpaikadak eskani zituen zuzenean Gasteiztik, Ainhoa Etxeberria aurkezlearekin eta Aitziber Garmendia aktorearekin batera.

2022ko abuztuan aurkeztu zuen azken aldiz Gaur egun, erronka profesional berriei ekiteko. EITBko albistegien New Yorkeko korrespontsala izango da, Amaia Uriberen lekua hartuz. 2022ko azaroan hasi zen korrespontsal lanetan, legealdi erdiko hauteskundeen jarraipena eginez Amaia Uriberekin batera.

## Lanak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julia Klaudia Gabilondo

**Julia Klaudia Gabilondo Arruza-Zabala,** Jule Gabilondo bezala ezaguna, (Mungia, Bizkaia, 1902ko urtarrilaren 29a - Donostia, Gipuzkoa, 1994ko urtarrilaren 1a) euskal idazlea izan zen.

## Biografia 
Julia Klaudia Gabilondo Mungiako Trobika kaleko 12an jaio zen. Santa María eta San Pedro elizan bataiatu zuen, Frantzisko Abaitua erretoreak. Bere ahizpa Inaziaren denda bat zuen Juliak Mungian. 1936ko Gerra ostean, Beasain eta Lazkaon bizi izan ziren aldi batez eta gero Donostiara aldatu ziren.

### Euskaltzaletasuna 
Juliak dendako lana bezain maitea zuen euskaraz irakurtzea eta idaztea. Esteban Urkiaga "Lauaxeta" idazlearen lagun egin zen, Izan ere, Esteban Urkiaga, Laukizen jaio bazen ere, oso txikia zela Mungiaratu egin zen gurasoekin batera. Lauaxetaren lagun izateak euskal sua eta euskaraz idazteko gaitasuna gehitu zizkion Juliari. Gerra garaian, bestalde, hamaika bisita egin zien bi ahizpa dendariei Augustin Zubikarai ondarrutar idazleak ere.

### Lanak 
Juliak *Eguna* egunkarian sarri idazten zuen "Maite" izenordeaz, askotan lehen orrian. Abertzaletasunaren alde zein gudarien alde. Emakumezkoek gizartean eta aberrigintzan zuten eginkizunaz ere maiz idazten zuen.

### Saria 
Julia Gabilondok 1930ean irabazi zuen, Donostian, Euskal-Esnalea elkarteak antolatutako saria, *Nor da kementsuagoa, gizonezkoa ala emakumezkoa* gaiaz. Julia Gabilondok bizkaieraz idatzi zuen.

## Erreferentziak
Drumlanrig

'''''', , Eskoziako etxalde bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Leku interesgarriak 
* Drumlanrig gaztelua

## Kanpo estekak
Paulo Jr.

**Paulo Xisto Pinto, Jr.**, **Paulo Jr.** (Belo Horizonte, 1969ko apirilaren 30a - ), brasildar musikaria da, Sepultura metal bandaren baxua. Bandan izan da 1985az geroztik eta urte gehien daramatzan kidea da.

## Biografia eta lana 
Paulo Xisto Pinto, Jr., Paulo Jr. (Belo Horizonten jaio zen, 1969ko apirilaren 30ean. Hiru senide izan zituen, 2 anaia eta arreba txikiago bat. Aita abokatua izan zuen.

Giannini izan zen bere lehen baxua, 15 urte zituenean eta Steve Harris, Geddy Lee, Geezer Butler edo Gene Simmonsen eraginak jaso zituen.

Zaletasunen artean, Jiu Jitsu eta futbola ditu, Clube Atlético Mineiro ekipoaren jarraitzaile sutsua delarik.

### Sepultura 
1984an, Xistok Cavalera senideak ezagutu zituen Belo Horizonten. Hurrengo urtean batu zitzaion Sepultura bandari, aurreko baxua zen Roberto Raffanek utzi zuela-eta.

### The Unabomber Files 
2009an, Xistok The Unabomber Files banda sortu zuen Eminenceko Alan Wallace eta André Márciorekin eta Chakaleko Vladimir Korgekin batera.

2013an, taldeak 6 abesti zituen EP bat atera zuen eta *Buried In My Bunker* abestiaren bideokliperako teaserra.

### Beste proiektu batzuk 
2007an, Sayowaren bigarren albumeko baxua izan zen eta, 2013an, berriz, Eminencen laugarrena izan zen *The Stalker* albumean.

## Karitate lanak 
1999az geroztik, Xistok urteroko futbol lehiaketa antolatu izan du Belo Horizonte brasildar jokalari-ohi, telebista-izar, musikari eta bandako kideen artean. Janari kilo bana donatzea eskatu zitzaien ikusleei eta donazioak bertako ongizate erakundeei eman zitzaizkien.

2008ko apirilean, Xistok Medalha da Inconfidência kondekorazioa jaso zuen. 1952an Juscelino Kubitschek presidenteak sortutako kondekorazioa zen hau, Gerais meategiak eta herrialdearen garapenean lagundu zuten pertsonen omenez.

## Musika ekipoak 
### Baxuak 
* Zon Legacy 5 soka eta Sonus 5 soka
* Fender 5 soka custom Shop

### Anplifikadore ta Gabineteak 
* Boogie Triaxis mahaia
* Meteoro 1600
* SansAmp RB-1
* SWR
* Rocktron intellifects
* Meteoro MPX bass drive & direct
* Crown 2400
* Ampeg 8 x 10"
* Meteoro 8 x 10"
* Megoliath 8 x 10"

### Efektu pedalak eta osagarriak 
* Cry Baby Bass wah
* DOD
* Fender sokak eta DR (050-130 y 045-125)
* Fender kableak eta Tecniforte

## Diskografia 
### Sepultura 
* 1985 - *Bestial Devastation*
* 1986 - *Morbid Visions*
* 1987 - *Schizophrenia*
* 1989 - *Beneath the Remains*
* 1991 - *Arise*
* 1993 - *Chaos A.D.*
* 1996 - *Roots*
* 1998 - *Against*
* 2001 - *Nation*
* 2002 - *Revolusongs*
* 2003 - *Roorback*
* 2006 - *Dante XXI*
* 2009 - *A-Lex*
* 2011 - *Kairos*
* 2013 - *The Mediator Between Head and Hands Must Be the Heart*

### Eminence 
* 2013 - *The Stalker*

## Erreferentziak
Zoë Straub

**Zoë Straub** (Viena, Austria, 1996ko abenduaren 1a), ezagunagoa **Zoë** izen artistikoaz, austriar abeslaria eta aktorea da. Austria ordezkatuz lehiatu zen 2016ko Eurovision Abesti Lehiaketan ''Loin d'ici'' abestiarekin.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
### Singleak 
## Filmografia 
### Telesailak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Minho ibaia

**Minho** ibaia, bere 92,8 kilometroekin, Jamaikako ibai luzeena eta garrantzitsuena da. 

## Ezaugarriak 
Uhartearen ia erdigune geografikoan sortzen da. Hego-hegomendebaldetik igarotzen da Karibe itsasoan amaitzeko. Bokalea Carlisle Bay dago, hegoaldeko kostaldean, uhartearen hegoaldekoen puntutik gertu, Portland Point.

May Pen hiria, Clarendon parrokiakoa, ibai honen ertzetan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Minho ibaia handituta, 2'17an.
Elektrozavodskaia

**Elektrozavodskaia** () Moskuko metroaren Arbatsko-Pokrovskaia lineari dagokion lurpeko geltokia da. Garraio-sistemako geltokirik ezagunenetakoa izateaz gain, ikusgarrienetako bat ere bada. Bigarren Mundu Gerran zehar 1944ko maiatzaren 15ean zabaldu zuten eta oso ezaguna da bere dekorazio arkitektonikoa dela eta, Vladimir Stxuko eta Vladimir Gelfreikh arkitektoek bere ikaslea Igor Rozhinekin egina.

## Galeria 

File:Электро 1.JPG|Geltokiko nasa
File:Elektrozavodskaya (Электрозаводская) (5083807053).jpg|Rusitx trena (81-740/741) geltokiko nasan
File:Elektrozavodskaya (Электрозаводская) (5084403104).jpg|Metro-geltokiaren izena duen plaka
File:Elektrozavodskaya st.JPG|Areto nagusia 2007 eta 2008 bitarteko zaharberritzearen ondoren
File:Elektrozavodskaya station after reconstruction 04.JPG|Eskailera mekanikoak
File:Мультиракурсный фотографический разрез перонного зала ст. м. Электрозаводская.jpg|Geltokiak areto nagusitik nasarako zazpi sarbide ditu
File:Elektrozavodskaya station after reconstruction 03.JPG|Berreraikuntzaren ondoren
File:Stamp 1947 1147.jpg|Geltokia 1947ko Sobietar Batasuneko zigilu batean irudikatua

## Kanpo estekak
Arrasate 1956-2018

**Arrasate**n 2018ko abenduan herriko Udalak aurkeztu zuen txosten mardula herrian jasandako motibazio politikoko indarkeria kasuak jasotzen. 1956a hartu dute abiapuntu moduan, kontuan hartuta urte hartako otsailaren 10ean Francisco Francoren diktadurak ezarritako salbuespen egoera eta horrek eragindako giza eskubideen urraketak.

Argituz elkarteak egindako lana da, 2015ean lehenengo aldiz Errenterian, 2017an Lasarte-Orian eta Elgoibarren eta 2018an ere Andoainen egin zuten bezala.

## Laburpena 
62 urteko tarte horretan, herrian edo hortik kanpo baina bertakoen aurka egile desberdinek eragindako indarkeriaren ondorioak hauek izan dira, laburtuta:

Alde batetik, ETAk eta KAAek beheko 11 pertsona hauek hil zituzten. Aurrekoei, Kale Borrokaren ondorioz, kea irensteagatik hil zen 79 urteko Ambrosio Fernández gehitu behar zaie.
  
* Luis Santos Hernández
* Argimiro García Estevez
* Jesus Pascual Martin Lozano
* Juan Moreno Chamorro
* Esteban Maldonado Llorente
* Constantino Gomez Barcia
* Aurelio Salgueiro López
* Juan Luis Agirreurreta Arzamendi
* Mario Manuel Leal Baquero
* Antonio Ramos Ramirez
* Ambrosio Fernández Recio
* Isaías Carrasco Miguel

Bestela, 2 pertsona bahitu zituzten herrian bertan (Julio Iglesias eta Ortega Lara) eta kale borrokaren 57 eraso zenbatu zituzten guztira.

Beste alde batetik, GALek, BVEek, poliziek edo talde parapolizialek 6 pertsona hauek hil zituzten:
* Iñaki Etxabe Orobengoa
* German Agirre Irasuegi
* Agurtzane Arregi Letamendi
* Emilia Larrea Saez de Adana
* Enrique Gomez Alvarez
* Xabier Perez de Arenaza Sogorb

Bestela, 111 pertsonek segurtasun indarrek eragindako torturak edo tratu txarrak salatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arrasateko historia

## Kanpo estekak 
* "Memoria partekatu baterantz: 1956-2018 Arrasate-Mondragón"
Paula Lamarain

**Paula Lamarain Astigarraga** (Eibar, Gipuzkoa. 1924ko abenduaren 1a - *ib.*, 2018ko martxoaren 11) erraketista profesionala izan zen 10 urtez. *Pauli* goitizenaz kantxaratu zen.
thumb|280x280px|Erraketistak
## Biografia 
Eibarko San Juan kalean jaio zen Paula. Herrian erraketan ikasteko aukera izan zuen eta trebatu zenean jokatzeko kontratua egin zioten. Beste bi ahizpa ere erraketistak izan zituen, Pakita eta Antonia, baina hiruretan ospe handiena berak erdietsi zuen.

### Erraketista ibilbidea 
14 urterekin debutatu zuen Salamancako Tormes frontoian erraketista profesional gisa. Bi urtez jardun zuen aurrelari. Ondoren, Madrilera joan zen jokatzera. Maria Luisa Alberdi eta Angelita Alberdi ahizpa erraketistekin bizi izan zen bertan. Bartzelonara joateko aukera ere izan zuen txapelketa baten parte hartzera. Maria Arrillaga eta haren ahizpa Juanirekin jokatu zuen Chiqui-Alai frontoian, 1939tik aurrera Chiqui izenaz ezagutu zenean. Bartzelonako egitekoa amaitu ondoren, Madrilera itzuli zen eta handik Valentziara. 1942an Tenerifera joan zen jokatzera eta arrakasta handia izan zuen. Azken urteak Valentzian egin zituen erraketista. Garaiko prentsa artikuluetan bere «mugimendu azkarrak», «bi eskuekin zuen erraketaren erabilera» eta «kolpe zakar eta indartsua» nabarmentzen zituzten.

Cayetano Menarquez futbolariarekin ezkondu zen. Senar futbolariak baino gehiago irabazten zuten Paulak frontoian halere, 24 urterekin, haurdun zegoela, agur esan zion erraketari, kantxetatik erretiratu eta Eibarrera bueltatu zen.

*Apostanto por ellas. Historia de las raquetistas* dokumentalean aipatzen du erraketista garaian ikusleekiko harremana ez zela samurra izaten. Irabaziz gero, txalo ugari jasotzen zituztela, galtzen zutenean ordea, oihu eta garrasiak nagusitzen zirela. Halere, 10 urtez izan zen erraketista profesionala.

### Azken urteak 
2010ean alargun geratu eta Isasi kalean bizi izan zen. Azken urteetan Goi Argi emakumezkoen elkarteko partaide izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas

* Erraketistak lehen eta orain. Dokumentala

* Emakume erraketistak. Erakusketa

* Erraketistak, aitzindariak pilotaren munduan
Roksana Węgiel

**Roksana Emilia Węgiel** (Jasło, Polonia, 2005eko urtarrilaren 11) poloniar abeslaria da. 2018ko *The Voice Kids* telebistako talentu-lehiaketaren eta 2018ko Eurovision Junior Abesti Lehiaketaren irabazlea da.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *Roksana Węgiel* (2019)
* *13+5* (2023)

### Singleak 
## Filmografia 
### Bikoizketa 
## Kanpo estekak
Lagopus

***Lagopus*** Phasianidae familiako genero txikia da. Hegaztien barruko Tetraoninae subfamiliaren barnean dago. Generoak hiru espezie bizirik eta hainbat azpiespezie ditu, tundran edo eremu hotzetan bizi direnak.

## Espezieak 
* *Lagopus lagopus*
* *Lagopus muta*
* *Lagopus leucura*

## Kanpo estekak
Jack Churchill

**John Malcolm Thorpe Fleming Churchil** (1906ko irailaren 16a, Kolonbo, Zeilan &ndash; 1996ko martxoaren 8an, Surrey, Ingalaterra), ezizenez ** "Fighting Jack Churchill"** eta **"Mad Jack"** (euskaraz *Jack Churchill Borrokalaria* eta *Jack Eroa*), britainiar teniente kolonel bat izan zen.

Oso ezohiko izaera zuen soldadu nahiz ofiziala zen, hortik bere ezizenak eta ospe handia. Arku tiraketan oso trebea Erresuma Batua ordezkatuz munduko txapelketan parte hartu zuen. Bere modura borrokatzea gustatzen zitzaion eta Bigarren Mundu Gerra osoan zehar ingeles arku luzea, Eskoziar Lur Garaietako gaita eta claymore eskoziar ezpata handi bat zituela borrokatu zen, su-armarik erabili gabe. Distantzia luzetara soldadu etsaiak hiltzeko arkua erabiltzen zuen, bestelakoan aurrez aurre bere eskoziar ezpata handia.

Lelo hau zuen: *"Borrokara bere ezpatarik gabe joaten den edozein ofizial, desegoki jantzia dago"*.
Paranoid Park (filma)

***Paranoid Park***, 2007ko Gus Van Sant estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Blake Nelson idazlearen *izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Gabe Nevins, Taylor Momsen, Jake Miller, Daniel Liu, Lauren McKinney eta Scott Patrick Green aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Oregon, AEB. Portland hiriko Paranoid Parke gatazkatsuan Alex (Gabe Nevins) skater nerabeak istripuz segurtasun zaindari bat hil du (John Burrowes). Poliziaren ikertzaileek Alex ikasle den inguruko institutu batean ikertzen hasiko dira, eta Alexek bere ardura nola edo hala ezkutatzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Gabe Nevins: Alex
* Daniel Liu: Richard Lu detektibea
* Jake Miller: Jared
* Taylor Momsen: Jennifer
* Lauren McKinney: Macy
* Scott Patrick Green: Scratch
* John Burrowes: Segurtasun zaindaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ekhine Eizagirre

**Ekhine Eizagirre Zubiaurre** (Zarautz, Gipuzkoa, 1984ko urriaren 27a) gipuzkoar kazetari, antropologo,  erlezain, feminista eta poeta da.

2016an Susa argitaletxearekin *Alde erantzira nabil* argitaratu zuen, bere lehen poesia-liburua.

Idaztea dela eta, Ekhine Eizagirreren esanetan: «Naizen eta izan nahi dudanaren arteko hausnarketa eta kritika egiteko balio dit idazteak.»

## Bizitza 
Gazte hasi zen herriko mugimendu feministan, eta Bilgune Feministako kidea da. Ikuspegi horrek aukera eman dio gogoeta egiteko militantziaren eta espetxeen balio maskulinizatuei buruz. Fleury-Merogisko eta Fresnesko espetxeetan protestak egindakoa da. Kartzelan idatzi zuen lehen poema liburua, *Alde erantzira nabil* (2016).

### Poesia 
* *Alde erantzira nabil* (2016, Susa), .

### Lankidetzan 
*Activismo social ante la sindemia*, *movimientos y cuerpos*. Marta Luxán Serranorekin batera  Movimientos sociales en tiempos convulsos: Transformaciones, alianzas y espacios colaborativos / Mari Luz Esteban Galarza (ed. lit.), 2025,  ISBN 978-84-1183-726-2, or. 347-370

## Poema 
*Bota harresia* Ataramiñe15 urtekarian argitaratu zuen poemetako bat da. 

***Bota harresia***
 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iro Landaluze

**Iro Landaluze** (1960, Abadiño, Bizkaia), euskal aktore eta mikologo bat da. Lanbidez, garraiolaria, Mendiola auzoan jaio zen.

ETB1en *Udazken Loreak* perretxikoei buruzko saioa aurkeztu zuen, gainera tertulia saioetan ere kolaboratu izan du solaskide gisa.

Bestalde, euskal zinemako hainbat filmetan antzeztu izan du.

## Filmografia 
* *Ikuska* (1979-1984)
* *Oraingoz izen gabe* (1986)
* *Ke arteko egunak* (1990)
* *Udazken loreak* (2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Iro Landaluzeri elkarrizketa, Kulturaz.eus
Tal (abeslaria)

[280px|thumb|Tal zuzenean, 2014an [Parisen.]]
**Tal Benyezri**, (hebreeraz טל בניזרי‎) (Pardes Hana, Israel, 1989ko abenduaren 12a) pop abeslari israeldar-frantsesa da. Izenak "Goizeko arrosa" esan nahi du hebreeraz.

## Biografia 
1989an jaio zen musikarien familia batean eta urtebete baino ez zuela Israel utzi eta Frantziara bizitzera joan zen familia. Nerabezaroan bere kontu ikasi zuen pianoa eta gitarra jotzen. Kontratuak Bruno Mars, Jessie J, Mariah Carey eta Rihannaren *cover*-ak Youtuben egitera behartzu zuen eta "Rihanna frantsesa" ezizena jaso zuen. 2011 urtean *On Avance* singlea atera zuen eta *Je Prends le Large* Miamin. *Le sens de la vie* abestia Frantziako zerrendetako laugarren posturaino iritsi zen eta 3 aste egin zituen postu horretan. 2013an "urteko emakumezko artista frankofono onenaren" NRJ Music Awards saria irabazi zuen.

2013an bigarren diskoa plazaratu zuen, ''À l'infini*, eta ondoren etorriko zen birarekin zuzeneko diska berria atera zuen. Bigarren diskoko abesti ezagunena *Maintenant ou jamais* izan zen Dry raperoarekin batera grabatu zuena. 2014ko NRJ Music Awards sarietan berriz ere garailea izan zen.

2016 urtean bere izena daraman diskoa atera zuen, *Tal* eta 2018an *Juste un rêve*.

## Diskografia 
* *Le droit de rêver* (2011)
* *À l'infini* (2013)
* *À l'infini Live Tour* (2014) - zuzenekoa
* *Tal* (2016)
* *Juste un rêve* (2018)

## Sariak 
* *NRJ Music Awards'': 2013, 2014 eta 2016 urteetan "Urteko emakumezko artista frankofono onenaren" saria irabazi du.

## Erreferentziak
Charlie Wilson's War (filma)

'''''Charlie Wilson's War'''* (euskaraz *Charlie Wilsonen Gerra*), 2007ko Mike Nichols estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako biografia drama-komedia film bat da. 2003ko George Crile kazetariaren *Charlie Wilson's War: The Extraordinary Story of the Largest Covert Operation in History'' liburuan oinarritua dago, eta hura era berean Charlie Wilson politikariak eta Gust Avrakotos CIAko agenteak burututako Cyclone operazioan. Tom Hanks, Julia Roberts, Philip Seymour Hoffman, Amy Adams eta Ned Beatty aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1980ko hamarkadaren hasieran, Charlie Wilson (Tom Hanks) estatubatuar kongresista parrandaszaleak, Joanne Herring (Julia Roberts) bere ustezko kausa zuzenen defendatzailea den goi mailako emakumeak eta Gust Avrakotos (Philip Seymour Hoffman) CIAko agente erronkazaleak historiako sekretupeko operazio handiena burutzeko elkarrekin batera konspiratu zuten. Joanne Herring, Texasko emakume aberatsenetakoa eta antikomunista porrokatua zenak Charlie Wilson kongresista Sovietar-Afganistandar Gerran afganistandar mujahidinak diruz eta armez laguntzeko konbetzitu zuen, horrela mujahidinek sobietarrak Afganistandik kanporatu zitzaten. Operazio guzti honetan Charlieri Gust Avrakotos CIAko agenteak lagunduko dio.

## Aktoreak 
* Tom Hanks: Charlie Wilson
* Julia Roberts: Joanne Herring
* Philip Seymour Hoffman: Gust Avrakotos, CIAko agentea
* Amy Adams: Bonnie Bach
* Ned Beatty: Doc Long
* Christopher Denham: Michael G. Vickers
* Emily Blunt: Jane Liddle
* Om Puri: Zia-ul-Haq, Pakistango presidentea
* Ken Stott: Zvi Rafiah, israeldar arma-trafikatzailea
* John Slattery: Henry Cravely, CIAko Europako burua
* Michael Spellman: Patrick, CIAko agentea
* Denis O'Hare: Harold Holt, CIAko lantalde zentroko burua
* Judy Tylor: Crystal Lee, aktoregaia
* Peter Gerety: Larry Liddle
* Brian Markinson: Paul Brown, Crystalen agentea
* Spencer Garrett: AEBetako kongresuko langilea
* Kevin Cooney: AEBetako kongresuko langilea
* Aharon Ipalé: Egiptoko defentsa ministroa
* Pasha Lychnikoff: Errusiar helikoptero pilotua
* Cyia Batten: Stacey
* Tracy Phillips: Carol Shannon, belodun dantzaria
* Navid Negahban: Errefuziatu zelaiko itzultzailea
* Shiri Appleby: Jailbait
* Rachel Nichols: Suzanne
* Wynn Everett: Harreragilea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Aitziber Ibaibarriaga

**Aitziber Ibaibarriaga Etxebarrieta** (Bilbo, Bizkaia, 1983) bizkaitar arkitektoa eta politikaria da.

## Bizitza 
Euskal Herriko Unibertsitateko Donostiako Arkitektura Goi Eskola Teknikoan egin zituen arkitektura ikasketak.

2011tik EH Bildu alderdi politikoaren zinegotzia da Bilboko udalean. 2015eko udal hauteskundeetan EH Bilduren Bilboko alkategaia izan zen.

Txabi Etxebarrieta ETAko buruzagia osaba zuen eta besteak beste arrazoi hori erabili nahi izan zuen Espainiako Gobernuak Bildu ilegalizatzeko tresna moduan Alderdien Legea erabiliz.

## Erreferentziak
Submarine (2010eko filma)

***Submarine***, 2010eko Richard Ayoade britainiar zinema zuznedari eta gidoigileak zuzendutako drama-komedia film bat da. [[Joe Dunthorne] idazlearen *izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Craig Roberts, Yasmin Paige, Noah Taylor, Paddy Considine eta Sally Hawkins aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1986, Swansea hiria, Gales. Oliver Tate (Craig Roberts) bi helburu dituen 15 urteko mutil bitxia da: bere amak (Sally Hawkins) bere aita (Noah Taylor) abandonatu ez dezala eta bere burua neska baten bidez bada ere topatzea.

## Aktoreak 
* Craig Roberts: Oliver Tate
* Yasmin Paige: Jordana Bevan
* Sally Hawkins: Jill Tate
* Noah Taylor: Lloyd Tate
* Paddy Considine: Graham Purvis
* Gemma Chan: Kim-Lin
* Melanie Walters: Jude Bevan
* Steffan Rhodri: Davey jauna
* Ben Stiller: Telesailaren izarra (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Angel Face (1953ko filma)

***Angel Face*** (euskaraz *Aingeru Aurpegi*), 1952ko Otto Premingerrek zuzendu eta ekoitzitako zinema beltzeko film bat da. Robert Mitchum eta Jean Simmons aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Los Angeles, AEB. Frank Jessup (Robert Mitchum) anbulantzia gidari eta erazaina bere buruz beste egiten saiatu dela dirudien Catherine Tremayne (Barbara O'Neill) andrearen etxera joan da. Halere, Frankek Catherine erailtzen saiatu direlako susmoa du. Bertan Diane (Jean Simmons) ezagutuko du, Tremayne andrearen alabaordea, neska delikatu, sentsuala eta ezegonkorra, eta Frankek jada Mary (Mona Freeman) neskalaguna izan arren Dianez maiteminduko da. Hortik aurrera, Franken infernua hasiko da, Diane femme fatale bat dela azaleratuko baita.

## Aktoreak 
* Robert Mitchum: Frank Jessup
* Jean Simmons: Diane Tremayne
* Mona Freeman: Mary Wilton
* Herbert Marshall: Charles Tremayne jauna
* Leon Ames: Fred Barrett
* Barbara O'Neil: Catherine Tremayne andrea
* Kenneth Tobey: Bill Crompton
* Raymond Greenleaf: Arthur Vance
* Griff Barnett: Epailea
* Robert Gist: Miller
* Morgan Farley: Epaimahai kidea
* Jim Backus: Judson

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Amaya Valdemoro

**Amaya Valdemoro Madariaga** (Alcobendas, Espainia, 1976ko abuztuaren 18a) espainiar saskibaloi-jokalari ohia da. Jokalari urteetan garaipen ugari lortu zituen: hiru WNBA txapelketa-eraztun Houston Comets taldearekin, Emakumezkoen Euroliga bat Dorna Godella taldearekin, zortzi Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Liga eta Errusiako Emakumezkoen Saskibaloi Liga bat.
Raquel Ejerique

**Raquel Pérez Ejerique** espainiar kazetaria da.

## Bizitza 
San Pablo CEU Unibertsitatean kazetaritzan lizentziaduna da. Hainbat hedabidetarako idatzi du, hala nola, *ABC*, *La Razón*, *20 minutos* edo *Terra Networks*. Cadena SER irrati-katean esatari egondakoa da. Gaur egun *eldiario.es* hedabideko gizarte-politikarako burua da.

Raquel Ejeriqueren kazetaritza-ikerketek hainbat eskandalu agerian uzten lagundu dute. Esaterako, Joan Karlos Erregea Unibertsitateko errektore Fernando Suárez Bilbaoren plagioak eta Cifuentes auzia.

## Erreferentziak
Ainhoa Güemes

**Ainhoa Güemes Moreno** (Bilbo, 1976ko urtarrilaren 8a) bizkaitar kazetaria eta berdintasun-teknikaria da.

## Bizitza 
1976ko urtarrilaren 8an Bilbon jaioa, kazetaritzan lizentziaduna eta arte ederretan doktorea da. *Feministaldia* kultura feminista jaialdiaren sustatzaileetako bat da, Plazandreok emakumezkoen plataforma politikoak antolatuta.
Passengers (2016ko filma)

***Passengers*** (euskaraz *Pasaiariak*), 2016ko Morten Tyldum novergiar zinema zuzendariak zuzendu eta Jon Spaihts estatubatuar zinema zuzendariak idatzitako zientzia fikziozko film bat da. Jennifer Lawrence, Chris Pratt, Michael Sheen, Laurence Fishburne eta Andy García aktoreek antzeztu zuten.

Soinu banda onenaren Oscar Sariaren (Thomas Newman) eta Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Sariaren (Guy Hendrix Dyas eta Gene Serdena) izendapena jaso zituen.

## Argumentua 
*Avalon* espazioan barna Homestead II planetara 120 urteko bidai batean 5.000 kolono eta 258 eskifaikide hibernazioan daramatzan ontzia da. Meteorito batek ontziarekin talka egin eta hibernazio-kapsuletako batek matxura izango du. Ondorioz, pasaiarietako bat den Jim Preston (Chris Pratt) bidaia amaitu baina 90 urte lehenago esnatuko da. Ontzian bakar-bakarrik dagoenez, Jimek bere burua nola edo hala berriz ere hibernatzen saiatuko da, baina urte baten buruan amore emango du. Mentalki ahultzen hastearekin batera bere hibernazio-kapsulako pasaiarietako bat den Aurora Lane (Jennifer Lawrence) esnatzearekin obsesionatuko da.

## Aktoreak 
* Jennifer Lawrence: Aurora Lane, kazetaria eta idazlea
* Chris Pratt: Jim Preston, ingeniari mekanikoa
* Michael Sheen: Arthur, *Avalon* espaziontziko robot tabernatia
* Laurence Fishburne: Gus Mancuso, ofizial burua
* Julee Cerda eta Nazanin Boniadi: irakasleen hologramak
* Andy García: Norris kapitaina, *Avalon* espaziontziko ofizial burua
* Aurora Perrineau: Celeste, Auroraren adiskidemina

Emma Clarke, Chris Edgerly, Matt Corboy, Fred Melamed eta Jon Spaihts gidoilariak hurrenez-hurren *Avalon*, InfoMat, bideo-jokoa, behatokia eta Autodoc-i ahotsak ipini zizkioten.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Figuigko labar artea

**Figuigko labar artea** Marokoko Figuig lurraldean dauden historiaurreko aztarnategietan ikus daitezkeen margoak dira. Neolito garaikoak dira. Lehenengo aldiz 1863an aurkitu ziren.

## Ezaugarriak 
Petroglifo hauek lurralde zabalago baten ezaugarri berak dituzte: Aljeria hegoaldetik Atlas mendien hegoaldera. Oso antzekoak diren grabatuak Djelfan eta Konstantinan aurkitu izan dira.

## Iruditegia 
Fitxategi:Figuig.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Saharako labar artea
* Draa
* Tassili n'Ajjer

## Kanpo estekak 
* :Margoei buruzko informazioa.
* :Saharako labar artea.
Tōkaidō (errepidea)

**Tōkaidō errepidea** (東海道) edota "ekialdeko kostaldeko errepidea", Edo Aroan Japoniako bost errepideetako nagusiena zen, eta Kyoto eta Edo (gaur egungo Tokio) hiriak elkarlotzen zituen.

## Kanpo estekak
Gokaidō

thumb|eskuinera|250px|Bost errepideak.
**Gokaidō** (五街道) edota **bost errepideak**, Edo Aroan (1603–1868) Japoniako Edo hiriburua kanpoaldeko probintziekin elkarlotzen zituzten bost errepide administratiboak ziren.

## Errepideak 
* Tōkaidō
* Nakasendō
* Kōshū Kaidō
* Ōshū Kaidō
* Nikkō Kaidō

## Kanpo estekak
Simphiwe Dana

280px|thumb|Simphiwe Dana, 2016an.
**Simphiwe Dana** (Gcuwa, 1980ko urtarrilaren 23a) Hegoafrikako abeslaria da, xhosa jatorrikoa. Musika tradizionala jazzarekin, afro-soularekin eta raparekin elkartzen ditu eta "Miriam Makeba berria" kontsideratu izan da.

## Biografia 
Transkei bantustaneko Gcuwa herrian jaio zen, Hegoafrikaren hego-ekialdean. Aita predikadorea zuen eta haurtzaroan elizan abestu zuen, hala abesbatzan nola gospel taldean ere.

Wits Technikon ikasketak egitera Johannesburgora joan zen eta 2002 urtean bertako club txikietan hasi zen abesten.

2005 urteko irailean, kontzertu batetik bueltan zetorrela, auto istripu larria izan zuen. Haurdun zegoen arren arazorik jabe jaio zen haurra. Hurrengo urteetan bere amatasunaz gozatzeko hautua egin zuen, musika munduko jarduerak nabarmen gutxituz.

2010 urtean *Kulture Noir* diskoa atera zuen eta urte berean bere abestirik onenak biltzen zituen zuzeneko diskoa plazaratu zuen. 2014 urtean beste diska bat atera zuen, *Firebrand*. Afrikatik kanpora, Europako "munduko musikak" jaialdietan ere sarri ematen ditu kontzertuak.

## Diskografia 
* *Zandisile* (2004)
* *The One Love Movement On Bantu Biko Street* (2006)
* *Kulture Noir* (2010)
* *An Evening with Sipmhiwe Dana Live in Concert* (2010) - bilduma eta zuzenekoa
* *Firebrand* (2014)

## Sariak 
* *Hegoafrikako Musika Sariak*:
** 2005: Artista berri onenaren saria
** 2005: *Zandisile* jazz diskorik onenaren saria
** 2007: Emakumezko artistarik onenaren saria

## Aktibismoa 
2015 urtetik aurrera Amnistia Internazionalaren enbaxadorea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Tōkaidōko berrogeita hamahiru urtaroak

**Tōkaidōko berregoitamar urtaroak**, , 1832an Utagawa Hiroshige japoniar grabatzaile eta margolariak Tōkaidō errepidean barna burututako bidai luze baten ondoren sortutako grabatu saila da.

## Tōkaidōko berreogieta hamahiru urtaroak (Hōeidō argitalpena) 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rendezvous with Rama

***Rendezvous with Rama*** (euskaraz *Topaketa Ramarekin*), 1973ko Arthur C. Clarke britainiar idazlearen zientzia fikziozko eleberri bat da.

## Argumentua 
Asteroide handi batek Padua eta Verona hiriak suntsitu ostean, Lurrarekin talka egiteko mahatxagarria izan daitekeen edozein espazio objektu detektatzeko gai den sistema sofistikatu bat sortu da. Honela Rama detektatu da, abiadura sinistezinean bira egiten duen eta kalkulu guztien arabera eguzki-sistematik gehiago igaroko ez den asteroide bitxia. Baina beldurgarriena Rama objektu artifiziala izan daitekeelako zantzuak agertzen hasten direnean hasiko da, horrek berarekin batera ekarriko dituen ondorioekin.

## Kanpo estekak
Songs of Distant Earth

***Songs of Distant Earth*** (euskaraz *Lur Urruneko Abestiak*), 1986ko Arthur C. Clarke britainiar idazlearen zientzia fikziozko eleberri bat da. Hainbat literatur kritikarien arabera estiloz bere gainontzeko idazlanetatik nabarmentzen da, teknologia eta gizakien arteko harremanetan oinarritu beharrean gizakien sentipenetan oinarritzen baita.

Bitxikeria gisa, 1994an Mike Oldfield musikariak eleberri honetan oinarrituz *The Songs of Distant Earth* diskoa argitaratu zuen.

## Argumentua 
3800ko hamarkada. Ozeano eta itsasoz osotatuako Thalassa planetara, *Magellan*, Lurreko azken espaziontzia iritsi berri da. Bere eskifaiako kideak eguzki sistemaren suntsipenaren lekuko izan dira, eta *Magellan* ontzian gizateriaren azken kideak hibernaturik eta bostehun urteko espazio-bidai luze batean bere azken helmugara iritsi aurretik hornigaiak bereganatzeko geldiune bat besterik ez egitea aurreikusia zuten. Baina beren harridurarako Lurretik galaxian giza-bizitza salbatu eta hedatzeko asmoz bidalitako zunda-ereinlari batzuetako batek bere helburua lortu duela ohartuko dira, Thalassa planetan zibilizazio ia utopiko bat sortuz. Nola eragingo ote du *Magellan* espaziontziaren ailegatzeak bere aura tragikoarekin Thalassako gizarte zoriontsuan? Eta beren misioan disziplana nagusi izan arren, Lurreko azken bizirauntzaileek beren bidaia paradisu hartan amaitzeko tentazioari eutsi ahal izango ote diote?

## Kanpo estekak
The Garden of Rama

***The Garden of Rama*** (euskaraz *Ramaren Lorategia*), 1991ko Arthur C. Clarke britainiar idazlearen zientzia fikziozko eleberri bat da.

## Argumentua 
2013. urtea. Rama espaziontzi misteriotsua eguzki-sistemara iritsi zen. Erraldoia, berrogeitamar kilometro diametroko hiria eta itsasoa bere barnean sartzeko adina, eta huts-hutsik, itxuraz bere eraikitzaileek abandonatua. Rama ontzia bere hurrango helmuga ezezaguneruntz atera zenean, gauza harrigarri asko aurkitu ziren, baina misterio gutxi argitu. Gauza bakar bat zegoen argi: Ramaren eraikitzaileek dena hirukoiztu zuten. Larogei urte beranduago bigarren espaziontzi estralurtarra iritsi zen, eta orain Rama II eguzki-sistematik ateratzen ari da. Bere barnean doazen hiru gizakien begi bistara espazio ezezaguna hedatzen da, beste inongo gizakirik esperimentatu ez duen bidaia. Bidaiaren amaieran, nork jakin zenbat urtetara, beharbada Ramari buruzko egiarekin topo egingo dute.

## Kanpo estekak