1843

## Gertaerak 
#### Euskal Herria 
#### Mundua 
* Azaroaren 5a &ndash; Kubako Matanzas eskualdean, Carlota izeneko esklaboa buruzagi zutela esklaboek matxinada abiatu zuten. Matxinada sei hilabetez luzatu zen eta esklabistek Carlota harrapatu, hil eta bere gorpua zatikatu ostean amaitu zen.

### Arte eta kultura 
* Urtarrilaren 3a &ndash; *Don Pasquale* (euskaraz: *On Paskual*), Gaetano Donizettiren musika eta Giovanni Ruffini eta Donizetti beraren libretoa duen opera estreinatu zen Parisko Théâtre-Italienen.

### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 10a &ndash; Frank James, estatubatuar soldadu, gerrilari, lapur eta gaizkilea (h. 1915).
* Urtarrilaren 11 &ndash; José Higinio Uriarte García del Barrio, Paraguaiko presidentea (h. 1909).
* Urtarrilaren 14a &ndash; Adolfo Fernández Casanova, nafar arkitektoa (h. 1915).
* Urtarrilaren 16a &ndash; Rafaela Ibarra, bilbotar beata (h. 1900).
* Urtarrilaren 21a &ndash; Julien Vinson, frantziar hizkuntzalaria, euskara ere landu zuena (h. 1926).
* Urtarrilaren 29a &ndash; William McKinley, Ameriketako Estatu Batuetako 25. Presidentea (h. 1901).
* Otsailaren 10a edo 19a &ndash; Adelina Patti, italiar sopranoa (h. 1919).
* Otsailaren 14a &ndash; Louis Diémer, frantziar musikagile eta piano-jotzailea (h. 1919).
* Otsailaren 19a &ndash; Alvaro Sodupe, arabar militar eta kazetari karlista (h. 1889).
* Otsailaren 24a &ndash; Teófilo Braga, Portugalgo presidentea (h. 1924).
* Martxoaren 7a &ndash; Joseph James Cheeseman, Liberiako presidentea (h. 1896).
* Martxoaren 12a &ndash; Gabriel Tarde, frantziar soziologo eta kriminologoa (h. 1904).
* Martxoaren 14a &ndash; Silvestre Umerez, gipuzkoar paleontologo eta pedagogoa (h. 1922).
* Martxoaren 17a &ndash; Patricio Escobar, Paraguaiko presidentea (h. 1912).
* Martxoaren 18a &ndash; Jules Vandenpeereboom, Belgikako lehen ministroa (h. 1917).
* Martxoaren 31 &ndash; Kristian Zahrtmann, daniar margolaria (h. 1917).
* Apirilaren 4a &ndash; János Richter, hungariar orkestra-zuzendaria (h. 1916).
* Apirilaren 15a &ndash; Arnaut Abadia, euskal apaiz, irakasle eta idazlea (h. 1916).
* Apirilaren 15a &ndash; Henry James, estatubatuar-britainiar idazlea (h. 1916).
* Maiatzaren 2a &ndash; Karl Michael Ziehrer, austriar musikagile eta banda-militar zuzendaria (h. 1922).
* Maiatzaren 9a &ndash; Anton von Werner, alemaniar margolaria (h. 1915).
* Maiatzaren 10a &ndash; Benito Pérez Galdós, espainiar idazlea (h. 1920).
* Maiatzaren 13a &ndash; Paul de Smet de Naeyer, Belgikako lehen ministroa (h. 1913).
* Maiatzaren 21a &ndash; Charles Albert Gobat, suitzar abokatua, eskubide zibileko irakaslea eta politikaria (h. 1914).
* Maiatzaren 21a &ndash; Louis Renault, frantziar legegilea eta hezitzailea, 1907ko Bakearen Nobel Saria (h. 1918).
* Maiatzaren 28a &ndash; Jose Maria Lizana, Casa Torreko markesa, bizkaitar politikari kontserbador eta idazlea (h. 1911).
* Ekainaren 3a &ndash; Frederiko VIII.a Danimarkakoa, Danimarkako erregea (h. 1912).
* Ekainaren 8a &ndash; Kálmán Széll, Hungariako lehen ministroa (h. 1915).
* Ekainaren 9a &ndash; Bertha von Suttner, austriar bakezale eta idazlea, 1905eko Bakearen Nobel Saria (h. 1914).
* Ekainaren 10a &ndash; Antonio Arostegi, nafar ongile eta enpresaburua (h. 1920).
* Ekainaren 10a &ndash; Laureano Jado, bizkaia meategi ingeniaria eta filantropoa (h. 1926).
* Ekainaren 12a &ndash; David Gill, britainiar astronomoa (h. 1914).
* Ekainaren 15a &ndash; Edvard Grieg, norvegiar musikagilea (h. 1907).
* Uztailaren 7a &ndash; Camillo Golgi, italiar medikua (h. 1926).
* Uztailaren 12a &ndash; Mathias Mongenast, Luxenburgoko lehen ministroa (h. 1926).
* Uztailaren 18a &ndash; Virgil Earp, estatubatuar marshalla (h. 1905).
* Uztailaren 24a &ndash; Pedro Goyena, argentinar abokatu, idazle eta politikaria (h. 1892).
* Uztailaren 27a &ndash; Alfons van Pawel-Rammingen, alemaniar jatorriko britainiar aristokrata, Biarrizko urrezko aroaren protagonistetako bat (h. 1932).
* Uztailaren 31 &ndash; Peter Rosegger, alemanezko austriar idazlea(h. 1918).
* Abuztuaren 31 &ndash; Georg von Hertling, Alemaniako kantzilerra (h. 1919).
* Irailaren 9a &ndash; Oscar Montelius, suediar arkeologoa (h. 1921).
* Irailaren 13a &ndash; Louis Duchesne, Erromatar Eliza Katolikoko prelatua eta jakituna (h. 1922).
* Irailaren 14a &ndash; Lola Rodríguez de Tió, portoricar poeta, kazetaria eta iraultzailea (h. 1924).
* Irailaren 23a &ndash; Emily Warren Roebling, estatubatuar ingeniaria, Brooklyneko zubiaren amaieran egin zituen ekarpenengatik ezaguna (h. 1903).
* Irailaren 26a &ndash; Joseph Furphy, australiar idazlea (h. 1912).
* Irailaren 30a &ndash; Matilde Luisa Bavarian, bavariar printzesa (h. 1925).
* Urriaren 2a &ndash; Kaarlo Bergbom, finlandiar antzerki zuzendaria, Finlandiako Antzerki Nazionalaren sortzailea (h. 1906).
* Urriaren 3a &ndash; Luke Fildes, ingeles ilustratzaile eta margolaria (h. 1927).
* Urriaren 4a &ndash; Marie-Alphonsine, palestinar moja, *Jerusalemgo Errosario Santuko Ahizpak* domingotar kongregazioaren sortzailea (h. 1927).
* Urriaren 22a &ndash; Pedro Pascual Gandarias, bizkaitar enpresaburua (h. 1901).
* Urriaren 24a &ndash; Henryk Siemiradzki, poloniar margolaria (h. 1902).
* Urriaren 25a &ndash; Pierre Lallement, batzuen ustez bizikletaren asmatzailea (h. 1891).
* Urriaren 28a &ndash; Dezső Bánffy, Hungariako lehen ministroa (h. 1911).
* Azaroaren 8a &ndash; Claudio Delgado, gipuzkoar zientzialaria (h. 1916).
* Azaroaren 16a &ndash; Louise Jopling, ingeles margolaria, bere belaunaldiko emakume artista nabarmenetakoa (h. 1933).
* Azaroaren 19a &ndash; Félix Léglise, lapurtar politikaria (h. 1915).
* Azaroaren 27a &ndash; Elizabeth Stride, ustez Jack Tripa-ateratzailearen hirugarren biktima (h. 1888).
* Azaroaren 29a &ndash; Gertrude Jekyll, ingeles lorezain, taxonomo, paisaia arkitekto, artista eta idazlea (h. 1932).
* Abenduaren 7a &ndash; Helena Nyblom, suediar idazlea (h. 1926).
* Abenduaren 11 &ndash; Robert Koch, alemaniar medikua (h. 1910).
* Abenduaren 12a - Juan Manuel Urkixo, arabar enpresaburu eta politikaria (h. 1914).
* Abenduaren 19a &ndash; Nemesio Artola, gipuzkoar diplomazialari eta idazlea (h. 1909).
* Abenduaren 23a &ndash; César del Villar, bizkaitar militar eta politikaria (h. 1917).
* Abenduaren 24a &ndash; Lydia Koidula, estoniar olerkaria (h. 1886).
* Abenduaren 29a &ndash; Elisabet Wiedekoa, Errumaniako erregina (h. 1916).
* Bartolomé Feliú, nafar zientzialari eta politikaria (h. 1918).
* Isidro Gil, euskal herritar margolari, marrazkilari, arkeologo eta idazlea (h. 1917).
* Liudmila Khokhriakova, errusiar idazlea (h. 1906).
* Mercedes Valdés Cuevas, txiletar lehen dama (h. 1926).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 11 &ndash; Auguste Andrade, lapurtar abeslari eta musikagilea (j. 1793).
* Urtarrilaren 23a &ndash; Friedrich de la Motte Fouqué, alemaniar Erromantizismoaren idazlea (j. 1777).
* Otsailaren 16a &ndash; Theodoros Kolokotronis, greziar jenerala eta Greziako independentziaren aldeko borrokaren liderra (j. 1770).
* Martxoaren 4a &ndash; Francisco Javier Marietegi, nafar arkitektoa (j. 1775).
* Martxoaren 7a &ndash; Joseph Basterretxe, lapurtar politikaria (j. 1800).
* Martxoaren 21a &ndash; Robert Southey, ingeles, poeta, historialaria, biografoa eta itzultzailea (j. 1774).
* Apirilaren 14a &ndash; Joseph Lanner, austriar dantza-musikako musikagile eta orkestra-zuzendaria (j. 1801).
* Maiatzaren 22a &ndash; Angel Sagaseta de Ilurdotz, nafar legelaria (j. 1784).
* Maiatzaren 27a &ndash; Miguel de la Torre, euskal militar eta politikaria (j. 1786).
* Maiatzaren 28a &ndash; Noah Webster, estatubatuar kazetari eta lexikografoa (j. 1758).
* Ekainaren 7a &ndash; Friedrich Hölderlin, alemaniar olerkaria (j. 1770).
* Ekainaren 8a &ndash; Georges Michel, frantziar margolaria (j. 1763).
* Uztailaren 2a &ndash; Samuel Hahnemann, alemaniar medikua, homeopatiaren sortzailea (j. 1755).
* Uztailaren 9a &ndash; Washington Allston, estatubatuar olerkari eta margolaria (j. 1779).
* Uztailaren 12a &ndash; Jean-Baptiste Laffitte, lapurtar bankaria (j. 1775).
* Uztailaren 14a &ndash; Miguel Ricardo Alaba, euskal militar, politikari eta diplomatikoa (j. 1772).
* Uztailaren 25a &ndash; Charles Mackinstosh, eskoziar kimikaria, ziraren asmatzailea (j. 1766).
* Abuztua &ndash; Sequoyah, txerokien hizkuntzaren idazketa-sistemaren sortzailea.
* Irailaren 19a &ndash; Gaspard-Gustav Coriolis, frantziar ingeniaria eta zientzialaria (j. 1792).
* Irailaren 21a &ndash; Jose Antonio Pikasarri, euskal jatorriko argentinar apaiza eta musikaria (j. 1769).
* Azaroaren 10a &ndash; John Trumbull, estatubatuar margolaria (j. 1756).
* Abenduaren 12a &ndash; Gilen I.a Herbehereetakoa, Herbehereetako errege eta Luxenburgoko duke-handia (j. 1772).
* Abenduaren 18a &ndash; Thomas Graham (Lynedocheko 1. baroia), eskoziar aristokrata, politikaria eta britainiar armadako ofiziala (j. 1748).
* Abenduaren 28a &ndash; Luis Rebolledo de Palafox, espainiar noble eta militarra, Nafarroako erregeordea (j. 1772).

* Piarres Ihartze, lapurtar apaiz katolikoa eta frantsesezko idazlea (j. 1765).
----

## Kanpo estekak