Laura Albéniz

**Laura Albéniz Jordana** (Bartzelona, Katalunia, 1890eko apirilaren 16a – ibidem, 1944ko martxoaren 3a) katalan ilustratzaile eta margolaria izan zen. Javier Gosérekin batera, *Art* *Déco* delakoaren aitzindaritzat jo dute Katalunian.

## Bizitza 
Bartzelonan jaio zen 1890 urtean. Gurasoak Isaac Albéniz musikagile eta piano-jotzaile katalana eta Rosina Jordana izan ziren. Txikia zela, familia Londresera joan zen bizitzera, eta han prestakuntza bikaina jaso zuen. Zazpi edo zortzi hizkuntza ere menderatu zituen. Paris eta Niza artean ere bizi izan zen XX. mendeko lehen urteetan.

### Lan ibilbidea 
[ezkerrera|thumb|[Laura Albéniz aitarekin]]
1906an, hamasei urte baino ez zituela, bere lehen erakusketa egin zuen Bruselako Musée Moderne-n. Bertan, "Pages d'album" aurkeztu zuen. Marrazki eta akuarela horiek oso harrera ona izan zuten kritikaren aldetik, *divertissants et spirituels* izendatu zituzten eta. Urtebete geroago, 1907 urtean, marrazkiak eta pastelak erakutsi zituen, Ismael Smithekin batera Josep Ribasek Bartzelonan zuen dendan. Handik aurrera, kritika oso aldekoa izan zitzaion, nahiz eta, askotan, bere «espiritu femeninoa» erabilitzen zuen. XX. mende hasierako Parisko arte eta kultur munduaren ateak zabaldu zizkion aitarekin izandako harreman onak.

#### Estiloa 
thumb|''D'Ací d'Allà* aldizkarirako Albénizen portada (1921)
Lehen sasoi horretako lanek Parisko eta *Belle Epoqueko* giro mundutarra jasotzen dute, "vache" (espirituala, ironikoa, zinikoa) eta "*chic*" (hiriburuaren dotorezia prusiarrekoa) arteko dandismoaren mundua, dekorazio giroaren garrantzia, urbanoa eta modernoa, baina baita emakumeen presentzia nabarmena den mundu kultu eta garaikidea ere. Lehen etapa horretan, Gosé maisuaren eragina nabaritzen da, lerroetan, dinamismoan eta irudien grazian; baina baita Edgar Degasena ere, diagonaleko konposizioetan; eta Henri de Toulouse-Lautrec-ena, unea atzemateko erraztasunean. 

Urte batzuk geroago, 1911 urtean, erakusketa batean parte hartu zuen Ismael Smith, Nestor Fernández eta Marià Andreurekin batera, azken horren Faianç Català zeramika tallerrean. Erakusketa oso esanguratsua izan zen, belaunaldi gazte bateko lau artista bildu zituen eta. Hainbat diziplina landu zituzten, hala nola marrazketa, pintura, karikatura, eskultura eta esmaltea, eta modernitatea zaharretik berrirako, modernismotik novecentismorako igarobide gisa ulertzen zutenak. Handik hiru urtera, 1914an, bakarkako erakusketa bat egin zuen Dalmau Galerietan. Erakusketa horretan, gai nagusia emakumezko figuraren ingurukoa zen, baina horretan, Parisko giroa alde batera utzi zuen, eta folklorikoan zentratu zen gehiago, sevillanak, dantzariak, ijitoak eta abar. Berrogeita hamar marrazki, ureztatak eta pastelak aurkeztu zituen.

Artista polifazetikoa izan zen, akuarelak eta pastelak margotu zituen, exlibris-ak diseinatu zituen, eta batez ere marrazkilari gisa lan egin zuen. 1919-1921 urteen artean, bere ilustrazioak garaiko aldizkarietan aurki daitezke, hala nola, *Feminal*, *D'Ací D'Allà* eta *La Esfera'' (non Eugenio d'Ors-en artikuluak ilustratzen zituen). Liburuen ilustratzaile gisa ere lan egin zuen, besteak beste, Eduardo Marquinaren *Elegías* (1910) eta Gregorio Martínez Sierraren *La aldea ilusoria* (1920) eta *El peregrino ilusionado* (1921).

Garai hartako beste artista batzuekin harreman ona zuen Laura Albénizek. Eugeni d'Ors-ekin bizitza osoan zehar harreman profesionala, intelektuala eta adiskidetasunezkoa izan zuen, harreman horren lekuko gisa korrespondentzia emankorra geratu zaigu. Horrela, 1930eko hamarkadatik aurrera, Laura Albénizek marrazten zituen irudiak d'Ors-ek defendatutako mediterranismorantz eboluzionatzen joan ziren, eta emakume novecentista delakoaren ideala irudikatu zuten: emakume katalan osasuntsu eta indartsua, forma biribilekoa, emaztearen eta amaren rol tradizionala esleitzen zitzaiona, eta balio moral eta kulturalen transmititzailea.

Emakume horiek urrundu egiten dira urteak atzera margotu edo marraztu zituen gazte modernoetatik, zeinak giro kultu, dotore eta moderno batera eramaten gintuzten, eta emakume eredu berri bat irudikatzen zuten beren askatasunaren bila. Ziur aski, Novecentismoaren azken taupaden ondorioa da bere ekoizpenean izan zuen bira hori. Taupada horiek Primo de Riveraren diktaduraren ostean gertatu ziren, eta mende hasierako kultura aldarrikatzeko modu bihurtu ziren, zeina gogor erreprimitua izan zen.

### Hil osteko erakusketak 
* 2019an, *Dibujantas, pioneras de la Ilustración* (euskraz: Marrazkilariak, Ilustrazioaren aitzindariak) ABC Museoan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Laura Albeniz 1890-1944*. *Catálego exposición.* La Plana de l’Om aretoa. Caixa Fundazioa. Manresa, 1993.
* Rius Vernet, Núria (koord): *Del Fons a la superficie. Obres d’artistes catalanes contemporànies anteriors a la dictadura franquista*. Bartzelona: Centre de Cultura de Dones Francesca Bonnemaison, 2008.
* Carreras Martí, Joan (Zuz. ): *Gran enciclopèdia Catalana*. 62. edizioa. Bartzelona. 1970-2012.
* Martínez Díaz, Noemí / L. F Cao, Marian: *Pintando el mundo. Artistas latinoamericanas y españolas*. Madril. 2002
* *Diccionario de pintores y escultores del siglo XX*. Forum Artis. Madril. 1994.

## Kanpo estekak 
* Laura Albéniz una pintora cosmopolita
* Dues pintores de principis del segle XX: Laura Albéniz i Lluïsa Vidal
*Vídeo sobre la exposición *Dibujantas* en el Museo ABC en 2019