open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hatsuyume

Japoniako kulturan, ***hatsuyume*** () urte berrian egiten den lehen ametsa da. Tradizionalki, amets horren edukiak ameslariaren zoria iragartzeko aukera emango du, urte berriari lotuta. Japonian, ohikoa izaten zen abenduaren 31ko gaua lo egin gabe igarotzea, beraz *hatsuyume*a ohikoagoa zen urtarrilaren 1eko gauean; "lehenengo ametsaren" osteko egunari ere *hatsuyume* deitzen zaio, urtarrilaren 2a gaur egun, baina egutegi tradizionalaren arabera beste bat izan liteke. 

Fuji mendia, belatz bat edo alberjinia bat agertzen badira, zorte bereziki ona izango dela esan ohi da. Sinismen hau Matsuo Bashōren olerkietan agertzen da, eta Edo aroan abiatu zen. Jatorriaren inguruko eta bereziki hiru elementu hauen zortearen inguruko teoria ugari daude. Teoria batek dio Fuji mendiak zorte ona ematen duela mendirik altuena delako, belatza argia eta indartsua delako eta alberjinia hitza (茄子, *nasu* edo *nasubi*) lotuta dagoelako zerbait handia lortzearekin (成す nasu). Beste teoria baten arabera, hiru elementu horiek Tokugawa Ieyasu shogunaren gustukoak ziren. 

Superstizio hau oso ezaguna da Japonian, eta maiz memoriaz ikasten da, *ichi-Fuji, ni-taka, san-nasubi* (一富士、二鷹、三茄子; 1. Fuji, 2. Belatz, 3. Alberjinia), zerrendaren ostean datorrena ez da hian ezaguna. Normalki hau izaten da: *yon-sen, go-tabako, roku-zatō* (四扇、五煙草、六座頭; 4. Haizegailua, 5. Tabakoa, 6. akupresore itsua). Ez dago argi zerrenda osoa aldi berean eratu zen, edo beranduago gehitu ote ziren hiru hauek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
João Pinheiro Chagas

**João Pinheiro Chagas** (Rio de Janeiro, 1863ko irailaren 1a – Estoril, 1925eko maiatzaren 28a) portugaldar politikari, kazetari eta idazlea izan zen. Portugalgo lehen ministroa izan zen 1911n eta 1915ean.

Brasilen jaio zen eta emigrante portugaldar eta amerindiar baten semea izan zen. Familia Portugalera itzuli zen eta João umezurtz geratu zen haurtzaroan.

16 urterekin Portora joan eta idazten hasi zen, baina Lisboara itzuli zen hainbat egunkaritan lan egitera. Portugalen eta Brasilen ere egunkariak sortu zituen.

Alderdi Errepublikarrarekin bat egin zuen eta matxinada bat antolatzeagatik kondenatu zuten. Angolan espetxeratu zuten, baina Parisera ihes egitea lortu zuen. 1892an Portugalera itzuli eta espetxeratu egin zuten. Hurrengo urtean amnistia izan zen eta ordutik Porton, Brasilen eta Madrilen bizi izan zen. 1908an berriro atxilotu zuten Lisboako erregizidioan parte hartzeagatik, eta bi urte geroago Portugalen Errepublika aldarrikatu zuen 1910eko urriaren 5eko Iraultzan parte hartu zuen.

Erregimen berriko lehen kargua enbaxadore izan zen Parisen, eta bi aldiz dimititu zuen gobernuarekiko desadostasun politikoengatik. Lehen ministro eta barne ministro ere izan zen 70 egunez 1911n eta berriro 1916an. Portugalek Lehen Mundu Gerran izandako parte-hartzearen egileetako bat izan zen.

1915ean Errepublikako presidentetzarako hautagaia izan zen, baina atentatu batean zauritu zen eta bere hautagaitza erretiratu zuen.

## Kanpo estekak
Kim Consigny

**Kim Consony** (Frantzia, 1991) komikigile eta ilustratzaile frantsesa da. Batez ere gazteentzako liburuak ilustratzen ditu.

## Biografia 
Kim Consignyk, Literaturako batxilergoa ikasi ondoren,  arkitektura ikastaro bat egin zuen Marseillako Arkitektura Goi Eskola Nazionalean eta beste bat Paris-La Villetteko Arkitektura Goi Eskola Nazionalean, eta, aldi berean, *Je Bouquine* aldizkariarekin kolaboratu zuen. Ikasle garaian ilustrazio lanak egiten hasi zen, batez ere Flammarion argitaletxean. Albumak Cassandre izeneko ikasle baten ibilbidea du ardatz. Cassandre, Estatu Batuetan egonaldi bat egin ondoren, “afro edertasun produktuen marka” merkaturatzen saiatzen da bere Parisko adiskideen laguntzarekin.

2018an, Séverine Vidal gidoilariak eta Kim Consigny marrazkilariak *Magic Felix* komiki sailaren lehen liburukia, *Apprenti magicien* (Jungle), argitaratu zuten. Urte berean, Solenne Jouanneauk, Estrasburgoko Ikasketa Politikoen Institutuko irakasleak, idatziriko *La petite mosquée dans la cité* komikia marraztu zuen (Casterman argitaletxeko "Sociorama" bilduma).

2019am Manon Heugel zine-zuzendari eta gidoilariarekin elkartu zen *Forté* komikia sortzeko (Dargaud). Flavia, bere talentua pianoan garatzen duen gazte brasildarra, Parisera joan da ikastera. Han deskubrituko ditu "ikasketa horren zailtasuna, exijentziaren zorroztasuna, norgehiagokak, elkarren arteko laguntzaren garrantzia".

2021ean, berriz ere Severine Vidalekin elkarlanean, *George Sand*: *Fille du siècle* eleberri grafiko eta biografikoa argitaratu zuen.

## Lanak 
### Komikiak 
* ''Pari(s) d'amies*, Rokhaya Dialloren gidoia, Delcourt, 2015 
* *Magic Félix*, Séverine Vidal-en giodia, éd. Jungle, Jeunesse bilduma

# *Apprenti magicien*, 2018 

* *La petite mosquée dans la cité*, Solenne Jouanneau-ren gidoia, Casterman, Sociorama bilduma, 2018 
* *Forté*, Manon Heugel-en gidoia, Dargaud, 2019 
* *George Sand : Fille du siècle,* Séverine Vidal-en gidoia, Delcourt, 2021 

### Ilustrazioa 
* *Collège art'', texte d'Alice Brière-Haquet-en testua, Castor poche, « Mes premiers romans » bilduma.

# *Amis, batterie & Cie*,  2013 
# *Silence on tourne !*, 2013 
# *Le gang des chanteurs*, 2014 
# ''Une virée rock'n'folk!*, 2015 
# *La dernière danse*, 2015 
# *Le bouquet final*, 2015 

* *Pompiers*, Astrid Dumontet-en testua, Milan, Les Grands docs bilduma, 2015 
* *La revanche des princesses'', Sandrine Beau, Clémentine Beauvais, Charlotte Bousquet, Alice Brière-Haquet, Anne-Fleur Multon eta Carole Trébor-en testuak, Poulpe fictions, 2019 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* .

## Kanpo estekak 
* BD Gest
* NooSFere
* Babelio
Vicus Julii

**Vicus Julii** () akitano-erromatar garaiko hiria izan zen egun Aire-sur-l'Adour dena.

Erromatarren konkista baino lehen, Atura izeneko *oppidum* bat zegoen Aire inguruan. Izen horretatik, Aturri ibaitik hartuta, Tursan eskualdeko (*pagus aturensis*) toponimoa datoz. Tarusate herri akitaniarrak (aitzin-baskoiak) bertan bizi zen.

K.a. 56 urte Krasok, Julio Zesarren komandanteak, tarusateak menderatu eta bere hiri nagusia Vicus Julii latinezko izena eman zion. 1884an Émile Tailleboisek bertan Marteri eskainitako bi erromatar aldare aurkitu zituen.

Joakin Gorrotxategi hizkuntzalariak Hagenbacheko botozko plakak ikertu zituenean, Pirinioetako Marteri eskainitako santutegi batetik Renaniara eramanak izan zirela ondorioztatu zuen. Eskualdeko santutegi ezagunenak *Vicus Julii* (Aire-sur-l'Adour) edo *Lugdunum Convenarum* (Saint-Bertrand-de-Comminges) hirietakoak ziren. Plakak jainko-jainkosa bati eskainitako zinopariak dira.

Hedapen aro baten ondoren, Vicus Julii 400. urte inguruan *Notitia Gallorum* aipaturiko *civitas Aturensium*en hiriburua zena, gainbeheran izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kathy Sykes

**Katharine Ellen Sykes** (Erresuma Batua, 1966ko abenduaren 20a) britainiar fisikaria, irratigilea eta Bristoleko Unibertsitateko Zientzia eta Gizarte irakaslea da. Aurretik, Collier Zientzia eta Ingeniaritzako Konpromiso Publikoko irakaslea izan zen, 2002tik 2006ra. Unibertsitate Irekiko eta BBC2ko hainbat telesail aurkeztu ditu, tartean *Rough Science* [Zientzia Zimurtsua], *Ever Wondered about Food* [Beti Galdetu Da Janariari buruz], *Alternative Therapies* [Terapia Alternatiboak].  *Alternative Medicine[* *Medikuntza Alternatiboa]* eta Stephen Hawking-ekin 2011n *Brave New World* [Mundu berri ausarta] telebistako miniserie dokumentalerako aurkeztua.

## Hezkuntza 
Sykes Fitzharrys Eskolan hezia izan zen, Abingdon-eko eskola ko-hezitzaile integral batean. Bristoleko Unibertsitatean jarraitu zuen ikasten. Han, Fisikako lizentziatura lortu zuen 1989an, eta doktoretza bat 1996an, polihidroxibutirato plastiko biodegradagarriaren kristalizazioan eta degradazioanaren lanagatik.

## Ibilbidea 
Sykes-ek Cheltenham Science Festival eta Famelab sortzen eta zuzentzen lagundu zuen. Erresuma Batuko lehiaketa nazional bat da Famelab, eta komunikazio zientifikoan aurpegi berriak bideratzen eta entrenatzen ditu. Explore-At-Bristol[Bristol-en  esploratu] zientzia-burua zen, eta Zientzia Zentroari buruzko Teknikak saridunarentzako edukia sortu zuen taldearen arduraduna. Zientzia eta Teknologia Kontseiluko (CST) kidea da, Erresuma Batuko Gobernuak politika zientifiko eta teknologikoko gaietan duen organo aholku-emaile gorena. Halaber, Royal Society, Wellcome Trust and Engineering and Physical Sciences Research Council (EPSRC) erakundearentzat parte hartze publikoko zientzia-aholkularitzako taldeetan lan egin du. NESTAko administratzaile bat eta Explore-At-Bristol Kontseiluko kide bat da.

### Sariak eta ohoreak 
Sykes-ek Kohn Saria irabazi zuen 2006an, publikoa zientziarekin inplikatzearen bikaintasunagatik.  Zientzietan Doktore ohorezko titulua eta kidetza Gloucestershire-ko Unibertsitateko  ditu, eta Suffrage Science saria irabazi zuen 2013an.

Sykes Britainiar Inperioaren Ordena-n (OBE) izendatu zuten 2009ko Urtebetetze Ohoreetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trem das Onze

**Trem das Onze** Adoniran Barbosa konpositorearen samba ospetsuena da.

Demônios da Garoa taldeak 1964an grabatu eta ospetsu egin zuen.

Hurrengo urtean, Rio de Janeiroko inauterietan saritu zuten.

Abestia 15. postuan sailkatu zuten *Rolling Stone Brasil* aldizkariak egindako "garai guztietako 100 abesti brasildar handienen" zerrendan. 2000. urtean, Rede Globo-k inkesta bat egin garai guztietako Brasilgo musika herrikoi arrakastatsuenak aukeratzeko, eta samba hau 10 onenen artean sailkatu zen.

Bere letran desagertutako Tramway da Cantareira aipatzen du. Baita Jaçanã auzoa ere, São Paulo hiriko iparraldean dagoena. Auzo horretan egiten zuen lan aktore bezala Adoniran Barbosak, Cinematografia Maristela estudioetan. Tren lineak 1894tik 1965era arte jardun zuen.

1974an Adoniranek bere lehen LP-a grabatu zuen eta "Trem das Onze" abestia sartu zuen, italiarrek São  Paulon zuten azentuarekin grabatuz. 

Hainbat bertsio ditu abesti honek:

* Demônios da Garoa (1964)
* Gal Costa (1973)
* Adoniran Barbosa (1974)
* Beth Carvalho (1993)
* Demônios da Garoa, Ivete Sangalo (1996)
* Caetano Veloso, Maria Gadú (2010)
* Zeca Pagodinho (2013)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daladier Arismendi

**Daladier Francisco Arismendi Castañeda** (Bogota, 1975eko urriaren 18a - San Agustin (Huila), 2014ko abuztuaren 3a), Dala ezizenez ezaguna, Alerta Kamarada reggae taldeko abeslari eta perkusionista izan zen.

## Biografia 
Dala Arismendi Bogotan jaio zen 1975ean, eta gurasoekin eta amonarekin hazi zen. Bere lehen eragin artistikoak bere aitaren aldetik etorri ziren, Samuel Gonzalezengandik, bera zazpi urte zituenean hilko zena. Bere talentua ilustrazioen bidez sortu zen 10 urterekin eta ondoren diseinu grafikoa ikasten hasi zen Bogotako Jorge Tadeo Lozano Unibertsitatean.

1998an Alerta Kamarada reggae musika taldea osatzea erabaki zuen. Urte horretan La Candelaria inguruan bizitzea aukeratu zuen, Rastafari kulturak eta bere bake eta maitasun printzipioek eragin handia duten zonaldean. 2009an, Alerta-tik banandu eta Huila Departamenduan dagoen San Agustinen finkatzea erabaki zuen. Frantziskok lurrari eta naturari eskainitako bizitza berri bati ekin zion. 2011n, bakarlari gisa kaleratu zuen bere lehen CDa, "San Agusthink", 8 abestirekin. Horietako hiru bere herriari buruzkoak ziren, eta besteak, berriz, maitasunari eta zapalkuntzari egindako kritikari buruzkoak.

## Heriotza 
2014ko abuztuaren 3an, Dala hilik aurkitu zuten bere txabolan, Malokan. Buruan bi zauri zituela hil zen, arma zorrotz batek puztuta eta aurpegia erabat desitxuratuta. Poliziaren argiketaren arabera, bi pertsona haien etxebizitzan sartu ziren, goizaldeko ordu batean lapurreta egiteko. Arismendik ezustean harrapatu zituen eta geldiarazten saiatu zen. Horietako bat lepotik helduta zuenez, besteak makila batekin bizkarretik eraso zion. Irailaren 9an Siloé auzoan atxilotu zituzten ustezko hiltzaileak: Jorge Enrique, Hector Fabio eta Argemiro Samboní Santacruz anaiak. Baina, geroago, Arismendiren familiari jakinarazi zioten horietako bi askatu egin zituztela, eta bat bakarrik zegoen kartzelan, hilketa aitortu zuelako.
* *Alerta*. Natarajah, 2004
* *Somos uno*. Sum Records, 2006; Universal Music, 2007
* *San Agusthink 2011 - 2012*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Daladier Arismendiri agurra - La Nacion newspaper
* Postmoko omenaldia Dada de Alertari Kamarada - Diario Semana
* Arismandiren heriotzari buruzko erreportajea - RCN
Emília Bandeira de Melo

**Emília Moncorvo Bandeira de Melo** (Rio de Janeiro, 1852ko martxoaren 11 – *ibidem*, 1910eko abuztuaren 16a) brasildar idazle eta kazetaria izan zen, ***Carmen Dolores***, ***Júlia de Castro***, ***Leonel Sampaio***, ***Célia Márcia*** eta ***Mário Villar*** izengoitiak erabili zituena.

## Bizitza 
Carlos Honório de Figueiredo eta Emília Moncorvo de Figueiredoren alaba, Emília Moncorvo de Figueiredo 1852ko martxoaren 11n jaio zen Rio de Janeiron. Goi-mailako familia tradizional batean hazi zen, hezkuntza ona jaso zuen eta hasieran idaztea zaletasun bat baino ez zen berarentzat. Jerónimo Bandeira de Melorekin ezkondu zen eta lau seme-alaba izan zituen, horien artean Cecilia Bandeira de Melo idazle arrakastatsua.

Senarra hil eta gutxira, idazle profesional bihurtu zen eta *O País* eta *Correio da Manhã* aldizkarietan kolaboratu zuen.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Construção (abestia)

**Construção** Chico Buarqueren abesti bat da, 1971an argitaratua. Buarqueren abesti kritikoen artean ezagunenetarikoa da.

Abestia Brasilgo diktadura militarraren garai gogorrenetako batean egin zen, zentsura eta jazarpen politikoaren artean. Chico Buarque Italiara joan zen 1969an, Brasilgo errepresiotik ihesi. 1970eko martxoan itzuli zen, eta ondoren grabatu zuen kanta. 

Folha de S. Paulo egunkariak egindako inkesta batean Brasilgo garai guztietako bigarren abesti onena zela erabaki zuten. Eta *Rolling Stone* aldizkariak Brasilgo abestirik onena izendatu zuen. 2016ko Udako Olinpiar Jokoen Irekiera Ekitaldian ere entzun zen.

Abestiak eraikuntzako langile baten bizitzako azken eguna kontatzen du, etxetik atera eta lanean hiltzen den arte. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borda Elkartea

**Borda Elkartea** () 1876an Akizen sortutako elkarte zientifikoa da. Geroztik, hiruhilabetekari bat argitaratzen du, Landetako departamenduari buruzko jakintza-arlo guziei buruzko artikulu xeheak biltzen dituena.

Henry du Boucher eta beste jakintsu landatar batzuek Elkartea sortu zuten; Jean-Charles de Borda et Jacques-François de Borda d'Oro zientzialari landatar ospetsuen izena eman zion. Elkartea Landekin zerikusia duen guztia ikertzeko sortu zuten.

## Presidenteen zerrenda 
## Kideak 
Lan Historiko eta Zientifikoen Batzordeak 41 kide biltzen ditu. Hona hemen kide nabarmen batzuk:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul Huet

**Paul Huet** (Paris, 1803ko urriaren 3a – *ibidem*, 1869ko urtarrilaren 8a) frantziar margolaria izan zen.

Antoine-Jean Gros eta Pierre-Narcisse Guérinen ikasle izan zen. Grosen estudioan Richard Parkes Bonington margolari ingelesa ezagutu zuen eta honek neoklasizismoari uko egiteko eta naturaren behaketan oinarritutako paisaiak margotzen hasteko eragina izan zuen. Bere ondorengo lanak estilo ingelesaren imitazioa maisu holandar eta flandestarren estiloarekin konbinatu zuen.

1827tik Parisko aretoan erakutsi zuen. 1830eko Uztaileko Iraultzan parte hartu zuen eta denbora batez politika errepublikarrean parte hartu zuen. 1848ko aretotik eta 1855eko Erakusketa Unibertsaletik dominak jaso zituen. 1867ko Erakusketa Unibertsalean ere parte hartu zuen.

## Iruditegia 

Paul Huet-Vue d'Avignon.jpg|''Vue générale d'Avignon et de Villeneuve-lès-Avignon, prise de l'intérieur du Fort Saint-André* (1834)
Brooklyn Museum - Fontaine de Vaucluse - Paul Huet.jpg|*Fontaine-de-Vaucluse* (1839)
Paul Huet-.jpg|*Vue d'Avignon prise du côté nord* (1841)
Paul Huet, Chaumière normande, vieux Trouville (Louvre RF 1062) n01.jpg|*Chaumière normande* (c. 1850)
172 Paul Huet La Laïta à marée haute.jpg|*La Laïta à marée haute'' (1865-1868)
HUET Paul Le Val d'Enfer au pied du Sancy Huile sur toile.jpg|''Le Val d'Enfer au pied du Sancy''

## Kanpo estekak
Alema Alema

**Alema Alema** (Kabul, 1964) afganistandar filosofian doktorea, gatazken analista, aktibista feminista eta politikaria da. Afganistango gobernuko Bakerako ministroa izan zen.

## Ibilbidea 
Kabulen jaio zen 1964an, eta Alemaniara jo zuen talibanen lehen gobernuaren garaian. Filosofian doktoratu zen Alemaniako unibertsitate batean. Afganistango beste emakume batzuekin ere batzorde solidario bat sortu zuen. Horrez gain, Alemaniako hainbat hiritan hitzaldiak eman zituen, Afganistango emakumeen baldintzei buruz hitz eginez.

Hogei urte baino gehiago eman ditu gatazkak aztertzen. Afganistanera itzuli zenean, Bakerako Estatu Ministerioko Giza Eskubideen, gizarte zibilaren, errefuxiatuen eta aberriratzearen ministrorde izan zen.

Zuzenbide humanitarioaren eremuko hezitzaile eta moderatzaile profesionala da, eta errefuxiatu, migratzaile eta nahitaezko lekualdatuei zuzenduta dago. Germaniarren eta afganiarren arteko nazioarteko harremanei eta emakume afganistandarren ahalduntzeari buruzko liburuak argitaratu ditu.

## Aintzatespenak 
BBCk bere 2021eko 100 Emakume (BBC) zerrendan sartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicholas Brathwaite

**Nicholas Alexander Brathwaite** (Carriacou, 1925eko uztailaren 8a – Saint George's, 2016ko urriaren 28a) grenadar politikaria izan zen. Grenadako lehen ministroa izan zen 1983tik 1984ra eta 1990etik 1995era.

Irakasleentzako hezkuntza jaso zuen Trinidadeko Irakasleen Prestakuntza Ikastetxean eta Jamaikako Mendebaldeko Indietako Unibertsitatean.

Kongresu Demokratiko Nazionala alderdiko kide izan zen eta 1983ko Grenadako inbasioaren ondoren, Paul Scoon gobernadore nagusiak lehen ministro eta aholku kontseiluko presidente izendatu zuen abenduan armada estatubatuarrak erretiroa hartu zuenean. Grenadaren itzulera demokraziara zuzendu zuen 1984ko abenduko hauteskundeetan garaitua izan arte.

1990eko hauteskundeak irabazi zituenetik 1995ean erretiratu zen arte lehen ministro izan zen berriro. Gainera, Finantza eta Kanpo Arazoetako ministro karguak pilatu zituen.
Haizeaz bestaldetik

***Haizeaz bestaldetik*** Jose Luis Alvarez Enparantzak, *Txillardegik*, idatzitako eleberria da, 1979an. Txillardegi bera izan zen editorea 1979, eta Elkar argitaletxeak berrargitaratu zuen 1988an.  

*Leturiaren egunkari ezkutua* izan zen Txillardegiren lehen eleberria, Euskaltzaindiak 1957an argitaratua, eta existentzialismoaren eraginpeko garaiari hasiera eman ziona. *Hiru urte geroago Peru Leartzako* (Itxaropena, 1960) bigarren eleberriak, aurrekoak ez bezala, ez zuen fama eta kritika onik jaso. Hirugarren eleberrian, *Elsa Scheelen* (Lur, 1969), berrikuntza nagusia narratzaile orojakilea erabiltzea da. Eleberria orduko garaiaren isla da: marxismoa aipatzen da, Martin Luther King aipatzen da, Vietnamgo gerra, eta sekularizazioa. Handik hamar urtera idatzi zuen *Haizeaz bestaldetik* 1979a. Egilearen hitzetan, "kirtenkeria handi bat" zen eta bere eleberririk "sakon eta sinbolistena".[thumb|183x183px|[Txillardegi]]
## Sinopsia 
start=0|thumbtime=17|thumb|*Txillardegiren eleberrigintza eta XX. mendeko literatura azaltzen dituen bideoa.*
***Haizeaz bestaldetik*** eleberrian ez da gertaera edo historia bat kontatzen zentzu tradizionalean, giza arazoak tratatu nahi ditu idazleak, bere beste liburuetan bezala, baina honetan sinbolo-mundua eta gertaera-itxura duten elementu batzuen sinbiosiaren bitartez. Beraz nobela tradizionalaren elementuak —pertsonaiak, denbora, lekuak, e.a.— sinbolikoak bihurtuta nobelaren mugak poesiaren mugetara hurbiltzen dira idazlan honetan. Egitura ere sinbolikoa bilakatzen du, zazpi aldiz zazpi kapituluz egina dago liburuaren azaleko egitura, liburuaren bukaera hasiera bihurtuz, eta honela egitura guztiz zikliko eta sinboliko bat lortzen du. Nobelaren sinbolismoa kontraposizio baten gainean eraikita dago: batetik itsasoa (infinitua, mugagabea, mugimenduz beteta), eta bestetik lakua (finitua, mugatua, geldia) eta bi elementu horietatik abiatuta sinbolo-mundu guztia eraikitzen du. Neurri handi batean —aurreko nobeletako neurri berean— kutsu biografiko batez idatzita dago, sentimenduak eta bizipenak biografia metafisiko baten bidez adierazita. Bi elementu horien arteko garapenean, ametsak eta oroitzapenak azaltzen dira ugari, oposizio, pilaketa eta errepikak nobelan zehar hainbat aldiz erabiliz. Txillardegiren laugarren nobela hau aurreko hirurekin konparatuta oso bestelakoa da, forma-planteamenduen aldetik batik bat, nahiz eta kezka filosofikoak berdinak diren denetan.
erdian|thumb|480x480px|Txillardegiren lehen lau eleberrien azalak.

## Erreferentzia 
## Ikus, gainera 
* *Leturiaren egunkari ezkutua* 
* *Peru Leartzako*
* *Elsa Scheelen*
* *Putzu*

## Kanpo estekak
Francisca Clotilde

**Francisca Clotilde Barbosa de Lima** edo, besterik gabe, **Francisca Clotilde** (Tauá, 1862ko urriaren 19a – Aracati, 1935eko abenduaren 8a), ***Jane Davy*** izengoitiaz ere ezaguna, brasildar idazle, irakasle eta kazetaria izan zen. Emakumeen eskubideen defendatzaile eta abolizionista gisa ere ospea lortu zuen. Bere lan garrantzitsuenetako bat 1902ko *A Divorciada* eleberria da.

## Bizitza 
thumb|*A Estrella* aldizkaria (1915eko azaroko alea)

João Correia Lima eta Ana Maria Casteloren alaba, Francisca Clotilde 1862an jaio zen Tauán, Ceará estatuan. Abolizionista zen, eta emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea ere bai. Itzultzaile lanetan aritu zen, eta ipuinak, poemak eta artikuluak argitaratu zituen, Jane Davy izengoitia erabiliz. *A Quinzena*n eta beste hainbat aldizkaritan kolaboratu zuen, sormenezko idazkera ohikoa ez zen garaian. 1884az geroztik, Fortalezako Eskola Normalean irakatsi zuen lehen emakumea izan zen. Lan hori galdu zuen bere iritziengatik, baina 1891ko urtarrilaren 15ean, bi alabekin batera, beste eskola bat ireki zuen, Externato Santa Clotilde izenekoa, eta bertan irakasten jarraitu zuen.

Bere lan aipagarriena *A Divorciada* izan zen,1902an argitaratu zenean liburu polemikoa izan zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitor Urruzola

**Aitor Urruzola** (), Euskal Herriko txirrindulari ohia da. Mendi bizikletan aritu da eta Euskadiko opena irabazi zuen.

## Palmaresa 
### 2002 
Euskadiko Opena

### 2003 
2. Euskal Herriko Txapelketan

### 2004 
2. Euskadiko Openean

## Kanpo estekak 
## Erreferentziak
Michele Brown

**Michele Brown** (1939ko uztailaren 3a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandra Brown

**Sandra Brown** (1946ko otsailaren 3a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Priscilla Monge

**Priscilla Monge** (San José, Costa Rica, 1968) margolaria, eskultorea, artista plastikoa da. Behin eta berriz arakatu ditu hizkuntzaren erabileren eta keinu sozialen (esanahien eta sinboloen) zirrikituak, hainbat ikuspegitatik.

## Bizitza 
San Josen jaio zen eta Costa Ricako Unibertsitatean ikasi zuen artea. 1994an, Belgikan jarri zen bizitzen, eta lau urte eman zituen bertan; han, Wim Delvoye artista ezagutu zuen, artista gisa izan zuen garapenean eragin handia izan zuena. Bera San Josen bizi da eta bertan egiten du lan.

### Arte ibilbidea 
Monge bideo-artearen, instalazio-artearen eta argazkigintzaren bidez adierazten da.

Bere lana Veneziako Bienalean sartu zen 2001ean eta berriro 2013an; Habanako Bienalean ere parte hartu zuen 1997an eta Liverpooleko Biurtekoan 2008an.

## Estiloa 
Bere lanek ezagutzen den, baina esaten ez den guztiari buruz hitz egiten dute, edo egiten den baina erakusten ez den guztiari buruz, eta garrantzia ematen die esanahiei, intimitatearen eta sozialaren arteko egunerokotasunaren alderdiei, itxuraz "errugabeak" diren formulazioen azpian. 

Bere lanek modu poetiko batean hitz egiten dute kontraesanari buruz, non gai psikikoak eta sentsibilitatekoak modu groteskoan hitz egiten duen, umore beltz eta ironia apurtxo batekin. Amesgaiztoak, zitalkeria, sekretuak eta intimitatea lantzen ditu bere lanetan, alde sozialetik hasi eta alde indibiduala jorratu arte.

Beti dago atzean zerbait, askoz gauza gehiago agerian uzten duena: itxurak ez du engainatzen, erakutsi egiten du, azaleratu egiten du, esanahi berriak eskaintzen ditu jada barneratuak izan direnen bidez, hadibidez, korolario sozial edo indibidualak. Bere lana errealitatearen berrasmaketa bat da, non atzean dagoena baloratu egiten den, beti bizirik, partekatuta, benetakoa eta kritikoa den introspekzio bat legez.

## Erakusketak 
* 2019 – "Victoria Cabezas and Priscilla Monge: Give Me What You Ask For" 2019ko uztailaren 26an artxibatua– Americas Society, Nueva York.
* 2010 – Pontevedrako biurtekoa. “Utrópicos: Centroamérica y Caribe (Utropikoak: Erdialdeko Amerika eta Karibe)”. Santiago Olmo komisarioa. Pontevedra. Espainia
* 2007 – "Global Feminisms" – Brooklyn Museum of Art. Brooklyn, New York, Ameriketako Estatu Batuak
* 2006 – Liverpool Biennial of contemporary Art 2006 . Liverpool, Erresuma Batua
* 2005 – Points of View – Photography in El Museo del Barrio’s Permanent Collection. Auzoko Museoa. New York, NY, AEB. 
* 2004 – Sevillako Arte Garaikidearen Nazioarteko I. Biurtekoa –BIACS. Sevillako Arte Garaikidearen Nazioarteko Biurteko Fundazioa, Sevilla, Espainia.
* 2001 – 49. Nazioarteko Art Exhibition Venice Biurtekoa, Venezia, Italia.
* 2000 – 24. São Pauloko biurtekoa.. São Paulo, Brasil
* 1999 – "*Pervirtiendo el Minimalismo* (Minimalismoa galbideratzen)". Sofia Erregina Museoa, Madril, Espainia.
* 1997 – Habanako biurtekoa, Habana, Kuba.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Youtuben, 2014ko irailaren 5ean
Valentina Fernández Vargas

**Valentina Fernández Vargas** (Alacant, 1940 – Madril, 2018) Alacanteko soziologoa, akademikoa eta ikertzailea izan zen. Genero ikuspegia zuten demografia eta soziologia historikoko ikasketetan espezializatu zen. 1976an, Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusiko (CSIC) ikerketa-institutu bat zuzendu zuen lehen emakumeetako bat izan zen.

## Bizitza 
Filosofia eta Letretako ikasketak egin zituen, eta Madrilgo Unibertsitate Zentralean doktoratu zen 1968an, Leongo hiriaren egitura demoekonomikoari buruzko tesi batekin, XVI. mendearen bigarren erdian, txikizkako alkabalak banatzeko banaketen arabera. 

### Lan ibilbidea 
1971n, irakasle ikertzailea bihurtu zen CSICen, eta 1976an, Jaime Balmes Institutuko zuzendaria Bartzelonan; CSICeko institutu bat zuzendu zuen lehen emakumeetako bat izan zen. Gainera, 2002an, CSICeko Emakumeen eta Zientziaren Unitatearen sorreran parte hartu zuen, Alacanteko Unibertsitateko Isonomia Fundazioko kidea izan zen, Santiago de Compostelako Unibertsitateko Genero Indarkeriaren Behatokiko kidea eta GENET-Red de Estudios de Género elkarteko kidea.
* 2010ean, “Soldado Idoia Rodríguez, mujer en las Fuerza Armadas” saria jaso zuen lehen zibila izan zen, “genero-gaien eta Indar Armatuen ikerketan eta hedapenean egindako ibilbide luzea eta Espainian emakume militarren berdintasunari eta eskubideei emandako babes akademikoa” aitortzeko. 
* Espainiako Historiako Errege Akademiako kidea ere izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tropicalia ou Panis et Circencis

***Tropicalia edo Panis et Circencis*** Brasilgo estudioko diskoa da, 1968ko uztailean Philips Recordsek argitaratua.

Hainbat abeslari eta musikarik parte hartu zuten: Caetano Veloso, Gal Costa, Gilberto Gil, Nara Leão, Os Mutantes eta Tom Zék. Baita Capinam eta Torquato Neto poetek eta Rogério Duprat musikariak ere.

Tropikalismo mugimenduaren oinarrietako bat izan zen.

## Abestiak
## Kanpo estekak
Meum athamanticum

***Meum athamanticum*** Apiaceae familiako landare biurterokoa da. Europa mendebaldeko eta erdialdeko mendilerrotan aurkitzen da. Euskal Herrian ere badago, baina oso urria da eta galtzeko arriskuan dago.

Landareak usain berezia igortzen du. Euskaraz hainbat izen ematen zaizkio; mendiko perrexila, hartz-ezamihilua eta hartz-mihilua, besteak beste.

## Taxonomia 
Nikolaus Joseph von Jacquin botanikari herbeheretar-austriarrak deskribatu zuen Zientziarako 1776an, hark idatzitako *Florae Austriaceae* liburuan.

*Meum* generoaren espezie monotipikoa da.

Sinonimoak:

* *Athamanta meum* L. Sp. Pl. 245 (1753)
* *Meum labranum* Gand. in Bull. Soc. Bot. France 45: 601 (1898)
* *Meum nevadense* Boiss. Voy. Bot. Espagne 2: 732 (1845)

## Deskribapena 
Sustrai lodi haragitsua du, 13 cm luze eta 2-4 cm-ko lodiera duena. 1-3 zurtoin ateratzen ditu, 10-40 cm arteko altuera hartzen dutenak eta 0,6 cm-ko diametrodunak. Oinarrian zuntz arre ugarik babesten dituzte zurtoinak.. Alboetako loreak arrak izaten dira eta erdigunekoak emeak. Loreak txikiak dira, 2x1,5 mm-ko bost petalo dituzte, batzuetan kanpoaldeko loreen petaloak arroxak izaten dira.

## Ugalketa eta bizi-zikloa 
Landare bizikorra da, hemikriptofitoa. Ekaina eta abuztua artean loratzen da, Gorbeian eta Aizkorri-Aratzen. Azken honetan Zaraia mendilerroan aurkitu zen, Araotz aldean, baina azken urteetan ez da berriz ikusi. Ordunte eta Gorbeiako larreak gaiera mendiko ganaduaren larre gisa erabiltzen dira

## Erabilera 
250px|thumb|*Meum athamanticum*-aren siropea.
*Meum athamanticum* landarearen sendabelar erabilera antzinakoa da. Karlomagnoren *Capitulare de villis vel curtis imperii* akta legegilean hainbat belar mota landatzeko agintzen da, tartean "ameun" izeneko bat, gaur egun *Meum athamanticum* gisa identifikatzen dena. 

Oraindik ere hostoak sendabelar gisa erabiltzen dira etxean egindako erremedio diuretikoak sortzeko, hilerokoaren eta umetokiko minak arintzeko, katarroa, histeria eta urdaileko minak tratatzeko. 

Sukaldaritzan ere erabili izan den landarea da. Eskozian landatu egin zen haren sustraiak jateko eta hosto usaintsuak janariaren zaporeak apaintzeko erabiltzen ziren.

## Iruditegia 

Irudi:Meum athamanticum 1.jpg|Landarea.
Irudi:Meum athamanticum (Bärwurz) IMG 7549.JPG|Loreak.
Irudi:Meum athamanticum (Bärwurz) IMG 7545.JPG|Fruituak.
Irudi:Meum athamanticum 2017-04-17 7874.jpg|Hostoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Feldkirch (Voralberg)

**Feldkirch** (alemanez  ahoskatua) Austriako udalerri bat da, Feldkirch barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.

## Banaketa administratiboa 
* Feldkirch
* Altenstadt 
* Gisingen
* Levis 
* Nofels 
* Tisis 
* Tosters

## Demografia
## Enpresa nagusiak
* Bachmann Electronic
* Vorarlberg Milch
* Lingenhöle Technologie
* Stadtwerke Feldkirch
* KSW Tankstellen- und Industrieanlagenbau
* Gebäudereinigung Bauer
* Landeskrankenhaus Feldkirch

## Klima 
## Herri eta hiri senidetuak 
*
*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klosterneuburg

**Klosterneuburg** Austriako udalerri bat da, Tulln barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
Leoben

**Leoben** (alemanez  ahoskatua) Austriako udalerri bat da, Leoben barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.

## Demografia 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey  value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)

ImageSize  = width:600 height:auto barincrement:30
PlotArea   = left:40 bottom:40 top:10 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:37000
TimeAxis   = orientation:horizontal
AlignBars  = late
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0 
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0 
BackgroundColors = canvas:sfondo

PlotData=
  color:skyblue width:22 shift:(-50,-5) fontsize:M anchor:till
 bar:1869 from:0 till:11062 text:11.062
 bar:1880 from:0 till:14129 text:14.129
 bar:1890 from:0 till:17900 text:17.900
 bar:1900 from:0 till:25529 text:25.529
 bar:1910 from:0 till:29462 text:29.462
 bar:1923 from:0 till:32535 text:32.535
 bar:1934 from:0 till:31112 text:31.112
 bar:1939 from:0 till:33471 text:33.471
 bar:1951 from:0 till:35653 text:35.653
 bar:1961 from:0 till:36259 text:36.259
 bar:1971 from:0 till:35598 text:35.598
 bar:1981 from:0 till:31989 text:31.989
 bar:1991 from:0 till:28897 text:28.897
 bar:2001 from:0 till:25804 text:25.804
 bar:2006 from:0 till:25160 text:25.160
 bar:2011 from:0 till:24600 text:24.600
 bar:2016 from:0 till:25341 text:25.341
 bar:2020 from:0 till:24471 text:24.471
 bar:2021 from:0 till:24132 text:24.132
 bar:2024 from:0 till:24605 text:24.605

TextData=
 fontsize:M pos:(35,20)
 text:"Iturria: Statistik Austria, alle Daten laut Gebietsstand 2024"

## Leobendar ospetsuak 
* Walter Schachner (1957-), futbolaria.
* Martin Weinek (1964-), aktorea.
* Gernot Plassnegger (1978-), futbolaria.
* Joachim Standfest (1980-), futbolaria.
* Roland Linz (1981-), futbolaria.
* Lisa Eckhart (1992-), abeslaria.

## Herri eta hiri senidetuak 
* , 1994

File:Leoben.jpg|Leoben 1900 inguruan.
File:Blick auf Leoben 2009.jpg|Leobenen ikuspegia 2009an.

## Kanpo estekak
Kufstein

**Kufstein** Austriako udalerri bat da, Kufstein barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
Cecilia Sala

**Cecilia Sala** (Erroma, 1995eko uztailaren 26a) kazetari italiarra da, eta kazetaritza politikoan eta gerran espezializatuta dago, bai egile gisa, bai gerrako berriemaile gisa.

## Biografia 
Erroman jaio zen, 1995ean. 2014tik 2018ra ekonomia ikasi zuen Milango Luigi Bocconi Unibertsitate Komertzialean, baina ikasketak eten zituen graduatu aurretik.Erredakzioetan zein kazetaritza independente gisa lan egin izan du, eta nazioarteko gaiez arduratu da batez ere. 2015ean, *Vice*-n hasi zen berriemaile- eta erreportari-lanetan; ondoren, Michele Santororekin lan egin zuen LA7ko Servizio Pubblico-n, eta kazetari profesional bilakatu zen.

Bere lan-bizitzan Vanity Fair, L'Espresso, Rai eta Will Media-rekin kolaboratu zuen, eta LA7-n Otto e mezzoren talde editorialean lan egin zuen. 2019an, Il Foglio argitaletxearen taldean sartu zen. 2020an, Huffington Postek *Polvere* argitaratu zuen, Marta Russoren hilketari buruzko podcast bat, Chiara Lallirekin elkarlanean, Emons Record eta Miyagik ekoitzia.2021eko maiatzean, halaber, audio-seriea liburu bihurtu zen, *Polvere*. *Il caso Marta Russo*, Arnoldo Mondadori Editore Strade Bluk argitaratua. 2022tik aurrera, pdcast berri bat egin zuen, *Stories*, Chora Media-rena, egunero munduko istorioak kontatzen dituena.

### Iranen atxilotua 
Sala oso ezaguna da italiarren artean, batez ere gazteen artean. 2024ko abenduaren 19an atxilotu zuten Teheranen, Iranen, kazetari-bisa batekin herrialdean zegoela.Teheranen grabatutako Salaren eguneroko podcastaren azken atalak Zeinab Musavi umorista disidenteari eta Hossein Kanani Moghaddam jeneral ohiari egindako elkarrizketak dira, Errepublika Islamikoko eliteko indarretako Guardia Iraultzailearen sortzaileetako bat izan zenari egindakoak, hain zuzen. Isolamendu erregimenean egon da preso Teherango Evin espetxean, aurkari politikoei egindako atxiloketa eta torturengatik ezaguna. Abenduaren 27an, Paola Amadei, Italiak Teheranen duen enbaxadorea, Salarekin bildu zen espetxean. Irango Errepublika Islamiarrak atxilotu baino hiru egun lehenago, Italiak Irango Guardia Iraultzaile Islamikoko kide bat atxilotu zuen, Italiako lurretan zegoena.

2025eko urtarrilaren 8an askatu zuten Irango agintariek, eta berehala itzuli zen Italiara.

## Podcast-ak 
* *Polvere*, Emons Record eta Miyagik ekoitzitako podcasta (2020)
* *Stories*, Chora Media-k ekoitzitako eguneroko podcast-a (2022tik aurrera)

## Telebista 
* *Piazzapulita* (LA7)
* *Dimartedì* (LA7)
* ''L'aria che tira* (LA7)
* *Le parole* (Rai 3)
* *In altre parole'' (LA7)

## Sariak eta aitorpenak 
* 2021: 'Li omini boni' kazetaritza-komunikazioko saria.
* 2022: "Nilde Iotti" kazetaritza-saria, prentsa idatziaren atalean, artikulu honekin: ''Il grande Satana per noi. Intervista al vicepresidente della Repubblica Islamica dell'Iran*, *Vanity Fair''-ek argitaratua.
* 2022: "Penna d'Oro Giovani Talenti" saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Cecilia Sala kazetari italiarra aske utzi du Iranek", Mikel Garcia Martikorenaren artikula, 2025eko urtarrilaren 8ko Berria
Lienz

**Lienz** (alemanez ; hegoaldeko ) Austriako udalerri bat da, Lienz barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.

## Demografia
## Klima 
## Herri eta hiri senidetuak 
*, 2000
*, 1970
*, 1970

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bischofshofen

**Bischofshofen** Austriako udalerri bat da, St. Johann im Pongau barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
Hafizullah Amin

**Hafizullah Amin** (;Paghman, 1929ko abuztuaren 1a – Kabul, 1979ko abenduaren 27a) afganistandsr politikari komunista izan zen. Afganistango estatuburu eta lehen ministroa izan zen 1979ko irailetik hil zen arte.

Kabulgo Unibertsitatean ikasi zuen eta irakasle aritu zen Estatu Batuetara ikastera joan aurretik. Han marxismoak erakarri zuen eta Wisconsingo Unibertsitatean muturreko ikasle mugimenduen zati bat sinatu zuen.

Afganistanera itzulita, ideologia sozialista zabaldu zuen ikasleen artean, eta geroago Afganistango Alderdi Demokratiko Popularrarekin bat egin zuen, Nur Muhammad Tarakik eta Babrak Karmalek sortua. 1965ean parlamenturako hauteskundeetara aurkeztu zen, baina ez zuen eserlekurik lortu, eta 1969an diputatu hautatu zuten.

Saur Iraultzaren antolatzaile nagusia izan zen 1978ko apirilean. Mohammed Daoud Khan boteretik kentzea eta sozialismoan oinarritutako estatu prosobietar bat eratzea lortu zuen. Amin erregimenaren politiken arduradun nagusia izan zen, oposiziogileen exekuzio masiboa barne. Boterearen alde borrokatu zuen Tarakirekin 1979ko irailaren 16an boterea kendu eta exekutatzea agindu zuen arte. Aminek bere burua gobernuburu, estatuburu eta alderdiko idazkari nagusi izendatu zuen.

Bere gobernuak hilabete batzuk baino ez zuen iraun. Biztanleriaren zati handi bat aurrean izan zuen, gutxiengo etnikoek sarraskiak leporatu zizkioten eta ez zuen Estatu Batuen laguntzarik lortu. Leonid Brezhnevek laguntza emateari utzi eta sobietarrek Afganistan inbaditzea agindu zuen. Sobietar tropek Amin hil zuten presidentearen jauregian 1979ko abenduaren 27an eta Afganistango gerra hasi zen.

## Kanpo estekak
Eaton Ibéricako greba (1971)

**Eaton Ibéricaren borroka** 1971ean zehar enpresa horren langileek aurrera eraman zuten borroka izan zen. Lantegiaren zuzendaritzak azkenean langileen erreibindikazioak onartu behar izan zituzten.

## Gertakariak 
1971ko urtarrilaren 8an, Itxialdia hasi zuten Iruñeko Eaton Ibérica enpresako langileek. Produkzioaren etenaldi partziala eragotzi eta soldata hobekuntzak eskatu zituzten eta lantegi barnean era guztietako asanbladak eta hitzaldiak antolatu zituzten, besteren artean. Urtarrilaren 15ean, 625 langileetatik 495 kaleratu zituen orduan patronalak, baina elkartasun uholdea Nafarroa osoan hedatu zen. Otsailaren 20an epaiketa egiten da baina langileek ez dute onartzen eta ez dira bertaratzen. Langileek gogor eutsi zioten, eta zuzendaritzak langileak berronartu behar izan zituen gutxieneko zigorrak ezarriz. Lege frankistek ahalbidetzen zituzten mekanismoetatik at antolatu ziren langileak, era ilegal baina publikoan, eta patronalak ez zuen haiekin negoziatzea onartu beste erremediorik izan. Borrokak oihartzun handia izan zuen.

## Eaton Ibérica 
Nafarroan 1961ean ezarri zen, Iruñeko TRACSA enpresarekin izandako lehen harremanekin. Bi urte geroago, Eaton Corporationek TRACSAn % 20rekin parte hartzea erabaki zuen, laguntza teknikoa emanez eta lizentziak emanez. 1964an, enpresak Eaton Ibérica SA izena hartu zuen, eta 1971tik aurrera Eaton SA. 1987an bere kapital sozialaren 99,43 (1.300 milioi) Eaton BVren jabetzakoa zen, Eaton Corporation multinazional iparramerikarraren menpe dagoen sozietate holandarraren jabetzakoa. Gaur egun Eaton SA Landabenen kokatuta dago, 49.000 metro karraturen gainean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[Francisco Letamendia(https://eu.wikipedia.org/wiki/Francisco_Letamendia): *Historia de Euskadi. El nacionalismo vasco y ETA*, Paris: Ruedo Ibérico, 1978.]
Postia tephroleuca

***Postia tephroleuca*** *Postiaceae* familiako onddo espezie bat da.<

Sinonimoak: *Boletus tephroleucus*, *Bjerkandera tephroleuca*, *Leptoporus tephroleucus*, *Bjerkandera simulans*, *Bjerkandera cinerata*, *Polyporus karstenii*, *Polyporus cineratus*, *Polystictus tephroleucus*, *Polyporus tokyoensis*, *Polyporus tephroleucus var. scruposus*, *Leptoporus lacteus f. tephroleucus*, *Tyromyces tephroleucus*, *Bjerkandera fumosa f. cinerata*, *Spongiporus tephroleucus*, *Oligoporus tephroleucus*.

## Deskribapena 
**Basiodiokarpoak:** Urterokoak, sesilak edo goiko ertza gorantz tolestua, mamitsuak, hauskorrak lehortzean, bakartiak, gutxitan inbrikatuak, sarritan erdi-zirkularrak, sekzio triangeluarra, 8-10 cm-ko luzera eta 2-4 cm-ko lodiera dutenak. 

**Gainazal antzua:** Lehenik zuria, gero okre-krema kolorekoa, batzuetan tonu grisekin, belusatua, apur bat zonatua, gris-kremaz gurutzatua.

**Ertza:** Mehea eta uhindua.

**Poroen azalera:** Zuria, horixka-krema kolorekoa ale lehorretan.

**Poroak:** 3-4 (5) milimetroko.

**Disepimentuak:** Meheak, finbriatuak, sarritan urratuak.

**Tubuluak:** Zuriak, lagin lehorretan krema kolorekoak bihurtzen dira, mono-estratifikatuak eta gehienez 5-10 mm-ra iristen den lodiera dute.

**Haragia:** Zuri-krema kolorekoa, mamitsu-haritsua freskotan, hauskorra lehorrean, gune zentrokideekin, 10-15 mm-ko lodiera izan dezake.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Hostozabalen motzondoetan hazten den espeziea, gutxitan koniferoetan. Usteldura arrearen eragilea.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Kolonbia, Ekuador, Guadalupe, Azoreak, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia, Txina, Indonesia, Australia, Zeelanda Berria, Samoa, Uganda, Tanzania.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Feldkirchen in Kärnten

**Feldkirchen in Kärnten** Austriako udalerri bat da, Feldkirchen barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
Mattighofen

**Mattighofen** Austriako udalerri bat da, Braunau barrutian. 2018ko erroldaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.

Stadtplatz kale zabalaren inguruan ardazten da herria. Kalearen ertzetan kolorezko etxeak lerrokatzen dira eta iparraldeko muturrean eliza eta jauregia kokatzen dira

## Historia 
Mattighofen Bavariako dukerrian sortu zen. 757. urtean Karolingiar dinastiak Kaiserpfalz (jauregi) bat bertan zuela dokumentaturik dago. 1007an Frankfurteko sinodoan Henrike II.ak Bambergeko apezpikuaren eskutan utzi zuen.

XVI. mendean Wittelsbacheko etxeak eskuratu zuen eta Bavariako Ondorengotza Gerraren ondoren Austriako artxidukerriak hartu zuen.

Mattighofenek 1986an eskuratu zuen herri estatusa.

## Ekonomia 
KTM moto ekoizlea Mattighofenen sortu zen 1934an eta egoitza nagusia bertan dago.

## Ondasun nabarmenak 
* Mattighofengo jauregia
* Mattighofengo parrokia
* Inn-Salzach eraikina

## Iruditegia 

Irudi:Schloss Mattighofen-1.jpg|Mattighofengo jauregia.
Irudi:Pfarrkirche Mattighofen 2025.jpg|Mattighofengo parrokia.
Irudi:KTM Mattighofen.jpg|KTM konpainiaren egoitza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Feistritz an der Gail

**Feistritz an der Gail** Austriako udalerri bat da, Villach-Land barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
Krumpendorf am Wörthersee

**Krumpendorf am Wörthersee** () Austriako udalerri bat da, Klagenfurt-Land barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran. Wörthersee aintzirako ertzetan dago.

## Auzoak 
* Görtschach
* Krumpendorf (*Kriva Vrba*)
* Nußberg 
* Pritschitz (*Pričiče*)
* Tultschnig (*Cajnče*) 

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo  value:rgb(1,1,1)
ImageSize  = width:800 height:auto barincrement:20
PlotArea   = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:3600
TimeAxis   = orientation:horizontal
AlignBars  = late
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey  increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
PlotData=
    color:skyblue width:14 shift:(-50,-5) fontsize:M anchor:till
   bar:1869 from:0 till:618 text:618
   bar:1880 from:0 till:593 text:593
   bar:1890 from:0 till:615 text:615
   bar:1900 from:0 till:667 text:667
   bar:1910 from:0 till:716 text:716
   bar:1923 from:0 till:1135 text:1.135
   bar:1934 from:0 till:1218 text:1.218
   bar:1939 from:0 till:1407 text:1.407
   bar:1951 from:0 till:2264 text:2.264
   bar:1961 from:0 till:2052 text:2.052
   bar:1971 from:0 till:2550 text:2.550
   bar:1981 from:0 till:2559 text:2.559
   bar:1991 from:0 till:2737 text:2.737
   bar:2001 from:0 till:2848 text:2.848
   bar:2011 from:0 till:3337 text:3.337
   bar:2021 from:0 till:3505 text:3.505
   bar:2022 from:0 till:3502 text:3.502
TextData=
  fontsize:S pos:(35,20)
  text:"Iturria: Einwohner; Quelle: Statistik Austria"

## Kanpo estekak
Sarra Tolstaia

**Sarra Fiodorovna Tolstaia** (; Mosku, 1820ko irailaren 1agreg./abuztuaren 20ajul. – San Petersburgo, 1838ko maiatzaren 6agreg./apirilaren 24ajul.), ***S. T. kondesa*** () izengoitiaz ere ezaguna, errusiar idazlea izan zen, ingelesezko, italierazko, frantsesezko eta alemanezko poesia zein prosa lanak idatzi zituena.

## Bizitza 
Fiodor Tolstoi kondearen eta Jevdokia (Avdotia) Tugaieva dantzari ijitoaren bosgarren alaba zen. Osasun kaskarra zuen, eta gurasoak bere bizitzaren beldur izan ziren, haien seme-alaba zaharragoak umetan hil baitziren.

Hezkuntza bikaina jaso zuen, sei urterekin frantsesez eta alemanez ongi hitz egiten eta idazten zuen, eta bederatzi urterekin ingelesa ikasi zuen. Friedrich Schiller, Johann Wolfgang von Goethe, Johann Gottfried Herder, Novalis, Ludwig Uhland, Johann Ludwig Tieck, Justinus Kerner, Lord Byron, Thomas Moore, Walter Scott eta garai hartako beste idazleen sormena ondo ezagutzen zuen. Pianoa jotzen eta margotzen ere bazekien. Hala ere, errusieraz gaizki hitz egiten zuen eta hil baino urtebete lehenago bakarrik hasi zen modu sakonagoan ikasten, Vasili Zhukovskiren idazlanak erabiliz. Handik gutxira tuberkulosiarekin gaixotu zen, eta 1838an hil zen San Petersburgon, 17 urte baino ez zituela. Moskuko Vagankovo hilerrian lurperatu zuten.

Sarra Tolstaia hil eta gero, M. N. Likhoninek bere idazlan nagusiak errusierara itzuli zituen eta Mikhail Katkovek argitaratu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucília do Carmo

**Lucília Nunes de Ascensão** ( Portalegre, 1919ko azaroaren 4a - Lisboa, 1998ko azaroaren 19a ) portugaldar fado abeslari ospetsua izan zen, Carlos do Carmoren ama .

## Biografia 
Lucília do Carmo Portalegren jaio zen, 1919ko azaroaren 4an. 

Bost urte zituela, bere familiarekin batera, Lisboara joan zen bizitzera.

Bere debuta fado abeslari gisa *Retiro da Severan* egin zuen, 1936an, 17 urte besterik ez zituela, Alfama, Bairro Alto eta Mourariako fado etxe tipikoenetako jabeen eta enpresaburuen aurrean. Publikoaren arreta bereganatu zuen eta aitorpena azkar etorri zitzaion.

Handik gutxira Emissora Nacional, Rádio Graça eta Rádio Luso kateetako fado saioetan parte hartu zuen, eta irratiak ere lagundu zuen bere ospea handitzen.

Alfredo de Almeidarekin ezkondu zen, eta 1939an bere seme Carlos do Carmo jaio zen. Hau ere fadista ezaguna bihurtu zen amaren eraginez.

Ondoren, bost urtez erretiratu zen Lisboako kultur zirkuluetatik, eta Brasilen eta Mozambiken ibili zen abesten. Besteak beste, Lourenço Marqueseko Casino da Costan aritu zen. 

1947an, Bigarren Mundu Gerra amaitu eta bi urtera, Lucília do Carmo eta Alfredo de Almeidak fado etxe bat ireki zuten, Adega da Lucília izenekoa. Gero izena aldatu zioten, *O Faia* deituz. Fado etxea Bairro Alton zegoen, Rua da Barroca erdian, eta Lucília zen abeslari nagusia. Belaunaldi ezberdinetako fado abeslariek abestu zuten bertan, besteak beste, Alfredo Marceneiro, Tristão da Silva, Carlos Ramos edo Camanék.

*Hainbat abesti arrakastatsu grabatu zituen, adibidez:* *Lá vai a Rosa Maria, Leio em teus olhos, Foi na Travessa da Palha, Maria Madalena, Não gosto de ti, Preciso de te ver, Senhora da Saúde, Olhos garotos, Antigamente, Tia Dolores, Loucura,* eta *Zé Maria*.

1980ko hamarkadan bizitza artistikotik erretiratu zen. 

Lisboan zendu zen 1998an.

## Diskografia 
Bere diskografiaren artean hauek aurkitzen dira:

* 1958 - *Olhos garotos*, editora Decca
* 1960 - ''Lucília do Carmo acompanhada à viola e guitarra por Jaime Santos e Martinho d'Assunção,* editora Decca
* 1978 - *Lucília do Carmo*, editora Trova
* 1978 - *Uma voz de sempre*, editora Decca
* 1990 - *O melhor de Lúcilia do Carmo'', editora EMI

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lucília do Carmoren biografia
* Lucília do Carmoren biografia