Stiff Little Fingers

***Stiff Little Fingers*** () Ipar Irlandako punk rock musika talde bat da, Belfast hirikoa, 1977an sortua, Ipar Irlandako gatazkaren bete-betean, eta horrek eragin bizia izan zuen haien kanten zati handi batean. *Highway Star* (izena *Deep Purple* kantarengatik du) zeritzan eskola-umeen talde gisa hasi ziren, rock bertsioak egiten, punkaren berri izan zuten arte. Disko bat argitaratu zuen lehen punk talde belfastarra izan ziren punk taldea –*Suspect Device* singlea *Rigid Digits* haien zigilu independientean atera zen. *Rough Trade* diskoetxearekin batera kaleratutako *Inflammable Material* diskoa Erresuma Batuko Top 20an sartu zen lehen LP independentea izan zen.

Sei urte eta lau diskoren ondoren, banandu egin ziren, baina handik bost urtera, 1987an, berriz elkartu. Taldekide ugari izan dituzten arren, biran eta grabatzen segitzen dute. 2014an, estudioko hamargarren diskoa kaleratu zuten, eta hura argitaratutakoan, mundu bira bat egin zuten. Kantari nagusi Jake Burns denbora guztian aritu den kide bakarra da, baina 2006ko martxoan, Ali McMordie jatorrizko baxu-jotzailea berriro elkartu zitzaien Bruce Foxton baxu-jotzailea irtendakoan, hamabost urteren ondoren.

## Historia 
### Hastapenetako urteak 
*Stiff Little Fingers* eratu aurretik, Jake Burns (ahotsa eta gitarra), Henry Cluney (gitarra), Gordon Blair (baxua) eta Brian Faloon (bateria), Belfasteko *Highway Star* rock musikako bertsio-talde batean jotzen ibili ziren. Blair irtendakoan (*Rudi* talde belfastarrarekin joan zen), Ali McMordiek hartu zuen baxuaren ardura. Artean, Cluneyk punkaren berri izan zuen, eta gainontzeko taldekideei harexen berri eman zien. *Highway Star* ez zela izen aski punka erabakita, *The Fast* izenarekin zalantzan labur egon ondoren, *Stiff Little Fingers* deitzea erabaki zuten, *Pure Mania* diskoko *The Vibrators* taldearen kantan oinarrituta. 

*Stiff Little Fingers*ek, batez ere Jake Burns buru eta letragile nagusiak, *The Clash* eta *Elvis Costello*ren eragin handia izan zuen. Burnsen esanetan, "[*The Clash*ek] oroz gainetik egin zidana izan zen konfiantza eman, bere gai lirikoaren bidez, konturarazteko ongi zegoela neure bizitzaz eta eskarmentuez idaztea". Ipar Irlandako istiluen garaian hazteari buruzko kantak idazten hasi ziren 1970eko hamarkadaren bukaeran. Haien lehen kanten artean, *State of Emergency* ("Larrialdi-egoera") eta *Breakout* ("Ihesaldia") izenburukoak zeuden.

*Glenmachan* hotelean (Belfasten) kontzertu bat egiten ari zirela Gordon Ogilvie ezagutu zuten, Colin McClelland kazetariak —Burnsek harekin harreman idatzia zuen— arratsalde hartarako gonbidatua zuena.

#### *Suspect Device* 
Ogilviek, gainera, taldekideak animatu zituen Ipar Irlandako gatazkako beren bizipenetan oinarritutako kontuez jotzera. Berak idatzitako letra batzuk begiratzeko eskatu zion taldeari. Hitzak gustatu zitzaizkien eta *Suspect Device* ("Gailu susmagarria") beren zuzeneko errepertorioan finko bihurtu zen. *Suspect Device*ren letrari doinu bat jartzearekin batera, Burnsek *Wasted Life* ("Alferrik galdutako bizitza") idatzi zuen.

McClelland-ek taldeak bertako irrati batean grabaketa tarte bat lort zezan moldatu zuen, eta normalean iragarkietako sintoniak grabatzeko erabiltzen zen estudioan, *Suspect Device* grabatu zuten. Singlea kasete moduan paketatu zen, azalean su-bonba kasete bat ageri zela; dirudienez taldekideei barre-algara handia eragin zien, diskoetxe batek telefonoz deitu eta beste kopia bat eskatu zienean, lehenengoa balde batean ur bota baitzuten, benetako bonba bat ote zen beldurrez.

*Suspect Device* 1978ko otsailean kaleratu zen. Singlearen kopia bat John Peeli bidali zioten. Behin eta berriz jo zuenez, horrek *Rough Trade Records*en bidez banaketa akordio batera eraman zuen. Singlea taldekideen *Rigid Digits* zigiluan bertan argitaratu zen, hilabete geroago *Rough Trade* enpresaren laguntzaz berrargitaratu zen eta 30.000 aletik gora saldu.

1978ko urtarrilaren 17an, Belfasteko *Pound Club*en *Suspect Device* jo zuteneko zuzeneko irudiak –lehen aldiz zuzenean jo zutenean– Belfasteko punkari buruzko *Ulster TV Revue*-ren *It Makes You Want to Spit* programa baten barruan agertu ziren. Programa 1978ko martxoaren 6an aireratu zen. 

*Stiff Little Fingers*ek Ipar Irlandako gatazkan hazten ari ziren gazteen esperientzien inguruko kantak idazteko erabakia eztabaidagarria izan zen. Ipar Irlandako punk talde batzuek nabaritzen zutenez, garai bortitz horiei buruzko kantak gatazka sektarioa ustiatzen ari ziren. Halaber, kritikak eta susmoak egon ziren, zuzendaritza taldeak, batez ere Gordon Ogiliviek, bandan zeukan inplikazio eta eraginaga zela kausa. Ezberdintasun politikoak musika desberdintasunek indartu zituzten *Stiff Little Fingers*en punk soinu rockeroagoa *The Undertones* eta *Rudi* taldeen pop punk melodikoagoarekin parekatu ahala. Kritika batzuk banden arteko lehiak eta jeloskortasuna besterik ez ziren.

Oihartzun handiko argudioak izan ziren: *The Undertones* taldeak *Stiff Little Fingers* taldeari leporatu zion Ipar Irlandako gatazka sentsazionalizatzea eta, aldiz, *The Undertones*ek ez ikusiarena egin zutela adierazi zuten *Stiff Little Fingers*ko taldekideek. Michael Bradleyk, *The Undertones*ko baxu-jotzaileak, 1979an *The Undertones*ko John O'Neill eta *Stiff Little Fingers*eko Jake Burnsen artean izandako liskar bat kontatu zuen: «Jakeri oldartu zitzaion, ez fisikoki, baina bai ahoz. Bere diskoak maiseatu, kantak idazten dituen kazetaria maiseatu eta taldea maiseatu". Michael Bradley-k orain honela deskribatzen du *Suspect Device*: "disko bikaina da, nahiz eta garai hartan ez geunden harrituta, ziurrenik gure aurretik disko bat eginda zeukatelako". 

Ipar Irlandako *Good Vibrations* diskoetxeko Terri Hooleyren esanetan ere, "*Stiff Little Fingers* benetan hasiak ziren Ipar Irlandatik haragoko uhinak egiten, eta beti ikusten ditut ihes egin zutenak bezala. Badakit beti esan izan dudana ez ditudala inoiz baloetsi, baina hori, segur aski, jeloskorkeria izan zen neure aldetik. Talde handia da eta bere arrakasta merezi du”. 

*Stiff Little Fingers*ek jarraitzaile ugari bildu zituen Belfasteko gazteen artean: "Hirurogeita hamarreko hamarkadaren amaieran hamalau edo hamabost urteko eskola-ume bat nintzenez, ez ninduen batere kezkatzen nork idatzi zizkien kanten letrak (edo horretan lagundu). Ene iritziz, argi eta garbi zegoen kantatzen ari zirena esan nahi zutela, eta are hobeto, neure bizitzaz kantatzen ari zirela, eta bestelako ikuspuntuak eskaintzen zizkidatela. Ulsterreko punkaren giroan hasieran zuten energia gordinaren eztanda liluragarria izan zen eta energia hori binilora eraman bezain laster benetan abiatu ziren eta lasterka hasi" (Sean O’Neill, *It Makes You Want to Spit - The Definite Guide to Punk in N. Ireland* filmaren egilekidea).

#### *Alternative Ulster* 
John Peelek taldeak saio bat graba zezan antolatu zuen *Radio One*ko bere saiorako. 1978ko apirilaren 13an emititutako kantak *Wasted Life*, *Johnny Was*, *Alternative Ulster* eta *State of Emergency* izan ziren. John Peelen beste saio bat grabatu zen irailean –*Law and Order*, *Barbed Wire Love*, *Suspect Device* eta *Johnny Was*en bertsio luzeago berri bat, 1978ko irailaren 18an aireratua. 

1978ko bigarren erdian, bira bat egin zuten Tom Robinson Banden talde laguntzaile gisa.

Bigarren singlea, *Alternative Ulster,* *Rough Trade* diskoetxeak argitaratu zuen 1978ko urrian. Hasiera batean, izen bereko fanzinearekin doan eman nahi zen. *Stiff Little Fingers* 1978ko urriaren bukaeran Belfasteko kontzertu batean, 1979an estreinatua, *Alternative Ulster* jotzen ageri da, *Shellshock Roeck* izenekoan, Ipar Irlandako punkari buruzko dokumental independentean.

1978. urtearen amaieran, *Stiff Little Fingers*en ospe gero eta handiagoa *Suspect Device*n islatu zen, laugarren postura iritsi baitzen eta *Alternative Ulster* bozkatu zen hamaikagarren postuan urteroko *Festive Fifty* emankizunean, John Peelen programan.

#### *Inflammable Material* 
1979ko otsailean, *Stiff Little Fingers*ek lehen diskoa argitaratu zuen *Rough Trade* zigiluan, *Inflamable Material*. Taldeak kontratu bat izenpetu zuen *Island Records*ekin, baina porrot egin zuen, eta taldeak diskoa *Rough Trade* diskoetxean argitaratu zuen. Albuma modu independentean kaleratu arren, Erresuma Batuko albumen zerrendan hamalaugarren postua lortu zuen eta Zilarrezko estatusa lortu zuen, ehun mila kopia baino gehiago saldurik. *Inflammable Material* izan zen *Rough Trade* etxeak banatutako lehen diskoa, eta Erresuma Batuan zerrendtan sartutako lehen disko independentea.

*Inflammable Material* diskoan eragin handia izan zuen Ipar Irlandako istilu odoltsuen garaian taldekideak Belfasten hazi ozanaren esperientziak. Hala ere, hamahiru pistetatik sei bakarrik ziren zuzenean Ipar Irlandari eta egoera politikoari buruzkoak: *Suspect Device*, *State of Emergency*, *Wasted Life*, *No More of That*, *Barbed Wire Love* eta *Alternative Ulster*. Areago, *Alternativa Ulster* kantak ere, *You got the Army on the street, and the RUC dog of repression is barking at your feet* bezalako erreferentziak dituena ("Armada kalean duzu, eta *RUC*ko errepresioaren txakurra zure oinetan zaunka ari da"), 1970eko hamarkadaren amaieran nerabe aspertu bat izatean datza batez ere. Albumeko beste kanta bat, *Johnny Was*, *Bob Marley and the Wailers* taldearen kanta baten bertsioa da, kanta Belfasten kokatzeko egokitutako hitzekin.

"Mundu guztiak aipatzen du "Irlandar diskoa" izena erabiliz, baina nik beti esan izan dut kantei begiratzeko eta ziurrenik hamahiruetatik lauk Ipar Irlandari erreferentzia egiten diote. Beste guztia... munduaren kontra ostikoka dabiltzan nerabe atsekabetuak dira" (Jake Burns, *Stiff Little Fingers*). 

Albumak kritika onak jaso zituen musikaren prentsan. Paul Morleyk, *New Musical Express*erako kritika garaikide batean, honako hau adierazi zuen: "*Inflammable Material* punk rock disko klasikoa da. Iruzkin garaikide zirraragarria, bortizki inspiratua matxinada mingots nabarmenean eta frustrazioan". Morleyk honakoa adierazi zuen: "*Stiff Little Fingers* nire munduko rock'n'roll talderik onena da... 1978. urtearen amaierarako, Britainia Handiko talde berririk ospetsuena zen."

#### *Gotta Gettaway* 
Taldearen interes berriak Londresera joatea bultzatu zituen, eta horrek Brian Faloon eta Colin McClellanden irteera ekarri zuen (Gordon Ogilvierekin batera taldearen manager bateratua izan zen ordu arte). Jim Reilly bateriaz arduratu zen *Gotta Gettaway* singlerako garaiz eta *Rock Against Racism* biran jo zuen. 

*Gotta Gettaway* kaleratzearekin bat, *Stiff Little Fingers*ek bere lehen bira zuzendu zuen 21 kontzerturekin Britainia Handian eta Irlandan zehar. Itzuliaren une gorena Belfasteko *Ulster Hall* aretoan 1979ko maiatzaren 21ean emandako kontzertua izan zen. *Stiff Little Fingers*ek Ipar Irlandan zuen ospea zalantzan jartzen zuen inor baldin bazegoen, hura izan zen bertako punk talde batek garai hartan Belfasteko musika gune handiena zena jotzen zuen lehen aldia. Taldeak harrera beroa jaso zuen etxean, sarrera guzti-guztiak salduta. 

"Ikuskizun guztien artean, onenetako bat, zalantzarik gabe, Belfasteko *Ulster Hall*en zuzendu genuen lehen aldia izan zen, *Gotta Gettaway* biran. Istiluen gorenean, lekua jendez gainezka utzi genuen, eta pil-pilean zebilen gazte jende multzo hari begira geratu ginen, musikaz gozatu eta primeran pasatuz, urte horietan guztietan altxor moduko oroitzapena izan dut. Gau hartan konturatu nintzen politikarietako inork egin ezin zuen zerbait egiten ari ginela. Areto hartan, bortizkeria sektarioak, hilketak eta gorrotoak astindutako hiri baten erdian, geure jaioterriko jendea elkartu genunen, erlijioa edozein zela ere" (Jim Reilly, *Stiff Little Fingers*eko bateria-jotzailea).

#### ''Nobody's Heroes* eta *Go for It* 
1979. urtearen erdialdean, taldeak *Rigis Digits* zigilua izenpetu zion *Chrysalis Records* diskoetxeari, eta 1980an bigarren diskoa kaleratu zuen, *Nobody's Heroes*.

Disko horren garaiak nolabaiteko arrakasta ekarri zuen hedabideei dagokienez. *Straw Dogs* singlea ez zen *Top of the Pops*-era gutxigatik iritsi; azkenean bi aldiz igo ziren saiora, *At the Edge* eta *Nobody's Hero*rekin. Hala ere, *At the Edge*rekin egindako agerraldiaren ondoren taldeari esan zioten ez zutela berriro gonbidatuko, *ez* baitzuten serio hartzen zuzenean jotzen ari ez zirelako; *Top of the Pops*en ahazteko moduko emanaldietako bat izan zen. Ondoren, *Top of the Pops*en agertu ziren *Nobody's Hero*, *Just Fade Away* eta *Listen* kantekin. 

1981ean, *Go for It* estudioko hirugarren albuma kaleratu zuten, Jim Reillyk taldearekin izan zuen azken harremana izan zena. *Go for It*ek Burnsen idazteko estiloaren aldaketa adierazi zuen, gai askoz ilunago eta tabuekin, hala nola etxeko tratu txarrak *Hits and Misses* kantan eta futboleko hooliganismoa *Back to Front* kantan (ez zegoen jatorrizko LPan, CDan berrargitataratu zen bertsioko kanta osagarria izan zen, ordea), baina oraindik ere hazten ari zen nerabe baten istorioa kontatu zuten *Kicking up a Racket* kantarekin.

### Haustura 
#### *Now Then...* 
1982an, lau kantuko EP bat iritsi zen, *£ 1.10 or Less* izenekoa, eta estudioko laugarren diskoa, *Now Then...* (egiaz, bosgarrena, *Hanx!* zuzeneko LPa argitaratu baitzuten *Nobody's Heroes* eta *Go for It* diskoen arteko hirugarren disko ofizial gisa). *Now Then...* izan zen *Tom Robinson* taldeko Dolphin Taylor bateria jotzaile ohiaren lehen diskoa. Salmenta eta kontzertu apalak zirela kausa, 1983an banandu ziren, Burnsek esan zuenean: "*Now Then...* gure azken LPa izan zen ene ustez egin dugun diskorik onena. Baina, zoritxarrez, inoiz lortuko dugun onena da. Beraz, honaino iristea erabaki dugu”. Geroago, banaketa pixka bat garratza izan zela adierazi zuten, taldekideek, itxuraz, beren arteko desberdintasunez hitz egin beharrean, ukabilkada ibiltzen zirelako. Burnsek 1989an egindako elkarrizketa batean adierazi zuen "ezin zutela elkar ikusi".

### Berrantolaketa 
Burns taldetik joan ondoren, Bruce Foxton *The Jam* taldeko baxu-jotzaile ohiarekin talde bat sortu zuen. Pare bat demo egin zituzten, baina Foxtonek bakarkako album bat egiteko gonbidapena jaso zuen eta horrek haien lankidetza amaitu zuen.

1987an taldea eraberritu zen. Kritikari batzuek "Inori ez litzaioke interesatuko zuek ikustera etortzea" esan zuten arren, taldeak bira arrakastatsua izan zuen, Alemanian barne, gau batetik bestera sarrera guztiak agortuta. Aldi baterako berrelkartzeko beren asmoa aldatu eta iraunkorra izanen zela erabaki zuten.

#### *Flags and Emblems* 
Ali McMordiek erabaki zuen ezin zuela astirik eman denbora guztian birak egin edo grabatzeko; beraz, taldea utzi egin zuen. Bruce Foxtonek ordezkatu zuen 1991ko *Flags and Emblems* grabatzeko. Britainia Handian, disko horretako singlea, *Beirut Moon*, salmentatik kendu zuten lehen argitaratze-egunean, itxuraz gobernua kritikatzen zuelako John McCarthy, Libanon preso egona zena, bahitua askatzeko ez jarduteagatik.

1993an, Henry Cluneyri taldea uzteko eskatu zioten, eta Jake Burns, Bruce Foxton eta Dolphin Taylor hirukoteak hurrengo lau urteetan segitu zuen, Dave Sharp edo Ian McCallumen zuzenekoetan elkartuz.

#### *Get a Life* 
1994an *Get a Life* kaleratu zuten Erresuma Batuan, eta 1996an, AEBetan. 1996ko amaieran, Taylorrek alde egin zuen, familia-engaiamenduak zirela eta. Burnsek Steve Grantleyri deitu zion (horrek *Jake Burns and the Big Wheel* taldean bateria jo zuen  1980ko hamarkadaren amaieran).

#### *Tinderbox* eta *Guitar and Drum* 
Burns, Foxton eta Grantley hirukoteak 1997ko *Tinderbox* albuma grabatu zuen, Ian McCallumen laguntzaz: hura 1999ko *Hope Street*en lanaldi osoko kide gisa sartu zen. Taldekide berek 2003ko *Guitar and Drum* grabatu zuten.

### Lerro-aldaketa 
2006ko urtarrilaren 18an, Foxtonek taldea utzi zuen.
alt=Stiff Little Fingers|thumb|Egungo taldekideak. Ezkerretik eskuinera, Ian McCallum (gitarra), Steve Grantley (bateria), Jake Burns (kantaria) eta Ali McMordie (baxua).
Urtarrilaren 23an, Ali McMordie jatorrizko baxu-jotzailea taldera itzultzekoa zela iragarri zen, martxoko hurrengo birak irauten zuen bitartean. Bira arrakastatsua izan zen: zale askok *Stiff Little Fingers*en mezuen taulan idatzi zuten zenbat gozatu zuten eta taldeak agertzen zuen garra aipatuz. Biraren ondoren McMordieren egoerari buruz asko eztabaidatu ondoren, apirilaren 21ean, Burnsek mezuen taulan adierazi zuen "Oraingoz McMordie jauna pozik dago bere agenda beteak uzten duen bitartean segituko duelako. Baliteke noizbehinka "ordezko" bat ekarri behar izatea, eskuak bete lan baldin badabil eta zerbait egin behar badugu, baina espero dezagun hori saihestu ahal izatea". McMordie jaunak tarteka ezin izan zuen bira bat egin, beste engaiamendu batzuk zirela kausa eta, halakoetan, haren lekua *Dummy* chicagotar taldeko Mark DeRosak hartu izan zuen. 

2006ko maiatzaren 25ean, *Stiff Little Fingers*ek iragarri zuen Ian McCallumek ezin izango zuela taldearekin bat egin *Spring US* biran, osasun-arrazoiengatik. *Pegboy* eta *Naked Raygun* taldeetako partaide John Haggerty gitarran aritzekoa zen. Geroztik, McCallum berriro sartu da taldean, eta harrezkero birak egin ditu haiekin. 

#### *No Going Back* 
2007ko martxoaren 9an, Burnsek iragarri zuen taldeak disko berri bat grabatu behar zuela, urte horretan bertan argitaratzekoa zena. Urte hartan kanta berri bat, *Liars Club*, gehitu zitzaien beren kanten zerrendetan. Izena Burns taberna baten ingurutik autoz igaro ondoren eman zitzaion, Tony Blair, George W. Bush eta Irakeko Gerrari buruzko erreportaje bat entzuten ari zen bitartean. 2011ko martxoaren 17an Glasgow Barrowlandsen emandako kontzertuan, Burnsek disko berria grabatzen ari zela iragarri zuen, Erresuma Batuko bankuen krisiari buruzko kanta berri bati ekin aurretik, *Full Steam Backwards*.
eskuinera|thumb|*Stiff Little Fingers* 2012ko azaroaren 11n, Slade Rooms, Wolverhampton
2013ko urriaren 16an, taldeak *PledgeMusic*-i buruzko proiektu bat jarri zuen martxan, 2014ko martxoan argitaratu behar zen albumerako dirua biltzeko. Proiektuak bost orduko epean lortu zuen bere finantziazio helburua. Grabazioa 2014ko urtarrilean amaitu zen eta *No Going Back* izeneko diskoa *PledgeMusic*en bidez argitaratu zen martxoaren 15ean eta publiko orokorrarentzat, abuztuaren 11n. Albumaren aldeko bira 2014ko hasieran hasi zen eta AEBetan *Summer Nationals*en biran datak sartu zituen *The Offspring*, *Bad Religion*, *The Vandals*, *Pennywise* eta *Naked Raygun*ekin. Diskoa, 1983ko *All The Best* albumaz geroztik, Erresuma Batuko lehen zerrendetako arrakasta izan zen eta *BBC Rock Album Chart*en lehen postua lortu zuen.

## Euskal Herrian egindako kontzertuak 
Behin baino gehiagotan jo dute Euskal Herrian, baina Hegoaldean solik. Hona hemen eman dituzten zenbait kontzertu:

* 1989ko abuztuan, Lakuntzan eta Arrasaten,
* 1992an, Garesen eta Oiartzunen,
* 2000ko maiatzaren 19an, Bergaran,
* 2008an, Garesen berriro,
* 2009ko martxoaren 11n, Donostian; 13an, Bilboko Kafe Antzokian,
* 2014ko azaroaren 26an, Bilboko Kafe Antzokian berriz,
* 2017ko azaroan, Gasteizen eta Usurbilen,
* 2019an, Bergaran berriz ere.

## Taldekideak 
### Egungoak 
* Jake Burns – ahots nagusia, gitarra (1977-1982, 1987-gaur egun)
* Ali McMordie – baxua, koruak (1977-1982, 1987-1991, 2006-gaur egun)
* Ian McCallum – gitarra, koruak (1993-gaur egun)
* Steve Grantley – bateria, koruak (1996-gaur egun)

### Taldekide ohiak 
* Henry Cluney – gitarra, ahotsa (1977-1982, 1987-1993)
* Bruce Foxton – baxua, ahotsa (1991-2006)
* Brian Faloon – bateria (1977-1979)
* Jim Reilly – bateria (1979-1981)
* Dolphin Taylor – bateria, koruak (1981-1982, 1987-1996)

### Kronograma 
## Diskografia 
* *Inflammable Material* (1979)
* *Nobody's Heroes* (1980)
* *Hanx!* (zuzenekoa, 1980)
* *Go for It* (1981)
* *Now Then..*. (1982)
* *Flags and Emblems* (1991)
* *Get a Life* (1994)
* *Tinderbox* (1997)
* *Hope Street* (1999)
* *Guitar and Drum* (2003)
* *No Going Back* (2014)

## *Stiff Little Fingers*i buruzko liburuak 
* Burns, Jake; Parker, Alan (2003). *Stiff Little Fingers: Song by Song*. Sanctuary ISBN 978-1-86074-513-3
* Link, Roland (2009). *Kicking up a Racket: The Story of Stiff Little Fingers, 1977-1983*. Appletree Press. ISBN 978-1-84758-145-7.
* Link, Roland (2014). *What You See is what You Get--: Stiff Little Fingers, 1977-1983''. Colourpoint Books. ISBN 978-1-78073-056-1.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Stiff Little Fingers @ PlegeMusic.com
* The Story of Stiff Little Fingers (Atzapar Txikien Historia) (1977–1983) liburuaren webgune ofiziala
* Elkarrizketa
* Cluney
* Stiff Little Fingers Discogs webgunean