open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Via XIX

**Via XIX**  Antoninoren Ibilbidean jasotako galtzada erromatarra izan zen. Ibilbidea Bragatik (*Bracara Augusta*) Astorgara (*Asturica Augusta*) zihoan, *Via XVIII* bideaz besteko ibilbidea zen.

## Ibilbidea 
Antoninoren Ibilbidean etapa hauek (mansioak) aipatzen dira:

## Iruditegia 

Image:
Vía XIX.svg|Via XIXko mapa (gorriz).
Rubiaes, San Pedro 01-12c.jpg|Miliairio San Pedro de Rubiaes herrian.
Pontevedra 77-06b, Ponte do Burgo.jpg|Ponto do Burgon (Pontevedra).
Tui, Rebordáns, Vía XIX, placa.JPG|Kartel informatiboa Tuin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Erromatar galtzadak

## Kanpo estekak 
* :Erromatar Inperioko atlasa.
Hamnet (filma)

***Hamnet*** 2025eko Chloé Zhao sino-estatubatuar zinema zuzendariaren film tragikoa da, O'Farrellen izen bereko eleberrian oinarritua. Jessie Buckley, Paul Mescal, Emily Watson eta Joe Alwyn aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
Ezaguna da William Shakespeare dramaturgoa; gutxik ezagutzen dute, ostera, haren emazte izan zena, Agnes Shakespeare. Agnes Hathaway —huraxe zuen ezkongabe zeneko abizena— Ingalaterrako Stratford herrian bizi zen gaztetan. Sendabelarrekin aritzen zen Hathaway, jendearen gaixotasunak sendatzeko asmoz. Halako batean William Shakespeare izeneko latin irakaslea ezagutu, eta harekin ezkondu zen.

## Aktoreak 
* Jessie Buckley: Agnes Shakespeare
* Paul Mescal: William Shakespeare
* Joe Alwyn: Bartholomew 
* Emily Watson: Mary Shakespeare
* Jacobi Jupe: Hamnet Shakespeare
* Jack Shalloo. Marcellus
* David Wilmot: John Shakespeare

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arco (filma)

***Arco*** 2025eko Ugo Bienvenu frantziar zinema zuzendariaren film fantastikoa da.

## Sinopsia 
2075. urtea da. Iris izeneko 10 urteko haur batek ostadar koloreko kapa bat daraman haur bat ikusiko du zerutik erortzen. Arco du izena, 2932. urtetik dator, eta iraganera egin du bidaia. Denboraren makina hondatu zaionez, ezin da etxera itzuli. Bitartean, Irisek, Arco etxean hartu, eta itzultzen lagunduko dio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diamanti (2024ko filma)

***Diamanti*** () 2024ko Ferzan Özpetek turko-italiar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Zinema zuzendari batek berarekin lan egin duten emakumezko aktore guztiak bilduko ditu proiektu baterako. 1970eko hamarkadan Erroman girotutako film bat egin nahi du. Jostundegi bat izango da istorioaren ardatza, bi ahizpak gidatua. Emakumeek presentzia bereziki handia izango dute zuzendariaren lan berrian, eta gizonezkoek rol txikiagoak jokatuko dituzte.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kamenskoie (Kamtxatka kraia)

**Kamenskoie** () Errusiako Kamtxatka kraiko herria da, Penzhina ibaiaren eskuineko ertzean dagoena. 2021ean 630 biztanle zituen.

## Klima 

## Biztanleria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bazterka, urik gabeko herria

***Bazterka, urik gabeko herria*** 2025eko Ekialdeko Estudioak garatutako abenturazko bideo-jokoa da. Euskal mitologia izan zuen inspirazio nagusitzat, eta, mundu horretan murgildurik, jokalariak bortz maila iragan beharko ditu helburura heltzeko eta jakiteko Bazterka herrian ura zergatik desagertu zen. Urte hartako abenduko Durangoko Azokan presentatu zuten bideojokoa.

## Sinopsia 
Mundu Berriko erreketatik ur guztia desagertu da. Egoera okerrera ez egiteko, bi pertsonaiek Bakarne eta Nahia, nondik norakoak ikertzen dituzte. Herri baten ondoan, pertsonaiek topatu dute zerbait bilatzen ari den lamin susmagarri bat. Laminak ihes egin du, baina indize bat utzi du. Izen bat: «Zazpitürri» lamin etxe garrantzitsu bat.
Gure heroiak Zazpitürriren oihanara joaten dira ikerketak segitzera. Zergatik ur guztia desagertu da? Zein erronkak gainditu beharko dituzte?

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marta Peirano

**Marta Peirano** (Madril, 1975eko azaroaren 7a) teknologia eta boterean espezializatutako kazetari, komisario eta kazetari espainiarra da, Hainbat saiakera liburu argitaratu ditu eskubide digitalei buruz eta zibersegurtasunaren eta pribatutasunaren arteko gatazkari buruz informazioaren gizartean. Madril eta Berlin artean bizi da. 

## Ibilbide profesionala 
Marta Peiranok hainbat komunikabide eta plataformarekin kolaboratzen du, informazioaren gizarteko kultura librearekin lotutako gaietan aditu gisa: segurtasuna, pribatutasuna, kriptografia, gobernantza eta Interneteko giza eskubideak, besteak beste. Automata programagarrien eta kriptografiaren eraginak ere ikertu ditu.

*Campobase* aldizkariaren eta *Cryptoparty Berlín* eta *Hack Hackers Berlín* proiektuen sortzailea izan da.  Cryptoparty Berlín proektua interneteko pribatutasunari eta segurtasunari buruzko gaien inguruko ekimena da. Horrez gain, *Elástico* sortu zuen, diziplina anitzeko kolektiboa, zeinarekin batera COPYFIGHT proiektua zuzendu baitzuen 2005ean, kultura askearen arloan.

Desagertutako *ADN* egunkarian lan egin zuen. 2013ko irailetik 2016ko irailera, eldiario.es-en Kultura eta Teknologia saileko buru izan zen , eta boterearen, ingurumenaren, kulturaren eta eskubide eta askatasunen zaintzari buruzko artikuluak argitaratu zituen. *JotDown* argitalpenean ere aritu zen kulturari buruzko artikuluak idazle gisa.

2000ko hamarkadatik aurrera, Peirano kezkatuta agertu izan ohi da informazioaren monopolioak eragindako arazoekin, bai eta egile-eskubideen kudeaketa kolektiborako erakundeen praktikekin ere.

## Obrak 
Bakarkako eta taldekako lan batzuk hauek dira, kronologikoki:

* *El rival de Prometeo*. *Vidas de autómatas ilustres* (2009) (Sonia Bueno Gómez-Tejedorrekin batera), Impedimenta argitaletxea
* *Collaborative Futures: A Book About the Future of Collaboration (*2010), Paperback argitaletxea
* *On Turtles and Dragons and the Dangerous Quest for a Media Art Notation System* (2013)
* ''Futurish: Thinking Out Loud About Futures. Time's Up* (2014)
* *Pequeño libro rojo del activista en la red* (2015), Roca Editorial
* *El enemigo conoce el sistema* (2019), Debate argitaletxea.
* *Contra el futuro. Resistencia ciudadana frente al feudalismo climático* (2022), Debate argitaletxea.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* Marta Peirano (TEDxMadrid 2015) *'¿Por qué me vigilan si no soy nadie?'.*
* Marta Peirano (TEDxMadrid 2019) *'La vigilancia es un problema colectivo, como el cambio climático'."''
* Marta Peirano (ethic, 2022) «Se puede ser tecnooptimista y no aceptar todo lo que te cuenten las tecnológicas»
* Marta Peirano (Naiz, 2021) «Las redes sociales son las nuevas máquinas tragaperras»
* Marta Peirano (CatalunyaPress, 2025) VÍDEO | "Vivimos en una ilusión de libertad": Marta Peirano alerta del control algorítmico en nuestras vidas
Enno Cheng

**Enno Cheng** (Yilan konderria, Txinako Herri Errepublika, 1987ko martxoaren 19a) idazlea, aktorea eta indie kantari bakarlaria da. *Chocolate* *Tiger* (猛虎巧克) musika-taldeko kidea da, bakarka jotzen eta albumak kaleratzen aritzeaz gain. Cheng Wen-tang zinema-zuzendariaren alaba da, zeinarekin kolaboratu baitu zinemarako gidoiak eta soinu-bandak idazten eta bere filmetan parte hartzen.

## Ibilbidea 
Tamkang-eko Unibertsitatera joan zen, eta txinatarrez espezializatu zen. 2007an agertu zen lehen aldiz zinemagintzan, ''Summer's Tail* filmean, non Yvette Chang pertsonaia nagusiaren papera egin zuen. Filmerako konposatu eta idatzi ere egin zuen. *The Hollywood* *Reporter*-en goraipatu zuten haren jarduna, filma bera kritikatua izan bazen ere. 2009an, *Tears* filmean, Wen pertsonaia interpretatu zuen, *betel nut beauty* bat.

2009an, Cheng-ek Clive Arrowsmith argazkilariarentzat posatu zuen "T for Tibet" kanpainaren barruan, non pertsona ospetsuei argazkiak atera baitzizkien beren eskuekin "T" letra osatuz, hala nola Fire EX., Panai Kusui eta Chthonic-eko musikariak. 2011ko uztailean, White Wabbit Records-ek *Neptune* (海王星) bere lehen albuma kaleratu zuen.

2013an, Cheng Sam Yang-ekin ezkondu zen, Fire EX taldeko abeslari nagusiarekin. 2016an dibortziatu egin ziren modu adiskidetsuan, eta une hartan jakinarazi zuen Chengek lesbiana zela.

2019ko abuztuaren 30ean, Kuala Lumpurren, Taiwango Kultura Ministerioak Taiwan eta Malaysiaren artean egindako musika-truke ofizial baten parte izan zen, Elephant Gym math rock taldearekin, Chalaw Passiwali Formosako abeslari aborigenarekin eta Pastel Lite talde malaysiarrarekin batera.

2020an, SXSW jaialdian jotzeko asmoa zuten, baina bertan behera geratu zen ekitaldia, Estatu Batuetan COVID-19 pandemia agertzearen ondorioz. COVID-19aren ondorioz, halaber, Cheng-ek Tsai Ing-wen presidentearen bigarren agintaldiaren inauguraziorako emanaldi bat egin zuen urrunetik.

2020ko maiatzean, *T-POP: No Fear In Love* albumerako abesti bat grabatu zuen, Taiwanen sexu berekoen arteko ezkontza legeztatu zeneko lehen urteurrena ospatzeko atera zuten bilduma-albuma, beste artista batzuekin batera, hala nola 9m88.

## Aitortzak 
2009an, Artista Berri Onenaren sarirako izendatu zuten 44. Golden Horse Sarietan, *Summer's Tail'' filmean egindako lanagatik. 2023an, Cheng-ek emakumezko abeslari onenaren saria irabazi zuen Taiwanen, eta album onenarena Taiwanen, 34. Golden Melody sarietan.

## Erreferentziak
Peter Squires

**Peter John Squires** (Ripon, 1951ko abuztuaren 4a – 2026ko urtarrilaren 21a) ingeles hamabosteko errugbilari eta kriket jokalaria izan zen.

Errugbian jokatu zuen hegaleko postuan Ripon RUFC eta Harrogate RUFC taldeetan. 29 partida jokatu zituen Ingalaterrako errugbi selekzioarekin, sei entsegu lortu zituen eta 1977an British & Irish Lions taldeak Zeelanda Berrira egindako biran parte hartu zuen.

Gainera, 49 kriket partida jokatu zituen Yorkshire County Cricket Clubekin 1972 eta 1977 artean.

## Erreferentziak
ParisTech

thumb|ParisTechen zentro bat.

**ParisTech** 1999. urteaz geroztik, Parisko Institutu Teknologikoak edo Institut des sciences et technologies de Parisek izen hori du. Frantziako goi-mailako hezkuntzako erakunde publikoa da, eta Parisko ingeniaritza-eskola ospetsuenetako hamabi biltzen ditu.

## Partaideak 
ParisTech barruan zentro hauek daude: 
* École nationale supérieure d'arts et métiers (Arts et Métiers ParisTech), 1780an sortua.
* École nationale des ponts et chaussées (École des Ponts ParisTech), 1747an sortua. 
* Paris Institute of Technology for Life, Food and Environmental Sciences (AgroParisTech), 2007an sortua.
* École nationale de la statistique et de l'administration économique (ENSAE ParisTech), 1942an sortua. 
* École supérieure de physique et de chimie industrielles de la ville de Paris (ESPCI ParisTech), 1882an sortua. 
* École nationale supérieure de chimie de Paris (Chimie Paris ParisTech), fundada en 1896an sortua. 
* École nationale supérieure des mines de Paris (MINES ParisTech), 1783an sortua. 
* École nationale supérieure des télécommunications (TELECOM ParisTech), 1878an sortua. 
* École nationale supérieure de techniques avancées (ENSTA ParisTech), 1970ean sortua. 
* École Polytechnique, 1794an sortua. 
* École des hautes études commerciales de Paris (HEC), 1881ean sortua. 

### Partaide elkartua 
* Institut d'Optique Graduate School (SupOptique), 1920an sortua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Carlos Zabala

**Carlos Zabala** honako pertsonak izan daitezke:
* Carlos Zabala Zabaleta aktorea;
* Carlos Zabala Madina eskultorea eta postergilea;
Esso (Errusia)

**Esso** () Errusiako Kamtxatka kraiko herria da, Bystraia ibaiaren ertzean dagoena. 2021ean 1.996 biztanle zituen.

1932an jaso zuen Esso izena, Esso ibaiaren (gaur egun Bystraia ibaia) ertzean zuen kokapenagatik. Esso ibaia Karol Bohdanowicz geologoari esker egin zen ezagun, XIX. mendearen amaieran eskualde hau bisitatu baitzuen. Esso ibaiaren izena, beraz, evenerazko *isag* ('laritza') hitzetik dator, edo beste bertsio baten arabera, koriakerazko *etxtxot* ('elurretan egiten den adarrezko estaldura') hitzetik. 

## Klima 

## Biztanleria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clover Roscoe

**Clover Roe Roscoe** (luma-izena, Clover **Leist)**; (Detroit, Michigan, AEB, 1880ko urriaren 8a - Los Angeles, California, AEB,1944ko otsailaren 24a) estatubatuar gidoilaria, fikziozko idazlea eta egunkarietako editorea izan zen.

## Bizitza 
Clover Roe 1880ko urriaren 8an jaio zenean, Detroit-en, Michigan (Amerikako Estatu Batuak), aitak, George Roe-k, 21 urte zituen eta amak, Grace Duffie-k, 19. Howard Dwight Smiley-rekin ezkondu zen 1899ko abenduaren 4an, Windsor-en (Essex, Ontario, Kanada). Westport, Fairfield, Connecticut, Estatu Batuetan bizi izan zen 1910ean eta Los Angeles, Los Angeles, Kalifornia, Estatu Batuetan 1920an. 1944ko otsailaren 24an hil zen, Los Angeles-en (Kalifornia, Estatu Batuak), 63 urte zituela.

Roscoe 64 urte zituela hil zen, garuneko arteriosklerosiak jota, Manor Hall-en, lehen Los Angeles-ko Harvard Heights auzoan zegoen erietxean.

## Ibilbidea 
### Gizartea informatzen 
Clover-ek gizarte-editore gisa lan egin zuen (K.a. 1905) Atlantic City Press-erako.

"Clover Leist" izenarekin, Roscoe-k *Chicago Examiner* egunkarirako *"My Paint Thoughts of Happy, Sad, Bad New York"*  [ New York pozgarria, goibela eta txarraren, nire pentsamendu margotuak] idatzi eta ilustratu zuen, 1910eko abuztuaren 7an argitaratua, bere gizartearen garaiko erreportajearen adibidea."eta orain dator Miss Clover Leist —bai, hori da bere benetako izena—, bere "Pentsamendu margotuak" lanarekin Miss Leist-ek bere pentsamenduak New York-eko negozio-etxe bateko soldata txiki-txiki batean margotzen ditu. Laster, liburu osoa izango da» ("*Nire pentsamendu margotuak*..."-tik)

### Gidoiak idazten 
Roscoe-k eszenatoki idazle gisa lan egin zuen film mutu batzuetan.

#### Ezaugarriak 
* *Her Wayward Parents* [Bere Wayward gurasoak ] (1917)
* *WITH DAVY CROCKETT AT THE FALL OF THE ALAMO* [Davy Crockett-ekin álamo-ren erorketa] (1926)
* *Detective K-9* [detektibea] (1926)

### Fikzioa 
Clover Leist gisa, Roscoe-k hainbat ipuin argitaratu zituen: *"The Blue Ring"* [Eraztun urdina] 1909an, *The Scrap Book* aldizkariaren 1908ko otsaileko alean, *"The Class Pin"* [Gelako pin-a] ''People's* eszena aldizkariaren 1909ko maiatzeko zenbakian, eta "*The Little Red Lark"* [laratxo gorria] *People's'' aldizkariaren 1909ko abuztuko zenbakirako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Zabala Madina

**Carlos Zabala Madina, "Arrastalu"** (Irun, Gipuzkoa, 1952) eskultorea da.  

## Bizitza eta lanak 
Gaspar Montes Iturrioz-en ikaslea izan zen,  Gracenea-rena ere bai, eta Debako eskolan aritu zen lanean. Ana Maria Guaschek errealismo fantastiko gisa definitu duen estilokoa da eta erakusketak antolatu ditu, besteak beste, Donostia, Hondarribia, Zarautz, Arrasate, Bilbo, Madril, Bartzelona eta Pragan (*Euskadi pinturan*, 1978). Arabako Arte Ederren Museoak badauka Zabalaren obrarik. Guztira 50 baino gehiago dira BNEk katalogatuta dituen Zabalaren obrak. 

Oso ezagunak dira Usurbileko Askatasuna plazako zeramika lanak. Usurbilgo herria irudikatzen dute, hainbat herritar eta lanbiderekin. Zizurkilen ere antzeko proiektua egin zuen., herriko pertsonei keinu eginda eta hango sekretuak biltzen dituena.

Oso ezaguna da Elkanori buruz Getarian 2022an egin zuen oso murala. 

Orion badago beste bat. Hasieran pixaleku zikin batean zegoena. Baina bigarren fase batean inguru osoa landu zuten hasierako eskultura hura duintzeko. Hormak, lurra eta lorategiak landu zituen. Farolak ere egin zituen. Ondoko elkarte gastronomikoan jarraipen bat egiten utzi zioten hasierako proiektu hori oso txikia zelako. 

### Zeramika lanak Usurbilen 
Usurbileko Askatasuna plazako zeramika lanak berak egin zituen 2003an. Hogei urte geroago lan egiteko eskatu zion udalak Arrastaluri; batetik, hondatutako irudiak konpondu eta lehengoratzea. "93 pieza eta 140 begi osatu behar izan ziren". Eta bestetik, mantentze lanok herria 20 urteotan nola aldatu den irudikatzeko baliatzea. " 20 urte urte lehenago egindako lan honetan Usurbilgo errealitatea, herria irudikatzen zen, hainbat herritar eta lanbiderekin, herriko paisaiarekin, kultur nahiz kirol eragileekin... herriko jatorri aniztasunaren ispilu izan nahi du plaza honek.
Fitxategi:Usúrbil - Plaza Askatasuna 19.jpg|Pilotaria
Fitxategi:Usúrbil - Plaza Askatasuna 16.jpg|Futbola
Fitxategi:Usúrbil - Plaza Askatasuna 05.jpg|Baserritarra
Fitxategi:Usúrbil - Plaza Askatasuna 06.jpg|Angulatan
Fitxategi:Usúrbil - Plaza Askatasuna 23.jpg|Perretxikotan
Fitxategi:Usúrbil - Plaza Askatasuna 29.jpg
Fitxategi:Usúrbil - Plaza Askatasuna 12.jpg
Fitxategi:Usúrbil - Plaza Askatasuna 22.jpg
Fitxategi:Usúrbil - Plaza Askatasuna 11.jpg|Dantzaria
Fitxategi:Usúrbil - Plaza Askatasuna 17.jpg|Ehiztaria eta mendizaleak

### Arrasateko Balearen Plaza 
Arrasateko Balearen plazan dagoen zeramikazko horma-irudiaren egilea ere bada.
[erdian|thumb|480x480px|Balearen plazako zeramikazko [Horma irudi|horma-irudia.]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal artistak

## Kanpo estekak 
*  Carlos Zabala Madina. Obras en la que participa. Biblioteca Nacional de España. Obrak 54 obratan parte hartu du.
Valiha

**Valiha** Madagaskaren jotzen den musika tresna bat da, kordofonoen taldekoa. Banbuz egindako hodi itxurako zitara bat da. 

Madagaskarko musika tresna nazionala kontsideratzen da eta aisialdirako ezezik izpirituei deitzeko ere erabiltzen da.

## Izena 
*Valiha* madagaskartarrek banbuari ematen dioten izena da, eta han aurkitzen den banbu generoari izena ematen dio. Historikoki *Valiha diffusa* espeziea erabili izan da musika tresna hau egiteko.

## Deskribapena 
Banbuzko tutua da eta luzeran eta buelta osoan banaturik metalezko sokak ditu. Erresonantzia lortzeko aho luze eta estua dauka. Ohikoa da marrazkiz apaindurik egotea.

Korapilo arteko zati luzea duten banbuak erabiltzen dira, 5-10 cm-ko diametroa dutenak eta 35-180 cm arteko luzera dutenak.

Valihak normalean 21-24 soka izaten ditu, badaude gutxiago dituztenak ere. Tradizionalki banbuaren zuntzez egindako sokak izaten dira baina gaur egun bizikletatako balazten kableak erabiltzen dira. Musikari onek gitarraren edo pianoen sokak erabiltzen dituzte ordea.

## Teknika 
Harpa edota salterioa jotzen den antzera jotzen da valiha, esku bat bestearen aurrean ezarriz eta haria pultsatuz hain zuzen ere. Tutuak erresonantzia lana egiten du.

Musikari gehienek besxapean edo hanken artean finkatzen dute valiha eroso jo ahal izateko. Dena dela badirudi Indonesia duela jatorri eta nagusiki Borneo uhartetik iritsitako etorkinek eraman zutela Madagaskarrera. Hori iradokitzen du Indonesian antzeko musika tresnak egoteak.

Azken mendean zeremoniala izatetik aisialdirako musika tresna izatera pasa da.

Justin Vali madagaskartar musikagile eta abeslaria garu egungo valiha jotzaile ezagunena da eta *world music* zirkuituan ezaguna da oso.

## Iruditegia 

Irudi:COLLECTIE TROPENMUSEUM Buisciter van bamboe TMnr 4506-1.jpg|Valiha.
Irudi:Sihanaka woman in Antananariv, Madagascar playing a Valiha, pre 1912 A.D.jpg|Emakumezko valiha jotzailea, 1912 inguruan.
Irudi:Valiha player in Ambohimahasoa.jpg|Gizonezko valiha jotzailea.
Irudi:Valiha 40507 Sorajavona (Reims).jpg|Gizonezko valiha jotzailea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Soinueneako fitxa
If I Had Legs I'd Kick You

'''''If I Had Legs I'd Kick You''''', , 2025eko Mary Bronstein estatubatuarrak zuzendutako drama eta komedia film bat da. Rose Byrne, Conan O'Brien, Danielle Macdonald, Delaney Quinn, Christian Slater eta A$AP Rocky aktoreek antzeztu zuten.

2025eko urtarrilaren 24ean Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
Bere bizitza literalki ezin okerrago doala, Linda (Rose Byrne) psikoperapeutak hainbat arazo larriekin bizitzan aurrera egiten ahaleginduko da, tartean haren alabaren (Delaney Quinn) gaixotasun arraroa, berari babes emateko inoiz ez dagoen senarra (Christian Slater), desagertutako pertsona bat eta bere teraupetarekin (Conan O'Brien) duen geroz eta harreman gaiztotuagoa.

## Aktoreak 
* Rose Byrne: Linda
* Conan O'Brien: Lindaren terapeuta
* Danielle Macdonald: Caroline, Lindaren pazienteetako bat
* Delaney Quinn: Lindaren alaba
* Christian Slater: Charles, Lindaren senarra
* Ivy Wolk: Diana, hoteleko langilea
* Mary Bronstein: Spring doktorea
* Lark White: Vanessa
* Daniel Zolghadri: Stephen, Lindaren pazienteetako bat
* Ella Beatty: Kate, Lindaren pazienteetako bat
* Mark Stolzenberg: Klinikaren aparkalekuko langilea
* Ronald Bronstein: Carolinen senarra
* Helen Hong: Eva
* Amy Judd Lieberman: Melanie
* Josh Pais: Brad
* Manu Narayan: Etxearen jabea
* Eva Kornet: Bere burua antzeztuz

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Álvaro Sáenz de Cabezón

**Álvaro Sáenz de Cabezón** nafar matematikaria eta matematika irakaslea eta Nafarroako Unibertsitate Publikoan eta Salesianos Iruñean.

## Biografia 
Matematikan lizentziatua Errioxako Unibertsitatean, eta Ikasketa Aurreratuen Diploma "Matematika, Estatistika eta Informatika" programan, Matematikaren Didaktika arloan, Nafarroako Unibertsitate Publikoan. Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako irakaslea da 2000. urtetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julio Rodríguez

**Julio Rodríguez** hitzak adiera zenbait ditu:
* Julio Rodríguez Ayllón, Adamuzko tren-istripuan lagundu zuen Adamuzko bizilaguna
* Julio Rodríguez Taboada, galiziar matematika irakaslea da eta Matematika Irakasleen Elkarteen Espainiako Federazioako presidentea
* Julio Yarnel Rodríguez, beisbolean lehiatzen den kirolari dominikarra
* José Julio Rodríguez Fernández, Espainiako Aire Armadaren jeneral ohia
* Julio Rodríguez Gómez, DJ gaztelar eta leondarra, Adamuzko tren-istripuan hildakoa
Wacław Sierpiński

**Wacław Franciszek Sierpiński** (1882ko martxoaren 14a, Varsovia, Batzarreko Polonia - 1969ko urriaren 21a, Varsovia, Poloniako Herri Errepublika), poloniar matematikari bat izan zen.

Hainbat arlotan burututako ekarpenengatik nabarmendu zen, tartean multzo-teoria (hautapenaren axioma eta etengabekoaren hipotesiaren ikerpena), zenbakien teoria, funtzioen teoria eta topologia. 700 idazlan eta 50 liburu argitaratu zituen.

Hiru fraktal ezagunek bere izena daramate: Sierpinskiren tapiza, Sierpinskiren tapiza eta Sierpinskiren kurba, bai eta Sierpinskiren zenbakia eta honekin lotutako Sierpinskiren problema.
Rafael Ángel Moreno Reyes

**Rafael Angel Moreno Reyes** (Adamuz, 1986) politikari espainiarra da. Adamuzeko alkatea da 2021eko urriaz geroztik, PSOE alderdiaren izenean.

## Ibilbidea 
Moreno 2021ean iritsi zen alkatetzara, aurreko alkateak, Manuela Bollerok, kargua utzi ondoren. 2023ko udal hauteskundeetan, bere kargua berretsi zuen gehiengo osoa lortuta (11 zinegotzitik 6 lortu zituen PSOErekin).

Bere kudeaketan, Adamuzeko osasun-zentro berriaren eraikuntza bultzatzea eta herriko azpiegiturak hobetzea izan ditu ardatz nagusi, Andaluziako Juntari inbertsio gehiago eskatuz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Adamuz

## Kanpo estekak
Primal (telesaila)

***Primal*** franko-estatubatuar animaziozko telesaila da, Genndy Tartakovskyk Adult Swimerako sortua. Telesailaz gain, 80 minutuko film luze bat ere badago: *Primal: Tales of Savagery*.

## Sinopsia 
Historiaurreko gizon baten eta dinosauro baten istorioa kontatuko du telesailak. Ustekabeko lotura bat sortuko dute biek, eta heriotza nonahi dagoen mundu basati eta primitibo batean bizirik irauten saiatuko dira. Elkarrizketarik gabeko proposamena da: keinuek, giroak eta soinu banda indartsuak gidatzen dute kontakizuna, narratibari unibertsaltasuna eta indar emozional paregabea emanez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emine

**Emine** (; Baibakhtino, XIX. mendea) txuvaxeraz idatzi zuen lehen emakume poeta izan zen.

## Bizitza 
Informazio gutxi daukagu Emineren bizitzari buruz. XIX. mendean bizi izan zen (hasieran). Baibakhtino herrian jaio zen, gaur egungo Txuvaxiako Errepublikako Komsomolskoieko barrutian.

2006an, Emineren museo-gela bat ireki zen Txeboksaryko barrutiko Pokrovka herrian.

## Argitalpenak 
* *Emine* (*Poezia narodov SSSR XIX — natxala XX veka* bildumaren parte gisa, 1977)
* *Emine* (*Stikhi poetov narodov dorevoliutsionnoi Rossii (XIX — natxalo XX vv.)* bildumaren parte gisa, 1987)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gales haratagoko Ingalaterra Txikia

[thumb|[Landsker Line lerroa, hegoaldean, *Gales haratagoko Ingalaterra Txikia*.]]
**Gales haratagoko Ingalaterra Txikia**, , Galesko hego-mendebaldeko muturrean dagoen eremuak jasotzen duen izendapena da, Pembrokeshire konderriaren hegoaldeak eta Carmarthenshire konderriaren hego-mendebaldeak osatzen dute.

Eremu honetan mende luzez hizkuntza nagusia ingelesa izan da eta inguruko lurralde osoan ez bezala galesez kasik ez zen mintzatzen. Arrazoia, Erdi Aroan bertan itsaso bidez etorritako irlandar, bikingo, anglosaxoi, flandriar eta ingeles kolono eta merkatarien kokalekua egotea izan da.

Eremu hau eta gainontzeko Galesen arteko muga Landsker Line lerroak ezartzen du, bai eta usadioz ingelesa edo galesa nagusi izan diren bi etemu historikoena ere.

1169an Irlandako normandiar inbasioa burututako lehen anglonormandiar itsas espedizioa eremu honetatik abiatu zen.
Ángela Atienza López

**Ángela Atienza López** (Calatayud, Zaragoza, 1963) historialaria eta irakaslea da, Historia Modernoko katedraduna Errioxako Unibertsitatean.

## Bizitza 
Zaragozako Calatayud herrian jaio zen 1963an. Filosofia eta Letretan lizentziatu zen eta 1990ean Historian doktoratu zen Zaragozako Unibertsitatean, Historia Modernoko katedradunaren Sari Bereziarekin.  Historia Garaikideko katedraduna da Errioxako Unibertsitatean.

### Lan ibilbidea 
Plan Nazionaleko bost proiektutan ikertzaile nagusia izan da, eta *SORORES. Les religieuses non cloîtrées en Europe du Sud, XIIe-XVIIIe siècle* nazioarteko proiektuko kidea da.

Errioxako Unibertsitateko *Historia social y cultural. Edad Media y Edad Moderna* *Erdi Aroa eta Aro Modernoa* ikerketa Taldearen koordinatzailea da.

Bere  ikerketa-ildoak gizarte- eta kultura-historiaren, erlijio-munduaren eta emakumeen historiaren esparruetan kokatzen dira. Ekoizpen zientifikoan, lan asko sartzen dira Espainiako eta nazioarteko liburu kolektiboetan, artikuluak aldizkari espezializatuetan eta monografikoen koordinazioa Hispania, Hispania Sacra eta Dimensioni eta Problemi della Ricerca Storica aldizkarietan.''*

Hainbat kudeaketa-kargu bete ditu, Irakaskuntza eta Ikerketarako Baliabideen arloko errektoreorde gisa (1996-2000) eta URren Ikerketa Batzordeko kide da 2009tik.

2018. urtetik 2023. urtera Historia Modernoaren Espainiako Fundazioaren patronatuko bigarren presidenteordea izan zen.

## Lanak 
Bere argitalpenen artean, honako hauek nabarmentzen dira: 

* *Tiempos de conventos. Una historia social de las fundaciones en la España Moderna* (Marcial Pons, 2008).
* Editora de *Iglesia Memorable. Crónicas, historias, escritos… a mayor gloria. Siglos XVI-XVIII* (Silex, 2012).
* *Mujeres entre el claustro y el siglo. Autoridad y poder en el mundo religioso femenino, ss. XVI-XVIII.* (Sílex, 2018).
* *Historia de la sororidad, historias de sororidad. Manifestaciones y formas de solidaridad femenina en la Edad Moderna'' (Marcial Pons, 2022).

## Sariak eta ainztzatespenak 
* 1991n, Doktoretzako Aparteko Saria, Aragoiko nekazaritza erregimen berrirako trantsizioan tesia egiteagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Sororitatea. Hitz berri bat ariketa sekular baterako», Angela Atienza (UR), HILAME, 2024ko apirilaren 17a.
Xavier Fernández Real

**Xavier Fernández Real** (Bartzelona, 1992) kataluniar matematikaria da. 2021ean, Espainiako Matematikako Errege Elkartearen Vicent Caselles Saria jaso zuen.

## Ibilbide akademikoa 
Batxilergoan zegoela, Espainiako Matematika Olinpiadan parte hartu zuen eta urrezko domina lortu zuen 2010ean. Urte berean, Espainiako taldea ordezkatu zuen Nazioarteko Matematika Olinpiadan eta brontzezko domina eskuratu zuen.

Fernández Realek Batxilergo Internazionala ikasi zuen Gironan. 2010ean, Kataluniako Unibertsitate Politeknikoko Goi Mailako Diziplinarteko Prestakuntza Zentroa zentroan onartu zuten aldi berean bi gradu ikasteko: Matematika Gradua eta Ingeniaritza Fisikoa Gradua. Etapa honetan, bi karreretarako matrikula-bekak eta egoitza-beka lortu zituen lau urteetarako.

2014ko irailean amaitu zituen ikasketak nota apartekin: 9,69/10 Matematikan eta 9,68/10 Ingeniaritza Fisikoan. Ondoren, Cambridgeko Unibertsitatean (Erresuma Batua) Master of Mathematics (Mathematical Tripos part III) ikasketak burutu zituen. 2015-2016 ikasturtean, la Caixa fundazioaren beka ospetsua jaso zuen Ameriketako Estatu Batuetan doktoretza hasteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Xavier Fernández Realen emaitzak IMO olinpiadan
Opus vittatum

[thumb|280px|*Opus vittatum* Clunyko termetan, [Paris]]
***Opus vittatum*** antzinako Erromako eraikuntza-teknika bat da, lerro horizontaletan jarritako harlanduxkoak edo harlangaitz eskuairatuak erabiltzen dituena. Junturak tartekaturik daude, hots, ez daude bata bestearen gainean lerrokaturik; horrek sendotasuna eta itxura estetikoa ematen dio. Batzuetan harrizko eta adreiluzko lerroak aldizkatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Women Do Science

**Women Do Science** Casiok Espainian duen hezkuntza-dibisio ekimena da, eta emakumeak zientzian ikusaraztea du helburu, kalkulagailuetako karkasetan emakume zientzialarien ilustrazioak eginez.

## Historia 
Proiektua 2018an hasi zen, Eloy Bernal Casioko hezkuntza dibisioko Espainiako arduradunaren eskutik. Eloyk esan zuen dena 2018an hasi zela The Guardian egunkarian artikulu bat irakurri nuenean, Jess Wade emakume zientzialari bati buruz, Wikipediarako emakumeak zientzian izeneko artikulu bat idazten ari zela. Bernalek azpimarratu duenez, nahiz eta karkasa horiek emakumeak erakutsi, ez daude neskei bakarrik zuzenduta.

2019an 12 kalkulagailu atera ziren emakume zientzialariekin.

2021ean argitaratutako elkarrizketa batean, Eloyk esan du Hélène Langevin-Joliot eta Pierre Joliot-Curie egunero erabiltzen dutela Marie Curie amonaren kalkulagailu ilustratua.

2022ko martxoan, Eloyk emakume zientzialarien ekimena aurkeztu zuen Madrid es Ciencia azoka zientifikoan.

2024ko uztailean, 5 ibilbide matematiko aurkeztu ziren Katalunian (Bartzelona, Girona, Lleida, Tarragona eta Tortosa), Women Do Science proiektuaren kalkulagailuekin.

## Sariak 
* 2024: Pioneras_IT saria, Espainiako Senatuan Telekomunikazio Ingeniarien Elkargo Ofizialak emandako ekitaldian, Óscar López Transformazio Digitalerako eta Funtzio Publikoko ministroa bertan zela
* 2025: Espainia-Japon Enpresaria Zirkuluaren IX Keicho saria jaso zuen, Núria Montserrat Kataluniako Generalitateko Ikerketa eta Unibertsitate kontseilaria eta Japoniako kontsul nagusia Bartzelonan bertan zela

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La virgen de la tosquera

***La virgen de la tosquera*** 2025eko Laura Casabé argentinar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da, Mariana Enríquezen zenbait ipuinetan oinarrituta.

## Sinopsia 
Buenos Airesen bizi diren hiru lagun min (Natalia, Mariela eta Josefina) mutil berberaz maiteminduta daude: Diego du izena. Baina Diegok beste neska bat du gustuko, eta ez die kasurik egiten hiru neskei. Horiek horrela, Nataliak bere amonarengana joko du, eta hark sorginkeriak eta magia beltza erabiliko ditu bilobari laguntzeko.

## Aktoreak 
* Dolores Oliverio : Natalia
* Agustín Sosa : Diego
* Isabel Bracamonte : Josefina
* Candela Flores : Mariela
* Luisa Merelas : Rita
* Fernanda Echevarría : Silvia
* Dady Brieva

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Harry and Tonto

***Harry and Tonto***, , 1974ko Paul Mazursky estatubatuarrak zuzendutako road movie drama-komedia film bat da. Art Carney, Herbert Berghof, Philip Bruns, Ellen Burstyn, Geraldine Fitzgerald, Larry Hagman, Chief Dan George, Melanie Mayron, Joshua Mostel, Arthur Hunnicutt, Barbara Rhoades, Cliff DeYoung eta Avon Long aktoreek eta Tonto katuak antzeztu zuten.

Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Art Carney) irabazi zuen.

## Argumentua 
New York, Harry Coombes (Art Carney) erretiroa hartutako irakasleak eta Tonto katuak ordurarte bizileku izan duten beren Manhattango apartamentua utzi eta AEBetan barna eramango dituen bidai bati ekingo diote.

## Aktoreak 
* Art Carney: Harry Coombes
* Tonto: Tonto katua
* Herbert Berghof: Jacob Rivetowski
* Ellen Burstyn: Shirley Mallard
* Geraldine Fitzgerald: Jessie Stone
* Larry Hagman: Eddie Coombes
* Chief Dan George: Sam Two Feathers
* Melanie Mayron: Ginger
* Joshua Mostel: Norman Coombes
* Arthur Hunnicutt: Wade Carlton
* Barbara Rhoades: Stephanie, Hooker
* Cliff DeYoung Burt Coombes Jr.
* Phil Bruns: Burt Coombes
* Dolly Jonah: Elaine Coombes
* Avon Long: Leroy
* Louis Guss: Dominic Santosi
* Cliff Norton: Nick Lewis, bigarren eskuko auto-trafikatzailea
* Rashel Novikoff: Rothman andrea
* Michael Butler: Autoestopista
* René Enríquez: Jesús
* Michael McCleery: Lapurra
* Muriel Beerman: Taxi gidaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Martín Ortiz

**Martín Ortiz Ramirez** (Bilbo, 1999) 2016ko Nazioarteko Matematika Olinpiadan lehiatu zen euskal matematikaria da, eta nazioarteko fasean lehiatzen lehen euskalduna da.

## Biografia 
2025ean *Theta operators on Hodge type Shimura varieties and applications* izeneko tesia osatu zuen George Boxer eta en ikuskaritzapean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taliera

**Taliera**, **Brasilgo venetoa** edo **Brasilgo italiera**, portuges eta italieraz *talian*, Brasilgo Hegoaldeko Rio Grande estatuko ardogintza eskualdean mintzatzen den venezieraren dialekto bat da, nagusiki Gaúcha mendilerroan, bai eta Espírito Santo eta Santa Catarina estatuetako hainbat lekuetan.

Taliera nagusiki Veneto eta Lonbardiako dialektoen nahasketa bat da, Brasilgo portugesaren eraginarekin.
Jamaikako patois

**Jamaikako patois**, **jamaikar patois** edo **patois jamaikarra**, , *Jamaican Patwah* eta *Jamaican Creole*, bertakoen izendapenaz **Patwa**, **Jamiekan** edo **Jumiekan**, Jamaika uhartean mintzatzen den hizkuntza bat da. Ingeles kreoleren nahasketan oinarritua dago, gainera Afrikako Mendebaldeko hizkuntzen eragin handia ere badu, bai eta arawak eta gaztelaniarena ere.

Jamaikan mintzatzen den hizkuntza nagusia da eta gaur egun 3,2 milioi lagun inguruk hitz egiten dute.

Jamaika uharteaz gain Jamaikar Diasporan ere mintzatzen da, bereziki Londres (Erresuma Batua), New York eta Miami (AEB) eta Toronton (Kanada). Ingelesetik ez datozen hitz ugari Afrikako akanera hizkuntzatik datoz.

XVII. mendetik aurrera bertara Mendebaldeko Afrikatik eramandako esklaboek sortu eta garatu zuten.
Jogurt xukatu

**Jogurt xukatua**, eta jatorriaren arabera halaber **labne** edo **jogurt grekoa**, gazura kendu zaion jogurta da, ondorioz lodiagoa dena xukatu gabeko jogurt normala baino eta, aldi berean, zapore garratza mantentzen duena. Jatorrizko errezetan ardi-, behi- edo nahasketa-esnea erabiltzen da, baina jogurt xukatu komertzialean behi-esnea soilik erabili ohia da. Sarri, platerak prestatzeko erabiltzen da, hala nola *borani* persiarra, *mutabbal* arabiarra, *shrikhand* indiarra, *tarator* turkiarra edo *tzatziki* greziarra. Islandian antzeko produktu bat egiten da, *skyr* izenekoa.

1980ko hamarkadatik aurrera sartu zen Mendebaldeko merkatuetan, **jogurt greko** izenarekin, eta kontsumitzaileen artean arrakasta izan zuen. Xukatzean laktosa zati bat kentzen denez, jogurt xukatuak azukre gutxixeago du ohiko jogurtak baino.

## Ekoizpena
Metodo tradizionalean, jogurta oihalezko poltsetan xukatu behar da esnearen gazuraren zati bat kentzeko eta testura lodia lortzeko.

Aldiz, ekoizpen industrialean, zentrifugagailuak erabiltzen dira gazur kentze-prozesua bizkortzeko. Marka batzuek jogurt estandarrari esne-proteina kontzentratua eta lodigarriak (almidoiak, gomak) gehituz egiten dira, proteina gehiago izateko eta testura aldatzeko. Lege-hutsune baten ondorioz, ohikoa da testura lodia lortzea lipido gehigarriak erantsiz, hala nola esne-gaina, gurina edo esne-hautsa, edo esnea murriztuz (ura lurrunduz).

## Nutrizio balioak
Jogurt xukatua aberatsa da proteina, kaltzio, iodo eta B12 bitaminatan. Xukatze prozesuak gazura eta laktosa likidoa ezabatzen ditu, eta proteina-eduki handiagoa sortzen du. FAOren arabera jogurt xukatuak gutxienez % 5,6ko proteina izan behar du, xukatu gabearen % 2,7arekin alderatuta. Jogurt xukatuak beste jogurt batzuek baino azukre gutxiago du.

Jogurtak mineral ugari ditu, eta esneak baino kaltzio, magnesio, potasio, fosforo eta zink gehiago. Hala era, xukatze prozesuan bitamina gehiago galtzen direla jogurt tradizionalean baino, bereziki bitamina hidrosolubleak: C bitamina, tiamina, erriboflabina, niazina, azido pantotenikoa, biotina, azido folikoa eta B12 bitamina, bai eta beta-karoteno formako A bitamina ere.

Ez dago araudi estandarrik jogurt kontzentratuen osaera gainbegiratzeko edo kontrolatzeko. Jogurt xukatuetan karbohidrato, gantz eta proteina edukia 1 eta 12, 0 eta 20 eta 3,3 eta 11 gramo artean dago hurrenez hurren.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Östen Undén

**Östen Undén** (Karlstad, 1886ko abuztuaren 25a – Stockholm, 1974ko urtarrilaren 14a) suediar irakasle, diplomazialari eta politikaria izan zen. Suediako behin-behineko lehen ministroa izan zen 1946ko urriaren 6tik 11ra.

1917an Uppsalako Unibertsitateko Zuzenbide Zibileko katedradun izendatu zuten. Unibertsitateko errektore izatera iritsi zen 1929 eta 1932 bitartean, baina dimisioa eman zuen bere jarduera politikoarekin bateraezinak zirelako.

Suediako Alderdi Sozialdemokratako kide izan zen eta Kanpo Arazoetako ministroa izan zen 1924tik 1926ra eta 1945etik 1962ra. 1930etik 1933ra bitartean Nazioen Ligako arbitro gisa jardun zuen eta Bulgariaren alde erabaki zuen Greziarekin izandako liskar batean, Dospat eskualdean hamazazpi baso edukitzeari buruz.

Suediako behin-behineko lehen ministroa izan zen 1946ko urrian, Per Albin Hansson hil ondoren.
Die Rückkehr der Wölfe

**Die Rückkehr der Wölfe** () 2019ko film dokumentala da, Thomas Horat suitzarrak zuzendua. Filmak aztertzen du otsoen itzulera Europara, XIX. mendean, kontinentetik desagertu ondoren, eta animali honen berragerpena sortzen duen eztabaida sozial, politiko eta ekologikoak dokumentatzen ditu.

## Sinopsia 
XIX. mendean, otsoak, harrapari arriskutsutzat hartuta, sarraskituak izan ziren Europan, eta gertaera honek kalte handiak eragin zituzten. Azken hamarkadetan, otsoak pixkanaka itzuli dira lehengo tokietara, eta honek polemika piztu du berriro. Filmak eztabaida hori sakontzen du, Europa eta Estatu Batuetako hainbat tokitan, faunaren kontserbazioari, nekazaritzari eta harrapari handiekiko bizikidetzari buruzko ikuspegi desberdinak emanez.

## Ekoizpena 
Filma 2016ko uda eta 2019ko uda bitartean filmatu zen Europa eta Estatu Batuetako hainbat tokietan. Filmaketa tokietan Ernstbrunn eta Austriako Salzburgo eskualdea; Bulgariako Rila eta Vlahi mendiak; Alemaniako Lusazia; Calandako mendigunea, Eriz harana, Valle Morobbia, eta Suitzako Valais kantonamendua; Estatu Batuetako Ely, Minnesota, eta Minneapoliseko eta Saint Pauleko metropoli eremuak; baita Poloniako Silesia eta Varsovia hiriburuan ere. Filmaren animzioek, XIX. mendean otsoen desagerraraztea irudikatzen dute eta Kote Camacho zinegileak sortu zituen. 

## Finantziazioa 
Filmak CHF 340.000ko aurrekontua izan zuen eta hainbat erakunderen laguntza izan zuen, besteak beste, Suitzako Irrati eta Telebista (SRF), Pro Natura, Schwyz eta Lucerneko kantoietako kultura bulegoak, Graubünden/SWISSLOS Kantoiko Kultura Sustatzeko Bulegoa, Markant Fundazioa, Temperatio Fundazioa, Ernst Göhner Fundazioa, Fundación Suiza Fundación de Vida Suiza “Perspectivas”, *Succès Passage Antenne*, Suiza eta 3Suiza.

## Jaialdiko proiekzioak 
* Bend Film Festival 2020 – Epaimahaiaren Sari Berezia - Ingurumenaren Ulertzea 
* FilmFestival Cottbus 2019
* 55. Solothurn Zinemaldiaren 2020
* Filmkunstfest Mecklenburg-Vorpommern 2020
* *Der neue Heimatfilm* (New Heimat Film Festival) 2020

## Harrera 
Otsoen itzulera gai polemikoa da Alpeetako eskualdean eta 2019an estreinatu zenetik filmak arreta mediatikoa jaso du behin eta berriz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Webgune ofiziala
Alfredo Poveda

**Alfredo Ernesto Poveda Barbano** (Ambato, 1926ko urtarrilaren 24a – Miami, 1990eko ekainaren 7a) ekuadortar militar eta politikaria izsn zen. Ekuadorko presidentea izan zen 1976tik 1979ra.

Ekuadorko itsas eskola militarrean eta Argentina, Brasil eta Ameriketako Estatu Batuetako beste akademia militar batzuetan ikasi zuen. Lehenengo Itsas Gunea eta Itsas Infanteriako Batailoia zuzendu zituen.

1976ko urtarrilean iritsi zen boterera, Guillermo Rodríguez Lara kargutik kendu zuen estatu-kolpe baten bidez. Demokraziara itzultzea planifikatu zuen triunbiratu bateko kide gisa gobernatu zuen, konstituzio aurrerakoi bat idatzi zuen eta hauteskundeak antolatu zituen 1979an.

Disidentzia erreprimitu eta grebalarien sarraskia zuzendu zuen 1977ko urrian. Demokraziara itzuli ondoren, politikatik erretiratu eta Miamin hil zen, bidaia batetik bueltan.
Bonane

**Bonane**, , Irlandako hego-mendebaldean dagoen herri txiki bat da, Kerry konderrian. Kenmare ifalerritik 10 kilometrora dago.

Sheen ibaiaren haranean dago, Sheehy eta Caha mendien artean.
Cranganor

**Cranganor** (anglizismoa) edo **Kodungallur** (malabarera  ahoskatua), bere historian zehar **Mahodayapuram**, **Shingly**, **Vanchi** eta **Muziris**/**Muchiri**/**Muyirikkode** bezala ezagutu den herria da. Periyar ibaiaren barran aurkitzen da, Indiako Kerala estatuko Thrissur barrutiaren Malabar kostan. Portu-hiria izanik, Kerala lakuen iparraldean kokaturikoa, balio estrategiko handia du Keralako laberinto itxurako ur-inguruneetan.

## Biztanle ezagunak 
* Vaishnav Girish (2002an jaioa), abeslaria
* Naslen K. Gafoor (2000n jaioa), aktorea
* Malavika Menon (1998an jaioa), aktorea
* Sachy (1972–2020), zuzendari eta idazlea
* Kamal (1957an jaioa), zuzendaria
* K. H. Hussain (1952an jaioa), tipografia diseinalaria
* V. Aravindakshan (1930–2015), idazle eta pentsalari marxista
* Bahadoor (1930–2000), aktorea
* P. Bhaskaran (1924–2007), poeta eta zuzendaria
* V. T. Aravindaksha Menon (1921–1994), aktorea
* K. Madhava Menon (1911–1984), pintorea
* Kodungallur Kunjikkuttan Thampuran (1864–1914), poeta eta aditua

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Bake Batzordea

thumb|Donald Trump  Bake Batzordearen estatutuetan izendatu zuten lehendakari, biziarteko kide gisa.
thumb| Bake Batzordearen Gutuna sinatzea Munduko Ekonomia Foroan, 2026ko urtarrilaren 22an.
thumb|Jared Kushner, Donald Trumpen suhia.

**Bake Batzordea** () Ameriketako Estatu Batuetako presidentea Donald Trumpek bultzatutako erakunde pribatua da. Bere helburu ofiziala da «egonkortasuna sustatzea, gobernu fidagarri eta legitimoa berrezartzea, eta bake iraunkorra ziurtatzea gatazkek kaltetutako edo mehatxatutako eremuetan». Erakunde honek Batuen erakundearen paraleloa izan nahi du.

Batzordea Donald Trump AEBko presidenteak proposatu zuen 2025eko irailean, eta 2026ko urtarrilaren 15ean iragarri zuten.

## Egitura 
Bake-batzordearen estatutuak hainbat mailatako egitura deskribatzen du erakundearentzat, honako hauek barnean hartuta:
* Donald Trump presidentea, biziarteko kidea.
* Bake Batzorde nagusia herrialdeetako buruzagiek osatzen dute nagusiki. Hirurogei bat gonbidatu ditu.
Batzorde Betearazleak diplomazia eta inbertsioa ditu ardatz. Zazpi kide izendatu dira.
* Gazako Batzorde Betearazleak lurraldea administratuko duen Gazako Administraziorako Batzorde Nazionala zuzenduko du. Bere burua Gazarako Goi Ordezkaria da, eta Nickolay Mladenov izendatu dute beste hamar kiderekin batera.

### Bakearen Batzordeko estatu partaideak 
Honako estatu hauek berretsi dute Bake Batzordean parte hartuko dutela:

* Ameriketako Estatu Batuak
* Albania
* Argentina
* Armenia​
* Azerbaijan
* Bielorrusia​
* Egipto
* Hungaria​
* Indonesia
* Israel
* Jordania​
* Kazakhstan
* Kosovo​
* Kuwait
* Maroko
* Pakistan
* Paraguai​
* Qatar
* Arabia Saudi​
* Turkia
* Arabiar Emirerri Batuak
* Uzbekistan
* Vietnam

### Parte hartzea onartu ez dutenak 
* Frantzia
* Alemania
* Italia​
* Norvegia​
* Eslovenia​
* Suedia

### Zuzendaritza taldea 
Bake Batzordeko Zuzendaritza Batzordeko kideak 2026ko urtarrilaren 17an iragarri ziren:

* Nickolay Mladenov – Gazarako Goi Ordezkaria.
* Marco Rubio – AEBko Estatu-Idazkaria.
* Steve Witkoff – AEBko Ekialde Hurbilerako Ordezkaria
* Jared Kushner – Donald Trumpen suhia.
* Tony Blair – Erresuma Batuko Lehen Ministro ohia.
* Marc Rowan – Apollo Global Managementen zuzendari exekutiboa.
* Ajay Banga – Munduko Bankuko presidentea.
* Robert Gabriel Jr. – AEBetako aholkulari politikoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gazako Zerrendarako Trumpen plana
* Ekialde Hurbileko Palestinar Iheslariei Laguntzeko Nazio Batuen Agentzia
* Estatu bien konponbidea

## Kanpo estekak
Eslovakiar kirol poni

**Eslovakiar kirol ponia**, ( eslovakieraz: *Slovenský športový pony* ),  Eslovakiako bertako zaldi arraza edo mota moderno bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da.

Batzuentzat arraza bat baino, zaldi mota bat da.

1.985az geroztik bere genealogi liburua du. Poni hauen hazkuntza Veľké Pole herrira mugatzen da batez ere.

## Arrazaren historia 
Arraza 1.980ko hamarkadan hazkuntza programa batetik sortu zen. Horretarako Galestar poniak jatorrizko zela zaldi txekiar eta zela zaldi esloveniarr behorrekin gurutzatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Madden

**John Philip Madden** (Portsmouth, 1949ko apirilaren 8a) ingeles zinema zuzendaria da.

Bristolgo Clifton Collegen hezi zen, eta bere lagun Roger Mitchellekin partekatu zuen ostatua. 1970ean Literatura ingelesean graduatu zen Cambridgeko Unibertsitatean.

Telebistako programen zuzendari lanetan hasi zen eta filmak ere zuzendu ditu. 1998an *Shakespeare in Love* filma zuzendu zuen eta Zuzendari onenaren Oscar Sarirako izendatu zuten.

2009an epaimahaikidea izan zen Donostiako Zinemaldian.

## Filmografia 
### Zinema 
Taula honetan ikus daitezke zuzendutako filma bakoitzaren bi aktore, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Telebista 
* *Poppyland* (1984ko Erresuma Batuko telefilma, Screen Two)
* *Prime Suspect 4*
* *After The War* (UK Erresuma Batuko telesaila)
* *Inspector Morse*-ren atalak
* *The Adventures of Sherlock Holmes*-en atalak
* *The Widowmaker* 1990
* *Masters of Sex* pilotua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Via XVI

**Via XVI** galtzada erromatarra da. Via XVIak Lisboa (*Olissipo*) eta Braga (*Bracara Augusta*) lotzen ditu, Santarém (*Scalabis*), Conimbriga, Gaia (*Cale*) eta Porto (*Portus*) zeharkatzen zuen. Guztira 244 erromatar milia (gutxi gorabehera 362 km) ditu.

## Historia 
Augustoren erregealdian eraikia, Via XVIa nabarmen aldatu zen Hadrianoren erregealdian, 133 eta 134 artean, behintzat Bracara eta Cale arteko zatirik ezagunenean. Gaur egun ere, errepide honen 45 mugarri erregistratuta daude.

Hainbat azpiatalez osatuta dago:
* Brácara-Cale (Vila Nova de Gaia)
* Cale-Emínio (Coimbra)
* Emínio-Conímbriga
* Conímbriga-Seílio (Tomar)
* Seílio-Olissipo

## Ibilbidea 
*Antoninoren Ibilbidea*n etapa hauek (mansioak) aipatzen dira:

## Iruditegia 

Fitxategi:MLD-MarcoMiliario.jpg|Mealhadako miliarioa.
Fitxategi:Via romana.JPG|Galtzada Argoncilhen.
Fitxategi:Via XVI Braga2.jpg|Via XVI Bragan. 
Fitxategi:MLD-ViasRomanas.svg|Ibilbidea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Erromatar galtzadak

## Kanpo estekak 
* :Erromatar Inperioko atlasa.
Thishiwe Ziqubu

**Thishiwe Ziqubu** (Hegoafrika, 1985eko abuztuaren 5a) zinema-zuzendaria, gidoilaria eta aktorea da.

## Biografia 
1985ean jaio zen Thishiwe Ziqubu, eta gidoien idazketa eta errealizazioa ikasten hasi zen batxilergoaren ondoren. Ondoren, zinema-eskola batera joan zen, African Film and Drama Academy-ra (AFDA). Los Angelesen zinemarako interpretazio-programa bat ere egin zuen, New York Film Academy-ren barruan.

2011ko *Man on Ground* film dramatikoan egin zuen aktore debuta, zeinak lagundu zion bere ibilbidea plazaratzen. Emakumezko aktore onenaren saria irabazi zuen 2016ko Africa Movie Academy Awards sarietan bigarren paper batean, *Tell Me Sweet Something* komedia erromantikoan egindako Tshaka pertsonaiaren interpretazioagatik.

Gidoilari eta zuzendari gisa, hiru film labur independente idatzi eta zuzendu zituen hasieran: *Out Of Luck*, *Subdued* eta *Between the Lines*. Hegoafrikako *Isidingo* eta *Rhythm* City telenobeletarako gidoiak ere idatzi ditu, baita Is'Thunzi telesail dramatikorako ere. Idatzi (gidoilari nagusi gisa) eta *Emoyeni* izeneko lau ataleko telesail dramatikoa egin zuen.

2019an, *MTV Shuga Down South* telesailaren bigarren denboraldiko atalak egin zituen.

Bestalde, harremana izan Mandisa Nduna aktorearekin, 2017tik 2020ra arte. Harreman hura publiko egin zuten sare sozialetan, eta, horrela, Hegoafrikako LGBTIQ komunitateko bikote banderadunetako bat bilakatu ziren; 2020an, lagun gisa banatu zirela, betiere sare sozialetan.

## Filmografia aktore gisa (pasartea) 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak