open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pinediem I.a

**Pinediem I.a**, **Jeperjaura-Pinediem**, Amonen Apaiz Goren izan zen Tebasen, K.a. 1070etik K.a. 1055 arte, eta Antzinako Egiptoko hegoaldearen izatezko gobernaria K.a. 1054tik K.a. 1032 arte (Schneider).

Bere aita Piankhengandik heredatuz Tebaseko autoritatea. Pinediemek bere eragina sendotu zuen Egiptoko gune handietan XXI. dinastia ahularen kontura, Tanisen gobernatzen zuena.

Hennutauyrekin ezkondu zen, Ramses XI.aren alaba bat, garaiko beste familia boteretsu batekin loturak ezartzeko. Bere seme-alabak Diedkhonsuefankh, Maatkara, Masaharta, Menkheperra, Mutnedymet, Neferkara Amenemnesu eta Psusenes I.a izan ziren.

Pinediemek, Amonen Apaiz Goren titulua lortu zuen bere seme Diedkhonsuefankh, Masaharta eta Menkheperrarentzat. Bere alaba Maatkarak, *Amonen Gurtzaile Jainkotiar* postua lortu zuen. Psusenes I.a, Tanisen faraoi izatera iritsi zen, honela, bi leinuen artean zeuden ezberdintasunak ezabatuz.

Praktikan, XXI. dinastiako faraoiak eta euren Apaiz Gorenak, beti izan ziren senideak.

Pinediemen momia, Deir el-Bahariko *ezkutaleku*an aurkitu zen.

## Titulatura 
## Kanpo estekak
Saint-Denis (Réunion)

**Saint-Denis** (frantsesez  ahoskatua) Frantziako itsasoz haraindiko hiria da, Indiako ozeanoan kokatutakoa eta Réunion uharteko hiriburua dena.

### Alkateak 
* 2008: Gilbert Annette, PS
* 2001–2008: René-Paul Victoria, UMP
* 1994–2001: Michel Tamaya, PS
* 1989–1994: Gilbert Annette, PS
* 1969–1989: Auguste Legros, RPR

## Klima 

## Auzoak 
Herri auzo asko ditu:
Le Barachois, Bellepierre, Bois-de-Nèfles, La Bretagne (Le Cerf), Le Brûlé, Les Camélias, Centre-ville, Champ-Fleuri, La Montagne (Le Colorado, Ruisseau Blanc, Saint-Bernard), Montgaillard, La Providence, La Rivière Saint-Denis (La Redoute), Ruisseau des Noirs, Saint-François, Saint-Jacques, Sainte-Clotilde (Le Butor, Le Chaudron, Commune Prima, Domenjod, Le Moufia), La Source, La Trinité, Vauban

## Kultura 
ezkerrera|thumb|150px|Garden State sarreratik ikusi.
* Saint Denis katedrala
* The meskita Noor-e-Islam, Reunion gehienak eta zaharrena Frantziako lurzoruaren dauden (1905)
* Garden Estatuak

## Saint-Denistar ospetsuak 
Reunion exilio zigorra, Marokoko Rais Abd el-Krim urte batzuk bizi izan zen Saint-Denis tik 1926.

* Roland Garros (1888-1918), airman
* Jean-Henri Azema (1913-2000), poeta
* Raymond Barre 1924-2007, politikaria

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marc Aillet

thumb|260px|

**Marc Aillet** (Benin, 1957ko apirilaren 17a) Baionako apezpikua da.

## Biografia 
Beninen jaio zen aita Frantziako armadako militarra zuelako. Ama berriz, bretainiarra zuen.

1982ko uztailaren 3an ordenatu zen apaiz Frejus-Toulongo elizbarrutian. Teologian doktoreduna da Friburgeko Unibertsitatetik. Teologia moraleko irakaslea izan zen zazpi urtez Fréjuseko apaiztegian. San Rafaelgo apaiz izan zen zazpi urtez eta Fréjus Touloneko bikario nagusia da 2002az geroztik. Horrez gain, San Martingo komunitateko kidea da. 2008ko azaroaren 30etik Baionako apezpikua da, aurrekoak, Pierre Molèresek erretiroa hartu baitzuen.

## Kanpo estekak 
*  Frantziako Gotzain-konferentziaren webgunea
*  catholic-hierarchy.org
Potsdamer Platz

**Potsdamer Platz** Berlingo tokirik azpimarragarrienetako bat da. Plaza honetan egiten da, urtero, Berlingo Zine Jaialdia, Berlinale bezala ezagunagoa, non urrezko hartzak ematen zaizkien, sari bezala, jaialdiko filme hoberenei.

## Historia 
Plaza honetan egin izan da, XIX. mendetik, merkataritza eta kultura aktibitate handia. Toki honetan jarri zen Europako lehen semaforoa.

Potsdamer Platz plazak, Berlingo gainontzeko tokiek bezala, aliatuen bonbaketa jasan behar izan zuen Bigarren Mundu Gerraren azken hilabeteetan, bertako eraikinak, ia erabat suntsiturik geratu zirelarik.

Aliatuek hiria hartu ostean, Potsdamer Platz, sobietar eta estatubatuar protektoratuak banatzen ziren tokian geratu zen. Berlingo Harresiaren eraikuntzarekin, bere mendebaldeko zatian zeharkatzen zuena, erabilezina zen *inoren lurrean* geratu zen, eta ez zen berreraikia izan, Ekialdeko Berlingo merkataritza etorbide nagusitik oso gertu egon arren. Harresia erori ondoren, berlindarrak, Potsdamer Platz berrabiltzeko lanetan hasi ziren, hamarkada bat baino gutxiagoan lortu zutena.

Tokiaren egungo arkitekturak, ez du jatorrizkoa inondik inora ere oroitarazten.

## Irudiak 

Fitxategi:Potsdamerplatz3.jpg
Fitxategi:Potsdamerplatz2.jpg
Fitxategi:Potsdamer Platz 1945.jpg
Fitxategi:Berlin Leipziger Tor Friedrich Schinkel AE 60.jpg
Fitxategi:PotsdamerPlatz Vogelperspektive 2004 1.jpg
Fitxategi:Potsdamerplatz5.jpg
Fitxategi:Train station Berlin Potsdamer Platz.jpg
Fitxategi:Potsdamer3.jpg
Fitxategi:Berlin - Park Kolonnaden 2.jpg
Fitxategi:Berlin Beisheim-Center.jpg
Fitxategi:BahnTower, Potsdamer Platz, Berin-1750.jpg
Fitxategi:Potsdamer Platz 2005 110.JPG|1924ko Trafikoaren Dorrearen kopia
Fitxategi:PotsdamerPlatz Vogelperspektive 2004 2.jpg
Fitxategi:Potsdamer-platz.aerial-view.JPG
Siegessaeule Aussicht 10-13 img3 Potsdamer Platz.jpg

## Ikus, gainera 
* Alexanderplatz

## Kanpo estekak 
Kulturforum am Potsdamer Platz
Aliatuak

**Aliatuak**, modu orokorrean "etsaiari aurka egiten dioten guztiak" zentzuan erabiltzen da, eta ez dago zertan aliantza edo itun formalik egon behar parte-hartzaileen artean.

*Aliatuak* hitza, modu zehatzagoan, elkarrekin Lehen Mundu Gerran Erdialdeko Inperioen aurka eta Bigarren Mundu Gerran Erroma-Berlin-Tokio Ardatzeko herrialdeen aurka borrokatu zuten herrialdeak izendatzeko erabiltzen da, eta, ez hain sarri, Napoleonen aurka Napoleondar Gerretan borrokatu zuten Europako herrialdeak izendatzeko. Lehen Mundu Gerrako aliatuen artean, Errusia, Frantzia eta Britainia Handia egon ziren.

Aliatuak bezala, gaur egun, NATO osatzen duten herrialdeak ere ezagutzen dira.

## Ikus, gainera 
* Bigarren Mundu Gerrako aliatuak
* Lehen Mundu Gerrako Aliatuak
Santiago Urkiaga

**Santiago Urkiaga Pérez**, (Barakaldo, Bizkaia, 1958ko apirilaren 18a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Eskuin atzelari lanetan aritzen zen. Erretiratu eta gero entrenatzaile bilakatu zen.

Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere behin jokatu du.

## Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Palmaresa 
* Liga 2 (1982-83 eta 1983-84)
* Errege Kopa 1 (1983-84)
* Espainiako Superkopa 1 (1984-85)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Alberto Martín

**Alberto Martín Goikoetxea**, (Santurtzi, Bizkaia, 1955eko martxoaren 7a - 2022ko abuztuaren 22a) bizkaitar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritzen zena.

## Biografia 
100 partida jokatu zituen Lehen Mailan CD Málagan (85) eta Athleticen (15). 1983ko irailaren 11n bere ibilbideko hat-trick bakarra Malagan eskuratu zuen (6-2) Real Madriden aurka.

1986tik 1987ra ozeanoa zeharkatu eta Unión de Santa Fe argentinar taldearen kamiseta jantzi zuen. Erretiratu ondoren, Atlético Estación eta Fuengirola Los Boliches espainiar taldeak zuzendu zituen.

## Ibilbidea 
### Futbolaria 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

### Entrenatzailea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Alberto Martín Athletic Clubaren webgunean
Kemijärvi (argipena)

**Kemijärvi** hauetako bat izan daiteke:
* Kemijärvi aintzira, Finlandiako Lappi lurraldean dagoen aintzira.
* Kemijärvi udalerria, Lappi lurraldeko hiri finlandiarra.
Hillel

[thumb|260px|Hillelen hilobia [Israelen.]]

**Hillel** (K. a. 70-10), judu maisu eta errabino bat izan zen, idatzitako legearen interpretazioa sistematizatu zuen lehen aditua. Talmudaren arabera, Babilonian jaio zen. Bere heziketa aurreratua, Jerusalemen jaso zuen, non judu legeari buruzko autoritate bat bihurtu zen, honen ondorioz, bere kontseilu erlijiosoko buruzagi aukeratua izan zelarik. Hillelek, arau etikoak betetzean, erruki pertsonalean, umiltasunean eta besteengatik arduratzean jarri zuen grina, kristautasun eta Islamaren zenbait irakaskuntza moralen aurrekari izan ziren. Bere leloa "ez egin besteei, zuri egiterik nahi ez duzunik" izan zen. Hillelek, idazteunen interpretazio eskola liberal bat sortu zuen, Shammairen eskolaren zurruntasunarekiko erabat bestelakoa. Bi eskolen arteko ika-mika, bere alde konpondu zen. Belaunaldi askotan, Palestinako judu elkarteko buruzagi erlijiosoak, Hillelen odolekoak izan ziren.

Prosboularen asmatzailea izan zen.

## Ikus, gainera 
* Itsaso Hileko Eskuizkribuak
Tu Bishvat

[thumb|Tu Bishvat jaiko jakirik gogokoena, [mahaspasak.]]
**Tu Bishvat** edo '''Tu Bi'Shevat ('*), jai txiki bat da hebrear egutegian. Tu Bishvat izena jaiaren egunetik dator, *shevat* () hilabeteko hamabosgarren eguna. *Shevat* hebrear egutegiko hilabetearen izena da eta ט eta ו hizkiak, "tu" bezala irakurria, 15 zenbakia osatzen dute, zenbaketa hebrearrarekin adierazia. 

Shevateko 15ean, Israelen, lehen landaretza printzak agertzen hasten dira. Ondorioz, zuhaitzak landatzera irteten ziren. Horregatik hau naturaren jai bat da. Fruituak jaten dira, eta, Israelen ikasle taldeak kanpora irteten dira jaia ospatu eta zuhaitzak landatzera. 

Talmudaren oinarri den Mishnan aipatzen diren lau Rosh Hashana edo Urte Berrietako bat da. Torak natura errespetatu egin behar dela irakasten du, baita gerra garaian ere. Ez dira zuhaitzak eta basoak suntsitu behar. Zirkulu tradizional ezberdinetan, *shevat*eko 15ean biltzen dira, eta natura eta zuhaitzekin zerikusia duten Bibliako pasarteak irakurtzen diren ekitaldi bat egiten da. Bedeinkapen bereziak errezitatu eta zuhaitz ezberdinetako fruituak jaten dira. Judu harediek, eguna, bere jatorrizko izen osoarekin deitzen dute, *Hamisha Asar BeShevat* (חמישה עשר בשבט), *Shevateko hamabosgarrena'', alegia.

## Kanpo estekak
Miren Amuriza

**Miren Amuriza** **Plaza** (Berriz, Bizkaia, 1990eko martxoaren 1a) euskal filologoa, bertsolaria eta idazlea da. Bertsolaritzan plaza eta bertso-eskoletako jardunarekin lotua izan da, eta bertso irakasle nahiz bertso-eskolako eragile gisa ere aritu da.

2017an **Igartza Saria** irabazi zuen, *Paperezko txoriak* proiektuarekin. Bekaren laguntzarekin plazaratu zuen bere lehen eleberria, *Basa* (Elkar, 2019), eta lan horrekin Bilboko Liburu Azokaren **Zazpi Kale saria** jaso zuen 2019an. 2024an bigarren eleberria argitaratu zuen: *Pleibak* (Susa, 2024).

## Ibilbidea 
Xabier Amuriza bertsolariaren eta Arantza Plaza bertsolaritza irakaslearen alaba da. Txikitatik bertso-mundutik hurbil bizi izan da, eta 12 urterekin hasi zen Berrizko Bertso Eskolan.
* *Larunbat gauean hamar* doinua: Zea Mays taldearen *Negua joan da* kantu ezagunetik abiatuta moldatu zuen, eta ganbarako lanean erabili zuen; azken urteetako doinu berrien joerari jarraituz, hamaseiko berdina neurrian egituratua (8 puntu eta 8 silaba).
* *Titiritari* (Portal 71 - Anita Maravillas, 2024).
* *Anastasini zirkua* (Denonartean, 2024).

### Haur eta gazte literatura 
* *Badator korrika* (Elkar – Katxiporreta, 2016).
* *Amalur* (Elkar – Katxiporreta, 2016).
* *Nor gara* bildumako hainbat liburu (Elkar – Katxiporreta, 2016):
** *Pupu eta Lore ikusi-makusi*
** *Pirritx hizkuntza zer ote?*
** *Porrotx hizkuntzaren arnasa*
** *Marimotots euskara ikasten*
* *Familia milakolore* bildumako hainbat liburu (Elkar – Katxiporreta, 2018):
** *Mattin eta Kattin*
** *Hodei*
** *Kakuenea*
** *Larunbata*
* *Kokonutt* (Elkar).

## Sariak 
* Igartza Saria (2017), *Paperezko txoriak* proiektuagatik.
* Bilboko Liburu Azokaren Zazpi Kale saria (2019), *Basa* eleberriagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* BDB: Miren Amuriza
* Literaturaren Zubitegia: Miren Amuriza
* Euskal Idazleen Elkartea: Miren Amuriza
Henry James

thumb|eskuinera|270px|*Henry Jamesen erretratua* John Singer Sargent-ek egina.
**Henry James** (New York, 1843ko apirilaren 15a – Londres, 1916ko otsailaren 28a), AEBetako idazle eta literatur kritikaria izan zen. Bere azken urteetan Erresuma Batuko herritar bihurtu zen.

## Idazlanen ezaugarri nagusia 
Henry James Ozeano Atlantikoaz bestaldeko literaturaren idazlerik onenetakotzat hartu izan da. Bere idazlanek mundu zahar eta berriko pertsonaiak lotzen dituzte maiz. Pertsonaien barneko drama psikologikoak nahiago izan zituen eta alienazioa ohiko gaia da bere idazlanetan.

## Estiloa 
Jamesen estiloak perpaus eta deskripzio luzeak ditu. Hasieran estiloa erraza eta argia zen, baina izkribu-kopiatzaile bat erabiltzen hasi zenean aldatu omen zen. Henry James pixka bat totela zen, baina astiro mintzatzeari esker gainditzea lortu zuen. Literatura onak gizon azkar baten solasaldiaren antza eduki behar zuela uste zuenez gero, bere idazlanen diktaketa izan daiteke perpausen aldaketaren zergatia. Bere prosa batzuetan barroko bihurtzen da.

## Atzerriratua 
Bere bizitzaren zati batean Europan bizi zen. Bere idazlanetan ohiko gaia da amerikar bat Europan bizitzen egotearena. Horrela aurez aurre ipini zituen amerikarren lañotasuna (sofistikaziorik eza) eta europarren sofistikazioa.

## Egoera ekonomikoa 
Ez zuen dirutza handirik lortu bere liburuengatik, baina harremanak zituen goiko klasekoekin. Nahiz eta haietakoa ez izan, Henry James familia dirudun batean jaioa zen eta, beraz, haien arazoak ondo ulertzen zituen. Bere liburuetarako ideiarik onenak horrelako bileretako txutxu-mutxuetatik atera zituen.

## Literatur kritikaria 
James literatur kritikaririk onenetakoa izan da eleberriaren historian. Artikulu asko idatzi zituen eleberrigile askori buruz. Klasikotzat jotzen da Nathaniel Hawthorneri buruzko bere azterlan luze eta zehatza.

## Gutunak 
Henry James gutunen idazlerik garrantzitsuenetako bat izan zen.Hamar mila baino gehiago idatzi zuen eta haietako hiru mila inguru argitaratu dira. Gutunak idatzi zizkien bai idazle ospetsuei —Robert Louis Stevenson eta Joseph Conrad, adibidez—, bai bere lagun-taldekoei. Gaiak “txorakeriak” ziren (berak esan zuen bezala) baita gai pertsonalak, arte-gaiak edo gizartekoak ere.

## Kritikarien jarrera 
Kritikarien artean Jamesek zuen ospea amildu zen hil eta hurrengo hamarkadetan. Batzuek areriotasuna erakutsi zioten bere atzerriratzea dela eta, baita ingeles herritartasuna hartzeagatik ere. Beste batzuek kritikatu zuten Jamesen estilo zaila edo sexua edo beste gai eztabaidatsuak nola tratatu zituen.

Hala ere, nahiz eta kritika horiek ez desagertu, Henry James balioetsia izan da bere sakontasun psikologikoagatik, egoerak edo argumentuak sortzeko maisutasunagatik, umoreagatik eta hizkuntza maisuki menderatzeagatik.

thumb|Hilobia

## Bibliografia 
### Lan hautatuak 
### Euskaraz 
* *Koxka bat estuago* (1993). Igela argitaletxea. Joseba Urteagak euskaratua.
* *Europarrak* (1997). Ibaizabal argitaletxea. Irene Aldasorok euskaratua.
* *Aspernen paperak* (2000). Igela argitaletxea. Juan Garzia Garmendiak euskaratua.

## Ikus, gainera 
* Literatura amerikarra
* Ingelesezko literatura
George Weah

**George Tawlon Manneh Oppong Ousman Weah** (Monrovia, Liberia, 1966ko urriaren 1a - ) Liberiako politikari eta futbolari ohia da.

Politikari gisa, Liberiako presidente hautatu zuten 2017ko hauteskundetan eta 2018ko urtarrilaren 16an hartu zuen kargua.

Futbolari gisa hamalau urte eman zituen Frantzia, Italia eta Ingalaterrako futbol taldeetan jokatzen eta hiru herrialdeetako bitan txapelketak irabazi zituen. 1995an FIFAk munduko urteko jokalari izendatu zuen, Europako urteko jokalaria, eta Afrikako urteko jokalaria.

## Biografia 
Liberian hainbat taldetan jokatu zuen: Liberian, Young Survivor, Bongrange Company, Might Barole eta Invincible Eleven taldeetan hain zuzen. Gero Kamerunera joan zen, Tonnerre Yaounde taldeak fitxatuta, eta talde horrekin Kamerungo Liga irabaztea lortu zuen 1988an. Urte horretan bertan Frantziako Ligako Lehen mailako AS Monaco taldeak kontratatu zuen. Monaco taldearekin Frantziako Kopa irabazi zuen 1991n, eta Europako Errekopako txapeldunorde geratu zen hurrengo urtean, Werder Bremen talde alemanaren kontra finala galdu ondoren. Hurrengo denboraldian Paris Saint-Germain taldean hasi zen jokatzen, eta talde harekin Frantziako Liga (1994) eta Kopa (1993 eta 1995) irabazi zituen. 1995ean munduko futbol talde handienetako batek fitxatu zuen, AC Milanek. Talde harekin 1996ko Italiako Liga irabazi zuen. Bestalde, Liberiako selekzioarekin ere askotan jokatu du. Bere kezka sozialengatik UNESCOren munduko enbaxadore izendatu zuen NBE erakundeak. Afrikako jokalari onenaren saria irabazi zuen bi aldiz.

1995ean Nazioarteko Futbol Federazioak (FIFA) urteko jokalari onena hautatu zuen, Paolo Maldini italiarraren eta Jürgen Klinsmann alemanaren aurretik. Futbolaren historiako jokalari onenetakotzat hartua da.

Futbola utzi eta gero, bere herrira itzuli eta politikan hasi zen. 2005ean Liberiako presidente hauteskundeetara aurkeztu zen, baina Ellen Johnson-Sirleafek garaitu egin zuen bigarren itzulian. 2017an berriro aurkeztu eta irabazi zituen, Liberiako presidente hautatuz. Ez zuen berrautatzea lortu 2023an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dario I.a Handia

**Dario I.a Handia** (; K.a. 540-K.a. 486) persiar erregea izan zen. Xerxes I.a, bere semea, ere errege izan zen. Persiako Persepolis hiria (hiriburu izan zena) eraiki zuen.

Partiako satrapa zen Histaspesen semea eta Kanbisesen ondorengoa zen. Persiako inperioa bermatu zuen eta komunikabide sare ezin hobea antolatu zuen bertan. Kaldearrak menderatu zituen eta bere konkistak Judearaino hedatu ziren. Asia Txikiko grekoak menderatu eta Trazia konkistatu zuen. Greziara hurbildu zenean (gerra mediarrak) Maratongo gudua galdu zuen (K.a. 490. urtea). Mazdeismoa ezarri zuen Inperioko erlijio ofizialtzat.

## Genealogia 
## Erreferentziak
Magellan

**Magellan** zunda 1989-1994 artean funtzionatu zuen espazio zunda zen, Artizar planeta orbitatzen 1990-1994. urteetan. Izena, Fernao de Magalhaes (ingelesez *Magellan*) XVI. mendeko esploratzaile portugesaren ohorean jarri zioten.

*Magellan* lehendabiziko zunda planetario izan zen espazio anezka batetik jaurtitakoa, Atlantis anezkatik, Canaveral Cape-tik, Floridan, 1989. urtean STS-30 izeneko misioan. Atlantisek zunda eraman zuen Lurraren beheko orbitaraino, non ohilduta izan zen.
 
Erregai solidoko motor batek, *Inertial Upper Stage* (ISU) delakoak, egin zuen zundak orbita zezan Eguzkiaren inguruan, Artizarraren ondoan orbitatzen hasi baino lehen 1990ko abuztuaren 10ean. 1994an amildu egin zen Lurraren aurka, aurreikusi bezala, partzialki lurrundua. Hala ere, uste da zundaren atal batzuk lurraren aurka jo zutela.

## Misioaren deskripzioa 
*Magellan* zundaren hasierako orbita oso eliptikoa zen, erradio txikiena 294 km-koa eta handiena 8.543 km-koa izanda. Orbita hori polarra zen, hau da, zunda ipar-hego ardatza jarraitzen zuen. Orbita bakoitza hego- eta ipar-poloetatik pasatzen zen eta orbita bakoitza 3 ordu eta 15 minutukoa zen.

Artizarrean puntu hurbilenean zuenean zundako radarra gainazaleko eremua eskaneatu egiten zuen, 17tik 28 km-ko zabalerako eremua gutxi gorabehera. Orbita bakoitzaren amaieran, eskaneatutako eremuaren mapa bidaltzen zuen lurrera. Horrez gain, Artizarra bere ardatzaren gainean biratzen denez behin pasata 243 egun lurtar, *Magellan* azalerako parte gehiena eskaneatzea lortzen zuen.

Bere lehen 8 hilabeteetan Artizarrean orbitatzen (1990ko irailean eta 1991ko maiatzaren artean) azalerako %84ko irudiak bidaliak zituen. Beste 8 hilabetetako beste bi ziklotan Artizarraren %98 azaleraren mapa lortu zen. Hurrengo zikloak lagundu zuten zientifikoei aldaketak ikusten urte batetik bestera azalean.

1992ko irailean eta 1993ko maiatzean egindako lau ziklo orbitaletan, zunda Artizarrean grabitatearen datuak lortu zituen. Denboraldi hartan *Magellan* zundak ez zuen erabili radarrik. Horren ordez Lurrera igorri egin izan zuen konstanteki eta ohiz kanpoko grabitate zonatik pasatzerakoan zunda bere abiadura handituko zuen eta honek irratiaren seinalean aldaketa txiki bat gertatuko zen Doppler efektuaren ondorioz.

Lau ziklo hauen amaieran kontrolagailuak zundaren orbita jaitsi zuten *aerogalga* (*aerobraking*) deituriko teknika erabiliz. Maniobra honek Artizarraren atmosferan sakontzen du zunda; marruskaduraren gehikuntza zundaren abiadura moteltzen du, orbita txikituz. Behin orbita hori burutzerakoan 1993ko abuztuaren 3an, orbita 180km-tako distantzia minimoa eta 541km-tako maximoa zuen eta abiadura igo zen eta honen ondorioz bira bakoitza 94 minututan burutu zitekeen. Orbita berri honek balio izan zuen grabitateari buruzko datu hobeak lortzeko poloen zona hurbilenetan.

1994ko apirilean, bosgarren ziklo orbitala amaitu ondoren hasi egin zen seigarren eta azken zikloa zein oso baliagarria izan zen datu gehiago lortu zituelako eta radarrarekin eta irratiarekin esperimentu batzuk egin ziren. Bere misioa amaitu zuenean *Magellan* zundak planetaren grabitatearen 95% lortu zuen datu zehatzetan.

## Kanpo estekak
Galileo (espazio misioa)

thumb|300px|Galileo, espaziora jaurti aurretik.

**Galileo** misioa Jupiter planeta ikertu zuen NASAren misioa izan zen. Zunda 1989ko urriaren 18an jaurti zuen Atlantis transbordadoreak STS-34 misioaren bitartez, eta sei urte beranduago, 1995eko abenduaren 7an, ailegatu zen Jupiterrera, Lurra eta Artizarraren grabitazioaren indarraz baliatuta.

## Ikus, gainera 
* NASA

## Kanpo estekak 
*  Galileo misioari buruzko informazioa NASAren webgunean.
Atlantis (anezka)

'''*Atlantis* espazio anezka** (NASA izendapena **OV-104''') NASAren espazio anezka da, oraindik erabilgarri dagoen hiru anezketatik bat. Atlantis eraikitako laugarren anezka da. "Atlantis" izena masta biko itsasontzi batetik datorkio, 1930 eta 1966 artean Woods Hole Oceanographic Institutuak erabili zuena.

2008 hasieran, NASAko ofizialek erabaki zuten 2010 arte jaurtitzen jarraituko zutela, Anezka Programaren aurreikusitako amaiera data. Honek aurreko beste erabakia baliogabetu zuen, Atlantis 2008an uztearena, alegia.

## Ikus, gainera 
* NASA
* Mir

## Kanpo estekak 
*  Atlantisen misio guztien zerrenda eta xehetasunak.
Mars Observer

**Mars Observer** espazio zunda bat izan zen, 1992ko irailaren 28an jaurtia Cañaveral lurmuturretik (AEB), Marten ikerketak egiteko. Marteko lehenengo misioa izan zen NASA-rena, Viking jaurtiketaren ondoren, 1975-76 urteetan zehar.

Orbitan urtebetez egon behar zuen, baina kontaktua galdu egin zen, Marteko orbitan sartu baino hiru egun lehenago.

## Beste izen batzuk 
* MGCO
* Mars Geoscience/Climatology Orbiter
* 22136

## Misioaren akatsa 
1993ko abuztuaren 21ean (orbitan sartu baino hiru egun lehenago), Mars Observer-ekin kontaktua galdu zen, arrazoi ezezagunegatik. Ez dakigu, espaziontzia kapazitatuta zegoen, programa jarraitzeko eta Marteko orbitan sartzeko edo ez. Hala ere, nahiz eta helburu nagusia ez lortu, hainbat datu eskuratu ziren kontaktua galdu baino lehen.

## Kanpo estekak
New Horizons

**New Horizons** Jupiter eta Kuiperren gerrikoa aztertzeko NASAren misioa da. Zunda hau Cañaveral Lurmuturretik aireratu zen, 2006ko urtarrilaren 19an. New Horizons-ek Jupiter inguruetara bidaiatzeko lehen helburua zuen. Hara iritsi zen 2007ko otsailean edo martxoan. Bide batez, planeta erraldoiaren laguntza grabitatorioa aprobetxatu zuen abiadura bizkortzeko eta, horrela, Plutonera 2015eko uztailean iristeko. Pluton atzean laga ostean, Kuiperrreko gerriko norabidea hartu zuen, helburu bat ala bi aztertzekotan.

Nabarmendu beharra dago zundarik azkarrena izan dela, 16.21Km/s hartu baititu orain arte.

## Aurrekariak 
Zunda hau Nasaren kategorian sartzen da. Misio osoaren kostu totala (iraizketa, zunda, garapena, ekintzak, informazioaren analisia, ...) 650 milioi dolarrekoa izan zen misioak iraundako 15 urteak (2001tik 2016ra) kontuan hartzen baditugu. Lan hau Pluto Express zundak egin behar zuen, baina, aurrekontu arazoak zirela eta, 2000.urtean misioa ezeztatu egin zen.

Zunda Southwesteko institutuari eta John Hopkinseko laborategiari esker eraiki zen.

## Helburuak 
Misio honetako helburu nagusienak honako hauek ziren: Plutonen geologi karakterizazioa, morfologia eta bere satelite den Karonteren karakterizazioa, hainbat gorputzen konposizioaren ikasketa eta, azkenik, Plutonen atmosferaren karakterizazioa. Horrez gain, beste helburu batzuk era bazituen, besteak beste, planetaren atmosferaren eta lurrazalaren denboraren aldakortasuna aztertzea, Pluton eta Karonteren kalitate hobeko argazkiak lortzea, Plutonen inguruan eraztunak eta sateliteak aurkitzea eta Kuiperreko gerrikoari buruz ezaugarriren bat aurkitzea.

## Jaurtiketa 
Zundaren jaurtiketa 2006ko urtarrilaren 17an izango zen hasiera batean, baina, azkenean,19an egin zen. Cabo Cañaveraletik.

Espazioratzea egiteko Atlas V kohetea erabili zen, bere abiadura handitzeko hirugarren etapa bat gehituz, Star 48b erregai solidozkoa. Koheteak 726.000Kg batu zituen eta 9MN-ko bultzada gaitasuna.

Ontzi honek 9 ordu behar izan zituen Ilargira iristeko.

2007 urteko otsailean Jupiterrera hurbildu zen, berarengandik 2,3 milioi kilometrotara pasaz eta, horrekin, bultzada gehiago irabaziz, horrela Plutonerako bidean hiru urte aurrezten zituen. Bertara 2015eko uztailaren 14ean iritsi zen (hurbiltasun handieneko puntura, alegia), Kuiperren gerrikora jarraituz.

Zunda hau abiadura handieneko bigarren ontzia dela esan daiteke, izan ere, gaur egun abiadura handiena duena Voyager 1 baita, zeinak 17.145&nbsp;km/s abiadura hartzen duen.

## Ezaugarri teknikoak 
Ontziaren dimentsioak honakoak dira: 0.7 metro altueran; 2.1 metro luzeran eta 2.7 metro zabaleran, 2.1 metroko antena bat izateaz gainera. Bestalde, zundaren sistema eta diapositiba guztiak bikoiztuta daude. Hau guztiaz aparte, gidari motako sistema eta orientatzeko kontrola darama.

## Ikus, gainera 
* Voyager 1
* Voyager 2

## Kanpo estekak
STS-125

thumb|250px|eskuinera|STS-125 misioaren bereizgarria.
**STS-125** misioa, Hubble teleskopioaren mantenu lanetarako NASAk prestaturiko misioa da. Teleskopiora bidalitako bostgarren eta azken misioa izango da. Aparailuak 2008ko irailaren 27an, izandako akats bat dela eta, misioa 2009ko maiatzera arte atzeratu da.

## Astronautak 
Guztira, zazpi astronautek hartuko dute parte, sei gizon eta emakume bakarra. Astronauten izenak 2006ko irailean argitaratu zituen NASAk:

* Scott D. Altman (4) - Komandantea
* Gregory C. Johnson (1) - Pilotua
* Michael T. Good (1) - Misio aditua 1
* K. Megan McArthur (1) - Misio aditua 1 2
* John M. Grunsfeld (5) - Misio aditua 1 3
* Michael J. Massimino (2) - Misio aditua 1 4
* Andrew J. Feustel (1) - Misio aditua 1 5

## Misioaren parametroak 
* Masa: TBD
* Perigeoa: 486 km
* Apogeoa: 578 km
* Inklinazioa: 28.5°
* Iraupena: 97 min

## Ikus, gainera 
* NASA

## Kanpo estekak 
*  STS-125 misioari buruzko informazioa NASAren webgunean.
Carlo Buonaparte

**Carlo Buonaparte** (Ajaccio, Korsika, Genovako Errepublika, 1746ko martxoaren 29a - Montpellier, Frantziako Erresuma, 1785eko otsailaren 24a) korsikar-italiar abokatu eta diplomazialaria izan zen, ezaguna Napoleon Bonaparteren aita izan zelako.

Erroman zuzenbidea ikasi ondoren, politikari bilakatu zen 1768an, Genovako Errepublikak Korsika Frantziari saldu zionean. .

## Familia 
Aita Giuseppe Maria Buonaparte politikaria eta ama Maria-Anna Tusilo de Bocagnano izan zituen.

1764an 14 urte zituen Maria Letizia Ramolinorekin ezkondu zen eta hamabi seme-alaba izan zituzten:
* Napoleone (1764/1765)
* Maria Anna (1767)
* Joseph (1768)
* Napoléon (1769)
* Maria Anna (1770)
* Maria Anna (1771)
* Lucien (1775)
* Élise (1777)
* Louis (1778)
* Pauline (1780)
* Caroline (1782)
* Jerôme (1784).

## Erreferentziak
Xabier Azkargorta

**Francisco Xabier Azkargorta Uriarte** (Azpeitia, Gipuzkoa, 1953ko irailaren 26a - Santa Cruz de la Sierra, Bolivia, 2025eko azaroaren 14a) futbolaria, futbol entrenatzailea eta futbol esataria izan zen. Entrenatzaile lanetan nabarmendu zen batez ere; eta, zehazkiago, hautatzaile lanetan. Boliviako eta Txileko selekzioak zuzendu zituen. Boliviarekin historia egin zuen: izan ere, haren esanetara, herrialde horretako selekzioa lehen aldiz sailkatu zen Munduko Kopa baterako, 1994an Ameriketako Estatu Batuetan jokatu zen txapelketarako.

## Bizitza 
Gaztetan, Real Sociedad eta Bilboko Athleticeko jokalaria izan zen. Lesio larri baten ondorioz futbol profesionala utzi eta medikuntza ikasi zuen Bilbon eta Bartzelonan.

Azpeitiko ikastolan Gorputz Hezkuntza irakasle jardun ondoren, futboleko entrenatzaile titulua atera zuen, eta Espainiako lehen mailan Espanyol, Valladolid, Sevilla eta Tenerife taldeak entrenatu ondoren, Boliviara joan zen selekzionatzaile. Boliviako talde nazionala Ameriketako Estatu Batuetako Mundialerako (1994) sailkatu zuen, besteak beste Brasil eta Uruguai mendean hartu eta gero. Txilen eta Japonian ere aritu zen entrenatzaile lanetan. Izan ere, Japoniako Yokohama Marinos taldeaz arduratu zen 1998. urtean entrenatzeari utzi zion arte.

Gero, telebistan, irratian eta prentsa idatzian aritu zen kolaboratzaile lanetan, eta 2000. urtean *Futbolsofia* liburua argitaratu zuen, euskaraz. Euskaraz ez ezik, ederki egiten zuen gaztelaniaz, ingelesez, txineraz eta japonieraz ere, eta ulertzen zituen italiera eta portugesa. Bere lan bizitzako azkeneko aldian, ETB eta Canal + telebista kateentzat lan egin zuen, futboleko esatari.

Santa Cruz de la Sierran, Bolivian, izan zuen bizilekua azken urteetan, eta hantxe hil zen, 2025eko azaroaren 14an, 72 urte zituela.

## Palmaresa, entrenatzaile gisa 
* J. League (1997-98) 

## Entrenatzailea 
* 1978-1980: Lagun Onak
* 1980-1982: C.D. Aurrera Ondarroa
* 1982-1983: Gimnàstic de Tarragona
* 1983-1986: RCD Espanyol
* 1986-1987: Real Valladolid
* 1987-1988: Sevilla FC
* 1989-1991: CD Tenerife
* 1993-1994: Bolivia
* 1995-1996: Txile
* 1997-1998: Yokohama F. Marinos
* 2005: Chivas
* 2012-2014: Bolivia
* 2014-2015: Club Bolívar
* 2015-2016: Club Deportivo Oriente Petrolero
* 2016-2017: Club Deportivo y Cultural Sport Boys
* 2020: Club Atlético Palma Flor

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  [Elkarrizketa Xabier Azkargortari Argia(https://eu.wikipedia.org/wiki/Argia)n.]
*
Letizia Ramolino

**Maria Letizia Ramolino** (Ajaccio, 1750eko abuztuaren 24a - Erroma, 1836ko otsailaren 2a) korsikar-italiar noblea izan zen, ezaguna Napoleon Bonaparteren ama izan zelako.

## Familia 
thumb |Madame Mère de l'Empereur, 1811
Aita Giovanni Geronimo Ramolino militarra eta ama Angela Maria Pietrasanta izan zituen.

1764an, 14 urte zituela, Carlo Buonaparterekin ezkondu zen; hamabi seme-alaba izan zituzten:
* Napoleone (1764/1765)
* Maria Anna (1767)
* Joseph (1768)
* Napoléon (1769)
* Maria Anna (1770)
* Maria Anna (1771)
* Lucien (1775)
* Élise (1777)
* Louis (1778)
* Pauline (1780)
* Caroline (1782)
* Jerôme (1784).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brent petrolioa

thumb|350px|Brent upelaren prezioaren gorabeherak
**Brent petrolioa** petrolioaren salerosketetan erabiltzen den petrolio gozo eta arinaren mota bat da, munduan petrolioa saltzeko eta erosteko erreferentzia gisa gehien erabiltzen denetako bat. Gozotzat hartzen da sufre gutxi duelako, eta arintzat dentsitate baxukoa delako. Nagusiki Ipar Itsasotik ateratzen da eta Europako merkatuen erreferentzia da.

## Ezaugarriak 
Brent gordina petrolio arina da, baina ez West Texas Intermediate (WTI) bezain beste. Bere sufre edukia % 0,37koa da gutxi gora-behera, eta horrela izanik petrolio gozoa bezala hartzen da, baina berriz ere, ez WTI bezain gozoa. Brent-a gasolinaren ekoizpenerako ezin egokiagoa da. Europako ipar-mendebaldeko herrialdeetan fintzen da normalean, baina merkatuaren prezioak baxuegiak direnean esportatu ahal izateko, mediterraneoko eta Estatu Batuetako ekialdeko kostetako findegietan ere prozesatzen dute. Petrolio mota hau pobreenetakoa da bero-gaitasunari dagokionez.

## Kotizazioa 
thumb|400px|Brent eta WTI arteko prezio desberdintasuna.
Europa, Afrika eta Ekialde Ertaineko petrolio ekoizpena Brent upelak ezartzen duen prezioaren arabera saltzen da, hau da, prezio estandar bat ematen du, munduko barietateen % 65ak erreferentetzat hartzen duena.

Brent upelak (42 US galoi, 159 litro) Londresko *International Petroleum Exchange* (IPE) merkatuan kotizatzen du. Dolarra da kotizaziorako diru-unitatea.

Brent upela WTI upela baino garestiagoa da eta LPEEko petrolioaren prezioaren gainetik mantentzen da.

2014ko abenduaren 16an, Brent upelak 60 dolarretik beherako balioa zuen, 2009tik lehen aldiz. Ekainetik balioaren %45 galdu zuen, eskari handiak eta uste baino eskaintza apalagoaren eraginez.

2015eko urtarrilaren 7an, hasieran Brent upelaren prezioa 51,15 dolarrean zegoen, baina segituan 49,92 dolarrera jaitsi zen. 2009eko maiatzetik izan zuen salmenta prezio baxuena zen.

Urtarrilaren 12an, Brent petrolioaren upela merkatu zen eta 47 dolarreraino iritsi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Columbia

**Columbia** hainbat esanahiko hitza da.

Geografian:
* Columbia, Hego Carolinako hiriburua (AEB).
* Columbia, Missouriko hiria (AEB).
* Columbia, Tennesseeko hiria (AEB).
* Columbia superkontinentea, baita ere *Hudsonia* edo *Hudsonlandia* izenekoa.
* Columbia ibaia, Ipar Amerikan kokatua.
* Columbiako Barrutia, Washington Hiria bera (AEB).

Teknologian:
* Columbia espazio anezka.

Musikan:
* Columbia Records musika-argitaletxea.
Aliantza Hirukoitza (1882)

1882ko **Aliantza Hirukoitza** (), hasiera batean, Otto von Bismarcken ekimenez, Austriar-Hungariar Inperioak eta Alemaniako Bigarren Inperioak osatu zuten koalizioa izan zen, eta Errusiar Inperioa bertako zati izatera gonbidatu zuena.

Alde batetik, Bismarckek, bere xede diplomatiko garrantzitsutzat, Frantzia isolatuta mantentzea zuen, bestetik, Italiak, aliantzara batu eta Alemaniarekin elkartuz gero, potentzia handi izatera errazago iritsiko zela uste zuen. Italia ez zegoen batere pozik, Frantziak, Tunisiako bere asmo kolonialen aurrean zuen jarrerarekin.

Hiru herrialdeek, elkarlaguntza adostu zuten Frantzia edo Errusiak erasoz gero. Ituna, zenbait alditan berretsia izan zen 1913 arte, Italiaren posizioa, Lehen Mundu Gerra hasi zenean ikusi zen bezala, geroz eta deserosoagoa zen arren. Azkenik, eta hildako mordoa eragin zuten zenbait guduren ondoren, Italiak, aliatuekin batera borrokatzea erabaki zuen 1916an, honela, koalizio hau hautsi eta Entente Hirukoitzaren zati izatera pasatuz.

Italiari, Londresko itunaren bidez, zenbait lurralde agindu zitzaizkion, Parisko Bake Biltzarrean eman ez zirenak, nahigabe nazionalista bat sortuz, Otomandar Inperioa Erdialdeko Inperioei batu zitzaien bitartean. Gerra, Aliantza Hirukoitzaren porrotarekin amaitu zen, betirako desagertu zena.

## Aliantza Hirukoitzaren amaiera 
Lehen Mundu Gerraren ondoren, erdialdeko inperioei, zigor zanpatzaileak jarri zitzaizkien, Italiari halakorik egin ez zioten bitartean, Aliantzako beste bi herrialdeekin aliantza zahar bat izan zuen arren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entente Hirukoitza

[thumb|400px|[Europako aliantza militarrak 1910ean. Entente Hirukoitzaren aliatuak, berdez, Aliantza Hirukoitzekoak, gorriz, eta herrialde neutralak, horiz.]]
**Entente Hirukoitza**, (frantsesez, *Triple-Entente*) 1893ko frantziar-errusiar aliantzak, 1904ko frantziar-britainiar Entente Cordialeak eta 1907ko anglo-errusiar itunak osatutako koalizio bat izan zen.

Wilhem II.ak 1890ean hasitako mundu politika alemaniar berriak, euren artean ezberdintasun nabarmenak zituzten hiru potentzia, Frantzia, Ingalaterra eta Errusia, elkarri hurbildu eta Entente Hirukoitza koalizioa eratzea lortu zuen, Alemania, Austria-Hungariako Inperioa eta Italiak osatutako Aliantza Hirukoitzari aurre egiteko.

1907an, oraindik ez daude berez aliaturik, bereziki britainiarrak, arduretatik aske egoten saiatu ziren. Hala ere, Lehen Mundu Gerraranzko bidea betetzen joan ziren bata bestearen atzeko krisiek, Ententea geroz eta sendoago bihurtu zuten.

1914ko udako krisi erabakiorrak, aliantzaren funtzionamendua erakutsi zuen, azkenik, aliantza sinatu zuten hiru potentziak sartu baitzituen gerran.

## Beste elkarteak 
Italiak Aliantza Hirukoitza utzi ondoren, Ententera batu zen, bere interes kolonialengatik, Errumania, Japonia, Grezia eta Portugalekin batera. Honek, nolabaiteko ezparekotasuna eragin zuen, baina, beranduago, Aliantza Hirukoitzera, Turkia eta Bulgaria batu ziren.

## Ikus, gainera 
* Isolamendu bikaina
* Fachodako gatazka
* Aliatuak
* Lehen Mundu Gerra

## Kanpo estekak
Entente Cordiale

eskuinera|150px
eskuinera|150px
***Entente Cordiale*** (frantsesezko "*adostasun adeitsua*") Erresuma Batuak eta Frantziak, elkar ez erasotzeko eta hedapen kolonialaren erregulaziorako itun baten izena da, aipaturiko bi herrialdeek, 1904an sinatutako akordio batzuen bidez berretsia.

Itunean adierazten zen hedapen kolonialaren berehalako arduratik haratago, *Entente Cordiale* adostasunaren sinadurak, bi nazioen arteko mendeetako gatazken amaiera eta gaur egun oraindik jarraitzen duen elkar bizitza baketsu baten hasiera adierazi zuen.

Itun hau, Ingalaterra eta Frantziaren arteko aliantza sistema baten eraketarako oinarria izan zen (hauei, Errusia batuko zitzaielarik, eta, ondoren, AEBak), Lehen Mundu Gerran, Entente Hirukoitza bezala ezagutzen dena.

## Mendeurrena 
*Entente Cordiale*aren mendeurrena 2004an, ekintza ofizial eta ez ofizial ugariengatik bereiztu zen, horien artean, Elisabet II.a Erresuma Batukoa erreginaren eta bere senar Edinburgoko Dukearen Frantziara estatu bisita bat, eta, garai horretan Frantziako presidente zen Jacques Chiracen Erresuma Batura eginiko estatu bisita. Tropa britainiarrak martxan joan ziren Bastillako Eguneko desfilean lehen aldiz, Red Arrows hegazkinak, Parisko zeruan hegan zihoazela.

## Ikus, gainera 
* Balkanetako Ententea

## Kanpo estekak
Balkanetako Ententea

**Balkanetako Ententea edo ituna**, 1934an Jugoslaviak, Errumaniak, Greziak eta Turkiak sinatutako itun bat izan zen, euren herrialdeen lurralde osotasuna babesteko, Bulgaria eta Hungariaren hedapenerako asmoen aurrean. Bigarren Mundu Gerrak, eraginik gabe utzi zuen.

## Ikus, gainera 
* Balkanetako kanpainak

## Kanpo estekak
Balkanetako kanpainak

**Balkanetako kanpainak edo gerrak**, bata bestearen atzean, Balkanetan gertatu ziren gatazkei ematen zaien izena da.
thumb|250px|Balkanetako mugak Balkanetako lehen eta bigarren gerren ondoren (1912-1913).
# Serbo-Turkiar Gerra (1876)
# Gerra Errusiar-Turkiarra (1877-1878)
# Serbo-Bulgariar Gerra (1885)
# Gerra greziar-turkiarra (1897)
# Balkanetako lehen gerra (1912-1913)
# Balkanetako bigarren gerra (1913)

## Kanpainak Lehen Mundu Gerran (1914-1918) 
# Operazioak Serbian (1914)
# Lehorreratzea Gallipoliko penintsulan (1915)
# Serbiaren aurkako kanpaina (1915)
# Operazioak, Serbia eta Greziaren arteko mugan (1916)
# Errumaniako Kanpaina (1916)

## Kanpainak Bigarren Mundu Gerran 
# Gerra Greziar-Italiarra (1940)
# Albaniako kanpaina (1941)
# Jugoslaviako inbasioa
# Greziako kanpaina
# Balkanetako sobietar inbasioa (1944)

## Kanpo estekak
KZgune

**KZgunea**k herritarren esku Interneten nabigatzen ikasteko instalazioak jartzen dituzten Euskal Autonomia Erkidegoko zentro publikoak dira. KZguneetan eskaintzen diren zerbitzuak doakoak dira.

KZguneen sarea 2001ean sortu zuen Eusko Jaurlaritzak, "Euskadi Informazioaren Gizartean Plana 2002-2005 (EIGP)"-ren barnean; Plan honen helburua EAE Informazioaren Gizartean sartzea zen. EIGPren iraunaldia amaitu zenean, Eusko Jaurlaritzak gizartean teknologia berrien erabilera sustatzen ahalegintzen saiatu zen, horretarako bigarren plan bat aurkeztuz: EIGP 2010 (Euskadiko Agenda Digitala).

KZguneak udaletxeek eskaintzen dituzte eta bertako ekipamendua Eusko Jaurlaritzak hornitzen du.

## Zerbitzuak 
Zerbitzu aipagarrienak honakoak dira:
* Sarean ibiltzeko ordenagailuen azpiegitura
* E-mail kontuak
* Interneten nabigatzen ikasteko 10-20 orduko ikastaroak
* On-line ikastaroak
* Interneti buruzko ikastaro aurreratuak
* Elkarteentzako web orrien diseinua
* Erabiltzaileei arreta eskainiko dieten profesionalak

## Zenbakiak 
Dagoeneko proiektuaren 3 helburu lortu dira:
* 15 urtetik gorako euskal biztanleen %10 erregistratutako erabiltzaile izatea
* 15 urtetik gorako euskal biztanleen %4 Interneten ibiltzeko hezitzea
* EAEko udalerri guztietan egotea

2008ko urriaren 23an:
* 290.000 erabiltzaile erregistratuta
* 118.771 partehartzaile Interneten oinarrizko-prestakuntzako ikastaroetan
* 37.000 partehartzaile ikastaro aurreratuetan
* 2.700 ordenagailu
* 276 KZgune
* 250 herri KZgunearekin
* 109 profesional

## Ikastaroak 
Interneten oinarrizko-prestakuntza:
* Internet KZgunea
* NagusiWeb: 55 urtetik gorakoentzat
* EmaWeb: emakumeentzat

Gaien araberakoak:
* Zerbitzuak
* Segurtasuna
* Aisia
* Etxea eta familia
* Enpresa
* ...

## ISO 9001-2000 
AENOR erakundeak, Espainiako Normalizazio eta Zertifikazio Erakundeak, KZguneen sareari ISO 9001-2000 kalitate-ziurtagiria berronetsi dio. Honela, 2002. urtetik aurrerako KZguneen sareko kudeaketa eta hobekuntza bermatzen da.

AENORek oso positiboki baloratzen du KZguneen erabiltzeen gogobetetasuna (5 puntutik 4,7), gauzatutako inkesten bidez lortu dena.

## Kanpo estekak 
* KZgunea webgune ofiziala.
Xammai

[thumb|260px|eskuinera|Shammairen hilobia [Meron ibai ertzean Israelen.]]

**Xammai** (; K.a. 50-k. o. 30) buruzagi erlijioso judu bat izan zen. Hillelekin batera, ondorengo Talmudeko tradizioak, Sanedringo agintariekotzat hartzen du. Bere bizitza eta izaerari buruzko tradizioek, Shammai-aurkako zehartasun gogor bat jasan zuten Hillelen alde zeudenen partetik Jerusalemeko Tenplua 70ean suntsitua izan ondoren. Hala ere, tradizio legalek, I. mendeko judu matxinadaren aurretik, Shammai eta bere eskolako kontzepzio zorrotzenak nagusi zirela iradokitzen dute.
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ángel María Villar

**Ángel María Villar Llona**, (Bilbo, Bizkaia, 1950eko urtarrilaren 21a - ) euskal herritar futbolari ohi eta futbol buruzagi ohia da. Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere lau aldiz jokatu zituen. Espainiako Futbol Federakuntzaren presidente, FIFAko presidenteorde eta UEFAko hirugarren presidenteordea izandakoa da. Zuzenbidea ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean.

## Biografia 
Hemeretzi urte zituela, kimikako ikasle zela, Bilboko Athletic futbol taldeak kontratatu zuen jokalari profesional gisa. Ikasketak bertan behera utzi zituen; baina hogeita hiru urterekin, berriro ikasten hastea erabaki zuen, zuzenbide karrera, kimikakoaren ordez. 1979an lortu zuen lizentzia eta harrezkero legelari gisa jardun zuen, beste bi legelarirekin batera. Gaztetan Galdakao eta Getxo taldeetan jokatu ondoren, 1970ean Bilboko Athleticen egin zuen debuta futbolari profesional gisa. Bere futbolari karrerako hemeretzi urteetatik hamaika talde horretan jokatu ditu; 1973ko Espainiako Errege Kopa irabazi zuen, eta 1997an txapeldunorde geratu ziren Kopan eta UEFAn. Espainiako selekzioarekin, berriz, 22 aldiz jokatu zuen, Ladislao Kubalaren esanetara gehienetan. 1978an Espainiar Futbolari Elkartearen sortzaileetako bat izan zen eta elkarteko lehendakariorde izatera iritsi zen. 1981ean, profesional gisa jokatzeari utzi zion urtean, Bizkaiko Futbol Federazioko lehendakari hautatu zuten, eta 1988an Espainiako Futbol Errege Federaziokoa. 1984tik aurrera federazio horretako Zuzendaritza Batzordeko kide izana zen. 1992an berriro hautatu zuten lehendakari beste lau urtetarako, eta karguan berretsi zuten ostera 1996an.

## Jokalari Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Palmaresa 
* Errege Kopa 1 (1972-73)

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Biografia - Espainiako Federakuntza

## Erreferentziak
Hiram I.a Tirokoa

**Hiram I.a** (, "handi jaiotakoa"), Tiro feniziar hiriko erregea izan zen K.a. 969 eta K.a. 939 bitartean. Bere aita Abibaalen oinordekoa izan zen hiri honetako tronuan, eta, bere erregealdian, bere hiria, hazi egin zen, gertuko Sidon hiriaren mendeko herri bat izateari utzi eta hiri feniziar nagusienetako bat bihurtuz. Hiramen gobernupean, matxinada bat menperatu zen lehen tirotar kolonian, Afrika iparraldeko Utika hirian, ondoren Kartago sortuko zen tokitik gertu.

Bibliaren arabera, (*Erregeen Lehen Liburua*, 5. atala), Hiramek mezulariak bidali zizkion Salomoni, bere begirunea eskaintzeko, hau, Daviden oinordeko bezala koroatua izan ondoren, eta tokiko gobernaririk boteretsuena bihurtu ondoren, Egiptok eta Asiriak utzitako hutsunea betetzean. Salomonekin izan zuen aliantzaren bidez, Hiram, egiptoar, arabiar eta mesopotamiar merkatuetan sartu ahal izan zen. Bi erregeek, ahaleginak bateratu zituzten urrutiko Saba eta Ofir (Yemen eta Somalia ziur asko) herrialdeak lotuko zituen merkataritza ibilbide berri bat sortzeko, *Eyson-Gueber* portuaren bidez, gaur egun Eilat hiri israeldarra dagoen tokian.

Yahvehri sagaratzeko asmoa zuen Jerusalemeko Tenplua eraikitzeko, Salomonek zur finak behar zituen, eta, horregatik, Hiramekin aritu zen merkataritzan, hogei mila gari karga eta hogei mila olio neurri, Libanoko zedro zur preziatuagatik trukatuz. Salomon eta Hiramen langileek, elkarrekin lan egin zuten, zura atera eta harrobietan harria moztuz, eraikina amaitzeko.

Hiramek, Tiroko portuak zabaldu zituen, hiria zegoen bi uharteak elkartu zituen aldi berean, eta errege jauregi bat eta Melkart jainkoaren omenezko tenplu bat eraikiz. Tiroko errege bezala, bere ondorengoa, Baal-Eser I.a izan zen (K.a. 935-K.a. 919).

Hiram, nahiko sarri, Masoiekin, Rosenkreutzekin eta Anaitasun Zuri Handiarekin lotzen duten testu apokrifoetan aipatzen da.
Juwelot

**Juwelot** Amonen Apaiz Goren izan zen Tebasen K.a. 889tik K.a. 874 arte, Antzinako Egiptoko XXII. dinastiaren garaian.

Bere gurasoak, Osorkon I.a eta Tashedkhonsu izan ziren. Seme bat izan zuen Tadenitanbastetekin, Dyedisethyusankh izenekoa.

Amonen Apaiz Goren bezala, bere aurrekoa Sheshonq II.a izan zen, eta bere ondorengoa, Nesbanebdjedet III.a, Osorkon I.aren beste seme bat, eta, beraz, bere anaia.

Osorkon I.a, Sheshonq II.a eta Takelot I.aren garaikidea izan zen.

Tronua aldarrikatu zion bere anaia Takelot I.ari (K.a. 889-K.a. 874) lortu gabe, Herakleopolisetik gertuko guarnizio batean, armada baten presentziaren aurrean amore emanez.

## Titulatura
Genar Andrinua

**Genar Andrinua Kortabarria**, (Bilbo, Bizkaia, 1964ko maiatzaren 9a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Erdiko atzelari lanetan aritzen zen. Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere hiru partida jokatu zituen, gol bat lortuz. Getxoko Erromo auzokoa da eta hantxe ekin zion futbol jokatzeari.

## Estatistikak 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Palmaresa 
* Liga 1 (1983-84)
* Europako 21 urte azpiko futbol txapelketa 1 (1986)

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Rafael Alkorta

**Rafael Alkorta Martínez**, (Bilbo, Bizkaia, 1968ko irailaren 16a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Bilboko Athletic Klubeko harrobitik ateratako atzelaria da, eta 1987an jokatu zuen lehenengo partida Espainiako futbol ligako lehen mailan. Atlheticen sei denboraldi eman ondoren, Real Madrid taldeak fitxatu zuen eta lau denboraldiz izan zen talde horretako jokalari. Atlheticera itzuli zen ondoren, bere karrera luzea talde horretan amaitzeko asmoz. Lortu dituen tituluei dagokienez, Real Madriden igaro zituen urteak izan ziren oparoenak, bi Liga txapelketa irabazi baizituen, 1995 eta 1997an.

Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere jokatu du. Espainiako selekzioaren elastikoa, aldiz, 53 aldiz jantzi du.

## Estatistikak 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Palmaresa 
* Liga 2 (1994-95, 1996-97 )
* Espainiako Superkopa 1 (1994)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus