Sylvia Beach

**Sylvia Beach**, **Nancy Woodbridge Beach** (Baltimore, Maryland, 1887ko martxoaren 14a – Paris, Frantzia, 1962ko urriaren 5a) estatubatuar  liburusaltzaile, argitaratzaile, idazle, itzultzaile, autobiografialari eta erizaina izan zen, Lehen eta Bigarren Mundu Gerren artean Parisen bizi izan ziren erbesteratuen artean pertsona garrantzitsuenetako bat. 

## Bizitza 
Sylvia Beach artzain presbiteriano baten alaba zen. Baltimoren bizi izan zen. 1901 urtean familia Parisera joan zen bere aita Parisko Eliza Amerikarreko koadjutore izendatu zuten eta. Familiak hantxe jarraitu zuen aita 1905 urtean Princetonera eraman zuten arte. Data horretatik aurrera, Sylvia Beachek joan-etorriko bidaia batzuk egin zituen Europan zehar, bi urtez bizi izan zen Espainian. Gurutze Gorrian eta International Commission on the Balkan Wars erakundean lan egin zuen.

### Lan ibilbidea 
1916 urtean Parisera joan zen bizitzera. 1920 urteko hamarkadan, Beachek *Shakespeare and company* liburu-denda zuzentzen zuen Parisen. 1922 urtean James Joyce irlandarraren *Ulises* eleberri garrantzitsuaren lehen editorea izan zen, ordura arte argitaletxe interesaturik aurkitu ez zuena.

Bere liburu-dendan sasoi hartan Parisen bizi ziren idazle eta intelektual anglosaxoi nabarmenenak elkartzen ziren, hala nola, Man Ray, Ezra Pound, Ernest Hemingway, Samuel Beckett, aipatutako Joyce, Valery Larbaud, André Gide, Paul Valéry eta Jacques Lacan psikoanalista frantsesez gain.

Kale berean zuen Adrienne Monnierrek bere liburu-denda, La maison des amis des livres. Bazkide eta maitale harremana izan zuten 17 urte baino gehiagoz.

1941 urtean, alemaniarren okupazioan, liburu-saltzaileak uko egin zion James Joyceren *Finnegans Wake* eleberriaren lehen kopia ofizial aleman bati saltzeari. Sei hilabetez atxilotu eta landa batean sartu zuten, eta liburu-denda itxi egin zuten. Ez zen berriro zabaldu bere jatorrizko kokapenean (12 rue de l'Odeon), nahiz eta urte batzuk geroago izen bereko liburu-denda bat zabaldu zen omenaldi gisa beste leku batean, Sena ibaiaren ondoan.
ezkerrera|thumb|Parisko *Shakespeare and Company* liburu-denda, 2004an.
1956 urtean, Beachek *Shakespeare and Company* idatzi zuen, gerra arteko oroitzapenen liburua, sasoi hartako Parisko bizitza kulturala zehazten zuena. Liburuak  pertsona ezagun batzuei buruzko lehen eskuko informazioa biltzen du, besteak beste,James Joyce, D. H. Lawrence, Ernest Hemingway, Ezra Pound, T. S. Eliot, Valery Larbaud, Thornton Wilder, André Gide, Léon-Paul Fargue, George Antheil, Robert McAlmon, Gertrude Stein, Stephen Benet, Aleister Crowley, John Quinn, Berenice Abbott edo Man Ray.

Beach 1962 urtean hil zen Parisen. Princetongo hilerrian dago lurperatua.

## Legatua 
* Jean-Marie Droten *Les heures chaudes de Montparnasse* dokumentalean agertzen da.
* Greta Schiller-en *Paris was a woman* dokumentaleko pertsonaia nagusietako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "La librería más famosa d*el mundo*", en diario El Mundo
* "Sylvia Beach: protectora de escritores", in *Bicidue literatur aldizkaria*

**Ingelesez**

* Princeton: Beach Archive
* Sylvia Beach: Photos & Gravesite
* Sylvia Beach Collection  artxibatu zen . at Harry Ransom Center at the University of Texas at Austin