Elvira Roca Barea

**María Elvira Roca Barea** (El Borge, Malaga, 1966) malagar filologoa, irakaslea, idazlea eta saiakeragilea da.

## Biografia 
Malagako Axarkia eskualdeko El Borge izeneko herri txikian  jaio zen, eta Malagako Unibertsitatean lizentziatu zen, 1989an. Haren lizentziatura-memoria Plinio Gaztearen Gutunetan *Diskurtsoaren estetika* izenburupean argitaratu zen. Doktoretza-ikastaroak egin zituen Malagako Unibertsitatean, Antonio Alberte Gonzálezen zuzendaritzapean, eta Tourseko (Frantzia) François-Rabelais Unibertsitatean, frantsesezko, erretorikako eta paleografiako hizkuntzari eta literaturari buruz. Erdi Aroko literaturan doktoretza egiteko balio izan zion, eta epaimahaiaren aho batezko *cum laude* lortu zuen 1995ean, «*Edición crítica y estudio del arte predicatorio ad canis*» tesiarekin. 1999an, filologia hispanikoan lizentziatu zen.

## Lan ibilbidea 
### Irakasle 
Espainiako literatura- eta hizkuntza-irakasle hasi zen lanean bigarren hezkuntzako institutu batean.

Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Nagusian (CSIC) lan egin zuen eta eskolak eman zkituen Harvardeko Unibertsitatean. 

### Idazle 
Halaber, hizlaria da, artikulugilea *El Mundo* edo *El País* egunkarietan eta idazlea. Era berean, filologia, literatura eta historiari buruzko artikuluak argitaratu ditu aldizkari espezializatuetan, hala nola *Anuario de estudios medievales/* *Erdi Aroko Ikasketen Urtekaria*, Helmantica: revista de filología clásica y hebrea/ *Helmatika: filologia klasiko eta hebrearra-*ren aldizkaria edo *Revista de Filología Española/ Espainiako Filologiaren Aldizkaria*.

2016. urtean *Imperiofobia y leyenda negra: Roma, Rusia, Estados Unidos y el Imperio Español* lana argitaratu zuen. Nolabaiteko arrakasta komertziala izan zuen lan horrek (150 000 ale baino gehiago saldu ziren 2022an), hedabideetan eta akademian eragina izan zuen, eta kritikak eragin zituen, ustez nahasteagatik eta aipuak gaizki erabiltzeagatik, eta testuinguru historikoa manipulatu eta faltsutzeagatik. Haren egileak salaketa horien kontra, bere lana defendatu egin zuen *El Mundo-*ko artikulu batean. Mundu akademikoko beste izen batzuek positibotzat jo zuten lana, besteak beste, Fernando García de Cortázar, Agustín García Simón, Manuel Lucena Giraldo, Mario Vargas Llosa eta Miguel Martínez.

2018an Andaluziako Domina jaso zuen.

2022an adierazi zuen Katalunia independizatzea onuragarria zela Espainiarentzat.

## *Imperiofobia y leyenda negra: Roma, Rusia, Estados Unidos y el Imperio español* 
Ediciones Siruelak 2016an lehen aldiz argitaratutako saiakera historikoa da. Bi urte geroago, 25 ediziok lana azken hamarkadako saiakera salduena zen. Idatziaren bidez, inperioen eraikitzaileek ospe txarrari buruz egindako diskurtsoa eraiki nahi da, aldi historiko luze batean ezaugarri komunak orokortuz. Hispanofobiari buruzko atalean, lanak aldezten du Espainiako Inperioak, britainiarrak, alemanak eta belgikarrak ez bezala, barneratze- eta mestizaje-politika izan zuela, ez baztertze-politika, eta zera azpimarratzen du, Espainiaren arazoa,  espainiarra odolzaleena izan zela barneratzea izan dela. Eguneroko prentsan harrera ona izan du, ia bostehun orrialde ditu, hamasei kapitulu, 716 orrialde oinean eta hamalau lan desberdinen bibliografia.

### Aldeko kritikak 
Liburuak kritika onak eta txarrak jaso ditu. Lehenengoetatik, historialariak, Historiako katedradunak eta Historiako Errege Akademiako presidenteak, Carmen Iglesias Canok, bere I*mperiofobia y leyenda negra* liburuaren alde egin zuen:*Norbaitek oraindik irakurri ez badu, bizirik gomendatzen dut. Oso ondo idatzitako liburua da, erraz idatzia, dokumentazio zehatza eta erabat zorrotza duena...""*.Literaturako Nobel Saridun Mario Vargas Llosaren iritziz, María Elvira Roca Barearen liburua entretenigarria da eta, aldi berean, erudizio zorrotza erakusten du. Eta «sakona, polemikoa» dela esan zuen, eta, azkenik, «aspaldi ez zuela irakurtzen hain liburu atsegin eta bizigarria».Agustin García Simón historialari eta idazleak aparteko jotzen du idatzia, ezeztatzeko gaitasuna nabarmenduz. Nabarmentzekoa da Inperioaren kontzeptua, Estatuarenarekin kontrajarrita, eta zenbait tokitan porrot egiten duen erreakzioa, aurreiritzi arrazista edo legenda beltza bihurtu arte. Uste du liburua ezinbestekoa dela aurreiritzi urratzaileekin hartutako gaiak ulertzeko.

Manuel Lucena Giraldo historialaria eta Historia de América doktoregoa da, eta Karibeko eta Mundu Atlantikoko Azterketa Konparatuetan espezializatutako CSICeko ikertzailea da. Bere ustez, Elvira Rocak datu eta argudio alternatiboak ematen ditu, eta, horien bidez, Espainiako historiaren kontakizun negatiboari tarte ugari ireki zaizkio, eta ondorioztatu da legenda beltza espainiar konplexuen eta autohumillazioaren ondorioz hazten dela.

## Aurkako kritikak 
Lanak kontrako kritikak ere jaso ditu. Miguel Martínez historialariak, Chicagoko Unibertsitateko irakasleak, *CTXT* aldizkariaren 2017. urteko abenduko artikulu batean uste du Roca Barearen liburuak «egia asko» eta «oso ondo dokumentatuta» dagoela. Gaineratu duenez, «*Roca Bareak Espainiako Inkisizioari, Amerikako administrazio inperialari edo Aro Modernoko Europako potentzien arteko propaganda-gerrei buruz egindako zehaztapenek adostasun handia dute historialarien artean*». Hala ere, uko egiten dio Roca Bareak, bere iritziz, inperioak «biktima» gisa agertzeari, erasotzaile agertu beharrean. Argudiatzen du, historialariak ados egon arren, «*zehaztasun falta eta akats gehiegi*» eta joera ideologiko nabarmena ere baduela. Martinezek dio Rocak ez dituela aipatzen Espainiako Inperioari buruz duen ikuspegiaren kontrakoa, erakunde tolerantea eta gatazkarik gabearen aurkakoa, esaterako.Bestalde, José Luis Villacañas Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Filosofiako katedradunak *Imperiofilia y el populismo nacional-católico* (Lengua de Trapo, 2019) saiakera argitaratu zuen Imperiofobiaren ezeztapen gisa. Testu hura, Villacañasek 2019ko ekainean El País egunkariari egindako adierazpenen arabera, «kaltegarria eta arriskutsua» litzateke, zehaztasun intelektualik gabea, «ikerketa historiko eta akademikoaren parametroetatik» kanpokoa eta «populismo intelektual atzerakoia» duena. Villacañas-en iritziz, Barearen lanak duen azpiko interesa honako hau izango litzateke: katolizismoaren (Bareak «Espainiarekin» identifikatu zuen) eta protestantismoaren (Bareak horri buruzko ikuspegi anglofoboa, germanofoboa eta neerlandotoa hartu zuen, historiari buruz; ez, ordea, Hispaniako mito berritua) arteko borroka.Richard L. Kaganen iritziz, Roca Barearen obran 1898. urtearen ondoren hispanofobiaren iraupenaren azalpena «batere gustura ez» dago, eta, horrez gain, Bareak frankismoaren ondorengo garaian hispanofobiari emandako garrantziaren neurriz gaineko aipamena egin zuen.

2019ko abenduaren 20an, Patricia R. Blancok artikulu bat argitaratu zuen *El País* egunkari espainiarrean, eta bertan zerrendatu zituen desitxuratzeak, aipamen okerrak, zifra faltsuak eta Imperiofobian zehar nahita egindako omisioak. Horietako batzuk lehenago Edgar Straehle-k batu zituen, eta María Elvira Roca Barea bere egunkarian behin eta berriz agertu zen. Handik egun gutxira, ehun pertsona ospetsuk manifestu bat sinatu zuten Elvira Rocaren alde. Autoreak, El *Mundo* egunkariko artikulu batean, Patricia R. Blancoren akusazioei erantzun zien. .

Liburua irakurri ondoren, José Luis López-Linares zuzendariak *España, La primera globalización* (2021) dokumentala egitea erabaki zuen. Elvira Rocak hartu zuen parte dokumentalean.

Era berean, egilearen historian espezializatutako prestakuntza falta nabarmendu da, eta hori lanaren zorroztasun historiografiko ezan islatzen da..

## Lanak 
* José Juan Berbel Rodríguez, ed. (1996). *Teatro y predicación: la predicación como espectáculo en el bajo medievo y el Renacimiento*. ISBN 84-8108-115-9. 
* *Edición crítica y estudio del arte predicatoria ad noticiam artis predicandi.* Universidad de Málaga. 1997. ISBN 978-84-749-6499-8. 
* *El caballero de la piel de tigre, de Shota Rustaveli* (Elvira Roca, trad.). Universidad de Málaga. 2003. ISBN 978-84-749-6994-8. 
* *Tratado militar de Frontino. Humanismo y caballería en el cuatrocientos castellano. Traducción del siglo XV, de Sexto Julio Frontino*. CSIC. 2010. p. 488. ISBN 978-84-000-9263-4. 
* *Imperiofobia y leyenda negra: Roma, Rusia, Estados Unidos y el Imperio español.* Ediciones Siruela. 2016. p. 363. ISBN 978-84-168-5423-3. 
* *6 relatos ejemplares 6*. Ediciones Siruela. 2018. ISBN 978-84-173-0886-5. 
* *Fracasología. España y sus elites: de los afrancesados a nuestros días*. Madrid: Espasa. 2019. ISBN 9788467057010. 

### Egilekide gisa 
* Albaladejo, Tomás; Roca Barea, María Elvira (1998). «*La influencia de Cicerón y Quintiliano en las ideas sobre el estilo en las cartas de Plinio el Joven*».  En Tomás Albaladejo, José Antonio Caballero López, Emilio del Río Sanz, ed. Quintiliano, historia y actualidad de la retórica 2. Minerva. ISBN 84-893-6239-4. 
* Alberte González, Antonio; Roca Barea, María Elvira (1998).  Antonio Ruiz Castellanos, Antonia Víñez Sánchez, Juan Sáez Durán, ed. E*l estudio de las artes predicatorias status quaestionis*. ISBN 84-778-6295-8. 
* Alberte González, Antonio; Roca Barea, María Elvira (1999). Matilde Conde Salazar, Antonio Espigares Pinilla, María José López de Ayala y Genovés, María Felisa del Barrio Vega, Ana María Aldama Roy, ed. *Edición de artes predicatorias latinas medievales* 1. ISBN 84-930-8251-1. 

## Sariak 
* Espainiako liburu-saltzaile independenteek (CEGAL) Imperiofobia saiakeragatik emandako Los Libreros Recomiendan 2018 saria.
* Andaluziako Domina, 2018.
* San Telmo 2018ko ohorezko domina.
* Héroes Olvidados 2019 saria, Blas de Lezo Fundazioak emana, Espainiaren historia ikertu, zabaldu eta defendatzeko.
* Espasa 2019 saria, Fallasología saiakeragatik. Espainia eta bere eliteak: frantziarretatik gaur egun arte.

## Erreferentziak 
* Artikulu hau Andaluziako Juntaren Aldizkari Ofizialeko María Elvira Roca Barea andreari Andaluziako Domina ematen dion otsailaren 22ko 55/2018 Dekretuaren testutik eratorritako lana da. Testu horrek ez du autore-eskubidearen arabera ezagutzen den murrizketarik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legearen 13. artikuluan xedatutakoaren arabera.

## Kanpo estekak 
* Elvira Rocaren artikuluak El Pais-en.