open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pablo García Baena

**Pablo García Baena** (Kordoba, 1921eko ekainaren 29a - ibidem, 2018ko urtarrilaren 14a) espainiar olerkaria izan zen.

## Biografia 
1947. urtean argitara ematen hasi zen *Cántico* aldizkariaren inguruan bildutako taldeko kidea izan zen Juan Bernier, Ricardo Molina, Julio Aumente eta Mario Lópezekin batera. Talde hark estetika barroko andaluziar moduko bat sortu zuen, balio liriko garbiak nabarmenduz eta zentzuen sentimenean oinarriturik.

García Baenaren olerkigintzan etengabe agertzen dira maitasunaren, heriotzaren eta saminaren gaiak; gai horien inguruan osatu zuen bere obra, hain zuzen ere, olerki luzeak eta barrokoaren eta sinbolismoaren arteko adierazmolde poetikoa erabiliz.

Bere lehen liburua *Rumor oculto* (1946, *Zurrumurru ezkutua*) izan zen. Obra elegiakoa da, eta Juan Ramón Jiménezen kutsua nabari du. 1948an *Mientras cantan los pájaros (Txoriak kantari ari diren bitartean)* obra argitaratu zuen, molde klasikoetatik aske idatzitako bertsoez eta adierazmolde preziosista erabiliz osatua. Haien ondotik idatzi zituen *Antiguo muchacho* (1950, *Aspaldiko mutila*), olerkariaren lehen heldutasun-aroaren erakusgarritzat hartua, eta *Óleo* (1958,* Olioa*), aurreko lanetako joeraren aurrean damua erakusten duena. Eta handik urte batzuetara idatzi zituen *Almoneda* (1971, *Enkantea*) bilduma eta *Antes que el tiempo acabe* (1978,* Denbora amaitu aurretik*), García Baenaren hizkera poetikoan berrikuntza nabarmenak erakusten dituena, sakontasunari dagokionez batez ere.

1984. urtean, Letren Asturiasko Printzea Saria irabazi zuen, eta baita Kordoba Hiriko domina. 1992. urtean, Andaluziako Letren Saria irabazi zuen, eta 2004. urtean, Malagako Urrazko Domina. Bere lana *Poesía completa (1940-2008)* (Madrid, Visor, 2008) bilduman jasota dago. 2008. urtean, Reina Sofía saria jaso zuen.

## Obra 
### Poesia 
* *Rumor oculto*, 1946
* *Mientras cantan los pájaros*, 1948
* *Antiguo muchacho*, 1950
* *Junio*, 1957
* *Óleo*, 1958
* *Antología poética*, 1959
* *Almoneda (12 viejos sonetos de ocasión)*, 1971
* *Poesías (1946-1961)*, 1975
* *Antes que el tiempo acabe*, 1978
* *Tres voces del verano*, 1980
* *Poesía completa (1940-1980)*, 1982
* *Gozos para la Navidad de Vicente Núñez*, 1984.
* *El Sur de Pablo García Baena (Antología)*, 1988
* *Antología última*, 1990
* *Prehistoria*, 1994
* *Poniente*, 1995,
* *Como el agua en la yedra (Antología esencial)*, 1998
* *Poesía completa (1940-1997)*, 1998
* *Impresiones y paisajes*, 1999
* *Recogimiento (Poesía, 1940-2000)*, 2000
* *En la quietud del tiempo (Antología poética)*, 2002
* *Fieles guirnaldas fugitivas*, 1990
* *Los Campos Elíseos*, 2006

### Prosa 
* *Lectivo, Jerez de la Frontera*, 1983
* *El retablo de las cofradías*, 1984
* *Calendario*, 1992
* *Ritual*, 1994
* *Los libros, los poetas, las celebraciones, el olvido*, 1995
* *Vestíbulo del libro*, 1995
* *Zahorí Picasso*, 1999

## Erreferentziak
Antonio Gamoneda

**Antonio Gamoneda** (Oviedo, 1931ko maiatzaren 30a) espainiar olerkari berritzailea da. 1950eko belaunaldian kokatzen zaio. 2006an Cervantes saria eman zioten .

## Bizitza 
Oviedon jaioa den arren Leonen bizi izan da 1934. urteaz geroztik, eta kulturaren alorrean garrantzi handiko lanak egin ditu bertan. Gamoneda inongo eskola edo joeretan sailkatzen zaila da benetan, baina baditu zenbait bereizgarri nagusi: bere kasa ikasia da, bakar lanean jardun du, oso jarrera kritikoa erakutsi du bere lanetan eta kalitate handiko obrak eman ditu argitara.

Gamonedaren hasierako obretan 1950eko hamarkadako errealismoaren gainbeheraren eragina sumatzen da. Joera horri jarraituz idatzi zuen 1966an bere lehenengo olerki-liburua, *Sublevación inmóvil* (*Altxamendu geldia*), eta haren ondoren zenbait urtez ezer argitaratu gabe egon ondoren, *Descripción de la mentira* (*Gezurraren deskribapena*) 1977. urtean argitaratua (bigarren argitalpena 1986an). 1982an *Blues castellano* (*Gaztelako bluesa*) osatu zuen, 1961 eta 1966 artean idatzitako poemak bilduta, eta handik bost urtera *Lápidas* (1987, *Hilarriak*) kaleratu zuen. Kritikaren aldetik harrera bikaina izan zuen obra hark, eta urte hartan bertan eman zen argitara bere obra guztien bilduma, *Edad* (*Adina*) izenburupean. Olerkigintzako Espainiako Sari Nazionala lortu zuen bilduma horrekin.

1998an *El cuerpo de los símbolos* (*Sinboloen gorputza*) argitaratu zuen, oroitzapenari buruz mintzo den idatzia, eta 1992an *La edad del frío* (*Hotzaren adina*) XX. mendeko olerkigile handienen mailako idazle gisa berretsi duena. Zenbait eskultore eta pintoreri buruzko monografiak idatzi ditu, adibidez, *José Luis Sánchez* (1981), *Julio Hernández* (1981), *Francisco Echanz* (1978) eta *Juan Barjola* (1980).

## Obra 
### Poesia 
* *Sublevación inmóvil* (1960).
* *Descripción de la mentira* (1977).
* *León de la mirada* (1979).
* *Tauromaquia y destino* (1980).
* *Blues castellano* (1961–1966).
* *Lápidas* (1986).
* *Edad (Poesía 1947–1986)* (1987).
* *Libro del frío* (1992).
* *Mortal 1936 (Pasión y luz de Juan Barjola)* (1994).
* *El vigilante de la nieve* (1995).
* *Libro de los venenos: corrupción y fábula del Libro Sexto de Pedacio Dioscórides y Andrés de Laguna, acerca de los venenos mortíferos y de las fieras que arrojan de sí ponzoña* (1995).
* *Arden las pérdidas* (2003).
* *Cecilia* (2004).
* *Reescritura* (2004).
* *Esta luz. Poesía reunida (1947–2004)* (2004).
* *Extravío en la luz* (2009).
* *Canción errónea* (2004).

### Saiakera 
* *Poesía y conciencia. Notas para una revisión* (1963).
* *El tema del agua en la poesía hispánica* (1972).
* *El cuerpo de los símbolos* (1997).

## Sariak 
* Cervantes saria (2006)
* Poesia Iberoamerikarraren Saria (2006)
* Espainiako Poesia Sari Nazionala (1988)
* Gaztela eta Leongo Letren Saria (1985)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Faro Gamoneda: Gamonedaren obrari buruzko webgunea.
*  "Con Antonio Gamoneda", *Zurgai* aldizkaria.
Jean-Michel Jarre

**Jean-Michel André Jarre** (1948ko abuztuaren 24a, Lyon) frantziar musikagile eta ekoizle bat da. Nagusiki musika elektronikoa landu du. Maurice Jarre zinemako soinu banda sortzaile eta musikagile ospetsuaren semea da. Bere mega-kontzertuetan entzuleen errekorrak hautsi ditu.

## Biografia 
Kontrapuntu, fuga eta harmoniako ikasketak egin zituen Parisko Kontserbatorioan. 1968an musika esperimentala egiten zuen GRM taldean sartu zen, eta musika elektroakustikoaren teknikak ikasi zituen Pierre Shaefferrekin. 1969an kaleratu zuen bere lehen diskoa, *The Cage*, eta hurrengo urtean *Aor* balletaren musika egiteko deitu zioten Parisko Operatik. 1972an kaleratu zuen bigarren diskoa, *Deserted Palace*. *Oxigene* diskoa (1976) lehen postuetara iritsi zen munduko zerrendetan, eta arrakasta bera izan zuen *Equinoxe* lanak (1978) ere. Urte berean Peter Fleischmannen *The Illness Of Hamburg* filmaren musika egin zuen, eta 1979an Peter Weirren *Gallipoli* filmarena. Urte bereko uztailaren 14an Pariseko Place de la Concorden eman zuen kontzertuan milioitik gora entzule izan zituen. *Magnetic Fields* (1980) diskoak nolabait ere aurreko lanarekiko etena ekarri zuen. Bera izan zen, Maoren ondoko Txinan, Pekinen eta Shanghain, kontzertuak eman zituen mendebaldeko lehen musikaria (1982); hurrengo urtean, 1983an, kaleratu zen *The China Concerts*. *Zoolook* (1984) diskoa urteko album instrumental onena izendatu zen bai Frantzian eta bai Estatu Batuetan. Milioi eta erdi entzule izan zituen Houstonen ehungarren urteurrena, eta NASAren hogeita bosgarrena ospatzeko eman zuen kontzertuan. *Revolutions* diskoa (1988) arabiar munduarekiko topaketa bat da. 1990ean *Waiting For Cousteau* kaleratu zuen, ozeanografo famatuaren omenez, eta 1993an *Images*. Garai bateko arrakasta bera ez badute ere, Jarreren diskoak bost kontinenteetan saltzen dira oraindik ere.

## Diskografia 
* *Deserted Palace* (1972)
* *Les Granges Brûlées* (1973)
* *Oxygène* (1976)
* *Équinoxe* (1978)
* *Magnetic Fields* (1981)
* *Music for Supermarkets* (1983)
* *Zoolook* (1984)
* *Rendez-Vous* (1986)
* *Revolutions* (1988)
* *Waiting for Cousteau* (1990)
* *Chronologie* (1993)
* *Oxygène 7–13* (1997)
* *Métamorphoses* (2000)
* *Interior Music* (2001)
* *Sessions 2000* (2002)
* *Geometry of Love* (2003)
* *Téo & Téa* (2007)
* *Oxygène: New Master Recording* (2007)
* *Electronica 1: The Time Machine* (2015)
* *Electronica 2: The Heart of Noise* (2016)
* *Oxygene 3* (2016)
* *Equinoxe Infinity* (2018)
* *Snapshots from EōN* (2019)
* *Amazônia* (2021)
* *Oxymore* (2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jean Michel Jarre musikagilearen webgunea
Araceli Gilbert

**Araceli Gilbert** (Guayaquil, Ekuador, 1913ko abenduaren 6a -  Quito, Ekuador, 1993ko otsailaren 17a) margolaria izan zen.

## Bizitza 
Artistez osaturiko familia batean sortu zen, eta familiaren eraginez hasi zen pinturarekin zaletzen. Txileko Santiagoko Arte Ederretako Eskolan egin zituen margolaritzako ikasketak 1936-1939 urteen artean, eta bere sorterriko arte-eskolan ere jardun zuen, zeinetan jaso baitzituen, besteak beste, Hans Michaelsonen eskolak.

Lehenengo ikasketa haien ondoren New Yorka jo zuen, 1944. urtean, ikasketak sakontzera, eta Amédée Ozenfant purismoaren aitzindariaren eragina jaso zuen. New Yorketik Parisa joan zen 1951. urtean; han margolaritza abstraktuari heldu zion bere maisu eta adiskide Vasarelyren eskutik, eta Parisko Arte Abstraktuko Lantegiarekin lanean jardun zuen, Jean Dewasne eta Edgar Pilletekin, besteren artean.

1953an bere lehenengo bakarkako erakusketa egin zuen, Arnaud galerian. Erakusketa hartan ikusgai jarri zituen obretan heldutasun handia erakutsi zuen Gilbertek, eta Sorensen daniarrak obra haien sei litografia bildu zituen album batean. 1972an bere obra adierazgarrienetako bat aurkeztu zuen Quiton, *Sidney Becheten aldeko Requiema*, 1963an New Orleansen hildako jazzeko artista handiaren omenezko koadroa.

Harrezkero hasi zen Gilberten ospea Ekuadorren zabaltzen, eta horrela, bere obraren erakusketak egin zituen Guayaquilen (1975) eta Quiton (1979). 1981. urtean egilearen beraren ustetan bere maisulantzat har daitekeen obra egin zuen: Ekuadorko Banku Zentralaren hormako irudia, Guayaquilen. Gilbertek mundu guztian zehar egin zituen bakarkako erakusketak, batez ere Europan, eta Bi Urteko erakusketetan parte hartu zuen Mexikon, Kuban, Kolonbian, Brasilen, eta abar.

## Erreferentziak
Paul Hindemith

**Paul Hindemith** (Hanau, Alemania, 1895eko azaroaren 16a - Frankfurt, Alemania, 1963ko abenduaren 28a) alemaniar musikagile eta teorikoa izan zen.

## Biografia 
Frankfurteko Operako orkestrako zuzendaria izan zen 1915etik 1923ra, eta, aldi berean, biola jotzen zuen Amar deituriko laukotean.

Donaueschingen eta Baden-Badengo musikaldietan aurkeztu zituen bere lehen obrek arrakasta izan zuten (1922-1929). Konposizio-irakasle izan zen Berlinen (1927), baina Alemaniatik ihes egin behar izan zuen, bere obra *arte endekatu*aren zerrendan ezarri baitzuen nazismoak.

Suitzan eta Ankaran bizi ondoren, AEBetan hartu zuen bizilekua (1939), eta Yaleko Unibertsitateko irakasle izan zen. 1951n Europara berriro itzulirik, konposizio-irakasle izan zen Zuricheko Unibertsitatean.

Hasieran Schoenbergen eragina izan bazuen ere, laster bere bideari ekin zion. Maisua baino melodiaren zaleagoa zen, eta egitura polifonikoa erabili ohi zuen. Tradiziozkoa arbuiaturik, berezko erresonantzia harmonikoetan oinarritu zuen Hindemithek harmonia.

## Obra 
Obra oparoa utzi zuen, genero guztietakoa. Opera-alorrekoak: *Mörder, Hoffnung der Frauen*  (1921, *Hiltzailea, emakumeen esperantza*); *Cardillac* (1926 eta 1952); *Hin und Zurück *(1927, *Joan eta etorri*); *Mathis der Maler* (1934, *Matias pintorea*). Balleterako musika: *Nobilissima visione* (1938), *Herodiades* (1944). Hainbat lieder idatzi zituen, eta oratorio bat:  *Das Unaufhörliche* (1931, *Betierekotasuna*). Tresnetarako musikaren alorrean lan ugari utzi zuen, bai kontzertuak bai ganbera-musika. Sinfonia-musika: *Lehen sinfonia*; *Eraldakuntza sinfonikoak* (1943); *Harmonia der Welt *(1951, *Munduko harmonia*).

Musikaren teoriaz ere idatzi zuen: *Musika-perpauserako sarrera* (1937-1948), *Harmonia-ikaslearentzako lanak* (1946).

## Kanpo loturak 
*  Paul Hindemith Fundazioaren webgunea

## Erreferentziak
Bernardino Rivadavia

**Bernardino Rivadavia** (Buenos Aires, 1780ko maiatzaren 20a - Cádiz, Espainia, 1845eko irailaren 2a) argentinar politikaria izan zen. 1826-1827 bitartean Río de la Platako Probintzia Batuetako presidentea, alegia Argentinako Errepublikako lehen presidentea, izan zen.

## Biografia 
Ingelesen aurka borrokatu zen Buenos Airesen 1806an, eta Argentinako independentziaren aldeko batzordeko idazkari egin zuten 1810ean. 1811n batzordeko buruzagi nagusi bihurtu zen, eta haren aginduetara eratu zen La Platako gudarostea, desegin ziren espainiarrek ezarritako gorteak, prentsa-askatasuna aldarrikatu eta esklabotza kendu zen.

1814an Europara jo zuen, Río de la Platako Probintzia Batuen alde, britainiarren laguntza eske. Sozialismo utopikoaren ideiak ezagutu zituen Europan, eta Amerikan ildo horretako neurriak bideratzeko erabakia hartu zuen. 1821ean itzuli zen Argentinara, gobernuko ministro gisa. Gizarte-alorrean, Elizaren pribilegioak murriztu eta laborariak lurren jabe egitea erraztu zuen; politikan, hauteskunde-bidezko ordezkaritza bat abiarazi zuen, eta kultura-alorrean Buenos Airesko Unibertsitatea sortu zuen.

Río de la Platako Probintzia Batuetako lehendakari egin zuten 1826an, batasunerako konstituzio berria aldarrikatu ondoren. Halaz ere, 1827an utzi behar izan zuen kargua, batasun berri haren joera zentralistaren aurka, Buenos Airestik kanpoko herrialdeetan altxatu ziren federalisten eta geroko Uruguaiko lurrak beretzat nahi zituen Brasilen aurkako gerretan buru ezin emanik zegoela. Europara joan zen, eta 1834an itzuli bazen ere, betikoz utzi behar izan zuen ondoren sorterria, epaiketa baten ondoren. Brasila joan zen, lehenengo, eta Espainiara ondoren.

1880. urtean aldarrikatu zuen Argentinako gobernuak haren oroimena, eta ordudanik da maiatzaren 20a, Rivadaviaren jaioteguna, jaieguna Argentina osoan.

## Erreferentziak
Francisco Pinto Balsemão

**Francisco José Pereira Pinto Balsemão** (Lisboa, 1937ko irailak 1a - Cascais, 2025eko urriaren 21a) portugaldar kazetari, enpresaburu eta politikari izan zen. 1981-1983 bitartean Portugalgo lehen ministroa izan zen.

## Biografia 
Zuzenbideko ikasketak egin ondoren kazetari lan egin zuen *Mais Alto* aldizkarian (1961-1963) eta *Diario Popular* egunkarian (1971 arte). 1973an, *Expresso* astekari liberala sortu zuen, Portugalgo argitalpen nagusietako bat. Nazio Biltzarreko talde liberaleko kide izan zen Marcelo Caetanoren agintaldian, baina 1973an bere kargua utzi zuen etsita. 1974an Partido Popular Democráticoren sorreran parte hartu zuen Francisco Sá Carneirorekin batera (Portugalgo Alderdi Sozialdemokrata gerora). 1975ean legebiltzarrerako hautatu zuten, eta Biltzar Konstituziogileko lehendakariorde egin zuten.

1979an Errepublikako Biltzarreko kide hautatu zuten, eta 1980an Sa Carneiroren gobernuaren lehendakari-laguntzaile izendatu zuten. Urte hartan bertan alderdi-buru eta lehendakaritzarako hautagai aukeratu zuten bere alderdian. Sa Carneiroren heriotzaren ondoren, António Ramalho Eanes lehendakari zela, gobernuburu izendatu zuten (1981) eta lehen ministroaren karguan iraun zuen 1983 arte. Finantza-krisiaren, gobernuaren sinesgarritasun ezaren eta PSD alderdi barruko kontraesanen ondorioz bere alderdiaren lehendakaritza utzi zuen, eta gobernuari dagokionez ere, 1982ko gobernu-krisiaren ondorioz dimisioa eman eta legebiltzarra desegin zuen, nahiz eta karguan iraun zuen 1983ko hauteskundeak arte.

1986an eurodiputatu izendatu zuten, baina bertan behera utzi zuen kargu hura bere herriko eurodiputatuen zerrendaburu izan arren portugaldar sozialdemokraten eledun izendatu ez zutelako, eta bertan behera utzi zuen, orobat, Portugalgo Nazio Biltzarra. 1993an SIC, telebista-kate pribatu ospetsuaren lehendakari izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gyula Horn

**Gyula Horn** (Budapest, 1932ko uztailaren 5a - Budapest, 2013ko ekainaren 19a) hungariar politikaria izan zen. 1994-1998 bitartean Hungariako lehen ministroa izan zen. Sari ugari irabazi zituen, Akisgran hiriko Karlomagno saria adibidez (1990ean).

## Bizitza 
Ekonomia- eta finantza-ikasketak egin zituen Errusiako Rostov Doneko unibertsitatean (1945). 1954an Hungariako Finantza Ministerioan hasi zen lanean, baina lau urte geroago unibertsitatera itzuli zen Ekonomia Zientzietan doktoregoa egitera. 1969-1985 bitartean, Hungariako Alderdi Sozialista Langilearen zuzendaritzarentzat lan egin zuen, eta laguntzaile-postua lortu zuen Sobietar Harremanen Sailean. Halaber, Hungariaren enbaxadore izan zen Bulgarian eta Jugoslavian.

Kanpo Arazoetako ministro gisa, 1989-1990 bitartean, garrantzi handiko zeregina bete zuen Alemaniaren bateratzean, Alemaniako Errepublika Demokratikoko biztanleei Alemaniako Errepublika Federalera ihes egiten utzi baitzien Hungarian barrena. Bien bitartean, sobietarren gudarosteak Hungariatik erretiratzeko hitzarmena izenpetu zuen, eta Hungariako Alderdi Sozialistaren (MSzP) sortzaileetako bat izan zen. 1990ean, alderdiko lehendakari eta Legebiltzarreko diputatu hautatu zuten, eta Kanpo Arazoetako Batzordeko gidaritza hartu zuen.

1994an Hungariako lehen ministro izendatu zuten. 1995ean kritika latzak egin zizkioten alderdian, gastu sozialak murrizteagatik, besteak beste. Horn lehen ministro izandako aldian Hungaria nazioarteko erakunde nagusietan sartu zen: 1996an Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundean (ELGE) sartu zen, eta urtebete geroago, NATOn sartzeko izendaturiko Ekialdeko Europako estatuetako bat izan zen. Europar Batasunean laster sartzeko aukera izango zuela ere agindu zitzaion.

1998ko hauteskundeetan, nahiz eta lehen bozketan botoen %&nbsp;32 eskuratu zuen, bigarrenean eskuina, Viktor Orbánen gidaritzapean, nagusitu zitzaion. Hauteskundeak galdu ondoren, alderdiko lehendakari izateari utzi zion, eta 2002 urteaz geroztik, gutxi jardun zen politikan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pierre Henry

**Pierre Henry** (Paris, 1927ko abenduaren 9a - Paris, 2017ko uztailaren 5a) frantses musikagilea izan zen.

Piano eta perkusioko ikasketak egin zituen, Parisko Kontserbatorioan. Gaztetatik, soinu-mota guztiak erabiltzeko interesa erakutsi zuen, are artean musika-soinutzat hartzen ez zirenak ere. 1949an Frantziako Irratiko estudio elektronikoan hasi zen lanean; estudio haren sortzaile Schaefferri estetika musikal berri bat sortzen lagundu zion, Groupe de Recherche de Musique Concrète taldeko kideak dagoeneko saiatzen ari zirenaren bidetik, Schaefferren beraren gidaritzapean betiere, musika konkretua izenarekin. Henryren eta musikagile eta hots-ingeniari horren arteko lankidetzaren emaitza nagusia *Symphonie pour un homme seul* (1950, *Sinfonia gizon bakarrarentzat*) izan zen. Aurrerago, Henryk harreman estua izan zuen Maurice Béjart dantzari eta koreografoarekin. Bien arteko lanaren emaitzatik, hauek dira aipagarrienak: *Le Voyage* (*Bidaia*), *La Reine verte* (*Erregina berdea*), *Variations pour une porte et un soupir* (*Bariazioak ate eta hasperen baterako*). 1958an Apsone-Cabasse estudioa fundatu zuen, eta musika konkretua eta hotsa bitarteko elektronikoen bidez lortzeko teknika berriak nahasten hasi zen. 60ko hamarraldiko bigarren erdian krisi espirituala izan zuen. Garai hartako lanen artean aipagarriak dira *Messe de Liverpool* ospetsua (1968, *Liverpooleko meza*), *Apocalypse de Jean* (1968, *San Joanen Apokalipsia*) eta *Ceremony* (1969, *Zeremonia*). 70eko hamarraldian, baina, bizitzaren ideia mistiko aztertu berriak hasieran eragin zion lilura galduta, iraupen luzeko hainbat obra egin zituen, aurretik grabatutako era guztietako hotsak erabiliz. Azkeneko lan horien artean aipagarria da, adibidez, *Bigarren sinfonia*.

## Erreferentziak
Wolfgang Koeppen

**Wolfgang Arthur Reinhold Koeppen** (Greifswald, Pomerania, Prusiako Erresuma, 1906ko ekainaren 23a - Munich, Alemania, 1996ko martxoaren 15a) alemaniar idazlea izan zen.

## Biografia 
Batxiler-ikasketak amaituta, era askotako lanbideetan aritu zen: barku batean sukaldari, zinema batean aretozain, antzezle, eta abar. Gero, Hanburgo, Greifswald, Berlin eta Würzburgen antzerki-, literatura- eta filosofia-ikasketak egin zituen, eta kazetari gisa hasi zen lanean.

1931-1933 bitartean *Berliner Börsen-Courier* kultura-gehigarriaren zuzendari izan zen. Italian egin zuen bidaia batetik bueltan argitaratu zuen bere lehenengo eleberria: *Eine unglückliche Liebe* (1934, "Amodio zorigaiztoko bat"). Gero egonaldi luzea egin zuen Herbehereetan, eta Alemaniara itzuli zen 1935ean, nazionalsozialismoari aurre egiteko asmoz.

1962an Georg Büchner saria jaso zuen. Gerra osteko bere eleberrietako trilogian *Tauben im Gras* (1951, "Usoak belarretan"), *Das Treibhaus *(1953, "Berotegia"), *Der Tod in Rom *(1954, "Heriotza Erroman"), nazionalsozialismoaren aldia beren bizitzatik baztertuta, mirari ekonomikoa lortu zuten gizartea eta gizabanakoak islatzen saiatu zen, publizitatea, irratsaioak eta beste baliabide asko baliatuz. Teknika bera erabili zuen *Jugend* (1976, "Gaztaroa") eleberri ia osorik autobiografikoan ere.

Hasieran, Alemaniako kritika kontserbadoreak arbuiatu egin zuen Koeppenen lana, baina egun garrantzi handia aitortzen zaio Alemaniako Errepublika Federalaren hasierako literaturan. Beste lan batzuk: *Jakob Littners Aufzeichnungen aus einem Erdloch* (1948 eta 1992, "Jakob Littner, oharrak zulo batetik"), *Es war einmal in den Masuren* (1991, "Behin batean Masurian"), *Nach Rußland und anderswohin* (1958, "Errusiara eta beste leku batzuetara"), *Amerikafahrt* (1959, "Bidaia Ameriketan zehar").
## Erreferentziak
Julio Ramón Ribeyro

**Julio Ramón Ribeyro** (Lima, Peru, 1929ko abuztuaren 31 - *ib.*, 1994ko abenduaren 4a) perutar idazlea izan zen.

## Biografia 
XX. mendeko perutar idazle gailenetako bat. Bere ipuingintza, batez ere, mende horretako oparoena eta aipagarrienetako bat izan zen. Hala ere, bere obraren parte handi bat atentzio handia eman gabe argitaratu zen, eta merezi zuen arreta eta ezagutza jaso gabe. Agian bere garaiko literatura-modei kasu handirik egin ez zielako, eta errealismoaren ereduei leial iraun zuelako, bere herrialdeko hirietako giro miserableenak eta erdiko klaseen arazo tragikomikoak deskribatzeko.

Hil zen urtean, Liman zegoela, bere bizitzako literatura-sari inportanteena irabazi zuen: Juan Rulfo saria, Mexikon emana. Nahiz eta bere obra osoa Peruri eta, batez ere, hiriburuko errealitateari estuki lotuta egon, bere produkzioaren parte handiena Europan egina izan zen. 1952an iritsi zen Europara, bere lehen ipuin-bilduma argitaratu baino lehen: *Los gallinazos sin plumas* (1955). Parisen jarri zen bizitzen, eta han geratu zen, bere bizitzako azkeneko urteak arte. Nahiz eta bere obra Peruko hiri-errealismoaren adierazpen aipagarriena izan, Ribeyrok ipuin fantastikoa ere landu zuen, eta bere istorio batzuk herriko girokoak ere badira, *Crónica de San Gabriel* (1960) eleberria edo *Silvio en el Rosedal* (1976) kontakizuna —bere lanik onena, beharbada— bezala. Bere ipuingintzaren emaitza *La palabra del mundo* (1973-1977, "Munduaren hitza") bildumako hiru liburutan irakur daiteke, edo *Cuentos completos* lanean (1994, "Ipuin guztiak").

Ipuinez gainera, eleberriak, antzerki-lanak, literatura-kritika, aforismoak, *Prosas apátridas* (1975-1978, "Prosa aberrigabeak") eta egunkari bat, *La tentación del fracaso* (1992, "Porrotaren tentazioa"), idatzi zituen.

## Erreferentziak
Romà Perpinyà

**Romà Perpinyà i Grau** (Reus, Katalunia, 1902 &ndash; 1991eko uztailaren 25a) katalan ekonomista izan zen.

## Biografia 
Deustuko Unibertsitatean egin zituen ekonomia-zientzietako ikasketak. Ondoren, Frankfurten eta Berlinen osatu zituen; Berlinen eskuratu zuen doktoregoa, 1929. urtean.

Besteak beste, Valentziako Ikerketa Ekonomikoetako Zentroaren sortzailea eta zuzendaria (1929-1941) izan zen, eta Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko teoria ekonomikoko irakasle (1945-1955) eta Ikerketa Zientifikoen Goi Mailako Kontseiluko (CSIC) kide (1940tik aurrera) ere izan zen.

Valentziako zentroan eman zuen argitara bere obra nagusia, *De economía hispana* (1936, *Hispaniar ekonomiari buruz*). Obra horretan espainiar ekonomiaren analisi estruktural bikaina egin zuen, gaur egun, oraindik ere, interes handikoa gertatzen dena. Hainbat ikerketa eta monografia paratu zituen biztanleriaz, errentaren eskualdekako banaketaz, eta termino berrien sortzaile gisa nabarmendu zen: berak sortuak dira, esaterako, *aerokora* terminoa, biztanleria gutxiko lurraldeak, eta beraz ekonomian zeresan handirik ez dutenak izendatzeko terminoa, edo *dasikora*, aurrekoaren antonimoa.

Nazioarteko ekonomian aditua izan zen, eta egitura ekonomikoari buruzko ikerketa garrantzitsuengatik nabarmendu zen; bera izan zen lehenengo hispaniar estrukturalistetako bat.

Aipagarriak ditu, orobat, *Exposición sobre la crisis económica mundial* (1932, *Munduko krisi ekonomikoaz*), *Corología: teoría estructural y estructurante de la población de España. 1900-1950* (1954, *Korologia: Espainiako biztanleriaren teoria estruktural eta estrukturatzailea. 1900-1950*), *Origen y ocaso de las talasocracias* (1965, *Talasokrazien jatorria eta gainbehera*) eta *De economía crítica 1930-1936* (1982, *Ekonomia kritikoaz, 1930-1936*).

## Erreferentziak
Hans-Jürgen Syberberg

**Hans-Jürgen Syberberg** (Nossendorf, Alemania, 1935eko abenduaren 8a) alemaniar zinema-zuzendaria da.

## Bizitza 
Pomeraniako herri batean bizi izan zen 1957 arte, Rostocka joan zen arte. Rostocken (Alemaniako Errepublika Demokratikoa, orduan) sobietar film eta UFA alemaniar ekoiztetxearen film luze zahar ugari ikusteko aukera izan zuen. Bertolt Brechtek sortu zuen Berliner Ensemble antzerki-konpainia ospetsuko kideetako bat ezagutu ondoren, erakunde horrek Mendebaldeko Berlina gonbidatu zuen. Han hamazazpi urte geroago *Nach meinem letzten umzug *izango zenaren lehen zirriborroak grabatu zituen. 1963an lanpostu bat lortu zuen Bavariako telebistan, eta hiru urtean ehun eta laurogei dokumental eta iragarki egin zituen. Bien bitartean doktore-tesia egin zuen, Friedrich Dürrenmatten absurduari buruzkoa.

Zineman, Fritz Kortner antzezlearen saio batzuen filmaketarekin egin zuen debuta, eta *Ludwig, errege birjin baten requiema* filmak eman zion ospea. Bere obran Alemaniako duela gutxiko historia aztertu du batez ere, eta oso eztabaidatua izan da, erkideak hipokritatzat eta egozentrikotzat agertzen dituelako, *Hitler, Alemaniako film bat *izeneko filmean, adibidez.

Richard Wagnerren *Parsifal* operaren zinemarako bertsioaren ondoren, apenas egin duen beste filmik. Azken lanen artean aipagarriak ditu Edith Clever antzezlearen bakarrizketekin egin dituen filmak, hala nola *Die nacht*, sei bat orduko film luzea, non aztertzen baititu neonazismoaren berragertzea eta munduko kulturaren amerikanizazioak dakartzan arriskuak, besteak beste. Beste zenbait film aipagarri: *Sex-Businees Made in Passing *(1969); *Nach meinem letzten umzug* (1970); *Karl May* (1974); *Winifred Wagner *(1975); *Pentesilea *(1987), *Höhle der Erinnerung* (1997).

Gaur egun, Munichen bizi da.

## Filmografia 
* 1965 - *Fünfter Akt, Siebte Szene. Fritz Kortner probt Kabale und Liebe*
* 1965 - *Romy. Anatomie eines Gesichts*
* 1966 - *Fritz Kortner spricht Monologue für eine Schallplatte*
* 1966 - *Wilhelm von Kobell*
* 1966 - *Die Grafen Pocci - einige Kapitel zur Geschichte einer Familie*
* 1968 - *Scarabea - Wieviel Erde braucht der Mensch*
* 1969 - *Sex-Business - made in Pasing*
* 1970 - *San Domingo*
* 1970 - *Nach meinem letzten Umzug*
* 1972 - *Ludwig - Requiem für einen jungfräulichen König*
* 1972 - *Theodor Hierneis oder: Wie man ehem. Hofkoch wird*
* 1974 - *Karl May*
* 1975 - *Winifred Wagner und die Geschichte des Hauses Wahnfried von 1914-1975*
* 1978 - *Hitler, ein Film aus Deutschland*
* 1981 - *Parsifal*
* 1984 - *Die Nacht*
* 1985 - *Edith Clever liest Joyce*
* 1986 - *Fräulein Else*
* 1987 - *Penthesilea*
* 1989 - *Die Marquise von O.*
* 1993 - *Syberberg filmt Brecht*
* 1994 - *Ein Traum, was sonst*
* 1997 - *Höhle der Erinnerung*

## Erreferentziak
Stefan Heym

**Stefan Heym** —jaiotza-izena: **Hellmuth Fliegel**— (Chemnitz, Alemania, 1913ko apirilaren 10a - Ein Bokek, Israel, 2001eko abenduaren 16a) alemanezko eta ingelesezko idazlea izan zen.

## Biografia 
Filologia eta kazetaritzako ikasketak egin zituen Berlinen. 1933an Txekoslovakiara joan zen, eta 1937an Estatu Batuetara. Han, faxismoaren aurkako aldizkari bateko erredakzioko buru izan zen. Gero, Estatu Batuetako armadan sartu zen, baina bota egin zuten, bere ideia marxistengatik. 1952an, Estatu Batuetatik joan zen, Koreako Gerragatik protesta egiteko, eta Alemaniara itzuli zen, Berlinera.

Ordurako ospe handiko idazlea zen, bere eleberri sozialengatik: *Der Fall Glasenapp* (1942, *Glasenapp auzia*), *Kreuzfahrer von heute* (1948, *Egungo gurutzatuak*). Bere eleberrietako gai nagusia gizabanakoaren autodeterminazio-eskubidearen aldeko borroka da, eta gizabanakoaren eta estatuaren boterearen arteko gatazka Alemaniako faxismoan, Estatu Batuetako kapitalismoan, eta Alemaniako Errepublika Demokratikoko sozialismoan. Horregatik, bere eleberriek gertaera errealak islatzen dituzte: *Glasenapp auzia* obrak faxismoaren mendeko 1941eko Praga erakusten du; *Egungo gurutzatuak* eleberriak, berriz, Estatu Batuetako gudarostearen parte-hartzea Bigarren Mundu Gerran; *Golsborough* (1953) liburuan Estatu Batuetako meatzarien 1950eko greba du kontagai. Beste lan batzuk: *Die Papiere des Andreas Lenz* (1963, *Andreas Lenzen paperak*); *Der König David Bericht* (1972, *David erregearen txostena*); *Collin* (1979); *Ahasver* (1981). 1992an *Filz. Gedanken über das neueste Deutschland* (*Filz. Alemania berriari buruzko gogoetak*) argitaratu zuen, Alemaniaren batasunaren aurka protesta egiteko. Berlingo Harresia eraitsi zutenean, Alemaniako Alderdi Sozialdemokratako kide egin zen, eta 1994an aulki bat lortu zuen Legebiltzarrean.
## Erreferentziak
Raymond Régamey

**Raymond Régamey** (Beblenheim, 1900eko urtarrilaren 10a - 1996ko martxoaren 12a) frantziar teologoa eta arte-historialaria izan zen.

Goi-mailako ikasketak Parisen egin zituen, Sorbonan eta Louvreko Eskolan. 1926an agregatu-postu bat lortu zuen, Louvreko Museoko pinturen sailean. Garai horretan, Géricault, Prud´hon eta Delacroixi buruzko liburuak idatzi zituen. 1926an bataio katolikoa hartu ondoren, 1928an domingotarren nobizio-etxean sartu zen Amiensen. 1929an profesa egin zuen fraide arrantzaleen ordenan. Teologiako ikasketak egin ondoren, Saulchoirreko komentuan (Tournaitik hurbil) apaiz egin zen 1934an, eta 1936. urtetik aurrera Parisko hainbat komentutara jo zuen, arte modernoaren eta fede kristauaren arteko harremanak aztertzeko asmoz. 1937tik 1939ra bitartean, *L´Art sacré* aldizkaria zuzendu zuen. Gerra garaian eten egin zen aldizkariaren argitalpena, eta 1945etik 1949ra bitartean, Régamey izan zen zuzendari, berriz ere. Bestalde, arte kristauaren adierazpenak berritzen saiatu zen. Erlijio-artearen eta arte modernoaren ezaugarriak testu didaktikoen bidez, irudi askorekin, adierazten zizkien irakurleei. Régameyn ustez, garai hartako artista handiei, sinestun izan ala ez, elizetarako lanak eskatu behar zitzaizkien, eta beren sormenerako ahalmenak Elizaren esku jarri behar ziren. Germaine Richierrek Assyko elizarako egin zuen Kristo gurutzean lanak eskandalua sortu zuen 1951. urtean, eta bi talde sortu ziren, batetik Elizaren barruan arte bizia sortzekoaren aldekoak eta bestetik Régamey aitaren berrikuntzaren kontrakoak. Régameyren merituetako bat izan zen arazoa alderdi estetikotik eta teologikotik aztertzea; berak lortu zuen garai hartako artista nagusiak Elizaren barruan sartzea.
## Erreferentziak
Eladio Viñuela

**Eladio Viñuela Díaz** (Ibahernando, Caceres, Espainia, 1937ko otsailaren 15a - 1999ko martxoaren 9a) espainiar kimikari eta biologo molekularra izan zen; biologia molekularraren aitzindarietako bat Espainian, bere emazte Margarita Salasekin batera.

## Biografia 
Kimikan doktorea, Madrilgo Biologia Molekularraren Zentroko ikerkuntzako irakaslea, zientzia-elkarte askotako kidea eta Extremadurako gobernuko Nekazaritza Saileko laguntzailea.

Ikasketak bukatu ondoren, 1961etik 1964ra bitartean, Gregorio Marañón Institutuko Entzimologia Sailean aritu zen lanean, legamiaren fosfofrutokinasa entzimaren azterketan, bereziki, eta gibelaren glukokinasa entzima aurkitu zuen.

1964an, doktore-titulua eskuratu ondoren, Estatu Batuetara joan zen, doktorego ondoko lanak egitera, Severo Ochoa zientzialariarekin, New Yorkeko Unibertsitateko Medikuntza Eskolako Biokimika Sailean. 1967an Espainiara itzuli zenean, ikerkuntzan eta irakaskuntzan aritu zen, bere emaztearekin. Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Zientzia Fakultateko Genetika Molekularraren irakasle, Zientzia Ikerkuntzarako Kontseilu Goreneko Biologia Molekularreko Saileko zuzendari, eta Zientzia Ikerkuntzetako Zentroko Gobernu Batzordeko kide izan zen, besteak beste.

Garrantzi handiko papera bete zuen Biologia Molekularreko Severo Ochoa Zentroaren sorreran eta diseinuan, eta erakundeko zuzendari izan zen 1979an. Sari ugari jaso zituen, UNESCOren 1991ko Carlos J. Finley Nazioarteko Saria, besteak beste, bere emaztearekin eta Jean Marie Ghuysen belgikarrarekin batera jaso zuena. Ehunetik gora lan argitaratu zituen, liburu eta zientzia-lanen artean. Glukokinasa entzimaren aurkikuntzaz gainera, aipagarriak ditu Phi29 bakteriofagoari eta txerri-izurritearen birusari buruzko lanak.

## Erreferentziak
Alexander Schneider

**Alexander Schneider** (Vilnius, Lituania, 1908ko urriaren 21a – New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1993ko otsailaren 2a) biolin-jotzailea izan zen. Lituaniako judu familia batean jaioa, estatubatuar herritartasuna hartu zuen geroago.

## Bizitza 
Musika-ikasketak bere jaioterriko kontserbatorioan hasi zituen. 1926an Frankfurta joan zen, eta han Adolf Rebnerren ikasle izan zen, bertako musika eskolan, eta ondoren, Berlinen Carl Fleschekin lan egin zuen. Frankfurteko Museumsorchesterren biolin-jotzaile bakarlaria izan zen, eta hiri horretako operan ere aritu zen (1922-1933). Ondoren, hainbat lanpostu izan zituen Sarrebruck eta Hanburgon.

1933tik 1944ra bitartean, Budapesteko laukoteko bigarren biolin izan zen. Garai horretan, hainbat bira egin zituen munduan zehar. 1938an laukotea Estatu Batuetara joan zen, eta Schneiderrek bertako hiritartasuna hartu zuen.

Washingtoneko Biltzarreko Liburutegian aritu zen, eta Schneiderrek munduko Stradivarius ospetsuenetako bat jo zuen. 1944an Albeneri Hirukotea sortu zuen, Benar Heifetz eta Erich Itor Kahnekin batera. Bestalde, orkestra-zuzendari gisa hasi zen, eta 1944an Dumbarton Oaks Chamber Music Orchestra sortu zuen. 1952an harizko musika-tresnetarako bere laukotea sortu zuen, Isidore Cohen, K. Tuttle eta Madeline Folleyrekin, eta haiekin Haydnen kuartetoak jo eta grabatu zituen. Ondoren, Jac Gorodetzky hil zenean, Budapesteko laukotera itzuli zen, eta han aritu zen, 1967an desegin zen arte. New Yorken New School Concerts sortu zuen 1956an; Fromm fundazioko ahokulari ere izan zen. Mostly Mozart jaialdiaren sorreran parte hartu zuen, bai eta Israelgo jaialdiarenean ere. 1972an Brandenburg Players ganbera-musikako taldea sortu zuen. 1981ean Europako ganbera-musikako orkestra sortu zuen. Urteen joanean, irakasle gisa aritu zen, batez ere.

## Erreferentziak
Leonid Kutxma

**Leonid Danilovitx Kutxma** (ukraineraz: Леонід Данилович Кучма; Txaikyne, Txernihiveko oblasta, Ukrainako SES, SESB, gaur egun Ukraina, 1938ko abuztuaren 9a) ukrainar politikaria da. 1994ko uztailaren 19tik 2005eko urtarrilaren 23ra Ukrainako presidentea izan zen.

## Bizitza 
Nekazari-familia batean hazi zen. Ingeniaritza mekanikoa ikasi zuen, eta gero eskolak eman zituen Dniepropetrovskeko unibertsitatean. Baikonurko (Kazakhstan) kosmodromoko zuzendari tekniko gisa lan egin zuen. Postu horretan 120 suziri nuklearren jaurtiketa gainbegiratu behar izan zuen, eta horrek tiroideetako gaitza eragin zion. Denboraldi bat Kieveko erietxean igaro ondoren, 1986an munduko kontinentearteko koheteen fabrika handienaren zuzendari izendatu zuten, Dnieptopetrovsken, Ukraina erdian.

1992an, Leonid Kravtxuk lehendakariak Ukrainako lehen ministro kargurako hautagai izendatu zuen. Handik gutxira lehen ministro Vitold Fokinek dimisioa eman zuen, erreforma ekonomikoari ez ekiteaz salatzen zuten nazionalisten presioen ondorioz, eta Kutxmak hartu zuen haren kargua. Hala ere, lehendakariarekin zituen desadostasunak behartuta, 1993ko irailean dimisioa eman zuen. Pixka bat lehenago, Ukraina post-sobietarraren lehenengo legebiltzarrerako hauteskundeetan diputatu hautatu zuten.

1994ko presidentetzarako hauteskunde aurreratuetan lehendakari hautatu zuten. Errusiarekin eta Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko gainerako errepublikekin harremanak estutzearen aldekoa zen; aurreko lehendakariak, Kravtxukek, egin ez zuen erreforma ekonomikoari ekin zion, eta 1994ko azaroaren 1ean prezioen liberalizazioa agindu zuen, eta hilaren 12an lurraren pribatizazioa aldarrikatu zuen. Abenduan Arma Nuklearren Ez Ugaritze Hitzarmena izenpetu zuen, eta hala, Ukrainak -munduko armategi atomiko handiena zuen herrialdea, Estatu Batuen eta Errusiaren ondoren-, uko egin zion botere nuklear izateari. 2004. urtera arte egon zen agintean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barry White

**Barry White**, **Barry Eugene Carter** jaioa, (Galveston, Texas, 1944ko irailaren 12a - Los Angeles, 2003ko uztailaren 4a) estatubatuar abeslaria izan zen.

## Biografia 
Haurtzaroan elizako abesbatzan abestu zuen, eta zenbait musika-tresna jotzen ikasi zuen. 1968an Love Unlimited izeneko emakume hirukotearen kudeatzaile eta ekoizle gisa hasi zen lanean. 1972. urtearen bukaeran, 20th Century Records diskoetxeak kontratatu zituen White eta hirukotea, eta hurrengo urtean bere lehen diskoa argitaratu zuen, ''I've Got So Much To Give.* 1974an argitaratu zuen bigarren diskoa; aurrekoak adinako salmentak lortu zituen, eta diskoko *Never, Never Gonna Give You Up* singlea abesti-zerrendetako hamar onenen artean kokatu zen. Bien bitartean, *Love Unlimited* hirugarren tokira iritsi zen *Under Influence Of& ''diskoarekin, eta diskoko abestietako bat, "I'm Under The Influence Of Love", zerrendetako aurren tokira iritsi zen. Jakina, arrakasta horien atzean Barry White zegoen, eta horrek berrogei musikariko orkestra sortzea bultzatu zuen, Love Unlimited Orchestra. Orkestra horrek bi disko argitaratu zituen 1974an, *Rhapsody In White* eta *Together Brothers*, eta Barry Whitek, bakarrik, ''Can't Get Enough Of Your Love* diskoa argitaratu zuen, Estatu Batuetako zerrendetan aurreneko tokira iritsi zena. Geroztik beste disko asko argitaratu zituen eta Estatu Batuetan adina arrakasta, edo handiagoa behar bada, izan zuen Europan. Lanik aipagarrienak: *Just Another Way To Say I Love You* (1975), *You See The Trouble With Me* (1976), *My Sweet Summer Suite* (1976), *It´s Ecstasy When You Lay Down Next To Me* (1977), *Just The Way You Are* (1979), *I Love To Sing The Songs I Sing* (1980), *The Right Night And Barry White* (1987), *Put Me In Your Mix *(1991), *The Icon Is Love'' (1994). 2000. urtean bi Grammy sari irabazi zituen.

## Diskografia 
### Estudioko albumak 
* I've Got So Much To Give (1973)
* Stone Gon' (1973)
* Can't get enough (1974)
* Just Another Way To Say I Love You (1975)
* Let the Music Play (1976)
* Is This Whatcha Want? (1976)
* Barry White Sings For Someone You Love (1977)
* The Man (1978)
* I Love To Sing The Songs I Sing (1979)
* The Message Is Love (1979)
* Sheet Music (1980)
* Barry & Glodean (1981)
* Beware! (1981)
* Change (1982)
* Dedicated (1983)
* The Right Night & Barry White (1987)
* The Man Is Back! (1989)
* Put Me In Your Mix (1991)
* The Icon Is Love (1994)
* Staying Power (1999)

### Bildumak 
* Barry White's Greatest Hits (1975)
* Barry White's Greatest Hits 2 (1981)
* The Collection (1988)
* Just For You (4 CD) (1992)
* All Time Greatest Hits (1994)
* Your Heart and Soul: The Love Album (2000)
* The Ultimate Collection (2000)
* The Best of Barry White (2003)
* The Very Best of Barry White (2005)
* Unlimited (4 CD + 1 DVD) (2009)

## Erreferentziak
Elijah Harper

**Elijah Harper** (Red Sucker Lake, Manitoba, - Ottawa, Ontario, ) kanadar legegilea izan zen. Ojibwa-creeak indiar herriko kidea izan zen. Manitobako Unibertsitatean ikasketak egiten ari zela, ez baitzen indiar ikasleentzako zerbitzurik, indiar ikasketen saila sortu zuen, eta indiar ikasleentzako aholku-bulegoa ere bai. Unibertsitatea utzita, Manitoba indiar anaidiarentzat lan egin zuen, erkidegoa sustatzeko ofizial gisa, Red Sucker Laken (1972-1973). 1974an creeaken aldeko proiektuetan lan egiten hasi zen. 1975etik 1977ra Manitoba probintziako ipar-arazoetarako analista gisa lan egin zuen. Red Sucker Lakera itzuli ondoren hango buruzagi izendatu zuten. 1981ean Manitobako iparraldeko ordezkari hautatu zuten, eta Manitobako Legebiltzarreko lehen indiarra izan zen. 1981-1986 bitartean beste zenbait kargu izan zituen, Iparraldeko Argindarraren Hedapenerako Lan taldeko buru, Indiar Arazoetako Batzordeko lehendakarikide, eta Ipar Arazoetako ministerioko laguntzaile, besteak beste. 1987an Ipar Arazoetako ministro izendatu zuten. Quebeceko autogobernu eskariari erantzunez, gobernu federalak zuzenketa bat egin zion Kanadako konstituzioari Meech Lake ituna deitua Quebec gizarte desberdintzat ezagutzeko eta lege-funtzio batzuk gobernu federaletik gobernu probintzialetara aldatzeko. Ituna gauza zedin, Kanadako eta bere hamar probintzietako Legebiltzarrek eman behar zuten bere onespena. Manitobako Legebiltzarrean Harperrek Meech Lake itunaren aurkako botoa eman zuen, indiarren arazoak aintzat hartuak ez zirelako. Jarrera horrek gobernu federal eta probintziala indiarrei buruzko politikak berriro aztertzera bultzatu zituen, eta Kanadako indiarren batasuna sendotu zuen.

## Erreferentziak
Shing-Tung Yau

**Shing-Tung Yau** (; Shantou, Guangdong Province, ) txinatar matematikaria da.

## Biografia 
Doktoregoa Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn egin zuen. 1971-72 urteetan Princetoneko Ikerketa Aurreratuetako Institutuko kide-partaide izan zen. Unibertsitate askotan izan da irakasle: Stony Brookeko New Yorkeko Estatu Unibertsitatean (1972), Stanford Unibertsitatean (1974), Princetoneko Ikerketa Aurreratuetako Institutuan (1980), San Diegoko Kaliforniako Unibertsitatean (1984), eta Harvard Unibertsitatean (1988).

1983an Fields domina irabazi zuen Varsoviako Matematikarien Nazioarteko Kongresuan; sari hori ekuazio partzial diferentzialetan, Calabiren aieruan (geometria aljebraikoan), masa positiboaren aieruan (erlatibitate orokorraren teorian) eta Monge-Ampèreren ekuazio erreal eta konplexuetan egin zuen lanari esker jaso zuen. Horrela, Yauk oso lan garrantzitsua eta eragin handikoa egin du geometria diferentzialaren eta ekuazio diferentzialen arloetan. Calabiren aierua ez ezik (1976an), masa positiboaren aierua ere ebatzi du. Horrez gainera, gainazal minimalak sortu eta aztertu ditu, besteak beste: ikerketa horiek zulo beltzen azterketarako erabilgarriak izan dira. 1980an, W. H. Meeksekin batera, Plateauren problema erabat ebatzi zuen. Hurrengo urtean geometriako Oswald Veblen saria jaso zuen. Karen Uhlenbeckekin batera, dimentsio handiagoetarako Hitchin-Kobayashiren aierua ere ebatzi zuen; modu horretan, Donaldsonek egindako lana jarraitu zuten. 1994an Suediako Zientzietako Errege Akademiak Crafoord saria eman zion geometria diferentzialean egindako lanari esker, eta 1993an Zientzietako Akademia Nazionaleko kide hautatu zuten.

## Erreferentziak
Algernon Charles Swinburne

thumb|200px|Algernon Charles Swinburne

**Algernon Charles Swinburne** (Londres, Ingalaterra, 1837ko apirilaren 5a - Putney, Londres, Ingalaterra, 1909ko apirilaren 10a) ingeles poeta eta kritikaria izan zen.

## Biografia 
Etonen eta Oxfordeko Balliol Collegen egin zituen ikasketak. Italian zehar ibili ondoren, D.G. Rossetti, G. Meredith eta W.S. Landor ezagutu zituen Londresen, ingeles dekadentismoaren bultzatzaile nagusiak, eta haien lagun egin zen. Ch. Baudelaireren miresle izan zen, eta haren bideari jarraituz, arauen eta gizartearen kontra jarri zen, eta artea arteagatik defenditzeari ekin zion. Garai hartako lanek kritika zorrotzak ekarri zizkioten, baina eragin handia izan zuten belaunaldi gazteengan. 1867. urtean Swinburnek Mazzini ezagutu zuen, eta Italiaren askatasunaren alde idatzi zuen. Ondoren, politika gai zuten beste lan batzuk ere idatzi zituen. Lan haiekin poeta madarikatuaren ospea bereganatu zuen. 1879. urte inguruan, alkoholismoan guztiz murgilduta zegoela, Theodore Watts-Dunton lagunak Putneyn zuen etxera eraman zuen. Han bizi izan zen hogeita hamar urtez, Watts-Duntonen zaintzapean, eta hari esker idatzi zituen Swinburnek lan nagusiak.

Aipagarriak dira bere poesia-lanak: *Atalanta in Calydon* (1865, "Atalanta Calydonen"); *Poems and Ballads* (1866, 1878, 1889, "Poemak eta baladak"); *Songs of the Springtides* (1880, "Marearen kantuak"); *Tristam of Lyonesse* (1882, "Lyonesseko Tristan"); antzerki-lanak: *Chastelard* (1865); *Bothwell* (1874); *Mary Stuart* (1881); idatzi kritikoak: *Essays and Studies *(1875, "Saiakerak eta azterketak"); *Shakespeare* (1880); *Victor Hugo* (1886) eta *Ben Jonson* (1889) monografiak; politika-lanak: *Ode to Mazzini* (1856-1857, *Mazziniri oda*); *A Song of Italy* (1867, "Italiako kantua"); *Songs Before Sunrise* (1871, "Ilunabar aurreko kantuak").

## Erreferentziak
Julián Gállego

**Julián Gállego Serrano** (Zaragoza, 1919ko urtarrilaren 7a - Madril, 2006ko maiatzaren 21a) espainiar arte-kritikari eta historialaria izan zen.

Madrilgo Unibertsitate Autonomoko artearen historiaren katedradun izan zen, eta *Revista de Occidente* aldizkarian eta beste hainbat argitalpen espezializatutan idatzi zuen. Diego Velázquezen obran aditua zen, eta hari buruzko lan bikainak eman zituen argitara, adibidez *Velázquez en Sevilla* (1974,* Velázquez Sevillan*) eta *Diego Velázquez* (1983). Julián Gállego arte-kritikari eta historialari handia izan zen, baina ezin ahaztu daitezke kontagintzaren, memorien eta saiakeraren alorrean egin zituen lanak. Obra aipagarriak ditu, besteak beste, ondoko hauek: *Historia de la pintura española* (1951, *Espainiako pinturaren historia*); *Muertos y vivos y otros cuentos* (1959, *Hilak eta biziak eta beste ipuin batzuk*); *Joaquín Peinado* (1969); *Apócrifos españoles* (1971, *Apokrifo espainiarrak*); *Pintura contemporánea* (1971, *Gaur egungo pintura*); *Las pinturas de Goya en la Cartuja de Aula Dei* (1975, *Aula Deiko Kartujako Goyaren pinturak*); *El pintor, de artesano a artista* (1976, *Margolaria, artisau izatetik artista izatera*); *Pablo Serrano* (1976); *Autorretrato de Goya* (1978, *Goyaren autorretratua*); *Postales* (1979, *Postalak*); *Temas de cultura aragonesa* (1979, *Aragoiar kulturako gaiak*); *Zaragoza en las artes y en las letras* (1979, *Zaragoza, arteetan eta letretan*); *Sempere* (1980); *Los bocetos y las pinturas murales de El Pilar* (1987, *El Pilarko zirriborroak eta muralak*, Tomás Domingorekin batera); *Zurbarán* (1987); *Nuevos cuentos de La Alhambra* (1988, *Alhambrako ipuin berriak*), eta *El cuadro dentro del cuadro* (1991,* Koadroa koadroaren barruan*).

## Erreferentziak