Marigorringo

**Marigorringoak** intsektu familia bat dira (*Coccinellidae*), izen ugarikoa: **amona mantangorria**, **amona gonagorria**, **katalingorria** eta **marigorria** dira erabilienak (*marigorringo*rekin batera), baina badira beste hainbat ere: *gonagorria, maria gonagorria, mariana gonagorria, martin karraka, matxingorria, poxpolingorria*...

Animalia txikiak dira, 1 mm eta 10 mm bitartekoak. Gorriak edo horiak dira, eta orban beltz txikiak dituzte hegalen estalkietan. Hankak, burua eta antenak beltzak dituzte. Mota batzuk osorik beltzak edo grisak dira, eta aditu ez direnentzat zaila izan daiteke *coccinellidae* familiakoak direla hautematea. Era berean, aditu ez denak aise nahasiko ditu beste intsektu batzuk marigorringoekin.

Mundu osoan daude hedatuta, eta 5.000 espezie baino gehiago sailkatu dira. Espezie bakan batzuk izurritzat hartzen dira Ipar Amerikan eta Europan. Gehienetan, ordea, intsektu onuragarriak direla uste izaten du jendeak, nekazaritzarako kaltegarri diren zenbait intsektuz elikatzen baitira marrigorringo batzuk.

Marigorringo zazpittitta (*Coccinella septempunctata*) da espezie ohikoena Euskal Herrian.

Landare-zorriei aurre egiteko erabili izan da marigorringoa. Animalia horien etsai nagusiak direlako. Esaterako, Parisko ekialdean dagoen Vincennesko basoko lore-parkeari urtero erasotzen diete landare-zorriek. Arazo horri aurre egiteko parkeko zuzendariek marigorringoa hazteko zentro bat ireki zuten. Animalia hauek, kukurutxa eta sirfidoekin batera, landare-zorrien etsai nagusiak dira. Adituek kontrol biologikoa eraso kimikoa baino egokiagotzat hartzen zuten gero eta maizago. etan Vincennesko entomatologoak, alde batetik *Cryptolemus* marigorringo-mota hazi zuten kukurutxak kontrolatzeko eta bestetik *Phytoseiulus* akaroa hazi zuten armiarma gorriari aurre egiteko. 

## Izenak 
Intsektu honek dozenaka izen hartu izan ditu Euskal Herrian zehar

:
* Eibarren, amona marigorri bat hiltzen bazuten euria egingo zuela esan ohi zieten haurrei.

### Arropa lehortzeko 
* Bermeon, arropa bustia lehenbailehen lehortzea gura bazuten, zomorro hau hartu eta ezker eskuaren ahurrean ipintzen zuten, eta, eskuin eskuarekin arroparen alde bustia kolpatzen zutela, hauxe esaten zioten:

Euskal Herriko mendebaldeko ahozko tradizioan Maritxu Telletuko abestia gorde da. Ikus: *Katuen Testamentua*

## Sailkapena 
### Chilocorinae 
Chilocorini
* *Anisorcus*
* *Arawana*
* *Axion*
* *Brumoides*
* *Brumus*
* *Chilocorus*
* *Cladia*
* *Curinus*
* *Egius*
* *Endochilus*
* *Exochomus*
* *Halmus*
* *Harpasus*
* *Orcus*
* *Parapriasus*
* *Phaenochilus*
* *Priasus*
* *Priscibrumus*
* *Simmondsius*
* *Trichorcus*
* *Xanthocorus*
* *Zagreus*

Platynaspidini
* *Crypticolus*
* *Platynaspis*

Telsimiini
* *Hypocyrema*
* *Telsimia*

### Coccidulinae 
Azyini
* *Azya*
* *Pseudoazya*

Coccidulini 
* *Adoxellus*
* *Auladoria*
* *Botynella*
* *Bucolinus*
* *Bucolus*
* *Bura*
* *Coccidula*
* *Cranoryssus*
* *Empia*
* *Erithionyx*
* *Epipleuria*
* *Eupalea*
* *Eupaleoides*
* *Geodimmockius*
* *Hazisia*
* *Hypoceras*
* *Microrhizobius*
* *Mimoscymnus*
* *Nothocolus*
* *Nothorhyzobius*
* *Orbipressus*
* *Orynipus*
* *Paracranoryssus*
* *Planorbata*
* *Psorolyma*
* *Rhyzobius*
* *Rodatus*
* *Stenadalia*
* *Stenococcus*
* *Syntona*

Cranophorini
* *Cranophorus*
* *Hoangus*

Exoplectrini
* *Ambrocharis*
* *Anisorhizobius*
* *Aulis*
* *Chapinula*
* *Chnoodes*
* *Coeliaria*
* *Cyrtaulis*
* *Dioria*
* *Exoplectra*
* *Neorhizobius*
* *Neoryssomus*
* *Hovaulis*
* *Oridia*
* *Peralda*
* *Rhizoryssomus*
* *Sicardinus*
* *Siola*
* *Sumnius*

Lithophilini
* *Lithophilus*

Monocorynini
* *Mimolithophilus*
* *Monocoryna*

Noviini
* *Anovia*
* *Eurodolia*
* *Novius*
* *Rodolia*
* *Vedalia*

Oryssomini
* *Oryssomus*
* *Pseudoryssomus*

Poriini
* *Poria*

### Coccinellinae 
Coccinellini
* *Aages*
* *Adalia*
* *Ailocaria*
* *Alloneda*
* *Anatis*
* *Anisolemnia*
* *Anisosticta*
* *Antineda*
* *Anegleis*
* *Aphidecta*
* *Archegleis*
* *Australoneda*
* *Autotela*
* *Bothrocalvia*
* *Callicaria*
* *Calvia*
* *Cheilomenes*
* *Chelonitis*
* *Chloroneda*
* *Cirocolla*
* *Cleobora*
* *Clynis*
* *Coccinella*
* *Coccinula*
* *Coelophora*
* *Coleomegilla*
* *Cycloneda*
* *Declivitata*
* *Docimocaria*
* *Dysis*
* *Egleis*
* *Eoadalia*
* *Eoanemia*
* *Eriopis*
* *Erythroneda*
* *Eumegilla*
* *Harmonia*
* *Heterocaria*
* *Heteroneda*
* *Hippodamia*
* *Hysia*
* *Illeis*
* *Lemnia*
* *Lioadalia*
* *Macronaemia*
* *Megalocaria*
* *Megillina*
* *Micraspis*
* *Microcaria*
* *Microneda*
* *Mononeda*
* *Mulsantina*
* *Myrrha*
* *Myzia*
* *Naemia*
* *Neda*
* *Nedina*
* *Neocalvia*
* *Neoharmonia*
* *Nesis*
* *Oenopia*
* *Oiocaria*
* *Olla*
* *Oxytella*
* *Palaeoneda*
* *Paranaemia*
* *Phrynolemnia*
* *Procula*
* *Propylea*
* *Pseudadonia*
* *Pseudoenopia*
* *Sospita*
* *Sphaeroneda*
* *Spiloneda*
* *Synona*
* *Synonycha*
* *Xanthadalia*

Discotomini
* *Discotoma*
* *Euseladia*
* *Pristonema*
* *Seladia*
* *Vodella*

Halyziini
* *Eothea*
* *Halyzia*
* *Macroilleis*
* *Metamyrrha*
* *Neohalyzia*
* *Oxytella*
* *Protothea*
* *Psyllobora*
* *Vibidia*

Singhikalini
* *Singhikalia*

Tytthaspidini
* *Bulaea*
* *Isora*
* *Tytthaspis*

### Epilachninae 
Epilachnini
* *Adira*
* *Afidenta*
* *Afidentula*
* *Afissula*
* *Afilachna*
* *Chnootriba*
* *Epilachna*
* *Henosepilachna*
* *Macrolasia*
* *Subafissa*
* *Subcoccinella*
* *Toxotoma*

Epivertini
* *Epiverta*

Eremochilini
* *Eremochilus*

Madaini
* *Cynegetis*
* *Damatula*
* *Figura*
* *Lorma*
* *Mada*
* *Malata*
* *Megatela*
* *Merma*
* *Pseudodira*
* *Tropha*

### Ortaliinae 
Ortaliini
* *Amida*
* *Amidellus*
* *Anortalia*
* *Azoria*
* *Cinachyra*
* *Ortalia*
* *Ortalistes*
* *Paramida*
* *Rhynchortalia*
* *Scymnhova*
* *Zenoria*

### Scymninae 
Aspidimerini
* *Acarinus*
* *Aspidimerus*
* *Cryptogonus*
* *Pseudaspidimerus*

Brachiacanthadini
* *Brachiacantha*
* *Cyra*
* *Hinda*

Cryptognathini
* *Cryptognatha*

Diomini
* *Decadiomus*
* *Diomus*
* *Heterodiomus*
* *Magnodiomus*
* *Erratodiomus*

Hyperaspidini
* *Blaisdelliana*
* *Corystes*
* *Helesius*
* *Hyperaspidius*
* *Hyperaspis*
* *Thalassa*
* *Tiphysa*

Pentiliini
* *Calloeneis*
* *Curticornis*
* *Pentilia*

Scymnini
* *Acoccidula*
* *Aponephus*
* *Apseudoscymnus*
* *Axinoscymnus*
* *Clitostethus*
* *Cryptolaemus*
* *Cycloscymnus*
* *Cyrema*
* *Depressoscymnus*
* *Didion*
* *Geminosipho*
* *Horniolus*
* *Keiscymnus*
* *Leptoscymnus*
* *Midus*
* *Nephaspis*
* *Nephus*
* *Parascymnus*
* *Parasidis*
* *Propiptus*
* *Sasajiscymnus*
* *Scymniscus*
* *Scymnobius*
* *Scymnodes*
* *Scymnomorpha*
* *Scymnus*
* *Sidis*
* *Veronicobius*

Scymnillini
* *Viridigloba*
* *Zagloba*
* *Zilus*

Selvadiini
* *Selvadius*

Stethorini
* *Stethorus*
* *Parastethorus*

### Sticholotidinae 
Argentipilosini
* *Argentipilosa*

Carinodulini
* *Carinodula*
* *Carinodulina*
* *Carinodulinka*

Cephaloscymnini
* *Aneaporia*
* *Cephaloscymnus*
* *Neaporia*
* *Prodilis*
* *Prodiloides*

Limnichopharini
* *Limnichopharus*

Microweiseini
* *Coccidophilus*
* *Cryptoweisea*
* *Dichaina*
* *Diloponis*
* *Gnathoweisea*
* *Microcapillata*
* *Microfreudea*
* *Microweisea*
* *Nipus*
* *Pseudosmilia*
* *Sarapidus*
* *Stictospilus*

Plotinini
* *Ballida*
* *Buprestodera*
* *Catanaplotina*
* *Haemoplotina*
* *Paraplotina*
* *Plotina*
* *Protoplotina*
* *Sphaeroplotina*

Serangiini
* *Catana*
* *Catanella*
* *Delphastus*
* *Microserangium*
* *Serangiella*
* *Serangium*

Shirozuellini
* *Ghanius*
* *Medamatento*
* *Promecopharus*
* *Sasajiella*
* *Shirozuella*

Sticholotidini
* *Boschalis*
* *Bucolellus*
* *Chilocorellus*
* *Coelolotis*
* *Coelopterus*
* *Filipinolotis*
* *Glomerella*
* *Habrolotis*
* *Hemipharus*
* *Jauravia*
* *Lenasa*
* *Lotis*
* *Mimoserangium*
* *Neaptera*
* *Nelasa*
* *Neojauravia*
* *Neotina*
* *Nesina*
* *Nesolotis*
* *Nexophallus*
* *Paracoelopterus*
* *Parajauravia*
* *Paranelasa*
* *Paranesolotis*
* *Parinesa*
* *Pharopsis*
* *Pharoscymnus*
* *Phlyctenolotis*
* *Semiviride*
* *Sticholotis*
* *Stictobura*
* *Sulcolotis*
* *Synonychimorpha*
* *Trimallena*
* *Xamerpillus*
* *Xanthorcus*
* *Xestolotis*

Sukunahikonini
* *Hikonasukuna*
* *Orculus*
* *Paraphellus*

## Erreferentziak