Etruriar museo nazionala (Erroma)

**Etruriar museo nazionala** (italieraz: Museo Nazionale Etrusco, ETRU) Erromako Villa Giulian eta Villa Poniatowskin dagoen zibilizazio etruskoari buruzko museoa da. Villa Giuli, landa jauregia, Jacopo Barozzi da Vignolaren diseinuaren arabera eraiki zen 1551 eta 1553 artean. 

### Villa Giuliako arkitektura eta artea piktorikoa 
Giulio III.a Aita Santuak, Giovanni Maria Ciocchi del Montek, eraiki zuen 1500 eta 1555 artean. Villa Giulia bi lorategitan banatuta dago, ninfeo baten bidez, eta Giorgio Vasari, Jacopo Barozzi da Vignola, Bartolomeo Ammannati eta Michelangelo Buonarroti artista garrantzitsuek egin zuten. Dekorazio-konplexuaren zati bat Taddeo Zuccariok eta Prospero Fontanak egina da.

Hemizikloa Domus Aurearen groteskoetan inspiratutako esku-hartze piktoriko finez apainduta dago. Aretoetan fresko apartak daude, Erromako Zazpi Muinoen antzezpenekin.

### Museoa 
1889az geroztik museo izateko atondu zen, eta gaur egun, arte etruriarraren museo adierazgarrienetako bat bihurtu da. Bereziki, Hegoaldeko Etruriatik (gaur egun Iparraldeko Lazioa), Tiber eta Tirreniar Itsasoaren artean, egindako aurkikuntzak hartzen ditu. hori dela eta, hainbat garai eta kultura ezberdinen (etruriarra, grekoa, feniziarra, faliskoa) lekukotasunen oso bilduma aberatsa du, aipatutako eskualdea Erdialdeko Mediterraneoko komunikazio-ibilbide nagusien elkargune naturala izanik.

Aztarnek irizpide topografikoa dute ikusgai, Vulci, Bisenzio, Veii eta Cerveteriren testuinguruetan oinarrituta. Obra garrantzitsuenen artean honako hauek nabarmentzen dira: Vulciko brontzea, Veiiko Portonaccioko Santutegiko terrakotazko dekorazioa, Apollo ospetsua (K.a. V ), Cerveteriko Sarcofago degli Sposi. Horrez gain, bereziki garrantzitsuak dira Pirgi (Santa Seberan) aurkitutako K.a. VI. mendearen amaierako urrezko laminak, etruskoz eta fenizierazko inskripzioak dituztenak, eta K.a. V. mendearen lehen erdiko Pirgiko tenpluko frontoia apaintzen zituzten  buztinezko (terrakotazko) irudiak ere bai, "Sette contro Tebe" (Zazpiak Tebasen aurka) mitoa  goi-erliebeen bidez irudikatzen dutenak.
erdian|thumb|Pirgiko urrezko xaflak erakusleihoan.
Bilduma pribatuak, berriz, tipologiazko irizpide baten arabera antolatuta daude. Garrantzi handikoak dira: Barberini bilduma, Pesciotti bilduma eta Castellani bilduma. Bertan, urregintza etruskoaren ikerketarako oso esanguratsuak diren bitxi batzuk daude.
thumb|Apollo dello Scasato
Oso garrantzitsua da falisko-kapenatea atala, Tiber ibaiaren haran erdiko zentroetatik datozen materialak hartzen dituena, hala nola: Corchiano, Vignanello, Nepi, Narce eta, batez ere, Falerii Veteres (Civita Castellana), terrakotazko eskulturekin; horien artean, inguruko santutegietako dekorazioetatik datozen Apollo dello Scasato zoragarria.

Museoak bisitatzeko hainbat ibilbide proposatzen ditu, eta jauregiko lurpeko eremuak ere ikus daitezke, hala nola ninfeoa, Vergine akueduktuaren hondarrak (Augustoren garaikoa) eta Julio III.a aita santuaren elurzuloa.

Gainera, 1889-1890 bitartean, Villa Giuliako lorategietan, Tempio di Alatri tenpluaren erreprodukzio egin zen berezko tamainan. Tenplu etrusko-italikoa K.a. III. eta II. mendeetan datatu daiteke.
erdian|thumb|Vulcin aurkitutako ume baten eskultura. K.a. 310-1.
thumb|Villa Poniatowski

### Villa Poniatowski 
Villa Poniatowski ETRUren (Museo Nazionale Etrusco di Villa Giulia) bigarren kokalekua da. 2012an iragarri zuten bainuontziek eta iturriek apainduta zegoela, baita antzinako eskulturekin apaindutako terraza mailakatuz osatutako lorategi zabal batek ere.

Giuseppe Valadierrek villa (landa jauregi) bilakatu zuen XIX. mendearen hasieran, Stanislao Poniatowskiren enkarguz, Poloniako errege-erreginen azken ondorengoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak