Amara (Donostia)

**Amara** edo **Amara Zaharra** Donostiako auzoa da, Artzain Onaren katedralak eta Araba parkeak mugatzen dutena, Easo plazaren inguruan. Auzo horretatik hegoaldera, Araba paketik harago, eraikin modernoagoak dituen Amara Berri izeneko auzoa zabaltzen da; horregatik, lehen alderdiari, berezko Amarari, **Amara Zaharra** ere deitzen zaio, Amara Berritik bereizteko.

Garai batean **Amara** izeneko baserri bat zegoen, gaur egun Amara kalea dagoen lurretan. Baserri horrek eman zion izena leku horri, kaleari eta auzo osoari.

## Historia 
Amara auzoan, hasiera batean, hondartzez gain gauza gutxi zegoen: baserriak (Amara, Arroka, Andoizene, Unaene...) eta ibaia.

Ondoren, XIX. mendean 1891an bota zen gasometroa jarri zen gaurko Urdaneta kalearen inguruan. Bai eta hiltegi bat ere, hegaztiena eta arkumeena, gaurko Amara kalean.

Hiria zabaltzearekin bat, XIX. mende amaieran, katedrala, eskolak (Amarakoak Urbieta kalean), institutua (gaurko Koldo Mitxelena kulturunea), eta Arteak eta Ofizioak (gaurko Postetxea) egin ziren. Hiria, zabaltze honetan, Mendeurren plazaraino (Arabako parkea) iritsi zen.

EuskoTren tren enpresak auzo honetako Easo plazan Amara Donostia geltokia du; Bilbo eta Hendaiarako trenak iristen dira bertara, hau da, kostako trena eta Topo ezaguna, hurrenez hurren.

1940ko hamarkadan hasi zen Amara Berri eraikitzen.

## Garraioa 
Easo plazan Euskotreneko Amara-Donostia geltokia dago, Hendaia, Lasarte eta Bilborako trenbideko abiapuntu nagusia dena.

## Auzo bizitza 
Amara auzoko festak bizi handikoak eta oso ospetsuak izan dira tradizioz. Gaur egun, uztailaren bukaera aldera antolatzen dira jaiak. Jaiok hasiera batean Donosti Berri elkarteak antolatzen zituen, eta elkarte harentzat dirua ateratzeko iturri nagusia zen. 1990ko hamarkadan Amarako Jai Batzordea, Amara Jai elkartea sortu zen jaiak antolatzeko. Jaiak Amara auzoko ekintza guztien erdigune dira gaur egun.

Amara Berrin, Anoetako estadioaren eraikinaren barruan, auzoko kultura etxea dago kokatuta, Ernest Lluch kultur etxea alegia.

Haur eta gazteen aisialdirako talde nahiko aktiboa bada auzoan, *Mundo Nuevo* izenekoa eta izaera katolikoa duena.

## Amara Zaharraren kronologia historikoa 
[thumb|300px|Amara Zaharrean, gaur egungo [Arroka plaza (Donostia)|Arroka plazaren parean, sute bat itzaltzen (1966)]]Hona hemen auzoko hainbat gertaera garrantzitsuren zerrenda, urtez urte:

* 1895: Barrio eta Goikoa jaunek Paduren Zabalgunea aldarrikatzeko memoria aurkeztu zen
* 1903: Amarara zihoan “Urbano” tranbiaren inaugurazioa
* 1905: Sustapen Ministerioak Urumea ibaiaren desbideratzea onartu zuen
* 1910: Victoria Erregina zahar egoitzaren inaugurazioa. Hura eraikitzeko Tximitegi eta Zorroaga baserriak bota ziren.
* 1911: Urumeako bide berriaren lehen harresia amaitu zen. 1913an ekialdekoa.
* 1912: Mugaraino iristen den Donostiako tranbiaren inaugurazioa, “Topo” izenagatik ezagutuko dena
* 1913: Horacio Azketa zinegotzi eta ingeniariak Amarako Zabalgunearen proiektua aurkeztu zuen, ibaiari irabazitako lurretan garatzeko
* 1914: Amarako Zabalgunearen lanen enkantearen oinarriak argitaratu ziren
* 1915: Bi proiektu aurkeztu ziren: Horacio Azketa eta Jose Gurrutxagarena, batetik, eta Eugenio Vallarinorena, bestetik.
* 1917: Saria erdibana jaso zuten bi proiektuek
* 1919: Horacio Azketa eta Jose Gurrutxagaren proiektuari eman zitzaion lehentasuna 
* 1922: 1913an aurkeztutako planari aldaketak egin ondoren, Gobernu Ministerioak Zabalgune berriaren planoak onartu zituen
* 1922: Gaur egun Mendeurrenaren plaza den tokian, Donostiako I. Erakusketa Azoka inauguratu zen
* 1925: Eraikuntzak Amara Zaharrean
* 1925: Loiolara eraman aurretik, Mendeurrenaren plazan Hipika instalazioak ireki ziren
* 1925: San Juan festak ospatu ziren lehenengoz Mendeurrenaren plazan
* 1926: Urumearen desbideratzea dela eta, zeremonia ofiziala egin zen

## Plazak 
* Easo plaza
* Mendeurrenaren plaza
* Mentxu Gal lorategiak

## Parkeak 
* Araba parkea
* Basoerdi parkea
* Mentxu Gal lorategiak

## Kaleak 
## Iruditegia 

Irudi:Osasunaren iturria.jpg|Garai bateko Amarako Osasun iturria
Irudi:Celebración de unas fiestas en Amara Viejo (3 de 6) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|Auzoko jaiak (1944)
Irudi:Panorámica de Amara Viejo - estación.jpg|Easo plaza berria eraiki aurreko panorama (1980 inguruan)
Irudi:Osasun iturria amara 0001.jpg|Gaur egun Easo plazan dagoen Osasun Iturriaren erreplika
Irudi:Amara zaharra 001.JPG|Amara kaleko eta Osasun Iturria kaleko izkina
Irudi:Amara Santiago Parrokia.jpg|Santiago Apostoluaren parrokia
Irudi:Amara Kaleko Frontoia.jpg|Amara Zaharreko udal pilotalekua
Irudi:Arroka kalea - Calle de Arroka. (23831064135).jpg|Arroka kalea, Arroka plazako urbanizazioa hasi berritan
Irudi:Arroka kaleko pilotalekua donostia.jpg|Arroka kaleko pilotalekua, gaur egun eraitsia
Irudi:Arroka kalea 0001.JPG|Pilotaleku zaharreko ezker paretaren atzealdea

## Bibliografia 
* Breve historia de Amara. La Voz de Amara. Diario Amaratarra, 1. zenbakia.
* Abril 1996-2006 Apirila: 10 años= urte. Sada, Javier Mª., 2006 eta http://www.amaravecinos.com(http://www.amaravecinos.com)

 http://katalogoa.donostiakultura.com/Record/36748

 http://katalogoa.donostiakultura.com/Record/3332

 http://katalogoa.donostiakultura.com/Record/265324

## Kanpo estekak 
* Amara Donostiako auzoari buruzko entziklopedia ikus Amarapedia
* AmaraUNA erakusketa: construyendo el barrio / auzoa eraikitzen (1960-2010): prentsa dossierra
* AmaraUNA erakusketa: construyendo el barrio / auzoa eraikitzen (1960-2010) Donostia Kultura webgunean
* Amarako auzoaren argazkiak AmaraUNA bilduman
* eta Udal Liburutegi Sarean
* Amarako auzoaren historiari buruzko testigantzak bideoan
* Amarako Ernest Lluch Kultur Etxeko webgunea
* Donostiako Udalaren webgunea
* Donostiako Udalaren webgunea