Sarah Knauss

**Sarah DeRemer Knauss** (Hollywood, AEB, 1880ko irailaren 24a – Allentown, AEB, 1999ko abenduaren 30a) estatubatuar ehun urtedun idazlea, aseguru etxeko gerente, etxekoandre eta josla izan zen, 119 urte eta 97 egun bizi izan zena. Errekor Guinness Liburuak 1998ko apirilaren 16an, 117 urte zituela, Marie Louise Meilleur kanadarra hil zen egunean, munduko pertsonarik zaharrena zela esan zuen. 119 urterekin, une horretan, munduko pertsonarik zaharrenaren titulua lortu zuen pertsonarik zaharrena ere bihurtu zen. Knauss historiako hirugarren pertsona egiaztatu zaharrena izan zen Jeanne Calment frantziarraren eta Kane Tanaka japoniarraren atzetik. Sarah izan zen 1884 baino lehen jaio zen azken pertsona bizia.

## Bizitza 
### Familia 
Sarah DeRemer Clark 1880an jaio zen Luzerneko konderrian (Pensilvania), Hollywoodeko meatzarien hiri txikian. Gurasoak  Walter eta Amelia Clark izan ziren. 1901ean, Abraham Lincoln Knauss-ekin ezkondu zen (1878ko abenduaren 19a - 1965eko martxoaren 1a). Senarrak hasiera batean, larru-ontzaile lan egin zuen eta gero politika munduan sartu zen, Alderdi Errepublikanoan eta Erregistro Publikoan lan egin zuen, 1937 eta 1951 urteen artean, erretiroa hartu zuen arte. Abraham 1965ean hil zen 86 urte zituela.

### Lan ibibidea 
Ezkondu arte, Sarahk aseguru-etxe bateko gerente lanetan jardun zuen, eta, gero, etxekoandre. Jostun kualifikatua ere izan zen, eta bere emaztegai-soinekoa, mahai-zapiak eta arropa ere egin zituen. Lau urterekin ikasi omen zuen josten.

Bikoteak alaba bakarra izan zuen, Kathryn Knauss Sullivan ehun urteduna (1903ko azaroaren 17a - 2005eko urtarrilaren 21a, 101 urte) eta amaren bizitza luzea pertsona lasaia izateari eta ezerk ez kezkatzeari egozten zion. 1995ean, Sarahk 115 urte zituenean, bere bizitza luzeaz gozatzen ari ote zen galdetu zitzaionean, naturaltasun osoz hauxe erantzun zuen: "Bizitzaz gozatzen dut osasuna dudalako eta oraindik ere gauzak egin ditzakedalako".Bere denbora-pasak jostea, telebistan golfa ikustea, txokolate esnetan 'dortokak', anakardoak eta patata frijituak jatea ziren. Knauss bizi zen Phoebe-Devitt Casas Fundazioko Joseph Hess administratzailearen hitzetan, "Sarah dama dotorea zen, eta jaso zuen ohore eta aintzatespenetarako duina".

### Bizipenak 
Sarahk 28 urte zituen Henry Fordek 1908an Ford Modelo T sartu zuenean, Ameriketako  Estatu Batuetako zazpi gerra bizi izan zituen eta Ameriketako Estatu Batuetako hogeita hiru presidenterekin batera izan zen. 1912an RMS Titanic hondoratu zenean, 31 urte zituen Sarahk, eta 46 urte Charles Lindberghek Ozeano Atlantikoan zehar bakarrik hegan egin zuenean.

### Heriotza 
1999ko abenduaren 30ean hil zen, 2000. urtea hasi baino 33 ordu lehenago, 119 urte eta 97 egun zituela, Allentownen, arrazoi naturalengatik, urte bat eta 33 ordu gehiago bizi izan balitz, 2001eko urtarrilaren 1era arte, Sarah 3 mende ezberdinetan bizi izan zen pertsona egiaztatu bakarretakoa izango zen.

## Adin Errekorrak 
* 118 eta 119 urte arteko adina gainditzea lortu zuen estatubatuarra.

## Aintzatespenak 
* 116 urterekin, Ameriketako Estatu Batuetako bizitza-luzeraren errekonozimendu nazional gisa onartua izan zen, orduan titulu hori Carrie C. Whitek zuela uste zen (ustez, 1874-1991), gerora egindako ikerketarekin kasu faltsua izan zela frogatu bazen ere. Gero, erregistroa Lucy Hannahren (1875-1993) esku egon behar zela uste da. Hannah 117 urterekin hil zen eta 248 egun 1993an, hauxe ere kasu faltsu bat izan baitzen, eta Delphia Welford (1875-1992), 1992an 117 urte eta 66 egun zituela hil zena. Edonola ere, Sarahk AEBko bizitza-luzeraren errekorra 119 urtera hedatu zuen. Knauss 118 urte eta 119 urtera iritsitako bigarren pertsona egiaztatua izan zen (1993an eta 1994an, hurrenez hurren, lehenengoa Jeanne Calment izan zen). Knauss hil eta bi hamarkada baino gehiagora, Kane Tanaka japoniarrak 118 urte bete zituen 2021eko urtarrilaren 2an, eta 119 urte bat geroago.

* 1995ean, 115 urte bete zituenean Sarahrekin egon zen Charlie Dent senatari estatalaren heriotzaren ostean esan zuenez, "Knauss andrea bizitza luzearen mugak luzatu zituen emakume aparta izan zen. Heriotza tristea da, baina zorizko bizitza izan zuen

* Hil zenetik 21 urtera, 2016an,  Ameriketako Estatu Batuetako pertsonarik zaharrenaren errekorra mantentzen zuen. Era berean, Knaussen heriotzaz geroztik, Jeanne Calment  frantziarrak eta Kane Tanaka japoniarrak bete zituzten 118 urteak. Jeanne Calment, Frantzian jaioa, 122 urte eta 164 egun bete arte bizi izan zen, inoiz izan den pertsonarik zaharrenatzat joz.

## Ikus, gainera 
* Zerrenda: Bizirik dauden munduko pertsonarik zaharrenak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak