Euskal Herriko erdigunea

**Euskal Herriko Erdigunea** Euskal Herriko erdigune geografikoa da. Felix Isasa ingeniariak egindako kalkuluaren arabera, Euskal Herriaren barizentro edo masa-zentroa Sakanako (Nafarroa) eskualdean kokatuta dago, zehazki Andimendi mendilerroko Olibesario saroian, Lezitza mendi tontorretik eta Beriain mendira joateko bidetik gertu.

## Erdigunearen kalkulua 
Erdigunea kalkulatzeko masa zentroaren propietate bat erabili zuen Felix Isasa ingeniariak: gorputz bat edozein puntutatik zintzilikatzean, puntu horretatik marraztutako marra bertikala masa-zentrotik pasatzen da beti.

Hegoaldeko goi nafarreraz "sario" saroia da, hau da, abereen gordelekua. Iruñerriko toponimian maiz agertzen da, adibidez, Nafarroako Unibertsitate Publikoaren eraikin nagusietako batek "*El Sario*" izena du, han garai batean saroi bat zegoelako.

2004ko urrian Felix Isasak bere kalkuluaren berri eman zuen lehen aldiz Berria egunkariaren gehigarri batean. Euskal Telebistako albistegietan eta Posdata saioan ere agertu zen. Ondoren egindako batzar batean mendi martxa urtero antolatzea erabaki zuten baina 2015a arte ez zuten berriz ere martxarik egin.

2015ean Irurtzungo Iratxo mendi taldeak, Sakanako Mendizaleak taldeak eta Independentistak sareak berriz ere mendi martxa antolatu zuten erdigunera urriaren 11an. Aurrerantzean urtero egiteko erronka hartu zuten eta Euskal Herriko mendi taldeen egutegietan data finko batekin, urriko bigarren igandean, kokatzeko asmoa adierazi zuten.

2016ko urriaren 9an Iratxo mendi taldeak, Sakanako Mendizaleak taldeak eta Independentistak sareak mendi martxa antolatu zuten erdigunera. Unanu, Senosiain eta Irañetatik abiatutako hiru zutabeek bat egin zuten erdigunean. Bertan burututako ekitaldian Euskal Mendizale Federazioak eta Mendi eta Eskalada Kirolen Napar Federakundeak "mendizaleen kolektibo osoarendako proiektu komun bat gauzatzeko bide-orria zehazteko konpromisoa" hartu zuten. Nafarroako Mendi Federazioko Martin Montañes lehendakariak eta Koldo Aldaz lehendakari ordeak irakurritako adierazpenean, "euskal mendizaleen egitura komun baterako konbergentzia" aldarrikatu zuten, "duela 27 urte Betsaiden sinatutako Lankidetza Hitzarmena oinarritzat hartuz". Irakurri zuten adierazpena aipatutako bi mendizale federazioek sinatu zuten eta Nafarroako Federazioaren ordezkariek Euskal Mendi Federazioko presidente Joseba Ugalderekin Tolosan egindako bileran adostu zuten.
erdian|thumb|400x400px|2016ko urriaren 9an Euskal mendizaleen egitura bateratua aldarrikatu zen Euskal Herriko erdigunean

2016ko urriaren 11n mugarria zuriz margotu eta "EH" hizkiak eta barnean puntu bat duen zirkulu bat marraztu zituzten mugarriaren bi aldeetan.

2018ko urriaren 14an, aurreko urteetako ohiturari jarraituz, mendi martxa antolatu zuten Iratxo mendi taldeak, Sakanako Mendizaleak taldeak eta Independentistak sareak baina eguraldi oso txarra iragarrita zegoenez egitarauan aldaketak egin zituzten. Ohiko hiru zutabeen ordez zutabe bakarra egongo zela iragarri zuten, Irañetako Basakoetxea bordatik abiatuta, eta ekitaldia eta bazkaria ere bertan izango zirela. Ekitaldian 2019ko Aberri Eguna modu bateratuan antolatzea proposatu zuen Independentistak sareak.

## Abiapuntuak 
Andiako mendilerroan, Beriain eta Lezitza mendietara joateko erabiltzen diren ibilbide berberetatik hel daiteke Euskal Herriko Erdigunera.

Biderik errazena Goñitik abiatzen dena da, ez baita oso igoera gogorra. Ordu eta erdi edo bi orduan irits daiteke erdigunera bertatik.

Beste bi bideak aldapatsuagoak dira baina ez dira luzeak, Irañetatik edo Ihabarretik ordu eta erdi behar da igotzeko eta Unanutik bi ordu inguru.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko muturreko puntuak

## Kanpo estekak 
* Felix Isasari Irurtzungo Iratxo Elkarteak 2005eko maiatzean egindako elkarrizketa
*  euskal-herria.org webgunean