open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1989ko Korrika

**1989ko Korrika** edo **6. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren seigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Jose Migel Barandiaran omendu zuen. Lehenengo aldia zen bizirik zen norbait omentzen zena. *Euskara Korrika eta kitto - Euskal Herriak AEK* leloa izan zuen.

## Ibilbidea 
Iruñean 1989ko apirilaren 14an hasi eta Donostian apirilaren 23an bukatu zen. Iruñeko Duguna Udal Dantzari Taldeko Jesus Mari Casalesek egin zuen lehenengo kilometroa. Korrikak guztira 2.100 kilometrotako ibilbidea egin zuen, ordurarteko luzeena. EAJ eta Euskadiko Ezkerrak Korrikari dirulaguntzarik ez emateko deia egin zuten, hala ere instituzio batzuk aginduari muzin egin eta Korrika lagundu zuten.

## Kultur ekintzak 
Korrikaren aitzakian 500 kultur ekitaldi inguru egin ziren lasterketaren aurreko hilabetetan.

## Abestia 
Xanti eta Maiderrek egin zuen abestia, *Gu AEK-koak gara* izena izan zuena. Egun da Santimamiñaren doinua dute kopla hauek.

**Gu AEK-koak gara,**
**lanean egun da gaba,**
**salba dezagun denon artean**
**geurea dugun euskara.** (errepika)

*Laino guztien azpitik*
*ia eztakigu noiztik*
*gure hizkuntza aurrera doa*
*eraso denen gainetik*

*Korrika dator gainean,*
*hemen gabiltza lanean,*
*Lekeitio aldetik pasatuko gara*
*zapatuko goizaldean*

*Korrika dela edo ez*
*abesten dugu bihotzez,*
*ez dausku inork irabaziko*
*ondo abesten dugunez*

*Batzuk hor datoz Korrika,*
*gu hemen ikutzen tripa,*
*baina aste hontan nahi eta nahi ez*
*saltoka gara hasita*

*Euskara da gure giltza*
*ta hil nahiean dabiltza.*
*Gaurtik aurrera oso osorik*
*euskaraz bizi bizitza*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boris I.a Bulgariakoa

**Boris I.a** (; ? - Preslav, 907ko maiatzaren 2a), **Boris-Mikhail** () ere deitua, Bulgariako Lehen Inperioko monarka (knez) izan zen 852–889 bitartean. 864an bataiatua, Bulgariako lehen agintari kristatua izan zen. Eliza Ortodoxoak santutzat dauka.

## Erreferentzia
Stade Roland Garros

**Stade Roland Garros** Parisen dagoen tenis jokaleku ezaguna da, hiriaren hego-mendebaldean, 16. barrutian kokaturik dagoena. Bertan jokatzen da Roland Garros txapelketa ezaguna.

## Historia 
Frantziako txapelketa 1891ean abiatu zen amateur eran. 1910 eta 1920 hamarkadetan Frantzia tenisean potentzia handia bihurtu zen, batez ere Suzanne Lenglen izen izen nagusia. Garai berekoak dira *Lau mosketariak* ere, Jacques "Toto" Brugnon, Jean Borotra biarriztarra ("Euskal triskaria"), Henri Cochet ("aztia") eta René Lacoste ("krokodiloa").

1927an Frantziak lehenengoz irabazi zuen Davis Kopa eta hurrengo urtean Parisen jokatu beharra zegoenez estadio berria egitea erabaki zen. Roland Garros izena eman zioten; Lehen Mundu gerran heroitzat izendatutako Roland Garros hegazkinlariaren izena, hain zuzen ere.

## Ezaugarriak 
8'5 hektareatako azalera duen konplexua da eta 21 tenis-kantxa daude bertan, tartean ikusle ugari hartzen dituzten hiru handi:
* Philippe Chatrier zelaia: 1928an eraiki zen eta 14.840 ikuslerentzako tokia du.
* Suzanne Lenglen zelaia: 1994an eraiki zen eta 10.068 ikuslerentzako tokia du.
* 1 zelaia "zezen plaza": 1980an eraiki zen eta 3.800 ikuslerentzako tokia du.

*Tenniseum* izeneko museo bat ere badago, Bruno Moinard arkitekto frantsesak diseinatu eta 2003an ireki zena.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: 51 Boulevard d'Auteuil, 92100 Boulogne-Billancourt
* Geltokiak:
** 15px15px Porte d'Auteuil
** 15px15px15px Michel-Ange–Molitor

## Kanpo estekak 
*  Roland Garros estadioaren webgunea
1991ko Korrika

**1991ko Korrika** edo **7. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren zazpigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Remigio Mendiburu eskultorea omendu zuen. Korrikaren lekukoa berak egina da. *Korrika euskara, euskaraz Euskal Herria* leloa izan zuen.

## Ibilbidea 
Gasteizen abiatu zen lehen aldiz 1991ko martxoaren 15an eta lehen aldiz iparraldean bukatu zen, Baionan, martxoaren 24an. Korrikak guztira 2.100 kilometrotako ibilbidea egin zuen. Abel Enbeitak egin zuen lehenengo kilometroa eta azkenengoa Iparraldeko Katy Pétrissans eta Bizkaiko AEK-ren arduraduna zen Sabin Gaztañagak, ordurako gaixorik zegoenak eta urte berean hilgo zenak.

## Mezua 
Remigio Mendiburuk berak idatzi zuen 1990 urtean hil aurretik.

## Kultur ekintzak 
Korrikaren aitzakian 1.200 kultur eta kirol ekitaldi antolatu ziren zazpi herrialdeetan zehar, 6. Korrikan antolaturikoen bikoitza baino gehiago. Hurrengo ekitalditik aurrera izango zen **Korrika Kulturalaren** oinarria ezarri zen.

## Abestia 
Irigoien Anaiek eta Mikel Erramuspek egin zuten abestia, *Korrika 7* izena izan zuena.

*Manez aitzur haundi*
*bide bazterrian*
*lur sahar ereiten ari*
*baratze izkinean*

*Multxo bat lasterkari*
*pasatu aintzinean*
*aitzinant andana hori*
*zer debru ote zian*
*Lur sahar bat, lur sahar bi,*
*Korrika zian hori*
*lur sahar bat erein eta*
*bilduko tuk zazpi*
*Lur sahar bat, lur sahar bi,*
*Korrika ikusirik*
*ez duk sekula izanen*
*holako errekoltarik*

*Joanes Talosa haundi*
*bide bazterrian*
*murru bat altxatzen ari*
*aldamuen gainean*

*Multxo bat lasterkari*
*pasatu zaio azpian*
*ez hunki aldamu hori*
*oihu in du oldar gaitzean*
*Parpen bat, parpen bi*
*Korrika zian hori*
*Parpen bat pausatu ta*
*lerrokatu zazpi*
*Parpen bat, parpen bi*
*Korrika ikusirik*
*ez duk sekula eginen*
*holako jauregirik*

*Piarres eta Maddi*
*bide bazterrian*
*tira ahala musuka ari*
*banka baten gainean*

*Multxo bat lasterkari*
*pasatu sahetsean*
*deus guti zuten ikusi*
*ai baitzien beren lanean*
*Musu bat, musu bi*
*Korrika zunan hori*
*musu bat eman eta*
*zazpi zeru ikusi*
*Musu bat, musu bi*
*Korrika ikusirik*
*ez dinau guk SIDAren*
*ez beldur izaiterik*

*Ernes kepi haundi*
*bide bazterrian*
*aharrosika ari*
*bere katrelian*

*Multxo bat lasterkari*
*pasatu zaio ondoan*
*"xef, xef, xef, izon parti"*
*entzun zuen radioan*
*Kepi bat, kepi bi*
*Korrika zian hori*
*izan kepi bat ala*
*izan zazpi kepi*
*Kepi bat, kepi bi*
*Korrika ikusirik*
*Xakurrak xakurtegian*
*daude oro ixilik*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peracenseko gaztelua

**Perakenseko gaztelua** Teruelgo probintziako Peracense (Espainia) herrian dagoen gaztelua da.

Gaztelua Sierra Menera mendikatearen hegoaldeko muturreko haitz baten gainean eraiki zuten. Brontze Aroaren amaieratik okupatu zen lekua, eta geroago Iberiar penintsula mairuaren menpean zegoenean ere, X. eta XI. mendeetan. Erdi Aro berantiarraren garaian bere garrantzi estrategikoa goratu zen, Gaztelako Erresumaren eta Aragoiko Erresumaren arteko kokapenagatik.

XIV. mendean gaztelua handiagotu eta berritu zen.

## Kanpo estekak 
* Aragoiko gazteluen orrialdea (Gaztelaniaz)
Brujasko Ama Birjina

***Ama Birjina Haurrarekin*** (*Madonna col Bambino*) edo *Brujasko Ama Birjina*, Michelangelo eskultorearen lan ezaguna da. 1501-1504 urteetan egina, Brujasko Andre Maria eliza gotikoan dago. Hau izan zen Michelangeloren bizitzan Italiatik atera zen bere obra bakarra eta horrek lanari misterio kutsua eman dio betidanik.

## Deskribapena 
Eskultura honetan birjina haurrarekin agertzen da. Michelangelok Vatikanoan egindako *Pietà*rekin antzik ikus diezaiokegu, besteak beste, arropen tratamenduan. Plastikoki, multzoak solemnitate handia erakusten du, batez ere bertikaltasunari esker, arkitekturaren antzekoa. Birjinaren aurpegia borobila da, edertasun klasikokoa. Ematen du hausnarketa sakonaren unean harrapatuta egongo balitz bezala. Bitartean, haurra, zutik dago, amaren hanken ondoan jarrita; amari eskua ematen dio, era batez, energia transmititu nahian.

## Historia 
Michelangelok obra hau Vatikanoko *Pietà*ren ondoren egin zuen. Merkatari flandiar batzuen enkargua izan zen, Mouscrom merkatarika alegia. 1506ko abuztuaren 14ko gutun baten bidez, Giovanni Balducci Michelangelori eskulturaren garraioaz informatzen dio. Giovanni eta Alessandro Moscheroni Brujasera eraman zuten eta Andre Maria elizan jarri zuten. 1521an hantxe ikusiko zuen Albrecht Dürer margolariak.

Eskulturak arazo handiak ezagutu zituen. Napoleonek Frantziara eramatea agindu zuen eta han egon zen 1815 arte. Bigarren Mundu Gerran naziek berriro ere lapurtu zuten eta meategi batean ezkutatu zuten. Azkenik, gerraren garaileek aurkitu eta berriro ere bere tokira itzuli zuten. Azken historia hau *The Monuments Men* filman (2014) eta liburuan azaldua izan da.
thumb|250px|Eskulturaren berreskurapena. Naziek lapurtu zuten baina gerra bukatu ondoren Brujasera itzuli zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Eskulturaren historia eta azterketa.
Ildebrando Pizzetti

**Ildebrando Pizzetti** (Parma,  - Erroma, ) italiar musikagilea izan zen. Tebaldiniren ikaslea izan zen Parmako kontserbatorioan (1895-1901). Garai hartan italiar musikak bizi zuen berrikuntza operara eraman zuen. 1908. urtea arte Parmako kontserbatorioko irakaslea izan zen; geroago Florentziako Cherubini institutuko zuzendaria (1917-1924); Milango kontserbatorioko zuzendaria (1924-1936), eta Erromako Santa Zezilia Akademiako konposizio irakasle eta geroago zuzendaria (1936-1960). Operak idatzi zituen, besteak beste: *Fedra* (1915), D’Annunzioren libretoarekin; *Debora e Jaele* (1922); *Fra Gherardo* (1928); *Lo straniero* (1930); *Orsèolo* (1935); *Vanna Lupa* (1949); *Ifigenia* (1950); *Cagliostro* (1953); *La filia di Iorio* (1954), D’ Annunzion oinarritua; *Assassinio nella cattedrale* (1958), T. S. Elioten oinarritua. Antzerkirako musika idatzi zuen; orkestrarako lanak; biolontxelo eta biolin kontzertua; korurako lanak; kamerako musika eta abestiak.

## Erreferentziak
Pizkundia

**Pizkundia** Gerra aurreko argitaldari eta bazkun euskalzale abertzalea. Bilbon sortu zen 1916an. Pizkundian argitaratu ziren, besteak beste, Kirikiñoren, Lhanderen, Eleizalederen eta Arana-Goiriren idazlan batzuk. Argitaldariko batzordean zeuden M. Arantzadi, D. Azkue, M. Aznar Zubigarai, F. Belaustegigoitia, J. Eizagirre, E. Eguren, L. Eleizalde eta J.M. Goia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Piztuera

thumb|300px|Berpiztutako santuak.
**Piztuera** gizaki guztien hil ondorengo berpiztea da, kristau-erlijioetan auzi-egunaren aurretik gertatuko dela iragartzen dena. Kristautasunean, Jesusen Piztueraren sinesmena fedearen oinarrietako bat da: "Eta Kristo pizturik ez badago, funtsik gabea da gure predikua eta zentzurik gabea zuen sinesmena" (). Judaismoak eta islamak ere sinesmen hau onartzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eguzki-oihal

thumb|310x310px|Eguzki-oihala
**Eguzki-oihala** itzal emateko edo eguraldi txar eta haizearen kontra babesteko zabaltzen den oihal gogorrezko estalki modukoa da. 

Orga olanadunetan eguzki-oihalak ere erabiltzen dira euriagatik edo eguraldiagatik eramaten dena kaltetzea saihesteko (edo tarrantaren kasuan bidaiariak).

## Ikus, gainera 
* Oihal-etxola

## Kanpo estekak
Juan Pizarro

**Juan Pizarro Alonso** (Trujillo,  - Cusco, 1536) espainiar konkistatzailea izan zen. Francisco Pizarrok Perura eraman zuen. Almagrorekin eta Belalcázarrekin batera Peruko hainbat lurralde konkistatu zituen. 1535ean Cuscoko gobernari izan zen. Bera indiar matxinada bat zapaltzera joan zen bitartean, Manko Kapak Cuscoz jabetu zen; hiria berriro eskuratu nahian borrokan ari zela hil zen.

## Erreferentziak
Layal Abboud

**Layal Mounir Abboud** (:; Libano, 1982ko maiatzaren 15a) pop abeslari, soinu-poeta liriko eta dantzari bat da. Horrez gain, lan humanitarioak egiten dituen enpresaburua ere bada.

## Erreferentziak
Loren Arkotxa

**Loren Arkotxa Meabebasterretxea** (Ondarroa, Bizkaia, 1945eko urtarrilaren 9a - Galdakao, 2025eko apirilaren 7a) politikari ondarroarra izan zen, hainbat urtez bere udalerriko alkate izandakoa.

## Biografia 
Ondarroan jaio zen 1945ean, Arteta baserrian.

1962an Australiara emigratu zuen, basoan lan egitera. Anai-arreba batzuk zituen han. Kanadan ere egon zen.

Ondarroako alkatea izan zen 1987-1995 eta 1999-2003 urteen artean.

## Kanpo loturak 
* Martxelo Otamendi - Arkotxa, estatu gizona

## Erreferentzia
Betsaida

**Betsaida** ( *beth-tsaida*, hitzez hitz: "ehiza-etxe") Itun Berrian agertzen den lekua da. Galileako itsasoaren ipar-ekialdeko ertzean zegoen. Filipe Tetrarkak berreraikia, bere kokapen zehatza zalantzazkoa da eta bi teoria nagusi daude: et-Tell edo el-Mesydiah. Edonola ere, Lehenengo Judu-Erromatar Gerran suntsitu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jesusen Piztuera

[thumb|eskuinera|250px|[Noël Coypelen 'Kristoren Piztuera', 1700.]]
**Jesusen Piztuera** kristautasunaren sinesmen nagusienetariko bat da. Tradizio kristauaren arabera, gurutziltzatua izan eta gero, Jesus hilobitik piztu zen. Nizeako kredoaren arabera, hirugarren egunean gertatu zen.

Mateoren Ebanjelioaren arabera, Jaunaren aingeruak honela eman zuen Piztueraren berria:

.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Weltpolitik

thumb|Gilen II.a Alemaniakoa mundua jan nahian karikatuta batean; "Tripazaina:gogorregi" dio testuak.
**Weltpolitik** hitza alemanieratik dator eta "Mundu politika" esan nahi du. Hitz horrekin Gilen II.a Alemaniako enperadoreak nazioarteari begira ezarri zuen politika berria. Realpolitika ordezkatu zuen.

## Ezaugarriak 
Politika berri hori estrategia armamentista oldakor batez oinarritzen zen. Alemaniaren indar ekonomia eta industriala handitzen ari zen eta politika horren bidez Europan indar horren araberako espazioa lortu nahi zuten. Azken buruan inperio kolonial bat nahi zuten lortu, beste potentziek zuten parekoa. Politika berri honen ondorioz gatazka diplomatiko desberdinak sortu ziren eta, azkenik, Lehen Mundu Gerra bera ere.

Politika berri horren ikur nagusia Alemaniako Inperioko Itsas Armada sortzea izan zen. Armada horren helburua Erresuma Batuko Royal Navy bera gainditzea zen. Ondorioz, bi potentzien arteko armen karrera bat sortu zen. Azkenean, nahiz eta historikoki etsaiak izan, Frantzia, Erresuma Batua eta Errusia itsas-potentzia berri horren aurka elkartu ziren. Horrela, Europa bi zatitan banandu zen: Aliantza Hirukoitza batetik (Frantzia, Erresuma Batua eta Errusia) eta Alemania, Austria-Hungariako Inperioa eta Italia bestetik.

## Planteamenduaren jatorria 
Alemaniak batasunaren prozesua amaituta zuen eta garai berri bati aurre egin behar zion: nazioarteko boterea indartzeko fasea. Planteamendu horretan Kolonialismoa ezinbestekoa zen. Modu batez darwinismo izaditik estatuei aplikatu zuten, gizarte-darwinismo: estatu bat handitzen saiatzen ez bazen, ahulduta, azkenean desagertuko zen. Edo, beste modu batez esanda, bakarrik indartsuenak aurrera ateratzen dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, baita ere 
* Realpolitik

## Kanpo estekak
1993ko Korrika

**1993ko Korrika** edo **8. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren zortzigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Martin Ugalde kazetaria omendu zuen eta berarekin batera Euskaldunon Egunkaria sortu zuen taldea. *Denok maite dugu gure herria euskaraz* leloa izan zuen.

## Ibilbidea 
Iruñean abiatu zen 1993ko martxoaren 26an eta Bilbon bukatu zen apirilaren 4an. Martin Ugalde berak egin zuen azken erreleboa, inguruan Joxemi Zumalaberen familia eta AEK-ko antolatzaile taldea zituela. Zumalabek idatzia zen irakurriko zen mezua, bera Korrika hasi baino bi hilabete lehenago zendu zen. Ordura arteko ibilbiderik luzeena izan zen, 2.120 km-takoa izan baitzen.

## Korrika Kulturala 
Korrikaren aurreko bi ediziotan hainbat kultur ekintza egin ziren Korrika bera girotzeko eta izan zuten arrakasta ikusita 1993an Korrika Kulturala kanpaina antolatu zen. Bi hilabete lehenago aurkeztu zen antolaturiko ekintzen egutegia eta aurreneko aldiz orduan aurkeztu zen Korrikaren abestia eta bideoklipa.

## Abestia 
Jon Sarasuaren hitzak musikatu zituzten Tapia eta Leturiak *Aide Korrika* abestian.

**Aide Korrika! Hala zankoa!**
**Aide korrika! Arraiopola**
**Aide korrika! Dida korrika!**
**Aide korrika! Bejondeigula** (errepika)

*Ezarle, karrerista, lasai pote geldoa eta esprinterrak,*
*Futinero erdi ero, errelebozaleak eta hanka okerrak,*
*Euskararen bizitzaren geroaren atzetik, hau da gure maratoia.*
*Euskararen bizitzaren geroaren atzetik, hau da gure arrazoia.*

**Aide Korrika! ...**

*Elorrixon añiketan, Donibanen laisterka, Oñatin atxintxika,*
*Arrasaten takarraran, itsas ertzean berriz, saltaka ta korrika.*
*Datorrena datorrela, hemen gehiena dago gure esku, gure hanka.*
*Dinbi-danba, plisti-plasta, raka-raka, tiki-taka, kinki-kanka, kinki-kanka.*

*Dinbi-danba, plisti-plasta, raka-raka, tiki-taka, kinki-kanka, kinki-kanka.*
*Datorrena datorrela, hemen gehiena dago gure esku, gure hanka.*

**Aide Korrika! ...**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santos López de Letona

**Santos López de Letona Apoita** (Zeanuri, 1842ko azaroaren 1ean bataiatua - Bilbo, 1925eko maiatzaren 16a) bizkaitar enpresaria, negozio-gizona eta hainbat obra publikoren bultzatzailea izan zen, tartean Bizkaia Zubia.

## Biografia 
Zeanurin jaioa, gaztea zenean Gasteizera joan zen, oihalgintza industrian lan egitera. 1862an Amerikara joan zen, Kubara lehenengo, Mexikora ostean. Bertan ezkundu zen Josefa Gómez de Ruedarekin, eta hainbat ume eduki. 1888an negozioak bere semearen esku utzi zituen eta Bilbora itzuli zen. Indianoen artean, dirua egin zuen, eta Bilboko zabalgunearen eraikuntza lanetan inbertitzen hasi zen

Bizkaia Zubia ordaintzeko lanetan sartu zen, horretarako sortu zen enpresa pribatuko akziodun nagusi gisa. Oihalgintzan ere hainbat lan egin zituen, tartean Boinas La Encartada enpresa sortuz Balmasedan edo La Josefina enpresa Galdakaon). Bere Bilboko etxea eta enpresa honen artean telefono kable pribatua jarri zuen. Bere etxea zena, Henao eta Erzilla kaleen artean, hotela izan zen.

## Sariak eta Aitortzak 
* 1912an Zeanuriko seme-kutuna izendatu zuten eta bertan dago lurperatuta.

## Erreferentziak
Roger Subirats

**Roger Subirachs i Burgaya** (Bartzelona, 1956ko irailaren 11 &ndash; Sant Climent de Llobregat, 2017ko abuztuaren 30a), *Roger* izengoitiaz bere komikiak sinatzen zituen komikilari katalana izan zen. Bere lana 1970. eta 1980. hamarkadetan ezaguna egin zen.

## Biografia 
Josep Maria Subirachs eskultorearen semea zen. Roger batez ere aldizkari eta underground komikietan argitaratu zituen bere lanak. Hasieran *Purita* (1975) eta *El Rrollo Enmascarado* (1973) aldizkarietan; gero, ezagunagoa egin zenean, *El Víbora* eta *Cairo* aldizkarietan; azkeneko hauetan Montesol eta Molina mailako egileekin kolaboratu zuen. 61 urte zituelarik hil zen.

## Obra 

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* : [Roger Subirachs Burgaya Egilea Tebeosfera(https://eu.wikipedia.org/wiki/Tebeosfera) webgunean.]
* : [http://lambiek.net/artists/r/roger.htm Comic creator: Roger Comiclopedia webgunean.
1997ko Korrika

**1997ko Korrika** edo **10. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hamargarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Luis Villasante euskaltzaina omendu zuen. *Euskal Herria Korrika!* leloa izan zuen.
[alt=|thumb|401x401px|[Korrika|Korrika97an **Villasante** omendua (Euskaldunon Egunkaria, 1997-03-22)]]

## Ibilbidea 
10. edizioa izanik lehenengo Korrikaren ibilbidea egin zen gutxi gorabehera, Oñatin dagoen Arantzazuko santutegian abiatu martxoaren 14an eta Bilbon bukatuz hilaren 23an. Luis Villasante izan zen omendua 18 urtetan Euskaltzain buru izandakoa. Abiapuntua Arantzazun izateak ere balio sinboliko handia zuen. Hasierako ekitaldian Andoni Egaña eta Sebastian Lizasok bertsoak bota ondoren Euskaltzaindiako buru zen Jean Haritxelharrek eman zion lekukoa Villasanteri. Honek lehenengo metroak egin ondoren zazpi herrialdeetako ordezkari anonimoei eman zien lekukoa.

Bilboko Arriaga antzokian bukatu zen Korrika. Azken metroak mezua idatzi zuen Joan Mari Torrealdaik egin zituen, AEK-ko antolatzaileek lagunduta.

## Akordioa 
Lehenengo Korrika hartatik zetozen AEK eta Eusko Jaurlaritzaren arteko harreman txarrak atzean gelditu ziren 1997an bi erakundeak akordioa adostu eta sinatu zutenean. Hurrengo ekitaldian Eusko Jaurlaritzak parte hartu zuen Korrikan.

## Korrika Kulturala 
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

## Abestia 
[thumb|[Andoni Egaña]]
[thumb|[Asier Gozategi]]
Gozategi taldeak egin zuen 10. Korrikarako kanta, *Euskal Herria Korrika*, Andoni Egañaren hitz jolasgura hauekin:

**Euskal Herria Korrika!**
**Bat, bi, hiru, lau, bost, sei,**
**zortzi, bederatzi, hamar**
**Euskal Herria Korrika! ** (errepika)

*Arantzazu izan da gordeleku gotor*
*euskal hots eta hitzen babesleku jator*
*txori ezin zen eta izan ginen sator*
*izkutua uzteko garaia badator.*

*Hizkiak izkututik badatoz argira*
***K** bi hanka luzekin korrika hasi da*
***O**ñatin pasa da O jira eta jira*
***R** ere hedatu zaigu Euskal Herrian. *
***R** hor ibili da Euskal Herrietan *
***I** tximina dugu labe garaietan *
***K** azkenik sartu da Bilboko kaleetan *
***A** ikasten hasi da non eta AEKn *

**Euskal Herria Korrika! ...**

*Senak agindu zigun zenari eustea *
*baina izkutatzea ez al da tristea? *
*Nahi badugu euskara igotzen hastea *
*komeni da korrika Bilbora jeistea.*
thumb|Anbestiaren bideoan
**Euskal Herria Korrika! ...**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1995eko Korrika

**1995eko Korrika** edo **9. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren bederatzigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Mikel Laboa abeslaria omendu zuen. *Jalgi hadi euskaraz* leloa izan zuen.

## Ibilbidea 
Donibane Garazin abiatu zen martxoaren 17an eta Gasteizen bukatu zen hilaren 26an. Korrikak guztira 2.150 kilometrotako ibilbidea egin zuen, ordura arteko luzeena. Mikel Laboa bera sartu zen lekukoarekin Gasteizko Ama Zuriaren plazan inguruan AEK-ko antolatzaile taldea zuela. Laboak irakurri zuen berak idatzia zuen mezua.

## Korrika Kulturala 
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

## Abestia 
Kepa Junkerak (musika) eta Edorta Jimenezek (hitzak) egin zuten kanta. Abestia grabatzerako orduan garai hartan sona handia zuten hainbat artista azaldu ziren; Maixa ta Ixiar, Alex Sardui, Kepa Junkera eta Gorka Sarriegi.

**Hona aukera: jalgi hadi euskaraz!**
**Laga erdara, bizi ganoraz.**
*Ez egin galde gu zenbat lagun ote; *
*hirekin asko izan gaitezke. *
*Itsasoan ura ta harea; *
*euskara ere gurea; *
*denona da kaleko hondartza; *
*gerorantza*
*goazen Korrika!*
*Hona aukera: jalgi hadi euskaraz!*
*Laga erdara, bizi ganoraz.*

**Hona aukera: jalgi hadi euskaraz!**
**Laga erdara, bizi ganoraz.**
*Denon arnasaz ta hire izerdiaz*
*eginak kasik bide erdia.*
*Basoetan pinu ta pagoa; *
*euskara da geroa; *
*laster bedi karrikako oihana *
*euskalduna *
*goazen Korrika!*
*Hona aukera: jalgi hadi euskaraz!*
*Laga erdara, bizi ganoraz.*

**Hona aukera: jalgi hadi euskaraz!**
**Laga erdara, bizi ganoraz.**
*Eskuz-ezku eta azkar pausoa *
*egin dezagun bide osoa. *
*Haizez doaz kantu ta oihuak; *
*jaso denok eskuak. *
*Gure sua euskararen garra *
*helmugara*
*goazen Korrika!*
*Hona aukera: jalgi hadi euskaraz!*
*Laga erdara, bizi ganoraz.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bizkartzungo gotorlekua

**Bizkartzungo gotorlekua** Azkaine eta Senpere herri lapurtarren artean dagoen XIX. mendeko gotorlekua da. Monumentu historiko izendatu zuten 1992ko abenduaren 31n.

## Historia 
Frantziako armadak Espainian indar anglo-espainiarren aurka izandako hainbat porroten ondorioz, Soult mariskalak atzera egiteko beharra izan zuen mugara arte. Gotorlekua 1813ko uztaila-azaroa bitartea eraiki zen eta lurra eta harriak erabiliz. Eraikuntza lanak soldaduak eurak egin zituzten, dagoeneko 1793ko gudan eskarmentua zutenak. Ugaranako guduan, gotorlekua garaitua izan zen 1813ko azaroan Wellingtonen tropek hartu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lapurdiko monumentu historikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Gabriel Alonso

**Gabriel Alonso Aristiagirre** (Hondarribia,  - *ib.*, ) gipuzkoar futbolari eta entrenatzailea izan zen, atzelari moduan aritzen zena. Politikoki, Elkarte Tradizionalistaren kidea izan zen, Gaztela Berrian idazkari nagusia izanda.

## Ibilbidea
Nando González

**Fernando "Nando" González Balentziaga** (Getxo,  - Bilbo, ) bizkaitar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Luis Marín

**Luis Marín Sabater** (Ordizia,  - Gipuzkoa, ) gipuzkoar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
José Luis Ribera

**José Luis Ribera Uranga** (Azkoitia, ) gipuzkoar futbolari ohi eta entrenatzailea da, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Josu Zabala López

**Josu Zabala López** (Irunberri, ) nafar txirrindulari ohia da, 2016tik 2019ra profesionala izandakoa.

## Palmaresa 
**2015**
* 3. Loinaz Proban
* 6. Nafarroako Itzulian
**2016**
* 2. Urrakiko Igoeran
* 2. San Pedro Sarian
* 2. San Bartolome Sarian
* 2. Kantabriako Itzulian
* 3. Nafarroako Itzulian

## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cuéllarreko gaztelua

**Cuéllarreko gaztelua** edo **Albuquerqueko Dukearen gaztelua** Cuéllar (Espainia) herrian dagoen monumenturik enblematikoena da, Segoviako probintzian, Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan dagoena. Bien de Interés Cultural izendatu zuten 1931ko ekainaren 3an.

Gaztelua egoera onean gordetzen da, eta XIII. eta XVIII. mendeetako arkitektura estilo desberdinetan eraiki zen. Gazteluaren gehiena estilo gotikoan eta errenazentistan. Eraikin militarra zabaldu eta eraldatu zen XVI. mendean, Alburquerqueko dukearen jauregi bihurtuz. Eraikuntzako etapa desberdinetan, Juan Guas, Hanequin Bruselakoa eta bere semea Hanequin Cuéllarrekoa, Juan, Rodrigo Gil de Hontañón eta Juan Gil de Hontañón "gaztea" edo Joan Alaba bezalako maisuek gazteluan lan egin zuten.

Jabe historikoen artean, Álvaro de Luna eta Beltrán de la Cueva nabarmentzen dira, baita Albuquerqueko Dukearen ondorengoak ere. Gonbidatu agurgarrien artean, hainbat Gaztelako errege, esaterako Juan I.a eta bere emaztea, Leonor Aragoikoa eta Siziliakoa erregina, betan hil egin zena, edo María Molinakoa, gazteluan babestu zena, bere erreinuak uko egin zionean. Hainbat pertsona ospetsu ere izan ziren, esaterako Francisco Javier Parcerisa margolaria, José de Espronceda idazlea, Joseph Léopold Sigisbert Hugo generala eta Arthur Wellesley, Wellingtoneko dukea, Gaztelu honetan bere kuartela ezarri zuena Espainiako Independentzia Gerra garaian.

Alburquerqueko dukeak gaztelu honetan bizi izan ziren mende askotan Madrilera joan arte, gortetik hurbil egoteko. Hortik aurrera, gazteluaren erabilera aisialdi eta oporretako jauregia izan zen, eraikina poliki-poliki abandonatuz. XIX. mendearen amaieran, gaztelua ia guztiz abandonatu zen eta lapurretak izan ziren. 1938an kartzela politikoa gaztelu barruan kokatu zen, eta gero tuberkulosiz kaltetutako presoentzako erietxe bat ezarri zuten. 1966. urtera arte Kartzela bezala erabili zen.

1972an, Arte Ederretako Departamentuak zaharberritze intentsiboa egin zuen eta Lanbide Heziketako ikastetxe baten egoitza bilakatu zen, eta egun horretan jarraitzen du.

Dorre nagusia, atea, lubanarro inguruko harresiarekin eta sarrera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Caeiro

**José Caeiro Igos** (Hondarribia,  - Ferrol, ) gipuzkoar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Jonathan Martins Pereira

**Jonathan Martins Pereira** (Baiona, Lapurdi, 1986ko urtarrilaren 30a) lapurtar futbolari ohia da. Erdiko edo eskuinatzelari moduan aritzen zena. Portugaldar jatorrikoa, franko-portugaldar herritartasun bikoitza du baina frantziar selekzioa hobetu du.

## Estatistikak 
*2019eko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*
Bojan Krkić

**Bojan Krkić Pérez** (; 1990eko abuztuaren 28a - ), ezagunagoa **Bojan** izenarekin, Katalunian jaiotako futbolaria da. Gaur egun Deportivo Alavesen jokatzen du, Stoke Cityren lagapenaren ondorioz.

Txikitan Bartzelona FCan jokatzen zuen, gazte mailako kategoriatan. 17 urte eta 19 egun zituela jokatu zuen lehen partida lehen taldearekin, Lionel Messik ezarritako erekorra gaindituz. Lehen denboraldi horretan 12 gol sartu zituen 48 partidatan. Lau urte pasa zituen Camp Noun jokatzen, 41 gol sartu zituelarik 162 partidatan. 2011an AS Romak fitxatu zuen, 12 milioi euro ordianduta. Erroman zegoela 37 aldiz jokatu zuen eta 7 gol sartu zituen 2011-12 denboraldian. Hurrengo urtean lagata jokatu zuen AC Milanen, hiru gol sartuz 27 partidatan.

Romak ez zuen bere kontratua luzatu eta, beraz Bartzelonara itzuli zen, berriro lagata Amsterdamgo Ajaxera joan zen arte. 2014an Stoke Cityk fitxatu zuen, 1,8 milioi euro ordainduz.
Gorka García

**Gorka García Zubikarai** (Antzuola, ) gipuzkoar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Asparukh

**Asparukh** (; 640 aldean - Dnieper ibaia, 701) protobulgariar agintaria izan zen. Bizantziar Inperioaren armada Ongalgo Guduan garaiturik, Bulgariako Lehen Inperioa sortu zuen 681ean.

## Erreferentzia
Olivier Martikorena

**Olivier Martikorena** (Donibane Lohizune, 1975eko azaroaren 28a) lapurtar urpeko ehiztaria da, Hendaian bizi dena. Agachon Klubeko presidentea, federazioaren sortzaileetako bat da. Frantziako txapelduna izandakoa da.
Laurent Martikorena

**Laurent Martikorena** (Baiona, 1978ko apirilaren 12a) lapurtar errugbilaria da, erdiko moduan aritzen dena.

## Ibilbidea 
* -1999 : Stade Français Paris
* 1999-2002 : US Colomiers
* 2002-2008 : Castres Olympique
* 2008-2010 : US Dax
* 2010-2014: Saint-Jean-de-Luz Olympique
Underground komiki

thumb|Kontralkurarekin lotu egin da komiki mota hau.
**Underground komikiak** (euskaraz "lur azpiko komikiak) edo **Komix,** jatorriz, Ameriketako Estatu Batuetan XX. mendeko 60. hamarkadan argitaletxe handietatik kanpo egiten hasi ziren komikien argitalpenak ziren. Garai hartan komikien mundura benetako aldaketa ekarri zuten: estetika ez zen betikoa, probokatzaileak ziren eta gizartearekiko begirada oso kritikoa eskaintzen zuten. Kontzeptua beste herrialdetara eta hizkuntzera eraman zenean ezaugarri horiei eta garaiko kontrakulturari lotuta gelditu zen. Horregatik, denboraren poderioz, underground kontzeptu hori banaketa edo zirkuito komertzial arruntak erabiltzen zituzten komikiekin erabili izan da ere bai, batez ere elementu estetikoei eta ideologikoei kaso egiten.

## Historia 
Underground komiki klasikoa Ameriketako Estatu Batuetako hirurogei hamarkado bukaeran hango gizartea astindu zuen beste fenomenoa izan zen. Ikasleen protestekin, gizaeskubide zibilen aldeko borrokekin, Vietnamgo gerraren aurkako borrokarekin, aluzinogenoen erabilerarekin batera, komiki hauek mugimendu haren beste ezaugarri bat izan zen. Zap Comix aldizkariak lehen komiki-liburua plazaratu zuen; lana Robert Crumbena izan zen eta San Frantziskon agertu zen, 1968an. Zap publikazio hauen artean benetako erreferentzia izan zen eta "Comix" hitza zabaltzean eragin handia izan zuen.

Robert Crumben izenarekin batera laster ezagunak egin ziren beste asko: S. Clay Wilson, Richard Corben, Rick Griffin, Víctor Moscoso, Gilbert Shelton, Dave Sheridan, "Spain" Rodríguez, Frank Stack, Art Spiegelman eta Skip Williamson.
 
Hasiera batean gizarte tradizionalak artista hauen lanak oso gaizki hartu zituen. Muturreko kasu batzutan ere debekatuak izan ziren. Baina denborarekin onartuak izan ziren eta poliki-poliki enpresa tradizionaletan kokatu ziren ere bai. Ondorioz, beraien eduki probokatzailea ahuldu zen eta, besterik gabe, beste motatako komikiak bihurtu ziren. Hala ere, komikien mundura aldaketa handiak ekarri zituen underground komikiak: gaiak zabaldu baitziren, hizkuntza aldatu zuen, marrazkietan gehiegizko formalismoarekin puskatu zen, psikodeliaren eragina handitu zuten...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
:[Underground argitalpenak Comiclopedia(https://eu.wikipedia.org/wiki/Comiclopedia) webgunean.]
Ivan Asen II.a Bulgariakoa

**Ivan Asen II.a** (; ? - 1241eko ekainaren 24a), **Joan Asen II.a** () ere deitua, Bulgariako enperadorea (tsarra) izan zen 1218-1241 bitartean.

## Erreferentziak
Samuel Bulgariakoa

**Samuel** () Bulgariako enperadorea (tsarra) izan zen 997-1014 bitartean.

## Bizitza 
977-997 bitartean, Roman Bulgariakoaren armadako jenerala izan zen. Serbia konkistatu, eta iparraldeko Bulgaria, Albania, eta iparraldeko Grezia menderatu zituen. 986an, Basilio II.a buru zuen bizantziar armada azpiratu zuen Trajanoren Atean (Sofiatik hurbil). 997an, Roman hil ondoren, Samuel hautatu zuten Bulgariako tsar. Harrezkero, zenbait desegigo pairatu zituen bizantziarren aurka; garrantzitsuena 1014ko uztailaren 29an gertatu zen, Kleidiongo Guduan, non bizantziarrek 15.000 bulgariar hartu baitzituzten gatibu. Basilio II.ak agindurik, gatibuak itsuarazi eta Samuelengana eraman zituzten. Hondamendi hori ikusirik, Samuel hil zen bihotzekoak jota. Lau urte geroago, 1018an, Bulgaria Bizantziar Inperioko probintzia bilakatu zen.

## Erreferentziak
Igor Merino

**Igor Merino Kortazar** (Balmaseda, ) bizkaitar txirrindulari ohia da, 2012tik 2018ra profesionala izandakoa. Neguan ziklo-krosean ere aritu da.

## Palmaresa 
**2008**
* 2. Bizkaiko Itzulian eta etapa bat
* 2. Udaberri Sarian (junior)
* 2. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan (junior)
**2009**
* Etxaniz Memoriala
**2010**
* Euskal Herriko erlojupeko txapelketa
* 2. Udaberri Sarian
* 3. Etxaniz Memorialan
**2011**
* 2. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan (23 urtez azpikoan)
* 3. Altzoko Igoeran

## Taldeak 
* Orbea Continental/Euskadi (2012)
** *Orbea Continental* (2012)
** *Euskadi* (2013)
* Burgos-BH (2014-2018)

## Kanpo estekak
*
Bund

**Poloniako, Lituaniako eta Errusiako Langile Juduen Federakunde Nagusia** edo **Bund** (; *Bund* hitzak yiddishez «federakunde» esan nahi du) judu langileak biltzen zituen judu alderdi sozialista izan zen.

## Historia 
### Sorrera 
[thumb|eskuinera|340px|Bundisten agerraldia, [1917an.]]
Bund erakundea 1897an sortu zen, Errusiar Inperioko langile judu guztiak elkarte bakar batean batzeko asmoz. Errusiako Langileen Alderdi Sozialdemokrata 1898an sortzean, Bund erakundea mugimendu marxista bateratuaren parte izatera pasa zen, baina azken honen II Kongresuan, Bund erakundeak alderdi bateratua utzi egin zuen, honek Bundaren autonomia nazionalerako proposamena onartu ez zuelako.

### Errusiar Inperioan 
1906an, IV Biltzarrean, berriz batu bazen ere, batasun hori formazkoa izan zen, ez benetakoa. Bundistek, errusiar mugimendu marxistaren zatiketaren aurrean, gehienbat mentxebikeen alde egiten zuten (adibidez, 1912ko abuztuan mentxebikeen Konferentzian parte hartzerakoan). Bund erakundea sionismoaren aurka zegoen, Europako juduentzat Palestinan Estatu judua eraikitzeko emigratzea baino autonomia kulturala defendatzen zuelako, eta juduen hizkuntzatzat hebreeraren ordez yiddisha aldezten zuelako; halere, judu askok Palestinara emigratzeak, Bundaren militantziaren murrizketa ekarri zuen.

### Polonian, Bierrolusian eta Ukrainan 
1914an Poloniako Bund banandu egin zen eta alderdi propioa eratu zuen. Errusiako Bund erakundea, batez ere Bielorrusian eta Ukrainan zen indartsua eta juduak pogrometatik defendatzeko miliziak antolatzen zituen.

### 1917ko iraultzan parte hartzea 
1917an otsaileko iraultza burgesa babestu zuten, eta urte horretan batez ere mentxebikeen alde egin zuen, adibidez hauen politika kontziliatzailea babestuz eta Urriko Iraultzaren aurka eginez (lider bundistarik ezagunena, Mikhail Liber, mentxebikeen buruzagi izan zen). Hala ere, zuriek eramandako pogrom gogorrek bundista asko boltxebikeengana hurbildu zituzten, Bundaren barruan zatiketa prokomunista bat sortuz (1920an Bielorrusiako Homel hirian izan zen zatiketa erabatekoa).

Bundista batzuek boltxebikeekin lan egitera pasa ziren, adibidez David Petrovski (Sobietar Industria Astunerako Herri Komisarioa 1932-37) eta Moisei Rafes (Kominternaren ordezkaria Txinan eta Sobietar Zinema Konpainiaren zuzendaria). SESBen, Bundaren “*post mortem*” lorpenik handiena, Birobidzhaneko Judu Oblast Autonomoaren sorrera izan zen. Polonian alderdi aktiboa izan zen Bigarren Mundu Gerra bukatu arte, eta nazismoaren aurkako erresistentzian (esaterako Vartsoviako Ghettoko Matxinadan) parte hartu zuen. Gaur egun ez da alderdi bezala existitzen, baina badaude Bundaren ondarea bizirik mantentzen duten zenbait judu gune kultural.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2005eko Korrika

**2005eko Korrika** edo **14. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hamalaugarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Andolin Eguzkitza omendu zen, euren burua euskalduntzeko erabaki hartu duten milaka pertsonen ordezkari. Korrika hasi baino hilabete batzuk lehenago hil zen baina mezua idatzi zuen, Korrikaren amaieran irakurri zena. *Euskal Herria euskalduntzen. Ni ere bai!* leloa izan zuen.

## Ibilbidea 
Orreagan abiatu zen martxoaren 10ean eta Bilbon bukatu hilaren 20an, 2.350 kilometro egin ostean. Azken kilometroa Andolin Eguzkitzaren senideek egin zuten eta azken metrotan Tere Irastortzak, Eguzkitzaren ondoren Euskal Idazleen Elkartearen lehendakari izan zenak eta berak irakurri zuen haren mezua. Bertan euskararen ikaskuntzari buruz hitzegiten zuen, esperientzia propioz esaten zituenak.

## Korrika Kulturala 
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

## Abestia 
Afrika Bibangek egin zuen *Ni ere bai!* abestia.

*Goazen aurrera goazen*
*Goazen aurrera goazen*
*Goazen aurrera goazen*
*Korrika datorrela*

*Gauzak esateko hitzak beharrezkoak dira. *
*Elkar ulertzeko sortzen dira hizkuntzak, *
*Loreak bezalakoak, egunero zaintzen dira *
*Ura bota behar, hiltzen dira bestelan. *

**Euskara bihurtuko da loretsu bat **
**Guk, denok landatua. **
**Goazen ba korrika.**
**Euskara mintzatuz gure artian **
**Belaunaldiz belaunaldi**
**Korrika**
**Korrika ni ere bai.** (errepika)

*Goazen korrika, *
*gure euskara zaintzera*
*Nagusiok ere badugu aukera.*
*Ez izan lotsati ez esan berandu dela *
*guztion laguntza, eskatzen da Korrikan. *
*Euskara bihurtuko da loretsu bat*

**Euskara bihurtuko da loretsu bat...**

*Umeak, gazteak,*
*bai gizonak, andreak*
*aitona ta amona egiten ahal dutena*
*Korrika aurrera doa*
*ezdago gelditzerik*
*atera zaitez kalera*
*.?.*
*.?.*
*eta petoa jantzita*
*kilometroz kilometro*
*Korrika Korrika*

**Euskara bihurtuko da loretsu bat...**

## Irungo AEK-ko beteranoak 
Korrikaren 14. ekitaldia euskaldun berriak omentzeko izanik, **Irungo AEK-ko beteranoak** izeneko diska bat kaleratu zuten hainbat taldek: Kuraia, Apurtu, Sagarroi, Skunk eta Apoa, Anti-Régimen, Fishotz Ruido, Izaera, Fermin Muguruza eta Xabi Strubell, L´ombre Raya, Oztopoka, Joxe Ripiau, Jeremiah Johnson, Baldin Bada, Minxoriak, Dut, Kortatu eta irakasleak. *Bonus track* gisa Afrikaren *Ni ere bai!* kanta ofiziala zegoen.

Aipatzea merezi duen kanta Jeremiah Johnson taldearen *Euskalduna naiz eta arraro nago* da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Consolidated B-24 Liberator

**Consolidated B-24 Liberator**, AEBetako bonbaketari astun bat da. Consolidated Aircraft hegazkinlaritza enpresak eraiki eta 1939ko abenduaren 29an lehenbiziko hegaldia burutu zuen. 1940-1945 artean 19.256 ekoitzi ziren.

Bigarren Mundu Gerran nagusiki Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadak erabili zuen, baina baita Erresuma Batuko Errege Aire Armadak eta Australiako Errege Aire Armadak ere.

## Kanpo estekak
2001eko Korrika

**2001eko Korrika** edo **12. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hamabigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Euskal Herriko Bertsozale Elkartea omendu zen. *Mundu bat euskarara bildu* leloa izan zuen.

## Omendua 
Edurne Brouardek honela azaldu zuen Euskal Herriko Bertsozale Elkartea omentzearen arrazoia:
"Bertsolaritzak jakin du aro berrietara moldatzen.                Beti ere, sustraiei eta izateko moduari ukapenik egin barik. Bertsolaritzak ondo irudikatzen du aurtengo Korrikaren mezua. Gainera, merezi du bertsolaritzak Euskal Herriaren omenaldia". 

## Ibilbidea 
Gasteizen martxoaren 29an abiatu zen eta Baionan apirilaren 8an bukatu. Alaveseko jokalaria zen Antonio Karmona bermeotarrak egin zuen lehenengo kilometroa. Honen lekukoa Juan Jose Ibarretxe lehendakariak hartu zuen, korri egin duen lehendakari bakarra da oraindik ere. Omendua Bertsozale Elkartea izanik azken erreleboa Euskal herriko txapelduna zen Andoni Egañak egin zuen, mezua ere berea baitzen.

Omenaldia gauzatzeko ekitaldia Donostiako Kursaal jauregian egin zen, berritzailea zen formato batean. Ekitaldia bera grabatu ere egin zen eta bideo formatuan atera Koldo Izagirreren testua oinarri eta Eneko Olasagastiren zuzendaritzapean.

## Korrika Kulturala 
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

## Abestia 
Fermin Muguruzak egin zuen abestia *Big Beñat* izenekoa, eta euskal tradizioa XXI menderekin uztartzeko ahalegin bikaina egin zuen. Arrakastarik handiena izan duen bideoklipa izan da.

*Korrika badator!*
*Yeah! yeah! yeah! yeah! yeah!*
*Badator!*
*Korrika, herri bat mugimenduan*
*Badator ta Big Beñatentzat*
*Beste ezinezko misio bat*
*Mundu bat bildu da kontsigna*
*Ezin huts egin gure antiheroiak*
*Big beat-a erritmo erraldoiaz*
*Nor ez du martxan jarriko horrelako deiak?*

*Gas-Gasteiztik*
*Bai-Baionarat*
*Mende berri bat hasteko dugu Korrika*
*Buruan mundua, makina jendea*
*Pentsatu globalki ta ekin lokalki ez al da?*
*Euskaldunak gara eta mundukideak*
*Uniformetasunetik at gizakiak*
*Ez kasko transgenikoak ez zenbakiak*
*Bizirik, mugaegunik ez baitu euskarak*
*Modernizatzea bada izan gisakoa*
*Barra kodea tatuatu nire ipurdian*

**Begira ezazu... Big Beat Beñat**
**Begira ezazu... Big Mac Behera**
**Korrika Badator... Big Beñat buru**
**Uh, uh, uh, uh, uh, uh...**
**Mundu bat bildu!** (errepika)

*Macdonalizazioa, kultur globalizatua*
*kontsumitu plastikoa, janari azkarra bezala*
*Uztartzea da bat, bestea ezarpena*
*Elkartrukatu edo derrigortu ereduak*
*Big Beñat, babarrunak eta aza popularra*
*Suge tako mexikarra eta pa amb tomàquet*
*Gazta eta intxaurrak, Lurra ez baita zolua*
*Bazter dezagun behingoz kaka zahar-zaharra*

**Begira ezazu... Big Beat Beñat**

*Ttipi ttapa, ttipi ttapa... KORRIKA*
*Ttipi ttapa, ttipi ttapa... KORRIKA*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2003ko Korrika

**2003ko Korrika** edo **13. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hamahirugarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Ez Dok Amairu mugimendua omendu zen. *AEKrekin Herri bat geroa lantzen* leloa izan zuen.

## Ibilbidea 
Mauleko kioskoan abiatu zen Korrika apirilaren 4an eta Iruñean bukatu hilaren 13an. Jean Louis Davant euskaltzainak egin zuen lehenengo kilometroa. Korrika hasi baino hilabete t'erdi lehenago gertatu zen Euskaldunon Egunkariaren itxierak markatu zuen edizio hau. Mezua Egunkariko zuzendaria zen Martxelo Otamendik idatzi eta irakurri zuen Iruñeko Foruen plazan. Korrika amaitzen ari zela Nafarroako Gobernuak debekatu egin zuen Korrika herrialde hartan sartzea baina epaitegiek atzera bota zuten Gobernuaren erabakia.

## Korrika Kulturala 
[thumb|424x424px|Korrika kulturalaren edukiak 2003an. [Metxa (antzezlana)|Metxa antzezlana]]
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

Beka baten bidez *Metxa* antzezlana plazaratu zuen TENTAZIOA taldeak AEKrentzat . Zuzendaria Eneko Olasagasti izan zen. Koldo Izagirre 1991n argitaratutako *Metxa esaten dioten agirretar baten ibili herrenak* ipuin liburuan oinarritutako antzezlana da. Liburua 2002an berriro argitaratu zen antzezlanarekin batera.

## Korrika laguntzailea 
AEK-ren egoera ekonomikoa oso larria zen eta Korrika aurrera eramango bazen ezinbestekoa izan zen *Korrika laguntzailea*-ren kanpaina eta txartela sortzea. Hurrengo ekitaldietan ere jarraitu du honek.

## Abestia 
Igor Elortzak idatzi eta Mikel Laboak eta Ruper Ordorikak abestu zuten *Gero bat gaurdanik* abestia.

*Arr, Err, Irr, orr, urr*
*Arr, harri*
*Err, herri*
*Irr, irri*
*Harri herri, irri urri*

*Ga, Ge, Gi, go, gu*
*Ga, gara*
*Ge, gero*
*Gu, gure*
*Gu gara gure gero*

*Geu gara harri*
*Geu urre gorri*
*Geu gure orri*
*Gure urri, gure irri*

*Harriz harri gora*
*Gure gerogura*
*Irriz gara*
*Gero, gu herri gara*

**Ez dok hamairu!**
**Ez da malefiziorik!**
**Herri bat**
**Herri bat osorik**
**Gero bat**
**Gero bat gaurdanik** (errepika)

*Ar, Er, Ir, or, ur*
*Ar, ari*
*Er, eri*
*Ir, hiri*
*Hara herri hori hiri!*

*Gar, Ger, Gir, gor, gur*
*Gar gorri*
*Gorgarri*
*Gure herri*
*Geroaren egarri*

**Ez dok hamairu...**

*Ez dok hamairu!*
*Bada egitekorik!*
*Herri bat*
*Herri bat osorik*
*Gero bat*
*Gero bat gaurdanik*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Ángel Berraondo

**José Ángel Berraondo Intsausti** (Donostia,  - *ib.*, ) gipuzkoar futbolari eta entrenatzailea izan zen, atzelari moduan aritzen zena. Real Madrilen eta Real Sociedaden hastapenetan jokatu zuen eta Espainiako selekzioko entrenatzailea ere izan zen.

## Jokalari ibilbidea 
Berraondok Ingalaterran ikasketak egiten ari zela ezagutu zuen futbola eta Brentford Football Club taldean jokatu zuen.

### Madrilen 
26 urte zituela Madrilera joan zen bizitzera eta Madrid Football Club taldean hasi zen jokatzen 2004an. Atzelari postuan jokatzen zuen eta aurreneko denboraldian dagoeneko taldeko kapitaina bihurtu eta Espainiako txapelketa (Errege Kopa) irabazi zuen finalean Athletic 1-0 garaituta. Guztira madrildarrekin lau Errege Kopa eta Madrilgo beste lau kopa ere eskuratu zituen. Ingalaterran futbolean aritua zenez han ikasitakoak irakatsi zizkien lankideei eta entrenatzailerik ez zen garaian entrenatzaile-jikalari gisa aritu zen. 1908an taldeko lehendakariordea izendatu zuten, bai eta irabazi ere. 2010an *Vasconia Sporting* izena erabli zuten eta finalean Bartzelonak garaitu zituen. Alfontso XIII.ak, Donostian udak igarotzen zituenak, Errege titulua eman zion taldeari eta Real Sociedad de Foot-Ball bihurtu zen.

Berraondok Realarekin 1913 arte jokatu zuen. Azken partida Atotxako futbol zelaiaren inaugurazioan izan zen. Egun hartan Athletic izan zuten aurkari eta 3-3 emaitzaz berdindu zuten. Ordurako 35 urte zituen.

## Entrenatzaile ibilbidea 
Real Madrilen entrenatzaile-jokalari izan zen eta Realean ere bai 1913an erretiratu zen arte. Ondorengo urteetan ere Reala entrenatzen jarraitu zuen harik eta talde txuriurdinak 1922-23 denboraldirako entrenatzaile profesional bat fitxatu zuen arte, Lippo Hertzka hungariarra.

Aurrez 1920. urtean Berraondo Espainiako selekzioko entrenatzaile izendatu zuten eta Anberesko Olinpiar Jokoetan parte hartuko zuen taldea diseinatu bazuen ere Paco Bru izan zen Belgikan taldea zuzendu zuena. 1924ko Olinpiar Jokoetan espainiarrek emaitza kaskarra izan ondoren Berraondo izendatu nahi izan zuten entrenatzaile baina honek uko egin zion behin baino gehiagotan.

1927-28 denboraldian ordea Real Madril taldeko eta Espainiako selekzioko entrenatzaile karguak hartu zituen aldi berean. Espainiako selekzioak jokalari amateurrekin 1928 Olinpiar Jokoak prestatu zituen. Ligako izarrak profeionalak zirenez Realeko jokalari ugari eraman zituen berarekin Amsterdamera. Aurreneko partida 7-1 irabazi zuten Mexikoren aurka. Hurrengo kanporaketa Italiarekin egokitu zitzaien. 1-1 egin zutenez hiru egunetara partidua errepikatu zuten eta italiarrak 7-1 nagusitu ziren. Kritika ugari jaso zituen eta entrenatzaile kargua utzi egin zuen. Real Madrilekin ere ez zuen emaitza aipagarririk lortu eta talde zuria ere uztea erabaki zuen. Gipuzkoara itzuli zen bizitzera.

## Taldeak 
## Palmaresa 
* Errege Kopa (5):
** Madrid FC: 2005, 2006, 2007, 2008
** Ciclista FC: 2009
* Erdialdeko Lurralde Txapelketa (4): 2005, 2006, 2007, 2008

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jose Angel Berraondoren datuak Realaren webgunean