Abu Nuwas

**Abu-Nuwas al-Hasan ben Hani al-Hakami** edo **Abu Nuwas** (; , *Abu Novas*) al-Ahwaz (Iran) 756 – Bagdad, 814) inoiz izan den arabiar poetarik handienetakoa izan zen. Basoran eta Kufan egin zituen filologia- eta olerti-ikasketak. Badirudi urte batzuetan basamortuan bizi izan zela, beduinoen artean, arabiera hobeto ikasteko. Harun al-Rashiden, eta haren seme eta jarraitzaile izan zen al-Aminen, olerkari estimatuena izan zen. 

Abu Nuwas gaur egungo Irango Ahvaz hirian (Persia) jaioa, aita arabiarra eta ama persiarra, poesia arabiarraren genero garaikide guztien maisu bilakatu zen, baina bere ospea poesia bakotar (خمريات *jamriyyat*) eta maitasun homosexualerantz (مذكرات *mudhakkarat*) jo zuen.

Abû Nuwâs oraindik haurra zela, amak Basrako dendari bati, Al-Sa'ad Yashirari, saldu zion. Gaztaroan, Basoran bizi izan zen. Korana eta gramatika ikasi zituen, eta Waliba ibn al-Hubab poeta lizuna izan zuen maisu eta maitale, eta berarekin eraman zuen bizitzera Kufa hirira.  Wâlibak, bere lehen maisua, ez zen irakasle soilik izan, baita maitale ere, eta poesian eta lizunkerian hasi zuen, eta Kufako lizun-taldea (Mujjân al-Kûfa) ezagutu zuten elkarrekin.

Gero, Khalaf al-Ahmar poeta eta irakasle handiarekin osatu zuen bere ikaskuntza. Tradizioak dioenez, Khalafek bertso bakar bat ere ez omen zion konposatzen utzi antzinako poesiaren milaka bertso buruz ikasi baino lehen. Abû Nuwâsek guztiak ikasi zituen, eta poesia konposatzen hasi nahi izan zuen, baina Khalafek berriro debekatu zion, eta ikasitako guztia ahanztera behartu zuen, eta guztia ahanztean ahal izango zuen poesia konposatu. Amnesia behartu hori Abu Nuwasen formazioaren atal enblematikoa da.

### Hastapenak Bagdaden 
Abu Nuwas Bagdadera, Abasstar Kalifa-herriko hiriburu berrira, joan zen, agian, Walibah ibn al-Hubab-ekin. Alabantza-poemek (madîh) Harun al-Rashid kalifaren babesa lortzeko aukera eman zioten, eta barmaktarren familiarekin ere bat egiten zuen, orduan bere ahalmenaren gailurrean zegoena. Hurbilketa hori ez zen barmaktarrek babesten zuten Abán al-Solhiq’ poetaren gustukoa izan, bada, eginahalak egin baitzituen aurkaria bere ugazaben gortetik urrun mantentzeko. Abû Nuwâs berehala egin zen famatu espirituz eta umorez betetako poesiagatik; ez zituen basamortuko gai tradizionalak jorratzen; hiriko bizitzaz hitz egiten zuen, eta ardoaren eta edarien (*khamriyyat*) alaitasunak eta mutiko gazteen (*mujuniyyat*) maitasuna kantatzen zituen, umore ausartarekin. Garai hartan, al-Amin kalifa izango zenarekin harremanetan sartu zen, eta, garai batez, bere dizipulu bilakatu zen. Egipton egon zen bitartean, Diwan al-Jarâjego burua, al-Khatîb ibn Abd al-Hamîd goresteko poemak konposatu zituen Basora eta Kufako filologoek poesia hori eredutzat hartu zuten, eta hizkuntzaren nahiz literatura-bikaintasunaren corpus arau-emailea osatu zuten harekin. Baxâr-ekin, aurrekoaren auzitan jartze horrek sentikortasun berri baten sustapenean datza, batez ere isekaria eta herritarra izango dena, kasida beduino baino hiztegi sinpleagoa eta erretorika askeagoa erabiliz. Gai berri horiek, orduan, genero poetiko berrietan mamitzen dira, horietan lehenengoa *ghazala* (maitasun iseka) izanik. *Ghazala*, maitasun-isekaren gaia ardatz duen poema gisa, gutxi-asko erotizatua, normalean, *nasîb* (maitasunaren oroigarriari eskainitako kasida klasikoaren lehen zatia) genero-estatusa ematen zaio..​​ Abu Nuwasi buruzko Saudi Arabiako *Entziklopedia* *Arabiar Globala*ren sarreran, pederastiaren aipamen oro falta da.

### Poesia bakotarra 
Bere poesiaren zati handi bat bakotarra da, bere bizitza xahutuari dagokiona. Normalean, gauez, taberna judu edo kristau batean egiten zituen bere parranden deskribapenak errealismo handikoak dira, eta, aldi berean, kalitate handiko estetizismoduna, bere aurrekari distiratsuenei modu ikusgarrian aurrera egiten diena.

*Khamriyya* edo genero bakotarra, arabiar arte poetiko landuenetako bat izan zen, arabiar penintsulako sakonenetik Al-Andaluseraino erabili zena. eta Abú Nuwas izan zen bere obran gai hori gehien azaldu zuen poeta arabo-persiarretako bat.  Egileak metafora gisa deskribatzen ditu genero horretako poemak, eta nortasun eta harmonia handiz nahasten ditu hitz-joko bikainak, esate baterako, kopak, kaikuak eta kalizak, tabernak edo komentuak, kristauak edo juduak, anforetan ezkutatutako emakume ederrak, haien gurasoek dote on baten truke bakarrik ematen dituztenak, luxuzko gorteko bizitza edo hondatutako kanpamentuak, lurrinak eta erlijioa.

* **Ardoa eta bere ezaugarriak**: ikusmena, usaimena, ukimena, entzumena, dastamena eta ardoaren ondorioak.
Abu Nuwasek ardoa bost zentzuen ezaugarriekin inguratzen du; ardoak, gauez, pertsona maitatuaren aurpegia argitzeko ahalmena du, neguko gauetako beroa edo eguzkiak begiratzen duenaren begiak itsutzen dituen bezala. Botatzen duen lurrina sagarraren lurrina bezalakoa da, eta haren lurrina maitearen arnasarekin edo lagunek edaten duten lorategiko loreekin konparatzen du. Ardoaren ukimena leuna da beirazko kopan, zeta bezalakoa. Kopa eramaileak garraiatzen duenean, haren hatzetan kolore gorria islatzen da, eta eskuak odolez tindatzen dituela dirudi. Abu Nuwasen arabera, ardoak hitz egiten du, eta sekretuak kontatzen dizkio edaleari. Ardoaren zaporea «piperbeltza bezain mina» edo «sudurra bildu arteko mingotsa» gisa definitzen du –garai hartan ardoa edari lodia zen, eta urarekin nahastu behar zen–. Ardoari buruz deskribatzen dituen efektu ugarien artean dio: itsusia eder bihurtzen duela; edalearen zainetan sartu eta arroparen lokarri guztiak eta haien lotsak askatzea lortzen duela, edo gau bakarrean mahaikide guztiak hiltzea lortzen duela, asko izan arren

* **Mahaikideak, kopariak eta zentsoreak**: olerkaria, koparia, mahaikideak eta zentsoreak.
Poetak ez du bereizketarik egiten genero bakotar eta erotikoaren artean; horrela, mahaikideak eta ardoaren zerbitzariak maitasunez eta lizunkeriaz betetako objektu erotikotzat aurkezten ditu; bi generoekiko grina poetaren boterearekin uztartzen du. Ardoaren zerbitzaria, batzuetan, begirada eta mugimendu xarmagarridun gazela batekin konparatzen du; ardoa edalontzian zerbitzatzen du, eta, begietan, beste ardo hordigarri mota bat antzematen zaio. Metafora bat balitz bezala, batzuetan, Abu Nuwasek Gulam koparia *gulaminyya* emakume-amaierarekin izendatzen du, kasu horretan ardoarekiko maitasun kastoa irudikatuz eta bestean, berriz, kopariak sorrarazten dion maitasun lizuna. Mahaikideak beti definitzen ditu pertsonaia adimentsu eta sentsibilitate handikotzat. Zentsura edo zentsuratzailea argi eta garbi kritikatzen dira; bere poema asko, zentsuratzaileei zuzendutako esaldi batekin hasten ditu bere kritika utz dezan erregutzeko, beti gorrotoz erakutsitako pertsonaia da, eta, bere ekintzei, beti egiten die aurka, zentsuratzaileak edateari uzteko zenbat eta gehiago argudiatu, orduan eta gehiago bultzatzen du bera kontrakoa egitera eta lagunak edaten jarrai dezaten animatzera.

* **Bakoren espazioa**: tabernak, komentuak, lorategiak eta gortea.
Bere poema bakotar guztiak ospatzen diren guneak askotarikoak dira, baina gauza bat dute amankomunean: beti poeta eta haren lagunak aurkitzen dira musikaren, maitasunaren eta ardoaren plazerez inguraturik. Tabernak, komentuak bezala, Bagdadeko harresietatik kanpo zeuden, beren ardoa ekoiztu ohi zuten mahastien artean, eta judu edo kristauek gobernatzen zituzten; leku horietara beti gauez joaten zen; tabernariek, beti atea ireki baino lehen, lagun-taldea galdekatzen zuten haien kaudimenaz seguru egoteko; han, gau horietako askotan, mozkorraren ondorioz, gau bat edo gehiago eman behar izaten zituzten. Komentu kristauetako gauetan, non haiek ekoiztutako ardoa eskaintzen zieten, tabernak balira bezala kontatzen ziren gutxi gorabehera, Abu Nuwasek monako-bizitzaren antolaketari buruzko berri asko ematen dituen ezberdintasunarekin. Lorategiak eta baratzeak ardoaren edariaz gozatzeko lekuak dira, beren lagun taldearekin batera zuhaitzen azpian eta lorez inguraturik, musikariz eta kantariz lagundurik; leku horietan, olerkiak loreen lurrin eta edertasunarekin alderatzen dira beti. Azkenik, kalifaren gorteko jauregietan ospatzen ziren festarik onenak; edanak musikarekin, poesiarekin eta plazerik bikainenekin bat egiten zuen.

* **Ardoa eta poesia**: hustutako kanpamentua eta testubarnetasuna.
Abu Nuwasen obra beti da kritikoa arabiarrekin eta haien tradiziorekin; Beduinoen poesia klasikoaren kritikara ere iristen da; gai batzuen banaketa zehatzaren eta tratamenduari buruz ezarritako tratamenduaren aurkakoa da, hala nola kasida klasikoa beti hasten den *Nasib* edo amodiozko hitzaurrearekin, non poetak kexu diren bere maitea zegoen kanpalekua ikustean tribu nomadak abandonaturik. Beti ere puntu horretan, poetek beren maitearekin bizitako uneak gogoratzen dituzte. Abu Nuwasek bere ohiko sarkasmoarekin hasten ditu bere poema asko, eta, utzitako kanpalekuaren eta bere maitearen hutsunearen aurrean negar egin beharrean, poetak edaten jarraitzera bultzatzen du, eta, bere maitearen oroitzapenaren ordez, bere lagunekin edaten eta bere maitale gizasemearekin pasatutako aurreko gauaren oroitzapena deskribatzen du; tabernak aipatzen ditu basamortuko kanpalekuen ordez. Hala, Abu Nuwasek, nahiz eta batzuetan, neurri eta errima berarekin, beste poeta batzuen bertsoak txertatzen dituen bere obran, beti aldatzen ditu aurreko poetek erakusten zituzten ñabardurak eta sentimenduak.

### Poesia erotikoa
Gozamena zabaldu zuen, bai legitimoa, bai *ilegala*, burutsua eta dibertigarria. Bere jokaera neurrigabeak gaizto eta polimorfo bihurtu zuen gauez, eta kosmopolita eta aristokrata egunez. Bere jardunak, kalifaren babesetik, fantasiaz eta xelebrekeriaz beterik zeuden. Haren poesiak sexua, erotismoa, boterea eta harrokeria gainditzen ditu. Haren poesia irakurtzean, basamortuko taberna batean orgia bat ikusten duenaren sentipena du, nektarrez betetako pitxerrekin, janari ugari eta ardoz betetako kopekin. Irakurrita, imajina daiteke emakume esklabo ahulduen eta amodio otzanaren itzala, mahaikide eta gonbidatu ziniko eta friboloekin nahastuta.

Poesia erotikoa landu zuen mugarik ez zuela sentituz, onartutako bere lizuntasunak uzten zion zorroztasunez. Zuzenean erasotzen du, eta hartutako ohiturak aldatzen ditu. Zuzenean hitz egiten zuen, pseudonimo hipokritarik eta kalifikatzaile edo ordezko ekibokorik gabe. Bere izenez deitzen zituen maitaleak, eta jainkosatzat tratatuz lausengatzen zituen, bere garaiko gizartean bere adierazpenean ulergaitza zen askatasuna. Jarrera horretatik abiatuta, jarrera berriak garatu zituen, hala nola itxurarekiko gurtza, erotismoarekiko zaletasuna, konbentzionalismoak eta fintasuna, jarrera ausarta eta estilo beregaina, poeta modernitatearen aitzinatu gisa kokatu zutena eta poesia arabiarrean eragin handia izan zuena
* Ibn ‘Ammār Nuwasen lanari buruzko kritika bat idatzi zuen, bai eta, bere ustez, plagioa egin zuen lanen aipuak ere..
* Al-Munajjim family: Abū Manṣūr; Yaḥyā ibn Abī Manṣūr; Muḥammad ibn Yaḥyā; ‘Alī ibn Yaḥyā; Yaḥyā ibn ‘Alī; Aḥmad ibn Yaḥyā; Hārūn ibn ‘Alī; ‘Alī ibn Hārūn; Aḥmad ibn ‘Alī; Hārūn ibn ‘Alī ibn Hārūn.
* Abū al-Ḥasan al-Sumaysāṭīk ere Nuwasiri buruzko loa bat idatzi zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
*Chebel, Malek. Diccionario del amante del Islam (en castellà). Barcelona: Paidós, 2005. ISBN 9788449317088.
*DDAA. La Gran Enciclopèdia en català. 01. Barcelona: Edicions62, 2004. ISBN 84-297-5429-6.
*Gil, Anna «Entre el delito y el deleite:la traducción del universo báquico de Abu Nuwás» (en castellà). Quaderns. Universitat Autònoma de Barcelona Facultat de Traducció i d'Interpretació [Barcelona], 2009.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*Esat Ayyıldız. "Ebû Nuvâs’ın Şarap (Hamriyyât) Şiirleri". Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18 / 18 (2020): 147-173.
* 
* 
* 
* 
*Esat Ayyıldız. "Ebû Nuvâs’ın Şarap (Hamriyyât) Şiirleri". Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18 / 18 (2020): 147-173.
* 
* 

## Kanpo estekak