Lillian Hellman

**Lillian Florence Hellman** (1905eko ekainaren 20a; 1984ko ekainaren 30a) Ameriketako Estatu Batuetan jaiotako antzerkigile eta zinema gidoilaria izan zen. Ideia aurrerakoien defendatzaile sutsua, harreman luze eta estua izan zuen Dashiell Hammett idazlearekin; itxura batean honek asmatutako *Nora Charles* literatur pertsonaia Lillian zuen oinarri. Dorothy Parker idazlearekin ere oso hurbileko tratua izan zuen. Hellmanen antzezlan ezagunenak ''The Children's Hour*, *The Little Foxes* eta *Toys in the Attic* dira. Hirurak ala hirurak zinemarako egokituak izan ziren arrakasta handiz. 

## Bizialdia 
New Orleansen jaioa, oinetako saltzaile baten eta ama aberats baten alaba, gaztaroaren erdia New Orleansen bere izebekin eman zuen eta beste erdia New Yorken. New Yorkeko Unibertsitatean graduondoko ikasketak egin zituen eta Columbia Unibertsitatean ikastaro batzuetan ere matrikulatu zen. 1925eko abenduaren 31a, Arthur Kober antzerkigile eta prentsa-agentearekin ezkondu zen. 1929an Europara bidaiatu zuen eta denbora batez Bonn-en (Alemania) egon zen ikasketak osatzeko. Ondoren, ustezko talde sozialista batekin harremanetan jarri zen, eta talde hori nazien aldekoa zela frogatu zen. Esperientzia traumatiko honek Amerikara itzultzera bultzatu zuen.

1930ean, eleberrien laburpenak idatzi zituen Hollywoodeko Metro-Goldwyn-Mayer estudioarentzat. Han ezagutu zuen Dashiell Hammett idazlea, eta harekin maitemindu zen. Handik gutxira dibortziatu eta 1932an New Yorkera itzuli zen. Dashiell Hammetten heriotzak, 1961ean, bakarrik amaitu zuen Lillian Hellmanen eta The *Maltese Falcon* liburuaren egilearen arteko harreman luzea.

1934an, *The Children 's Hour* antzezlana amaitu eta Broadwayn estreinatu zuen azarotik aurrera, bi eskola-zuzendari egindako lesbianismo-salaketa faltsuei buruzkoa. Antzezlanak arrakasta handia izan zuen eta 691 emanaldi egin ziren. Hellmanek laster kontratu errentagarri bat sinatu zuen Hollywood-eko estudio batekin eta bere antzezlana berridatzi zuen, William Wylerrek zuzendutako The *Three of Us* film bihurtzeko, Hays Kodearen zentsurapean erori gabe. Ondoren, *Dead End* filmaren gidoia idatzi zuen, Wylerrek zuzendutakoa eta Humphrey Bogart protagonista zuena. 

Amerikako antzerkigileen klubean onartu zuten lehen emakumea izan zen, 29 urte zituela.

Aldi berean, sindikatu-aktibismo sendoa egin zuen Hollywooden gidoilarien eskubideak aitortuak izan zitezen, bere izena *The Westerner* filmaren kredituetan ez zela agertzen ohartu ondoren, gidoilari nagusia bera izan arren. 1936ko abenduan, *Days To Come,* Broadwayn bere bigarren antzezlana, porrot handia izan zen. Hala ere, hainbat kausa politikoren defentsan murgildu zen, Ernest Hemingway eta Dorothy Parkerrekin batera Espainiako faxismoaren gorakadaren aurka borrokatuz. Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Komunistako kide egin zen 1938an, baina 1940an alde egin zuen, gehiegizkoak iruditzen zitzaizkion jarrera batzuekin deseroso sentituz. 

1939an, beste arrakasta handi bat lortu zuen Broadwayn *The Little Foxes* antzezlanarekin, 410 emanaldi izan zituena. Nazismoaren aurkako borrokan, gai hau hartu zuen ardatz bere *Watch the Rhine'' antzezlanerako; antzezlana 1941ean Broadwayn estreinatu zen, eta publikoaren eta kritikarien harrera bikaina izan zuen. Lan honekin, New Yorkeko Drama Critics' Circle saria irabazi zuen antzezlan onenaren kategorian. Gidoilari gisa egindako ibilbideak aintzatespen ospetsua ere jaso zuen, 1942ko Oscar  Sarietan lehen izendapena jaso baitzuen William Wylerrek zuzendutako *The Little Foxes* filmerako bere *The Little Foxes* antzezlanetik egokitutako gidoiagatik. Bi urte geroago, bigarren izendapen bat jaso zuen. Oscar  Sarietan Jatorrizko Gidoi Onenarentzat Lewis Milestone-ren *The North* Star filmagatik.

Lillian Hellman Arte eta Letren Amerikako Akademiako kide bihurtu zen1946ko maiatzean. Berak zuzendu zuen *Another Part of the Forest* antzezlana, non urte batzuk lehenago girotutako *The Little Foxes* antzezlaneko pertsonaiak hartzen dituen bere gain. Hurrengo urtean, Columbia Pictures-ekin zuen kontratu garrantzitsu bati uko egin zion, klausula batek bere iritzi askatasuna mugatzen zuelako eta presio politiko taldeetan sartzea debekatzen ziolako. Laster, zinema industriatik zerrenda beltzean sartu zuten, baina bere aurkaritzan eutsi egin zion, eta egunkariko artikulu bat argitaratu zuen, jarduera antiamerikarrak jorratzen zituen Etxeko Jarduera Antiamerikarren Batzordea iseka egiten zuena.

1950eko hamarkadan, McCarthyismoaren biktimetako bat izan zen, Dashiell Hammett idazlearekin zuen harremanagatik. Azken hau, McCarthy Batzordeari Civil Rights Congress elkarte aurrerakoiko harpidedunen izenak emateari uko egiteagatik kondenatua izan zen, zeinaren zuzendaria zen, eta haren lanak "desiragaitzak" zirela iritzi eta Amerikako liburutegi gehienetatik kendu zituzten. Lillian Hellmanek Dashiell Hammett-ekin duen harremana gogorarazten du ipuin labur batean, eta "Dash" ipuin bilduma desberdinen hitzaurre edo postfasio gisa erabiliko da: *The Big Heist* , *The Bag of Couffignal* eta *Flypaper* (Gallimard, Série noire bilduman ). McCarthyismoa irauli zutenean, berriro lan egin ahal izan zuen eta, bereziki, Voltaireren ipuinean oinarrituta, Leonard Bernsteinek musikatutako Candide (1957) operetaren libretoa idatzi zuen. Azken arrakasta handia izan zuen Broadwayn 1960an *Toys in the Attic* antzezlanarekin. Hurrengo urtean, William Wylerrek ''The Children's Hour* -en bigarren bertsio filmatu bat egitea erabaki zuen, jatorrizko antzezlanari fidelagoa, baina Hellmanek idazle gazte bati utzi zion gidoia idaztea: *The Children's Hour'' filmak arrakasta handia izan zuen kritikaren aldetik, baina porrot handia izan zen leihatilan.

Bere azken urteetan, Lillian Hellmanek hainbat memoria liburu idatzi zituen. 1984an hil zen bihotzekoak jota, Martha's Vineyard-eko (Massachusetts) bere etxean.

## Sari eta errekonozimenduak 
* 2025eko Zinemaldian atzera begirakoa.

## Lanak 
### Antzerkia 
** *These Three* (1936)
** *Days To Come* (1936)
** *Dead End* (1937)
** *The Little Foxes* (1939)
** *Watch on the Rhine* (1941)
** *The Little Foxes* (1941, guion)
** *The North Star* (1943)
** *The Searching Wind* (1944)
** *Another Part of the Forest* (1946)
** *The Searching Wind* (1946, guion)
** *Montserrat* (1949)
** *The Autumn Garden* (1951)
** *Candide* (1957)
** *Toys in the Attic* (1960)
** *My Mother, My Father and Me* (1963)
** *The Big Knockover* (prefacio) (1963)
** *An Unfinished Woman: A Memoir* (1969)
** *Pentimento* (memorias) (1973)
** *Scoundrel Time* (memorias) (1976)
** *Maybe* (1980)
** *Three* (1980)
** *Eating Together: Recipes and Recollections* (con Peter Feibleman) (1984)

### Gidoiak 
* *The Dark Angel* (1935) 
* *These Three* (1936) 
* *Dead End* (1937) 
* *The Little Foxes* (1941) 
* *The North Star* (1943)
* *The Searching Wind* (1946) 
* *The Chase* (1966)

### Eleberria 
* *Maybe: A Story* (1980)

### Memoriak 
* *An Unfinished Woman: A Memoir* (1969)
* *Pentimento: A Book of Portraits* (1973)
* *Scoundrel Time* (1976)
* *Eating Together: Recipes and Recollections*, with Peter Feibleman (1984)

Gainera:

* Preface to *The Big Knockover*, a collection of Hammett's stories (1963)
* *Three*, (1980) 

## Ikus, gainera 
* Dashiell Hammett
* McCarthyismo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hellman *American Masters* atarian
*  HUAC delakoaren aurrean eginiko aitorpena (Real Player).
*  Hellman at the Internet Movie Database ataria: zinemarako lanak