open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Two-Faced Woman

***Two-Faced Woman*** (euskaraz *Bi Aurpegidun Emakumea*) 1941eko George Cukor estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko komedia film bat da. Greta Garbo, Melvyn Douglas, Constance Bennett, Roland Young eta Ruth Gordon aktoreek antzeztu zuten.

Filmak estreinatu eta berehalako arrakasta izan zuen. Greta Garbok AEBetan zaletuak izaten hasi zenez berau «amerikartzeko» saiakeraz ere hartu ohi da, halere, suediar aktore ospetsuaren azken filma izan zen, 35 urterekin zinemagintzatik betirako erretiroa hartu baitzuen. Bestalde, aurreko filmetan inoiz barrerik ez egiten ez zuen aktorearen ospea bereganatu izan, honako film honetan beragan ezohikoa zen eta etengabe barrez eta txantxetan dabilen pertsonaia parrandazalea antzezten zuen.

## Argumentua 
Karin Borg Blake (Greta Garbo) eski irakasleak Larry blake (Melvyn Blake) estatubatuar moda aldizkari bateko argitaratzailea eta playboyari ikastaroak irakatsiko dizkio. Piskanaka elkar maitemindu eta asko pentsatu gabe ezkondu egingo dira, baina Larryk lege zaharreko emaztea izango zena, emakume guztiz independentea eta nortasun handikoa da. Hortaz, biak banandu, eta Larry New York hirira itzuli eta Griselda (Constance Bennett) antzerkigilea neska-lagun berri izango du. Karin damutu eta Larry senarren atzetik New Yorkera joango da, bertan senarra berriz ere maitemintzeko bere ahizpa bikiaren plantak egingo ditu, Katherine, emakume festazale, "amoral" eta modernoa.

## Aktoreak 
* Greta Garbo: Karin Borg Blake/ Katherine Borg
* Melvyn Douglas: Larry Blake
* Constance Bennett: Griselda Vaughn
* Roland Young: O.O. Miller
* Robert Sterling: Dick Williams
* Ruth Gordon: Ruth Ellis andereinoa
* Frances Carson: Miss Dunbar andereinoa

## Kanpo estekak 
* *Two-Faced Woman* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Two-Faced Woman* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Elektrostatika

thumb|**Eremu elektrikoa** ulertzeko bideoa.
**Elektrostatika** gorputzen karga elektrikoaren eraginez elkarren artean sorrarazten dituzten efektuak aztergai dituen fisikaren adar bat da.

## Historia 
Tales Miletokoa (K.a. 635-545) greziar filosofoak katu-larruz igurtzi zuen anbar-erretxina zati bat eta luma zatiak erakarri zituen. Anbarrari *elektron* (elektroi) esaten zioten antzinako grezieraz. Horregatik fenómeno horri elektrizitatea esaten zaio.

William Gilbertek (1544-1603) Ingalaterrako Erresumako erreginaren medikuak, hainbat ikerketa egin zituen eta fenomeno elektrikoak marruskaduraren eraginez sortzen zirela ondorioztatu zuen. Material elektrikoak eta ez-elektrikoak bereizteko sailkapen bat egin zuen. Zenbait tresna asmatu zuen eta fabrikatu zituen gorputzak elektrikoak ziren ala ez jakiteko.

Charles Fran'ois de Cisternay du Fay (1698-1739) frantses botanikariak zenbait objektu hainbat ehunez igurtzi zituen. Objektuak bi eratan elektrizatzen zirela ikusi zuen: anbarra larruz edo artilez igurztean bezala batzuk; eta beira zetaz igurtzean bezala, beste batzuk. Anbarra bezala elektrizatzen ziren bi objektu edo beira bezala elektrizatzen ziren bi objektu gerturatzean, objektuek elkar aldarazten zuten. Baina anbarra bezala elektrizatzen zen objektu bat eta beira bezala elektrizatzen zen beste bat gerturatzean, elkari erakartzen zioten.

Hori guztia kontuan hartuta, bi elektrizitate mota zeudela ondorioztatu zuen: erretxina-elektrizitatea eta beira-elektrizitatea.

Benjamin Franklin (1706-1790) amerikar politikari eta zientzialariak elektrizitatea gorputzak igurztean batetik bestera igarotzen den fluidoaren antzeko zerbait dela zioen ideiari berriro heldu zion. Igurztean fluidoa hartzen zuten gorputzaren elektrizitateari elektrizitate positiboa esan zion, eta fluidoa askatzen zuten goprutzenari, elektrizitate negatiboa.

Geroago, XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran, zientzialariek bi elektrizitate mota horiek arrazoiz azaltzeko modua aurkitu zuten.

## left|24px Ariketak 

Fitxategi:Korronte elektrikoa era sinplean.webm|thumbtime=3|Korronte elektrikoa** ulertzeko bideoa.
Fitxategi:Coulomben legea era sinplean.webm|thumbtime=3|**Coulomben legea** modu sinplean azalduta.
Fitxategi:Coulomben legea Ariketa 1.webm|thumbtime=3|**Coulomben legea** lantzeko ariketa.
Fitxategi:Erresistentziak seriean eta paraleloan.webm|thumbtime=3|**Erresistentziak serieana** eta **paraleloan'''.

## Kanpo estekak
Gau zuria

[200px|thumb|Parisko [Grand Palaisko barnealdea, 2005.]]
**Gau Zuria** () 2002. urtean Parisen sortu eta lortutako arrakastari esker munduko beste hainbat hiritara hedatu den ekimena da. Gau zuria eguzki-sarrerarekin hasi eta gauez hirietako museo, arte galeriak eta beste hainbat kultur erakunde dohaineko sarreraz irekitzen dira. Maiz, hauetan musika, dantza, arte eta film emanaldiak eskaintzen dira.

Bestalde, hirietako eraikin eta monumentu nabarmen ugari ere gau osoz argiak pizturik egoten dira, eta zenbait hirietan su artifizialak ere jaurtitzen dira.

Euskal Herrian 2009. urtetik Bilbon ekainaren erdialdera ospatzen da.

## Kanpo estekak 
* Gaur Zuria. Bilboko Turismo Bulegoa   
* 2016ko Bilboko Gau Zuria
Arroz puztu

thumb|Arroz puztua.

**Arroz puztua** arroza oinarritzat hartuz ekoitzitako ale puztu mota bat da, normalki arrozaren erdigunea baporearen bitartez eta presio handitara berotuz ekoizten da, halere ekoizpen metodoak aldaera ugari ere baditu. Indian asko jaten den plater herrikoia da.

Hego Euskal Herrian nagusiki haurren litxarreria izateaz gain, beste hainbat zerealen antzera gosarietako jakia ere bada.

## Historia 
*Pori* (tamileraz: பொரி) delako arroz puztua hindu jainko-jainkosei buruzko hainbat idazlanetan aipatua da.

## Kanpo estekak
Kolore tenperatura

Argi baten **kolore tenperatura** gorputz beltz bat tenperatura jakin batean berotuz duen argia argi-espektro batekin parekatuz definitzen da. Horregatik, kolore tenperatura kelvin unitateetan adierazten da, berau neurri erlatibo bat baita.

[thumb|500px|erdian|C800 eta 12200K arteko [gorputz beltz baten kolorea.]]

Orokorrean, ez da begi bistara nabaritzen, bi argien artean parekatuz baizik, adibidez tungsteno (bonbila) argipean dagoen paper orrialde bat eta fluoreszente (egunaren argia) baten argipean dagoen beste bat parekatuz.

## Adibideak 
Kolore tenperaturaren gutxi gorabeherako zenbait adibide:
[thumb|[Bonbila arrunten arteko alderaketa.]]

* 1700 K: Pospolo argia
* 1850 K: Kandela argia
* 2700–3300 K: Bonbila edo tungsteno lanpara (etxebizitzetako ohiko argiztapena)
* 3000 K: tungstenoa (lanpara halogenoa)
* 4000–4500 K: Merkurio baporezko lanpara
* 5000 K: Argi fluoreszentea (gutxi gorabehera)
* 5500–6000 K: Egunaren argia, flash elektronikoa (gutxi gorabehera)
* 5780 K: Eguzki argi puruaren kolore tenperatura
* 6200 K: Xenon lanpara
* 6500 K: Egunaren argia, lainotua
* 6500–10500 K: Telebista pantaila (LCD edota CRT)
* 28000–30000 K: Tximistargia

## Kanpo estekak
Philipp Uffenbach

**Philipp Uffenbach** (Frankfurt, 1566ko urtarrilaren 15a - 1636ko apirilaren 6a) alemaniar margolaria. Hans Grimmer-ek eman zizkion margolaritza ikasketak. Bestaldetik, Philipp-en ikasleetako bat Adam Elsheimer izan zen.

1598 urtean, behin ezkonduta eta eta bere aitaginarrebaren margolaritza lantokia hartu ondoren, Philipp Uffenbach-ek Frankfurt hiriko hiritartasuna lortu zuen.

Bere lan gutxi batzuk baino ez dute iraun gaur egunera arte, besteen artean "Erregeen gurtza" (1587). Bere margolan gorena, "Jesusen Igokundea" (1599) da, Frankfurt-eko Domingotar Elizan egindakoa. Kontserbatutako zatiak Frankfurt-eko Hiriaren Historia Museoan ikusgai daude. Jakina da hiriko udaletxean lan egin izan zuela eta besteak beste, *Brückenfreiheit*  Zubi Zaharreko dorrean irudikatu zuen eta "Justitia" koloreztatu ere. 1887 urtean irudi hori kendu eta brontzezko figura batez ordeztu zuten. Bestalde, Hessen-Butzbach-eko Landgrave Philipp III.ari  "Landgrafschloss" deritzon sabai fresko bat egin zion.

Margolaritzaz gain, Uffenbach-ek, mekanika, geometria, alkimia eta anatomia gaiak atsegin zituen. 1898 urtean *Zeitweiser* (denbora erakusle) liburuxkan ezagutzen den gnomiko munduko maparik zaharrena irudikatu eta horrez gain, *De quadratura circle mechanici *izenburua duen liburua ere argitaratu zuen.

## Iturriak 
* Bryan, Michael (1889). Walter Armstrong & Robert Edmund Hilobiak, ed. *Hiztegi Margolari eta Grabatzaile, Biografiko eta Kritikoa* (II. Liburukia L-Z). York St #4, Covent Garden, Londres; Jatorrizko batetik Fogg Liburutegia, Digitalizatu May 18, 2007: George Mason eta Semeak. pp. 598-599. 
* Reinhard Folk: *Uffenbach-en "Zeitweiser" argitaratu 1598* ere *, Bilduma*, Journal of the North American Sari Gizartea, Vol. 21 Num. 3 Pag.4 iraila 2014 ISSN [//www.worldcat.org/search?fq=x0:jrnl&q=n2:1074-3197 1074-3197]
* Ursula Opitz: *Philipp Uffenbach Ein Frankfurter Maler um 1600* Deutscher Kunstverlag, Berlin, München 2015, ; 312 orriak.

## Kanpoko loturak 
* Art.com auto-erretratua
* Artnet.com informazioa
Eski-jauzi

[thumb|[Osloko Holmenkollbakken tranpolina.]]

**Eski-jauzia** jauzi-tranpolina erabiliz eski gainean egiten den jauzia da, eski nordikoaren modalitate bat dena. Puntu kritikoa edo K puntua muturretik 120 metroko distantziara du tranpolinak, gehienez. Jauziak bi osagai konbinatu behar ditu: luzera ahalik eta handiena, batetik, eta exekuzio tekniko ahalik eta onena, bestetik. 1924az geroztik, Neguko Olinpiar Jokoetako modalitatea da.

## Lehiaketak 
Jauzi-arrapalaren eta parte hartzaileen arabera, proba ezberdinak aurki ditzakegu modalitate honen baitan: banakako proba 90 metroko arrapalarekin, banakako proba 120 metroko arrapalarekin eta taldekako proba 120 metroko arrapalarekin; azken honetan, taldeak lau kidek osatuko dituzte. Azken marka jartzeko kide bakoitzak bi jauzi egingo ditu, bai banaka eta baita taldeka ere, eta epaileek luzeraren jauzia eta kirolarien estiloa hartuko dituzte kontuan azken puntuazioa edo marka ezartzeko. Ondoren jauzi guztien batura egingo da eta kirolari edo taldearen marka ezarriko du batura honek.

## Teknika 
Teknika zaila eta zehatza du modalitate honek, ahalik eta urrunen iristeko posizio aerodinamikoa mantentzera behartuta egoteaz gain, ezinbestekoa baita modu seguruan lurreratzea. Lurreratzean eginiko edozein akatsek marka murriztea gutxi ez eta 4-6 metroko altueran eta lortzen dituzten abiadurak lortuta, edozein istripuk ondorio latzak izan ditzake kirolariarengan.

## Eski-jauzia Euskal Herrian 
Euskal Herrian eskiatzera joaten direnak asko izanik ere eta Neguko Kirolen Euskal Federazioa egonda ere, federazioak ez du bere gain hartzen modalitate hau eta ez gaur egun ez dago modalitate honetan aritzen den euskal kirolari ezagunik.

## Jauzi historikoak 
### Emakumezkoak 
### Gizonezkoak 
### Tandem 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ukrainako Herri Errepublika

**Ukrainako Herri Errepublika** (; laburturik УНР, UNR) gaur egungo Ukrainaren aurrekari bat da. 1917ko ekainaren 10ean aldarrikatu zuten, Errusiar Errepublikako zatitzat, Errusiar Iraultzaren ondoren; 1918ko urtarrilaren 25ean, ordea, independentzia aldarrikatu zuen. 1921era arte iraun zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peio Larralde

**Peio Larralde** (Hazparne, Lapurdi, 1993ko abuztuaren 24a) esku huskako pilotari profesionala da. Aurrelari jokatzen du, trinketean. Bi aldiz izan da buruz buruko txapeldun: 2016an eta 2018an.

## Kirol lorpenak 
* Buruz buruko txapelduna: 2016, 2018.
** txapeldunordea: 2015.
* Binakako txapelduna: 2015, 2017.
** txapeldunordea: 2018.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Peio Larralde pilotariari buruzko erreportajea ikusgai. 2013, Kanaldude.tv
Zetro

thumb|608x608px
**Zetroak** makil moduko aginpidearen ezaugarri dira, oro har metal baliotsuz eginak. 

Herrialde ugariko buruzagiek zetroak erabili izan dute mendeetan zehar aginpide adierazgarri moduan, irudi sinbolikoren bat apaindurik sarri askotan. Antzinako enperadore eta jainkoek makil luze bat zeramaten. Erdi Aroan makilak laburragoak baina aberatsagoak izan ohi ziren eta aro modernoan are laburrago eta apaingarriagoak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oro (Papua Ginea Berria)

**Oro probintzia** edo **Iparraldeko probintzia** (), Papua Ginea Berriko 22 probintzietako bat da, Papua eskualdean dagoena. 22.735 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 186.309 biztanle zituen. Hiriburua Popondetta da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendebaldeko probintzia

**Mendebaldeko probintzia** () Papua Ginea Berriko 22 probintzietako bat da, Papua eskualdean dagoena. 98.189 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 201.351 biztanle zituen. Hiriburua Daru da, eta Tabubil hiririk handiena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zaparrada

thumb|200px|Zaparrada hiri ingurunean.
**Zaparrada** euri jasa bortitz bat da, zein denbora laburrean gertatzen baita eta uholdeak eragin baititzake.

## Ezaugarriak 
Zaparrada prezipitazio mota gogor bat da, gutxi irauten duena eta konbekzio hodeietatik oso zuzen erortzen dena. Tantak izaten dira, eta kazkabarra edo harria baldin bada, orduan zatiki gotorrak, oso handiak, euriarenak baino aski handiagoak. Askotan hodeiaren goiko aldean eratzen da kazkabarra, baina ez da beti lurrera iristen, zeren, oro har, lurrera iritsi baino lehen urtzen baita.

Zaparradaren ezaugarria bat-batean hastea eta bat-batean bukatzea da, eta gorabehera handiak izaten ditu intentsitateari dagokionez; horrekin loturik, zeruak ilun ageri dira, kumuluninbo erako hodeiez estalirik, zeru garbiko tarte laburrekin. Ekaitz moduko euria izaten da beti, konbekziozko haize lasterrek eragina, leku jakin batzuk asko berotu direlako edo fronte sistema aktiboak igaro direlako (ekaitz fronteak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekialdeko Sepik

**Ekialdeko Sepik** () Papua Ginea Berriko 22 probintzietako bat da, Momase eskualdean dagoena. 43.426 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 450.530 biztanle zituen. Hiriburua Wewak da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kommutadore (elektrizitatea)

[thumb|175px|[Ikur elektronikoa. Borne komuna L1 eta L2 borneen artean alda daiteke.]]
thumb|Kommutadoreak
Instalazio elektriko batean, **kommutadorea** edo **kommutagailua** gailu elektriko edo elektroniko bat da, elektroien bidea aldatzea ahalbidetzen duena.

## Ikus, gainera 
* Etengailu

## Kanpo estekak
Inferno (2016ko filma)

**Inferno** 2016ko Ron Howard estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako suspentse eta misteriozko thriller film bat da. 2013ko Dan Brown idazlearen *izenburuko berdineko eleberrian* oinarritua dago. Tom Hanks, Felicity Jones, Omar Sy, Ben Foster, Sidse Babett Knudsen eta Irrfan Khan aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Robert Langdon (Tom Hanks) Italiako Florentzia hiriko ospitale bateko gela batean bere azken egunei buruzko inongo oroimenik gabe esnatuko da. Bapatean, bere burua beste giza ehiza garrantzitsu baten erdian topatuko du. Baina Sienna Brooks (Felicity Jones) doktorearen laguntzaz, eta bere sinbologia ezagutzei esker, Langdonek bere askatasuna berreskuratzen eta aurrean dituen enigma nahasi eta misteriotsuak argitzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Tom Hanks: Robert Langdon, Harvard Unibertsitateko sinbologia irakaslea.
* Felicity Jones: Sienna Brooks doktorea, Langdoni ihes egiten laguntzen dion medikua.
* Omar Sy: Christoph Bruder, SRS taldeko burua.
* Ben Foster: Bertrand Zobrist, transhumanista zientzialaria, munduko gainbiztanleriaren arazoa konpndu nahi du.
* Irrfan Khan: Harry "Probostea" Sims, Elkargoaren burua, Zobristi bere helburua lortzen lagunduko dio.
* Sidse Babett Knudsen: Elizabeth Sinskey, Munduko Osasun Erakundeko kidea.
* Ana Ularu: Vayentha, Elkargoaren Florentziako agentea, Langdon jarraitzeko agindua du.
* Jon Donahue: Richard

## Kanpo estekak 
* *Inferno* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* *Inferno* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Josep Pedrerol

**Josep Pedrerol Alonso** (Bartzelona, 1965eko irailaren 10a) kataluniar kirol kazetari, irratiko esatari eta telebistako aurkezle bat da.

## Ibilbide profesionala 
Kazetaritzan lizentziatu ondoren 19 urterekin Ràdio Barcelona eta SER irratietako tokian tokiko irratsaioetan lanean hasi zen. Albistegietan aritu ondoren, *Area de gol* eta *Carrusel Catalunya* kirol irratsaioak aurkezteaz gain, *Carrusel Deportivo* irratsaioan ere parte hartzen hasi zen. Denak ere Katalunian mailako irratsaioak.

1990eko hamarkadan Canal+ telebista kateko *El Día Antes* eta *El día después* kirol saioak Michael Robinson ingeles futbolari ohiarekin aurkeztuz Espainia mailan ospetsu egin ziren. Intereconomía Televisión katean *Punto Pelota* kirol saioa aurkeztu zuen.

2013. urteaz geroztik *El Chiringuito de Jugones* eta *Jugones* kirol saioak La Sexta eta Mega kateetan aurkezten du.
Bougainvilleko Eskualde Autonomoa

**Bougainvilleko Eskualde Autonomoa** () Papua Ginea Berriko 22 probintzietako bat da, eskualde autonomo estatusa duena. Bougainville eta hurbileko beste uharte batzuk hartzen ditu. 9.384 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 249.358 biztanle zituen Independentziaren aukerak irabazi zuen % 98,31ko aldeko botoekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manus

**Manus** Papua Ginea Berriko 22 probintzietako bat da, Almirantegoaren uharteak, Wuvulu eta hurbileko atoloi batzuk hartzen dituena. 2.000 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 60.485 biztanle zituen. Hiriburua Lorengau da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendebaldeko Britainia Berria

**Mendebaldeko Britainia Berria** () Papua Ginea Berriko 22 probintzietako bat da, Britainia Berria uhartearen mendebaldea hartzen duena. 20.387 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 264.264 biztanle zituen. Hiriburua Kimbe da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rudolf Schadow

**Rudolf Schadow** (baita **Ridolfo Schadow**) (Erroma, 1786ko uztailaren 9a - *ib.*,1822ko urtarrilaren 31) alemaniar eskultorea izan zen.

Aita, Johann Gottfried Schadow bere lehen irakasle izan zen.

1810 urtean Erromara joan zen eta bertan Antonio Canova eta Bertel Thorvaldsen-en laguntza izan zuen. Bere lehendabiziko bakarkako lana mitologiako Parisen figura bat izan zen.

Katolizismora bihurtuta, Joan Bataiatzailea eta *Ama Birjina eta Haurraren* figurak egin zituen. Ingalaterran ezaguna egin zen batez ere  William George Spencer Cavendish, Devonshireko Seigarren Dukeari, eta William Petty, Shelburneko Bigarren Konteari egindako irudiengatik.

Bere azken lana, Frederiko-Gilen III.a Prusiakoak aginduta, neurri itzelezko "Akiles Pentesilearen gorputzarekin" deritzona izan zen. Egindako eredua miretsia izan zen baina 1822 urtean, Erroman zendu zenean, artean ez zuen lana haitzurdinez bukatzea lortu.
Irlanda Berria (probintzia)

**Irlanda Berria** () Papua Ginea Berriko 22 probintzietako bat da, Uharteak eskualdekoa. Irlanda Berria eta hurbileko uharte txiki ugari hartzen ditu. 9.557 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 194.067 biztanle zituen. Hiriburua Kavieng da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rennesko katedrala

**Rennesko Saint-Pierre katedrala** () Bretainiako Rennes hiriko katedral katolikoa da. 1906an Frantziako monumentu historikoa izendatu zuten.

## Historia 
Eraikina dagoen tokia katedral baten egoitza izan da VI mendean diozesia eratu zenetik gaur egun arte. XII mendean katedral gotiko bat eraiki zuten baina 1490 urtean dorrea eta mendebaldeko zatia behera etorri zen.

Hurrengo bi mendeetan gaur egungo aurrealde neoklasikoa eraiki zen granitoz. Lehenengo solairua 1541 eta 1543 artean, bigarrena 1640-54 (Tugal Caris-ek), hirugarrena 1654-1678an (pierre Corbineau-k) eta François Hoguet-ek dorre biak egin zituen 1679 eta 1704 artean. Dorre bien artean Luis XVI.a Frantziakoaren irudia ezarri zuen.

Koroa eta haberatea ordea ez zituzten berriztu eta 1754ko otsailaren 11n harri handi bat erori zen koroaren sabaitik. Orduan katedralaren zati horiek eraitsi eta berriak altxatzea erabaki zuten. 1845ean bukatu zituzten lanak. XIX mendean itxura neoklasikoa serioegia zela iritzita urrez estukoz eta margoz apaindu zuten.

## Pro-katedrala 
1803 eta 1844 artean katedraleko lanak zirela eta, Notre-Dame-en-Saint-Melaine elizak bete zituen haren funtzioak eta Pro-katedrala deitu zitzaion. XVII mendeko eraikina da baina Bigarren Mundu Gerran kalte handiak jasan zituen.

Saint Melaine VI mendeko apezpikua izan zen, Rennesko lehen apezpikua hain zuzen ere, eta bertan hobiratu zuten.

## Iruditegia 
[thumb|380x380px|Bretainiako santuen prozesioa: 19. mendeko fresko multzo bat dira, tribu edo talde bretoien multzoetan, hainbat santu bakoitzean. [Maklobiar|Maklobiarrak, adibidez, Sanctus Joannes de Graticula, Sanctus Lohemaelus, Sanctus Convois, Sanctus Gerfredus, Sanctus Mevennus, Sanctus Austolus, Sanctus Enogatus, Sanctus Gurwallus, Sanctus Maclovius, Sanctus Aaron.]]

Irudi:Rennes 2014 Cathédrale Saint-Pierre de Rennes.JPG|Aurrealdea.
Irudi:Bretagne Ille Rennes2 tango7174.jpg|Habearte nagusia.
Irudi:Cathédrale de Rennes - Vue de la nef - mai 2010.JPG|Goitikako ikuspegia.
Irudi:Rennes (35) Métropole Saint-Pierre Orgue de chœur 01.jpg|Organoa.
Irudi:Rennes - Cathédrale Saint-Pierre JEP2015-05.jpg|Sabaia.
Irudi:Rennes (35) Métropole Saint-Pierre - Intérieur - Retable anversois - 42.jpg|Altxorrean gordea, Anberestar erretaula, maisulana.
Irudi:Eglise Notre-Dame en Saint-Melaine - panoramio.jpg|Notre-Dame en Saint-Melaine (pro-katedrala).
Irudi:Perspective sur l'église Notre-Dame-en-Saint-Melaine depuis le contour Saint-Aubin, Rennes, France.jpg|Rennesko alde zaharra, atzean pro-katedrala.

## Kanpo estekak
Saint-Georges jauregia (Rennes)

**Saint-Georges jauregia** () Bretainiako Rennes hirian dagoen jauregi bat da. 1930an Frantziako monumento historiko izendatu zuten.

## Kokapena 
Hiriaren erdigunean kokaturik dago, ekialdera, eta aurrealdeko lorategia Vilaine ibaiaren iparraldeko ertzetik oso gertu dago.

## Historia 
1032 urtean Alain III.a Bretainiako dukeak Saint Georges komentu beneditarra sortu zuen bere arreba Adèlerentzat eta berau bihrutu zen lehen abadesa.

38. abadesa zen Magdelaine de la Fayette-k 1660. hamarkadan eraikin berria egiteko agindu zion Pierre Corbineau arkitekto ezagunari. Aurrekoa eraitsi eta gaur egungo Saint-Georges jauregia altxatu zuen honek. Lanak 1670an bukatu zituzten.

Frantziako Iraultzaren ondoren 1792an komentua itxi egin zuten, bertako monjak bidali eta iraultzaileen barrakoi bihurtu zen. 1930an Frantziako monumento historiko bihurtu zen. Gaur egun udalari dagokio eta bertan daude hainbat administrazio zerbitzu eta baita suhiltzaileen bulegoa ere.

## Arkitektura 
Granitozko 19 arkuren gainean 19 leihotako bi lerro dituen korridore luzea dago eta korridorearen muturretan bi pabiloi haundi. Arkuen tarteetan dauden burdinezko hizkiek MAGDELAINEDLFAYETTE osatzen dute, abadesaren izena hain zuzen ere.

## Iruditegia 

Irudi:Rennes 121229-99 Palais Saint-Georges.jpg
Irudi:Palais Saint-Georges, letter detail.jpg
Irudi:Palais Saint Georges Rennes.jpg
Irudi:Rennes - Jardins Saint-Georges - 1 - 20080706.jpg|Lorategiak.
Irudi:Rennes - Jardins Saint-Georges - 2 - 20080706.jpg|Lorategiak.

## Kanpo estekak
Ananda Mahidol

**Ananda Mahidol** —nazioartean **Rama VIII.a** errege izenaz ere ezaguna— (; Heidelberg,  - Phra Nakhon, ) Thailandiako erregea izan zen.

Rama VII.aren iloba eta ondorengoa izan zen. Hamar urte zituen errege egin zutenean eta erregeordetzarako kontseilu batek hartu zuen gobernuaren ardura 1940 arte. 1946an, Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Thailandiara itzuli eta egun batzuk geroago hilik agertu zen, gorputzean bala bat zuela. Bhumibol Adulyadej izan zuen ondorengo.

## Erreferentziak
Prajadhipok

**Prajadhipok** —nazioartean **Rama VII.a** errege izenaz ere ezaguna— (; Phra Nakhon,  - Surrey, ) Siamgo erregea izan zen.

Rama V.aren semea eta Rama VI.aren anaia eta ondorengoa izan zen. Britainia Handian egin zituen ikasketak. 1932an matxinada batek ekarri zuen konstituzio bidezko erregetza Siamera, eta haren arabera gobernatzeko asmoa agertu zuen arren, militarrek erregetzatik eraitsi zuten. Ondoren Ingalaterrara joan zen.

## Genealogia 
## Erreferentziak
Bretainiako parlamentua

**Bretainiako parlamentua** (, ) Bretainiako Rennes hirian dagoen aintzinako parlamentua da.

## Historia 
Bretainiako parlamentua 1154ko martxoan eratu zen Henrike II.a Frantziakoaren edikto bati esker. Berez ez zen parlamentua, Frantziako gainerako probintzietan bezala bretoiek arazoak konponduko zituen epaitegia baizik. Hala ere "askatasun bretoiak" kudeatzen zituen, 1532an Frantziarekiko batasuna egiterakoan lortu zituen hainbat lege.

1655 urtean gaur egungo jauregian ezarri zen eta bertan egon zen Frantziako Iraultzaren ondorioz 1790an desegin zen arte. 1675-1690 artean Vannesen izan zen parlamentua, Rennestik kanpora egon zen aldi bakarra izan zen.

Jauregi hau 1804tik aurrera Rennesko epaitegia izan da. 1994an suhiltzaileen greba batean kalteak jasan zituen eta konpondu ondoren berriz ireki zituen ateak.

## Iruditegia 

Irudi:Palais du parlement de Bretagne, Rennes.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Vue sud-ouest de la place du parlement de Bretagne, Rennes, France.jpg|Parlamentuaren eraikina eta enparantza.
Irudi:Cour Interieure.jpg|Barne patioa.
Irudi:GrandChambre.jpg|*Grand Chambre*, gela handia.
Irudi:SalleDesPasPerdus.jpg|*Salle des pas perdus*.
Irudi:Rennes - Parlement de Bretagne - Anges - facade côté ouest - 20080706.jpg|Teilatuko estatuak.
Irudi:Rennes, Palais du Parlement de Bretagne (La Loi).jpg|La Loi estatua (*Legea*).
Irudi:Rennes - Palais du parlement de Bretagne, statue La Justice plein pied.jpg|La Justice estatua (*Justizia*).
Irudi:Rennes - Palais du parlement de Bretagne, statue La Force plein pied.jpg|La Force estatua (*Indarra*).
Irudi:Rennes - Palais du parlement de Bretagne, statue L'Éloquence plein pied.jpg|L'Éloquence estatua (*Elokuentzia*).

## Kanpo estekak
Chulalongkorn

**Chulalongkorn** —nazioartean **Rama V.a** errege izenaz ere ezaguna— (; Phra Nakhon,  - *ib.*, ) Siamgo erregea izan zen.

Rama IV.aren bederatzigarren semea eta ondorengoa izan zen, Chakkri dinastiako bosgarren erregea. Hamabost urte zituen aita hil zitzaionean, eta Somdet Chao Phraya Si Suriyawong izan zuen erregeorde 1873 arte. Erreforma sakonei ekin zien berehalakoan. Esklabotasuna kendu zuen, nahitaezko soldadutza ezarri zuen, gobernu, administrazio eta ekonomiako egiturak ildo modernoetatik bideratzen saiatu zen eta Siamgo lehen burdinbidea eraiki zuen (1893). Bidaia asko egin zuen Europan barrena 1897-1907 bitartean eta Britainiar Inperioaren esku utzi zituen Malaysiako iparraldeko lurraldeak (1909). Herriaren heziketarako ministerioa sortu zuen, eta haren izena duen unibertsitatea sortu zuen Bangkoken Rama V.aren semeak 1917an.

## Erreferentziak
X-Men: First Class

***X-Men: First Class*** (euskaraz *X-gizonak: lehen klasea*) Matthew Vaughn ingeles zinema zuzendariak zuzendutako superheroi 2011ko film bat da. James McAvoy, Michael Fassbender, Rose Byrne, Jennifer Lawrence, January Jones, Oliver Platt eta Kevin Bacon aktoreek antzeztu zuten.

*X-Men* (2000), *X2* (2003), *X-Men: The Last Stand* (2006) eta *X-Men Origins: Wolverine* (2009) filmen jarraipena da, era berean gaur egun arte honako jarraipenok izan ditu: *The Wolverine* (2013). *X-Men: Days of Future Past* (2014), *Deadpool* (2016) eta *X-Men: Apocalypse* (2016).

## Argumentua 
Mutanteek beren buruak ezagutzera eman eta *X Irakaslea* eta *Magneto* izenak jaso aurretik, Charles Xavier (James McAvoy) eta Erik Lehnsherr (Michael Fassbender) gazteak beren botereez ohartzen hasiak ziren. Haien artean ez zegoen areriotasunik, aldiz, zinezko adiskidetasun batek batzen zituen eta Agmagedon nuklearra saihesteko mutante gazte talde bat prestatu zuten. Bien etsai komuma Sebastian Shaw zitala zen (Kevin Bacon), Erikek oraindik kontu bat kitatzeke duen mutantea.

## Aktoreak 
* James McAvoy: Charles Xavier / X Irakaslea
* Michael Fassbender: Erik Lehnsherr / Magneto
* Rose Byrne: Moira MacTaggert
* Jennifer Lawrence: Raven Darkholme / Mystique
* January Jones: Emma Frost
* Nicholas Hoult: Hank McCoy doktorea / Piztia
* Oliver Platt: Beltzezko gizona
* Jason Flemyng: Azazel
* Lucas Till: Alex Summers / Havok
* Edi Gathegi: Armando Muñoz / Darwin
* Kevin Bacon: Klaus Schmidt doktorea / Sebastian Shaw
* Caleb Landry Jones: Sean Cassidy / Banshee
* Zoë Kravitz: Angel Salvadore
* Álex González: Janos Quested / Riptide
* Glenn Morshower: Robert Hendry kolonela
* Matt Craven: McCone, CIAko zuzendaria
* Rade Šerbedžija: Errusiar jenerala
* Ray Wise: AEBko estatu idazkaria
* Michael Ironside: AEBtako Itsas Armadako kapitaina
* James Remar: general
* Annabelle Wallis: Amy
* Don Creech: Stryker agentea
* Brendan Fehr: Komunikazio ofiziala
* Aleksander Krupa: Errusiar itsas armadako kapitaina

## Kanpo estekak 
* *X-Men: First Class* filmaren iaragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *X-Men: First Class* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Argilita

**Argilita** arroka sedimentario buztintsua da, mika, serizita eta kuartzo asko dituena. Grabatuak egiteko erabilia, bere metamorfismoak arbel, filita eta eskisto pelitikoa sortzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rabban Bar Sauma

[450px|thumb|Rabban Bar Saumaren ibilbidea. [Pekinetik Erromara, Parisera eta Bordelera joan zen eta mendebaldean momentuko gobernu garrantzitsuenekin bildu zen. ]]
**Rabban Bar Sauma** (–1294) (; ), **Rabban Ṣawma** edo **Rabban Çauma** ( 'lābīnsǎowùmǎ') moduan ere ezaguna, nestoriar monje turkiar-mongoliarra izan zen, diplomazia lanetan aritu zena. Ezagun egin zen Txinako kostaldetik Frantziako kostaldera egin zuen bidaiagatik.

## Biografia 
Rabban Bar Sauma Khanbaliqen (Khanaren hiria), Kublai Khan buru zuen mongoliar inperioaren hiriburuan jaio zen 1220. urte inguruan. Bar Sauma, gerora, monje nestoriotarra izaki, Rabban (maisu) titulua jaso zuen.

Rabban Markos dizipulua lagun, Lur Santura bidaiatzea erabaki zuen. Pekinetik Jerusalemerako 7.000 kilometrotik gorako bidean, Gobiko basamortua inguratu, Himalaiako goi-ordokiak zeharkatu eta hainbat gatazka saihestu behar izan zituen. Zetaren Bidean. karabanen laguntza eta Kublai Khanen beraren babes ekonomiko izan zuen abenturan.

Ez da jakin noiz abiatu zen Pekinetik, baina 1266an iritsi zen Pertsiako Ilkhanerrira, zehazki Bagdadera. Handik urte gutxira Marko Polo merkatari veneziarra ere handik pasako zen, baina kontrako noranzkoan; bi bidaiariek ez zuten sekula topo egingo.

Bagdaden bost urte eman eta gero, bertako Ekialdeko Elizako Patriarka izendatu zuten Bar Sauma. Izendapena Ilkhanerriko buru Abaqa Khanek berretsi behar zuen, baina gortera iritsi zenean, Abaqa hil berriaren seme eta oinordeko Arghun Khanekin bildu zen, eta hark oso bestelako asmoak zituen maisuarentzat. Arghun Khanek Europa kristauaren eta Ilkanerriaren arteko aliantza egin nahi zuen mamelukoen aurka, eta Rabban Bar Sauma pertsona egokia zen horretarako: kristaua (nestoriotarra) zen, pertsieraz hitz egiten zuen eta Ilkhanaren aholkularien konfiantza zeukan.

Zeregin diplomatiko berria medio, 1287an abiatu zen Europara. Itsaso Beltza zeharkatuta, Konstantinoplan, Androniko II.a Bizantzioko enperadorearekin bildu zen. Parisen, Frantziako Errege Filipe IV.a Frantziakoarekin izan zuen elkarrizketa; Bordelen, Eduardo I.a Ingalaterrakoarekin eta Erroman Nikolas IV.a aita santuarekin. Dignatarioari ohore guztiekin egin zioten harrera gorte guztietan, baina ez zuen itunik lortu. Mamelukoak baino arazo hurbilagoak zituzten eta fraidea esku hutsi itzuli zen Bagdadera.

Azken urteak Maragheko monasterioan eman zituen, bidaietan bizitakoa idatziz jasotzen, 1294an hil zen arte. Baina Marko Polorekin gertatu ez bezala, Rabban Bar Saumaren abenturak mende luzez ahaztuta egon ziren, XIX. mendean haren izkribuak aurkitu zituzten arte.

## Erreferentziak
Rama I.a

**Phra Phutthayotfa Chulalok** —nazioartean **Rama I.a** errege izenaz ere ezaguna— (; Ayutthaya,  - Phra Nakhon, ) Siamgo erregea izan zen.

Egun Thailandian aginpidean dagoen Chakkri dinastiaren sortzailea da. Gorteko militar baten semea zen. Birmaniarrek Ayutthaya, Siamgo hiriburua, hartu ondoren (1767), Taksin tai erregearen zerbitzuan hasi zen, eta berehala bihurtu zen gudarostearen buruzagi. Gerra luze baten ondoren, Siamgo lurralde guztiak bateratu zituen eta errege egin zuten 1782an. Hiriburua Bangkokera aldatu, erreforma budista abiarazi (1788-1789) eta tai legeria idatzi zuen (1805). Taien indar militarrari esker, haren mende geratu zen Indotxinako penintsula erdia. Tai hizkuntzara bihurtarazi zituen India, Txina, Pertsia eta Javako literatura obra nagusiak. Phraphutthayotfa Chulalok izan zuen izena bizi zelarik; hil ondoren Rama I.a deitu zuten.

## Erreferentziak
Mongkut

**Mongkut** —nazioartean **Rama IV.a** errege izenaz ere ezaguna— (; Phra Nakhon,  - *ib.*, ) Siamgo erregea izan zen.

Rama II.aren semea eta Rama III.aren anaiorde eta ondorengoa izan zen, Chakkri dinastiako laugarren erregea. Haren garaian abiarazi ziren estatu moderno baterako lehen erreformak. Rama III.aren agintaldian, fraide egin zen eta, budismoaz gainera, kristautasuna aztertu eta mendebaleko hizkuntza batzuk ikasi zituen. Mendebaleko moldeak Siam-en bete-betean ezartzeko aldekoa zen, eta 1851n, Rama III.a hil zenean, erregetza eskuratu zuen gerora lehen ministro izendatuko zuen Somdet Chao Phraya Si Suriyawongen laguntzaz. Ordudanik mendebaleko gobernuekiko merkataritza harremanak areagotu ziren, Britainia Handia eta Estatu Batuekikoak bereziki, eta irakasle ingeles bat, Anna Leonowens, aukeratu zuen bere seme-alabentzat. Berrikuntza ugari egin zituen apaizgo budistan eta administrazioan. Idazle iaioa izan zen eta, poema bildumez gainera, erlijio eta historia liburuak idatzi zituen.

## Erreferentziak
Rama II.a

(57 urte)
| hillekua = Phra Nakhon
| 2data1 = Dinastia
| 2data2 = Chakri
| ezkontidea = Sri SuriyendraKunthon ThipphayawadiSri Sulalai
| lanbidea =
| senideak = Aita: Phutthayotfa ChulalokAma: Amarindra
| seme-alabak =
| egoitza =
| dirutza =
| erlijioa = Budista
| sinadura =
| web =
| oharrak =
}}
**Phra Phutthaloetla Naphalai** —nazioartean **Rama II.a** errege izenaz ere ezaguna— (; Amphawa,  - Phra Nakhon, ) Siamgo erregea izan zen.

Chakkri dinastiako bigarren erregea izan zen. Europako inperioetako ordezkariekin harremanetan jarri zen, eta bere erresumaren eragina Malaysiako penintsula aldera zabaldu zuen. Tai tradizioan oinarrituriko literatura landu zuen.

## Erreferentziak
Ekialdeko Britainia Berria

**Ekialdeko Britainia Berria** () Papua Ginea Berriko 22 probintzietako bat da, Britainia Berriaren ekialdea eta Yorkeko Dukearen uharteak hartzen dituena. 15.274 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 328.369 biztanle zituen. Hiriburua Kokopo da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sinbad itsasgizona

**Sinbad itsasgizona** (batzuetan **Sindbad** ere deitua; ) *Mila gau eta bat gehiago* arabiar ipuin sortako kondairazko pertsonaia bat da. Berez ez zegoen bilduma horren barnean, baina XIV. mendean gehitu zitzaion. Abbastar Kaliferriaren garaian Bagdad hirian bizi omen zen. Bere zazpi itsas bidaia harrigarrietan zehar, Ekialdeko Afrika eta Hegoaldeko Asian barna nabigatu zuen, eta leku magikoak, munstro izugarriak eta naturaz gaindiko gertakariak ikusi ere bai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Egaña , Ibon (2013) “Ipuinen magia zenbatezina”. *Ikasbil*. Habe
Mandarin (funtzionarioa)

[thumb|230px|[Qing dinastiako mandarina.]]

**Mandarina** (txineraz: 官, guān; kantoneraz: gūn; vietnameraz: quan) Txinatar Inperioan gobernuaren funtzionario bat zen. Izena Txinako iparraldean mintzatzen den eta txineraren dialekto nagusia den mandarinera izendatzeko ere erabiltzen da, Ming eta Qing dinastietan hizkuntza ofiziala baitzen.

Mendebaldean mandarin izena txinatar gizon jakitun eta ikasiari lotzen zaio, alegia, bere funtzionario lana betetzeaz gain olerkigintza eta literatura lnadu eta konfuzionismoaren irakaspenetan sakontzen buru-belarri dabilenari.

## Ikus gainera 
* Mandarinera
* Mandarina

## Kanpo estekak
Ensaimada

**Ensaimada** (, *saïm* hitzetik eratorria, "txerri gantza") Balear Uharteetako usadiozko gozopil bat da. Hartzitutako eta labetutako azukredun ore batez egina dago, ore hau irin, ur, azukre, arrautza, legamia natural eta txerri-gantzez egina dago.
## Kanpo-estekak
Sinbad the Sailor (1947ko filma)

***Sinbad the Sailor*** 1947ko Richard Wallace estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Douglas Fairbanks Jr., Maureen O'Hara, Walter Slezak eta Anthony Quinn aktoreek antzeztu zuten.

Argumentua Sinbad itsasgizonaren zortzigarren bidaian apur bat oinarritua dago.

## Argumentua 
*Mila gau eta bat gehiago* garaiko Pertsian, Sinbad abenturazale ospetsuak entzuleei bere azken bidaia azaltzen die: Abburekin batera Deriabarren altxorra duen uharte misteriotsurako egindakoa hain zuzen ere.

## Aktoreak 
* Douglas Fairbanks Jr.: Sinbad
* Maureen O'Hara: Shireen
* Walter Slezak: Melik
* Anthony Quinn: Emir
* George Tobias: Abbu
* Jane Greer: Pirouze
* Mike Mazurki: Yusuf
* Sheldon Leonard: Auctioneer
* Alan Napier: Aga
* John Miljan: Moga
* Brad Dexter: Muallin

## Kanpo estekak 
* *Sinbad the Sailor* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Fougèresko gaztelua

**Fougèresko gaztelua** (, ) Bretainiako Fougères hirian dagoen gaztelu bat da. Europako gaztelu handienetakoa da. 1862an Frantziako monumentu historiko izendatu zuten.

## Historia 
Fougèresko gaztelua X mendean aipatzen da lehen aldiz, Amboiseko Etxeak eraiki zuena. Nançon ibaiaren gainean harkaitz batean estrategikoki kokaturiko egurrezko gotorleku txiki bat baino ez zen.

Bretainiako mugan egonik 1166an Henrike II.a Ingalaterrakoak erasotu eta gotorlekua suntsitu zuen. Raul II.a Bretainiakoak orduan gaztelu handi bat eraiki zuen. Raul II.ak bere astoak ekarri zituen etagaur egun oraindik astoak ikus daitezke gaztelu barneko zelaietan.

1449an Ehun Urteetako Gerran mertzenario ingeles batek eskuratu zuen sorpresaz gaztelua. 1488an setio baten ondoren berreskuratu zuten frantsesek. Bretainiak eta Frantziak bat egiterakoan bere garrantzia militarra galdu egin zuen.

1820 urtean Pommeureul familiak erosi zuen eta 1892an udaletxeari saldu zion.

## Arkitektura 
400 urtetan zehar eraikitzen joan denez arkitektura militarraren estilo ugari jaso ditu. Hasierako dorreak errektangularrak ziren, ondoren zilindrikoak egin zituzten eta azkenik ferra itxurakoak. Guztira hamairu dorre ditu gazteluak, aipagarrienak honako hauek dira:
* Haya-Saint-Hilaire (XII mendea)
* Melusine (XIV mendea)
* Raoul (XV mendea)
* Amboise (XV mendea)

Harresiak granitoz eta eskistoz eginak daude eta oso ondo kontserbatu dira. Jauntxoaren etxea hondarretan aurkitzen da baina dorreek zutik diraute.

## Iruditegia 

Irudi:Fougères, Château fort, PA00090557.JPG|Gazteluaren harresi eta dorreak.
Irudi:Chateau de Fougères 40.JPG|Barnealdea.
Irudi:Chateau de Fougères-001.JPG|Haya-Saint-Hilaire dorre errektangularra.
Irudi:Tour Mélusine (Château de Fougères) 02.JPG|Melusine dorrea.
Irudi:Chateau de Fougères 21.JPG|Raoulen dorrea.
Irudi:Chateau de Fougères 31.JPG|Jauntxoaren etxearen hondarrak.
Irudi:Castle of Fougères 15.JPG|Errota.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Sobrasada

250px|thumb|Sobrasada hestebetea.

**Sobrasada** (mallorkeraz *sobrassada*) Balear Uharteetako usadiozko hestebete mota bat da. Txerri okelaz egina dago, eta bere gainontzeko osagaiak gatza, piperrautsa eta piper beltza dira.

Urtaroaren arabera modu ezberdinetan jaten da: neguan erregosia, eta udaldean bakarrik edo ogiaz lagundua. Toki lehorrean gordez gero urteetan matendu daitekeen arren, ohikoena hestebete hau neguaren hasieran edota udaldean jatea da, gehienera txerriboda egin eta handik urte batera.

## Kanpo estekak
Justizia eta Garapenaren Alderdia (Maroko)

**Justizia eta Garapenaren Alderdia** (, *Ḥizb Al-ʿAdālah Wal-Tanmiyah*, ; ), Marokoko alderdi politiko islamista da.

Abdelkrim al-Khatibek sortu zuen 1960ko hamarkadaren erdian MPDC izenaz. Apenas ez zuen kiderik izan, Chabiba Al Islamiya taldetik egotzitako zenbait kidek bat egin arte. 1998an egungo izena hartu zuen.

1997an hauteskudeetan Ordezkarien Ganberan sartu eta 2011ko eta 2016ko hauteskundeeak irabazi zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Justizia eta Garapenaren Alderdia

**Justizia eta Garapenaren Alderdia** honako alderdi politiko islamista hauek izan daiteke:
* **Justizia eta Garapenaren Alderdia**, Marokokoa.
* **Justizia eta Garapenaren Alderdia**, Turkiakoa.
Errudista

**Errudistak** bibalbo heterodontoen talde bat izan zen. Kutxa edo tutu itxura zuten eta Jurasiko Berantiarrean dibertsitate handia lortu zuten. Kretazeoan zehar errezifeen eraikuntza egiten zuen organismo nagusietako bat izan zen Tetis Ozeanoan. **Hippuritoida** ordenean sailkatzen dira, eta deskribapen batzuetan **Rudista** gisa ere agertzen dira.

## Taxonomia 
Errudisten barruan hainbat familia daude.
* Antillocaprinidae
* Caprinidae
* Caprotinidae
* Diceratidae
* Dictyoptychidae
* Hippuritidae
* Ichthyosarcolitidae
* Plagioptychidae
* Polyconitidae
* Radiolitidae
* Requieniidae

## Kanpo estekak
Vitréko gaztelua

**Vitréko gaztelua** (, ) Bretainiako Vitré hirian dagoen gaztelu bat da. 1872an Frantziako monumentu historiko izendatu zuten.

## Historia 
Geoffrey I.a Bretainiakoak 1000 urtearen inguruan Riwallon Le Vicaire jauntxo feudalari eskubieak ematerakoan sortu zen. Bretainiako marka zaintzeko egurrezko gotorleku txiki bat eraiki zuen honek. Sarritan erasotu eta erre zuten, harik eta Robert I.a Vitréko Baroiak 1070 urtean harrizkoa eraiki zuen arte. Vilaine ibaiaren gainean dagoen harkaitz bat hautatu zuen gaztelu berria eraikitzeko. XIII mendean gaztelua handitu eta gotortu egin zuten gaur egungo itxura triangeluarra emanez.

XIV mendean Laval kondeek eskyratu zuten eta Guy XII. Lavalek gaztelua handitu egin zuen XV mendean, bereziki atea babestuz Saint-Laurent eta Madeleine dorrekin. Helburua frantziarren erasoei aurre egitea zen baina Bretainia eta Frantziak bat egin zutenean frantziarren esku gelditu zen gaztelua. Ordutik aurrera funtzio militarra galdu zuen eta egindako berrizte lan guztiek erosotasuna zuten helburu.

## Iruditegia 

Irudi:Château de Vitré Place St-Yves.JPG|Hegoaldeko aurpegia eta Saint-Yves enparantza.
Irudi:Bretagne Ille Vitre1 tango7174.jpg|Ekialdeko aurpegia eta gazteluaren enparantza.
Irudi:Castle-Vitre-France6.jpg|Mendebaldeko aurpegia.
Irudi:Castle-Vitre-France4.jpg|Ate nagusia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
José Miguel Etxeberria

**José Miguel Etxeberria Álvarez**, ***Naparra*** ezizenaz ezaguna (Iruñea, 1958ko apirilaren 14a - Ipar Euskal Herria, 1980ko ekaina) ETA eta Komando Autonomoak erakunde armatuetako kidea izan zen.

Francoren heriotzaren ondoren, LKI-ETA seigarrenean sartu zen *Naparra*. Eztabaida ideologiko handiak izan zituen LKI-ETA seigarreneko kideekin, eta ETA politiko-militarrera egin zuen jauzi; Ziburun ikusi zuten azkeneko aldiz, eta geroztik ez da gehiago jakin hari buruz. Batallon Vasco Español (BVE) erakundeak Deia egunkariari eginiko dei baten bidez jakinarazi zuen bahitu eta Donibane Lohitzuneko Xantako inguruan ehortzi zuela.

Senide eta kideek *Naparra*ren bila aritu arren, ez zuten aurkitu. Bitartean, BVE erakundeak ohar gehiago kaleratu zituen lurperatuta zegoen beste toki batzuk adieraziz. Frantziako auzitegiek 1982an utzi zuten bertan behera ikerketa, zantzu berriak agertu artean. 2016an Mont-de-Marsan ondoko udalerri bateko haritzen paraje batean zegoela azaldu zen eta kasu berriro ireki zuten.

## Erreferentziak
Justizia eta Garapenaren Alderdia (Turkia)

**Justizia eta Garapenaren Alderdia** (), Turkiako alderdi politiko kontserbadorea da.

Abdullah Gül eta Recep Tayyip Erdoğanek sortu zuten 2001ean islamismo moderatuaren tradizioan. Harrezkero, herrialdeko hauteskunde orokor guzitak irabazi ditu eta parlamentuko gehiengo osoa baliatzen ari da herrialdeari buruz daukan ikuspegia inposatzeko: adierazpen askatasuna eta biltzeko askatasuna mugatu, kurduak eta ezkertiarrak zapaldu, eta abar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kontaktore

thumb|Kontaktorea
**Kontaktorea** zirkuitu elektriko bat irekitzeko edo ixteko gailu automatikoa da, pausagune-posizioan zirkuitua irekitzen duena. Etxeko zein industriako automatizazioan gehien erabilitakoa da, eta sistema automatiko guztien garrantzitsuenetakoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Motor unibertsal

thumb|Motor unibertsala
[thumb|150px|Motor unibertsalaren [Ikur elektronikoa]]
**Motor unibertsala** korronte zuzenez nahiz maiztasun industrialeko Korronte alterno monofasikoz elika daitekeen motorra da. Motorraren haril induzitzailea eta induzitua seriean konektatuta daude; alde horretatik, korronte zuzeneko serie motorra bezalakoa da, hau da, estatorean eta errotorean harilak ditu, eta atal bateko harilak beste atalekoekin seriean konektatuta daude kolektorearen eta ikatzen (eskuilen) bitartez. Korronte zuzenez nahiz korronte alternoz elika daitekeelako deritzo motor unibertsal. Oso abio-momentu handia du, eta motorraren abiadura kontrolatu egin daiteke korronte elikatzailearen tentsioa aldatuz. Korronte alterno monofasikoa baino ez dagoenean eta potentzia handia behar denean erabiltzen dira. Bestalde, etxetresna elektrikoetako motor txikietan ere (daratulua, irabiagailua...) oso erabilia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pampliegako ikuspegia

***Pampliegako ikuspegia*** () Juan Etxebarria margolari bilbotarraren lan ezaguna da. Pampliega Burgosko Arlanza eskualdeko herri txikia da; artista XX. mendeko 1920. hamarkadan, nahiz eta Madrilen bizi, askotan joaten zen bertara; ondorioz, bere obra barruan herri honek protagonismo berezia lortu zuen. Lan horietan paisaiak argi handiaz agertuko dira eta, aldi berean, zehaztasun txikiez.

## Ezaugarriak 
Lan honetan berdeak, marroiak eta zurien arteko kontrasteak nabariak dira. Zalantzarik gabe berdea bada nagusia, beheko aldean kolore marroiek eta arreek hartzen dute nagusitasun hori. Ia margolanaren erdian eraikin zuri bat ikus daiteke, lanari argitasun berezia ematen diona. Zeruan, bestetik, zuri koloreak du presentzia garrantzitsuena, ondorioz, margolan orekatua izanik: zuria goian, marroia behean, berdea nonahi. Artistaren garaiko lanetan moduan hemen ere trazaketa zabalak ikus daitezke, zehaztasun gutxikoak. Paisaia, orokorrean, estatikoa da eta ez da inor ikusten, ez pertsonak ezta ere animaliak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tephritidae

**Tephritidae** fruta eulien familietako bat da, bestea Drosophilidae izanik. Tephritidae familia ez ditu biologiko eredua generoko Familiak ia 5.000 euli espezie ditu, ia 500 generotan sailkatuta.

## Sailkapena 
Tephritidae zenbait azpifamiliatan banaturik dago:

* Blepharoneurinae (5 genero, 34 espezie)
* Dacinae (41 genero, 1066 espezie)
* Phytalmiinae (95 genero, 331 espezie)
* Tachiniscinae (8 genero, 18 espezie)
* Tephritinae (211 genero, 1859 espezie)
* Trypetinae (118 genero, 1012 espezie)
* *Chaetostomella cylindrica
*Oxyphora*, *Pseudorellia* eta *Stylia* generoek 32 espezie dituzte eta ez daude inoizko azpifamiliatan banaturik (*incertae sedis'').

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lehiaketa (argipena)

**Lehiaketa** hitzak pertsona, talde edo erakunde batzuk haiek egindako merezimendu, lan eta probak kontuan hartuz epaimahai batek egindako ebazpena da, parte hartzaileen sailkapena eta horren baitan irabazleak zein diren zehazten dituena. Erabilera zenbait ditu:
* lehiaketa publikoa, administrazio publikoak deitzen duena zerbitzuak ematea esleitzeko;
* lehiaketa, eta horien artean,
** telebistan, lehiaketa programa;
** artzain-txakurren lehiaketa.

## Ikus, gainera 
* Torneo