Hodegetria

***Hodegetria*** (grezieraz, Ὁδηγήτρια, "bidea erakusten duena") Andre Mariaren eta Jesus Haurraren irudikapen batzuek artean jasotzen duten izena da, bereziki Eliza Ortodoxoaren barruan, tradizio horretan gurtzen den Theotokos kontzeptua (Jainkoaren Ama) ilustratzeko modu bat delarik. Italiako hegoaldean ere zabalkundea izan duen iruditeria eta gurtza da. 

## Ikonografia 
*Madonna* mota honetan berezitasuna zera da: haurrari eusten dion bitartean, Mariak esku batekin Jesus seinalatzen duela, semea salbaziorako bidea dela adieraziz. Ama ohikoan zutik agertzen da edo gorputz erdiz bakarrik. Haurrak bedeinkazioaren zeinua egin ohi du eskuineko eskuarekin. Ikonografia hau margolanetan, eskulturetan eta grabatuetan agertzen da.

Irudi gehienek Maria erakusten dute klamide gorriz jantzia, erregetasunaren sinboloaz. Jesus hainbat kolore sinbolikoz jantzita agertzen da, hala nola garbitasunaren zuriaz edo maiestatea adierazten duten tonuez. Ikono batzuetan, haurrak pergamino edo idazkiak sostengatzen ditu, mendebaldeko pantokratorrean ohikoa izan zen irudikapen batean.

## Historia 
Jatorria Joanen (Jn 14, 6) ebanjelioan dagoen aipu biblikoa da, "Ni naiz bidea, egia eta bizia" dioena. Kondairen arabera, beste ebanjelari bat, Lukas, izan zen lehena hodegetria bat marrazten, baina alegia hutsa da kontserbatutako lehen irudiak Erdi Arokoak baitira, 9. mendetik aurrerakoak. Lukasen ustezko lana, Hodegon monasterioan dagoen margo bat da, Konstantinopla zaharrean, eta eredu izan da ekialdeko ikono askoren sorkuntzarako. Mirariak egiteko gaitasuna egotzi izan zaio irudi horri historikoki. 

Irudi hauek Ekialdeko Erromatar Inperioan agertu ziren eta eremu ortodoxoan eta ekialdeko Mediterraneoan zehar ugaldu ziren. Ondoren, *Eleusa* izeneko motibo berri bateraino eboluzionatu zuten. Bertan, Mariak ez dio haurrari bakarrik eusten, baizik eta masailarekin mimoak ematen dizkio. Gotikoaren gorakadaren batera gertatu zen hori, ikonografia gizatiarragoa erakusten zelarik irudietan.

Errusian bereziki eratorri ziren beste irudi bazuei Panakhranta esaten zaie, non sinbolismoa berdina den baina Ama Birjina tronu batean eserita agertzen den. Europako gainerako lurralde askotan ere, tronua Ama Birjinaren atributu gisa agertu izan da haurrarekin denean, baita Euskal Herrian ere, *Sedes sapientiae* delako irudiak, bereziki eskulturak, zabalduak baitira.  

## Iruditegia 
Hodegetria ospetsu batzuk:

Fitxategi:Black Madonna Jasna Góra Poland.jpg|Częstochowako Amaren irudia (Polonian gurtua) hodegetria bat da ikonogragikoki.
Fitxategi:Bari - Cattedrale di San Sabino - 11.jpg|Bariko Hodegetria, San Sabino katedrala (Bari).
Fitxategi:Odigitriya Smolenskaya Dionisiy.jpg|Smolenskeko Andre Maria, Errusiako ikono gurtuena, 1941 inguruan galdua.
Fitxategi:Meister von Torcello 002.jpg|Torcelloko katedralekoa, absidean marraztua.
Fitxategi:0252 - Attr. a Guido da Siena o Dietisalvi di Speme, Madonna col Bambino e due angeli -FG01.jpg|Dietisalvi di Spermerena, Siena.
Fitxategi:Madonna della Madia, chiesa di Tormento.jpg|Madonna della Madia, mirariz Monopoliko portura (Italia) almadia batean iritsi omen zen hodegetria.

Erlazio ikonografikoa duten beste irudi mota batzuk:

Fitxategi:Andreas Ritzos - Mother of God Enthroned - WGA19510.jpg|Panakhranta bat.
Fitxategi:Madonna Nicopeia San Marco interior.png|*Kyriotissa* edo nikopea bat (San Marko basilikakoa, Venezia): Haurrari bi eskuekin eusten dio Mariak.
Fitxategi:Zilegietako madonna 11.jpg|Zilegietako irudia, *Sedes sapientiae* bat, 12. mendekoa, Euskal Herrikoa.
Fitxategi:Икона Киккской Божьей Матери.jpg|*Eleusa* bat, Ziprekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak