open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Risako Mitsui

**Risako Mitsui** (Shinjuku,Japonia, 1993ko irailaren 23a) igeriketa sinkronizatuan aritzen den kirolaria da.

## Olimpiar jokoak 
2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina irabazi zuen taldekako lehiaketan, 189 punturekin , errusiarren aurka (urrezko domina 196 punturekin) eta ondoren txinatarren aurka (zilarrezko domina 192 punturekin) , bere taldekideak, Aika Hakoyama, Kei Marumo, Kanami Nakamaki, Mai Nakamura, Kano Omata, Kurumi Yoshida izan zirelarik. Eta brontzea ere irabazi zuen binakako lehiaketan, berriz ere errusiarren eta txinatarren atzetik, bere lankide Yukiko Inui zelarik.

## Dominak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coachella harana

**Coachella** **harana** Kaliforniako hegoaldeko Riverside konderrian dago; Coloradoko basamortuaren parte den haran idorra da. San Gorgonio pasabidetik Salton itsasoko iparraldeko ertzeraino iristen da, 72 km luze da, eta 24 km zabal, gutxi gorabeherako hego-ekialdearako orientazio batean. Ipar-ekialdean San Bernardino eta Little San Bernardino mendiek mugatzen dute, eta hego-mendebaldean San Jacinto eta Santa Rosa mendiek.

Harana ezaguna da neguko *resort* ospetsuak dituelako, batez ere Palm Springs. Urtean hainbat ekitaldi izaten dira haranean, besteak beste, Coachellako Haraneko Musika eta Arte Jaialdia,, Palm Springs International Film Festival izeneko zinenaldia,   Indian Wellseko Mastersa, tenis-txapelketa bat.

## Kanpo estekak
La Chinesca

**La Chinesca** Mexikoko Mexicali hirian dagoen auzo bat da. Auzoan txinatar jatorriko 15.000 pertsona inguru bizi dira, historikoki Mexikoko txinatar komunitaterik handiena. Hala ere, 2012tik aurrera, kopuru hori Tijuanako La Mesa Barrutiak gainditu zuen, gutxi gorabehera 15.000 txinatar etorkin eta txinatar jatorriko biztanlekin. Kopuru hau Txinako diaspora nabarmena duten mundu osoko beste hiri batzuekin alderatzen ez den arren, XX. mendearen hasieran Mexicali zenbakiz eta kulturalki beste etorkin talde batzuek baino txinatarragoa zen. Txinatarrak Colorado River Land Company-ko langile gisa iritsi ziren eremura, Mexicali Haranean ureztatze sistema zabal bat diseinatu eta eraiki zuen enpresa amerikarra. Etorkin batzuk Estatu Batuetatik etortzen ziren, askotan Txinatarren aurkako politiketatik ihesi, eta beste batzuk Txinatik zuzenean itsasoratu ziren.

## Kanpo estekak
Azido bentziliko

**Azido bentzilikoa** (IUPAC: *azido hidroxidifeniletanoikoa*) C14H12O3 formulako konposatu organikoa da, azido karboxiliko aromatikoen familiakoa. Solido zuria da ahol primario anitzetan disolbatzen dena.

## Sintesia 
Bi bide nagusi daude azido bentzilikoa prestatzeko. 

Liebig-ek 1838an erabilitako moldea da lehena, zeinetan dibentzoiloa potasio hidroxidoz eta metanolez tratatzen den berotan.
 Fitxategi:Synthesis_Benzilic_acid_A.svg
Bentzoinatik abiatuz ere presta daiteke. Horretarako lehenik bentzoina sintetizatu behar da bentzaldehidoa sodio zianuroz erreakzionaraziz etanoletan.
 Fitxategi:Synthesis_Benzilic_acid.svg

## Erabilera 
Azido bentzilikoa glikolatoen familiako botikak fabrikatzeko erabiltzen da, hala nola, klidinio bromuroa, fenitoina, flutropioa eta mepenzolatoa, azetilkolina-errezeptore muskarinikoen antagonistak baitira.

Bestalde, 3-kinuklinidil bentzilato (BZ) agente ezgaitzailea fabrikatzeko erabiltzen da. Hortaz, Arma Kimikoen Konbentzioak araututa dago. Herrialde askotako legea betearazteaz arduratzen diren erakundeek ere zaintzen dute azido bentzilikoa, substantzia haluzinogenoak fabrikatzeko erabiltzen baita.

## Erreferentziak
Kobre(II) azetato

**Kobre(II) azetatoa** edo **azetato kuprikoa**, Cu(OAc)2 formulako konposatu kimikoa da, non *AcO* laburtzapenak azetato ioia irudikatzen duen: CH3CO2-. Hidratatzeko joera nabarmena duen solido kristalino berde iluna da.

Antzinatik, kobre(II) azetatoa fungizida eta pigmentu berde gisa erabili izan da. Gaur egun, kobre(II) azetatoa zenbait konposatu ez-organiko eta organikoren sintesirako erreaktibo gisa usatzen da. Kobre(II) azetatoak, kobrezko konposatu guztiek bezala, distira urdin berdea igortzen du sugar batean. Hoganita minerala da kobre(II) azetatoz forma naturala da, baina ez da mineral ugaria.

## Sintesia 
Kobre(II) azetatoa kobre(II) oxidoa edo kobre(II) karbonato basikoa azido azetikoz tratatuz prestatzen da.

CuO + 2 CH3COOH -> Cu(CH3COO)2 + H2O

CuCO3 . Cu(OH)2 + 4 CH3COOH -> 2 Cu(CH3COO)2 + 2 H2O + CO2 

## Erabilera 
Kobre(II) azetatoa agente oxidatzaile gisa usatzen da sintesi organikoan. Eglinton erreakzioan muturrean alkino taldeak dituzten konposatuak uztartzeko baliatzen da.

Cu2(OAc)4 + 2 RC≡CH → 2 CuOAc + RC≡C−C≡CR + 2 HOAc

Alkinoetako erreakzioen beste adibide bat da aminekin pasatzen dena inaminak sintetizatzeko. Akrilonitriloaren hidroaminazioa eragiteko baliatu izan da kobre(II) azetatoa.

Kobre(II) azetatoak artseniko trioxidoarekin erreakzionatzen du *kobre azetoartsenita* eratuz, zein fungizida eta intsektiziada indartsuan den Pariseko berde izenekoa. 

## Erreferentziak
Paige Spara

**Paige Spara** (Washington, Ameriketako Estatu Batuak, 1989ko abuztuaren 9a) estatubatuar aktorea da. *The Good Doctor* telesailean antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Kanpo estekak
La Mesa (Tijuana)

**La Mesa** Mexikoko Kalifornia Beherean dagoen Tijuana udalerriko auzo bat da.

Bertan dago Morelos parkea, hiriko parke publikorik handiena, baita Plaza Mundo Divertido, Macroplaza merkataritza gunea eta Centro de Enseñanza Técnica y Superior (CETYS) unibertsitatea ere.

Garraio publikoaren gunea eta Cinco y Diez masa-merkatuen barrutia La Mesan daude.

## Barrio Chino 
La Mesa Barrio Chino Txinatarren enklabe bat da eta 2012an 15.000 txinatar etniako etorkin bizi ziren, kopuru hori 2009an 5.000 inguru baino hirukoiztu egin zen  Enklabea Tijuanako bigarren handiena da AEBetako erbesteratutako enklabearen atzetik.  Tijuanako alkateak publizitate negatiboa jaso zuen tokiko egunkarietatik "Barrio Chino"ren ezarpen ofizialaren alde egin zuelako, Txina Estatu Batuekin merkataritzarako arerio nagusitzat hartzen duten bertakoen iritzi negatibo orokorra baitago.  Udan hainbat ekitaldi ofizial egiten dira Tijuanako La Mesa Barrutiko eremua aitortzeko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonia Thomas

**Anthonia Laura Tomas** (Londres, Ingalaterra, 1986ko azaroaren 3a) britainiar aktorea eta abeslaria da. *Misfits* eta *The Good Doctor* telesailetan antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Film laburrak 
### Filmak
### Telebista
## Kanpo estekak
Carlyle Glean

Sir **Carlyle Arnold Glean** (Gouyave, 1932ko otsailaren 11 &ndash; Grenada, 2021eko abenduaren 21a) grenadar politikaria izan zen. Grenadako 5. gobernadore orokorra izan zen 2008tik 2013ra.

Calgaryko Unibertsitatean eta Ekialdeko Angliako Unibertsitatean aritu zen. Hezkuntza ministroa izan zen Nicholas Brathwaiteren gobernuan. 2008tik 2013ra arte herrialdeko gobernadore nagusia izan zen eta Cécile La Grenadek ordezkatu zuen.
Sergei Lavrov

**Sergei Viktorovitx Lavrov** (; Mosku, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1950eko martxoaren 21a) errusiar diplomazialaria eta politikaria da, Errusia Batua alderdi politikoko kidea. Errusiako Federazioko Atzerri ministroa da 2004ko otsailaren 24az geroztik. Aurretik Errusiako enbaxadorea izan zen Nazio Batuen Erakundean 1994ko irailaren 22a eta 2004ko uztailaren 12a bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leire Vargas

**Leire Vargas Nieto** (Durango, Bizkaia, 2002ko urtarrilaren 2a) bizkaitar bertsolaria, idazlea eta itzultzailea da.

2021ean Irun Hiriko Kutxa Literatura Saria irabazi zuen poesia kategorian *Dena ametsa den irudipena*  poesia bildumarekin.

## Biografia 
Durangoko Kurutziaga ikastolan egin zituen lehen ikasketak. Ondoren Fray Juan de Zumarraga institutuan jarraitu zuen. Egun Itzulpengintza eta Interpretazioa ikasten dihardu Euskal Herriko Unibertsitatean, Gasteizen. Durangaldeko Bertso Eskolan ere ari da. Txikitatik da literaturazalea, DBHn zegoen garaian hasi zen jada poesia idazten eta poesiarekin batera landu izan du prosa, eta baita bertsoa ere.
 
Durangaldeko Anboto aldizkarian zutabegile dihardu.
## Bertsolari
### Txapelketak
* Bizkaiko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
** Bigarren (1): 2020

## Argitalpenak 
### Poesia 
* *Dena ametsa den irudipena* (2021, Elkar)
* *Bihotz-museo bat* (2024, Elkar)
thumb|250px|Erre ikuskizuneko partaideak

## Bestelakoak 
* 2023an *Azken oturuntza* ikuskizun «hibridoa» aurkeztuko zuen Haizea Arana, Oihana Arana eta Aner Peritzekin batera.

* 2022an *Erre* ikuskizuna oholtzaratu zuen  Aner Peritz, Haizea Arana eta  Oihana Aranarekin batera.
* 2022an *Berezkoa Ta Naturala* (Argia) Bertsolari Txapelketa Nagusiaren gaineko bideo-podcastean hartu zuen parte Aner Peritz, Oihana Arana eta Haizea Arana bertsolariekin batera.

## Sariak 
* 2021ean Irun Hiriko Kutxa Literatura Saria jaso zuen *Dena ametsa den irudipena* poesia liburuagatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: *Lana kontzientzia hartze bat lez deskribatuko nuke, norberak hartzen duen lekuaren ingurukoa* Anboto, 2021.12.03
* Elkarrizketa: *Olerkiek neure burua ulertzen laguntzen didate, hori da poesiaren balioa*  Euskadi Irratia, 2021.12.08
*Elkarrizketa: *Sariaz*  YouTube. dotb Durangaldeko Telebista 
*Leire Vargas  Twitter
* Leire Vargas Instagram
Viktoria Abramtxenko

**Viktoria Valerievna Abramtxenko** (; Txernogorsk, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1975eko maiatzaren 22a) errusiar politikaria eta ekonomialaria da, Errusia Batua alderdi politikoko kidea. Errusiako Federazioko lehen ministroordeetako bat da 2020ko urtarrilaren 21az geroztik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerizim mendia

**Gerizim mendia** (Samaritar hebreeraz: *ʾĀ̊rgā̊rīzēm*; Hebreeraz: הַר גְּרִזִים, *Har Gərīzīm*; arabieraz *Jabal Jarizīm* edo جبل الطور *Jabal al-Ṭūr*) Palestinako Zisjordania lurraldeko Nablus hiriaren hegoaldean dagoen mendi bat da. Zisjordaniako mendi garaienetako bat da, eta 868 metroko altuera du.

Samaritarrentza mendi sakratu izaera du, Jerusalemgo Tenpluaren Mendiaren gain, Bibliako hainbat pasarteen kokalekua baita, tartean Abraham eta Jakoben kanpalekua izan baitzen.
Hebron mendia

**Hebron mendia** (Arabieraz: جبل الخليل, Hebreeraz: הר חברון‎) edo **Hebrongo Muinoak**, Palestinako Zisjordania lurraldeko Halhul hirian dagoen mendi bat da. Zisjordaniako mendi garaienetako bat da, eta 1.026 metroko altuera du.
Ebal mendia

**Ebal mendia** (Arabieraz جبل عيبال, *Jabal ‘Aybāl*; Hebreeraz: הר עיבל, *Har ‘Eival*) Palestinako Zisjordania lurraldeko Nablus hiriaren iparraldean dagoen mendi bat da. Zisjordaniako mendi garaienetako bat da, eta 940 metroko altuera du.

Bibliako hainbat pasarteen kokalekua da.
Halhul

**Halhul**, arabieraz حلحول‎, Ḥalḥūl, Palestinako Zisjordania lurraldean dagoen udalerri bat da. Hebron hiritik 5 kilometro iparraldera. 37.335 biztanle ditu.
Nikolai Ostrovski

**Nikolai Alekseievitx Ostrovski** (; ; Vilija, Rivneko oblasta, Volhiniako gobernazioa, 1904ko irailaren 29aGreg./irailaren 16aJul. - Mosku, 1936ko abenduaren 22a) ukrainar jatorriko sobietar idazlea izan zen.

Hainbat eskuzko lanbidetan aritu ondoren, 1917an boltxebike aktibista bihurtu zen. 1918an Komsomol eta Armada Gorriarekin bat egin zuen eta Errusiako Gerra Zibilean parte hartu zuen, eta bertan zauritu eta tifusa hartu zuen. 1924an Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistan sartu zen.

Elbarri eta itsu, 1930ean *Altzairua nola tenplatu zen* () eleberria idatzi zuen. Errealismo sozialistaren eleberri honek eragin handia izan zuen sobietarren munduan. Egunkarietarako artikuluak ere idatzi zituen eta irratian hitzaldiak egin zituen. Idazle Proletarioen Batasuneko Moskuko adarreko kide izan zen, eta 1934an Sobietar Idazleen Batasunean sartu zen. Bere heriotza goiztiarrak Ukrainan Errusiako Gerra Zibilari buruzko *Ekaitzetik jaioa* () eleberria amaitzea eragotzi zion.
Agustín Olachea

**José Agustín Olachea Avilés** (Todos Santos, Hego Kalifornia Beherea, 1890eko irailaren 3a - La Paz, Hego Kalifornia Beherea, 1974ko apirilaren 13a ) Mexikoko jenerala  izan zen, Lázaro Cárdenas presidente izateko lagundu zuena.  Cárdenas urteetan Kalifornia Behereko Ipar Lurralde Federaleko gobernadore gisa aritu zen, aurretik Hego Kalifornia Behereko kargu bera bete zuen Alderdi Iraultzaile Instituzionaleko kide sozialdemokratako kide gisa. Bigarren gobernu-agindu hau Mexicaliko txinatar populazioarekiko etsaitasun handiagoaren garaian iritsi zen.  Geroago, Olachea Avilés Defentsa idazkari gisa aritu zen Adolfo López Mateosen menpe. 

1946an, Hego Kalifornia Behereko gobernadore gisa, bigarren agintaldi baterako berriro hautatu zuten.

Mexikoko Armadako kapitain gaztea zela, Olachea Avilés 16 urteko Ana María Borbón Yañezekin (1898-1982) ezkondu zen Guadalajaran (Jalisco), eta harekin seme-alabak izan zituen.

Bera zen, aitaren ildotik, euskal jatorriko bigarren belaunaldiko mexikar bat, eta oraindik Kalifornia Beherea penintsulan eta Hegoaldeko Kaliforniako zenbait tokitan sakabanatuta dagoen familia zabal bateko kidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sofia Averitxeva

**Sofia Petrovna Averitxeva** (; Never, Errusiako Inperioa, 1914ko irailaren 10a - Jaroslavl, Errusiako Federazioa, 2015eko maiatzaren 10a) errusiar eta sobietar antzerki aktorea izan zen.

1939an Jaroslavleko Volkov antzokian antzeztera gonbidatu zuten, non bertako antzezle nagusietako bat bilakatu zen.

1942an Bigarren Mundu Gerran borrokatzera joan zen boluntario Jaroslavleko 234. dibisio komunistarekin. Hasieran ikuskapen-soldadu lanak egin zituen, baina gero metrailetadun artillari lanetan jarraitu zuen. 1943ko apirilean gerran zauritu zuten.

1945ean Bigarren Mundu Gerra amaitu zenean Volkov Antzokian jarraitu zuen lanean 1991ra arte.

2015eko maiatzaren 10ean hil zen Jaroslavlen 100 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Truganini

**Fanny Cochrane Smith** (1812 &ndash; 1876ko maiatzaren 8a), Tasmaniako aborigen (Palawa) bat izan zen, odol garbiko azkena izan zela jo ohi da. Fanny Cochrane Smithrekin batera Tasmaniako hizkuntzen azken hiztuna izan zen.

Bere izena modu askotara ahoskatzen da, Trugernanner, Trugernena, Trugannini, Trucanini, Trucaminni eta Trucaninny.[2] Truganini gainera Lalla(h) Rookh ezizenez ere ezaguna zen.

## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Hilda edo hilzorian dauden hizkuntzen azken hiztun ezagunak
Margaret McMurray

**Margaret McMurray** (????-1760), Gallowayko gaeleraren azken hiztuna izan zen, Eskoziako Behe Lurretako gaelikoaren dialektoa zena.
Gallowayko gaelera

**Gallowayko gaelera**, Eskoziako Behe Lurretako Galloway eskualdean hitz egindako Eskoziako gaeleraren dialekto bat izan zen. Azken hiztuna 1760ean hildako Margaret McMurray izan zen.

## Kanpo estekak
Scattergories

[eskuinera|thumb|259x259px|20 alde dituen [ikosaedro itxurako dadoak, *ingelesez jokatzeko,* A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, R, S, T eta W letrak ditu, eta Q, U, V, *X*, Y eta *Z* letrak baztertzen ditu. Euskaraz R-, V- edo C- baztertu daitezke eta ikosaedroan U eta Z sar daitezke.]]

***Scattergories*** mahai-joko bat da, Parker Brothers konpainiak 1988an argitaratua. Kategoriak jolasean oinarrituta dagoela ematen du. Hasbro-k urte batzuk geroago erosi zuen Parker Brothers enpresa eta Milton Bradley markarekin argitaratu zuen jokoa munduan zehar. 

2-6 jokalariren arteko jokoaren helburua puntuak metatzea da, hitz-kategoria multzo bateko zerrendatxoak idatziz, izen bakarreko hitzen multzoen bidez. Hasierako letra emanda, epe labur baten barruan, jokalariek atera den letrarekin hasita azkar idatzi beharko dute ortografia akatsik egin gabe . "Kategoriak" izeneko joko tradizionalean oinarritzen da jolasa.

## Telefono adimenduentzako bertsioa 
[thumb|Ikosaedro - Letren [dadoa egiteko proposamen bat.  Irudian abezedarioko J-, Q-, R-, W-, X- eta Y-, letrak baztertu egin dira. (Euskaraz hobe C- edo V- baztertzea J- baino).]]
*Scattergories* iTunes aplikazioen dendan eskaini zuten 2015ean. Jokoa Magmic-ek garatu zuen eta Hasbroren bidez komertzializatu zen.

## Kanpo estekak 
* Le Jeu du Bac, jokoaren bertsio frantsesa.
* *Scattergories* lineako jokalari anitzeko bertsioa
*
Donibaneko ikastola

**Donibaneko ikastola** Lapurdiko Ikastola bat da. Donibane Lohizune herrian dago kokatuta.

Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

## Historikoa 
1970 urtean sortua, gauregungo Ipar Euskal Herriko ikastola zaharrena da. Lehenik *Donibane Lohizuneko ikastola* izenarekin ezaguna bazen, 2013an izenez aldatu zuen, Ziburuko Kaskarotenea ikastola sortu zenean.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Total Eclipse (filma)

***Total Eclipse*** (euskaraz *Eklipse Osoa*), 1995eko Agnieszka Holland poloniarrak zuzendutako drama film erotiko bat da. Arthur Rimbaud eta Paul Verlaine frantziar olerkarien arteko harreman gatazkatsu eta gazi-gozoan oinarritua dago. Leonardo DiCaprio,  David Thewlis, Romane Bohringer eta Dominique Blanc aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1871, Paris, Paul Verlainek (David Thewlis) Arthur Rimbaudekin (Leonardo DiCaprio) lehenbizikoz topo egin eta haren edertasun gazte eta itxura harroaz txunditua geldituko da. Baina mutil gazte hori Verlainek bikainak direla uste duen poesiaren erakustaldiez beteriko gutunak bidali dizkion egilea denik ez du susmatuko. Rimbauden agerpenarekin, Verlainek Rimbaud gaztearen itxura errebelde, intransigente eta paregabearen bitartez bere bizitza penagarriari ihesbide bat ikusiko dio.  

## Aktoreak 
* Leonardo DiCaprio: Arthur Rimbaud
* David Thewlis: Paul Verlaine
* Romane Bohringer: Mathilde Mauté
* Dominique Blanc: Isabelle Rimbaud
* Felicie Pasotti Cabarbaye: Isabelle, neskatoa denean
* Nita Klein: Rimbauden ama
* James Thiérrée: Frédéric
* Emmanuelle Oppo: Vitalie
* Denise Chalem: Mauté de Fleurville andrea
* Andrzej Seweryn: Mauté de Fleurville jauna
* Christopher Thompson: Carjat
* Bruce Van Barthold: Aicard
* Christopher Chaplin: Charles Cros
* Christopher Hampton: Epailea
* Mathias Jung: André
* Aza Declercq: Epailea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Fanny Cochrane Smith

**Fanny Cochrane Smith** (1834ko abendua &ndash; 1905eko otsailaren 24a), Tasmaniako aborigen bat izan zen. Flinders uhartean jaioa, Truganinirekin batera Tasmaniako hizkuntzen azken hiztuna izan zen.

## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Hilda edo hilzorian dauden hizkuntzen azken hiztun ezagunak
Gure ikastola

**Gure ikastola** Lapurdiko Ikastola bat da. Hendaia herrian dago kokatuta.

Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

Egoitzak bi gunetan banatuak dira *Irandatz* eta *Gaztelu zahar* auzoetan.

## Historikoa 
1971 urtean sortua. 

2011 urtean, Amets Arzallus ikasle ohiak eta Xano Halsouet musikari Urruñarrak kantu bat idatzi zuten *Gure ikastola* izenekoa.

2013 urtean Udalak ikastolarendako egoitza berri baten egiteko proiektua debekatzen du eta Seaskak hainbat mobilizazio antolatzen ditu. Proiektu berria ez da eginen, baina *Gaztelu zahar*reko gunea konpontzea erabakitzen du udalak, ikastolaren egoitza beharrei erantzunez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Max Bill

**Max Bill** (Winterthur, 1908ko abenduaren 22a - Berlin, 1994ko abenduaren 9a) suitzar arkitekto, margolari, eskultore eta diseinatzailea izan zen.

1924tik 1927ra zilargintza ikasi ondoren, Dessauko Bauhaus-en ikasi zuen Wassily Kandinsky, Paul Klee eta Oskar Schlemmer irakasleekin.

Diseinu grafikoan lan egin zuen eta 1932-33 urteetan bere etxea eraiki zuen Zürichen. Diseinatzaile industrialaren lana diseinuaren argitasunagatik eta proportzio zehatzengatik ezaugarritu zen. XX. mende hasierako espiritua irudikatzen saiatu zen eta arte konkretuaren kontzeptuan islatu zuen.

Eskultura ugari egin zituen Europan eta bere lanen erakustaldiak egin zituen galeria eta museoetan. Eraikinak ere proiektatu zituen eta irakasle izan zen.

## Iruditegia 

Ulmer-hocker.jpg|*Ulmer Hocker (Ulmer Aulkitxoa)* (1954)
Familie von fuenf halben Kugeln 5 a.jpg|*Familie von fünf halben Kugeln (Bost bola erdiko familia)* (1966) Karlsruhen
Marl Bill 01.JPG|*Säule mit 3-6-eckigen Querschnitten (Gurutzean 3-6 sekzio angeluar dituen zutabea)* (1966) Marlen
Pavillon-Skulptur Max Bill 02.jpg|*Pavillon-Skulptur (Eskultura-pabiloia)* (1983) Zürichen
Bildsaeulen-Dreiergruppe-Sky.jpg|*Bildsäulen-Dreiergruppe (Hiruko zutabe margotuaren taldea)* (1989) in Stuttgart
Ульм. Памятник Эйнштейну.jpg|*Einstein Denkmal (Einsteinen monumentua)* (1982) in Ulm
Endlose Treppe in Ludwigshafen 02.jpg|*Endlose Treppe (Amaierarik gabeko eskailerak)* (1991) Ludwigshafenen
Max Bill sculpture 4 cubs Blumfield Garden Jerusalem.jpg|Lau kubo Jerusalemgo Blumfield lorategian
1955 Foto-HansGConrad HfGUlm Architekt-MaxBill.jpg|Ulm HfG eraikina, Hans G. Conraden argazkia.
Max-bill junghans retouched.jpg|Junghans erlojua, Max Billen diseinua.
2005 zurich bahnhofstrasse max bill.jpg|thumb|right|200px|*Pavillon-Skulptur* (1983), Zürich

## Kanpo estekak
1987ko Urkiolako Igoera

**1987ko Urkiolako Igoera**, Urkiola Igoeraren XII. ekitaldia izan zen. Urte honetan, ibilbidea pixka bat aldatu zen eta 166 kilometroko lasterketa izan zen. Donostia Klasikoko eta Burgosko Itzuliko garaipenen ostean, Marino Lejarreta zen jendearen ahoetan. Marinoren lehen aldia zen lasterketa honetan eta ikusmin asko sortzen zuen. Txirrindulariek 15:30etan atera ziren, abuztuaren 14an, bero handiarekin.

Atera bezain laster, eraso asko egon ziren eta 35 gizoneko ihesaldi bat egin zen. Iheslariek laster 4 minutuko errenta lortu zuten. Kelme eta Teka taldeak ihesalditik tiraka jarri ziren eta atzean, pelotoian, Caja Rural eta Reynolds taldeak tiraka egon ziren tartea mantentzeko. Urkiolako lehen pasaeran, Jérôme Simon pasa zen zortzi gizoneko taldeko buruan. Atzetik Marinok aldea 3 minututan murriztu zuen. Gero, Marino eta beste 11 txirrindularik iheslariak harrapatu zituzten. Urkilako azken igoerara 20 txirrindularietako talde bat iritsi zen, orduan. Marinok ihesi atera zen Urkiolako aldapa tente batean eta Simonek berarekin atera zen baina ezin izan zion erritmoari eutsi. Txakurzulon, Marinok 40 segundoko errenta zuen eta santutegira bakarrik ailegatu zen minutu bateko errentarekin.

## Sailkapen nagusia 
# Marino Lejarreta (Caja Rural) 4h 5min 39s..
# Jérôme Simon (Peugeot) 1min 2s-ra.
# Jesús Rodríguez Magro (Teka) 1min 27s-ra.
# Vicente Belda (Kelme) 1min 29s-ra.
# Dennis Leproux (Peugeot) 1min 40s-ra.
# Johnny Weltz (Fagor) 1min 58s-ra.
# Jesus Ignacio Alonso (BH) 4min 14s-ra.
# José Enrique Carrera (Reynolds) d.b.
# Juan Carlos Rozas (BH) d.b.
# Martin Earley (Fagor) 4min 31s-ra..

## Mendiko sailkapena 
# Jérôme Simon ( Peugeot).

## Taldeko sailkapena 
# Kas.

## Kanpo estekak
1988ko Urkiolako Igoera

**1988ko Urkiolako Igoera** lasterketa honen XIII. ekitaldia izan zen. 127 txirrindularik hartu zuten parte. Munduko txirrindulari honenak bildu ziren, Jean-François Bernard, Marino Lejarreta, Luc Leblanc edota Janus Kuun bezala.

Erasoak egon ziren lehenengo kilometroetan talde bat ihesi joan zen arte. Taldean, Caja rural taldeak tiraka jarri zen. Atzean, Reynolds eta Seur taldeak jarri ziren buruan. Bi minutuko aldea lortu zuten iheslariek, baina lehenengo igoeran pelotoiak irentsita zituen jada. Igoera honetan lasterketako indartsuenak agertu ziren eta talde bat osatu zuten. Gero, beste txirrindulari batzuek taldera iristea lortu zuten. Azken igoeran, Marinok aurrea hartu zuen eta eraso bortitz bat bota zuen. Pinok jarraitu nahi izan zion, baina ezin izan zuen lortu.

## Sailkapen nagusia 
# Marino Lejarreta (Caja rural) 3h59min 15s.
# Miguel Ángel Martínez Torres (Seur) 1min 6s-ra.
# Álvaro Pino (BH) d.b.
# Jonny Weltz (Fagor) 1min 20s-ra.
# Claude Criquielion (Hitachi) 1min 26s-ra.
# Francisco Espinosa (Kas) 1min 35s-ra.
# Luc Leblanc (Toshiba) 1min 40s-ra.
# Julian Gorospe (Reynolds) d.b.
# Arsenio González (Teka) 2min 15s-ra.
# Carlos Hernández (Teka) 2min 30s-ra.

## Mendiko sailkapena 
# Marino Lejarreta.

## Tarteko Helmugetako sailkapena 
# Sabino Angoitia.

## Taldekako sailkapena 
# Kas.

## Kanpo estekak
Belur Math

**Belur Math** Ramakrishna Math eta Ramakrishna Misioaren egoitza da, Swami Vivekanandak, Ramakrishna Paramahamsaren dizipulu nagusiak, sortua. Erlijio guztien batasunaren ikurra izan nahi du.

## Ezaugarriak 
Hooghly ibaiaren mendebaldeko ertzean dago, Belur, Mendebaldeko Bengalan, Indian. Kalkutako erakunde esanguratsuetako bat da. Tenplua Ramakrishna mugimenduaren bihotza da. Eraikinak arte eta motibo hinduak, islamikoak, budistak eta kristauak uztartzen ditu.  Eraikina 1938an amaitu zen. 2003tik, Belur Math tren geltokia ere inauguratu zen, Belur Math tenpluari eskainita. 

## Historia 
1897ko urtarrilean Vivekanandak, bi monasterio sortu zituen, bata Belurren eta bestea Mayavatin, Himalaian. Helburua Math Ramakrishnako *sannyasin* bihurtuko ziren gazteak jaso eta trebatzea zen. Urte berean, jarduera filantropikoa hasi zen goseari aurre egiteko lanean.

Belur Math tenpluaren planoak diseinatzeko bere bidaietan bisitatu zituen monumentu arkitektonikoetan inspiratu zen, hala nola Taj Mahal, Fatehpur Sikri jauregiak, Diwan-I-Khas, Rajasthaneko jauregiak, Maharashtrako antzinako tenpluak, Gujarat, Karnataka, Tamil Nadu eta beste tenplu hindu. Baita Europako katedral erromaniko eta gotikoetan ere. 1902an hil zen bere ametsa egia bihurtu aurretik.

Proiektua bere bazkide Swami Vijnanandak burutu zuen, Ramakrishnaren dizipulu zuzena zena. Ingeniari gisa trebatu zen Ramakrishna Misioko presidentea izanik. Tenpluko lehen harria 1935ean jarri zuten eta 1938ko urtarrilaren 14an inauguratu zuten.

## Iruditegia 

Image:
Belur_Math_Howrah.jpg|Multzoaren ikuspegi orokorra.
Belur_Math_Gate.jpg|Ataria erlijio desberdinen ikurrekin apainduta.
Annual_Day_celebration_in_Ramakrishna_Math,_Belur.jpg|Urtero ospakizun handiak egiten dira.
Swami_Vivekananda_Temple_at_Belur_Math,_Howrah,_WB.jpg|Swami Vivekanandaren tenplua.
Durga_Puja_2015_-_Shasthi_(22119256710).jpg|Gaueko irudia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Ezkia ikastola

**Ezkia ikastola** Lapurdiko Ikastola bat da. Hazparne herrian dago kokatuta.

Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

## Historia 
*Hazparneko ikastola* abiatu zen 1972an, 6 ikaslerekin, parrokiak mailegatzen zion ''Jeanne d'Arc* gelan. Bernadette Bibens heletarra zen lehen irakaslea.

1982an lehen maila ireki zen udalaren lurretan eraikitako egoitza batean.

2001ean Seaska federazioak lur eremu berri bat erosten du eta egoitza berri bat eraikitzen, 2003an ireki dena. Fase berri baten abiatzea markatzeko, eta lur eremu horretan bota behar izan zuten ezkiaren omenez, ikastolak izenez aldatzen du *Ezkia ikastola'' bilakatzeko.

Ondoko urteetan, ikasle kopuruak igotzen zirenez,, beste ikastola batzuk sortu ziren inguruetan ikasle kopuru emendatzeari aurre egiteko. Ala nola Arberoako ikastola sortu zen 2008an Donamartirin, Baigura ikastola Lekornen 2010an eta Beskoitzeko ikastola 2013an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galina Munzuk

**Galina Maksimovna Munzuk** (; Kyzyl, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1955eko irailaren 26a) sobietar eta errusiar aktorea eta politikaria da. 1984ko *Kostior v beloi notxi* () filmean antzezteagatik ezaguna da. Errusia Batua alderdiko kidea da. 2011 eta 2014 bitartean Errusiako Federazioaren Kontseiluko kide izan zen.

1955eko irailaren 26an jaio zen Kyzylen. Sobietar artisten familia batean jaio zen. Aita, Maksim Munzuk aktorea zuen. Ama, berriz, Kara-Kys Munzuk abeslaria, aktorea eta poeta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thomas Südhof

**Thomas Christian Südhof** (Göttingen, 1955eko abenduaren 22a) alemaniar-estatubatuar biokimikaria da. 2013ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen James Rothman eta Randy Scheckmanekin batera besikulako zirkulazioa erregulatzen duen makinerian eginiko aurkikuntzak.

Medikuntza ikasi zuen RWTH Akisgrango Unibertsitatean, Harvardeko Unibertsitatean eta Göttingengo Unibertsitatean. 1983an Estatu Batuetara joan eta genetika molekularrean espezializatu zen. 2008tik Stanfordeko Unibertsitateko irakaslea da
Anjuna

**Anjuna** Indiako ipar Goa estatuko North Goa barrutian dagoen herria da. 

## Historia 
Goa guztia bezala, Anjuna luzaroan eduki zuten portugaldarrek. 1950ean, 5.688 biztanle zituen eta, 2011n, 9.636 biztanle zituen.

Teresa Albuquerque historialariak dioenez, herriaren izena "Hanjuman" arabiar hitzetik (merkatarien gremioa esan nahi du) eratorria da. Beste batzuek diote arabiar "diru-aldaketa" hitzetik datorrela, jendea Anjunara itsasotik iristen baitzen dirua aldatzeko asmoz.

1960ko hamarkadan hippiek deskubritu zuten, orduan motxilazaleen zentroa izan zen. Trance musika jaialdiak ere sarritan antolatzen dira. Azkenaldian hiri handietako indiar gazteen helmuga ezaguna bihurtu da.

## Eraikinak 
Bertako eliza, San Migel eliza, Anjuna, 1595ean sortua, S. Migeli eskainia dago, eta San Migelen (irailaren 29) eta Nossa Senhora Advogadaren (urtarrileko bigarren astea) jaiak ospatzen ditu. Parrokian hiru kapera handi daude: San Antoniorena (Praias), Nossa Senhora de Sauderena (Mazalvaddo) eta Nossa Senhora de Piedaderena (Grande Chinvar).

## Iruditegia 

Fitxategi:Anjuna flea market on Wednesday November 7%2C 2012.jpg|Anjunako azoka asteazkenero goizetik iluntzera arte dago. 
Fitxategi:Anjuna goa shacks.JPG|Shack Hotel.
Fitxategi:Bw (225071167).jpeg|Arratsa Anjunako hondartzan.
Fitxategi:Typical Anjuna Beach.jpg| Anjunako hondartza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Son of the Mask

***Son of the Mask*** (batzuetan ere, ***The Mask 2*** izenez ezaguna) 2005eko superheroien komedia-filma da. Zuzendaria, Lawrence Guterman izan zen. Jamie Kennedy izan zen filmeko izarra, Tim Averyren paperean. Protagonistak Fringe Cityko animatzaile izan nahi du, eta maskararen botereekin jaiotako lehen semea izan du. *The Mask* (1994) filmaren jarraipena da The Mask frankiziaren bigarren emanaldia. Lehenengo filmak Jim Carrey eta Cameron Díaz protagonista izan zituen, eta *Dark Horse Comics*-en egokitzapena da.

Lokiren papera Alan Cummingek egin zuen, Odin-ek maskara aurkitzeko agindua eman baitio. Traylor Howard, Kal Penn, Steven Wright, Bob Hoskins (Odin) eta Ryan eta Liam Falconer (Tim Alveyren umea) ere agertzen dira. Filma porrot kritiko eta finantzarioa izan zen estreinaldiaren ondoren, lehenengoaren aktore ezagatik eta publiko orokorrarentzat egindako film bat izateko une desegokiak zituelako; askok garai guztietako filmik txarrenetakotzat jotzen zuten, eta $59,9 milioi lortu zituen $84-100 milioiko aurrekontua izanda. Kennedyk berak adieraziko luke gero ez dagoela gustura filmarekin, eta, harrezkero, bota eta hurrengo urteetan ahazteko saiakera egin da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Der Junge muss an die frische Luft

**Der Junge muss an die frische Luft** (alemanez, *Mutiko honek aire freskoa behar du)*,  Caroline Link-ek zuzendutako alemaniar filma da. Hape Kerkeling aktore eta telebistako aurkezle alemanaren autobiografiaren zinemarako moldaketa da. 2018an Alemaniako zinema aretoetan estreinatu ziren pelikula alemaniar guztien artean ezagunena ere izan zen. Alemaniako Zinema Sarien 2019ko edizioan brontzezko Lola saria jaso zuen. 

## Argumentua 
Alemaniako Ruhr eskualdeko herri bat, 1970eko hamarkadaren hasieran. Zortzi urteko Hans-Peter aitona-amonen etxera joana da bizitzera. Herriko denda batean mutikoak bezeroen esamesak eta istorioak behatu eta entzuten ditu eta gero bere amonari antzezten dizkio parodia komiko batean. Bere familiak ere barre egiten ditu bere inguruko jendearen edo telebistako ospetsuen parodiekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artanga

**Artanga** Urraulgoiti ibarreko etxalde bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioarrea eskualdean.

Bertako biztanleak *artangarrak* dira.

## Izena 
Artanga toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Artanca* (1109)
* *Artanga* (1195)
* *Artanga* (1268)
* *Artanga* (1366)
* *Artanga* (1534)
* *Artanga* (1829)
* *Artanga* (1996)

## Geografia 
Artanga Urraulgoiti ibarran dago.

### Inguru naturala eta kokapena 
Urraulgoiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 56 kilometrora dago. Udaletxea Irurozkin dago. Erliebe handiko ibarra  da, Ugarron bezalako arroilek nabarmenduta, lurraldeko gainerako lekuetatik isolatzen baitute. Ibarraren erdialdea nekazaritzakoa da, baina zenbat eta iparralderago edo ekialderago, orduan eta lur gutxiago dago erabilgarri. Azkenik, gainerako udalerriekin muga egiten duten eremuak menditsuak dira.

### Klima 
Erlieberaren desberdintasunak direla eta, Urraulgoitin bi klima desberdintzen dira, batetik hegoaldeko klima azpimediterraniarra, eta bestetik iparraldeko klima azpiozeanikoa. Iparraldean izaten diren prezipitazio ugariagoak direla eta (batez beste 1 400 mm edo gehiago urtero), pagadi ugari daude. Bien bitartean, hegoaldean, urtero 900 mm jausten direlarik, pinu basatia da espezierik ohikoena. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 12 gradu bitartekoa da.

Zuhaitzen artean espezierik ugariena birlandaturiko (Austriatik ekarri zituzten XVIII. mendearen amaieran) pinu lariziarrak dira, guztira 591 hektarea hartuz.

#### Estazio meteorologikoak 
Urraulgoitin dagoen Eparotz, itsasoaren mailatik 565 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974an jarritako estazio meteorologikoa dago.

## Historia 
Leireko monasterioak 1109an jauregi bat jaso zuen bere gelekin. 1366an, nekazarien lau su zeuden; 1427an, bakar bat, Orreagako Santa Mariari eta Ospitaletarrei zor ziena. 1553 eta 1646 artean bi surekin agertzen da.

## Demografia 
 biztanle zituen Artangak.

## Kultura 
### Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Urraulgoiti atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.

Koldo Zuazok, 2010ean, Urraulgoiti ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da pirinioaurrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Urrozko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Urraulgoiti
* Pirinioaurrea
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak
Kable-bilgailu

[thumb|Altzairuzko alanbrezko kable-bilgailua Mourame-n, [Erdialdeko Finlandia|Finlandia erdian]]
[thumb|JO-JO Kable-bilgailu automatikoa, [Jacob Jensenek diseinatua.]]
thumb|Kable-bilgailu zuntz optikoa, espainiako manufaktura, Frantzian instalatzeko zain.
*Kable-bilgailua*' objektu biribila da, danbor formakoa, hainbat motatako kable elektrikoak garraiatzeko erabiltzen den bobina bat bezalakoa. Kable elektrikoak, zuntz optikozko kableak eta alanbrezko produktuak garraiatzeko erabili izan dira urte askoan, danbor ere deituak. Oro har, lau motatakoak izaten dira kable-bilgailuak, eta bakoitzak bere erabilera du: zurezkoak, kontratxapatuzkoak, plastikozkoak eta altzairuzkoak.

## Zurezko danborrak 
Zurezko danborrak hiru motatakoak dira: erabilera anitzeko altzairuak, atzerrira bidaltzeko esportaziozkoak eta bidaia bakarreko danborrak. Egurrezko danborrek karga astunak eraman ditzakete eta egur erretxinaz eginda daude.

Askotan, baztertutako zurezko danbor hauek merkeak izaten dira, eta, formari esker, altzari gisa erabiltzen dira (normalean, kafe-mahaiak) unibertsitateko ikasleentzat eta altzari merkeak bilatzen dituztenentzat.

## Kable-bilgailu erretraktilak 
Kable-bilgailu batzuk uzkurdura-mekanismo batekin eraikitzen dira.  Kasu gehienetan, gurdi horien kableek korronte elektrikoa eramaten dute, nahiz eta antzeko mekanismoa erabiltzen den aire-mahuketarako.  Kable erretraktilezko eskorgak bereziki erabilgarriak dira elektrizitaterako edo airerako sarbidea leku askotan beharrezkoa den inguruneetarako.  Mahuka atzeragarriko txirrika guztiek indar konstanteko malguki bat erabiltzen dute gurdiari bihurdura emateko, eta bandak finkatzeko mekanismo bat, kablea erabiltzen den bitartean ez dadin uzkurtu.

## Kanpo estekak
James Mooney

**James Mooney** (Richmond, Indiana, 1861eko otsailaren 10a &ndash; Washington DC, 1921eko abenduaren 22a) estatubatuar antropologo eta etnografoa izan zen, txerokien artean bizi izan zen hainbat urtez eta amerikar natiboei buruzko hainbat ikerketa argitaratu zituena. 

## Biografia 
1885ean Washingtonen (D.C.) Ameriketako Etnologia Sailarekin harremanetan jarri zen. 3.000 laneko tribu-zerrenda bat osatu zuen. Bere lanik aipagarriena Espirituen dantzaren edo *Ghost Dance-*ren azterketa etnografikoa izan zen, Estatu Batuetako hainbat indigenen artean zabaldutako mugimendu erlijiosoa, zeinaren kultua 1890ean amaitu baitzen Hego Dakotako Wounded Knee-ren armadarekin liskar odoltsu baten ostean.

Mooney-ren obituarioa JSTOR-en (Academic Journal Online System) eskuragarri dago, *American Anthropologist* 24, 2. Zk (New Series), orr. 209-214.

## Lanak 
* *Linguistic families of Indian tribes north of Mexico, with provisional list of principal tribal names and synonyms* (1885)
* *The Sacred Formulas of the Cherokees* (1885)
* *The Ghost-dance Religion and the Sioux Outbreak of 1890* (1892)
* *Siouan Tribes of the East* (1894)
* *Calendar history of the Kiowa Indians* (1895)
* *Myths of the Cherokee* (1897)
* *Indian missions north of Mexico* (1907)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rambod Javan

**Rambod Javan** (; 1971ko abenduaren 22a) Irango aktorea, zuzendaria eta telebista-aurkezlea da.  Tokiko telebista saio ospetsu bat egin eta zuzendu du, Khandevane, orain arte 6 denboraldi izan dituena. 

## Karrera 
1991n hasi zen antzerkian antzezten.

Hiru urte geroago, arreta gune bihurtu zen 'The Spouses' (1995) filmean paper labur batekin eta ospea lortu zuen 'Green House' (1995) telesailean agertu ondoren.

2002an, bere lehen telesaila zuzendu zuen, 'Lost', Ramadan garaian emititua eta harrera ona izan zuen ikusleen eta kritikarien artean.

'Spaghetti in 8 minutes' (2005) filmarekin egin zuen debuta zinema zuzendari bezala eta bigarren mailako aktore onenaren saria jaso zuen Fajr International Film Festival Phonics-en 'Sinners' (2012) filmean egindako lanagatik.

'Mummy 3' (1999) eta 'A Place of Love' (2000) filmetan hartu zituen hainbat rolek aktore polifazetiko gisa ezarri zuten.

Beste serie eta film askotan parte hartu zuen, besteak beste, 'Born Again' (1997), 'Help Me' (1997), 'The Magic Coat' (1998), 'Maxx' (2004), 'Souvenir from Abroad' (2006)., 'The Music Box' (2007), 'Adam's Son, Eve's Daughter' (2009), 'No Men Allow' (2009), 'The Lab' (2011) eta 'Conditional Release' (2013).

## Bizitza pertsonala 
Javan guraso irandar azerbaijandarren eta tat persiarren semea da.  Mandana Rouhirekin ezkontza labur bat izan zuen urte batzuk geroago dibortziatu ziren arte. 2008an berriro ezkondu zen Sahar Dolatshahi aktore irandarrekin, eta 2014an dibortziatu ziren. 2016an, Javan eta Negar Javaherian-en arteko harremanari buruzko zenbait argazki eta albiste argitaratu ziren ziberespazioan, gero haiek baieztatu zituztenak.   2019an, bikoteak bere semea Kanadan erditzeko erabakiak eztabaida handia sortu zuen. Gai hori kritikatzeko arrazoi nagusietako bat Javan-ek izan zuen jokaera bikoitza eta Irani buruz dituen jarrera aberkoiak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Rambod Javan IMDb
Aïda Yazbeck

**Aïda Yazbeck** moja katoliko txadarra da,  N'Djamenako (Txad) Al-Mouna Kultur Etxeko zuzendaria. Txadeko taldeen arteko gatazkei buruz nazioko eta nazioarteko taldeak eta GKEak heztea du helburu. Pertsonei gatazkak konpontzeko gaitasuna emanez, kulturalki desberdinak diren taldeen arteko errespetua sustatu eta bizitzaren alderdi guztietan bakea sustatu nahi du.

## Aktibismoa 
Yazbeckek eta haren fundazioak Txadetik kanpoko taldeekin lan egin zuten gatazkak konpontzeko. Horien artean daude Txadeko enbaxada Suitzan eta Geneva Córdoba Fundazioa, zeinek lagundu baitzieten Kultur Etxeko langileei gatazka-motak ulertzen eta haiek bakean konpontzen.

2020ko apirilean, Yazbeck ahizpak COVIDen pandemiari aurre egiteko ahaleginak egin zituen. Kultur Etxeko boluntarioekin batera, Yazbeckek eskuak, edariak eta maskarak desinfektatzailea hiriburuan banatzen lagundu zuen. Gainera, pandemiaren eragina arintzeko moduei buruzko kontzientziazio-kanpaina birtuala antolatzen lagundu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giurgiulena

***Giurgiulèna*** (***giuggiulena*** edo *cubàita* ere esaten zaio) Eguberrietako gozoki tipikoa da, eta Sizilian eta Calabriako zati handi batean kontsumitzen dena. Besteak beste, sesamoz osatua dago, Sizilian *giuggiulena*, *gigiolena* edo *ciciulena* esaten dena. Errezeta honetan, sesamo-haziak eta eztia nahasten dira, eta azukreak karamelatuz finkatzen dira (bertsio aberastu batean, almendrak eta laranja-birrina konfitatuak ere gehitzen dira). Girlatxe baten antzekoa da.

Oso prestaketa luzea behar du, hogeita lau orduko atsedenarekin. *Giuggiulena* erronbotan edo laukizuzenetan ebaki ohi da, batzuetan koloretako konfetiekin zipriztinduz, eta banakako zatietan aurkezten da.

Siziliako beste gozoki asko bezala, *giuggiulena* gozoki arabiarretako ondarea da. 

## Kanpo estekak
Bethmännchen

**Bethmännchen** gozoki-mota bat da, mazapanaz egina, Frankfurt am Main (Alemania) inguruko eskualdeetan oso ohikoa. Glasé azukrearekin eta arrosa-urarekin apaindu ohi da, masa bola-formakoa da eta hur edo almendraren bat itsasten zaio. 

## Ezaugarriak 
Jatorriz, Bethmann bankari-familiarena da gozoaren izena. Gaur egun, Alemaniako sukaldaritzaren Gabonetako espezialitate bihurtu da. Erdi Aroan oso ezaguna zen Frankfurter Brenten aldaera da, eta ez da nahastu behar Aachener Printenekin (Gabonetako galleta moduko bat).  

## Kanpo estekak
Purceddhruzzi

***Purceddhruzziak***, ***purcidduzzi*** edo ***pizzi cunfitti*** ere, Salenton eta Basilicata osoan ohikoak diren Gabonetako gozoki tipikoak dira. Ñoki txikien forma dute, birringailu baten atzealdetik pasatuta.

Bere formak txerritxoak gogorarazten dituelako du izena. Tarantoar tradizioaren arabera, azken *purceddhruzzia* San Anton Abadearen egunean jan behar da (urtarrilaren 17an), santu hori zerri batek jarraitzen baitu.

Aldaera guztiak irinarekin, garagardo-legamiarekin, ardo zuriarekin, urarekin eta gatzarekin egiten dira. Orea egiteko ez da arrautzarik erabiltzen, laranja-zukua, mandarina eta anis-likorea baizik. Eztiz, anisez eta kanelaz ontzen dira.

## Kanpo estekak
Pinnekjøtt

***Pinnekjøtt*** (hitzez hitz 'haragi-makila') Eguberrietako plater tradizionala da Norvegiako mendebaldean.  *Pinnekjøtt* jaki ondua da, gazitua eta batzuetan lehortua, arkume-saiheski ketuak bezala. Horiek lurrunetan prestatzen dira, urki-adarren gainean, eta patatekin eta arbi-aza purearekin zerbitzatzen dira. *Pinnekjøtt* normalki garagardoarekin eta akvavitekin lagundu ohi da, baina ardo beltza hedatu zenetik, gero eta ohikoagoa da plater honekin edatea. Norvegiako mendebaldean bakarrik zerbitzatzen den arren ("Vestlandet"), *pinnekjøtt* ezaguna da herrialdeko beste leku batzuetan ere.

## Kanpo estekak
Eguberriko galtzerdi

thumb|Gabonetako botak edo galtzerdiak tximinia baten gainean.
**Gabonetako** **galtzerdi** edo **Eguberrietako bota** bota-formako oihalezko poltsa hutsa da, San Nikolas egunean edo Gabon-gauean zintzilikatzen dena, San Nikolasek (edo Aita Noelekin eta Santa Clausekin lotutako irudiak) jostailu txikiekin, gozokiekin, frutekin, txanponekin edo beste opari txiki batzuekin bete dezan. Gabonetako botaren tradizioaren jatorria San Nikolasen historian dagoela uste da. Gabonetako ipuin batzuetan, Aita Noelek opariak baino ez dizkie ematen haurrei Gabonetako boten barruan, baina beste istorio batzuetan (eta tradizioz), Eguberrietako zuhaitzaren azpian bildutako opariak ere ematen ditu. Mendebaldeko kulturan tradizioa da haurrak urte osoan gaizki portatzen badira ikatz-poltsa edo -zati bat besterik ez dutela izango opari. Pertsona batzuek Gabonetako botak ere zintzilik dituzte oheburuetan, Aita Noelek bete ditzan lotan dauden bitartean.

## Kanpo estekak
Gabonetako girlanda

thumb|Gabonetako girlandak, zuhaitz baten inguruan.
**Gabonetako girlanda** Eguberrietan etxeak eta, bereziki, Gabonetako zuhaitza dekoratzeko erabiltzen den girlanda distiratsu mota bat da. Normalki, soka luze bat izaten da, plastiko biziko hariz inguratuta, adarrei lotzen eta inguratzen zaiona, itxura irregularra emanez. 

Hasiera batean zilarrarekin egiten zen, geruza oso finekin. Nurembergen 1610ean jada existitzen zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ghapama

265px|thumb|*Ghapama* mahaiera aterata.
**Ghapama** (armenieraz: Ղափամա) Armeniako sukaldaritzako plater tipikoa da, Gabonetako oporretan prestatua, eta osagai nagusia kuia da. Armeniako fruta tipikoekin ondutako kuia-zopa da, kuian bertan zerbitzatzen dena.

## Izena 
*Ghapama* izenak "Lapiko estalia" esan nahi du armenieraz.

## Prestaketa 
Kalabazaren barruko zatiak kenduz prestatzen da, eta arroz irakinarekin kozinatua, fruta lehor eta almendra xehatuen barietate bat, xehe-xehe ebakitako sagarrak, abrikota (Armeniako fruta nazionala), aranak eta mahaspasak. Oso ohikoa da eztia eta kanela ehoa edo azukrea nahastea. Kalabaza betea aldez aurretik koipeztatutako plantxa batean jartzen da, bigundu edo egosten den arte. Une horretan, gurinarekin igurzten da, ondoren zerbitzatzeko.

Zerbitzatzerakoan atalka zatitzen da, diametralki, eta irekitako lore baten itxura hartzen du.

Ghapamarekin batera espeziedun tea hartzen da.

## Zabalkundea 
Armeniarren diaspora oso zabala da. Mundu guztian aurkitzen dira armeniarren komunitateak eta ohikoa da komunitate horiek gabonen inguruko jaialdietan ghapama kozinatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elena Mederos

**Elena Inés Mederos y Cabañas de González** (Habana, 1900eko urtarrilaren 13a &ndash; Washington, D. C., 1981eko irailaren 25a) giza eskubideen defendatzailea eta emakumeen eskubideen aldeko aktibista izan zen, feminista. Kubako Gizarte Ongizate ministroa izan zen. 1959eko Gobernu Iraultzaileko kabinetako emakume bakarra. XX. mendeko emakume kubatar ospetsuena da. 

## Biografia 
Habanan jaio zen. Haren aitak, tabako merkatari dirudunak, Elena eta haren ahizpari tabako-sailak eman zizkien, eta, horri esker, bizitza erosoa izan zuten biek, finantza-laguntza izateko senarraren mende egon beharrik gabe. Bere heziketan doktoretza egin zuen farmakologian. 1924an Hilario González Arrietarekin (abokatua) ezkondu zen. 

Mederosek hainbat erakunde sortu zituen, besteak beste, Habanako Unibertsitateko Gizarte Zerbitzuen Eskola; Gizarte Zerbitzuetarako Fundazioa, Kubako haurrentzako erakundeentzako programak garatu zituena; "De Derechos Humanos" ("Of Human Rights", New York, 1961) eta preso politikoen askapenerako lan egiten zuen Kubako erbesteko lobby bat. Mederos sufragista izan zen eta  Aliantza Nazional Feministaren sortzaileetako bat, 1920ko hamarkadan Kuban erakunde sufragista aktiboa. Estatu Batuetako Emakumeen Elkarte Nazionalaren (National Association of Cuban American Women, NACAW) presidenteordea izan zen. Mederos, XX. mendeko emakume kubatar esanguratsuena da. 

Amerikako Estatuen Erakundearen seigarren konferentzia 1928an egin zen Habanan. Mederos buru zuten emakume kubatar ugarirekin, Emakumeen Amerikarteko Batzordeak (UIZ) antolatu zuen konferentzia. Kuba ordezkatuz, Mederos 1930ean Habanan egin zen lehen CIM konferentziako kide izan zen. 1959ko irailean, bost hilabetez Kubako Gizarte Ongizateko lehen ministro izan zen, Fidel Castroren behin-behineko gobernuan. EEBBetara iritsi eta 1961ean, UNICEFentzat lan egin zuen. 

1981eko irailaren 25ean hil zen Washington D. C.n.

## Erreferentziak 
## Bibliografía 
* Political Disaffection in Cuba's Revolution and Exodus. Cambridge University Press. 2007ko irailaren 17. ISBN 978-0-521-86787-0. 
* Ruiz, Vicki L.; Korrol, Virginia Sánchez (3 de mayo de 2006). Latinas in the United States, set: A Historical Encyclopedia. Indiana University Press. ISBN 0-253-11169-2. 
* The Oxford Encyclopedia of Women in World History: 4 Volume Set. Oxford University Press, USA. 2008. ISBN 978-0-19-514890-9. 
* From the House to the Streets: The Cuban Woman’s Movement for Legal Reform, 1898–1940. Duke University Press. 1991ko maiatzaren 9. ISBN 0-8223-8168-0. 
* US Congress (January 2011). Congressional Record, V. 153, PT. 6, March 26, 2007 to April 17, 2007. Government Printing Office. ISBN 978-0-16-087164-1. 

## Kanpo estekak 
* "Elena Mederos, una Figura Histórica del Siglo XX" por Aleida Duran en *Contacto Magazine* 
* La Fundación Elena Mederos