open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The King of Comedy (1983ko filma)

***The King of Comedy*** (euskaraz *Komediaren Erregea*), 1982ko Martin Scorsese estatubatuar zinema zuzendariaren umore beltzeko komedia film bta da. Robert De Niro, Jerry Lewis, Tony Randall, Diahnne Abbott eta Sandra Bernhard aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Rupert Pupkin (Robert De Niro) ospea eta bere lanbidean onena bilakatzeaz obsesionatua dagoen umorista bat da. Egun batez, Rupertek bere idoloa ezagutuko du, Jerry Langford (Jerry Lewis), *The Jerry Langford Show* telebista saioko umorista arrakastatsua, eta haren ikuskizunean agertzeko aukera eskatuko dio, baina Jerryk ezezkoa emango dio. Halere, Pupkin egoskor mantendu, eta bere asmoa eta ospe minutu batzuk lortzeko Masha (Sandra Bernhard) adiskidearen laguntzaz Jerryri jazarpena egiten hasiko zaio.

## Aktoreak 
* Robert De Niro: Rupert Pupkin
* Jerry Lewis: Jerry Langford
* Diahnne Abbott: Rita Keene
* Sandra Bernhard: Masha
* Ed Herlihy: Bere burua antzeztuz
* Tony Randall: Bere burua antzeztuz
* Shelley Hack: Long jauna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
The World's Greatest Lover

'''''The World's Greatest Lover'''* (euskaraz *Munduko Maitale Handiena''), 1977ko Gene Wilder estatubatuar aktore, zinema gidoilari eta zuzendariak antzeztu, itdazi eta zuzendutako komedia film bat da. Gene Wilder, Carol Kane eta Dom DeLuise aktoreek antzeztu zuten.

1920ko hamarkadako Hollywoodeko film mutuen omenezko tributua da, bereziki Rodolfo Valentino aktoreari egina.

## Argumentua 
1920eko hamarkada, AEB. Rudy Hickman (Gene Wilder) Milwaukee hirian bizi eta bere mania bitxien ondorioz lan guztietatik kaleratzen duten dohakabe bat da. Egun batez, ezer ez lortzeko borrokatzeaz nazkaturik, cansado de luchar sin resultado, Annie (Carol Kane) emaztearekin batera Los Angeles hirira lekualdatu eta se Hollywoodeko film mutuetan "Rudy Valentine" ezizenaz aktore gisa antzezten hasiko da.

## Aktoreak 
* Gene Wilder: Rudy Hickman/Rudy Valentine
* Carol Kane: Annie Hickman
* Dom DeLuise: Adolph Zitz
* Fritz Feld: Tomaso Abalone
* Ronny Graham: Zuzendaria
* Danny DeVito: Zuzendariaren laguntzailea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Repulsion (filma)

***Repulsion*** (euskaraz *Higuina*), 1965eko Roman Polanski frantziar-poloniar zinema zuzendariaren thriller psikologiko film bat da. Catherine Deneuve, Ian Hendry, John Fraser eta Yvonne Furneaux aktoreek antzeztu zuten.

1965eko Cannesko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
Erresuma Batua, Londres. Carol Ledoux (Catherine Deneuve) apartamentu batean bizi den belgikar neska gazte eder eta erreprimitu bat da. Carolek gizonekiko erakarpenetik higuinera doazen sentimendu ugari eta kontrajarriak dauzka, horregatik Helen (Yvonne Furneaux) ahizpak Michael (Ian Hendry) ezkondutako gizonarekin harreman bati ekiten dionean, Caroli deserosoa egingo zaio. Bikotea Italiara oporretara joatean, Carolek bere onetik ateratzen duten aluzinazionak izaten hasiko da.

## Aktoreak 
* Catherine Deneuve: Carole/Carol Ledoux
* Yvonne Furneaux: Hélène/Helen Ledoux
* Ian Hendry: Michael
* John Fraser: Colin
* Patrick Wymark: Etxeko jabea
* Valerie Taylor: Denise andrea
* James Villiers: John
* Helen Fraser: Bridget
* Hugh Futcher: Reggie
* Mike Pratt: Langilea
* Renée Houston: Balch andereinoa
* Monica Merlin: Rendlesham andrea
* Imogen Graham: Manikurista

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Naomi Kawase

film zuzendari japoniarra da.  bezala ere ezaguna da, senarraren abizenagatik.

Bere lan asko dokumentalak izan ziren hastapenetan, baina fikzioa lantzen joan da, eta 21. mendeko japoniar zinema independentearen ikurretako bat da, bereziki Cannesko lehen agerpenetik aurrera (1997). 2015ean zikloa egin zen Donostiako Zinemaldian 21. mendeko zine japoniar independenteaz, eta Kawase izan zen nabarmendutako egileetako bat.

## Estiloa 
Bere filmografia zabalean (30 film) erakutsi duenez, joeretatik urrundu den eta estilo zinematografiko guztiz pertsonal baten oinarriak finkatu dituen zinemagilea da. Estilo horri jarraiki, norberaren esperientzien errealitateari jarraitzen dio hurbil-hurbiletik, eta eguneroko keinu txikien naturaltasunean gordetzen den esanahi sakona edo poesia helarazten du.

Naomi Kawaserentzat, bizitza eta zinema elkarri lotuta daude. Haren unibertso intimoaren eta obraren arteko sinbiosia hain handia da, zaila da zehaztea non amaitzen den norberaren bizipena eta non hasten den artea, non amaitzen den dokumentu sentimentala eta non hasten den fikzioa. «Gauzak zinemaren bitartez baino ezin ditut adierazi», esan izan du.

## Erreferentziak
The Den

**The Den**, aurrez **The New Den**, Ingalaterrako Londres hiriburuaren hego-mendebaldeko Bermondsey auzoan dagoen futbol estadio bat da. Millwall Football Club taldearen egoitza eta jokalekua da.

1993ko abuztuaren 4ean inauguratu zen, taldearen aurreko The Old Den estadioa ordezkatuz. 20.146 ikusleentzako edukiera du.

600px|erdian|thumb|Zelaiaren ikuspegi orokorra.

## Kanpo estekak 
* Millwall Football Club taldearen webgunea
The Devil's Rumble

'''''The Devil's Rumble'''* (euskaraz *Deabruaren Marmarioa*), Davie Allan & the Arrows estatubatuar rock taldearen abesti bat da. *The Davie Allan & the Arrows Anthology* (2004) diskoan argitaratu zuten.

*Inglourious Basterds* (2009, Quentin Tarantino) filmaren soinu bandako abestietako bat izan zen.

## Kanpo estekak 
* *The Devil's Rumble'' abestia entzungai, Youtube.com
Eichhornia crassipes

**Ur-hiazinto arrunta** (*Eichhornia crassipes*) Pontederiaceae familiako landare loreduna da. Jatorriz Amazonas arrokoa, erruz erabili da apaingarri gisa urmaeletan; landare inbaditzailea da, eta arazo handiak sortzen ditu herrialde askotan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Swan ibaia

**Swan River** (euskaraz "Beltzarga ibaia"), Perth hirian bokalea duen ibaia da, Mendebaldeko Australiako hego-mendebaldean. Beheko ibilbidean nahiko zabala eta sakona da, estugune gutxi batzuekin; goiko aldean, oro har, estua eta sakonera txikikoa da.

## Historia 
Willem de Vlamingh holandar esploratzaileak izendatu zuen 1697an, inguru horretan bizi ziren beltzarga beltz ospetsuak ikusi ondoren. Vlamingh ibaiaren gaineko Heirisson uhartearen inguruan barrena nabigatu zen.

Baudin espedizioa (1800-04), Nicolas Baudinek gidatutako frantses espedizio bat, ere ibaian barrena sartu zen 1801ean.

## Kanpo estekak
Sangoulé Lamizana

**Aboubakar Sangoulé Lamizana** (Dianra, 1916ko urtarrilaren 31 &ndash; Uagadugu, 2005eko maiatzaren 26a) Volta Garaiako bigarren presidentea izan zen 1966 eta 1980 bitartean. Lehen ministroa izan zen ere 1974 eta 1978 bitartean.

1966ko urtarrilaren 3ko grebaren ondoren Maurice Yaméogo lehendakariak boterea eman zion. Konstituzio berria onartu zuen 1977an eta 1978ko hauteskundeetan berrautatu zen. Saye Zerbo koronelak bazteru zuen 1980ko azaroaren 25eko estatu kolpe odolgabean.
Nóż w wodzie

***Nóż w wodzie*** () 1962ko Roman Polanski franko-poloniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Leon Niemczyk, Jolanta Umecka, Zygmunt Malanowicz, Roman Polanski (ahotsa) eta Anna Ciepielewska (ahotsa) aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Aintzira batean kirol-ontzian igarotzako egun pasa batean zehar, Andrzej (Leon Niemczyk) eta Krystyna (Jolanta Umecka) bikotea eta mutil gazte baten (Zygmunt Malanowicz) arteko triangulu bitxia osatuko da, denak maila sozial ezberdinekoak, eta emakumea bi gizonen azteko botere borrokaren erdian egongo da.

## Aktoreak 
* Leon Niemczyk: Andrzej
* Jolanta Umecka: Krystyna
* Zygmunt Malanowicz: Mutil gaztea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Jon-Mirena Landa

**Jon-Mirena Landa Gorostiza** (Portugalete, 1968), euskal unibertsitate irakasle, legelari eta politikaria da.

## Erreferentziak
Canning ibaia

**Canning ibaia** Mendebaldeko Australiako ibai laburra da, Swan ibaiaren ibaiadarra. Darling Scarp-en du iturburua eta Perth-ko auzo batzuk zeharkatzen ditu —Cannington, Thornlie, Riverton, Shelley, Rossmoyne eta Mount Pleasant— Melville Water parean, Canning zubian, Swan ibaian bukatu aurretik.
## Kanpo estekak
Ixusko Ordeñana

**Ixusko Ordeñana Gezuraga** (Gernika, Bizkaia, 1975eko martxoaren 17a) bizkaitar legelari, unibertsitateko irakaslea eta bake-epailea da.

Gaur egun, Zuzenbide Prozesaleko irakasle titularra da Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU). Zuzenbide prozesal zibilean eta gatazkak ebazteko bitarteko alternatiboetan (ADR) aditua da.

Horrez gain, Sestaoko Bake Epailea da.

## Erreferentziak
Hanezu

***Hanezu*** ( , transliterazio literalean&nbsp; ***Hanezu no tsuki*** ) Naomi Kawasek zuzendutako 2011ko drama japoniarra da, Masako Bando idazlearen eleberri batean oinarrituta. Izenburuak antzinako japoniar hitz bat da, gorrixkaren aldaera bat, Man'yōshū VIII. mendeko poesia bildumatik hartua. Filma lehiatu eta estreinatu egin zen Cannesko 2011ko Zinema Jaialdian.

Nekazari ingurune batean gertatzen da istorioa, gero eta haur eta gazte gutxiago dagoen toki batean (Nara eskualdean hain zuzen, Kawase zuzendariaren jatorrizko eskualdean). Bakardadearen presioa sentitzen dute protagonistek, bikotea aurkitu eta seme-alabak edukitzekoa; eta baita ere iraganaren zama. Triangelu batean ikusiko dugu hori islatua, senar-emazte batzuk, eta beste gizon gazte bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roderick Murchison

Sir **Roderick Impey Murchison, 1. Baronet** (1792ko otsailaren 22a - 1871ko urriaren 22a) Eskoziako geologo bat izan zen, besteak beste, Permiar garaiari izena eman ziona. Siluriar sistema ikertu zuen lehena izan zen.

## Biografia 
Murchison Tarradale gazteluan jaio zen, Muir of Ord, Ross-shire, Durham Eskolan ikasi zuen eta gero Great Marlow-eko ikastetxe militarrera jo zuen. 1808an Arthur Wellesleyrekin (Wellingtongo dukea) Napoleonen aurkako gerretan Galiziako Roliça eta Vimeiro borroketan parte hartu zuen .

Armada utzi ondoren, Ingalaterrako Barnard Castlen kokatu zen eta 1818an Sir Humphry Davy ezagutu zuen, zientzian ihardutzea aholkatu ziona. Murchisonek geologiarako interesa zuen eta Londresko Geological Societyko kide aktiboa izan zen. Haren lankideen artean Adam Sedgwick, William Conybeare, William Buckland, William Fitton, Charles Lyell eta Charles Darwin ziren .

Murchison Londresen hil zen.

## Ondarea 
Ilargiaren Murchison kraterrak eta gutxienez 15 lur-kokalekuk bere izena dute.

## Lanak 
* *Geology of Cheltenham* (1834)
* *The Silurian System* (1839)
* *On the Geological Structure of the Northern and Central Regions of Russia in Europe* (1841)
* *Geology of Russia in Europe and the Ural Mountains* (1845)

## Bibliografia 
* 
* Morton, John L., *King of Siluria — How Roderick Murchison Changed the Face of Geology* (Brocken Spectre Publishing, 2004, )
* Rudwick, Martin J. S., *The Great Devonian Controversy: The Shaping of Scientific Knowledge among Gentlemanly Specialists* (University of Chicago Press, 1985) — the rise of Murchison to power
* Secord, James A., *Controversy in Victorian Geology: The Cambrian-Silurian Dispute* (Princeton University Press, 1986) — documents the battle between Murchison and Adam Sedgwick
Di qiu zui hou de ye wang

***Di qiu zui hou de ye wang*** (; ) 2018ko Bi Gan txinatar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Hainbat urteren ostean, Luo Hongwu Kaili sorterrira itzuliko da, eta maite izan zuen pertsonaren bila abiatuko da. Emakumearen izena besterik ez daki: Wan Quiwen.

## Aktoreak 
* Huang Jue: Luo Hongwu
* Tang Wei: Wan Qiwen/Kaizhen
* Sylvia Chang: Basakatuaren ama/Ilegorriko emakumea
* Lee Hong-chi: Basakatua
* Chloe Maayan: Pager
* Ming Dao: polizia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Murchison ibaia (Mendebaldeko Australia)

**Murchinson ibaia** (ingelesez:*Murchinson River*) Mendebaldeko Australiako bigarren ibairik luzeena da. *Yilgarn goi-lautadako* Iturritik, Robinson mendilerroaren hegoaldean, 780 km-ko ibilbidea du Kalbarri (bere ertzean dagoen hiri bakarra) hiriaren ondoan dagoen Indiako Ozeanoko bokaleraino. 200 milioi metro kubiko urteko batez besteko ekoizpena du. Bi ibaiadar nagusiak ditu: Sandford ibaia eta Roderick ibaia.

Ibaiaren arroa 82.000 kilometro karratutan zabaltzen da Mendebaldeko Australiako *Mid Westean.* Ozeanoaren eta Yilgarn lautadaren arteko 550 kilometro baino gehiagora hedatzen da. Euriak erortzen dira soilik arroaren iparraldeko aldean udako zikloietan, urte osoan zehar ibaia lehorra baita, eta urmael batzuk topatuko dituen harezko suge luze bat osatzen du.

Bere arroaren mugetan daude euri ondoren betetzen diren *aintzira gaziak*. Aintzira hauek Murchinson ibaiako lehen 90 kilometroak osatzen ditu etengabeko kate bat, aldiz; ondoren, ibaia mendebaldera eta hego-mendebaldera eta mendebaldera berriz biratzen da Indiako Ozeanora iristeko.

Kostaldetik gertu, ibaiak Siluriar fosiletan aberatsak diren harriak dituen arroila sakona zeharkatzen du. Oraindik basatian dagoen arroila Kalbarriko Parke Nazionalean dago.

Ibaiari izena eman zion George Gray esploratzaileak, 1839an ibaira iritsi zenean. Bere izenak Sir Roderick Murchison geologo eskoziarra ohoratzen du.
## Kanpo estekak
Adam Sedgwick

**Adam Sedgwick** (1785eko martxoaren 22a - 1873ko urtarrilaren 27a), geologo britainiarra, geologia modernoaren sortzaileetako bat da. Devoniarra eta geroago Kanbriarra osatzen dituzten geruza geologikoak aztertu zituen.

## Biografia 
Yorkshire konderriko Dent-en jaio zen, bikario anglikano baten hirugarren semea. Cambridgeko Trinity College-n ikasi zuen. 1818an Cambridgeko geologiako irakaslea izendatu zuten.

Kanbriarreko geruza geologiko batzuen sailkapena Roderick Murchison-ek, bere lagun eta lankideak, zalantzan jarri zuen, Siluriarraren zatia zela uste zuena. Charles Lapworth-ek 1879an gatazka konpondu zuen, ordovician sistema berri bat sortuz geologia-geruza horietarako.

Charles Darwin bere ikasleetako bat izan zen eta gutunen bidez jarraitu zuten kontaktuan. Sedgwick-ek Darwin-en *Espezieen jatorriaz* liburuko ideiak onartu ez zituen arren*,* lagunak izaten jarraitu zuten Sedgwick-en heriotzara arte, iritzi desberdinak izan arren.

Royal Society-ren ohore handiena jaso zuen, Copley domina, 1863an, eta Londresko Geologia Elkartearen Wollaston domina ere, 1851ean.

Ondoko terminoen jatorrian dago: Paleozoikoa, Mesozoikoa eta Zenozoikoa.
Klinker

thumb| Klinker pusketak
**Klinker**-a edo **Portland klinker**-a Portland zementuaren osagai nagusia da, zementu ohikoena eta, beraz, hormigoiaren osagai nagusia ere.
thumb|220x220px| Klinker zatiak.

## Kanpo estekak
Portland zementu

thumb|Portland zementuko palet bat.
**Portland zementua** konglomeratzaile edo zementu hidrauliko bat da; urarekin eta agregakinekin nahastean gogortasun iraunkorreko masa bat sortzen da, hormigoia deritzona. Eraikuntzan hormigoia prestatzeko ohikoena da. Zementu hidrauliko modura erabilita uretan gogortzeko ahalmena du.

Joseph Aspdin eraikitzaileak 1824an Ingalaterran asmatu zuen. Izenaren jatorria Portland uhartean (Dorset, Ingalaterra) dauden Portland harriaren antzekotasunaren ondorio da.

Kolore gris-arbel bizia du edo marfil kolore argia (kasu honetan 'zementu zuria' deitzen zaio). Euskal Herrian hain ospetsu bilakatu zen ezen 'porlana' zementuaren sinonimo bilakatu baitzen. Euskal Herrian Cementos Portland izan da zementu hau ekoizteko konpainia nagusia, eta fabrika nagusia Olaztin kokatu da 1905etik.

## Kanpo estekak
Osasunako 2019-2020 denboraldiko lehen taldeko kideak

Entrenatzailea:  Jagoba Arrasate (2018-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Osasuna Promesas taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte. 

#### Lagatakoak 
#### Bajak Neguan 
### Neguko merkatua 2020 
### Udako merkatua 2019 
### Estatistikak 
*Jokalariak guztira: 35*

### Denboraldiko Hamaikakoa 
*Konpetizio guztiak kontutan harturik, hamaikakoetan gehien agertu diren jokalariak.*

350px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ebano berde

**Ebano berdea** (*Jacaranda acutifolia*) Bignoniaceae familiako zuhaitz subtropikala eta toki askotan zuhaitz apaingarri gisa landatua bere lore bioleta ikusgarri eta iraunkorrengatik. Aimé Bonplandek 1808an deskribatuta, Hego Amerikan jatorria du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erregeen gurtza

[thumb|eskuinera|[Gerard David c. 1520]]
**Erregeen gurtza** edo **Erregeen adorazioa** arteak maiz irudikatutako Natibitateko pasarte bat da, askotan artzainen gurtzarekin batera irudikatzen dutena. Errege Magoen pasartea Mateoren Ebanjelioan- - agertzen da:

## Galeria 

File:Santa maria in trastevere, mosaici di pietro cavallini, 04 adorazione dei magi.JPG|Pietro Cavallini, XIII. mendekoa
File:Giotto di Bondone - The Epiphany - WGA09343.jpg|Giotto di Bondone, 1320/25
File:Giotto - Scrovegni - -18- - Adoration of the Magi.jpg|Giotto
File:De Grey Hours f.71.r Adoration of the Magi.png|XIV. mendekoa
File:Collegiale-Thann-p1010095.jpg|Thanngo eliza, ca.1400
File:Obilman Adoration of the Magi.jpg|Nikolaus Obilman (1435–1488), c. 1466
File:Hans Memling 028.jpg|Hans Memling, 1470
File:L Adoration des Mages.jpg|Jean Fouquet
File:Botticelli - Adoration of the Magi (Zanobi Altar) - Uffizi.jpg|Botticelli, 1475
File:Memling Adoration des Mages Prado01558.jpg|1475 eta 1500 artekoa
File:Giorgione 010.jpg|Giorgione, c. 1505
File:Jacopo da Ponte 001b.jpg|Jacopo Bassano, 1563-1564
File:The Nativity and the Adoration of the Magi - Google Art Project.jpg|Kretar ikono, XVII. mendekoa
File:Velázquez - Adoración de los Reyes (Museo del Prado, 1619).jpg|Diego Velázquez, 1619
File:Rubens-adoration des mages.jpg|Peter Paul Rubens, c. 1617–1618
File:Abraham Bloemaert - The adoration of the Magi - Google Art Project.jpg|Abraham Bloemaert, 1624
File:Pieter van Lint - Adoration of the Magi.jpg|Pieter van Lint, 1630
File:Kings College Chapel-IMG 3962.jpg|Peter Paul Rubens, 1634
File:Peter Paul Rubens - Adoration of the Magi (KMSKA).jpg|Peter Paul Rubens, (1624)
File:Magi-rembrandt.jpg|Rembrandt, 1632
Image:Bartolomé Esteban Murillo - Adoration of the Magi - Google Art Project.jpg|Bartolomé Esteban Murillo, XVII. mendea
File:A Adoração dos Magos (1828) - Domingos Sequeira.png|Domingos Sequeira, 1828
File:Edward Burne-Jones - The Adoration of the Magi - Google Art Project.jpg|Edward Burne-Jones, 1888–1894
File:Magi-from-Kremikovtsi.jpg|Kremikovtsiko monasterioa
File:Adoration of the magi st.michael toronto.jpg|Torontoko katedrala
File:Dreikönigenhaus Koblenz Relief (2011-07-10 Sp).JPG|Dreikönigenhauseko erliebea

## Kanpo estekak
Mendi gaineko predikua

[thumb|eskuinera|[Carl Blochen margolana, 1877]]
**Mendi gaineko predikua** () Itun Berriko pasarte bat da, Bataioaren ondoren gertatzen dena. Mateoren Ebanjelioan- tik ra- agertzen da.

Itun Berriko predikurik luzeena da eta, bere barnean, Jesusen irakaspen nagusienetariko batzuk agertzen dira: Dohatasunak, eta Gure Aita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artzainen gurtza

[thumb|eskuinera|[Bartolomé Esteban Murillo c. 1657]]
**Artzainen gurtza** edo **artzainen adorazioa** arteak maiz irudikatutako Natibitateko pasarte bat da, askotan Erregeen gurtzarekin batera irudikatzen dutena. Pasartea Lukasen Ebanjelioan- - agertzen da:

## Galeria 

File:MCB-icon11.jpg|Bizantziar margolana.
File:Worship of the shepherds by bronzino.jpg| Bronzino.
File:Duccio di Buoninsegna 002.jpg|Duccio di Buoninsegna, 1308-1311
File:Birth of Jesus - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg|Giotto, c. 1320
File:Andrea Mantegna The Adoration of the Shepherds.jpg|Andrea Mantegna, 1451–1453.
File:Hugo van der Goes - Trittico Portinari - Google Art Project.jpg|Hugo van der Goes c. 1475
File:Correggio - The Holy Night - Google Art Project.jpg|Correggio, 1529
File:GFerrari Adorazione pastori VC.JPG|Gaudenzio Ferrari c. 1533.
File:Bramantino - De aanbidding der herders.jpg|Bramantino 1500 eta 1535 artekoa
File:Jacopobassano - adoracao01.jpg|Jacopo Bassano, 1580
File:Nicolaes Maes (Dutch - Adoration of the Shepherds - Google Art Project.jpg|Nicolaes Maes, 1660–1590.
File:Gerard van Honthorst - Adoration of the Shepherds (1622).jpg|Gerard van Honthorst, 1622.
File:Gerard van Honthorst 002.jpg|Matthias Stom, 1625 eta 1650 artekoa
File:Limoges-Plaque.jpg|Frantziar margolana, XVI. mendekoa
File:Guido Reni 003.jpg|Guido Reni, 1630–1642.
File:The Adoration of the Shepherds - Jacob Jordaens - Google Cultural Institute.jpg|Jacob Jordaens, 1657
File:Retablo del Nacimiento. Huelgas.jpg|Gregorio Fernández, c. 1614
File:Polidoro Caldara da Caravaggio Adorazione dei pastori Messina Museo Regionale.jpg|Polidoro da Caravaggio, XVI. mendekoa
Image:Georges de La Tour 001.jpg|Georges de La Tour c. 1644.
File:The Adoration of the Shepherds, El Greco.jpg|Grekoa, 1614.
File:Shepherds Bow - Google Art Project.jpg|Ukrainiako ikono, XVII. mendekoa
File:Toul cathedral nativity.JPG|Ignace Robert c. 1691, Toulgo katedrala.
File:S Conca Adoración de los Pastores 1720 Getty Museum Los Angeles.jpg|Sebastiano Conca c. 1720
File:Giovanni Domenico Tiepolo - The Adoration of the Shepherds - WGA22371.jpg|Giovanni Domenico Tiepolo c. 1751-1753
File:Brooklyn Museum - The Adoration of the Shepherds (L'adoration des bergers) - James Tissot - overall.jpg|James Tissot, 1886–1894.

## Kanpo estekak
Levy Mwanawasa

**Levy Patrick Mwanawasa** (Mufulira, Ipar Rhodesia, 1948ko irailaren 3a - Paris, 2008ko abuztuaren 19a) Zambiako 3. presidentea izan zen.

Zambiako Unibertsitateko eskubidean lizentziatu zen eta abokatu gisa lan egin zuen. 1991n Frederick Chilubak presidenteordea izendatu zion baina 1994an dimititu zen. 1996ko presidentearen aukera galdu zuen eta 2001ean irabazi zuen. 2006an Michael Satari irabaziz berrautatu zen. Infartuaz hil zen Parisen eta Rupiah Banda presidenteordeak ordezkatu zuen.
Jesusen Bataioa

[thumb|eskuinera|[Andrea del Verrocchio eta Leonardo da Vinciren margolana, c. 1475]]
**Jesusen Bataioa** Itun Berriko pasarte bat da, Jordanen gertatzen dena. Mateo- -, Markos- - eta Lukasen- - Ebanjelioetan agertzen da:

Teologo moderno gehienen ustetan, benetako gertaera izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gettysburgeko hitzaldia

**Gettysburgeko hitzaldia** () 1863ko azaroaren 19an, Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilean zehar, Abraham Lincolnek Gettysburgen emandako hitzaldia izan zen. Hitzaldia Estatu Batuetako historiako ezagunetariko bat da.

271 hitz besterik ez ditu eta bere hasiera (, hau da, "duela lau hogeiko eta zazpi urte"‍, Independentzia Aldarrikapena aipatuz) ikonikoa da. Hitzaldian Lincolnek bere printzipioak eta bere nazioaren ikuspegia azaltzen du eta, bukatzeko, entzuleei honakoa eskatu zien:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basa (eleberria)

***Basa*** 2019an Miren Amurizak plazaratutako helduei zuzendutako bere lehen eleberria izan zen. 2018an, Beasaingo Udalak, CAF enpresak eta Elkar argitaletxeak antolatu zuten XX. Igartza Saria idazle gazteentzako bekaren irabazlea izan zen *Paperezko txoriak* proiektuarekin; azkenean, lana plazaratzerakoan,*Basa* behin-betiko izenburua izan zuen. Baserritar inguruan kokatutako eleberri laburra eta gordina da Amurizarena.

## Argumentua 
Sabina Gojenola alarguna Lekeitiotik gertu dagoen Altzerreka baserrian bizi den emakume zaharra da. Berarekin Henry bere koinatua bizi da, bertan jaioa eta urte luzez Ameriketan artzain gisa ibilia; Henry zangoa galdu zuen eta elbarritua dago. Sabina ere osasunez ez dago oso ondo baina, hala ere, bere seme-alabengandik ez du inongo laguntzarik nahi. Jite autoritarioaren pertsona da protagonista, gogortua, modernitatearen aurrean oso jarrera itxia duena. Ebakuntza egin berria, baserrira itzuli da eta bere betiko bizimodua eraman nahi du baina urteek eta osasunak ez diote laguntzen. Seme-alabekin gero eta ika-mika handiago izango ditu eta tentsioa areagotuz joango da amaiera gogorra izan arte. Eleberriak zehar dekadentzia giroa da nagusi.

## Pertsonaiak 
* Sabina Gojenola: pertsonaia nagusia, emakume gogorra, dena ezkutatzen duena.
* Henry: Ameriketatik itzuli ondoren baserrian lan egin zuen baina hanka bat galdu ondoren erabat baztertuta gelditu den gizona.
* Karmele: Sabinaren alaba. Amari lagundu nahi dio baina besteak ez du onartzen. Amaren aurrean kokilduta bizi da. Lekeition bizi da.
* Joseba: Sabinaren semea. Amarekiko distantzia handiago erakusten du, ez da hainbeste kezkatzen.
* Libe: Karmeleren alaba.
* Lurdes: Sabinaren auzokidea: lagundu nahi dio baina, halaber, beti dabil emakumea zelatatzen.
* Mario: Lurdesen senarra.

## Ezaugarriak 
Eleberriak egileak gertutik ezagutzen duen mundua azaltzen du, isolatutako azken baserrienak eta baserritarrenak, alegia. Hori garbi ikusten da erabiltzen duen hiztegian. Deskribatzen duen errealitatea gordina da erabat: Sabinak ez du bere egoera onartzen eta izugarrizko astakeriak egiten ditu. Eleberria elkarrizketen gainean eraikia dago, ia antzerki lana izanik. Deskribapenak argumentua ulertzeko modukoak dira, besterik ez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Liburuaren aurkezpena prentsan.
* Aurkezpenaren bideoa.
1966ko Eurovision Abesti Lehiaketa

**1966ko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren hamaikagarren edizioa izan zen. Luxenburgoko Villa Louvigny eraikinean ospatu zen, martxoaren 5ean. Aurkezlea Josiane Chen izan zen.

Garailea Austriako Udo Jürgens izan zen, "Merci, Chérie" kantuarekin. Austriaren lehen garaipena izan zen — eta Jürgensen hirugarren segidako partaidetza —.

Hamazortzi herrialdek hartu zuten parte, aurreko edizioko berdinak.

## Lehiaketa 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
William Conybeare

**William Daniel Conybeare** (1787ko ekainaren 7a - 1857ko abuztuak 12) geologo eta paleontologo britainiarra izan zen.

## Biografia 
Conybeare Londresen jaio zen eta Oxfordeko Unibertsitateko Christ Church Collegen ikasi zuen. Erlijio-ordenatan sartu zen eta Wardingtoneko bikario izan zen ( Bristoletik gertu). Garai horretan, *Bristoleko Filosofia Erakundearen* sortzaileetako bat izan zen, 1822an . Glamorganshireko errektorea izan zen Sully-n 1823tik 1836ra arte, eta Axminsterreko bikarioa 1836tik 1844ra arte. Hezkuntza arduraduna 1839z gero, eta Llandaff Apezpikutza anglikanoaren errektorea 1845etik aurrera.

John Kidd-en (1775-1851) ikastaroetan geologian interesatu zen. Ikasketak egin ondoren, Erresuma Batuan eta kontinentean zehar bidaiatu zuen, eta *Geological Society of Londoneko* lehen kideetako bat izan zen.

William Buckland (1784-1856) eta Adam Sedgwick (1785-1873) Conybeareren lana geologian aintzatetsi zioten.

1821ean, William Conybeareak Mary Anningek (1799-1847) aurkitu zuen plesiosauriko eskeletoa maisuki deskribatu zuen. Orduan egin zuen txostenaren elementu nagusiak ondorengo ikerketek berretsi zituzten.

Zenbait lan argitaratu zituen: Ingalaterrako hego-mendebaldeko ikatz-geruzei buruz (William Buckland-ekin, 1824an), Thamesis haranari buruz, Léonce Élie de Beaumont-eko mendilerroaren eraketaren teoriari buruz (1798-1874), eta Lyme Regis-en gertu ur-irristatzeari buruz, 1839an.

Hala ere, bere lan nagusia *Outlines of the Geology of England and Wales da,* 1822an, William Phillips-en (1775-1828) lanaren bigarren edizioa, idazlearekin batera idatzia. Conybeareren ekarpenak edizio honen zati nagusia da, non lehenengo zatian soilik deskribatzen zen Karboniferoa eta geruza berrienak. Idazketa honek eragin handia izan zuen Erresuma Batuko zenbait elkartetan.

Conybeare *Royal Society-ko* kidea izan zen, eta *eta Frantziako Institutuko* kidea ere. 1844an Wollaston domina jaso zuen.
Thomas Muster

**Thomas Muster** (Leibnitz, 1967ko urriaren 2a) austriar tenislari ohia da. *Buztineko erregea* bezala ezagututa, Roland Garros finala irabazi zion Michael Changi 1995ean. Gainera zortzi Masters 1000 irabazi zituen.
2019ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia

**2019ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia** urte hartako esku huskako pilota txapelketa nagusia izan zen. Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatu zuen hamalaugarren ekitaldia izan zen, eta ASPE eta Baiko Pilota enpresetako pilotariek hartu zuten parte.

## Pilotariak 
## Emaitzak 
2019ko Eskuzko Pilota Enpresen Ligako Buruz buruko Pilota Txapelketaren emaitzak honako hauek izan ziren:

### Aurreko kanporaketa 
(1) Jon Ander Peña zauritu eta Asier Agirrek irabazi zuen

### Final hamaseirenak 
### Final zortzirenak 

### Final laurdenak 

### Fase finala 
## Kanpo estekak
Apoloren iturria

**Apoloren iturria**, baita ere **Lau Urtaroena**, Madrilgo (España) iturri monumentala da. Prado pasealekuan dago. Neoklasizismoren maisu-lana da.

## Historia 
Iturriaren eraikuntza 1789an hasi zen, Karlos III.a Espainiakoa erregearen agindupean. Lana Manuel Álvarezek egin zuen; berak egin zituen lau urtaroen estatuak. Apoloren eskulutura egiteko garaian Alfonso Giraldo Bergazen lana izan zuen, 1802an. Multzoa 1803an inauguratu zen Karlos IV.a Borboikoaren semea zen Fernando ezkontza ospatzeko.

## Kokapena 
Prado pasealekuan dago, Pradoko Saloia izean zuen multzoan. Multzo hori Karlos III.a Espainiakoak bultzatu zuen, bere hiriaren erreforma barruan, XVIII. mendean. Apoloren Iturriak pasealekuan Ventura Rodríguezek diseinatu zuen multzo eskultorikoarekin bat egin zuen. Multzo horretan Zibeles iturria eta Neptunoren iturria zeuden Apoloren iturriarekin batera. Hirurak Espainiako Neoklasizismoren maisu-lana dira.

## Ezaugarriak 
Iturrian erdiko gorputz bat dago, mailadi batekin. Halaber, bi maskaroi ditu. Maskaroietatik ura tamainu desberdinetako hiru maskorren gainean erortzen da. Zutoinan lau urtaroen errepresentazio sinbolikoak daude; hortik datorkio izena iturriri. Monumentu gainean Apolo jainkoaren, argiaren eta arteen jainkoaren irudia dago; benetako aurkegia, dena dela, Karlos III.arena da.

## Iruditegia 

Image:
Madrid_Paseo_Del_Prado_Fuente_De_Apolo_-_panoramio.jpg|Panoramika.
Fuente_de_Apolo_(Madrid)_06.jpg|Apoloren aurpegia Karlos III.arena da.
Fuente_de_Apolo_(Madrid)_01.jpg|Udaberriaren alegoria.
Fuente_de_Apolo_(Madrid)_03.jpg|Maskaroi bat.

## Bibliografia 
* Andrés Ordax, Salvador (2010). «Innovaciones en la iconografía de fines del Siglo XVIII. El caso de Joaquín de Eleta en el Burgo de Osma» (pdf). BSAA Arte: Arte Ikerketen Mintegiaren Boletina (76): 241-262. ISSN 1888-9751.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Iturriaren zehaztasunak.
* :Bideoa youtuben.
William Buckland

**William Buckland** (Axminster, Ingalaterra, 1784ko martxoaren 12a - 1856ko abuztuak 14 ) naturalista, geologo eta paleontologo britainiar ospetsua izan zen eta dinosauro baten lehen deskribapen osoa idatzi zuen. Royal Societyko kidea izan zen. Mary Buckland-ekin ezkondu zen.

Garai horretan, Goi Paleolitoko giza eskeletoa ere aurkitu zuen, Pavilandeko Dama Gorria izenekoa

Lurraren antzinako sorkuntzaren eta Uholde Handiaren teoriaren aldekoa izan zen Louis Agassizek glaziazioen errealitateaz sinestarazi arte.
Antonio Jose Mazarredo Salazar de Muñatones

**Antonio Jose Mazarredo Salazar de Muñatones** (Madril,  - 1753 eta gero) bizkaitar politikaria izan zen.

Cosme Mazarredo Elexalde eta Lorenza Antonia Salazar de Muñatones Butroi-Muxika Arias-Riquelmeren semea, Josefa Manuela Morgan Rucabado del Mazo ezkondu eta Antonio Jose, Jerónimo, María Gregoria eta Diego Domingo seme-alabak izan zituen.

1715ean eta 1743an Bilboko zinegotzi, 1725ean eta 1733an alkate eta 1740an Bizkaiko Ahaldun Nagusi izendatu zuten.
1967ko Eurovision Abesti Lehiaketa

**1967ko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren hamabigarren edizioa izan zen. Vienako Hofburg jauregian ospatu zen, Austrian, apirilaren 8an. Aurkezlea Erica Vaal izan zen.

Garailea Erresuma Batuko Sandie Shaw izan zen, "Puppet on a String" kantuarekin. Erresuma Batuaren lehen garaipena izan zen.

Hamazazpi herrialdek hartu zuten parte, aurreko edizioan baino bat gutxiagok. Danimarkak uko egion zion partaidetzari, eta ez zen bueltatuko 1978 arte.

## Lehiaketa 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
Nadia Anjuman

**Nadia Anjuman** (; Herat, 1980ko abenduaren 27a - *ib.*, 2005ko azaroaren 4a) Afganistango poeta eta kazetaria, bere senarrak, Farid Anjuman, eta haren senideek kolpeka hil egin zuten.

## Biografia 
Familia ugari baten seigarren alaba zen. Afganistango Taliban gobernuak emakumeei idaztea eta irakurtzea debekatzen zien eta horren ondorioz, bigarren hezkuntzako eskola bi urte beranduago bukatu zuen Nadiak. Talibanentzat aita batek alabari idazten irakasten bazion, heriotza-zigorra merezi zuen. Emakumeek lan egitea, ikastea edo ozenki barre egitea debekatuta zuten. Josi eta brodatu baino ezin zezaketeen egin. Anjuman Herateko Jostunen Zirkuluko kidea izan zen idazlea eta Urrezko Orratza joskintza eskolan astean hiru alditan biltzen ziren; bilera horiek Rahyab irakaslearen etxean egiten zuten eta bilerak literatura ikasteko baliatzen ziren. Emakume horiek debekatuta zeuden idazleen lanak aztertzen zituzten: William Shakespeare, Honoré de Balzac, Fedor Dostoievski, Charles Dickens, Lev Tolstoi, James Joyce eta Vladimir Nabokov, besteak beste. Harrapatuak izanez gero, urkamendian hiltzen zituzten.

Gurasoek Farid Ahmad Majid Mia-rekin ezkontzera behartu zuten. Gizona Literatura lizentziaduna zen, filologiako irakaslea eta Herateko Unibertsitatearen langile administratiboa.

2005ean, Nadia Anjumanek, Herateko Unibertsitatearen ikaslea zenean, bere lehen liburua plazaratu zuen: *Gol-e dudi* (*‘Lore keztua’*) edo, agian, *Gul-e-dodi* (*‘Lore gorri iluna’*). Liburu horretan Afganistanen emakumeek jasaten zuten errepresioa kontatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Nadia Anjumanen biografia.
Maribel Aizarna

**Maribel Aizarna Letamendia** (Aizarna, Zestoa, Gipuzkoa, 1961eko urtarrilaren 12a) euskal kazetari eta telebista aurkezlea da. Euskal Irrati Telebistan ibilbide luzea egindakoa, ibilbide horretako urte gehientsuenak ETB 1eko *Gaur egun* albistegiak aurkezten pasa ditu. ETBren aurpegi beteranoenetakoa izanik, euskarazko telebistaren aitzindaritzat jotzen da.

## Biografia 
Kazetaritzako laugarren urtea egiten ari zela curriculuma bidali zuen ETBra oposaketak atera zirelako, azterketara deitu zuten eta gainditu egin zuen. Lanean ari zela bukatu zuen karrerako laugarren urtea, eta baita bosgarrena ere. Fakultatera joan behar zenez, asteburuko txandan hasi zen lanean, 1983ko apirilean. Urte bereko ekainean ostiral gauetako *Plaza Berri* programa gidatzen hasi zen, Joxemari Iriondo zuzendari zuela. Asteburuetan, aldiz, *Gaur egun* albistegia eta *Kirolez Kirol* saioa egiten zituen. Era horretan, euskarazko telebistaren aitzindarietako bat izan zen.

Hurrengo urteetan era guztietako albistegi eta informazio saioetan aritu zen. Horretaz gain hainbat bidaia egin zituen atzerrira ETBko berriemaile berezi gisa, tartean AEBra bertako hauteskundeen berri ematera (1988, 2004 eta 2008an). 1989ko martxotik 1991ko udara arte ETBren Madrilgo korrespontsala izan zen, eta Golkoko Lehen Gerraren berri ere eman zuen Kuwaitetik. Gerora *Gaur egun* albistegiaren iluntzeko edizioa aurkeztu zuen, eta azkenik arratsaldeko albistegia aurkeztera igaro zen. 2009an EITBren albiste-zerbitzuetan bestelako lanak egitera pasa zen, 2009ko hauteskundeen ondoren eratutako zuzendaritza berriaren erabakiz.

## Bizitza pertsonala 
Ezkonduta dago eta hiru alabaren ama da. Zarautzen bizi izandakoa, gaur egun Aizarna jaioterrian bizi da. Mendira joatea, landareak, lorategia eta baratzea dira bere zaletasunak. Kontxi Aizarna irakaslearen ahizpa da.

## Erreferentziak
Madonna (argipena)

**Madonna** izenak hainbat adiera du:

* **Madonna**, artean eta kristau ikonografian, Ama Birjinaren agerpen artistikoa da, Jesus haurtxoa altzoan duela. Izenburuan Madonna izena duten margolan ugari ere bada,
* **Madonna**, jaiotzez **Madonna Louise Ciccone**, abeslari eta kantari estatubatuarra.
* **Madonna del Sasso** Italiako herri bat da.
Suzaku

1997an Naomi Kawasek zuzendutako fikziozko film japoniarra da.

Camera d'Or saria jaso zuen Naomi Kawase zuzendariak lan honekin Cannesko zinemaldian 1997an, lehen *opera primari* ematen zaion saria. Aldez aurretik dokumentalak bakarrik egin zituen Kawasek, eta haien arrastoa badago film eder honetan. Harrezkero fikzioarekin jarraitu du.

Japoniako eskualde menditsu bat herrialdearen garapen ekonomiko handitik aparte geratu da. Krisi ekonomiko hori, familia baten krisia ere bada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olivier Peter

**Olivier Peter** (Zürich, Suitza, 1986ko urtarrilaren 20a) abokatua, legelaria, unibertsitate-irakaslea eta aktibista juridikoa da.

Abokatu lanari dagokionez, giza eskubideetan, nazioarteko zuzenbide penalean eta estradizioan aditua da.

Parot doktrina amaiarazi zuen abokatua eta Anna Gabrielen abokatua.

## Erreferentziak
Igokunde (argipena)

**Igokundea**, kristau teologian, honela uler daiteke:

* **Jesusen Igokundea**, Jesus mirariz zerura igo zenekoa.
* **Andre Mariaren Jasokundea**, Maria gorputz eta arima zerura eramana izen zenekoa.

Pertsona izena ere bada **Igokunde**, baina erabiliagoa da **Igone** aldaera.
Madonna (artea)

[thumb|[Kardantxiloaren Ama Birjina|Madonna del Cardellino, Rafaelen margoa]]

**Madonna** (Italieraz, *ma donna*, nire dama) Mariaren irudikapena da, bakarrik batzuetan, baina ohikoan edo bere seme Jesus altzoan edo ondoan duela. Irudi horiek eliza katolikoan eta ortodoxoan ikono inportanteak dira.  **Madonna eta haurra** erako margolanak garrantzitsuak dira halaber kristau ikonografian eta artearen historian. Ortodoxoen ikonografian *Theotokos* terminoa erabili ohi da, Jainkoaren ama, hala nola *Vladimireko Theotokos* ezagunaren kasuan.

Mariaren bizitzako beste irudi ikonografiko batzuei, adibidez, Deikundearen irudikapenei, ez zaie esaten *Madonna*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bingu wa Mutharika

**Bingu wa Mutharika**, jaiotza izena **Brightson Webster Ryson Thom** (Thyolo, Nyassalandia, 1934ko otsailaren 24a - Lilongwe, 2012ko apirilaren 5a) malawiar ekonomista eta politikaria izan zen. Malawiko presidentea izan zen 2004–2012 bitartean.

## Bizitza 
2004ko maiatzeko Presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen. 2005an, Alderdi Aurrerakoi Demokratikoa sortu zuen. 2009ko hauteskundeetan ere nagusitu zen, baina ezin izan zuen bere bigarren agintaldia amaitu, 2012ko apirilaren 5ean hil baitzen, bihotzekoak jota. Joyce Banda presidenteordeak ordeztu zuen.

## Erreferentziak
A Song of Ice and Fire

***A Song of Ice and Fire*** (euskaraz *Izotz eta Suzko Abestia*), George R. R. Martin estatubatuar idazle eta gidoigilearen epika eta fantasiazko eleberri sail bat da. 1991n *A Game of Thrones* (*Tronu Dema*) lehenbiziko eleberria idatzi eta 1996an argitaratu zuen. Martinek hasieran trilogia izateko pentsamenduaz hasi eta azkenenan bost eleberri argitaratu ditu, zazpiraino iristeko asmoarekin. 2011n *A Dance with Dragons* (*Herensugeen Dantza*) sailaren bosgarren eleberria argitaratu zuen, eta gaur egun *The Winds of Winter* (*Neguaren Haizeak*) seigarren eleberria idazten dihardu.

Izotz eta Suzko Abestiaren saila Westeros eta Essos fikziozko bi kontinenteetan kokatzen da. Atal bakoitzean ikuspuntua aldatuz doa pertsonaia ezberdinen arteanː lehenbiziko eleberria bederatzi pertsonaiaren ikuspegitik kontatua da, eta bosgarrenean hogeita hamaika txandakatzen dira. Hiru istorio nagusi agertzen dira: Westeros menderatzeko asmoz hainbat familiaren arteko gerra dinastikoa, Westerosko ipar muturreko Ibiltari Zuriak / Besteak direlako izakien mehatxuaren areagotzea, eta Burdinazko Tronua bereganatzeko Daenerys Targaryen, kargugabetutako eta erbesteratutako erregearen alabaren grina.

Eleberria sortzeko garaian, Martinek Bi Arrosen Gerra (1455-1485) eta Maurice Druon frantziar idazlearen *Les Rois maudits* (1955-1977, *Errege Madarikatuak*) eleberri saila oinarritzat hartu zituen.

2019ko apirilerako mundu osoan liburuen 90 milioi ale saldu ziren eta 2017ko urtarrilean 47 hizkuntzatara itzuliak zeuden.

## Telesaila 
Liburu saila berez ezaguna izan arren, mundu osoan ospetsu bilakatzearen arrazoi nagusietako bat sailean oinarritutako *Game of Thrones* (2011-2019) telesaila da.

## Saila 
* *A Game of Thrones* (1996, *Tronu Dema*)
* *A Clash of Kings* (1998, *Errege Kasta*)
* *A Storm of Swords* (2000, *Ezpaten Ekaitza*)
* *A Feast for Crows* (2005, *Bele Festa*)
* *A Dance with Dragons* (2011, *Herensuge Dantza*)
* *The Winds of Winter*
* *A Dream of Spring*

## Kanpo estekak 
* George R. R. Martin idazlearen webgunea 
* Lehenengo kapitulua https://istoriolaburrak.blogspot.com/2017/12/tronuen-jokoa-bran-i.html
Antonio Jose Mazarredo Morgan

**Antonio Jose Mazarredo Morgan Salazar de Muñatones Rucabado** (Bilbo,  - ) bizkaitar itsasgizon eta politikaria izan zen, Espainiako Itsas Armadako ontzi-tenientea izandakoa.

Antonio Jose Mazarredo Salazar de Muñatones eta Manuela Morgan Rucabadoren semea, 1735ean María Josefa Gortazar Arandia ezkondu eta José Mazarredo semea izan zuen.

1739an Bilboko zinegotzi, 1744an alkate eta 1742 eta 1752 artean Bizkaiko Ahaldun Nagusi izendatu zuten.
Zarauzko triatloia

[eskuinera|270px|thumb|[Eneko Llanos gasteiztarrak 11 aldiz irabazi du Zarauzko triatloia.]]
eskuinera|270px|thumb|Zarauzko triatloia, 2019ko edizioa.
**Zarauzko triatloia** Zarautzen urtero jokatzen den triatloi lasterketa da, Euskal Herrian jokatzen den triatloi garrantzitsuenetakoa.

Garaipen gehien lortu dituztenak gizonezkoetan Eneko Llanos (11 garaipen) eta emakumezkoetan Ainhoa Murua eta Cat Morrison dira, launa garaipenekin.

## Ibilbidea 
* Igeriketa: Getariatik Zarautzera 2'9 km.
* Txirrindularitza: 78 km. Hasieran Meagatik Aizarnazabal alderaino eta bigarren erdian Orio aldean.
* Korrika: 21 km. Zarautzen herriko zirkuitua.

## Palmaresa 
* ¹ 2020an eta 2021ean ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren erruz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Elvis (1979ko filma)

***Elvis***, 1979ko John Carpenter estatubatuar zinema zuzendariaren telebistarako biografia film bat da. Elvis Presley rock izarraren bizitzan oinarritua dago. Kurt Russell, Shelley Winters, Season Hubley eta Bing Russell aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Erregea, Elvis Presley (Kurt Russell), Las Vegas hirian berragertzera doa. Kontzertua baina lehen, hiriko hotel batean dagoela, Elvisi bere gaztaro errebeldearen oroitzapenak datozkio, Memphis hiriko lehenbiziko egunak, osperako bidea, eta batez ere, bere lehenbiziko maitasuna oroitzen du, Priscilla Presley (Season Hubley).

## Aktoreak 
* Kurt Russell (abestiak Ronnie McDowell country abeslariak ahotsa ipiniz) ... Elvis Presley
* Shelley Winters ... Gladys Presley
* Season Hubley ... Priscilla Presley
* Bing Russell ... Vernon Presley
* Robert Gray ... Red West
* Pat Hingle ... Colonel Tom Parker
* Melody Anderson ... Bonnie
* Charles Cyphers ... Sam Phillips
* Ellen Travolta ... Marion Keisker
* Will Jordan ... Ed Sullivan
* Joe Mantegna ... Joe Esposito
* Peter Hobbs ... Jim Denny
* Ed Begley Jr. ... D J Fontana
* James Canning ... Scotty Moore
* Elliott Street ... Bill Black
* Charlie Hodge ... Bere burua antzeztuz

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Someone's Watching Me!

'''''Someone's Watching Me!*** edota ***High Rise'''* (euskaraz *Norbait Zelatatzen Ari Zait!''), 1978ko John Carpenter estatubatuar zinema zuzendariaren telebistarako beldurrezko film bat da. Lauren Hutton, David Birney, Adrienne Barbeau eta Charles Cyphers aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Leigh Michaels (Lauren Hutton) newyorkar albistegietako aurkezle arrakastatsuak bere maitasun kontu gatazkatsu batetik urruntzeko asmoz Los Angeles hirirako lekualdaketa onartuko du, baina ez bere lanbide pribilegiatuak ezta bere fisiko erakargarriak ere ez dute jasaten ari den jazarpena salatzen duenean poliziak jaramon egiteko inongo eraginik izango. Leighek, bere apartamentuaren parean bizi den gizaseme misteriotsu baten telefono deiak eta "Txangoak Elkarte Mugatua" fikziozko konpainiaren opari bitxiak jasoko ditu.

## Aktoreak 
* Lauren Hutton - Leigh Michaels
* David Birney - Paul Winkless
* Adrienne Barbeau - Sophie
* Charles Cyphers - Gary Hunt
* Grainger Hines - Steve
* Len Lesser - Gizon sendoa
* John Mahon - Frimsin
* James Murtaugh - Leone
* J. Jay Saunders - Polizia inspektorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
2019ko Bigarren Mailako Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa

**2019ko Bigarren Mailako Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa** urte hartako esku huskako pilota txapelketa izan zen. Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatu zuen eta ASPE eta Baiko Pilota enpresetako pilotariek hartu zuten parte.

### Pilotariak 
### Final laurdenak 
### Fase finala 
## Kanpo estekak
Ola Bini

**Ola Bini**, jaiotakoan **Ola Martin Gustafsson** izena zuena, (Göteborg, 1982), ekintzaile politiko eta software garatzaile bat da. Pribatutasun, segurtasun eta kriptografia arazoak dituen Autonomia Digitaleko Zentrorako lan egiten du. Ekuadorren dago 2013. urteaz geroztik, eta 2019ko apirilean atxilotu zuten, ustez Julian Assange eta Wikileaksekin lotura izateagatik.

## Kanpoko loturak 
*  Ola Biniren askapenaren aldeko webgunea.
Stephen Foster

**Stephen Collins Foster** (Pittsburgh, Pennsylvania, 1826ko uztailaren 4a - New York, 1864ko urtarrilaren 13a), ezizenez "Estatubatuar Musikaren Aita", estatubatuar musikagile bat izan zen. Bere bizialdi osoan 200dik gora abesti konposatu zituen.

Berak sortutako abesti asko AEBetan ospetsuak izateaz gain, mundu mailan ere ezagunak dira, tartean "Oh! Susanna", "Hard Times Come Again No More", "Camptown Races", "Old Folks at Home" ("Swanee River"), "My Old Kentucky Home", "Jeanie with the Light Brown Hair", "Old Black Joe" eta "Beautiful Dreamer".
Montrealgo Eskola Politeknikoko sarraskia

thumb|Montrealgo Eskola Politeknikoa, kanpotik ikusita.
thumb|Erasoa gela honetan amaitu zen.
**Montrealgo Eskola Politeknikoko sarraskia** edo **Montrealgo sarraskia** 1989ko abenduaren 6an Quebeceko Montrealgo Eskola Politeknikoan egin zen sarraskia izan zen. Hamalau pertsona hil zituen, guztiak emakumeak, eta beste hamalau zauritu (hamar emakume eta lau gizon). Sarraskigileak feministen aurka ari zela idatzi zuen.

## Gertaerak 
Sarraskigilea Marc Lépine izan zen, 25 urtekoa. Legezkoak ziren armak erabili zituen: errifle semiautomatiko bat eta ehiza-aiztoa. Hogeita zortzi pertsona jo zituen balez edo aiztoaz. Hamalau hil zituen, guztiak emakumeak, eta beste hamalau zauritu (hamar emakume eta lau gizon). Hasieran, unibertsitateko ikasgela batean sartu zen, eta han emakumeak eta gizonak banandu zituen. «Feminismoaren aurkako borrokan», emakumeak tirokatu zituen, eta haietatik sei hil. Ondoren, korridoreetan, kafetegian eta beste geletan ikusten zituen emakumeei eraso zien hamar minutuz; azkenik, tiroz bere buruaz beste egin zuen.

## Biktimak 
Guztira hamalau emakume hil zituen: Beste interpretazio batzuen arabera, zoro baten ekintza izan zen. Gertatutakoaren kausa bazterketa soziala zela ere aipatu zen.

Sarraskiaren urtemuga gogorarazteko, *Emakumearen aurkako biolentziaren biktimak gogoratzeko egun nazionala* egiten da urtero Kanadan.

Beste ondorio garrantzitsu bat armak lortzeko eta izateko legea gogortzea izan zen.

## *Polytechnique* filma 
2009an, Denis Villeneuve kanadar zinema-zuzendariak gertaeretan oinarritutako *Polytechnique* filma zuzendu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Au-delà du 6 décembre*, sarraskiari buruzko dokumentala.
Take Shelter

***Take Shelter*** (euskaraz *Babes Hartu*), 2011ko Jeff Nichols estatubatuar zinema zuzendariaren drama thriller psikologiko bat da. Michael Shannon, Jessica Chastain, Shea Whigham, Katy Mixon eta Kathy Baker aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Ohio, LaGrange. Curtis LaForche (Michael Shannon) izeneko gizona Samantha (Jessica Chastain) emaztea eta Hannah (Tova Stewart) sei urteko alaba gorrarekin bizi da. Egun batez, Curtis aluzinazio apokaliptikoekin amesten hasiko da. Bere amesgaiztoak buruko gaixotasun baten ondorioak edo betenako iragarpenak diren jakin ezinik, Curtisek ustezko eta berehalako ekaitz apokaliptiko bati aurre egiteko helburuz tornadoen aurkako babesleku batean aterpe hartuko du.
## Aktoreak 
* Michael Shannon: Curtis LaForche
* Jessica Chastain: Samantha LaForche
* Katy Mixon: Nat
* Shea Whigham: Dewart
* Kathy Baker: Sarah
* Ray McKinnon: Kyle
* Lisa Gay Hamilton: Kendra
* Tova Stewart: Hannah LaForche
* Stuart Greer: Armada/Itsas Armada Dave

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai