Bong Joon-ho

**Bong Joon-ho** (, Daegu, 1969ko irailaren 14a) hegokorear zinema zuzendaria eta gidoilaria da. *Memories of murder* (2003), *The Host* (2006) eta *Snowpiercer* (2013) filmengatik egin zen ezaguna, azkeneko biak Hego Koreako film arrakastatsuenetakoak izanda. 2019an idatzi eta zuzendu zuen *Parasite* filmagatik Cannesko Urrezko Palma eta lau Oscar sari irabazi zituen; Film onena, Jatorrizko gidoi onena, Zuzendari onena eta Nazioarteko film onena. Metacritic web orriak XXI. mendeko 25 zuzendari onenen zerrendan 13. postuan jarri zuen 2017an.

## Biografia 
Erdi eskolan zegoen bitartean zinemagile bihurtzea erabaki zuen, familia artistiko baten eraginaz beharbada (aita diseinatzailea zen eta aitona autore aipagarri bat). Soziologia arloan matrikulatu zen Yonsei Unibertsitatean 1989ko amaieran eta bertan zinema klubeko kidea izan zen. Garai hartan Edward Yang, Hou Hsiao-hsien eta Shohei Imamura zinegileak zituen gustuko. 1990eko hamarkadaren hasieran bi urteko programa bete zuen Koreako Zinema Arte Akademian. Han zegoen bitartean 16 mm-ko film labur asko egin zituen eta *Memory in the Box and incoherence* bere graduazio lana Vancouver eta Hong Kong-eko nazioarteko zinema jaialdietan proiektatzeko deitua izan zen.

1994an *Baeksaekin* (*White Man*) film laburra zuzendu zuen. 2000. urtean *Barking Dogs Never Bite* bere lehen film luzea (erdi komedia erdi gizarte-satira krudela) kaleratu zuen, arrakasta txikia lortu zuena ikusleen artean. 2003ko bere hurrengo filmak, *Memories of Murder*, Hego Koreako historian ezaguna den lehen serie hiltzailean oinarrituta, arrakasta komertzial eta kritiko handia lortu zuen. 2006an *The Host* filmak arrakasta handia izan zuen bai bere herrialdean (orain arte diru kopuru gehien biltzea lortu duen Hego Koreako filma da) eta baita nazioartean ere (kritikoen onarpena izan zuen Cannesko zinema jaialdian proiekzio ez lehiakor batekin).

2008an *Tokyo!* filmean parte hartu zuen ("*Shaking Tokyo*" segmentuan) Michel Gondry eta Leos Caraxekin. Hurrengo urtean *Madeo (Mother)* filma egin zuen, bere seme ezgaitua hilketa-kargutik salbatzeko borrokan ari den ama adeitsu baten istorioa. 2009ko Cannesko Zinemaldiko *Un Certain Regard* sailean estreinatu zen. 2013an *Snowpiercer* egin zuen, *Le Transperceneige* nobela grafiko frantsesaren moldaketa bat.

2011n, *World Drama* epaimahaiaren kide izan zen Sundanceko Zinemaldian eta Cannesko zinemaldiko *Caméra d’or* ataleko epaimahai nagusia. 2017ko Cannesko zinemaldian *Okja* filmarekin lehiatu zen eta 2019ko jaialdian *Gisaengchung (Parasites)* filmarekin, *Palme d’Or* irabazi zuena, sari hau irabazten duen lehen zuzendari korearrean bihurtzen. *Gisaengchung*-ekin, Bong-ek zuzendari onenaren Oscar saria irabazi zuen 2020an, eta film onenaren, nazioarteko zinemaren eta jatorrizko gidoi onenarengatik ere.

## Filmografia 
Zuzendari zein gidoilari lanak egin ditu Bong Joon-hok bere ibilbide profesionalean.

### Zuzendutako luzemetraiak 
* 2000 - *Barking Dogs Never Bite* (*플란다스의 개*)
* 2003 - *Memories of Murder* (*살인의 추억*)
* 2006 - *The Host* (*괴물*)
* 2009 - *Mother* (*마더, Madeo*)
* 2013 - *Snowpiercer*
* 2017 - *Okja*
* 2019 - *Parasite* (*기생충*)

### Idatzitako luzemetraiak 
* 1997 - *Motel Cactus*
* 1999 - *Phantom: The Submarine*
* 2000 - *Barking Dogs Never Bite* (*플란다스의 개*)
* 2003 - *Memories of Murder* (*살인의 추억*)
* 2005 - *Antarctic Journal*
* 2006 - *The Host* (*괴물*)
* 2009 - *Mother* (*마더, Madeo*)
* 2013 - *Snowpiercer*
* 2014 - *Sea Fog*
* 2017 - *Okja*
* 2019 - *Parasite* (*기생충*)

### Idatzi eta zuzendutako laburmetraiak 
* 1994 - *Baeksaekin (White Man)*
* 1994 - *Incoherence*
* 1994 - *The Memories in My Frame*
* 2003 - *Twentidentity*
* 2004 - *Digital Short Films by Three Filmmakers - "Influenza"* (segmentua)
* 2008 - *Tokyo! - "Shaking Tokyo"* (segmentua)
* 2011 - *3.11 A Sense of Home - "Iki"* (segmentua)

Iturria: Korean Movie Database 

## Ohiko aktoreak 

Fitxategi:Bae Doona in 2006 (cropped).jpg|Bae Doona
Fitxategi:Byun hee bong 2017okja.png|Byun Hee-bong
Fitxategi:ChoiWoo-sik 190605.png|Choi Woo-shik
Fitxategi:Lee Jung-eun.2019.jpg|Lee Jung-eun
Fitxategi:Song Gangho 2016.jpg|Song Kang-ho
Fitxategi:Tilda Swinton by Gage Skidmore (cropped).jpg|Tilda Swinton
Fitxategi:Steven Yeun by Gage Skidmore.jpg|**Steven Yeun**
Fitxategi:Parasite2019 (cropped).jpg|Parasite

## Sariak 
#### 2001 
* Hong Kongeko Zinemaldia FIPRESCI saria zinegile asiar gazteentzako (*Barking Dogs Never Bite)*
* Slamdance Zinemaldia, Edizio onena (*Barking Dogs Never Bite)*

#### 2003 
* Donostiako Zinemaldia, Zuzendari onenaren zilarrezko maskorra, Altadis saria zuzendari berriari eta FIPRESCI saria (*Memories of Murder)*
* Torinoko Zinemaldia, Gidoi onenaren saria eta audientziaren saria (*Memories of Murder)*
* Tokioko Nazioarteko Zinemaldia, Film asiarraren saria (*Memories of Murder)*

#### 2006 
* Sitgeseko Zinemaldia, Efektu berezi onenak eta Orient Express saria film asiar onenari (*The Host*)

#### 2007 
* Fantasporto Oportoko zinemaldia, Zuzendari onena (*The Host)*

#### 2019 
* Canneseko Zinemaldia, Palme d'Or (*Parasite*)

#### 2020 
* Oscar sariak, Jatorrizko gidoi onena (*Parasite*)
* Oscar sariak, Zuzendari onena
* Oscar sariak, Film onena (*Parasite*)
* Oscar sariak, Nazioarteko film onena (*Parasite)*

## Erreferentziak