Sumitra Sen

**Sumitra Sen** (India, 1933ko martxoaren 7a - 2023ko urtarrilaren 3a) bengalar abeslari indiarra eta Rabindra Sangeet, Tagore Songs (abestiak) bezala ere ezaguna, Indiako azpikontinenteko abestiak dira, 1913ko Literaturako Nobel Saria irabazi zuen Rabindranath Tagore polimata bengaliarrak idatzi eta konposatuak. Rabindra Sangeetek Tagorek konposatutako 2000 abesti gehi maitasun eta deboziozko poesiari egiten dio erreferentzia. 

Horietatik 730 bakarrik kantatzen dira, bardoak notazioak idatzita zeuzkanak. Abesti hauek Bengalako altxor kulturaltzat hartzen dira, bai Mendebaldeko Bengalan, bai nagusiki musulmanak diren Bangladeshen. erakuslea izan zen. Bere errendizio estiloak Tagore-ren abestiak ezagun egin zituen, jatorrizko notazioak galdu gabe.

## Ibilbidea 
Sen-ek 1951n hasi zuen bere kantu ibilbidea, bi *Nazrulgeetis*-ekin, '''Gother rakhal bole de re'* eta *'Bedonar bedi tole'''. Bere abesti ezagunen artean Pratima Banerjeerekin egindako bat dago, '''Aamtalay jhamur jhumur'*. Folk abestiak ere abestu zituen. Baina ezaguna da bere *Rabindra Sangeet* berrizendapenengatik, nitxo bat zizelkatu baitzion. 150 Tagore abesti baino gehiago grabatu zituen. *Shyama*, *Shaapmochon*, *Balmiki Pratibha* eta *Barshamangal* bezalako ekoizpen eszeniko ezagunei ere ahotsa eman zien, baita Tollywood-eko 16 filmei ere. *Pankaj Mullick*-en *'Mahisashuramardini''' filmerako 'Mago tobo bine sangeeto premo lalito' berpiztu izanak historia sortu zuela esan zuen k, Bengalako beste abeslari ezagun batek  *Times of India* obituario batean. Tagore-rekin lotutako eminentzia institutuekin lotuta egon zen  Unibertsitatea eta beste asko bezala.

Bere alabak, Srabani eta Indrani, Tagoreren abestien erakusleak dira, baina Bengalako beste abesti batzuen errendizioengatik ere ezagunak dira, Kazi Nazrul Islamek idatzi eta konposatutakoak barne. Haien ama, hala ere, ikono bat zen Rabindra sangeeten munduan (Rabindranath Tagorek idatzi eta konposatutako abestiak), Kanika Bandyopadhyay, Suchitra Mitra eta mundu hau askoz lehenago utzi zuten beste abeslari mitiko batzuekin batera. Sen izan zen agurra eskaini zuen azkena.

Tagorek konposatu zituen berak idatzitako abesti gehienak. Baina bizitza osoa Shantinekatan taldean eman zuten Pankaj Mullick eta Shantideb Ghosh bezalako musikariek ere Tagorek idatzitako abesti asko konposatu zituzten. Mullick-etik Hemanta Mukherjee, Debabrata Biswas eta Chinmoy Chatterjee-ra, gizonezko abeslari askok ere, Tagoreren hitzei eta musikari utzi diete ahotsa. Sen, Bandyopadhyay eta Mitra bezalako emakume abeslarien ahots lasaigarria da, ordea, Tagoreren abestiak hilezkortu eta bengalar musikazaleak ukitu zituena.  Abesti ikonikoetako batzuk dira Bandyopadhyayren '''Chokher Jale Laglo Joar'* [Marea bat dago nire begietan], Mitraren *'Jibano Jokhono Sukaye Jay'* [Bizitza engainatzen denean] eta Senen *'Chinno Pataya Sajai Tarani'*, *'Eka Eka Kori Khela* [Hosto urratuekin egindako ontziarekin bakarrik jolasten naizenean] eta *'Kadale Tumi More*,*Bhalo Bashari Tore'*   [(Negar eginarazi zenidan , baina maitasunagatik bakarrik).]

Sen-ek ez zuen inoiz Tagore ezagutu baina bere bizitza maisuaren ingurukoa izan zen. Rabindra Bharati Unibertsitatearekin eta Tagorerekin lotutako beste eminentzia-institutu askorekin lotu zen. Kabir Sumanek Rabindra Sangeeten sartu-irtena egin zuenean, laurogeita hamarreko hamarkadan, Seni galdetu zion abestiak aukeratzeko.

Senek uste zuen Tagorek abesti bakoitza denboraldi jakin baterako idazten zuela eta udaberrirako edo udarako idatzitako abestiak ez zirela neguan abestu behar. Zoritxarrez, Sen Chaitra hilabetea baino hilabete batzuk lehenago hil zen - Tagoreren denboraldi gogokoena.

## Heriotza eta ondarea 
Sen bere Ballygunge etxean hil zen 2023ko urtarrilaren 3an, 89 urte zituela. Bere bi alaba, Indranik eta Srabonik utzi zituen, Bengalako abeslari ezagunak ere badirenak. Hil zenean, aspalditik zituen bronkopneumonia arazoak.  Ikasle eta jarraitzaile asko izan zituen.  Mendebaldeko Bengalako ministro nagusi *Mamata Banerjee*k doluminak adierazi zizkion hildako familiari.

## Sariak 
* Sen Sangeet Mahasamman saritu zuen Mendebaldeko Bengalako gobernuak 2012an.
* Sangee**t Natak Akademia-ren saria, bizitza osorako ekarpenagatik.

## Liburua 
*Smritisudhaay*. (*2016'') Sumitra Senen memoriak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak