open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dominic Ekandem

**Dominic Ignatius Ekandem**  (Obio Ibiono, 1917ko ekainaren 23a – Abuja, 1995eko azaroaren 24a) nigeriar elizgizon katolikoa izan zen. 1953tik 1963ra Calabarko apezpiku laguntzailea izan zen, 1963tik 1989ra Ikot Ekpeneko apezpikua eta 1981etik 1992ra Abujako ordinarioa (misioko nagusia eta artzapezpikua). 1976an, Paulo VI.ak kardinal izendatu zuen. Mendebaldeko Afrikan jaiotako lehen apezpiku katolikoa eta Nigeriako lehen kardinala izan zen.

## Bizitza 
thumb|left|Dominic Ekandem kardinalaren armarria.|209x209px
Dominic Ekandem Akwa Ibom estatuan jaio zen 1917ko ekainaren 23an, Ekandem buruzagiaren eta haren bigarren emazte Nnwa Ibong Umana Essienen semea. Jaiotzez Tom (edo TomTom) izena jarri zioten. 1925eko ekainaren 23an, zortzi urte zituela, Dominic J. Hanson apaizak bataiatu zuen eta Dominic izena jarri zion. 1926an, Ibionoko San Petri parrokian, lehenengo jaunartzea egin zuen eta 1928an sendotza, Ignatius bigarren izena hartuz. 1953ko abuztuaren 7an, Pio XII.a aita santuak Calabarko apezpiku laguntzaile izendatu zuen. Hurrengo urteko otsailaren 7an apezpiku ordenatu zuten Calabarren. 1963ko martxoaren 1etik 1989ko ekainaren 19ra Ikot Ekpeneko apezpikua izan zen. 1976ko martxoaren 24an, Paulo VI.ak San Marcelloko kardinal apaiz izendatu zuen. 1981eko azaroaren 16an Joan Paulo II.ak Abujako misiora bidali zuen eta 1989ko ekainaren 19an artzapezpiku titulu pertsonala eman zion.

Nigeriako San Paulo Misiolari Elkartea sortu zuen. Vatikanoko II. kontzilioan eta 1978ko abuztuko eta urriko konklabeetan parte hartu zuen.

1992ko irailaren 28an erretiroa hartu zuen eta 1995eko azaroaren 24an hil zen Garkin, Abujan. Hiri horretako katedralean hobiratuta dago.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Turkiako saskibaloi selekzio nazionala

**Turkiako saskibaloi selekzio nazionala** herrialde hori kirol horretan ordezkatzen duena da.

Azken bi hamarkadetan nabarmendu dira nazioartean. Zilarrezko domina bi lortu dute EuroBasketean (2001 eta 2025ean) eta beste bat Munduko Saskibaloi Txapelketan (2010). 

Gaur egun, Turkia 27. postuan dago FIBAren munduko sailkapenean.

## Palmaresa
### Olinpiadetan
Birritan sailkatu dira Olinpiar Jokoetan, 1936 eta 1952an.

### Mundialean
Bost aldiz jokatu dute:
#2002: Bederatzigarrenak.
#2006: Seigarrenak.
#2010: **Txapeldunordeak**. AEBen aurka galdu zuten finalean 64-81.
#2014: Zortzigarrenak.
#2019: Hogeitabigarrenak. 

### Europan
26 aldiz jokatu dute:
# 1949: **Laugarrenak**.
# 1951: Seigarrenak.
# 1955: Hamaikagarrenak.
# 1957: Bederatzigarrenak.
# 1959: Hamabigarrenak.
# 1961: Hamargarrenak.
# 1963: Hamabosgarrenak.
# 1971: Hamabigarrenak.
# 1973: Zortzigarrenak.
# 1975: Bederatzigarrenak.
# 1981: Hamaikagarrenak.
# 1993: Hamaikagarrenak.
# 1995: Hamahirugarrenak.
# 1997: Zortzigarrenak.
# 1999: Zortzigarrenak.
# 2001: **Txapeldunordeak**. Jugoslaviaren aurka galdu zuten finalean 69–78.
# 2003: Hamabigarrenak.
# 2005: Bederatzigarrenak.
# 2007: Hamaikagarrenak.
# 2009: Zortzigarrenak.
# 2011: Hamaikagarrenak.
# 2013: Hamazazpigarrenak.
# 2015: Hamalaugarrenak.
# 2017: Hamalaugarrenak.
# 2022: Hamargarrenak.
# 2025: **Txapeldunordeak**.  83-88 galdu zuten azken partidan Alemaniaren aurka.

## Jokalari nabarmenak
*Hedo Türkoğlu
*Shane Larkin
*Alperen Şengün

## Entrenatzaile nabarmenak
*Aydın Örs (1999–2003)
*Bogdan Tanjević (2004–2011)
*Ergin Ataman (2022-)

## Argazki galeria

Hidayet_Türkoğlu_20250218_(1).jpg|Hidayet_Türkoğlu.
La_selección_turca_de_baloncesto_tras_recibir_la_medalla_de_plata.jpg|Selekzioa 2010ean.

## Erreferentziak
## Kanpo loturak
*Webgune ofiziala.
Ladislao III.a Hungariakoa

**Ladislao III.a** (, , ; 1201 – Viena, 1205ko maiatzaren 7a) Hungariako eta Kroaziako erregea izan zen 1204tik hil zen arte.

Emeriko Hungariakoa eta Konstantza Aragoikoaren seme bakarra izan zen. 1204an Emeriko larriki gaixotu zen eta Ladislaoren koroatzea agindu zuen eta haren anaia Andres erregeorde izendatu zuen Ladislaoren adin gutxiengoan.

Andresek, ordea, ez zien jaramonik egin Emerikoren testamentuari eta errege txikiaren interesei, eta Konstantzak ihes egin zuen semearekin, eta Vienako gortean babestu zen. Han hil zen Ladislao, ustekabean, sei hilabeteko erregealdiaren ondoren.

## Genealogia
O Porriñoko udaletxea

**O Porriñoko udaletxea**, , Espainiako ipar-mendebaldeko O Porriño udalerriaren udaletxea eta Udalaren egoitza da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

1919-1924 artean Antonio Palacios arkitektoak diseinatu eta eraiki arazi zuen.

1976an eraikinak barnealdea erabat kiskali eta kanpoaldeko hormak pitzatu zituen sutea jasan zuen.
National Provincial Championship

**National Provincial Championship** (**NPC**), 2021etik **Bunnings NPC** deitua, Zeelanda Berriko gizonezkoen errugbi txapelketa nagusia da. 1976an sortua, egitura desberdinak izan ditu. 2006tik herrialdeko 14 probintzia-talde nagusiek parte hartzen dute, jaitsierarik gabe. Gainerako probintziak Heartland Championship izeneko txapelketan aritzen dira. 2024an Wellington izan zen irabazlea.

## Taldeak 
2006tik aurrera 14 probintzia.talde hauek parte hartzen dute National Provincial Championship-en:

* Auckland - (2)
* Bay of Plenty - (4)
* Canterbury - (14)
* Counties Manukau - (3)
* Hawke's Bay - (6)
* Manawatu - (8)
* North Harbour - (2)
* Northland - (1)
* Otago - (15)
* Southland - (16)
* Taranaki - (7)
* Tasman - (10)
* Waikato - (3)
* Wellington - (9)

260px

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kasiopea (Andromedaren ama)

[thumb|[Poseidonen zigorra: Kasiopea zeruan eserita dagoen konstelazio bat aulki bati lotuta bezala.]]

**Kasiopea**, baita ere **Kasiope** edo **Kasiepea** (grezieraz Κασσιέπεια o Κασσιόπεια), antzinako greziarren mitologiako pertsonaia da. Agenoriden leinuko erregina zen baina tradizio desberdinetan kokatua izan da, Heladetik urrun: Etiopian, Fenizian edo Egipton. Poseidonek konstelazio bat bihurtuz zigortu zuen.

## Etiopiako Kasiopea 
Kasiopea, Etiopiako erregearen emaztea eta Andromedaren ama zen. Bere edertasunaz harrotzen zen, Nereidak baino ederrago zela esanez. Horrekin, Poseidonen haserrea eragin zuen. Bere harrotasunagatik zigor gisa, Jainkoak itsasertza beldurtzeko bidali zuen itsas-munstro bat, Ketos izenekoa; harekin bukatzeko Kasiopeak bere alaba eman beharko zion. Arroka bati loturik, dontzeila bere patuari utzia izan zen, Pertseo salbatzera iritsi baino lehen. 

Andromeda biluzik itsasertzetik hurbil zeuden arroka batzuetara kateatuta utzi zuten, munstroaren zain, bere kasa abandonatuta. Pertseok, pasaeran, dontzeila ederra ikusten zuen eta haren gurasoekin itun bat egin zuen: neska salbatu egingo zuen berarekin ezkontzen uzten bazioten. Erregeak eta erreginak ez oso pozik baina onartu zuten eta, ondorioz, Andromeda salbatu zen.

Pertseo Medusa hiltzetik zihoan eta haren buru moztua berarekin zeraman. Maiteminduta, munstroaren aurka Medusaren burua erabili zuen, horrela Ketos koral bihurtuz. Andromedaren bizitza salbatu zuen eta, azkenean, harekin ezkondu zen.

Kasiopea zigorrik gabe utzi nahi ez zuenez, Poseidonek zeruan aulki bati lotuta kokatu zuen, zeruko ganga biratzean denboraren erdia buruz behera geratzen den posizioan. Kasiopea konstelazioa tronu baten antzekoa da, jatorrian tortura-tresna zena. 

## Feniziako Kasiopea 
Beste tradizio batek, ziur aski zaharragoa, Fenixen emaztea gisa aurkezten du. Fenix Agenorren semea zen. Esaten denez, Zeusek, Fenix senarraren itxura harturik, Kasiopea liluratu zuen, eta hark mutil bat argitu zion, Ankino.
 
## Egiptoko Kasiopea 
Azkenik, hirugarren bertsio bat dago, non Kasiopea Egiptoko errege zen Epaforen emaztea zen. Zeusek Epafori agindu zion Egipton hiriak eraikitzeko eta han gobernatzeko. Lehenik Menfis sortu zuen eta gero beste asko. Bere emazte Kasiopearengandik sortu zuen bere alaba Libia, herrialdea honen izena jaso zuelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euskal Artzainak Ameriketan elkartea

**Euskal Artzainak Ameriketan**, 2011. urtean Nafarroa Garaian sortutako elkartea da, Elgorriagan egoitza duena, eta Ameriketako Estatu Batuetara artzain joan ziren euskal artzainen memoria jaso eta zabaltzeko sortua. 

AEBetako mendebaldera bereziki XIX. mendeko erdialdean migratu ziren Pirinioetako alde bietako, Busturialdea eta Lea-Artibaiko (Bizkaia), Baztan-Malerreka-Bidasoko, Basaburuko eta Ultzamako hainbat biztanle. Kalifornia, Nevada eta Idaho izan ziren helmuga nagusiak.

## Helburua 
Euskal artzainek Ameriketako Estatu Batuetan izan zituzten bizimodua, lan-baldintzak eta ondarearen memoria jaso eta ezagutaraztea du helburu, eta bere proiektu nagusien artean daude Elgorriagako errotan kokatutako *Euskal Artzainak Ameriketan Museoa* eta *Euskal Artzainak Mendian* jaia.

## Museoa 
Euskal Artzainak Ameriketan, Elgorriagako errotan kokatua dagoen museoa da.

## Ospakizunak 
thumb|2025. urteko Euskal Artzainak Mendian egunaren aurkezpena Doneztebeko udaletxean.
Euskal Artzainak Mendian ospakizuna, urtero egiten den jaia da. 

2025. urteko jaia urriaren 5ean ospatuko da Donezteben.

## Ikus, gainera
* Euskal estatubatuarrak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkartearen webgunea
Joana Halsouet

**Joana Halsouet Alcibar-Osa** (Biarritz, Lapurdi, 1997ko azaroaren 6a) traineru-patroia da, Arraun Lagunak taldearekin 2025eko Kontxako Bandera eta Euskotren Liga eskuratu zituena. 2026ko urtarrilean arrauna utzi zuen.

## Kirol ibilbidea 
Donibane Lohizuneko Ur Joko taldeko harrobian hasi zen lanean eta 2018an ETE Liga hastearekin batera Lapurdiko Arraun Taldeak eratutako traineruko patroi bihurtu zen. 2021ean izan zuen azken denboraldiak Lapurdiko traineruak. 2022an Hernanin aritu zen.

2023an Arraun Lagunakek fitxatu zuen. Andrea Astudilloren itzalean egotea egokitu zitzaion eta estropada gutxitan hartu zuen parte. 2024 amaieran Astudillok kluba utzi ondoren 2025eko patroi titularra izan zen eta Kontxako Bandera, Euskotren Liga, Zarauzko Ikurrina eta Euskadiko Txapelketa irabazi zituen besteak beste.

2026an ez zuen jarraitu Arraun Lagunak taldeko patroi. Traineruetan zortzi denboraldi egin ondotik, arrauna utzi du. *Berria* egunkariak jakinarazi zuen, Nagore Osoro Larrañaga —Tolosaldeko patroi ohia— izan zen hurrengo Donostiako elkarteko patroia.

## Palmaresa 
* Kontxako Banderak (1): 2025.
* Emakumezkoen Ligak (1): 2025.
* Espainiako Traineru Txapelketak (1): 2025.
* Gipuzkoako Traineru Txapelketak (1): 2025.
* Zarauzko Ikurrina (1): 2025.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Joana Halsouetek arraunari agur erran dio*, *Kazeta*, 2026.01.20
Manae Feleu

**Manae Feleu** (Mâcon, 2000ko otsailaren 3a) frantziar errugbilaria da, bigarren eta hirugarren lerroetako postuetan aritzen dena. 2020tik Élite 1eko FC Grenoble Amazones taldean jokatzen du. 2020ko azaroaren 14an egin zuen debuta Frantziako selekzioarekin, Grenoblen, Ingalaterraren aurka.

## Palmaresa 
### Frantziako selekzioa 
* Munduko Errugbi Kopa
** hirugarrena: 2021

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manuel Gondra

**Manuel Gondra** (Buenos Aires, 1871ko urtarrilaren 1a – Asuncion, 1927ko martxoaren 8a) paraguaitar politikaria izan zen. Paraguaiko presidentea izan zen 1910etik 1911ra eta 1920tik 1921era. 

Gondra Buenos Airesen jaio zen, eta idazlea, kazetaria eta politikaria izan zen. Eskola utzi eta hainbat arlotan prestakuntza autodidakta izan zuen, besteak beste, gizarte-zientzietan, Amerikako historian eta geografian.

Paraguaitar liberalek Buenos Airesen antolatutako 1904ko Iraultzarekin bat egin zuen. 1905ean Paraguaiko enbaxadore izendatu zuten Brasilen eta 1917an Ameriketako Estatu Batuetan. Barne, Gerra eta Itsas eta Kanpo Arazoetako ministro ere izan zen.

Paraguaiko presidentea izan zen lehen aldiz 1910ean. Bere agintaldia hurrengo urtean amaitu zen, Albino Jara koronelak zuzendutako estatu-kolpe baten ondorioz, herrialdeko mugimendu liberalaren kolapso garai batean.

Bigarren agintaldia 1920an hasi eta hurrengo urtean amaitu zen. 1922ko Paraguaiko Gerra Zibilaren hasiera izan zen.
Silvia Matos

**Silvia Matos** (Las Palmas Kanaria Handikoa, 1988ko urtarrilaren 12a), sare sozialetan **Silky Matos** izenaz ere ezaguna, espainiar enpresaburua, komunikatzailea, lentzeria-diseinatzaileaeta pertsona transgeneroen eskubideen aldeko ekintzailea da.

## Bizitza 
17 urterekin Madrilera joan zen Moda Diseinu ikasketak egitera. Ondoren, ikasketekin jarraitu zuen master bana eginez: bata Personal Shopperri buruzkoa, eta bestea Cool Hunterri buruzkoa. Esperientzia samin horrek eta emakume transen ezaugarri fisikoei egokitzen zitzaien emakumezkoen lentzeria ez aurkitzeak, bere negozio propioa sortzera eraman eta emakume transentzako lentzerian espezializatutako *TransLingerie* online denda abiarazi zuen 2014an.

2021ean TransGirls Elkarteko () lehendakari izendatu zuten, Yuli Pérez elkartearen sortzailea karguan ordezkatuz.

2022an Miss Trans Espainia edertasun-lehiaketaren lehen edizioaren babeslea izan zen.

## Filmografia 
### Filmak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stade toulousain (emakumezkoen taldea)

**Stade toulousain** Frantziako emakumeen errugbi taldea da, egoitza Okzitaniako Tolosa hirian duena. Elite 1 txapelketan jokatzen du.

## Kanpo estekak
Katasterismo

thumb|Berenizeren adatsaren kostelazioa.

**Katasterismoa** greziar mitologiako pertsonaia bat izar edo konstelazio bihurtzea da. Katasterismoaren bitartez konstelazioak gaur egun oraindik ere izendatzen diren irudi gisa konfiguratu ziren, baita zodiakoa ere.

## Etimologia 
Hitza antzinako grezieratik dator:
* καταστερίζω, hitzez hitz «izar azpian jartzea», «izarren artean jartzea»
* κατά, 'azpian', eta
* ἀστήρ, 'izarra'.

Terminoa Eratostenes Zirenekoaren liburu batetik dator, Alexandrian bizi zen matematikari grekoa, non eraldaketa horietako batzuk deskribatu zituen. Eratostenesek berak katasterismo bat sortu zuen Berenize II. Egiptokoaren adatsarekin. Berenize Ptolomeo III.aren emaztea zen eta erregina Eratostenesen garaian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
X. Euskal Herria Txapela 2025-2026

**X. Euskal Herria Txapela 2025-2026** Euskal Herria Txapela gizonezkoen futbol txapelketaren hamargarren ekitaldia da.

Denboraldi guztiak ikustekoː #Ekitaldi guztiak.

### X. Euskal Herria Txapela 2025–25 
#### Sailkapena 
#### Finala 
## Denboraldiko emaitzak 
## Ekitaldi guztiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gizonezkoen futboleko Euskal Herria Txapela
* Emakumezkoen futboleko Euskal Herria Kopa

## Kanpo estekak
Karlos V.a Enperadorearen plaza (Madril)

**Karlos V.aren plaza** edo **Karlos V.aren glorieta**, Espainiako Madril hiriburuaren erdigunean dagoen plaza edo glorieta bat da, Madrilgo Erkidegoan.

Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren omenezko izena darama. 1941 arte Atocha plaza edo Atocha glorieta izena zuen.

## Kokalekua 
Centro, Arganzuela eta Retiro barrutien artean dago 

Bertan, Prado pasealekua, Santa Isabel kalea, Atocha kalea, Atocha ingurabidea, Santa María de la Cabeza pasealekua, Delicias pasealekua, Méndez Álvaro kalea eta Bartzelona Hiribidearen etorbideak bat egiten dute.

## Eraikinak 
Plaza honetan eraikin nabarmen hauek daude:

* Atochako geltokia
* Sofia Erregina Museoa
* Sustapen jauregia
* Mediodía hotela
Esther Zabalegi Burgi

**Esther Zabalegi Burgi** (Tafalla, Nafarroa Garaia, 1937) aktibista da. Bizitza osoa eman du bidegabekeriei aurre egiten, eta 2025ean Palestinarekiko konpromisoak eraman zuen manifestazioen lehen lerroan egotera.

## Ibilbidea 
Esther Zabalegik Parisera emigratu zuen gaztetan lan bila, beraz emigratzea zer den ikasteko aukera izan zuen. Aktibista da eta bizitza osoa eman du borrokan,  bai Palestinaren alde, bai presoen eskubideen, bai emakumeen berdintasunaren alde.

2025eko abuztuan Palestinaren aldeko manifestazio baten amaieran, poliziak Zabalegi atxilotzen eta identifikatzen saiatu ziren. Baina indarrez egin zien aurre poliziei tafallarrak; «Boikot Israel» zioten pegatina txiki pare bat jarri zituen Iruñeko Corte Ingleseko erakusleihoan. Eta bat-batean, bi polizia hurbildu zitzaizkion, eta besotik heldu zioten, delitu larri bat egin balu bezala. Bi pegatinarengatik,  Zabalegik oihu egin zien aska zezaten, eta jendeak berehala inguratu eta babestu zuen. Azkenean, esku hutsik alde egin behar izan zuten, eta Poliziaren baldarkeria horren bideoa biral bihurtu zen, milaka ikusle izan zituen, Nafarroan zein kanpo herrietan. Zabalegiren izaera borrokalaria argi geratu zen hedabideetan. *Iruñeko amona* izendatu zuten. Izenak grazia egin zion eta honako hauxe esan zuen:*Bai, amona naiz, baina ez bakarrik Iruñekoa, baita Donostiakoa eta egon naizen leku guztietakoa ere. Guztien amona naiz, eta borrokan jarraituko dut hil arte. Asko hunkitu ninduen. Manifestaldien lehen lerroan nago beti, baina ez protagonismoagatik, baizik eta oraindik kartzelan dauden presoek ikus nazaten eta pentsa dezaten: «La Navarricak borrokan jarraitzen du».*Etxetik datorkio borrokalari grina. Gurasoak oso gorriak eta solidarioak izan zituen. Haren amak beti esaten omen zuen: Jainkoa existitzen bada, zeinen maltzurra izango den, haurrak gosez hiltzen uzteko!Feminismoa bere bizitzaren parte izan da beti: amarengandik ikasi zuen emakumeen eskubideak defendatzen. Irungo (Gipuzkoa) mugimendu feministetan parte hartu zuen. Egoera zailetan zeuden emakumeei laguntzen saiatu da. Bere begiekin ikusi du genero arrakala eta klaseen arteko desberdintasunak eragiten duen kaltea. Haren aburuz emakumeen eskubideak defendatzea ezin da banatu beste bidegabekerietatik, dela Palestinan, dela beste edozein lekutan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Isabel Hylton Scott

**María Isabel Hylton Scott** (Córdoba, Argentina, 1889ko abuztuaren 16a - La Plata, 1990eko irailaren 1a) argentinar  zoologo, malakologo eta irakaslea  izan zen. Moluskuen anatomista gisa nabarmendu zen, lurreko gastropodoetan espezializatua. Max Birabén senarrarekin batera, *Neotrópica. Notas Zoológicas Sudamericanas* aldizkaria sortu zuen 1954an.

## Bizitza 
Hylton Scottek Eskola Normalean ikasi zuen, eta 1908an maistra titulua lortu zuen.  Rosario Vera Peñalozak eman zion titulu hori. Urtebete eman zuen irakaskuntzan, La Platako Unibertsitate Nazionalean bere prestakuntzarekin jarraitzea erabaki aurretik. Bertan, 1911n, Pedagogia eta Antzeko Zientzietako irakasle titulua lortu zuen.

Natur Zientzietako karrera egiten ari zela, La Platako Museoan Zoologiako laborategiko laguntzaile gisa lan egin zuen 1914tik, gero laborategiko burua izendatu zuten. Laborategia Miguel Fernández irakaslearen esku zegoen, eta ikerketa enbriologikoa eta anatomikoa egiten zuen. 1916an Natura-Zientzietako doktoregoa lortu zuen, Zoologia orientazioarekin, eta Argentinan gradu akademiko hori izan zuen lehen emakumea izan zen. eta urte batzuk geroago *Argentina Austral* aldizkariaren bost ediziotan argitaratu zen txosten hori.

## Argitalpenak 
Bere idazlan guztiak gaztelaniaz eginak izan ziren eta aldizkari nazionaletan argitaratuak. Hala ere, bere lanak *Traité de zoologie de Grassé* (frantsesez), Libbie Hymanen *The invertebrates* (ingelesez) eta baita Latinoamerikako, Indiako eta Egiptoko argitalpenetan ere agertu dira.

*  *Estudio anatómico del borus "Strophocheilus lorentzianus" (Doer.) (Mol. Pulm.)*. Buenos Aires: Universidad Nacional de la Plata, Instituto del Museo, 1939. 
*  *Sobre un test de *Arbacia dufresnii* (BLV): tetrarradiado*. Buenos Aires: Imprenta y Casa Editora Coni, 1939. 
*  *Sobre la organización de Ampullaria (*Asolene*) megastoma *. La Plata: Imprenta y Casa Editora Coni, 1943. 
*  *Hallazgo del género *Vertigo* en la Argentina (Mol. pulm.)*. La Plata: Instituto del Museo de la Universidad Nacional de La Plata, 1946. 
*  *Estudio morfológico y taxonómico de los ampulláridos de la República Argentina*. Buenos Aires, 1957. 
*  ''Anotaciones sobre la morfología de "Tropicorbis peregrinus" (d'Orb.)*. La Plata: Universidad Nacional de La Plata, Facultad de Ciencias Naturales y Museo, 1957. 
*  *Primeras etapas del sistema circulatorio en Fitzroyia*. Buenos Aires: Imprenta y Casa Editora Coni,  1962. 
*  *Notas sobre la anatomía de Microborus lutescens dorbignyi (Doer.): (Gastrop. Pulm.)*. Buenos Aires, 1965. 
*  *Homalonyx weyrauchi, nueva especie de Tucumán (Gastropoda: Succineidae)*. Buenos Aires: Imprenta y Casa Editora Coni, 1971. 
*  *Lista de Gastropoda terrestres, principalmente endodóntidos de Tierra del Fuego, isla de los Estados e islotes vecinos*. Buenos Aires, 1972. 
**Hylton Scott** laburdura erabiltzen da María Isabel Hylton Scott  autoritate gisa adierazteko deskribapenean eta taxonomian zoologian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Max Birabén eta María Isabel Hylton Scotten txostena. Santa Cruzera bidaia  (1936): *Revista del Museo de La Plata''.
Laila Ajjawi

**Laila Ajjawi** (Irbid, 1990eko ekainaren 9a) Jordanian bizi den ekintzaile, grafitigile, muralista eta artista digitala da. Jatorriz palestinarra, Jordaniako Irbid kanpoaldean zegoen errefuxiatu palestinarren esparru batean jaio eta hazi zen. Bere lanean Ekialde Ertainean bizi diren emakumeak nabarmentzen ditu, diskriminazioa jasaten duten eta bizi diren herrialdeetan baliabide mugatuak dituzten errefuxiatuengan arreta jarriz. Muralak sortu ditu Women on Wallsekin, Egipton egoitza duen arte proiektu bat, hiri artearen bidez emakumeak ahalduntzera bideratua.

## Ibilbidea 
Jordaniako Irbid kanpoaldean dagoen errefuxiatu-esparru batean jaio zen Ajjawi. Sei anai-arrebetan zaharrena da eta aita eraikuntzako langilea du. Bere familiak Nakba garaian aitaren aldeko aiton-amonak birkokatu ziren lekuan eraiki zuen etxea. Bere familiak Jeninekin lotura kulturalak baditu ere, bere gurasoak errefuxiatu-esparruetan jaio eta hazi ziren. Hiriko artearekiko interesa 17 urterekin haurtzaindegi baterako horma-irudi bat margotzeko enkargua jaso zuenean hasi zitzaion.

Yarmoukeko Unibertsitatera joan zen eta fisika biomedikoa ikasi zuen.

2014an osatu zuen lehen lana, Ras Al Ain galerian, Women on Wallsek antolatutako tailer batean.

Errefuxiatu-esparru bateko ikuskatzaile gisa lan egin du. Siriako krisiari erantzunez hasi zuen bere lana, Siriako errefuxiatuekin egindako lanak "bizitza soziala eta gizatasuna" hobeto ezagutzen dituela esanez.

Bere lanetan eduki politikoa sartzeak sor liezazkiokeen zailtasunen jakitun, bere artea gai sozialetan zentratzen da, batez ere emakumeen eskubideetan.

Sari ugari pilatu ditu Ajjawik bere arte, idatzi eta film laburrengatik. Nabarmentzekoa da 2014ko *Look At My Mind* horma-irudia, Women on Walls proiektuaren parte gisa sortu zuena. Bertan, emakumeen itxurari buruzko ikuspegi soziala zalantzan jartzen du..

Hona hemen beste mural batzuk: 2021ekoa Irbiden, ''My country's daughter'' izenekoa, eta 2023an Emakumearen Nazioarteko Eguna ospatzeko osatu zena.

Ajjawi emakumeen ahalduntzean ere zentratzen diren beste lider batzuekin elkartu da. Hala, 2015ean mural bat margotu zuen SheFighter-erako, Ammango Lina Khalifeh-en emakumeentzako borroka arteen entrenamendu leku esklusiboa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jone, batzuetan

***Jone, batzuetan*** 2025eko Sara Fantova bilbotar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Urte hartako martxoaren 15ean estreinatu zuten, Málagako Zinemaldiaren sekzio ofizialean. Bertan, zuzendaritza onenaren saileko aipamen berezia lortu zuen, baita Impulso Colectivo saria ere, Bartzelonako D'A Film Festivalen. Zinegoak LGTBIQ+ zinema eta arte eszenikoen Bilboko jaialdia ere ireki zuen. EITBk Egile Berriak saria eman zion Sara Fantovari 2025eko Donostiako Zinemaldian.

## Sinopsia 
Bilbo, abuztu bete-betea. Jone aitarekin eta ahizpa txikiarekin bizi da. Joneren aitak lana utzi behar izan du, parkinsonaren ondorioz. Aldi berean, Aste Nagusia hastear da eta Jone lehen aldiz maiteminduko da. Maitemintze horrek eragindako hilezkortasun-sentsazioaren eta aitak bere gaixotasuna zeharkatzeko duen modu bereziaren artean biziko du Jonek uda.

## Pertsonaiak 
* Olaia Aguayo: Jone
* Josean Bengoetxea: Aitor
* Ainhoa Artetxe: Olga
* Elorri Arrizabalaga: Marta
* Adrián Santos: mamua

## Ikus, gainera
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Atera Films webgunean informazioa.
* Filmaffinity webgunean.
Amania Films

**Amania Films** Gasteizko ekoizpen etxe independentea da, 2012an sortua.

Film labur ugari eta film luze batzuk-*Ane* edo  *Jone, batzuetan*- ekoiztu ditu eta David P. Sañudok, Agustín Delgado Bulnesek, Elena Maesok, Katixa de Silvak eta David Blankak sortu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dauleko elizbarrutia

**Dauleko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren ekuadortar elizbarrutia da. 2022ko otsailaren 2an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Daulen dago. Egun apezpikua Krzysztof Kudławiec da.

## Ordinarioak 
* Giovanni Battista Piccioli (2022)
* Krzysztof Kudławiec (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iban Larreburu

**Iban Larreburu** —frantses dokumentu ofizialetan, *Larreboure*— (Urruña, Lapurdi, 1983) bateria jotzailea da. Zetak musika taldean dihardu 2019. urteaz geroztik.

## Bizitza 
Urruñan (Lapurdi) 1983. urtean jaioa, aita musikaria zuen. 11 urterekin hasi zen bateria jotzen, eskolak hartuz. 15 edo 16 urterekin, Otsoak taldean hasi zen jotzen. Urte batzuk geroago, Bordelera joan zen, Fisika eta Elektronikako ikasketen egitera. Han ezagutu zuen irakasle bat, eta harekin hasi zen musika serioski lantzen. 2005etik, musikari osoki eskaintzen dio bere denbora.

Gero, Kubako musikariekin jo zuen. Sagarroi eta Trikizio taldeetan ere aritu zen. Halako batean, ikusi zuen bateriaren arloan gauzak aldatzen ari zirela: bateria akustikoa musika elektronikoarekin nahasteko joera agertu zen. Bateria jotzaile batzuk ikusi zituen hori egiten, eta bere buruari erran zion hori egin behar zuela. Garaian jotzen ari zen taldeetan ez zuen ikusten hori egin zezakeenik. Zetak taldea sortzen ari zen Pello Reparazekin elkartzean, Pellok talde horren musika entzunarazi zion, eta bateria akustikoa musika elektronikoarekin nahasteko parada eskaini. Halaxe, Larreburuk Zetak taldean dihardu 2019. urteaz geroztik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Babahoyoko elizbarrutia

**Babahoyoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren ekuadortar elizbarrutia da. 1948ko uztailaren 15ean ezarri zen Los Ríosko bikariotza apostoliko gisa, 1951ko irailaren 10ean lurralde prelatutza egin zen eta 1994ko abuztuaren 22an elizbarruti. Apezpikuaren egoitza Babahoyon dago. Egun apezpikua Skiper Yánez Calvachi da.

## Ordinarioak 
### Los Ríosko bikario apostolikoa 
* Bittor Garaigordobil (1957-1963)

### Los Ríosko prelatuak 
* Bittor Garaigordobil (1963-1982)
* Jesus Ramon Martinez de Ezkerekotxa (1984-1994)

### Babahoyoko apezpikuak 
* Jesus Ramon Martinez de Ezkerekotxa (1994-2008)
* Fausto Trávez (2008-2010)
* Marcos Aurelio Pérez Caicedo (2012-2016)
* Skiper Yáñez Calvachi (2018-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Jacintoko elizbarrutia

**San Jacintoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren ekuadortar elizbarrutia da. 2009ko azaroaren 4an ezarri zen San Jacinto de Yaguachiko elizbarruti gisa eta 2015eko urriaren 8an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Yaguachi Nuevo (San Jacinto de Yaguachi) herrian dago. Egun apezpikua Gustavo Rosales Escobar da.

## Ordinarioak 
* Aníbal Nieto Guerra (2009-2025)
* Gustavo Rosales Escobar (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Our ibaia

**Our ibaia** (luxenburgoeraz , frantsesez  eta alemanez  ahoskatua; aleman arkaikoan: *Ur*) Rhin ibaiaren arroko ibai labur bat da, Belgika, Luxenburgo eta Alemaniatik igarotzen dena. Sauer/Sûre ibaiaren ezkerretik doan ibaiadarra da. Guztira 78 km luze da. 

Our ibaiaren iturria Hautes Fagnes eskualdean dago, Belgikako hego-ekialdean, Büllingenetik gertu. Hegoalderantz doa, gutxi gorabehera germaniar-belgikar mugan zehar, eta Ouren-en ondoren germaniar-luxenburgiar mugan zehar. Vianden hiri historikoa Our-en zehar geratzen da. Our ibaia Sauer ibaian amaitzen da, Wallendorfen.

## Kanpo estekak
Shabana Basij-Rasikh

**Shabana Basij-Rasikh** (Kabul, 1990) hezitzaile afganiarra, eta aitzindaria emakumeen eskubideen defentsan. "Hela, Inc." eta Afganistango Lidergo Eskolaren sortzailea da, eta mundu osoan jaso du errekonozimendua egindako lanagatik.

## Biografia 
Basij-Rasikh Kabulen (Afganistan) jaio eta hazi zen. Talibanen erregimenaren pean mutiko bat bezala jantzi behar izan zuen eskolara joan ahal izateko, emakumeen hezkuntzarako eskubidea debekatuta baitzegoen. Talibanen erregimena erori ondoren, AEBtako Wisconsingo Institutuan parte hartu zuen,    "Kennedy -Youth Exchange and Study (YES) - Estatu Batuetako Kanpo Arazoetako Ministerioak finantzatutako truke programan, non Afganistango emakumeak hezkuntzaren bidez ahalduntzea duen helburu . 2011n graduatu zen Vermont-eko Middlebury Collegen, Nazioarteko Ikasketetan eta Emakume eta Genero Ikasketetan. Sola (Lidergo Afganistango Eskola) sortu zuen, eta azken 9 urteetan aktiboa izan da Middleburyko unibertsitateko ikasle gisa. Duela gutxi Ashraf Ghani presidentearen Malala saria irabazi zuen.      

Enbaxadore Global gisa egin du bat 10x10 proiektuarekin, ekintza globaleko kanpaina bati babesa emateko, zeinak elkartzen baititu irabazi-asmorik gabeko erakundeak, mundu osoan eragin handia duten pertsona eta neskatoen hezkuntzaren aldeko mugimenduko ekintzaileak. 

## Hela 
2009an, Basij-Rasikh-ek HELA, inc sortu zuen, Afganistango emakumeak hezkuntzaren bidez gaitzeko. Fundazioekin eta hitzaldiekin dirua bildu zuen taldeak Estatu Batuetan, neskentzako bigarren hezkuntzako eskola bat eraikitzeko Afganistan ekialdeko landa-eremu batean.

## Afganistango Lidergo Eskola 
Unibertsitatean zegoela, Afganistango Lidergo Eskola (SOLA) sortu zuen, afganiar emakume gazteei sarbidea emateko. Irabazi-asmorik gabeko erakundea da, atzerrian kalitatezko hezkuntza lortzen eta ondoren Afganistanen enplegatzen laguntzen duena. Graduatu ondoren, Basij-Rasikh Kabulera itzuli zen, eta SOLA taldearekin neskentzako eskola afganiar bat eraiki zuen. Urtebeterako ordezko buru izan zen eskolan, eta egun lehendakaria da. Gaur egun, 11 eta 19 urte bitarteko neskei hezkuntza ematen die funts etniko guztien bidez, mundu osoko unibertsitateetan onartuak izaten lagunduz. Sarritan, SOLATIK lizentziatzen diren neskak, etxera itzultzen direnean, haianbat eremutan lan egiten duten lehenengo emakumeak bihurtzen dira. 

## Sariak eta aitortzak 
* 2010ean, unibertsitateko 10 emakumeren Top Glamour zerrendetako bat izateko hautatu zuten.
* 2011n, Vermont Publikoaren Saria, Kunin Campus Trinkoa, eman zioten, zerbitzu publiko nabarmenagatik, lidergo eraginkorragatik eta komunitateak sortzeagatik.
* 2012an, TEDx bat egin zuen, Afganistango Neskak Hezteko *Osar* izenburua jarri zioten hitzaldiari.
* 2014an, "Emerger-eko esploratzaile" izendatu zuen National Geographicek eta 10x10 Enbaxadore Global izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Neska afganiarrak heztera ausartzea 
* Sola,School of Leadership, Afghanistan
Alejandro Lerrouxen seigarren gobernua

**Alejandro Lerrouxen gobernua** 1935eko maiatzetik irailera ezegonkorra, gatazkaz betea eta ustelkeria eskandaluz markatua izan zen. Garai hau Bigarren Errepublikaren azken uneetako bati dagokio, 1936an Fronte Popularra goratu aurretik.

## Testuinguru orokorra 
Lerrouxek Alderdi Errepublikar Erradikala zuzendu zuen, hasieran indar errepublikano moderatu gisa aurkeztu zena, baina azkenean sektore kontserbadoreagoekin lerrokatu zena. 1933ko amaieratik, bere alderdiak José María Gil-Roblesen Eskuin Autonomoen Espainiar Konfederazioarekin (CEDA) koalizioan gobernatu zuen, nahiz eta CEDAk hasieran ez zuen ministrorik gobernuan.

1935eko maiatzean, Lerrouxek Ministroen Kontseiluko presidentetza hartu zuen berriro, bere laugarren eta azken gobernua izango zena. Kabinete honek urte bereko irailera arte iraun zuen.

## Gobernuaren ezaugarriak (1935eko maiatza-iraila) 
Ahula eta behin-behinekoa:

* Trantsiziozko gobernua izan zen, Ricardo Samperren dimisioaren ondoren, Alderdi Erradikalekoa ere bai.

* Lerrouxek bere alderdiaren eta CEDAren (Ezker Demokratikoaren Alderdia) presioaren arteko oreka mantentzen saiatu zen, gobernuan paper handiagoa eskatzen baitzuen.

* Ez zuen lortu egoera politikoa egonkortzea edo erreforma programa koherente bat eskaintzea.

CEDAren presioa:

* CEDAk gobernuaren barruan botere handiagoa eskatu zuen, Gil-Robles Kontseiluko presidente izendatzea eskatuz.

* Lerrouxek eskuinari hainbeste botere uzteari uko egin zion, eta horrek etengabeko tentsioak sortu zituen.

"Estraperlo" eskandalua:

* Urrian publikoki agertu bazen ere, "*estraperlo*" kasua (erruleta gurpil manipulatu baten legeztatzearekin lotutako ustelkeria eskema) hilabeteak lehenagotik zirkulu politikoetan zabaltzen ari zen.

* Eskandaluak zuzenean eragin zion Alderdi Erradikalari eta larriki kaltetu zuen Lerrouxen irudia.
* Kasu honek Alderdi Erradikalaren amaieraren hasiera markatuko zuen indar politiko garrantzitsu gisa.

Babes falta:

* Lerrouxen gobernuaren sinesgarritasuna oso baxua zen bai ezkerrean bai eskuinean.

* Sektore askok ahul eta nekatuta ikusten zuten, herrialdearen arazoei aurre egiteko gai ez zen pertsonaia gisa.

Krisi instituzionala:

* Egoera ekonomikoa, gizarte-desadostasuna eta tentsio politikoa altu mantentzen ziren.

* Errepublika polarizazio politiko sendo batean murgilduta zegoen, 1934ko Urriko Iraultzaren errepresioaren ondoren ezkerra haserre zegoen eta bere agenda ezartzeko gero eta pazientzia gutxiago zuen eskuina.

## Gobernuaren amaiera 
1935eko irailean, Lerroux Joaquín Chapaprietak ordezkatu zuen, politikari independente batek, parlamentuko babes ezegonkorra zuen gobernu teknokratiko bat osatzen saiatu zenak. Aldaketa garai hartako parlamentu-sistemaren ahultasunaren erakusgarri argia izan zen.

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
Wiltz ibaia

**Wiltz ibaia** (,  ahoskatua) Belgika eta Luxenburgoko ibai bat da, Sauer/Sûre ibaiarekin elkartzen dena Goebelsmuhle-n. Guztira 42 km luze da. Wiltzen ibaiadarra da Clerve.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Largo Caballeroren lehen gobernua

**Francisco Largo Caballeroren gobernua** 1936ko iraila eta azaroa bitartean, Espainiako Gerra Zibilaren erdian, aldi bereziki konplexua izan zen, Bigarren Errepublikaren defentsa koordinatzeko premia larriagatik, Francisco Francok zuzendutako tropa matxinoen aurrerapenaren aurka. Jarraian, argi eta garbi azalduko ditut aldi labur baina bizi horren ezaugarri nagusiak:

## Denbora-tartea 
* Gobernuaren iraupena: 1936ko irailaren 4tik 1937ko maiatzaren 17ra arte, nahiz eta lehen bi hilabeteetan interesatzen zaizun (1936ko iraila-azaroa).

* Egoera: Gerra Zibila 1936ko uztailean hasi zen, eta estatu-kolpe militarra ez zen guztiz arrakastatsua izan, eta horrek gerra eta iraultza egoera bat sortu zuen alde errepublikanoan.

### Nor zen Francisco Largo Caballero? 
* PSOEko (Espainiako Langile Alderdi Sozialista) eta UGTko (Langileen Ezker Batua) buruzagia.

* "Lenin espainiarra" bezala ezagutzen zen, garai hartan zituen jarrera erradikalenengatik.

* Mugimendu sozialistaren barruan langile klaseko eta iraultzaileena zen hegala ordezkatzen zuen.

## Gobernuaren ezaugarri nagusiak (1936ko iraila-azaroa) 
1. Faxismoaren aurkako batasuna

* Anarkisten (CNT) sartzea gobernuan 1936ko azaroan (gertaera historikoa, tradizionalki estatuaren aurkakoak baitziren).

* Largo Caballeroren helburua errepublikanoen indarrak batzea zen, oso zatituta baitzeuden: sozialistak, komunistak, anarkistak, errepublikanoak, etab.

2. Boterearen zentralizazioa

* Benetako errepublikano armada bat antolatzen saiatu zen, langileen milizia espontaneoak ordezkatzeko.

* Errepublikako Herri Armadaren sorrera funtsezkoa izan zen matxinoen aurkako egitura militar eraginkorragoa emateko.

3. Iraultza neurria (baina Mugatuak)

* Presio iraultzaile handia egon arren (kolektibizazioa, langileen kontrola, etab.), Largo Caballerok iraultzaren eta gerraren arteko oreka mantentzen saiatu zen.

* Landa eremuan eta industrian zenbait gizarte eraldaketa ahalbidetu zituen, baina estatuaren autoritatea mantentzea ere bilatu zuen.

4. Nazioarteko Laguntza

* Sobietar Batasunaren laguntza 1936ko urrian hasi zen iristen. Horrek PCEren (Espainiako Alderdi Komunista) eragina handitu zuen gobernuan.

* Nazioarteko Brigadak antolatzen hasi ziren eta urrian Espainiara iristen hasi ziren laguntza horren barruan.

5. Egoera Militarra

* Hilabete hauetan, Francoren indarrak aurrera egin zuten: Madrilen setioa eta Toledo bezalako hirien erorketa.

* Largo Caballeroren gobernua Madrildik Valentziara joan zen azaroan, nahiz eta berak pertsonalki ez zuen hiriburua utzi nahi izan.

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
Clerve ibaia

**Clerve ibaia** ( Luxemburgeraz: *Klierf*) Luxenburgo zeharkatzen duen ibaia da, Wiltz ibaiarekin bat egiten duena Kautenbach-en. Troisvierges eta Clervaux herrietatik igarotzen da. Clervaux-etik gora, Woltz bezala ezagutzen da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nibal Thawabteh

**Nibal Thawabteh** (Beit Fajjar, Palestina, XX. mendea) Birzeiteko Unibertsitatean lan egiten duen emakumearen eskubideen aldeko palestinar ekintzailea da.

## Biografia 
Thawabteh izan zen Beit Fajjarreko Udal Kontseiluan parte hartzeko aukeratutako lehen emakumea, eta zazpi urtez aritu zen bertan lanean. Bere burua prestatzeko eskuliburua idatzi zuen eta beste emakume batzuei kontseiluan eserlekuak lortzen laguntzeko borondatezko lana egin zuen. Egunkariaren lehen zenbakirako, Mahmud Abasen emazte Amina Abbasen argazki bat erabili zuten azalean, eta horrek eztabaida handia sortu zuen; Nibalen arabera, argazkia Amina jendaurrean agertzen zen lehen aldia zen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2008an, Nibalek Emakumezkoen Nazioarteko Adore Saria jaso zuen.

## Erreferentziak
Santo Domingoko elizbarrutia (Ekuador)

**Santo Domingoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren ekuadortar elizbarrutia da. 1987ko urtarrilaren 5ean ezarri zen Santo Domingo de los Coloradosko lurralde prelatutza gisa, 1996ko abuztuaren 8an elizbarruti mailara igo zen eta 2008ko ekainaren 18an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Santo Domingon dago. Egun apezpikua Bertram Wick Enzler da.

## Ordinarioak 
### Santo Domingo de Los Coloradosko prelatua 
* Emil Stehle (1987-1996)

### Santo Domingo de Los Coloradosko apezpikuak 
* Emil Stehle (1996-2002)
* Wilson Abraham Moncayo Jalil (2002-2008)

### Santo Domingoko apezpikuak 
* Wilson Abraham Moncayo Jalil (2008-2012)
* Bertram Wick Enzler (2015-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eghosa Nomayo

**Wilfred Eghosa Nomayo** (Benin City, Nigeria, 2004ko ekainaren 25a) Nigerian jaiotako Euskal Herritar futbolaria da. Gaur egun Conquense futbol taldean jokatzen du. 

## Biografia 
Gurasoak Nigeriarrak ditu eta zazpi urterekin Durangora etorri zen bizitzera. Ezker atzelari gisa aritzen da. Cultural Durangon, Abadiñon eta Santutxuren harrobietan hezia, 2023ko uztailean Athleticek fitxatu zuen. Baskoniarekin Bigarren Federaziorako igoera lortu zuen 2024/25 denboraldian. 2025ko irailean Athletic-en Champions League-eko B zerrendan sartu zen. Naiz eta 2025/26ko denboraldiaren hasieran Bilbao Athleticekin debuta egin Lehen Federazioan, 2026ko urtarrilean talde zurigorriarekin zuen kontratua eten egin zen lapurreta batengatik suposatuz eta Conquensek fitxatu zuen.

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Pétrusse ibaia

**Pétrusse** (Luxenburgeraz, Péitruss; alemanez, Petruss) Luxenburgon zehar doan ibai txikia da, Luxenburgo hirian Alzetterekin elkartzen dena. Hollerich auzotik pasatzen da.

## Kanpo estekak
Debet ibaia

**Debet** edo **Debed ibaia** (armenieraz: Դեբեդ) edo **Debeda** (georgieraz:  დებედა) edo **Tona** (azerbaijaneraz: Tona) Mendebaldeko Asiako ibai laburra da, Armeniatik eta Georgiatik igarotzen den Kurá ibaiaren adarra. Armenia eta Georgia arteko muga natural bezala ere balio du Sadajlo herrian, Georgian. Ibaiak Armenian du jatorria, eta Dzoragetek eta Pambakek elikatzen dute. Georgian amaitzen da, eta Kura ibaian isuritzen du ura. Gero, horrek Kaspiar itsasora isurtzen ditu urak.

## Kanpo estekak
Portoviejoko artxidiozesia

**Portoviejoko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren ekuadortar artxidiozesia da. 1870eko martxoaren 23an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1994ko otsailaren 25ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Portoviejon dago. Egun artzapezpikua Eduardo Castillo Pino da.

## Ordinarioak 
### Portoviejoko apezpikuak 
* Luis Tola y Avilés (1871-1881)
* Pedro Schumacher (1885-1900)
* Juan María Riera (1907-1912)
* Nicanor Carlos Gavinales Chamorro (1947-1967)
* Luis Alfredo Carvajal Rosales (1967-1989)
* José Mario Ruiz Navas (1989-1994)

### Portoviejoko artzapezpikuak 
* José Mario Ruiz Navas (1994-2007)
* Lorenzo Voltolini Esti (2007-2018)
* Eduardo Castillo Pino (2019-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Luis Alfredo Carvajal Rosales (1963-1967)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Luis Alfredo Carvajal Rosales (1955-1963)
* Francisco Ovidio Vera Intriago (1992-2014)
* Lorenzo Voltolini Esti (1993-2007)
* Eduardo Castillo Pino (2012-2019)
* Vicente Saeteros (2020-2022)
* Ramiro Herrera Herrera (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Largo Caballeroren bigarren gobernua

**Francisco Largo Caballeroren gobernua** 1936ko azaroaren eta 1937ko maiatzaren artean Espainiako Gerra Zibileko (1936-1939) une gako eta nahasi batean gertatu zen. Garai laburra baina bizia izan zen, errepublikanoen erresistentzia sendotzeko ahaleginek markatua, frankistaren aurrerapenaren aurka, baina baita errepublikanoen aldearen barne-tentsio sakonei aurre egin behar izan zien bitartean.

## Testuinguru historikoa: 1936ko azaroa - 1937ko maiatza 
* 1936ko azaroan, errepublikanoen gobernua (Largo Caballerok zuzenduta irailetik) Madrildik Valentziara joan zen, hiriburua frankistaren setioaren ondorioz.

* Egoera militarra kritikoa zen: matxinoek aurrerapen handiak egin zituzten eta Madril hartzeko zorian zeuden.

* Aldi berean, errepublikanoen esparruan, indar anitz zeuden: errepublikanoak, sozialistak, komunistak, anarkistak eta nazionalistak, gerra eta Espainiako etorkizun politikoa nola egin behar zen ikuspegi oso desberdinekin.

### Nor zen Largo Caballero? 
* Espainiako Langileen Alderdi Sozialistako (PSOE) eta Langileen Batasun Nagusiko (UGT) buruzagia zen.

* Bigarren Errepublikako aurreko gobernuetan ministro izan zen.

* "Lenin espainiarra" ezizena jarri zioten gerra hasi ondoren izan zuen jarrera iraultzaileagatik.

* 1936ko irailean, Lehen Ministro izendatu zuten (gobernu buruaren baliokidea).

## Largo Caballeroren gobernuaren ezaugarriak 
1. Faxismoaren aurkako batasun gobernua

* Errepublikanoen esparruko sektore desberdinetako ordezkariak zituen: errepublikanoak, sozialistak, komunistak, anarkistak (Europako historian lehen aldiz) eta nazionalista katalanak.

* Hau frankismoaren mehatxuaren aurrean batasuna indartzeko egin zen, nahiz eta desberdintasun ideologikoak sakonak izan.

2. Erresistentzia militarra

* Errepublikanoen armada milizia herrikoietatik Herri Armada erregular batera berrantolatu zen, hierarkia militar tradizionalekin.

* Komunisten (PCE) papera nabarmen handitu zen Sobietar Batasunaren laguntzari esker, eta horrek tentsioak sortu zituen anarkista eta trotskistarekin.

3. Barne tentsioak

* Gatazka larriak izan ziren komunisten (SESBrekin lerrokatuta), anarkistak (CNT-FAI bezalakoak) eta POUMen (Marxismoaren Bateratze Langileen Alderdia, orientazio trotskistakoa) artean.

* Tentsio hauek 1937ko maiatzeko Bartzelonako gertaeretan gailurra jo zuten, errepublikanoen aldearen hainbat fakzio talka egin zutenean.

## Krisi politikoa eta gainbehera 
* Largo Caballerok liskarretan bitartekari lanetan saiatu zen, baina komunisten, errepublikano moderatuen eta sektore sozialista batzuen babesa galdu zuen.

* 1937ko maiatzaren 16an dimisioa ematera behartu zuten. Juan Negrínek ordezkatu zuen, PCErekin eta sobietar estrategiarekin lerrokatu zena.

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
Bost Itsasoen Sistema

thumb|305x305px|Urbide-sistemaren antolaketa
**Bost Itsasoen Sistema** edo ofizialki **Europar Errusiako Ur-bide Sakonen Sistema Bateratua** ( ,  ) Europar Errusiaren mugakide diren bost itsaso desberdinen arteko itsas eta ibai garraio bideen multzoa da. Hauek dira Itsaso Baltikoa, Itsaso Zuria, Kaspiar itsasoa eta Itsaso Beltza, Azov itsasoaren bidez  .

2010ean, ubide-sare honek 70 milioi tona merkantzia eta 12 milioi bidaiari garraiatu zituen, hau da, Errusiako barne-ubideetako garraioaren bi heren  .

Lau metroko sakonera bermatuta dago ia ibilbide osoan, baina zati batzuk sakonera txikiagoa dute, hala nola Gorodets - Nizhny Novgorod 2,5 metrokoa eta Kochetovsky Bagayevskaya 3,2 metrokoa.

Aurreikusita dago atal hauen sakonera 4 m-ra handitzeko.

## Sistema nabigagarria 
* Neva
* Ladoga aintzira
* Svir
* Onega aintzira
* Itsaso Zuriko kanala
* Volga-Baltikoko ubidea
* Moskuko ubidea
* Volga
* Kama
* Belaïa
* Don-Volga ubidea
* Don

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sustapen jauregia (Madril)

**Sustapen jauregia**, , Espainiako Madril hiriburuan dagoen jauregi bat da, Retiro barrutiko Jerónimos auzoan dagoen Karlos V.a Enperadorearen plazan.

## Historia 
1893-1897 artean eraikia izan zen eta Ricardo Velázquez Bosco arkitektoak diseinatu eta eraiki arazi zuen. Jatorriz, Zientzien Fakultatea eta Arteen, Lanbideen eta Merkataritza Eskolaren egoitza izateko eraiki zen baina proiektua bertan behera gelditu zen.

Hasiera batez Espainiako Sustapen Ministerioaren egoitza izan zen, bai eta Hezkuntzako eta Lanbide Heziketako Ministerioarena ere.

Gaur egun Espainiako Nekazaritza Ministerioaren egoitza da.
Ricky Hatton

**Richard John Hatton** (Stockport, Manchester Handia, 1978ko urriaren 6a - Hyde, Manchester Handia, 2025eko irailaren 14a), ezagunagoa **Ricky Hatton** izenaz, britainiar boxeolari profesionala izan zen. Hainbat aldiz munduko boxeo txapelduna izan zen welter pisuko kategorian.

Bere boxeo-ibilbide profesionalean 48 borrokatan lehiatu zen, guztira 45 borroka irabaziz eta 3 galduz.

## Kanpo estekak
Maleza

**Maleza**,  Gipuzkoako hegoaldeko erreka bat da, Goierri eskualdekoa. Beasaingo Pagobakar mendiaren ekialdea eta Usurbe mendiaren mendebaldearen arteko sakanean sortzen da eta Oria ibaira isurtzen ditu urak. Bere luzera  2.450 metrokoa da.

Agortako lepotik Biruinera doan gurdibidean,  Unagako iturria sortzen da eta iturri horretan sortzen da Unaga  izenarekin.

Bere ibilguak beherantz egin ahala, ekialdetik Arrieta baserriak eta mendebaldetik Aranburu edo Aanbu baserriak dituen sakanera iristean, Maleza izena hartzen du. 

Beherago, Amunabarro baserriaren albotik eta Loinazko San Martinen Baselizarik igarotzen da San Martin erreka esaten ohi zaio. Geroago Telleria eta Errekarte zenaren baserrien tartetik pasatu eta Oria ibaian bere ezkerraldetik sartzen da.

Gaur egun, Errekarte baserria kokatzen zen lekutik Oria ibaira bitarteko metroak estaliak daude, Karobia kalea kokatzen da bertan. Hirurogeigarren hamarkadara  arte, errepidearen ondoan, karobia egon zen bertan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mary Celeste

**Mary Celeste**, maiz **Marie Celeste** oker idatzia, 1872ko abenduaren 4ean Ozeano Atlantikoan eta Azores Uharteen parean eskifaiarik gabe eta noraezean nabigatuz topatatutako estatubatuar merkantzia-brigantin bat izan zen. Dei Gratia kanadar brigantinak baldintza onetan aurkitu zuen, inor gabe eta berez egon beharko lukeen eremutik urruti.
Zagaitz

**Zagaitz**  Gipuzkoako hegoaldeko erreka bat da, Goierri eskualdekoa. Beasaingo Iturralde izeneko belardi eta harizti mugan iturburu den ur potzuan sortzen da Ariztiko erreka izenarekin. Bere bokalea Oria ibaia  da. Bere luzera 500 metro ingurukoa da.

Altamira baserriaren hego-ekialdean  sortzen da, Aierdi mendiaren iparraldean sortzen den depresio batean. 

Aierdi mendiaren iparraldeko eta Lakizarren mendebaldeko  hegalen artean eratutako sakanean behera doa. Altamirako eta Zuntzunegiko baserritarrek antzina oinez herrira jaisteko erabiltzen zuten bidezidorreko  zurezko zubi amesti baten azpitik pasatzen da.

Zubi horretatik behera,  Zagaitz izena hartzen du eta malda handian behera jaisten da Oria ibaiaren eskuinaldetik sartu arte. Jaitsiera horretan daude ehun urte baino gehiagotan Zaldizurretako iturri famatua urez hornitzen zuen iturburua eta ur-gordailua.

Erreka hau Orian sartzen den gunea, La Peña izenez ezagutu zuten XX. mende erdian beasaindar gazteek. Oria ibaiak naturalki eratutako potzu handia zegoan bertan eta bazen han harkaitz bat uretara zubi-ohol batek bezala  jauzi egiteko modukoa.

Altamira baserriko Juan Jose Usabiaga beasaindarrak, Zagaitz errekaren iturburuko belardiaren izena erabili zuen izengoiti bezala.  1936ko gerran zibilaren garaian idatzi zituen liburuak Joan Iturralde izenez sinatu zituen.  Gaur egun izen bereko kalea du Beasainen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Auñamenid eusko entziklopedia