Philip Roth

**Philip Milton Roth** (Newark, New Jersey, AEB, 1933ko martxoaren 19a – New York, 2018ko maiatzaren 22a) estatubatuar nobelagilea izan zen. 1959an argitara emandako *Goodbye, Columbus* lanarekin lortu zuen arrakasta literatur munduan, 1960ko National Book delako saria eskuratuta. 1969an ''Portnoy's Complaint* lana *best-seller* izan zen. Geroztik beste hainbat lan idatzi zituen, besteak beste bere *alter ego* literarioa, Nathan Zuckerman oinarri duten liburuak. Ildo horretako lehen nobela 1979ko *The Ghost Writer* izan zen. 1997an Pulitzer saria eskuratu zuen sail bereko *American Pastoral* liburuari esker. Rothen lanek sarritan bere jaioterria, Newark, dute eszenatokitzat edo abiapuntutzat, eta izaera autobiografikoa ere haien ezaugarrietako bat da; era berean, errealitate eta fikzioaren arteko mugak lanbro agertzen dira, betiere estilo arinak eta burutsuak marraztuak horiek; eta lanok juduen eta amerikarren euren identitatearen azterketa interesgarri eta bikainak dira. 2012ko urrian, *Les Inrockuptibles'' aldizkariari eskainitako elkarrizketan idazteari lagatzeko asmoa azaldu zuen .

## Bizitza 
Philip Roth Newarkeko Weequahic izeneko auzoan hazi zen. Europako erdialdetik, Galitziatik, etorritako judu familia baten ondorengoa zen. 1950ean Newarkeko institutuan graduatu zen , eta 'Ingeles hizkuntza' lizentzia ikasteari ekin zion Bucknell Unibertsitatean. Chicagoko unibertsitatean jarraitu zuen formatzen, eta ingeles literaturaren gaineko graduondokoa egin zuen (1955); aldi batean bertan jardun zuen irakasle, idazmen ikastaroak ematen, eta horretan jarraitu zuen Iowako unibertsitatean eta Princetonen. Gerora, eta erretiroa hartu arte (1991), Pennsylvaniako unibertsitatean literatur konparatua irakatsi zuen.
Ikasketak amaitu eta 1959 bitartean, aurreneko liburua argitaratu zuen artean, bi urtean Ameriketako Estatu Batuetako Armadan izan zen. Sasoi horretan narrazio laburrak eta aldizkarietarako iruzkin kritikoak (literatur zein zinemaren arlokoak) idatzi zituen.
Chicagoko unibertsitatean Margaret Martinson ezagutu zuen, idazlearen lehenengo emaztea izango zena. 1963an banandu ziren eta Martinson bost urte geroago hil egin zen auto-istripu batean. Margaret Rothek sortutako andrazko pertsonaietako batzuen inspirazio-iturri izan zen ('Lucy Nelson' pertsonaiarena *When She Was Good* eleberrian, kasu, edo 'Maureen Tarnopol' andrearena *My Life As a Man* lanean).

1990ean, Roth Claire Bloom ingeles aktorearekin ezkondu zen. 1994an elkarrengandik banandu ziren, eta handik bi urtera Bloomek argitaratutako liburu batean senar ohiaren gainean gogorrak idatzi zituen. Idazleak gerora idatzitako *I Married a Communist* eleberrian 'Eve Frame' pertsonaiak Bloomi egiten dio erreferentzia, eta Rothen mendekua-edo liteke.

## Lanak 
### Eleberriak 
## Sariak 
* 1960 *National Book Award*: *Goodbye, Columbus*
* 1986 *National Book Critics Circle Award*: *The Counterlife*
* 1991 *National Book Critics Circle Award*: *Patrimony*
* 1994 *PEN/Faulkner Award for Fiction*: *Operation Shylock*
* 1995 *National Book Award*: ''Sabbath's Theater*
* 1998 *Pulitzer Prize for Fiction*: *American Pastoral*
* 1998 *Ambassador Book Award*: *I Married a Communist*
* 1998 *National Medal of Arts*
* 2000 *Prix du Meilleur Livre Étranger* (Frantzia): *American Pastoral*
* 2001 *PEN/Faulkner Award for Fiction*: *The Human Stain*
* 2001 *Gold Medal In Fiction*
* 2001 *WH Smith Literary Award*: *The Human Stain*
* 2002 *Award for Distinguished Contribution to American Letters*
* 2002 *Prix Médicis Étranger* (Frantzia): *The Human Stain*
* 2005 *Sidewise Award for Alternate History*: *The Plot Against America*
* 2005 *James Fenimore Cooper Prize for Best Historical Fiction*: *The Plot Against America*
* 2006 *PEN/Nabokov Award:* literatur lan guztia saritzekoa.
* 2007 *PEN/Faulkner Award for Fiction*: *Everyman*
* 2007 *PEN/Saul Bellow Award*: sorkuntza lan osoa saritzekoa.
* 2010 *Paris Review's Hadada Prize*

## Bibliografia 
* Bloom, Harold and Welsch, Gabe, eds., *Modern Critical Interpretations of Philip Roth's'' Portnoy's Complaint, Chelsea House, 2003.
* Bloom, Harold, ed., *Modern Critical Views of Philip Roth*, Chelsea House, New York, 2003.
* Cooper, Alan, *Philip Roth and the Jews* (SUNY Series in Modern Jewish Literature and Culture), SUNY Press, Albany, NY, 1996.
* Kinzel, Till, *Die Tragödie und Komödie des amerikanischen Lebens. Eine Studie zu Zuckermans Amerika in Philip Roths Amerika-Trilogie* (American Studies Monograph Series), Heidelberg: Winter, 2006.
* Milowitz, Steven, *Philip Roth Considered: The Concentrationary Universe of the American Writer*, Routledge, New York, 2000.
* Morley, Catherine, *The Quest for Epic in Contemporary American Literature*, Routledge, New York, 2008.
* Parrish, Timothy, ed., *The Cambridge Companion to Philip Roth*, Cambridge University Press, Cambridge, 2007.
* Podhoretz, Norman, "The Adventures of Philip Roth," *Commentary* (October 1998), reprinted as "Philip Roth, Then and Now" in *The Norman Podhoretz Reader*, 2004.
* Posnock, Ross, ''Philip Roth's Rude Truth: The Art of Immaturity*, Princeton University Press, Princeton, New Jersey, 2006.
* Royal, Derek Parker, *Philip Roth: New Perspectives on an American Author*, Praeger Publishers, Santa Barbara, CA, 2005.
* Safer, Elaine B., *Mocking the Age: The Later Novels of Philip Roth* (SUNY Series in Modern Jewish Literature and Culture), SUNY Press, Albany, NY, 2006.
* Searles, George J., ed., *Conversations With Philip Roth*, University of Mississippi Press, Jackson, Mississippi, 1992.
* Searles, George J., *The Fiction of Philip Roth and John Updike*, Southern Illinois University Press, Carbondale, Illinois, 1984.
* Shostak, Debra B., *Philip Roth: Countertexts, Counterlives*, University of South Carolina Press, Columbia, SC, 2004.
* Simic, Charles, "The Nicest Boy in the World," *The New York Review of Books*, Vol. LV, No. 15, 9 October 2008.
* Wöltje, Wiebke-Maria, *My finger on the pulse of the nation. Intellektuelle Protagonisten im Romanwerk Philip Roths* (Mosaic, 26), Trier: WVT, 2006.

## Philip Rothen lanak euskaraz 
* *Suminez* (*Indignation*). Itzultzailea: Nagore Tolosa. Meetttok, 2009.
* *Nemesis* (*Nemesis''). Itzultzailea: Beñat Sarasola. Meetttok, 2011.

## Kanpo loturak 
### Dokumentazioa 
* Literary Encyclopedia biography
* The Philip Roth Society
* Philip Roth looks back on a legendary career, and forward to his final act

### Elkarrizketak 
*  Roth interview - NPR's "Fresh Air", 2005eko iraila
*  Roth interview - *The Guardian*, 2005eko abendua
*  Roth interview - *Open Source*
*  Roth interview - *Der Spiegel*, 2008ko otsaila

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak