open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Urgabona

## URGABONA C.F 
Urgabona C.F  Arjona herriko futbol taldea da. Urgabonak zelai bat dauka, zelaia Arjonan (Jaen) dago. Kamiseten kolorea zuria eta uridna da. Talde mota eta maila asko daude, adibidez, haurrak, gazteak eta horretaz gain gizonezkoen eta emakumezkoen taldeak  ere badaude.  
## HISTORIA 
Arjonan 5000-5500 biztanle dagoz. Taldea 1983an sortu zan, taldeak zelai bat dauka, eta horretaz gain, elkarteak bazkideak daukaz, 300 bazkide inguru.

Batzarburu bat ere badago, batzorkidea Juan Moral eta Antonio Ruiz dira, lehendakari ordea Juan Herrera, idazkaria José Álvarez eta lehendakaria Lucia Casado da. Horretaz gain, taldeak federazio zenbaki bat dauka zenbakia 7151 da. Entrenatzailea Fran Almansa da 48 urte daukaz eta Urgabonarekin 28 partidu jolastu dauz orain arte.

## ZELAIA 
Beraiek zelai bat daukate   

IZENA: Manuel Vidal Udal Estadioa

Belar mota: Belar artifiziala

HERRIA: Arjona (Jaen)

HELBIDEA: San Nicasio S/N

INAUGURAZIO URTEA:

EDUKIERA: 1100

INFORMAZIO GEHIGARRIA:

## JOKALARIAK
2022ko urriaren 25eko eguzki eklipsea

**2022ko urriaren 25eko eguzki eklipsea** Europan, Uraletan, Mendebaldeko Siberian, Erdialdeko Asian, Mendebaldeko Asian, Hegoaldeko Asian eta, amaitzeko, Afrikako ipar-ekialdeko hainbat lekutatik ikusi zen eguzki-eklipse partziala izan zen. Maximoa Mendebaldeko Siberiako Lautadan ikusi zen, Errusian, Nizhnevartovsk inguruan. 

Euskal Herrian eguerdi aldean izan zuen maximoa, magnitude oso txikiarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enea Bastianini

thumb|Enea Bastianini
Enea Bastianini,(Rimini,1997,Abenduak 30)Motoziklista italiar bat da,MotoGPn lehiatzen dau Gresini Racing taldeagaz,2020 urtean Moto2 kategoriako txapelduna izan zan eta Moto3 kategoriako txapeldunorde amaitu eban 2016an.

## Biografia 
Bastianini moto batean igo eban 3 urte eta 3 hilabete eukazanean, horregatik bere lasterketako zenbakia 33 da.

Minimotoko arrakasta handiko lasterketa baten ostean Minimotoko txapelduna izan zan(70cc) eta NSF250R kopa irabazi eban. Red Bull Rookies cup parte hartu eban eta laugarren postuan amaitu eban.Gero ,Moto3 ondo egin eban eta Moto2n irabazi egin ebalako MotoGPra igon eban eta orain 4. postuan dago mundialean.

### Moto3 
Moto3 kategorian 5 urtez egon zan.Lehenengoan 9. postuan amaitu eban 127 puntugaz. Bigarrenean 207 puntu egin ebazan eta 3. postuan amaitu eban. Hirugarrenean 177 puntu egin ebazan eta 2. postuan amaitu eban,laugarrenean 141 puntu egin ebazan eta 6. postuan amaitu eban. Eta azkenengo urtean 177 puntu egin ebazan eta 4. postuan amaitu eban.

### Moto2 
Moto2 kategorian 2 urtez egon zan,lehenengo urtean 97 puntu egin ebazan eta 10. postuan amaitu eban eta Bigarren urtean 205 puntu egin ebazan eta txapelduna izan zan Italtrans Racing team taldeagaz.

### MotoGP 
MotoGP kategorian 2 urtez egon da,pasadan urtean 102 puntu egin ebazan eta 11. postuan amaitu eban, eta urte honetan 191 puntu daukaz eta 4. postuan dago mundialean,2 lasterketa falta dira eta matematikoki irabazi egin ahal dau.

### Etorkizuna 
Hurrengo urtean Ducati taldean lehiatuko dau, Francesco Bagnaia izango da bere taldekidea. 

## Ikusi ere 
Ducati:https://www.ducati.com/es/es/home

Gresini:https://www.gresiniracing.com/en/

MotoGP:https://www.motogp.com/es

## Erreferentziak
SSC Tuatara

**SSC Tuatara** auto superdeportibo koupe biplaza bat da, luzetara montatutako erdi-atzeko motorrarekin eta atzekaldeko trakzioarekin, SSC North America (lehen Shelby SuperCars Inc.) egileak sortua 2020an. 

## Nomenklatura 
ezkerrera|thumb|220x220px|Tuatara animalia
Bere izena Nueva Zelandako iguana antzeko narrazti autoktonotik etortzen da, historian eboluzio molekular (NDA) azkarrenetarikoa izateagatik ezaguna eta maorí hizkuntzan “pikuak atzeko partean” esan gura dau, zentzua daukana bere atzeko parteko aletetan, bere forma borobila, euren plegadura eta begi saltoi horiek faro moduan eroaten dauazanak begiratzen badoguz, narrazti batekoen antzekoak direnak.

## Aurkezpena 
Hasieran kontzeptu moduan aurkeztu zen 2011. urtean, produkzioko auto askarrenean bihurtzeko asmoarekin, Koenigsegg Agera RS ari aurreratzen.

## Diseinua 
ezkerrera|thumb|220x220px|Ikusmen frontala
ezkerrera|thumb|Ikusmen laterala
ezkerrera|thumb|Atzetik ikusita
Bere karrozeria diseinatuta izan zen Jason Castriotarekin kolaborazioan, nork ba eukan experientzia Maseratin eta Ferrarin. 

## Munduko errekorra 
SSC North America anuntziatzen eban bere Tuatara produkzinoko autorik azkarren bihurtu egin zala, 508,73 km/h (316,11 mph) ko errekorra sinatu ostean, emaitza izaten bi lantzamendu abiadura maximoen arteko media galtzada baten non haieko bat 532 km/h (331 mph) tara haiegatu egin zan eta gainera bideoam erakutzi zen. Ala ere, horain dela egun batzuk dudan jartzen da, YouTuben eta beste sare sozialetan, pertsona asko hasi ziralako kuestionatzen errekorraren autentizitatea. 2022ko maiatzaren 14 an, proba berri bat egin zan galtzada berdinean, hau da, John F. Kennedy zentro espazialean, Floridan, non aiegatu zan  295 mph (474,8 km/h) tara. Duda eta polemika gehiago ez egoteko, Racelogic abiadura erregistratu eban sistema dualak VBOx nabegazioko sistema globalarekin (GNSS) eta unitate adizional bat GPS Life Racing ekoa. Pilotoa bere propietarioa zan: Larry Caplin, nork errekor aurrekoa hobetzea lortu eban.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edith Head

**Edith Head** (San Bernardino, Kalifornia, 1897ko urriaren 28a - Los Angeles, 1981eko urriaren 24a) estatubatuar jantzi-diseinugilea izan zen. Zortzi Oscar Sari irabazi zituen jantzien diseinu onenaren kategorian 1948 eta 1973 artean.

Los Angeleseko Chouinard Art Instituten diseinua ikasi zuen eta Paramount Picturesek 1923an kontratatu zuen jantzien zirriborroak egiteko. 1943an *The Jungle Princess* filmean Dorothy Lamourrentzat egin zuen sarong-arengatik aintzatespena jaso zuen. 1948an Jantzien diseinu onenaren Oscar Saria sortu zen eta Headek 35 izendapen jaso zituen eta 8 aldiz irabazi zuen.

Paramount Picturesen lan egin zuen 1967ra arte. Urte horretan konpainiak ez zion kontratua berritu. Alfred Hitchcockek Universal Picturesen sartzera gonbidatu zuen eta 1973an bere azken Oscar Saria irabazi zuen.

## Oscar Sariak 
## Kanpo estekak
Otso txakur

**Otso txakurra** otsoaren eta txakurraren hibridoa da. (Otso-erdi eta Otso hibridoa ere  deitua). Otsoaren itxura izan arren, txakur baten izaera dauka, horregatik modu etxekotuan bizi daiteke.

## Historia 
### Jatorria 
Amerikan aurkitutako aztarnengatik dakigu txakur mota hau duela gutxienez 10.000 urte sortu zela, eta Europako fosilengatik mamutak ehizatzeko erabiltzen zirela ondorioztatu da. 

### ugalketa 
1899, Max von Stephanitzek otso-txakurra erabili zuen (beste hainbat txakurren artean) artzain-txakur alemana sortzeko,  txakur “perfektuaren” bila zebilelarik. Handik aurrera otso txakurragaz esperimentu asko egin zituen, beste txakur asko sortuz.

## Ezaugarriak 
20 Segundutan gizaki bat aurkitzeko gai dira, bitartean, txakur normal batek 4-6minututan egiten du.  

### Takasman 
Txakur honek otsoei itsurari gehien iruditzen dena da.

### Calupoh 
Txakur hau otso-txakur mexikarra da.

### Otso txakur txekoslobakiarra 
Otso txakur honen itxura otsoaren pertsonalitatearen antz gehien duena da, horregaitik filmetan otsoen ordez gehien erabiltzen duten txakurra da. (adibidez alpha filman).

### Utonagan 
Beste otso-txakurren nahasketa da (artzin-txakur aleman, husky eta alaska malamut). Mota hau umeentzako ona konsideratzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maya Hawke

**Maya Ray Thurman Hawke** (New York, 1998ko abuztuaren 8a) Aktore, modelo eta abeslaria da. Ethan Hawke eta Uma Thurman aktore ezagunen alaba da. Bere lehengo papera “Mujercitas”miniserierako izan zan.

## Haurtzaroa 
Maya Ray Thurman Hawke, Ethan Hawke eta Uma Thurman aktore estatubatuarren alaba nagusia da. Bienvenue á Gattaca  filmaren filmazioan ezagutu ziren alkar. 1998ko maitzan ezkondu ziren eta 2005an dibortziatu egin ziren. Anai gazteago bat du, Levon, 2002an jaioa. Bere aitaren emaztearen aldetik, bi ahizpaorde ditu. Amaren senargai ohiaren aldetik beste ahizpaorde bat du.

Haurtzaroko lehen urtetan Maya Hawke zailtasun batzuei aurre egin behar izan zuen txiki-txikitatik dislexiarekin bizi da. Ondoren, Brooklingo ikastetxe pribatu bateko Saint Ann’s Schooleko ikasle gisa matrikulatu zen.

## Ibilbidea 
Bere amak eta amonak bezala, Mayak Estatu Batuetako Vogue aldizkari ezagunerako hasi zuen bere ibilbidea. 2017an, publizitate-kanpaina bat egin zuen Kalvin Klein azpiko arroparen linearako. Urtebetez Juilliard Schoolera joan zan. Baina, Erresuma Batuko miniserie bateko lehen papera lortu ondoren eskola utzi behar izan zuen. 2018ko martxoan, agertu zen Maya Hawke Stranger things telesailaren hirugarren denboraldiko Netflix plataforman.

## Erreferentziak
Sumbawanga

**Sumbawanga** Tanzaniako hego-mendebaldeko hiria da. 2002an 147.483 biztanle zituen.

## Geografia 
Hiria Rukwa eskualdeko hiriburu administratiboa da. Ufipako goi-ordoki emankorrak inguratzen du, ekuatoretik 8° hegoaldera, Rift Handiko labarretatik gertu. Herrialdeko hiribururik altuena da, 1.800 metroko altueran. Inguruko mendiak 2.700 metroraino iristen dira, eta hiria Rukwa laku handitik bereizten dute.

Hiria erabat urrun dago herrialdeko ardatz nagusietatik, baina hurbileko hirietara konektatuta dago, mantentze-lan oso txikia duten pisten bidez. Zambiara joateko etapa bat da (Kaseshako muga 102 km-ra dago, eta Mbala hiria 126 km-ra). Bigarren mailako kanpamentua izan daiteke Kataviko Parke Nazionala bisitatzen duten turista oso gutxientzat.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
QiQi

**QiQi** 5 izarreko “Genshin Impact” jokoaren pertsonaia bat da, Keqing eta Mona beste bi pertsonaiekin batera 1.0 eguneratu zen (2020ko urriaren 22an). Nahiko pertsonaia hotza da, zombie bat da eta ezin ditu ondo adierazi bere emozioak. 

## Nortasuna 
QiQi zombi bat denetik, nahiko pertsona hotza eta aurpegi-espresiorik gabea da. Baizhu ez dagoenean, berak BuBu farmazian txanda egiten du, eroslekin bere izaera hotz baina hezitasunez mantentzen du.

Bera leku hotzetan egoten da beti, beroak haitzulo hartan hil zela gogorarazten diolako, eta leku oso bero batean denbora asko geratzen bada, bere azala urtzen hasten zaio. (jokoaren labarretan dauden sendabelar batzuk), eskalatzen hasi zenean, erori zen eta ezkerreko hankan zauri bat egin zuen. Ahulezia-egoera horretan haitzulo batean sartzea lortu zuen, baina berak, esnatu ondoren, ezin zuen kontrolatu zeukan “Adeptus”-en boterea, eromen-egoera batean sartu zen. Orduan “Mendi Moldekatzaileak” ez zuen beste aukerarik izan, guztion onerako anbarean giltzapetzea baino.

Ehunka urte geroago, gizakiek QiQi aurkitu eben, anbarean itxita egoan, eta haiek Wangsheng ehorztetxera eramatea erabaki zuten (hiriko biztanlen arabera, ehorztetxe ona zan). Bidea ez zen oso ona, QiQi txalupa eta txaluparen artean esnatzen joan zen, gauaren erdian esnatu zen eta milaka urtetan harrapatu zuen anbarra hautsi zuen.

Bera, bere iraganeko bizimoduan sendabelarren pilaketagatik, mendietara joan zen eta Baizhu, BuBu farmaziako nagusia, aurkitu zuen. Baizhu hartu eban eta farmaziara eraman zuen.

## Kondizioak 
Genshin Impact-en zombie mota asko daude, ia guztiek ezaugarri berberak dituzte, esate haterako memoria ona ez izatea edo aurpegi-espresiorik ez izatea. QiQi zombie ohiko bat da, ez du memoria ona eta ezin da ondo adierazi besteekin, zombie hauen ezaugarri bat da hotzak eta zurrunak direla, horregaitik saltoka mugitzen dira, baina QiQi-rekin alderatuta, bere entrenamenduei esker hankekin ibil daiteke.

## Erreferentziak
Kass Morgan

**Kass Morgan** edo **Mallory Kass** (Brooklyn, New York, 1984ko uztailaren 21a) Zientzia-fikziozko liburuen edo nobelen idazlea eta editorea da. “The Hundred” liburuagatik ezaguna. 

## Biografia 
Mallory Kass 1984. urteko uztailaren 21ean jaio zen, (Brooklyn, Ameriketan). Hau da, 38 urte ditu gaur egun.

Bere aita Sam Henry Kass da eta ama Marcia Bloom deitzen da, neba bat ere badauka; Petey Kass izenekoa. Kass-ek ingelesa eta historia ikasi zituen Brown eta Oxford unibertsitateetan. Morgan-ek unibertsitatea amaitu ondoren, editore munduan hasi zen lanean. Hasieran nobelak editatzen zituen baiana gero, liburu bat idaztea erabaki zuen; The Hundred, bere lehen nobela izan zen. Bera, zientzia-fikziozko nobelen jarraitzailea da, beraz, “The Hundred” zientzia-fikziozko liburua da.

### Daily Double-ko lehiaketa 
Daily Double izeneko telesail batean ere aurkeztu zen. Kassek dioenez, saioaz aspaldi gozatzen duen arren, ez zuen beti bere burua lehiakide gisa imajinatu. Ez zuen telebistarik izan New Yorken bizi izan zen lehen hamarkadan, baina Jeopardyren zale handi batekin irteten hasi zenean, dena aldatu zen. Biak elkartu ziren programa elkarrekin ikusteko. "Nahiko ona izaten hasi nintzen", dio berak. 2019an lineako sarrera-proba egiteko saiakera batek porrotarekin topo egin zuen, baina iaz berriro saiatu zenean, berriro deitu zuten proba txanda gehigarrietarako. "Aurtengo otsailaren hasieran jaso nuen albiste ofiziala", esan zuen. "Oso profesionala izan nintzen telefonoz, gero eskegi  eta zorion dantzan hasi nintzen".

## Liburuak 
### The Hundred 
The Hundred izeneko nobela, zientzia- fikziozko nobela bat da, batez ere, gazte literaturari eskeinita dago. Serie hau, 4 atalez osatuta dago; The Hundred, Día 21, vuelta a la tierra eta rebelión. Lehen nobela aipatzen den moduan, The Hundred izan zen. The hundred nobela, 2013.urteko irailak 3an argitaratu zen. Little, Brown books for young readers-en eskutik.

Día 21, 2014.urteko irailak 25-ean argitaratu zen, hirugarren nobela; vuelta a la tierra 2015.urteko otsailak 26-an argitaratu zen, azkenik, Rebelión, 2016.urteko abenduak 6-an kaleratu zen. Espainian, lehenengo bi liburuak Alfaguararen eskutik argitaratu ziren eta hirugarren eta laugarren liburuak 2017.urteko amaieran argitaratu ziren. Lehen liburua argitaratu aurretik, Jason Rothenberg, telebista-ekoizleak  istorioa pantailara eraman nahian hasi zen. Telesaila 2014-ko martxoaren 19-an estreinatu zen The CW Network-en, Eliza Taylor, Bob Morley eta Marie Avgeropoulosekin, Clarke Griffin, Bellamy Blake eta Octavia Blake protagonisten rolean.

### Día 21 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Non erosi bere liburuak: https://www.casadellibro.com/libros-ebooks/kass-morgan/20094225
*Bere Instagram kontua:https://www.instagram.com/kass.morgan/?hl=es
*Bere liburuei buruzko instagram kontua:https://www.instagram.com/kassmorganbooks/?hl=es
Patrick Vieira

**Patrick Vieira** (Dakar, Senegal, 1976ko ekainaren 23a) frantziar futbolari ohi bat da. Gaur egun, entrenatzaile profesionala da, Cristal Palacen.Vieira erdilari defensiboa zan. Talde askotan egon zan. Patrick Vieirak Premier Leaguen jolastu eban bereziki: Arsenal FC, Juventus, FC Interzionale eta Manchester Cityn. Gaur egun entrenatzailez Cristal Palacen dago, Premier Leaguean. Cristal Palace baino lehen, beste talde batzuetan egon da entrenatzen.

## Informazio pertsonala 
### Jaiotza 
Patrick Vieira 1976ko ekainaren 23an jaio zan, Dakar, Senegalen. Gaur egun 46 urte daukaz.

#### Familia 
Patrick Vieiraren familiako kide gitxi agertzen dira. Ama: Emilienne Vieira, Emaztea: Cheryl Plaza Vieira eta anaia: Nicoro Vieira.

##### Fisikoa 
Patrick Vieira, atezaina ez izateko oso altua da, bere poziziokoakaz konparatzen badogu, bereziki oso altua da. Vieirak 1,93m neurtzen dau eta  82kg pisatzen dauz..

2000. urtean UEFA kopa galdu eban Galatasaray-ren aurka. Hortik gitxira taldeko kapitaina zana, Tony Adams, retiratu zan eta Vieira izendatu eben taldeko kapitain. Patrick Vieiraren bizitzako denboraldi onena 2003/04 denboraldia izan zan. Lesio nahiko euki ebazan baina, Premier Leaguea irabazi eben, partidu bat  galdubarik. 2005. urtean Arsenalek Juventusen ezkeintza bat jaso eban. Juventusek 20milioi euro ezkeintzen ebazan Patrick Vieiragaitik eta Arsenalek eskeintza onartu eban. Vieira Arsenalen egon zan 9 urte eta 407 partidu jolastu ebazan.. 

2015. urteko azaroaren 9an New York City-gaitik sinatu eban, MLSko talde bat. Vieira heldu baino lehen 17. gelditu ziran ligan baina Vieira heldu zanean, lehenengo urtean 4. eta hurrengo urtean 2. gelditu ziran. 

2018ko ekainaren 11n OGC Niza-gaitik fitxatu eban. 2urte eta erdi egon zan 1.urtean 7.gelditu ziran eta   2.urtean 5. gelditu ziran. Hirugarren ligan 5 partidu galdu ebezan jarraian eta OGC Niza-tik bota eben.

2021 eko uztailaren 4ean Cristal Palace-gaitik fitxatu eban eta oraindik hor dago.alt=|thumb
#### Taldeak 
Manchester City

New York City

OGC Niza

Cristal Palace( Jarraitzen dau)
### Txapelketa bakoitzeko lorpenak 
### Kopa internazionalak 
## Erreferentziak
Elena Moreno Scheredre

**Elena Moreno Scheredre** (Bilbo, Bizkaia) kazetaria eta idazlea da.

## Biografia 
Elena Morenok Informazio Zientziak ikasi zituen Bartzelonan, eta hantxe bizi izan zen zenbait urtez. Bere ibilbidean, Morenok komunikazioaren hainbat esparrutan lan egin du: irratian, telebistan eta prentsa idatzian. Sormenezko idazketa-tailerrak ematen ditu eta El Correo egunkariko zutabegilea da. 

2011n, Morenok bere lehen eleberria kaleratu zuen, *El salón de la embajada italiana* (Italiako enbaxadaren aretoa) eta, haren atzetik, beste titulu batzuk, hala nola, *Donde quieres que estés*, *Devuélveme la luna* edo *La frontera lleva su nombre.*

Bere lan literarioarengatik, kontakizun laburren lehiaketetan sariak irabazi ditu, eta Aixe Getxo Literatura Saria ere jaso du. Herri horretan bizi da, eta zenbait fikzioren eszenatokia da.
* *Devuélveme la luna* (2018).
* *Donde quiera que estés* (2014).
* *El salón de la embajada italiana* (2011).

## Sariak 
* 2014. urtean *Aixe Getxo* literatura saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Republic Plaza (Denver)

**Republic Plaza** Denverreko (Colorado, Ameriketako Estatu Batuak) etxe orratz bat da. 218 metrorekin Denver hiriko, Colorado estatuko eta Mendi Harritsuen eskualde osoko eraikinik altuena da. Republic Plaza gaur egun Estatu Batuetako ehun eta bederatzigarren eraikinik altuena da.

1984an eraiki zen eta 56 solairu ditu, gehienak bulego gisa erabiltzen dira. Skidmore, Owings & Merrill-ek diseinatua, Sardiniako granitoz estalitako hormigoi armatuz eraiki zen.

2007ko urriaren 27an, eraikinaren goiko 20 solairuak morez argiztatu ziren "C" eta "R" hizki zuri erraldoiekin, Colorado Rockies-en debuta ospatzeko.

## Irudiak 

Fitxategi:RepublicPlaza.jpg|
Fitxategi:Republic Plaza, Denver.jpg|
Fitxategi:Republic Plaza in Denver Colorado 2.jpg|
Fitxategi:Republic Plaza Denver.jpg|

## Kanpo estekak 
* Republic Plaza, webgune ofiziala
Rukwa (eskualdea)

**Rukwa** Tanzaniako hego-mendebaldeko eskualdea da. Tanganyika lakuarekin mendebaldean eta Zambiarekin hegoaldean egiten du muga. 2012an 1.004.539 biztanle zituen.

Batez ere ordokiz osatuta dago, eta bi hiri nabarmen ditu: Sumbawanga hiriburua hegoaldean, eta Mpanda herria iparraldean. Bien artean hedatzen da Katavi Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Murlough badia

**Murlogh badia**, ingelesez *Murlough Bay*, Irlandako ipar-ekialdeko Antrim konderriaren kostaldean dagoen badia bat da, Ipar Irlandan, eta Fair Head eta Torr Head lurmuturren artean. Kokaleku isolatu eta ederra izateagatik ezaguna da.

Bertatik, eguraldi argiz Ipar Irlandako Rathlin uhartea eta Eskoziako Mull of Kintyre penintsula eta Islay eta Jura uharteak ikusgai daude.
Sliabh an Iolair

**Sliabh an Iolair**, ingelesez *Mount Eagle*, euskaraz "Arranomendi", Irlandako hego-mendebaldean dagoen Kerry konderriko mendi bat da, Dingle penintsularen mendebaldeko muturrean dagoena, Slea Head lurmuturretik ez oso urruti.

516 metroko garaiera du.
Nizhnevartovsk

**Nizhnevartovsk** () Errusiako hiri bat da, Khanty-Mansi okrug-yugra autonomoan. 1960eko hamarkadan Mendebaldeko Siberiako petrolioaren booma eman zenetik asko hazi zen hiria, Samotlor eremuan zuen kokapenaren eta Ob ibaiaren alboan zuen izaera estrategikoa dela eta. Petrolioaren industriak bertan duen presentziak Errusiako hiririk aberatsenetako bat egin du. 

Nizhnevartovsk da bere subjektu federalaren hiriburuaren populazioa gainditzen duen hiri bakarrenetako bat. 2010eko zentsuan 251.694 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Puzzle

thumb|Pertsona bat puzzle bat osatzen.
**Puzzle** bat buru-hausgarri mota bat da, elkarri lotuta eta mosaikoan dauden piezak mihiztatu behar dira, askotan modu irregularrean, eta horietako bakoitzak irudi baten zati bat izan ohi du. Mihiztatzen direnean, puzzlearen piezek irudi osoa ematen dute.

XVIII. mendean, puzzleak sortzeko, irudi bat margotzen zuten zur lau eta angeluzuzeneko pieza batean, eta gero pieza txikitan mozten zen. John Spilsbury kartografo eta grabatzaile londrestarrari egozten zaio 1760 inguruan puzzleak merkaturatzea. Ordutik, kartoiarekin egiten dira nagusiki.

Ohiko irudiak naturako eszenak, eraikinak eta diseinu errepikakorrak izaten dira: gazteluak eta mendiak maiz ageri dira, baita beste gai tradizional batzuk ere. Hala ere, edozein irudi erabil daiteke. Artisau-puzzleen fabrikatzaileek eta puzzle bakarrerako eta tirada txikirako teknologiak erabiltzen dituzten enpresek gai ugari erabiltzen dituzte, hala nola ilusio optikoak, ezohiko artea eta argazki pertsonalak. Puzzle lau eta bidimentsionalez gain, tridimentsionalak eskala handiko ekoizpenean sartu dira, puzzle esferikoak eta birsorkuntza arkitektonikoak barne.

## Kanpo estekak
Androniko V.a Paleologo

**Androniko V.a Paleologo** (; Konstantinopla, 1400 &ndash; Tesalonika, 1407) Bizantziar Inperioaren enperadorea izan zen 1403tik hil zen arte.

Joan VII.a Paleologo enperadorearen eta Irene Gattilusioren seme bakarra izan zen. 
Aitak enperadorekide izendatu zuen, eta haien gobernua Tesalonika hirira eta inguruetara mugatu zen. Titulu inperial osoa erabili zuten, Joanek Manuel II.a Paleologorekin lortutako akordioari esker. Androniko zazpi urterekin hil zen eta Joan handik gutxira.
Akshata Murty

**Akshata Narayan Murty** (Hubli, Karnataka, India, 1980) jatorri indiarreko oligarka aberatsa da, britainiarra bizilekuz, eta moda diseinatzailea ere bai. N. R. Narayana Murthy indiar Infosys teknologia multinazionalaren fundatzailearen eta Sudha Murty ingeniariaren alaba da. % 0,93ko parte-hartzea du Infosysen, aberastasun pertsonal handia ematen diona.

Rishi Sunak Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadoreko liderrarekin ezkonduta dago.

## Biografia 
Murty Hublin (Karnataka) jaio zen, eta aitona-amonek hazi zuten,  N. R. Narayana Murthy aita eta Sudha Murty ama Infosys teknologia-enpresa aurrera ateratzen lan egiten zuten bitartean. Bi urte zituela, gurasoek Mumbaira eraman zuten (Maharashtra estatua). Moda marka hori 2012an itxi zuen. 2013an, Catamaran Ventures arrisku-kapitaleko funtsaren zuzendari bihurtu zen, bere aitaren jabetzako negozio bat. Sunakek bere akzioak emazteari eman zizkion diputatu kontserbadore hautatu baino lehentxeago 2015. urtean. 2015etik aurrera, bere aita Infosysen teknologia-enpresaren %0,93ren jabe da; eta horrek 2022ko apirilean, $700 milioi inguruko balioa izan zuen. Era berean akzioak ditu Jamie Oliverren jatetxe negozioan, Wendy's katean (India), Koro Kids eta Digme Fitness enpresetan.

2009ko abuztuan, Murty Rishi Sunakekin ezkondu zen. Bi alaba dituzte, Anoushka eta Krishna. Bikoteak pisu bat du Old Brompton Roaden eta mantsio bat Kirby Sigstonen (Yorkshire). Hala ere, datuak zabaldu ondoren borondatez Erresuma Batuan atzerriko sarrengatiko zergak ordaindiko zituela esan zuen Murtyk, ez bere senarrari kalte egiteko (orduan finantza ministroa baitzen).

## Erreferentziak
Milioiko parte

**Milioiko parteak** (ppm) kontzentrazioa neurtzeko unitatea da. Tolerantzia-tarte bat zehazten du. Substantzia jakin baten unitate kopuruari dagokio (agentea, etab.) multzoko milioi bat unitateko.

Zientziaren eta ingeniaritzaren esparruan, **parte** notazioa pseudounitate multzo bat da, eta kantitate dimentsiogabe nahasien balio txikiak deskribatzeko erabiltzen dira, adibidez, frakzio molarra edo masa-frakzioa. Frakzio horiek kantitatez kantitate neurtzen direnez, lotutako neurri-unitaterik gabeko zenbaki hutsak dira. Erabilera arruntekoak dira milioiko parteak (ppm, 10–6), mila ***milioiko parteak*** (**ppb**, 10–9) edo bilioiko parteak (**ppt**, 10–12). Notazio hori ez da Nazioarte Unitate Sistemaren (SI) zati, eta esanahi anbiguoa du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enpresen Zuzendaritza eta Kudeaketa Masterra

**Enpresen Zuzendaritza eta Kudeaketa Masterra** edo **Enpresa Administrazioko Masterra**, **MBA** siglez ere ezaguna (*Master of* *Business Administration* ingelesezko izenetik), enpresen administrazio eta zuzendaritzako graduondoko programa akademikoa da.

Oro har, MBA baten lehen urtean, enpresaren testuingurua eta enpresaren eginkizun operatiboak ezagutzen trebatzen dute ikaslea. Bigarren urtea espezializatuagoa da eta zuzendaritza-trebetasunetan bustitzea da helburua. Formakuntzaren horretan, lehentasuna ematen zaio enpresa-kudeaketako erronkak gainditzeari, barne-komunikazio, lidergo-gaitasun eta goi-zuzendaritza moduan.

MBA baten formatuan aldaketak daude iraupenari, edukiari eta ikasteko metodoari dagokienez. Iraupena urtebetetik hiru urtera bitartekoa izan daiteke, eta *Executive MBA* izeneko modalitate bat dago, esperientzia profesional handiagoa duten pertsonentzat, zeinean ohikoan formakuntza lanarekin bateratu daitekeen.

MBA programa askok arlo batean espezializatzeko edo kontzentratzeko aukera ematen dute, hala nola finantzak, marketina, logistika, giza baliabideak, eta abar. 

2022 bitartean, ez da euskarazko MBArik eskaini inon, horretarako planak aipatu izan diren arren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jon Landeta

## Kanpo estekak
Club Deportivo Cazalegas

**Club Deportivo Cazalegas - Ebora Formación** futbol talde toledotarra da, 2004an Cazalegas herrian sortutakoa.

## Historia 
2004an sortu zen CD Cazalegas eta 2020an Ebora Formaciónekin bat egin zuen. Maila apaletan aritu izan da beti eta 2021ean Autonomiko Preferentera igo zen. 2022an Errealaren aurka jokatu zuen Errege Kopan eta 1-4 galdu zuen.

### Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak 
*  Cazalegasen webgune ofiziala
Unión Deportiva Alzira

**Unión Deportiva Alzira** futbol talde valentziarra da, 1946an Alzira hirian sortutakoa.

## Historia 
C.D. Mercurio taldean du jatorria. 1946. urtean Alzirako talde guztiek bat egin zuten. Denboraldirik onena 1988an izan zuen bigarren mailara igo baitzen. Hurrengo urtean jeitsi egin zen.

2022-23 denboraldian Espainiako Futbol Federazioaren Kopako finala jokatu zuen baina CD Arenteirok 2-0 garaitu zuen. Urte berean Athleticen aurka jokatu zuen Errege Kopako lehen itzulian eta berriz ere 0-2 galdu zuen.

## Datuak 
2024-25 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 1
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 9
* **1. maila RFEF**: 0
* **2. maila RFEF**: 4
* **Denboraldiak 3. mailan**: 43
* **Ligako posturik onena**: 18.a Bigarren mailan (1988-89)

## Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak 
*  Alziraren webgune ofiziala
Club Deportivo Fuentes

280px|thumb|Club Deportivo Fuentes.
**Club Deportivo Fuentes** Aragoiko futbol taldea da, Fuentes de Ebro (''Fuens d'Ebro'') herrikoa hain zuzen ere.

## Historia 
1963. urtean sortu zen. XX. eta XXI. mendearen arteko urteetan 7 denboraldi egin zituen Aragoiko hirugarren mailan. 2022an Osasunaren aurka jokatu zuen Errege Kopan. 1-4 emaitzaz galdu zuen.

## Datuak 
2024-25 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen maila RFEFn**: 0
* **Denboraldiak Bigarren maila RFEFn**: 0
* **Denboraldiak 3. mailan**: 7
* **Denboraldiak Hirugarren maila RFEFn**: 2
* **Ligako posturik onena**: 9.a Hirugarren mailan (1999-00, 2001-02, 2002-03)

### Azken urteetako ibilbidea 
## Kanpo estekak
Rishi Sunak

**Rishi Sunak** ( ahoskatua; Southampton, Erresuma Batua, 1980ko maiatzaren 12a) politikari britainiarra da, 2022ko urriaren 24tik Alderdi Kontserbadoreko burua. 2020tik 2022ra, COVID-19 birusak eragindako pandemia garaian, Ogasuneko ministroa izan zen, eta 2019tik 2020ra Altxorreko idazkari nagusia izan zen. Gaztetik izan da Alderdi Kontserbadoreko kidea da, eta diputatua izan da Richmond (Yorkshire) eskualdeko ordezkari, 2015etik aurrera.

Southamptonen jaioa punjabiar jatorri indiarreko gurasoekin. Haiek Britainia Handira emigratu zuten Ekialdeko Afrikatik 1960ko hamarkadan. Gero filosofia, politika eta ekonomia (PPE) ikasi zituen Oxfordeko Lincoln Collegen, eta geroago Kaliforniako Stanford Unibertsitateko MBA bat lortu zuen *Fulbright Scholar* gisa. Stanforden ikasten ari zela, Akshata Murty ezagutu zuen (N. R. Narayana Murthyren alaba da, *Infosys* sortu zuen negozio gizon aberats indiarra) eta geroago harekin ezkondu. Sunak eta Murty Erresuma Batuko 222 pertsonarik aberatsenak omen dira: 2022tik aurrera 730.000.000 bat libera dutela kalkulatu da. Graduatu ondoren, Goldman Sachsentzat lan egin zuen, eta geroago bazkide gisan ibili ''Children's Investment Fund Management* eta *Theleme Partners* taldeetan.

Sunak 2015eko hauteskunde orokorretan aukeratu zuten Komunen Ganberarako, Ipar Yorkshireko Richmond hirian, William Hague politikariaren ondorengo. Brexitaren alde agertu zen 2016ko erreferendumean. Theresa Mayren bigarren gobernuko Parlamentuko idazkariorde izendatu zuten Tokiko Gobernurako 2018ko birmoldaketan. Mayk dimisioa eman ondoren, Sunak Boris Johnsonen kanpaina babestu zuen. Johnson aukeratu eta lehen ministro izendatu ondoren, Johnsonek Sunak izendatu zuen Altxorreko idazkari nagusi. Sunakek Sajid Javid ordezkatu zuen Ogasuneko ministro gisa, azken horrek 2020ko otsaileko kabinetean dimisioa eman ondoren.

Ogasun ministro gisa, Gobernuak COVID-19aren pandemiari emandako finantza-erantzunean eta haren eragin ekonomikoan nabaria izan zen: besteak beste, *Coronavirus Job Retention* eta *Eat Out to Help Out'' planetan parte hartu zuen. 2022ko uztailaren, 5ean Ogasun ministro kargua utzi zuen, Johnsonekin politika ekonomikoan zituen desadostasunak aipatuz bere dimisio gutunean. Javidek Osasun idazkari kargua uztearekin batera, Johnsonen dimisioa ekarri zuen ministro-krisi baten erdian dimisioa eman zuen.

2022ko urrian, Alderdi Kontserbadoreko buru izendatu zuten eta Erresuma Batuko historiako lehen ministrorik gazteena izateko aukera lortu zuen.

2024ko uztaileko hauteskundeak galdu eta uztailaren 5ean kargua utzi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esker

[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Receding_glacier_with_numbers.svg/400px-Receding_glacier_with_numbers.svg.png|thumb|400x400px|Glaziar eta ibai glaziarretako ezaugarri geologikoen eskema. 1) Basamentua, 2) [Till|Till geruza, 3) Inlandsia atzerantz, 4) **Esker**, 5) Drumlin, 6) Morrena terminala, 7) Urtzearen ostean sortutako lakuaren ondoren dagoen lautada, 8) Kames, 9) Kettle. ]]
**Esker** bat gailur luze, estu eta bihurgunetsua da, batez ere hareaz eta legarrez osatua, nahiz eta, bere eraketaren amaieran, tamaina guztietako sedimentuekin osatzen den esker hori, tontor luzanga homogeneoagoa eginez. Gailur horiek glaziarretako ura eramaten duten ibaiek metatzen dituzte, eta, normalean, izotz-masa glaziar baten azpian egoten dira. Ura eroateko gaitasuna izotzarena baino askoz txikiagoa denez, glaziarra desagertzean erliebea alderantzikatuta geratzen da, eta antzinako ur-ibaia da esker bera osatzen duena, eta antzinako ibaiertzak deprimituta geratu dira, glaziar zaharra osatzen zuen izotzaren pisuaren eta higaduraren eraginez.

## Kanpo estekak
Egoera kitzikatu

[eskuinera|thumb|Energia xurgatu ondoren, elektroi batek oinarrizko egoeratik [energia handiagoko egoera kitzikatura jauzi egin dezake.]]
Mekanika kuantikoan, sistema baten **egoera kitzikatu** bat (hala nola elektroi bat, nukleo atomiko bat, atomo bat edo molekula bat) edozein egoera kuantiko metaegonkor da, oinarrizko egoera baino energia handiagoa izanik (hau da, minimo absolutua baino energia gehiago), "berez desegiten" du, eta oinarrizko egoerara itzultzen da.

Egoera kitzikatuan dagoen sistema baten bizitza erabilgarria laburra izaten da: energia kantitate bat (fotoi bat edo fonoi bat, adibidez) berez edo modu induzituan igortzen da, oro har, sistema egoera kitzikatura sustatu eta gutxira, eta sistema energia apalagoko egoera batera itzultzen da (egoera ez hain kitzikatua edo oinarrizko egoera). Energia-maila batera itzultze horri gainbehera deitzen zaio askotan, eta kitzikapenaren alderantzizkoa da.

Bizitza ertain luzeko egoera kitzikatuei metaegonkor deritze maiz.  Bizitza ertain luzeko isomero nuklearrak eta oxigeno singletea dira horren bi adibide.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Club Deportivo Eldense

**Club Deportivo Eldense** futbol talde alacantarra da, 1921ean Elda hirian sortutakoa.

## Historia 
Taldea 1921. urtean sortu zen. 1956. urtean Bigarren mailara igo zen eta hiru denboraldi egin zituen bertan. 1962 eta 1964 artean ere Bigarren mailan egon zen.

2023-24an Bigarren mailara itzuli da.

## Datuak 
2024-25 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 7
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 11
* **1. maila RFEF**: 1
* **2. maila RFEF**: 1
* **Denboraldiak 3. mailan**: 59
* **Ligako posturik onena**: 7.a Bigarren mailan (1962-63)

### Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak 
*  Eldenseren webgune ofiziala
Izotz beltz

thumb|Izotz beltza errepidean.
**Izotz beltza** gainazal batean sortzen den izotzezko geruza ia ikustezin eta mehe bati esaten zaio.

Nahiz eta benetan beltza ez izan, birtualki gardena da, bide asfaltoa bertatik ikusteko aukera ematen du, eta horregatik "izotz beltz" hitza. Izotz beltzaren inguruan ikusten diren izotz-, elurbusti- edo elur-zatien balio txikiek, normalean, esan nahi dute izotza duten eremuak ia ikusezinak direla gidarientzat, eta, beraz, ez dute balio abiadura murriztu beharko luketela adierazteko.

Ontzietan sortzen diren antzeko izotz ikusezinezko geruza meheek urpean gelditzea eragin dezakete. Mendian, izotz beltza arrisku handia da eskalatzaileentzat.

Izotz beltza eratu daiteke giro-tenperaturan 0 °C (273 K) uraren izozte-puntutik gradu bat baino gehiagora dagoenean, eta airea berehala berotzen bada, hotzak bideen gainazala izozte-puntuaren azpitik uzten duenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Indo-britainiar

**Indo-britainiarrak** () indiar jatorriko Erresuma Batuko herritarrak dira. Erresuma Batuan jaiotako pertsona indiarrek eta Erresuma Batura emigratu duten indiarrek osatzen dute taldea. Gaur egun, indo-britainiarrek 1,4 milioi pertsona inguru osatzen dituzte Erresuma Batuan. Beraz, herrialdeko gutxiengo etniko ikusgarri handiena dira.

Asiar britainiarren azpitalderik handiena osatzen dute, eta baita indiar diasporako komunitate handienetako bat ere, batez ere Indiaren eta Erresuma Batuaren arteko harremanengatik — lotura historikoak barne, hala nola India britainiarren mende egon zela eta Commonwealtheko kide izaten jarraitzen duela —. Erresuma Batuko indiar komunitatea indiar diasporako seigarren handiena da, Estatu Batuetako, Saudi Arabiako, Arabiar Emirerri Batuetako, Malaysiako eta Nepalgo indiar komunitateen atzetik. Indo-britainiarren talderik handiena punjabiar jatorrikoak dira, hau da, indo-britainiarren %45 — Ingalaterrako eta Galesko datuen arabera —, eta atzetik beste komunitate batzuk daude, gujaratiarra, malayalia eta marathiarra hain zuzen ere-

Indo-britainiarrak batez ere klase ertaineko kideak dira, eta, zifra ofizialek Britainia Handiko talde etniko guztien artean indiar jatorriko enplegatuek orduko batez besteko soldatarik altuena dutela frogatzen dute. Joseph Rowntree Fundazioak 2011n egindako ikerketa baten arabera, indo-britainiarrak britainiar zurien azpitik zeuden bigarren postuan. Ikerketek eta zifra ofizialek erakutsi dute indo-britainiarrek aukera gehiago dituztela lanbide profesionaletan eta kudeaketa-lanetan lan egiteko, gainerako talde etniko guztiek baino, britainiar zuriak barne.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joxepa Iñazi Azkue

**Joxepa Iñazi Azkue** XIX. mendeko bertsolaria.

## Sariak 
1899ko irailaren 16an Zumarragako Euskal Jaietan lehen saria eskuratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marieder Uthurralt

**Marieder Uthurralt** XIX. mendeko bertsolaria izan zen.

## Sariak 
1859an Anton Abbadiak antolatutako Lore Joko edo Bertsolari Guduetan hartu zuen parte. Lehiaketan aurkeztu zituen bi bertso-sortetan erabili zuen euskalkia aztertuta lapurtarra zela uste da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Punjab (herria)

**Punjabak** () punjabieraz hitz egiten duen eta Punjab eskualdean jatorria duen talde etnolinguistiko indo-ariarra da..

"Punjab" hitzak persieraz bost uren lurra esan nahi du hitzez hitz: punj ("bost") āb ("urak"). Eskualdearen izena Indiako azpikontinenteko konkistatzaile turko-pertsiarrek jarri zuten. Punjabak munduko zazpigarren talde etniko handiena dira biztanleria osoaren arabera.

Punjab eskualde historikoa, askotan, bihitegia bezala ezagutzen dute, bai Indian, bai Pakistanen. Punjab eskualdeko klan eta biztanle anitzek punjabiar nortasun zabalago batean bat egiten hasi ziren XVIII. mendearen hasieran. Hori baino lehen, ez zegoen identitate eta komunitate etnokultural komun baten zentzua eta pertzepzioa, nahiz eta eskualdeko komunitate gehienek luzaroan antzekotasun linguistiko eta kulturalak izan zituzten.

Tradizioz, punjabiar nortasuna linguistikoa, geografikoa eta kulturala da nagusiki. Jatorri historikoarekiko edo erlijioarekiko independentea da, eta Punjab eskualdean bizi direnei edo bertako biztanleekin lotzen direnei eta punjabiera ama-hizkuntzatzat hartzen dutenei egiten die erreferentzia. Integrazioa eta asimilazioa kulturaren zati garrantzitsuak dira, punjabiar identitatea ez baita soilik lotura tribaletan oinarritzen. Hala ere, punjabiar identitateak tribu historikoetakoak ez zirenak ere barne hartzen zituen. Denborak aurrera egin ahala, egitura tribalak amaitzen ari dira, eta gizarte kohesionatuago eta holistikoago batek ordezkatzen ditu; izan ere, komunitatearen eraikuntzak eta taldearen kohesioak osatzen dituzte punjabiar gizartearen zutabe berriak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sindhi (herria)

**Sindhiak** ( perso-arabiar idazkeran सिन्धी devanagariz) izen bereko hizkuntza hitz egiten duen eta Pakistango Sindh probintzian jatorria duen talde etnolinguistiko indo-ariarra da. 1947an India zatitu zenean, sindhi hindu eta sikh gehienek Indiako Agindupeko Lur sortu berrira eta munduko beste toki batzuetara emigratu zuten. Gaur egun, sindhi etnikoak Pakistanen daude nagusiki, eta gutxiengo bat Indian.

## Historia 
Musulmanek India konkistatu aurretik, sindhiek budismoa praktikatzen zuten batez ere, eta hinduismoa bereziki. Islama, orduan, gehiengo bilakatu zen, elizgizon sufien eragina jasan ondoren; Sindh eskualdea, orduan, Delhiko Sultanerrian integratu zen, eta, ondoren, Mughal Inperioan, zeinaren eskualde periferikoa izaten jarraitzen duen.

Sindhiek denbora luzez Sindheko biztanleriaren gehiengoa osatu dute. 1947ko abuztuaren 14an Pakistan sortu zenean, Karatxi probintziako hiriburua nazio berriko hiriburu bihurtu zen, baita Muhammad Ali Jinnah nazioaren aita ere. Sindh orduan Indiatik zetozen errefuxiatu musulman gehienen harrera-leku bilakatu zen. "Muhadjir" hauek, nagusiki, Karatxin eta Hyderabaden lekualdatu ziren, non gehiengoa bihurtu eta probintziako erlazio demografikoak berrantolatzen lagundu zuten.

Pakistanera atxikita egon arren, sindhi askok nazionalismo sindhia sortzen lagundu zuten. Ghulam Murtaza Shah Syed nazionalismo horren lider nagusietako bat izan zen, punjaben eskuetan gero eta gehiago zegoen botere zentralari desafio eginez, herrialdeko talde etniko nagusia baita. Hala ere, 1971n Zulfikar Ali Bhutto boterera iritsi izanak probintzia herrialdean ainguratzen lagundu zuen eta sindhiek, datozen hamarkadetan, bereziki, Pakistango Alderdi Popularraren alde bozkatuko dute.

Hala ere, sindhiek botere zentralaren aurkako laido ugari izaten jarraitu zuten. Bereziki, beren hizkuntza aitortzea eskatzen dute, urduaren alde baztertua izango den beldur baitira, probintziaren aberastasunaren parte-hartze hobea eskatzen dute eta kezkatuta daude beren probintzian bazterkeria eta nahasmendu demografikoak egon daitezkeelako. Horrela, “muhadjir” asko (eta gero migratzaile paxtunak) hiri handietara iritsi zirela ikus dezakegu, baita nekazal lurrez jabetu zen armadari lotutako elite punjaba ere.

## Demografia 
Sindhien ia % 90 Pakistango Sindh probintzian bizi dira. Historikoki, herrialdeko bigarren talde etniko handiena dira, baina paxtunen lehiari aurre egiten diote. CIAk 2017an argitaratutako World Factbook-en kalkulu baten arabera, sindhiak herrialdeko biztanleriaren % 14 dira, paxtunen % 15en eta punjabiarren % 45en aurrean.

2017ko erroldaren arabera, probintziako sindhi hiztunak % 62 dira, eta % 18 urdueraz egiten duten “muhadjir”rak dira, % 5 paxtunak eta % 5 punjabiarrak. Gainera, aldameneko Balutxistan probintziako biztanleen ia % 5 sindiak dira (batez ere Lasbela hirian) eta herrialdeko gainerako probintzietako biztanleen % 1 baino gutxiago dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natalia Dyer

**Natalia Dyer**, (Nashville, Tennessee; 1995eko urtarrilaren 13a) estatubatuar aktorea da. Ezaguna *Stranger Things* telesailean Nancy Wheeler-en rola egiteagatik.

## Lan ibilbidea 
2009an, Natalia Dyerrek, Clarissa Granger-en papera egin zuen *Hanna Montana*: *The Movie*-n. 2011an, *The Greening of Whitney brown* pelikulan parte hartu zuen eta Lily-ren papera egin zuen. Gero, beste filme bat egin zuen: *I Believe In Unicorns* , eta pertsonaia nagusia izan zen, filmea 2014eko martxoaren 9an argitaratu zen.
thumb|Natalia Dyer
2015ean, Nancy Wheeler-en paperaegin zuen *Stranger Things* telesailean, Netflix-en igorritakoa 2016ko uztailaren 15ean argitaratu zen. Paper horrek arrakasta handia eman zion Nataliari.

## Bizitza pertsonala 
Nataliak NYU-n (New York university) ikasi zuen non *Gallatin School of Individualized Study* sailera joaten zen. Natalia, Allan Dyer eta Karen Young-en alaba da eta neba bat dauka. Bere gurasoak bananduta daude. Nataliak txikitatik izan zituen gustoko antzerkiak eta emanaldiak, eta txikitatik aktore izan nahi zuen.

Natalia Dyerrek txikia zenean oso osasun ahula zuen. Hilabete asko ematen zituen eskolara joan gabe asma eta pneumonia arazoengatik, eta horrek lagun gutxi izatea eragiten zuen. Hala ere, asko ikasten zuen eta ikastaroak aurrera ateratzea lortu zuen. 

Gurasoek kirol-udaleku batera bidali zuten lagunak egiten laguntzeko, bere alderdi barnerakoia zela-eta, baina kanpaldiko lehen egunean orkatila hautsi zuen, eta arte dramatikoko kanpamentu batera bidali zuten. Han, interpretaziorako grina ezagutu zuen.

### Hannah Montana: The Movie 
13 urterekin, aktoreak ekoizpen handi batean parte hartu zuen, Hannah Montana: The Movie-n, nahiz eta oso rol txikia izan. Hori izango litzateke Nataliaren sarrera antzezpenaren munduan, bere lehen rola eta filma izan zen. Film honek premierean zapaldu zuen bere lehen alfonbra gorria, baina aktorea ez dago oso pozik emanaldi honekin.

### Stranger Things 
Bere papera Stranger Things-en oso ospetsua egin zen eta ordutik aurrera bere aktore karrerak gora egin du.   

Bere emanaldiari esker, hainbat saritan izendatu zuten taldekideekin batera, eta 2017an Screens Actors Guild Award saria irabazi zuen Drama Aktore Onenaren kategorian.  

## Filmografia 
### Filmak 
thumb|Natalia dyer

### Film laburrak 
### Telesailak 
## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* twitter (@NataliaDyer) https://twitter.com/nataliadyer
* Instagram (@nattyiceofficial) https://www.instagram.com/nattyiceofficial/
Leoni Etxebarren

**Leoni Etxebarren** (Urepele, Nafarroa Beherea, 1924ko uztailaren 13a &ndash; Donibane Garazi, Nafarroa Beherea, 2014ko martxoaren 22a) bertso-jartzailea izan zen. 

## Bizitza 
Urepeleko Xendariñea etxean jaio zen. 19 urterekin ezkondu zen Fernando Aire Xalbadorrekin 1943an. Lau seme-alaba izan zituzten: Henriette idazlea, Mixel artzaina, Daniel laborari eta artzaina eta Marie Helene, baita hamaika biloba ere. 

Fernando Aire "Xalbador" urepeldarraren emaztea zen, haren alboan familiari eusten jardun zuena, derrigorrez. Leonik bertsotan ere bazekien, baina inoiz ez zen izan plazan ikusteko aukerarik. Agian, ez zuen sekula jendaurrean bertsotan egin. Halere, jakin bazekien, bertso-jartzailea izan baitzen. *Odolaren mintzoa* liburua amaitzeko zorian zela, lau bertso jartzeko enkargua jaso zuen. Lau ez ezik, zortzi ondu zituen, Xalbadorren sorkuntza prozesua berak nola bizi izan zuen azalduz.

*Fernandok eginen du laster liburua* 

*artean galtzen ez badu gaixoak burua.* 

*Aspaldi honetan hau da honen helburua* 

*orain ikusi dut nik zabaltzen zerua.* 

*Nik ere hemen badut erraiteko hitza* 

*orain artean segur ez nindaikeen mintza* 

*ez zait ibiliz egin mihi gainean pintza.* 

*ez da aise egona geldirik zilintza.* 

*Egun on erran eta eguna hastean,  *

*bertze solasik gabe ginen arratsean.* 

*Sei kopla egin ditu bakarrik astean* 

*isilik nola hatsik ni hezi artean.* 

*Kantu egin eta egin ari da Xalbador* 

*liburua betetzen eder eta sarkor.* 

*baldin gure etxera jenderik badator* 

*irria kario du, bera dago mokor.* 

*Liburu horrendako ez niza bero ni,* 

*pairatu badut ere isilik egonik.* 

*Bentzutu beharra dut senarra gero nik* 

*bertsoka ikasi du oraintxe Leonik* (Bis) Bertso horiek ez zituzten sartu *Odolaren mintzoa*n eta berrogei urtean isilean egon ziren, harik eta 2016an Amets Arzallusek *Odolaren mintzoa*ren berrargitalpenean ekarri zituen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Omenaldi guztiek egun hartako oroitzapena berritzen didate Bertsolari aldizkaria, 1996.
Denverko lorategi botanikoa

**Denverko lorategi botanikoa** (ingelesez: *Denver Botanic Gardens*) 9,25 hektareako berotegi eta lorategi botaniko bat da, Denver-en, Coloradon .

BGCIko kidea da eta Lorategi Botanikoetako Kontserbaziorako Nazioarteko Agendarako lanak aurkezten ditu.

*Denver Botanic Gardens*-en identifikazio-kodea "Botanic Gardens Conservation International" (BGCI) kide gisa, baita bere herbario-akronimoa **KHD** da. 

## Kokapena 
Hona hemen: *Denver Botanic Gardens*, 909 York Street, Denver, Denver county Colorado CO 80206 Ameriketako Estatu Batuak

Mapak eta satelite bidezko bistak.  .

Negutegian sarrera ordainduta bisita daiteke.

## Historia 
1951n sortu zen, harrezkero bisitatzeko leku aipagarrietako bat izanik.

1996an sortutako negutegia Denverreko mugarrietako «Landmark» bat da.

Lorategi botanikoan eta negutegietan dauden landare ale batzuk.
Fitxategi:Iguanura spectabilis - Denver Botanic Gardens - DSC00896.JPG|*Iguanura spectabilis*
Fitxategi:Aechmea tayoensis - Denver Botanic Gardens - DSC00914.JPG|*Aechmea tayoensis*
Fitxategi:Eucrosia morleyana - Denver Botanic Gardens - DSC00932.JPG|*Urceolina subedentata*
Fitxategi:Paliavana prasinata - Denver Botanic Gardens - DSC00951.JPG|*Paliavana prasinata*
Lorategi botanikoan dauden eskultura eta monumentuen ikuspegi batzuk.
Fitxategi:Denver Botanic Gardens - DSC01117.JPG|Eskultura.
Fitxategi:Sculpture (4897720509).jpg|eskultura urmaelean
Fitxategi:Denver Botanic Gardens - DSC01080.JPG|ilargi beteko atea
Fitxategi:Denver Botanic Gardens - DSC01118.JPG|Eguzki-erlojua.
Fitxategi:DBG reflected.jpg|Erreflexuak.
"Boettcher Memorial Tropical Conservatory" konplexuaren ikuspegi batzuk.
Fitxategi:Denver Botanic Gardens - DSC00889.JPG|Negutegiaren sarrera.
Fitxategi:Denver Botanic Gardens - DSC00905.JPG|Palmondoa negutegian.
Fitxategi:Denver Botanic Gardens - DSC00907.JPG|Barruko aleak.
Fitxategi:Denver Botanic Gardens - DSC00887.JPG|Kanpoaldea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune Ofiziala
* Gune pertsonala argazkiekin eta inguruko informazioarekin.
* BGCIko lorategi botanikoa
Amaia Otsoa

**Amaia Otsoa Herran** (Gasteiz, Araba, 1961- *Ib*. 2018) bertsolaria izan zen.

## Bizitza 
1982an, Gasteizko Bertso-Eskola sortzaileetako bat eta ikasle, Abel Enbeita irakasle zuela. 1984an, Arabako I. Bertsolari Txapelketako partaidea. Txapelketa batean parte hartu zuen lehenengo emakume bertsolaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wenceslau Dutrem i Solanich

**Wenceslao Dutrem eta Solanich** (Castellbell i el Vilar, Mieres Girona, 1877- 1958ko ekainaren 16a) katalan apaiza, bizargina, botikaria, kimikaria eta anarkista izan zen.

## Heriotza 
Wenceslao 1957ko ekainaren 16an hil zen Mexikoko Barruti Federalean, **80** urte zituela, 14:20an, bihotz gutxiegitasuna eta garuneko esklerosia zirela eta.

Bere gorputza Mexiko Hirian 1957an Villa Obregon lorategiko panteoian lurperatu zuten
 Trempera doktorearen mirariak, Bartzelona, 2020ko otsailaren 5a (David de Montserrat Nonó)

## Kanpo estekak 
* http://irakasleaParesbusquedas20/katalogoa/agintaritza/127293(http://pares.mcu.es/ParesBusquedas20/catalogo/autoridad/127293)