open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lore-koroa ukrainar

thumb|*Neska ukrainarra*, Nikolai Ratxkoven margolana (XIX. mendearen bigarren erdia)
**Lore-koroa ukrainarra** () Ukrainako herri-kulturan emakume gazte ezkongabeek erabiltzen duten koroa mota bat da. Kieveko Rusaren kristautzea baino lehenagoko ekialdeko eslaviar ohituretatik datorren tradizio baten parte izan daiteke. Ukrainako jantzi nazionalaren elementu bat da. Jaietan erabiltzen da eta, 2014ko Ukrainako iraultzaz geroztik, gero eta gehiago eguneroko bizitzan.

## Historia 
Ivan Kupalaren bezperan, emakume gazteek haien koroak uretan jartzen zituzten kandela piztuta, eta koroa ibaian edo lakuan zehar flotatzen zuen moduaren arabera etorkizun erromantikoa iragartzen zuten. Koroak hartzen zuen norabidetik, emakumeak esan zezakeen norekin ezkonduko zen: koroa leku batean gelditu eta uraren ibilgua jarraitzen ez bazuen, ez zen ezkonduko; hondoratzen bazen, hil egingo zen; kandela itzaltzen bazen, ezbeharra iragartzen zuen. Gizon gazteak uretara murgildu ziren, gustuko zuten emakumeei koroa berreskuratu nahian. Abesti erritualetako batek dio: «Koroa harrapatzen duenak neska harrapatuko du, koroa lortzen duena nirea bihurtuko da».

Ezkontza tradizionalean, lore-koroa *otxipok* batekin ordezkatzen zen. Emaztegaiaren koroan, loreez gain, batzuetan amuletoak josi edo inbertitzen ziren: artilezko hari gorriak, tipulak, baratxuriak, piperrak, ogia, oloa, txanponak, azukrea, mahaspasak, eraztunak.

### Neopaganismoa 
Eslaviar neopaganismoaren mugimendu modernoaren jarraitzaileek esanahi mistikoa ematen diote lore-koroari. Haritz hosto eta basaloreen koroak egiten dituzte udako solstizioaren ospakizun erritualerako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tosia Malamud

**Tosia Malamud** (; Vinnytsia, 1923ko martxoaren 17a – Mexiko Hiria, 2008ko uztailaren 16a) mexikar eskultorea izan zen, Mexikoko Arte Eskola Nazionaleko lehen emakume lizentziadunetako bat.

## Bizitza 
[thumb|Tosia Malamudek egindako [Albert Einsteinen bustoa]]
1923ko martxoaren 17an jaio zen Vinnytsian. Isaac Malamud eta Liza Backalen bi seme-alabarik gazteena izan zen. Familia Ukrainatik Mexikora mugitu zen 1927an, Tosiak lau urte zituela, sobietar gobernuaren zapalkuntzatik ihes egiteko.

Malamudek eskolan ikasi zuen Mexikon eta artearekiko interesa eta talentua erakutsi zuen oso gaztetan. Malamuden lanak bilduma pribatu zein publikoetan aurki daiteke, bai Mexikon zein atzerrian.

Mexikoko Plastika Saloneko, Geografia eta Estatistika Elkarteko, Erromako Tommaso Campanellaren Nazioarteko Akademiako eta Madrilgo Artista eta Eskultoreen Espainiako Elkarteko kide izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ainhoa Ezeiza

**Ainhoa Ezeiza Ramos** (Donostia, Gipuzkoa, 1971) irakasle-ikertzailea da Euskal Herriko Unibertsitateko Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultateko Hizkuntzaren eta Literaturaren Didaktika Sailean, eta doktorea Psikodidaktikan.

## Argitalpenak 
*  Andonegi, J.M., Ezeiza, A., Palacios, S. (2008). *Psycho-didactic evaluation of virtual education*. INTED 2008-Proceedings CD. ISBN:
*  Ezeiza, A.(2007). "Tutoría on-line en el entorno universitario: propuesta para la secuenciación de herramientas electrónicas". 149-156. Huelva: COMUNICAR, nº 29. ISSN electrónico:  / ISSN impreso: .
*  Ezeiza, A. (2007). "Filosofía del software libre aplicada a la asignatura de Tecnología Educativa: experiencia en la titulación de Pedagogía". Revista Latinoamericana de Tecnología Educativa RELATEC, vol. 6, nº 2, 91-98. ISSN – 1695-288X
*  Ezeiza, A., Palacios, S. (2007). "De la educación formal a la informal: redes virtuales humanas. En Goikoetxea Piédrola, J., Vizcarra, M.T. (2007) *Los retos actuales en la investigación educativa y la formación profesionalizadora de los estudios de magisterio*. Vitoria-Gasteiz: UPV/EHU-PsiKodidaktica. ISBN: Bertsio elektronikoa, ISBN-:
*  Ezeiza, A. (2007). "La literatura vasca en el contexto escolar. En Cuerpo de Maestros. Educación Primaria. Temario. Volumen III. (Edición Especial Euskadi). Sevilla: MAD. ISBN:
* Ezeiza, A. (2006). "Equipos innovadores en TIC y creación de redes para la innovación. Revista Latinoamericana de Tecnología Educativa RELATEC, vol. 5, nº 2, 453-462. ISSN - 1695-288X
*  Buján, K., Ezeiza, A. (2006). "Gestión de actividades fuera de aula con créditos europeos ECTS en las titulaciones de Educación. En Guisasola, J., Nuño, T. (2006). La educación universitaria en tiempos de cambio. 39-49. UPV/EHU. ISBN:
* Ezeiza, A. (2004). "Izurungoak (ikas-materiala). Argit. Egaña, J. 1-212. Oñati: HABE. ISBN:
* Ezeiza Ramos, Ainhoa & Ezeiza Ramos, Joseba.. (2001). "Auzoa eta herria (ikas-materiala). Egaña, J.(argit.) Gurasoak Lagunduz, 3-58. HABE. ISBN:
* Ezeiza Ramos, Ainhoa & Ezeiza Ramos, Joseba. (2001). "Maite ditut animaliak (ikas-materiala). Egaña, J.(argit.) Gurasoak Lagunduz, 3-39. HABE. ISBN:
* Ezeiza, A. (2001). "Testuen ustiabideak 3. mailaren hastapenetan: Etxaldetarrak eta Leihatilaz Lehiatila material-sortak. Helduen euskalduntzearen II. eta III. Jardunaldiak. 119-122. Bilbo: UEU. ISBN:
* Ezeiza, A. (2001). "Simulazio orokorra (II): Leihatilaz leihatila proiektua. Hizkera formalaren lanketa goi-mailan". Hizpide, 48. zkia, 3-15. ISSN 1136-5714
* Ezeiza, A. (2000). "Simulazio orokorra (I): Etxaldetarrak proiektua. Hizkera informalaren lanketa goi-mailan". Hizpide, 47. zkia, 3-14. ISSN 1136-5714
* Ezeiza Ramos, Ainhoa & Ezeiza Ramos, Joseba. (1996). *Euskararen Erabileran Murgiltzen*. Donostia. ISBN: 84-87203-82-5

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://ainhoaezeiza.net/(https://ainhoaezeiza.net/)
Craig Green

**Craig Ivan Green** (Christchurch, 1961eko martxoaren 23a) zeelandaberritar errugbilari ohia da, erdiko eta hegaleko postuetan aritzen zena. 20 aldiz jokatu zuen Zeelanda Berriko errugbi selekzioarekin eta, besteak beste, 1987ko Munduko Errugbi Kopa irabazi zuen.

## Palmaresa 
### Zeelanda Berriko selekzioa 
* 20 test-partida, 1983 eta 1987 bitartean.
* 44 puntu (11 entsegu)
* Munduko Errugbi Kopa
** irabazlea: 1987

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marie Inmaculée Ingabire

**Marie Inmaculée Ingabire** (1962 – 2025eko urriaren 9a) feminista eta giza eskubideen aldeko ekintzaile ruandarra izan zen. Bere ibilbide osoan, bai Ruandan, bai eskualdean, emakumeen eskubideak sustatzen jardun du. Ruandako ordezkaritzak zuzendu ditu, eta ruandesak ordezkatu ditu hainbat foro eta goi-mailako mugimendutan, hala nola 1995ean, Beijingen egin zen Emakumeari buruzko Munduko Laugarren Konferentzian eta Aintzira Handien Eskualdeari buruzko Nazioarteko Biltzarrean, non Emakumearen Eskualdeko Foroko lehendakaria izan zen.

Emakumeak buru dituzten hainbat erakunderen sorreran parte hartu du,   PROFEMME TWESE HAMWE, HAGURUKA eta Ruandako Emakumeen Sarea, besteak beste. Gaur egun, Ruandan *Transparency International*
''*
gobernuz kanpoko erakundearen lehendakaria da, eta krimen konporatiboen zein ustelkeriaren prebentzio eta salaketan lan egiten du.

## Ibilbidea 
*Rwandase de l’information* bulegoan kazetaria izan zen. Gaur egun, Ruandan *Transparency International-en'' lehendakaria da.

## Sariak 
Haren gidaritzapean, 2012an, Ruandan, Transparency International erakunde onena izendatu zuten, gobernantza ona sustatzeagatik. Sari hau Ruandako Gobernu Batzordeak emandakoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: "Beharrezkoa zen emakumeek bakegile rola beren gain hartzea"  Berria 2022ko abuztuaren 3a
Walda Barrios Klee

**Walda Elena Barrios-Klee Ruiz** (Guatemala, 1951ko irailaren 8a &ndash; 2021eko apirilaren 28a) Guatemalako soziologo, ekintzaile eta militante politiko, gizarte borrokalaria eta ikertzaile akademikoa izan zen. 

Chiapasko (Mexiko) ikasketa feministen aitzindaria izan zen, eta 1980ko hamarkadan *Emakumeari buruzko Ikerketa Tailerra* eta *Antzetik* aldizkaria (emakumea tzotzilez) sortu zituen. Hau Chiapasko lehen aldizkari feministetako bat izan zen, eta indarkeriaren aurka borrokatzeko gune gisa sortu zen. Horren ondorioz, Chiapasko San Cristobal de las Casasen babes egoeran zeuden hiriko emakumeak, landatarrak, unibertsitatekoak, emakume baztertuak eta migratzaile guatemalarrak bildu ziren. Emakumeen eskubideen defendatzaileentzako *ONAM domina* eta *Vilma Espín zigilua* jaso zituen, eta Guatemalako *Guatemalako Unitate Iraultzaile Nazionalerako* *(URNG*) presidenteordetzarako hautagaia izan zen.

## Bizitza pertsonala eta prestakuntza politikoa 
Kidetasun ideologiko sozialista handikoa, Walda Barriosek Klee abizena erabiltzen zuen, bere aita eta osabaren omenez, hauek ere borrokalari sozialak baitziren.

Jacobo Árbenz-i egindako estatu-kolpearen ondoren, bere haurtzaroaren zati handi bat Mexikoko enbaxadan bizi izan zen, non bere familiarekin batera erbesteratuta mantendu zen, eta horrek borroka sozialistaren ondorengo eta oinordeko izatera eraman zuen. Mexikora bitan joan zen asiloaren bila; lehenik, 6 urte zituela, aitak rol garrantzitsua zuelako Arbenzeko nekazaritza-erreformetan; eta, ondoren, laurogeiko hamarkadan, Antonio Mosquera bikotekidearekin batera babestu zutenean, Gainera, FLACSOko Genero eta Feminismoen Ikasketa Programaren koordinatzailea izan zen, eta irakaskuntzan aritu zen 1980tik aurrera.

* “Mujeres Mayas y Cambio Social”, “Colección Estudios de Género, No. 1” (2001),

* “Mirando el presupuesto público con perspectiva de género”

* “Trabajo femenino y crisis económica” (1993)

* “Sexualidad y religión en los Altos de Chiapas” (1995).

* “Diálogos sobre violencias y juventudes”
* “Mujeres escribas tejedoras de pensamientos”
* “Caminos recorridos: luchas y situación de las mujeres a trece años de los Acuerdos de Paz de 2010”
* “Guatemala sobre la situación de post conflicto e impunidad como causas estructurales del feminicidio en el años 2010”.
* *"*Trabajo femenino y crisis económica. Impacto en la familia Chiapaneca"(1993)
* "Luchas y situación de las mujeres a trece años de los Acuerdos de Paz" (2010)
* *"*Sexualidad y Religión en los Altos de Chiapas*"* (1995), Leticia Pons Bonals-ekin batera (Ruiz-Trejo, 2021b).

*Antzetik* aldizkarian kartzelan dauden emakumeak, presoen emazteak, testuinguru erlijiosoko emakumeak eta Chiapasko Gainak eskualdean antolatutako emakumeak izan zituen hizpide.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teodora Barrio

**Teodora Barrio González** (Marrubio, Castrillo de Cabrera, León, 1968), *Dori Barrio* izenez ere ezaguna, leonerazko idazlea da.

## Lanak 
Txikitatik Cabreirese kulturan interesatua, kondaira eta tradizio ugari bildu ditu , baita hiztegi zabala ere Cabreirés,  bere jatorriko dialektoan.

Bere idazkera guztiz oinarritzen da ahozko tradizioan eta bere eskualdeko arbasoen ohiturak berreskuratu eta kontserbatzeko gurarian , batez ere ipuin- generoa landu du.

2006an Ramón Menéndez Pidalen *El Dialecto Leonés* lanaren oroitzapenezko edizioan parte hartzeko aukeratutako idazleetako bat izan zen, non lehen edizioko faksimilea eta Espainiako eskola filologikoaren sortzaileak egindako inkestak biltzeaz gain, hainbat egileren 11 lan erantsi zituzten leoneraz, eta horien artean, idazle honen *Augua fría y pan caliente, nunca fecierun buen vientre (Ur hotza eta ogi beroa, inoiz sabelari* *onik egina)* ipuinak Cabrera Bajako euskalkiko lanketa literarioaren adibide izan zuen. 

2016. urtean, *Debaxu la Parra* prosa lanak bigarren saria jaso zuen La Caleya elkarte astorganak antolatutako Astúrica de relatos cortos  literatur lehiaketa tradizionalean.

## Argitalpenak 
* Barrio González, Teodora (2006). El Dialecto Leonés, edición conmemorativa. Relato Augua fría y pan caliente, nunca fecierun buen vientre (en leonés). El Buho Viajero. p. 159. ISBN 84-933781-6-X. 
* Barrio González, Teodora (2014). Diz qu'una vez... Depósito Legal: LE-634-2014 (en leonés). Soluciones Editoriales Peñalba S.L. p. 159. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Leonés (Asturleoneko Leon eta Zamora)
* La Cabrera eskualdea

## Kanpo estekak
Bohemundo I.a Antiokiakoa

**Bohemundo I.a Antiokiakoa** edo **Bohemundo Tarantokoa** (San Marco Argentano, c. 1054 &ndash; Bari, 1111ko martxoaren 7a) Tarantoko printzea izan zen 1089tik 1111ra eta Antiokiako printzea 1098tik 1111ra.

Roberto Guiscard eta Alberada Buonalbergokoaren semea izan zen. Bere aitarekin borrokatu zuen Bizantziar Inperioaren aurkako kanpaina askotan. Normandiarren armada baten agindupeko Lehen Gurutzadako buruzagietako bat izan zen. Gurutzadako buruzagi militar ospetsuenetako bat izan zen, eta 1098an Antiokia konkistatu zuen.

1106an Konstanza Frantziakoarekin ezkondu zen eta bi seme izan zituzten, Bohemundo II.a Antiokiakoa zaharrena.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Raquel Fernández Menéndez

**Raquel Fernández Menéndez** (Salas, Asturias, 1993) asturieraz idazten duen idazle eta ikertzailea da.

## Ibilbidea 
2015. urtean, Oviedoko Unibertsitatean graduatu zen Espainiera eta haren literaturetan. Aldi horretan, María Cristina Masaveu Peterson Fundazioaren Bikaintasun Akademikorako 2013-2014 beka eta Liberbank talentu gazteak atxikitzeko beka eman zizkioten 2015erako. 2016. urtean, Generoari eta Aniztasunari buruzko masterra egin zuen Oviedoko Unibertsitatean.Severo Ochoa doktoratu aurreko laguntza ere jaso zuen. Nazioarteko hainbat biltzarretan hartu du parte eta hitzaldiak eman ditu Bruselako Unibertsitate Librean eta Parisko Espainiako Elkargoan, besteak beste. *Fabula*, *El Alambique, El Coloquio de los perros* eta *Fermento* aldizkarietan ere argitaratu ditu poemak. 2017an, Asturiasko Printzerriko Hezkuntza eta Kultura Sailak antolatutako Xuan María Acebal Asturiasko Poesia Sariaren epaimahaiko kide izan zen. Bertan izan ziren Ángeles Carbajal Roza, Ana Isabel Medina Zarabozo, Xuan Santori Vázquez eta Xosé Miguel Suárez idazleak.

## Aitortzak 
2013an, Libélula poemarioarekin unibertsitateak konbokatutako III. Literatur Lehiaketa irabazi zuen. 2016. urtean, Fernandezek Asturiasko Nené Losada Requiero XI. Poesia Lehiaketa irabazi zuen, Sherezaderen *Hil ondoko liburua* poemarioarekin. Malory Literatur Solasaldiaren "2017. urteko libururik onena" izendatu zuten.

2017an, gazteentzako Asturieraz inprobisatutako mikrorrelatoen II. lehiaketa irabazi zuen: *Agiliza a escribir* saria. Asturiasko El Hórreo del Carbayedoko Kontakizun Laburren XI. Lehiaketako lehen saria irabazi zuen, “La cazadora” kontakizunarekin. 2018an, Cangas del Narceako Kontzejuaren XVI. Ipuin Laburren Lehiaketako saria jaso zuen, Asturiasko mendebaldeko modalitatean, Marcos Martínez Fernándezekin batera, El *picadoiru* izeneko lanagatik.

## Argitalpenak 
* 2017 – *Sherezaderen hil ondoko liburua*. Arrastoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patria Libre - Aberri Azkatuba

**Patria Libre - Aberri Azkatuba,** gerra garaiko Eusko Mendigoxale Batzaren aldizkaria izan zen. 

Astean behin argitaratu zen 1936ko abendutik 1937ko apirilera bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erromatar Behe Inperioa

thumb|Konstantino I.a enperadorearen burua
**Erromatar Behe Inperioa**, 284an Diokleziano boterera igo zenetik 476an Mendebaldeko Erromatar Inperioa amaitu arte luzatzen den garai historikoa da. Etapa honetako enperadore nabarmenenak, Diokleziano (224-311), Konstantino I. (272-337) eta Teodosio I (347-395) izango dira.

Charles Le Beau XVIII. mendeko historialari frantsesak sortu zuen "Behe Inperioa" terminoa, Konstantino I.a Handiaren agintaldiarekin (306-337) eta Konstantinoplaren erorketaren (1453) arteko Erromatar Inperioaren garaiari erreferentzia egiteko. Le Beaurentzat gainbehera sakoneko aldia izango zen, aurreko zibilizazio greko-erromatar distiratsuarekin alderatuta. Terminoa hizkuntza erromantzeetako adituek onartu zuten, eta XX. mendera arte ez du hasierako balorazio gutxiesgarria galduko. Gainera, Bizantziar Inperioaren historiatik ere bereiziko da.

Historialarien arabera, orduan, Augustok ezarritako eredua amaitu egin zen. Garai honetan aurre egiten zaio III. mendeko krisiari hiru gaitan bereziki: armada, ekonomia eta egitura politiko-administratiboan.

276an Marko Aurelio Probo tronura igo eta 305ean, Dioklezianoren abdikazioa arte dauden urteetan, Inperioak aldaketa garrantzitsuak izan zituen. Anarkia militarraren egoera kontrolatua izan zen batzuetan, nahiz eta armadak mugetan bere jarduerari eutsi zion oraindik; erromatar senatua enperadore berria izendatzeko funtzio tradizionalean behin betiko baztertua geratu zen; eta viri militarrek administrazioko postu ia guztiak kontrolatzen zituzten. Horrela, printzerriaren erregimen politikoaren ordez tetrarkia, bi augustoren eta bi zesarren arteko itxurazko harmoniaz sinbolizatua. Orduan, ordena berrezartzeak beste bultzada bat eman zien ekoizpen-jarduerei, merkataritza suspertu zen, eta industriak ohiko ekoizpena handitu zuen, armadarako ordua, bere kontsumitzaile nagusia.      
[erdian|thumb|441x441px|[Tetrarkia|Lehenengo tetrarkiaren garaiko inperioaren garaiko prefekturak.]]

## Erreferentziak
Pholas dactylus

thumb|*Pholas dactylus* bi ale, Zumaiako Santiago hondartzan
***Pholas dactylus*** txirla luminiszente espezie bat da, *Pholas* generoko espezieak bezala, Hego Amerikako Pazifikoko kostaldean banatzen dena. Arroka zulatzailea da. Europan prestigio handiko janaria zen.
thumb|*Pholas dactylus* espeziearen oskola apurtuak.
Argiarekiko sentikorra da, agerian jartzen denean bere oskola uzkurtzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pyrophorus

thumb|*Pyrophorus noctilucus*
***Pyrophorus*** Elateridae familiako kakalardo polifagoen generoa da. Biolumineszenteak dira (kriolumineszente motako argia sortzen dute, argia sortzeko ia ez baitute bero gehigarririk igortzen) ipurtargiak bezala, nahiz eta haiekin ahaidetuta ez egon.
Oxiluziferina

**Oxiluziferina** substantzia lumineszentea da, zenbait organismoren (arrainak, bakterioak, etab.) argitasunaren arduraduna, luziferinaren oxidazioaren ondorioz, luziferasa izeneko entzima zehatz baten eraginez sortutakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cyanoboletus pulverulentus

***Cyanoboletus pulverulentus*** *Boletaceae* familiako onddo espezie bat da. Jateko ona den arren eta antzina gisatuetan erabili izan den arren, bere haragia erdipurdikoa da, bistarako desatsegina izateaz gain, kolore urdin ilun bizia duelako.

Sinonimoak: *Boletus pulverulentus* (Basionimoa), *Boletus mutabilis*, *Uloporus mougeotii*, *Gyrodon mougeotii*, *Boletus mougeotii*, *Suillus mutabilis*, *Boletus hortensis*, *Boletus rickenii*, *Tubiporus nigricans*, *Boletus radicans*, *Xerocomus pulverulentus*, *Ceriomyces cyaneitinctus*, *Boletus cyaneitinctus*, *Tubiporus pulverulentus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa. Mamitsua, hemisferikoa, ondoren ganbila eta zapala. Belusatua. Kolore gorrixkatik arrera edo gris-oliba kolorera doana. Ukitzean urdinez zikintzen da, ia beltzaxka izateraino.

**Tutuak:** itsatsita, kapelaren kolore berekoak.

**Poroak:** Angelutsuak, hori-berdexka kolorekoak, ukitzean edo ebakitzean urdinxkak bihurtzen dira.

**Hanka:** 6 eta 12 cm bitarteko garaierakoa eta 0,8 eta 1,5 cm bitarteko lodierakoa. Betea, belusduna, horia goialdean, arre-gorrixka beste aldeetan, urdina ukitzean.

**Haragia:** Horia, urdina airearekin kontaktuan eta gero ia beltza. Biguna, usain eta zapore berezirik gabea.

**Etimologia:** *Xerocomus* terminoa grekotik dator, lehorra, esan nahi duen "xerós" hitzetik eta, buruko ileak, ilea, adatsa esan nahi duen "kóme" hitzetik, espezie gehienen iletxo lehor eta tomentodunari erreferentzia eginez. *Pulverulentos* epitetoa latinetik dator, hauts, esan nahi duen "pulvis" hitzetik. Itxura pikortsuagatik.

## Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Beste *Xerocomus* espezietatik bereizten da, alde guztietan haragiaren kolorea azkar eta ikusgarri aldatzen delako.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua 
Europa, Ipar Amerika, Kolonbia, Errusia, Japonia, Taiwan, Australia.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Cyanoboletus pulverulentus* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sade saria

**Sade Saria** () 2001ean Sadeko markesaren omenez sortutako Frantziako literatur saria da.

## Irabazleak 
### Sade sariak 
* 2001 - Catherine Millet, *La Vie sexuelle de Catherine M., Histoire de C* 
* 2002 - Alain Robbe-Grillet, ''Gradiva (C'est Gradiva qui vous appelle)* 
* 2003 - Louis Skorecki, *Il entrerait dans la légende*
* 2005 - Jean Streff, *Traité du fétichisme à l'usage des jeunes générations*
* 2006 - Shozo Numa, *Yapou, bétail humain*
* 2007 - Dennis Cooper, *The Sluts* 
* 2008 - Charles Robinson, *Génie du proxénétisme*
* 2009 - Stéphane Velut, *Cadence* 
* 2010 - Jacques Chessex, *Le Dernier Crâne de M. de Sade* 
* 2011 - Thomas Hairmont, *Le Coprophile* 
* 2012 - Christine Angot, *Une semaine de vacances* - egileak ez zuen onartu 
* 2013 - Jean-Baptiste Del Amo, *Pornographia* 
* 2014 - Alain Guiraudie, *Ici begin la nuit* 
* 2015 - Jean-Noël Orengo, *La Fleur du Capital*, eta Audrée Wilhelmy, *Les Sangs* 
* 2016 - Agnès Giard, *Un désir d'humain, les Love Doll en Japón* 
* 2017 - Gay Talese, *El motel del voyeur* 
* 2018 - Jonathan Littell, *Une vieille histoire* 
* 2019 - Kevin Lambert, *Querelle de Roberval* eta Christophe Siébert, *Métaphysique de la viande* 
* 2020 - Marie-Pier Lafontaine, *Chienne* 
* 2021 - Caroline De Mulder, *Manger Bambi*

### Sade Prize for First Novel 
* 2001 : Éric Bénier-Bürckel, *Un prof bien sous tout rapport*, éd. Pétrelle
* 2017 : Raphaël Eymery for *Pornarina : la-prostituée-à-tête-de-cheval*, éd. Denoël

### Sade saria ez fikzioko lanentzako 
* 2004 : Ruwen Ogien: *Penser la pornographie*, éd. PUF
* 2011 : Paul B. Preciado: *Pornotopia: An Essay on Playboy’s Architecture and Biopolitics*, éd. Climats

### Sade saria artelanentzako 
* 2006 : Jacques Henric eta Jorge Amat: *Obsessions nocturnes*, éditions Édite
* 2018 : Mavado Charon: *Dirty*, Mania Press
* 2019 : *Jean-Jacques Lequeu, bâtisseur de fantasmes*, Éditions Norma / Bibliothèque Nationale de France (erakusketa katalogoa)

### Sade Epamahaiaren saria 
* 2009 : Pierre Bourgeade: *Éloge des fétichistes'', éd. Tristram

### Oroimenen Sade saria 
* 2012 : Jean-Pierre Bourgeron pour l'édition de trois textes de la collection « Eros singuliers » (éditions HumuS) : ''L'Aviateur fétichiste* (2012), *Marthe de Sainte-Anne* (2011) et *Le Curé travesti* (2011)
* 2015 : *Trois milliards de pervers : grande encyclopédie des homosexualités'', réédition de l’édition saisie en 1973 (éditions Acratie)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iratxe (erakundea)

**Iratxe** Nafarroa Garaian sortutako erakunde antifrankista izan zen. 

## Jarduera 
1963 urtean, gazte abertzaleen artean sortu zen Iratxe, eta izen bereko aldizkaria argitaratzen hasi ziren. 

1964 urtean Iratxe erakundeko hainbat kide atxilotuak izan ziren Iruñeko Eroritakoen Monumentuan lehergailuak jartzeagatik. 

1965 urtean Euskadi Ta Askatasuna erakundean integratu zen. 

## Kide esanguratsuak 
Erakundearen kide esanguratsuenak  Jose Antonio Muguerza, Julian Larunbe, Jokin Garate eta Jose María Eskubi izan ziren.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errepikapen tartekatu

thumb|230x230px|Leitner sisteman, behar bezala erantzundako txartelak gutxien erabiltzen den hurrengo kutxara aurreratzen dira; gaizki erantzundako txartelak, berriz, aurreko kutxara itzultzen dira, azterketa eta errepikapen oldarkorragoak egiteko.
**Errepikapen** banandua edo **tartekatua** ebidentzietan oinarritutako ikaskuntza teknika bat da, eta, normalean, hezkuntza-txartelekin egiten da. Sartu berri diren eta zailenak diren hezkuntza-txartelak maizago agertzen dira; aldiz, hezkuntza-txartel zaharrenak eta hain zailak ez direnak gutxiagotan agertzen dira eta maizago agertzeak laguntzen du zailenak buruz ikasten. Bitartean, errazenak ez dute maiztasun handirik behar behar bezala ikasteko. Errepikapen tartekatuaren erabilpenak buruz ikasteari laguntzen diola frogatutzat eman da.
eskuinera|thumb|250x250px|Hiru saioko segida

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Anki (softwarea).
* hezkuntza-txartel.

## Kanpo estekak
Aekuorina

thumb|Aekuorina zinta diagrama PDB 1eJ3. A katea aurkezten da. Honen bidez, substratuaren analogoa urdinez dago, tirosina 184 arrosaz.
**Aekuorina** (EC zenbakia 1.13.12.5) marmoka lumineszenteetatik isolatutako fotoproteina bat da, hala nola *Aequorea* generoko espezieetatik (adibidez, *Aequorea victoria*) eta beste itsas organismo batzuetatik. Hasiera batean zelenteratuetik isolatu zuen Osamu Shimomurak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anki (softwarea)

**Anki** (**/ˈɒŋkiː/;** Japonieraz**:** [aŋki]**,** "memorizaziorako") doako eta kode irekiko programa informatiko bat da, bere helburua da txartelen bidez kontzeptuak memorizatzea.  Errepikapen tartekatuen teknika erabiltzen du: termino zailen eta berrienak maizago agertzen dira. Izena japonieratik dator.

SM-2 algoritmoa, 1980ko hamarkadako amaieran SuperMemorentzat sortua, programan erabiltzen diren errepikapen-metodo tartekatuen oinarria da. **Anki**ren algoritmoaren inplementazioa aldatu egin da, txartelen lehentasunak ezarri eta hezkuntza-txartelak garrantziaren araberako ordenan erakusteko.

Txartelak HTML erabiliz aurkezten dira, eta testua, irudiak, soinuak, bideoak eta LaTeX-en idatzitako ekuazioak izan ditzakete. Txartelen estalkiak eta erabiltzailearen estatistikak *SQLite* formatu irekian gordetzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
#Webgune ofiziala: https://apps.ankiweb.net/
Periphylla periphylla

thumb|110x110px|*Periphylla periphylla* marmoka txipiroi batez elikatzen.
***Periphylla periphylla*** itsaso sakoneko marmoka lumineszentea eta kolore gorria da, Cnidaria filumeko Coronatae ordenakoa. *Periphylla* genero monotipikoko espezie bakarra da eta Scyphozoa-en bizi-zikloan polipo-faserik ez duen adibide bakanetako bat da. Espezie hau fotofoboa da eta ozeanoetako leku sakonagoetan bizi da argia saihesteko. Gau ilunetan azalean aurki daiteke.
Promotore (genetika)

Genetikan, **promotore** bat DNAren zati jakin baten RNArako transkripzioaren hasiera kontrolatzen duen DNAren eskualdea da. Promotore batek, beraz, gene baten transkripzioa ematen du. Eskualde promotorea DNAren transkripzioaren hasiera-puntua aurkitzen den lekuan kokatutako DNA sekuentzia espezifiko batez osatuta dago eta erregulatzen duen genea aktibatzeko edo desaktibatzeko beharrezko informazioa dauka. Sekuentzia promotoreak prokariotoetan bai eukariotoetan daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fotoproteina

**Fotoproteinak** biolumineszentzia igortzeko gaitasuna duten proteinak dira eta ahalmen hori duten organismoetatik lortzen dira. Proteina hauek ez dute luziferina-luziferasa erreakzioak aurkezten duen eskema tipikoaren arabera jokatzen, hau da, entzima-substratu erreakzio tipikoaren arabera, proteina horien ekintza-mekanismoa luziferina motako molekulak dituen konplexu baten eraketa da, horrelako luziferina-fotoproteina konplexuak Ca2+ bezalako faktoreen aurrean aktibatzen dira. Luziferina-fotoproteina konplexu mota honen adibide bat Aequorea generoko marmokek ekoizten duten aekuorina da.

Terminoa lehenengoz *Chaetopterus*-ren sistema luminiszentearen ezohiko kimika deskribatzeko erabili zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1947ko Bost Nazioen Txapelketa

**1947ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hemezortzigarren ekitaldia izan zen (guztira 53.a). 1947ko urtarrilaren 1ean hasi eta apirilaren 19an bukatu zen. Galesek eta Ingalaterrak garaipen partekatua eskuratu zuten.

Bigarren Mundu Gerrak eragindako etenaldiaren ondoren jokatu zen lehenengo txapelketa izan zen. Horretaz gain hamasei urteko hutsunearen ondoren Frantzia itzuli zen lehiara. 

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Gales** ||**6**||4||3||0||1 || 37 || 17 || +20
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**6**||4||3||0||1  || 39 || 36 || +3
|- 
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**4**||4||2||0||2 || 33 || 18 || +15
|-
| 3 ||align=left|  Frantzia ||**4**||4||2||0||2 || 23 || 20 || +3
|- 
| 5 ||align=left|  Eskozia ||**0**||4||0||0||4 || 16 || 57 || -41
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1947 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Aequorea victoria

**Kristalezko marmoka** (*Aequorea victoria*) Hydroida ordenako marmoka biolumineszentea da, Ipar Amerikako mendebaldeko kostaldetik datorrena.

Marmoka honek argi urdinaren distira sortzeko gai da Ca2+-ren garapen kimiko azkar baten bidez, aekuorina fotoproteinarekin elkarreraginarekin. Ekoiztutako argi hori berderantz transduzitzen da proteina fluoreszente berdearen bidez (GFP). Aekuorina zein GFP ikerketa biologikoen tresna garrantzitsuak dira. *Aequorea victoria* sasoiko marmoka da; udazkenean guztiz desagertzen dira uretatik, polipo-kolonia txikiak baino ez dira geratzen itsas hondoan eta udaberrian, berriz agertzen dira eta berriro hasten dute zikloa. Ipar Amerikako kostaldeko ur irekietan aurkitzen dira, Kalifornia erdialdetik Vancouverreraino.
Marcel Amont

**Marcel Amont**, jaiotzez **Marcel Jean-Pierre Balthazar Miramon**, (Bordele, 1929ko apirilaren 1a &ndash; Saint-Cloud, 2023ko martxoaren 8a),  chanson eta abesti herrikoiaren alorreko kantautore eta musikagile frantsesa izan zen.

## Musika karrera 
Hirurogei urteko ibilbide musikalean, platinozko diskoak eta urrezko diskoak jaso zituen. Bleu, blanc, blond, *Dans le coeur de ma blonde* eta L'amour ça fait passer le temps dira bere kanta ezagunenak. Amontek 32 album argitaratu zituen, eta Vietnameko gerraren ondorengo protesta-kantarietako bat izan zen. Hiru disko grabatu zituen Parisko Olympian. 

1975ean, Georges Brassensek *Le chapeau de Mireille* gaia eskaini zion, eta arrakasta handia izan zuen.

* 1958: ''A l'Olympia* (zuzenean)
* 1959: Bleu, blanc, blond
* 1961: *Dans le coeur de ma blonde*
* 1961: *Marcel Amont*
* 1962: *Récital* 1962
* 1962: *Un mexicain*
* 1962: *Ferme tes jolis yeux*
* 1962: *Nos chansons de leurs 20 ans*
* 1963: *Fantaisie sur des airs d'opérettes*
* 1963: *Le barbier de Seville*
* 1965: *Olympia 64*
* 1965: *A'' c'qu'on a rigolé dimanche
* 1965: Chansons des iles et d'ailleurs
* 1967: *Olympia 67*
* 1970: *Amont - Tourra*
* 1975: *Pourquoi tu chanterais pas?*
* 1976: *A Bobino*
* 1979: *Un autre Amont*
* 1982: ''D'hier - d'aujourd'hui*
* 2006: *Décalage Horaire*
* 2017: *L'éternel amoureux* (konpilazioa)
* 2018: *Intégrale 1956-1962'' (konpilazioa)

## Sariak 
* 1956 Grand Prix du Disque
* SACEMeko Prix Vincent-Scotto, 1972an, L'amour ça fait passer le temps filmean
* Arteen eta letren ordena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1949ko Bost Nazioen Txapelketa

**1949ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hogeigarren ekitaldia izan zen (guztira 55.a). 1949ko urtarrilaren 15ean hasi eta martxoaren 26an bukatu zen. Irlandak bigarren urtez jarraian txapelketa eskuratu zuen.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Aldaketa txiki bat izan zen, droparen balioa lau puntutatik hiru puntutara jeitsi zen eta horrela zigor kolpearekin berdindu zen.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Irlanda **Irlanda** ||**6**||4||3||0||1 || 41 || 24 || +17
|- 
| 2 ||align=left|  Ingalaterra ||**4**||4||2||0||2 || 35 || 29 || +6
|-
| 2 ||align=left|  Frantzia ||**4**||4||2||0||2 || 24 || 28 || -4
|- 
| 2 ||align=left|  Eskozia ||**4**||4||2||0||2 || 20 || 37 || -17
|- 
| 5 ||align=left|  Gales ||**2**||4||1||0||3 || 17 || 19 || -2
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1949 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Abertzale Ikasle Batza

**Abertzale Ikasle Batza** (AIB) Euzkadi Mendigoxale Batzari atxikitako ikasle-erakundea izan zen.

Erakundeak askatasuna, aberria, justizia soziala, euskal kultura eta defentsa profesionala defendatzen zituen.

## Sorrera 
1937ko otsailean ospatu zuten lehen bilera, eta martxoaren 6an Batzorde Nazionalaren Behin-behineko Zuzendaritza Batzordea aukeratu zen. Honako kide hauek osatzen zuten: Jose Maria Gaztañaga, Jon Etxegoyen, J.A.G., Miren Gorostiaga, Joseba Mirena Zabala eta Jesusa Bosque Errazti.

Martxo amaieran bazkideak zeuden Institutuan, Merkataritza Eskolan, Kontserbatorioan, Oinarrizko Lan Eskolan, eta Zuzenbideko, Farmaziako eta abarretako ikasleen artean, baina afiliatu gehienak irakaskuntza ertainei zegozkien. Apirilaren hasierarako ordezkariak izendatuta zeuden ikastetxeetan.

## Helburuak 
AIBren helburuak Eskola Federazio Unibertsitarioaren monopolioa indargabetzea eta hark dituen eskubide berberak lortzea ziren, ikasle abertzaleen jarduerak euskal askatasunera bideratzeaz gain, abertzaletasun sabiniar perfektuko bizitza praktikatzea.

AIB programak honako puntu hauek izan zituen ardatz:

* Independentzia nazionalaren aldeko borroka, Irlanda bezalako beste herrialde batzuetan gertatu den bezala.
* Euskal kulturaren garapena.
* Euskararen hedapena eta nagusitasuna.
* Gizarte-jarduera bidezko eta kristau egituraketa berria.
* Harremanak zapaldutako nazioetako ikasleekin, haiekin lankidetzan aritzeko eta bakoitzaren arazoen propaganda zabaltzeko.
* Ikasleen eskubide profesionalen defentsa

Batzorde Nazionalak asteroko bilerak egiten zituen eta bertan afiliatuek Euskal Geografia eta Historia, Foru Zuzenbidea, Kultura eta abertzaletasuna lantzen zituzten. Haur eta gazteentzako eskolak ere prestatu ziren. Azken hauentzat, solfeoa, kantua eta euskal dantzak egiten zituzten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euzko Ikasle Batza
* Lugorri Ikasle Elkartea

## Kanpo estekak
Jesus Osteriz

**Jesus Osteriz Aranguren**, **Josu Osteriz** bezala ezaguna (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1935 - Iruñea, 2023ko azaroaren 9a) Nafarroako politikari eta idazlea izan zen. 

Ikasketaz ekonomialaria zen. Erbesteko Eusko Jaurlaritzaren Erresistentzia Batzordeko kidea izan zen 1960tik 1964ra bitartean Eusko Abertzale Ekintza alderditik, eta alderdi honetako idazkari nagusia izan zen. Eusko Lurra aldizkariko korrespontsala izan zen klandestinitatean. 1964tik aurrera Venezuelan eta Latinoamerikako beste herrialde batzuetan eta Britainia Handian bizi izan zen, kazetaritza lanak egin eta prentsa idatzian eta irratietan kolaborazioak eginez.

Amnistiaren aldeko bi gose grebetan parte hartu zuen. 

1977 urteko Espainiako hauteskunde orokorretan, Nafarroako Batasun Autonomista koalizioko hautagaia izan zen EAE alderditik. 

Eusko Abertzale Ekintza alderdiaren ordezkari modura Altsasuko Mahaian parte hartu zuen 1977 eta 1978 bitartean. 

Nafarroa Garaiko foru diputatua izan zen Herri Batasuna alderditik 1979an.

Osteriz Iruñeko lehenbiziko udalbatza demokratikoko kidea izan zen HBrekin.

Euskara Kultur Elkargoan ere lan egin izan du.

## Liburuak 
* ANV la historia oculta
* De hachazos y banderas
* Algo mas que un letrero
* A Sigfrido desde el puente
* Crucigrama en rojo y negro
* El diluvio y las tinieblas
* Mi tío y sus batallas

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1950eko Bost Nazioen Txapelketa

**1950eko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hogeita batgarren ekitaldia izan zen (guztira 56.a). 1950eko urtarrilaren 14an hasi eta martxoaren 25ean bukatu zen. Galesek partida guztiak irabazi eta txapelketa eta Slam Nagusia eskuratu zituen.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Gales** ||**8**||4||4||0||0 || 50 || 8 || +42
|- 
| 2 ||align=left|  Eskozia ||**4**||4||2||0||2 || 21 || 49 || -28
|- 
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**3**||4||1||1||2 || 27 || 12 || +15
|-
| 3 ||align=left|  Frantzia ||**3**||4||1||1||2 || 14 || 35 || -19
|- 
| 5 ||align=left|  Ingalaterra ||**2**||4||1||0||3 || 22 || 30 || -8
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1950 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Mike Kiernan

**Michael Joseph Kiernan** (Cork, 1961eko urtarrilaren 17a) irlandar errugbilari ohia da, erdiko eta hegaleko postuetan aritzen zena. 43 aldiz jokatu zuen Irlandako errugbi selekzioarekin eta, besteak beste, 1987ko Munduko Errugbi Kopan parte hartu zuen. 1983an hautatua izan zen British and Irish Lionsek Zeelanda Berrian egin zuten birarako.

## Palmaresa 
### Irlandako selekzioa 
* 43 test-partida, 1982-1991 bitartean.
* 308 puntu (6 entsegu, 40 transformazio, 62 zigor-kolpe, 6 drop)
* Bost Nazioen Txapelketa
** irabazlea: 1982, 1983, 1985

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Camarophyllus virgineus

***Camarophyllus virgineus*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da. Jateko ona, baldin eta produktu kimikoekin ondutako larreetan biltzen ez bada, hesteetako arazoak eragin ditzake.

Autore batzuentzat *Camarophyllus niveus* eta *Camarophyllus virgineus* berdinak dira, beste batzuentzat ez. Batzuen aburuz, *Niveus* delakoaren aldaera sendoena da, baina haragia lodiagoa du, hanka sendoagoa, kapela ez da hain  higrofanoa, ertzeko ildaskak markatu gabe gardentasunagatik  eta espora handiagoak ditu.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, kamutsa, laua,  titi apur batekin, azkenean deprimitua, uniformeki haragitsua, ertza beherantz biribilduta eta egoera hezean gardentasunez ildaskatua. Hasieran zuria da, eta geroago tonu horixka batera pasatzen da, orban arrosa batzuekin.

**Orriak:** Zuriak, zabal, lodiak, dekurrenteak, orrien hondoan nerbioak izaten ditu.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Zuria, batzuetan oinarrian orban gorriak izaten ditu, pruina pixka batekin, solidoa, betea, oinarrian mehetua.

**Haragia:** Zuria, urtsua, haritsua. Hautematen ez den usain eta zaporea du.

Etimologia: *Virgineus* epitetoa latinetik dator, birjinatasunezko, esan nahi duen "Virgineus" hitzetik. Bere kolore zuriagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Camarophyllus niveus* delakoarekin, honek zuri-boli kolorea du eta txikiagoa da. *Camarophyllus russocoriaceus* espeziearekin ere bai, hau are txikiagoa da, zuri zikin kolorekoa, gero hori-anbar kolorera pasatzen dena eta larru usaina du.

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkenean, larreetan, belardietan eta basoetako soilguneetan, belar handien artean.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Txina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Puta zikinak (liburua)

***Puta zikinak: Sexu-langileen eskubideen aldeko borroka*** Juno Mac-en eta Molly Smith-en 2018an idatzitako liburua da. Amaia Astobizak euskaratu zuen Katakrak argitaletxearen bidez 2022an.

Lan sexualeko politiken eraginak aztertzen dira bertan, erabateko despenalizazioaren alde eginez. Liburuak hainbat gai jorratzen ditu: biziraupen-sexua, sexu-lan migratzailea, sexu-lanari buruzko iritzi feministak eta sexu-langileen droga-kontsumoa. Autoreen ustez, lan sexualari egiten zaizkion kritika arruntak arazo orokorragoak dira kapitalismoarekin.
## Sinopsia 
Prostituzioaren gaia ikuspegi kritiko eta feministatik aztertzen da liburuan. Lanaren helburua da prostituzioa legeztatzearen aldeko argudioei aurre egitea eta emakume sexualen esplotazioari eta indarkeriari aurre egiteko alternatibak proposatzea.

Liburuan, autoreek diote prostituzioa emakumeen aurkako indarkeria dela, sarritan pobreziarekin, bereizkeriarekin eta sexu-abusuarekin lotzen baita. Halaber, zalantzan jartzen dute prostituzioa legeztatzea sexu-langileen segurtasuna eta eskubideak bermatzeko irtenbidea dela, eta argudiatzen dute horrek ez diela heltzen esplotazioaren eta indarkeriaren azpian dauden kausei.

Legeztatzearen ordez, autoreek alternatiba batzuk proposatzen dituzte, hala nola prostituzioa despenalizatzea eta sexu-langileei industriatik ateratzen laguntzeko laguntza-programak ezartzea. Sexu-heziketan eta sexu-abusuaren eta sexu-esplotazioaren prebentzioan ere arreta handiagoa jartzearen alde daude, bereziki pertsona ahulenentzat.

## Erasoak 
2023ko otsailean Baionako liburu-denda batean liburuaren euskarazko itzulpenaren ale guztiak erasotuak izan ziren. Katakrak-ek ekintza gaitzetsi zuen komunikatu bat argitaratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Liburua Katakrak argitaletxean
1951ko Bost Nazioen Txapelketa

**1951ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hogeita bigarren ekitaldia izan zen (guztira 57.a). 1951ko urtarrilaren 13an hasi eta apirilaren 7an bukatu zen. Irlandak lau urtetan hirugarren garaipena eskuratu zuen. Lehenengo aldia izan zen Frantziak txapelketa bikaina egin eta garaipena eskuratzear egon zena.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Irlanda **Irlanda** ||**7**||4||3||1||0 || 21 || 16 || +5
|-
| 2 ||align=left|  Frantzia ||**6**||4||3||0||1 || 41 || 27 || +14
|- 
| 3 ||align=left|  Gales ||**3**||4||1||1||2 || 29 || 35 || -6
|- 
| 4 ||align=left|  Eskozia ||**2**||4||1||0||3 || 39 || 25 || +14
|- 
| 4 ||align=left|  Ingalaterra ||**2**||4||1||0||3 || 13 || 40 || -27
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1951 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
1948ko Bost Nazioen Txapelketa

**1948ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hemeretzigarren ekitaldia izan zen (guztira 54.a). 1948ko urtarrilaren 17an hasi eta martxoaren 29an bukatu zen. Irlandak partida guztiak irabazi eta txapelketaz gain haren lehenengo Slam Nagusia eskuratu zuen.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Irlanda **Irlanda** ||**8**||4||4||0||0 || 36 || 19 || +17
|-
| 2 ||align=left|  Frantzia ||**4**||4||2||0||2 || 40 || 25 || +15
|- 
| 3 ||align=left|  Eskozia ||**4**||4||2||0||2 || 15 || 31 || -16
|- 
| 4 ||align=left|  Gales ||**3**||4||1||1||2 || 23 || 20 || +3
|- 
| 5 ||align=left|  Ingalaterra ||**1**||4||0||1||2 || 16 || 35 || -19
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1948 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Les Jumeaux (menhirrak)

**Les Jumeaux zutarriak** (euskaraz Bikiak), baita ere **Kerbernèsko zutarriak** ere deitzen zaie, Saint-Servais-en kokatutako bi menhir dira, Frantziako Côtes-d'Armor departamenduan. Monumentu historiko gisa sailkatu ziren 1925ean.

## Deskribapena 
Bi menhir 8,20 m-ko distantzia dira (bi gailurren artean egindako distantzia). Lehenengo menhir 1 3,10 m-ko altuera du. Bere oinarria forma triangeluarra da (1,40 m, 1 m, 0,80 m). Bigarren menhir 2-k diamante-itxurako oinarriarekin duen piramidala da. 4,60 m-ko altuera neurtzen du 1,60 m zabal eta 0,85 m-ko lodiera. Bi menhir granitoz eginak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Niall Brophy

**Niall Henry Brophy** (Dublin, 1935eko Irailaren 19a - 2023ko martxoaren 10a) irlandar hamabosteko errugbilaria izan zen, hegaleko postuan aritzen zena.

University College Dublin R.F.C., Blackrock College R.F.C., London Irish, Barbarian F.C. eta Leinster Rugby taldeetan jokatu zuen.

Irlandako errugbi selekzioarekin jokatu zuen lehen partida 1957ko Bost Nazioen Txapelketan eta partida horretan bere lehen entsegua egin zuen. Irlandarekin 20 partida jokatu zituen guztira, azkena Australiaren aurka 1967an. British and Irish Lions taldearekin ere bi partida jokatu zituen q967ko Hegoafrikako biran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thronum Gratiae

**Thronum Gratiae** edo **Graziazko Tronua**, baita ere **Miserikordiako Tronua** edo **Hirutasuna gurutziltzatutako Kristorekin**, Behe Erdi Aroaz geroztik arte kristauan nahiko ohikoa den Hirutasuna irudikatzeko tipologia ikonografiko baten izendapen historiografikoak dira. Europa osoan aurki daiteke. Pizkundean Masaccioren (1425-1428) Hirutasunarekin aldatuko zen.

## Deskribapena 
Tradiziozko konposizioaren barruan, Aita Jainkoa dago, bi hankak apur bat irekita, eta Kristoren Gurutzearen langeta horizontalaren bi besoak eskuetan hartzen ditu. Bertan dago Semea Gurutziltzatua bezala. Espiritu Santua, atzean edo gainetik, uso moduan irudikatzen da.

## Obra ospetsu batzuk 
* Masaccioren *Hirutasuna*, Florentziako Santa Maria Novella basilikan.
* Domenico di Michelinoren (1460-1470) *Hirutasun Santua*, Florentziako Galleria dell'Accademian.
* Andrea Previtaliren *Santissima Trinità con Agostino e il beato Giorgio da Cremona*, Almenno San Salvatoren Santa Maria della Consolazionen, Bergamon.
* José de Riberaren *Hirutasuna*, olioa mihise gainean, Pradoko museoan, Madrilen.
* XVI. mendeko *Trône de Grâce*, Touleko Artearen Historiaren Museoan.
* Rigny-Saint-Martinen erretaula (1522) Nancyko Cordeliers elizan.

## Iruditegia 

Image:
Hsb b.jpg|Bartolo di Fredi
Andrea del Castagno, The Holy Trinity.jpg|Andrea del Castagno.
Hinterglasbild Gnadenstuhl Sandl.jpg| Sandl.
Momo Chiesa SS Trinità Trinità.jpg| Giovanni et Francesco Cagnola.
Autel-de-Rigny+détail-Nancy.jpg|Rignyren erretaula, Nancyn.
José de Ribera 047.jpg|José de Riberaren *Hirutasuna*. Batzutan errepresentazioetan gurutzea desagertzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neonothopanus

***Neonothopanus*** Marasmiaceae familiako onddo-genero bat da. Generoak hiru espezie ditu eta 1999an mugatu zen. *N. nambi* espezie mota Australia, Ipar eta Erdialdeko Amerika eta Malaysiakoa da, eta *N. gardneri* Hego Amerikan dago. Bi espezie hauek biolumineszenteak dira. Afrikan aurkitutako *N. hygrophanus* generoari gehitu zitzaion 2011n.

## Bibliografia 
## Kanpo estekak