open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kokoxnik

**Kokoxnik** (,  ahoskatua) errusiar emakumezkoen buruko tradizionala da, XVI. mendetik XIX. mendera arte sarafan soineko tipikoarekin erabilia.

Buruko mota hori zorrotza edo biribildua izan daiteke, eta buruaren atzeko aldera konektatuta egon daiteke zabalerako zinten bidez. Aurrealdea, batzuetan, perlaz edo bitxiz apaintzen dute.

Kokoxnik hitza XVI. mendean agertzen da eta *kokox* eslaviar hitzetik dator, oiloa esan nahi duena, baina Novgorod eskualdeko XI. mendetik XII. mendera bitarteko hilobietan buru osoa estaltzen zuen buruko zurrun mota hau jada aurkitu zituzten. Gaur egun, talde folklorikoek erabiltzen dute kokoxnik.

Bitxigintzan, XIX. mendearen amaieratik 1930eko hamarkadara arte, diadema-mota bati ere eman zion izena, eta material nobleekin erreproduzitzen zuten buruko tradizionalaren profila. Kokoxnik motako diadema aberastasunaren, dotoretasunaren eta monarkiei lotutako sinboloa izan zen luzaroan. "Erribeteko errusiar tiara" bezala ere ezagutzen zuten, buruarentzako apaingarri mota berezi hau Errusiako nekazarien ohiko burukoan inspiratu zen. Barra zurrun bertikalez eta distiratsuz osatutako ilara graduatua da, diamantez eta "aureola" formaz engastatua, eta lepoko gisa ere erabil daiteke. Errusiar Inperioan oso ospetsua XIX. mendean, laster bihurtu zen europar errege etxeen ezinbesteko, Erresuma Batutik hasita, Alexandra printzesak, Alexandra erregina bihurtuko zenak, errusiar estiloko diadema bat eskatu zuenean, bere arreba Maria Feodorovna Errusiakoaren antzera. XIX. mendearen amaieran, kokoxnikak Europa osoko damentzako gorteko janzkeraren parte ziren, eta 1930eko hamarkadaren amaierara arte modan egon ziren. Gaur egun oso arraroa da, sedukzioari eta botereari lotuta daude oraindik.

Kokoxnik terminoa XVI. mendeko eliza ortodoxoetan bereziki erabilitako eraikin errusiarren elementu arkitektoniko bereizgarri bat deskribatzeko ere erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rashidi Kawawa

**Rashidi Mfaume Kawawa** (Matepuende, Ruvuma eskualdea, 1926ko otsailaren 27a – Dar es Salaam, 2009ko abenduaren 31) tanzaniar politikaria izan zen. Tanganikako lehen ministroa izan zen 1962ko urtarriletik abendura eta Tanzaniako lehen ministroa 1972tik 1977ra.

Langileen Federazioaren sortzaileetako bat izan zen 1955ean, eta bere lehen idazkari nagusia. Tanganikaren independentziaren alde borrokatzen hasi zen eta TANU alderdiarekin bat egin zuen. Independentzia lortu ondoren, 1962ko urtarrilean bigarren lehen ministro izendatu zuten eta urte bereko abendura arte gobernua zuzendu zuen.

1962ko abenduan herrialdea errepublika bihurtu zen eta Kawawa presidenteorde hautatu zuten. 1964an Tanzania osatzeko Tanganika eta Zanzibar batu ondoren, Kawawa presidenteorde eta Defentsa ministro izendatu zuten, eta Tanzaniako Herri Defentsarako Indarra indartu zuen. 1972tik 1977ra herrialdeko lehen ministro izan zen eta 1977an Defentsa ministro kargura itzuli zen.
Aureola

**Aureola** (latinezko , ) edo **argi-koroa** margolan, beirate edo eskulturetan sakratuak diren pertsonaien buruaren inguruan ikusten den disko, uztai edo argi-zirkulua da. Kristau artearen hastapenetan, "argitzapena" irudikatzeko modu hori Jesukristoren irudira mugatzen zen, gero Ama Birjinara, apostoluetara, aingeruetara eta, azkenik, V. mendetik aurrera, santu guztietara eta baita kristau gurtzaren objektu sinbolikoetara ere hedatuz. Batzuetan, santuen irudikapen gotikoetan bereziki, santuaren izena sartzen da aureolan.

Aureola forma obal edo eliptiko gisa ere erabili izan da irudiaren gorputz osoa inguratzen duenean, nahiz eta irudi batzuetan forma zirkular edo karratuak ere ikusten diren. Batzuetan, artistak bere irudien atzean zirkulu urreztatuak edo izarrez apainduak ere jartzen ditu, aureolak irudikatzeko. Buru gaineko disko argitsu gisa irudikatzen denean, halo edo ninbo esaten zaio, eta ninbo eta aureola konbinazioari, berriz, gloria. Ninbo eta aureolaren arteko bereizketa ez da beti errespetatzen, eta azkena da santuen, aingeruen edo Hirutasun Santuko pertsonen indar espiritualaren aura edo agerpen bisuala irudikatzeko modurik ohikoena.

Arte kristauko ninboa V. mendean agertu zen lehen aldiz. Aureolaren jatorria, ordea, mende batzuk lehenago hasi zen, arte aurrekristautar helenistikoan. Pertsiar Inperioan jainkoen eta erregeen irudikapenetan ere ikus daiteke, eta horrela agertzen da Kusango Kanishka, Huvishka eta Vasudevako erregeen txanponetan, baita I. mendeko arte greko-budistaren Budaren irudikapen gehienetan ere. Egiptoarrek eta Grezia helenistikoek Erromatar Inperioaren hasieran erabiltzen zuten. Nimboaren erabileraren adibideak, testuinguru honetan, txanpon erromatarren atzealdeetan ikus daitezke, Trajano (Konstantinoren arkua) eta Antonino Pioren irudikapenekin. Erromatar enperadore batzuk koroa distiratsu bat erabiliz irudikatu ziren maiz, zeinaren izpiek Eguzkitik zetozenak ilustratu nahi zituzten.

Ninboaren forma zirkularra koroaren ideiaren erabilera natural eta primitiboaren forma bat da, goiko gizabanako baten burutik ateratzen den argiaren ideia sinple baliokide batek aldatua, edo, bestela, Eguzkian, ilargian eta izarretan maiz ikusten den halo baten fenomeno meteorologikoak aldatua. Litekeena da sinboloaren ondorengo asoziazioek jatorrizko astrologian izatea jatorria, Mitra jainko pertsiarraren kasuan bezala, sarritan Eguzkiarekin identifikatuz eta haren irudiarekin irudikatuz loriatua. Aureola mazdeismoaren *hvareno*a ere bada. Antzinako astrologian horrela hasi izan balitz, "gloria" edo "ninbo" forma hainbat erlijiok egokitu edo heredatuko zuketen gerora.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laure Prouvost

**Laure Prouvost** (Croix, Frantzia, 1978) artista garaikidea da, Anberes (Belgika) eta Londres (Erresuma Batua) artean bizi eta lan egiten duena. 2013ko Turner Saria eman zioten. 2019an, Veneziako Biurtekoan Frantzia ordezkatu zuen "*The Deep Blue Sea Surrounding You*" multimedia lanarekin.

## **Bizitza** 
Prouvost Frantzia Garaiko Nord departamenduan dagoen Croix udalerrian jaio zen, Lilleko (Frantzia) luxuzko auzo batean, eta joera artistiko handiko tokiko eskola batera joan zen. Zinema-ikasketak egin zituen Central Saint Martins-en eta Goldsmiths-en (Londresko Unibertsitatea) ere izan zen. Saint Martins-en graduatu ostean, John Latham artistaren laguntzaile lanetan jardun zuen, eta honelaxe deskribatu zuen: "Aitona baten antz handiagoa du nire benetako aitonarena baino". Tate Britainen eta Arte Garaikideko Institutuan egin ditu erakusketak. 2011. urtean, Whitechapel Gallery-rekin batera, Emakumeentzako Artearen MaxMara Saria eman zioten, eta bere lana Reggio Emilia-ko (Italia) Collezione Maramotti arte garaikideko bilduma pribatuan agertu da. Prouvosten lanak instalazioa, collagea eta zinema uztartzen ditu.

Oberhausengo 57. Zinemaldian sari nagusia irabazi zuen. 2014. urtean, bere lehen bakarkako erakusketa egin zuen Estatu Batuetako museo batean, New Museum-en, *Ahanzturarako* izenburupean.

### 2013ko Turner saria 
2013ko Turner Saria irabazi zuen Kurt Schwitters artistari erantzunez egindako *Wantee* izeneko instalazio batekin. Te festa baten harira, Prouvost eta Schwittersen aitonaren arteko fikziozko harreman bat deskribatzen du film batek. Lanaren izenak Schwittersen bikoteak gonbidatuei "tea nahi duten" galdetzeko zuen ohiturari egiten zion erreferentzia. Epaimahaiaren iritziz, lana "bikaina da, oso atmosferikoa den ingurune batean irudiak eta objektuak modu konplexu eta ausartean konbinatzen dituelako". Oro har, Prouvost ezusteko irabazletzat jo zuten.

2018. urtean Parisko Palais de Tokyo-rako  *Ring Sing and drink for Trespassing* izeneko instalazioa sortu zuen.

## Hautatutako lanak 
* 2007: *Owt*, bideoa
* 2010: *I need to take care of my kontzeptual Grand dad*, bideoa
* 2010: *The Artist*, bideoa
* 2010: *It Heat Hit*, bideoa
* 2011: *The Wanderer*, bideoa
* 2012: *Why does Gregor never rings*, bideo instalazioa
* 2013: *Farfromwords: car mirrors eat raspberries when swimming through the sun, to swallow sweet smells,* bideo instalazioa
* 2013: *Wantee*,bideo instalazioa
* 2016: We would be floating away from the dirty past, bideo instalazioa
* 2016: *Lick in the Past*, bideoa
* 2017: *Dit Learn*, bideoa

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2013an Turner Saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* www.laureprouvost.com
*
Txapel karlista

[thumb|[Nicolás Ollo|Nicolás Ollo Bidaurreta jeneral karlistak erabilitako txapel gorria, Bigarren Karlistaldian. Geroago, Aita Frantzisko Apalategik osatutako objektu karlisten bilduman sartu zen, haiekin batera Loiolako Museo Karlista eratzeko. 1931. urtean sartu zen San Telmo Museoan, dohaintza bidez.]]
**Txapel karlista** karlismoak erabilitako ikur nagusietako bat da. Euskal txapel bat da, kolore gorrikoa normalki. Kasu batzuetan brodatuak zituzten, Karlos Erregegaiaren aldekoak. Karlistaldien ondoren, txapel gorriak erabiltzen jarraitu zituzten, adibidez erreketeek. Gaztelaniazko *Boina roja* Elkarte Tradizionalista Karlistaren buletinaren izena izan zen 1950ko hamarkadatik aurrera. Mikeleteen eta miñoien janzkeraren parte da. 2010era arte, Ertzaintzaren uniformearen parte zen txapel gorria, baina gaur egun Ajuria Enea edo Eusko Legebiltzarra zaintzen dutenena eta galako uniformearen parte baino ez da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txapelgorri (Lehen Karlistaldia)

## Kanpo estekak
Dorre Berria (Zaragoza)

**Dorre Berria** () Espainiako Zaragoza hiriko dorre mudejar zibil ospetsuena izan zen. Gaur egungo San Felipe plazan eraiki zuten. XVI. mendean altxatutako lehen eraikin handia izan zen. Dorre Berria hiriaren benetazko ikonoa izan zen. 

## Historia 
Dorrea XVI. mendearen hasieran eraiki zen, adreiluz eta mudejar estiloan, eta mende beretik hiriaren sinbolo handi bihurtu zen. 1504tik 1512ra, kontzejuak dorre zibil bat eraikitzea agindu zuen, hiriko bizitza erregulatuko zuten erloju publikoa — Jaime Ferrer leridarrak eraikia — eta kanpaiak kokatzeko. Kanpaiak 1508an jarri ziren. Dorrea adreilu mudejar estiloko adreiluz eraiki zuten maisu kristauek (Gabriel Gombao eta Anton Sariñena) eta mudejarrek (Juce Galí, Ismael Allabar eta Monferriz maisua). Bazuen berezitasun bat: okertuta zegoen eta hiriko begiratoki gisa erabiltzen zen. Zaragozako Udalak 1892an eraistea erabaki zuen, zuen erortzeko arriskua argudiatuta. Erabaki horrek, erantzun gisa, herritarren eta intelektualen oposizio gogorra jaso zuen, baina azkenean eraitsi egin zen.

1980ko hamarkadan Amigos de la Torre Nueva elkartea sortu zen, Veneziako San Marko basilikako kanpandorrearen berreraikuntzaren adibideari jarraituz. 2024an berreraikitze saiakera berri bat sortu zen, Ingenio Azul Fundazioaren gidaritzapean eta Zaragozako Udalaren eta Aragoiko Gorteen laguntzarekin.

## Kondaira 
Dorre Berrian bizi omen zen mamu baten kondaira zegoen. Orduak aldatzen zituelako antzematen zen haren presentzia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Dorre Berriari buruzko bideoa.
Chandra Shekhar

**Chandra Shekhar** (Ibrahimpatti, 1927ko apirilaren 17a – New Delhi, 2007ko uztailaren 8a) indiar politikaria izan zen. Indiako lehen ministroa izan zen 1990etik 1991ra.

1950ean Zientzia Politikoetan masterra lortu zuen Allahabadeko Unibertsitatean eta ondoren Praja Alderdi Sozialistara batu zen. Indiako Goi Ganberako kide izan zen 1962tik 1977ra, eta Behe Ganberako kide 1977tik. 1975ean espetxeratu egin zuten larrialdi-egoera deklaratu bitartean.

1977an Janata Alderdiko presidente izendatu zuten eta ondoren alderdiaren zatiketa zuzendu zuen. 1990eko azarotik aurrera, lehen ministro izan zen gutxiengo gobernu baten buru, Indiako Kongresu Nazionalaren kanpoko laguntzarekin. Gobernua zazpi hilabete geroago erori zen krisi ekonomikoaren eta Rajiv Gandhiren hilketaren ondorioz.
Caacupéko elizbarrutia

**Caacupéko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren paraguaitar elizbarrutia da. 1960ko abuztuaren 2an ezarri zen lurralde prelatutza gisa eta 1967ko martxoaren 29an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Caacupén dago. Egun apezpikua Ricardo Jorge Valenzuela da.

## Ordinarioak 
* Ismael Rolón (1960-1970)
* Demetrio Ignacio Aquino Aquino (1971-1994)
* Catalino Claudio Giménez Medina (1995-2017)
* Ricardo Jorge Valenzuela (2017-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
One Club sariak

**One Club sariak** edo **One Club Award** Athletic Club futbol-taldeak 2015ean sortu zuen saria da eta urtero ematen duena. Sariek talde bakarrean kirol-ibilbide profesionala egin duten futbolarien leialtasuna, konpromisoa, erantzukizuna, kiroltasuna eta errespetua bezalako balioak saritzen dituzte, Athleticek bere egiten dituenak. Hasierako lau edizioetan gizonezko futbolariei bakarrik eman zitzaien *One Club Man* izendapenarekin, baina 2019az geroztik emakumezkoei ere ematen zaie *One Club Woman* izendapenarekin.

Sariak Athletic Cluben etxeko partida baten atsedenaldian ematen ditu klubaren enbaxadorea den Jose Angel Iribarrek.

## Saridunak 
## Ikus, gainera 
* Futbol talde bakarreko jokalariak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Athletic Cluben webgune ofiziala: One Club Award
Canindeyúko elizbarrutia

**Canindeyúko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren paraguaitar elizbarrutia da. 2024ko otsailaren 10ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Katuetén dago. Egun apezpikua Roberto Carlos Zacarías López da.

## Ordinarioak 
* Roberto Carlos Zacarías López (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carapeguáko elizbarrutia

**Carapeguáko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren paraguaitar elizbarrutia da. 1978ko ekainaren 5ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Carapeguán dago. Egun apezpikua Celestino Ocampo Gaona da.

## Ordinarioak 
* Ángel Nicolás Acha Duarte (1978-1982)
* Celso Yegros (1983-2010)
* Joaquín Hermes Robledo Romero (2010-2015)
* Celestino Ocampo Gaona (2018-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Joaquín Hermes Robledo Romero (2009-2010)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jamie Carragher

**James Lee Duncan Carragher** (Bootle, Merseyside, 1978ko urtarrilaren 28a), ezagunagoa **Jamie Carragher** izenaz, ingeles futbolari ohia eta futbol-analista da. Bere futbol-ibilbide profesionalean Ingalaterrako Premier Leagueko Liverpool FC taldean jokatu zuen atzelari postuan 17 urtez, 1996 eta 2013 bitartean. Futbol talde bakarreko jokalaria izandakoa, Liverpool taldearen kapitainordea izan zen 10 urtez eta taldeko historian partida gehien jokatu dituen bigarren jokalaria da 737 partidarekin. Gainera, nazioarteko partidak jokatu zituen Ingalaterrako futbol selekzio nazionalarekin.

Futbol profesionalean aritu zen 17 denboraldietan UEFAko Txapeldunen Liga bat (2005), UEFA kopa bat (2001), bi UEFAren Europako Superkopa (2001 eta 2005), hiru Ingalaterrako Futbol Ligako Kopa (2001, 2003 eta 2012), bi Ingalaterrako Futbol Kopa (2001 eta 2006) eta bi Community Shield (2001 eta 2006) irabazi zituen. Selekzio nazionalarekin UEFA Euro 2004 eta 2006ko eta 2010eko Munduko Futbol Txapelketak jokatu zituen 

2025ean Athletic Clubak One Club Man saria eman zion bere ibilbide profesionalean talde bakarrean jokatu izana saritzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caazapáko elizbarrutia

**Caazapáko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren paraguaitar elizbarrutia da. 2025eko martxoaren 22an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Caazapán dago. Egun apezpikua Marcelo Benítez Martínez da.

## Ordinarioak 
* Marcelo Benítez Martínez (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilaketa organiko

Web bilatzaile edo bilaketa motorretan, **bilaketa organiko**en emaitzak algoritmikoki kalkulatzen diren eta iragarleen ordainketek eragiten ez dituzten kontsulta-emaitzak dira. Beste aldean, babestutako emaitza daude. Babestutako emaitzetan biltzen dira bai "klik bakoitzeko ordaindu" bidezko iragarki esplizituak, erosketa-emaitzak edo beste emaitza batzuk, non bilatzaileak kobratzen du emaitza erakusteagatik, edo emaitzari klik egiteagatik.

Google, Yahoo!, Bing eta Sogou bilatzaileek publizitatea txertatzen dute bilaketen emaitzen orrietan.

## Kanpo estekak
Héctor Luis Morales Sánchez

**Héctor Luis Morales Sánchez** (Tamuín, 1954ko irailaren 12a) mexikar elizgizon katolikoa da. 2005etik 2011ra Huautlako prelatua izan zen, eta 2011az geroztik Netzahualcóyotleko apezpikua da.

## Bizitza 
thumb|left|Héctor Luis Morales Sánchez apezpikuaren armarria.|209x209px1954ko irailaren 12an jaio zen Tamuinen, Mexikoko San Luis Potosí estatuan. Ciudad Valles eta San Luis Potosí hirietako apaizgaitegietan ikasi ondoren, 1979ko urtarrilaren 17an apaiztu zen, Ciudad Vallesko elizbarrutian inkardinatuta geratuz. Apaiz gisa, honako kargu hauek bete zituen: Ciudad Vallesko apaizgaitegiko errektorea (1979-1986), kuriako kantzilerra eta katedraleko bikarioa (1986-1998), pastoralgintzarako bikarioa (1998-1999), katedraleko parrokoa (1999-2000) eta Ciudad Vallesko administratzaile apostolikoa (2000-2002). 2002az geroztik, elizbarruti bereko bikario jenerala izan zen.

2005eko urriaren 15ean, Benedikto XVI.a aita santuak Huautlako bigarren apezpiku prelatu izendatu zuen.

2011ko urtarrilaren 7an, Benedikto XVI.ak Nezahualcóyotleko laugarren apezpiku izendatu zuen.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Benedito Cardoso

**José Benedito Cardoso** (Angatuba, 1961eko irailaren 12a) brasildar elizgizon katolikoa da. 2019tik 2024ra São Pauloko apezpiku laguntzailea izan zen, eta 2024az geroztik Catanduvako apezpikua da.

## Bizitza 
Apaiz egin aurretik, filosofia, teologia eta zuzenbidea ikasi zituen Filosofia, Zientzia eta Letren Fakultate Salestarrean, São Pauloko Teologia Institutuan (ITESP) eta Itapetiningako KarnigBazarian fundazioan. São Pauloko Giuseppe Benito Pegoraro Institutuko Zuzenbide kanonikoko masterra du.

1986ko azaroaren 23an apaiztu zen Sorocaban. Apaiz gisa, honako kargu hauek bete zituen: Alambariko Jesus Onaren elizako parrokoa (1987-1988); Itapetiningako Atseginaren Ama Birjinaren elizako bikarioa (1987-1988); Itapetiningako Joan Paulo II.a apaizgaitegiko errektorea; Itapetiningako kuriako kantzilerra; Sorocabako Eliz Auzitegiko epailea; eta Espetxe Pastoralgintzarako aholkularia. Itapetiningako San Roke elizako parroko izateaz gain, Itapetiningako elizbarrutiko bikario jeneral eta bikario judizial gisa ere aritu zen. Kargu horretan zegoela, Lapa eskualdeko apezpiku-bikarioa izan zen.

2024ko urtarrilaren 4an, Frantzisko aita santuak Catanduvako apezpiku izendatu zuen.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ciudad del Esteko elizbarrutia

**Ciudad del Esteko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren paraguaitar elizbarrutia da. 1968ko martxoaren 25ean ezarri zen Paraná Garaiko lurralde prelatutza gisa, 1993ko uztailaren 10ean elizbarruti mailara igo zen eta 2001eko otsailaren 3an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Ciudad del Esten dago. Egun apezpikua Pedro Collar Noguera da.

## Ordinarioak 
### Paraná Garaiko prelatuak 
* Francisco Cedzich (1968-1971)
* Augustín Van Aaken (1972-1990)
* Pastor Cuquejo (1990-1992)

### Paraná Garaiko apezpikua 
* Óscar Páez Garcete (1993-2000)

### Ciudad del Esteko apezpikuak 
* Ignacio Gogortza (2001-2004)
* Rogelio Livieres (2004-2014)
* Wilhelm Steckling (2014-2023)
* Pedro Collar Noguera (2023-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Pedro Collar Noguera (2016-2017)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Concepcióngo elizbarrutia (Paraguai)

**Concepcióngo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren paraguaitar elizbarrutia da. 1929ko maiatzaren 1ean ezarri zen Concepción eta Chacoko elizbarruti gisa eta 1949ko uztailaren 16an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Concepciónen dago.

## Ordinarioak 
### Concepción eta Chacoko apezpikua 
* Emilio Sosa Gaona (1931-1949)

### Concepcióngo apezpikuak 
* Emilio Sosa Gaona (1949-1963)
* Aníbal Maricevich Fleitas (1965-1993)
* Juan Bautista Gavilán Velásquez (1994-2001)
* Zacarías Ortiz Rolón (2003-2013)
* Miguel Ángel Cabello Almada (2013-2024)
** Aulki hutsa (2024-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Julio Benigno Laschi González (1955-1965)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
William Leo Higi

**William Leo Higi** (Anderson, 1933ko abuztuaren 29a – Lafayette, 2025eko urtarrilaren 3a) estatubatuar elizgizon katolikoa izan zen, 1984tik 2010era Indianako Lafayetteko apezpikua izan zena.

## Bizitza 
thumb|left|William Leo Higi apezpikuaren armarria.|209x209pxWilliam Higi Andersonen (Indiana) jaio zen 1933ko abuztuaren 29an. Bigarren mailako ikaslea zela, Indianapolisko elizbarrutiko apaizgaitegian sartu zen.

1959ko maiatzaren 30ean, Higik apaiz-ordinazioa jaso zuen Indianako Lafayetteko katedralean, John Carberry kardinalaren eskutik, eta Lafayetteko elizbarrutian inkardinatuta geratu zen. 1962ko abuztuaren 13an Carberryko idazkari izendatu zuten, 1965eko urtarrilaren 14an elizbarrutiko kantzilerorde eta 1967ko ekainaren 16an kantziler. 1976ko azaroaren 16an, Paulo VI.a aita santuak ohorezko prelatu izendatu zuen.

2010eko maiatzaren 12an, Benedikto XVI.a aita santuak Higiren dimisioa onartu zuen eta Timothy Doherty izendatu zuen haren ordez.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Molly Picklum

**Molly Picklum** (Gosford, Hegoaldeko Gales Berria, 2002ko azaroaren 26a) australiar surflari profesionala da.

2025eko irailean World Surf Leagueko emakumezkoen tourreko txapeldun bihurtu zen. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Australia ordezkatuz surf lehiaketan parte hartu zuen.

## Garaipenak 
## Erreferentziak
2025eko The Rugby Championship

**2025eko The Rugby Championship** The Rugby Championship Hego Hemisferioko txapelketa nagusiaren 13. edizioa da, 30.a Hiru Nazioen Txapelketak eta Tri Nations Series kontuan hartuta. 2025eko abuztuaren 16tik urriaren 4ra jokatuko da.

## Taldeak 
## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Eraso bonusa
!bgcolor="#efefef" width="20"|Defentsa bonusa
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Hegoafrika** ||**20**|| 6 || 4 || 0 || 2 || 208 || 151 || +57 || 3 || 1
|-
| 2 ||align=left|  Zeelanda Berria ||**19**|| 6 || 4 || 0 || 2 || 159 || 151 || +38 || 2 || 1
|-
| 3 ||align=left|  Australia ||**11**|| 6 || 2 || 0 || 4 || 152 || 165 || –13 || 2 || 1
|-
| 4 ||align=left|  Argentina ||**10**|| 6 || 2 || 0 || 4 || 162 || 214 || –52 || 0 || 2
|}

## Partidak 
### Lehenbiziko jardunaldia 
----

### Bigarren jardunaldia 
----

### Hirugarren jardunaldia 
----

### Laugarren jardunaldia 
----

### Bosgarren jardunaldia 
----

### Seigarren jardunaldia 
----

## Estatistikak 
### Puntugileak 
### Entsegugileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asunciongo artxidiozesia

**Asunciongo artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren paraguaitar artxidiozesia da. 1547ko uztailaren 1ean ezarri zen elizbarruti gisa eta 1929ko maiatzaren 1ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Asuncionen dago. Egun artzapezpikua Adalberto Martínez Flores kardinala da.

## Ordinarioak 
### Asunciongo apezpikuak 
### Asunciongo artzapezpikuak 
* Juan Sinforiano Bogarín (1929-1949)
* Juan José Aníbal Mena Porta (1949-1970)
* Ismael Rolón (1970-1989)
* Felipe Santiago Benítez Ávalos (1989-2002)
* Pastor Cuquejo (2002-2014)
* Edmundo Valenzuela (2014-2022)
* Adalberto Martínez Flores (2022-)

## Apezpiku lagunkideak 
* José Luis Palos Bord (1721-1724)
* Manuel Antonio Palacios (1863-1865)
* Juan José Aníbal Mena Porta (1941-1949)
* Edmundo Valenzuela (2011-2014)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Marco Antonio Maíz (1844-1848)
* Juan Gregorio Urbieta (1856-1860)
* Juan José Aníbal Mena Porta (1936-1941)
* Ramón Bogarín Argaña (1954-1957)
* Aníbal Maricevich Fleitas (1957-1965)
* Felipe Santiago Benitez Avalos (1961-1965)
* Julio Benigno Laschi González (1965-1969)
* Juan Moleón Andreu (1967–1972)
* Jorge Adolfo Carlos Livieres Banks (1976-1987)
* Pastor Cuquejo (1982-1992)
* Claudio Giménez Medina (1991-1995)
* Ricardo Jorge Valenzuela (1993-2003)
* Adalberto Martínez Flores (1997-2000)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hamalau urteko neska dantzari txikia

***Hamalau urteko neska dantzari txikia*** () Edgar Degasek 1881ean sortu zuen eskulturaren izenburua da. Dantza-ikasle gazte bat irudikatzen du: Marie van Goethem. Marie van Goethem eta Degasen arteko harremana eztabaidatua izan da. Ohikoa zen 1880an Parisko Operako 'Petits Rats'en artean babesleak bilatzea bisitarien artean. Garai horretan Degas itsua gelditzen ari zen.

## Deskribapena 
Eskultura jatorrian argizariz egina izan zen eta 1922an brontzez hustu zen. Une hartan beste goraldi bat izaten ari bazen ere, argizaria ez zen oso material ohikoa sorta garai hartarako; horretaz gain, eskultura kotoizko gona batez eta ilerako zinta batez jantzita dago; egurrezko oinarri baten gainean kokatuta dago.

Obra Kordoban 1881eko Seigarren Erakusketa Inpresionistan erakutsi zenean, kritika anbiguoak jaso zituen. Kritikari askok eskandalizatuta zeuden piezagatik. Itsusitzat hartua izan zen, mediku-espezimen bat baitzirudien, agian Degasek kristalezko kutxa baten barruan erakutsi zuelako. Batzuek burua eta aurpegia groteskotzat eta primitibotzat hartu zituzten.

## Historia 
thumb|Eskultura aurretik ikusita.
Eskultorearen oinordekoek estatuta horretatik brontzezko 27 pieza egitea erabaki zuten. Hebrard galdategian egin zen hustuketa, Parisen, 1920tik XX. mendearen erdialdera arte. Horrela, hainbat museotan ikus daitezkeen Degas hil ondorengo brontzeak sortu ziren. 
Argizariz eta bestelako materialez egindako hirurogeita bederatzi eskultura originalek hustuketa-prozesua gainditu zuten. Brontzezko eskultura hauek 99 cm luze dira eta 31 kg inguruko pisua dute.

Argizarizko jatorrizko modeloa Paul Mellonek erosi zuen 1956an. 1985etik aurrera, Mellon jaun-andereek Degasen 49 eskultura eman zizkioten dohaintzan Estatu Batuetako Arte Galeria Nazionalari, argizaritan, 10 brontzez eta beste bi igeltsutan. Degasen eskultura kopuru handiena da, eta horien artean dago lan hau.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Eskultura Londresko Tate Galeriaren webgunean.
* :[https://web.archive.org/web/20070717115452/http://www.scva.org.uk/collections/mustseeobjects/index.php?collection=1&collection_object=43 Eskultura Robert eta Lisa Sainsburyren bilduman.
Rana Samara

**Rana Samara** (; Jerusalem, Palestina, 1985) margolaria da. Palestinar emakumeen sexualitateari eta genero-rolei buruz gizarteak dituen itxaropenak eta tabuak aztertzen ditu haren lanak.

## Bizitza 
Samara Jerusalemen jaio zen. «Palestinako familia tipiko» batean hazi zen. Txikia zela, Super Mario bideo-jokoan jolasten ari zela, israeldar soldaduek Samararen familiaren etxeari eraso zioten. Nerabea zela, gizarteak generoarekiko zituen espektatibak aztertzen hasi zen.

Samararen aitak gidatu zuen finantzak ikas zitzan, baina seihileko baten ostean espezialitatea aldatu eta arte ikasketak egiten hasi zen. Palestina Technical Collegen bi urteko lizentziatura bat osatu zuen diseinu grafikoan. Gero, ikusizko arte garaikideak ikasten hasi zen International Academy of Art Palestine (Palestinako Nazioarteko Arte Akademia) erakundean. Gainera, Arte Ederretan masterra lortu zuen Ipar-mendebaldeko Unibertsitatean, Illinoisen. Palestinako motibo artistiko arruntetatik urrundu nahi du, olibondoetatik esaterako, eta horren ordez, eguneroko barne bizitza erretratatu, pribatua publiko egiteko. "Istorio intimoak eta emakumeen jakinduria" ditu inspirazio. Rana Samararen lana Henri Matisse eta David Hockneyren lanekin konparatu dute. Amari kanpamenduko errefuxiatu eremuan eta Zisjordaniako herrixketan egindako urtebeteko ikerketan oinarritu zen. Ikerketan zehar emakume egoiliarrak elkarrizketatu zituen, haien bizitza sexual eta esperientzia intimoei buruz jakiteko. Erakusketa Art Dubain erakutsi zen gero, 2017. urtean.

2019. urtean, Samarak bere *Gerra jokoak* seriea erakutsi zuen Art Dubain. Margoak Jerusalemen eta Jordanian egindako 18 hilabeteko ikerketa proiektu baten emaitza izan ziren. Gerrak kaltetutako haur eta errefuxiatuen ametsetan zentratu ziren. Samararen eta etxe suntsitua zuen Jerusalemgo gazte baten arteko elkarrekintzan inspiratu ziren.

2021. urteko ekainean, Samararen margoak Zawyeh Galeriako erakusketa iraunkorrean sartu ziren.

2022. urteko ekainean, Samarak Dubaiko Zawyeh galerian jarri zuen erakusketa. Inner Sanctuary 40 piezako erakusketan, "artistak bere espazio intimoa ikuspegi emozionaletik nola ulertzen zuen" izan zuen ardatz.

2023. urtean, Gazako genozidioa abian zela, Samarak Ramallahko (Palestina) Zawyeh galeriarekin lan egin zuen, Gazako zerrendara laguntza humanitarioa bidaltzearren dirua biltzeko. Gerrako irudietan inspiratutako piezak sortu zituen, haurrek beren etxeak ebakuatzen zituztenean, aldean zeramatenari erreparatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josephine Hutchinson

**Josephine Hutchinson** (Seattle, Washington, AEB, 1903ko urriaren 12a – Manhattan, New York, AEB, 1998ko ekainaren 4a) estatubatuar aktorea izan zen, zineman zein telebistan jardun zuena. Ezaguna da, batez eer, *Con la muerte en los talones* (1959), *La sombra de Frankenstein* (1939) eta *En pos de la ventura* (1934) filmetan egindako lanarengatik.  

## Bizitza 
Seattlen jaio zen, Washingtonen, eta hamahiru urte zituela egin zuen debuta zineman. Seattleko Cornish School of Music and Drama eskolara joan zen, eta gero New Yorkera joan zen, antzerkian jardutera. Zinema mututik zinema soinudunerako trantsizioa gainditu zuen aktore bakarrenetakoa izan zen.

1926. urtean, orduan ezkonduta zegoen Hutchinsonek Eva Le Gallienne aktore ezaguna ezagutu zuen. 1927an, biek maitasun harremana izan zuten, eta Hutchinsonen senarrak dibortzioa eskatu zuen. Prentsak berehala etiketatu zuen, lesbiana zela adierazita. Hala ere, bi emakumeek eskandalua gainditu eta aurrera jarraitu zuten.

Hutchinsonek, *Alizia Lurralde Miresgarrian*, Le Gallienneren "Civic Repertory Theater" lanean egindako lanari esker, kritikaren estimazioa jaso zuen. 1934. urtean Hollywoodera joan zen, Warner Bros zinema ekoizpen etxearekin kontratua zuela, *Happiness* Ahead-en (euskaraz: Benturaren bila) debuta eginez, eta *Film Weekly* aldizkariaren azalean atera zen 1935. urteko abuztuaren 23an. Hurrengo filma *The Story of Louis Pasteur* (Louis Pasteurren tragedia) izan zen 1936. urtean. Universal Studios ekoiztetxean bere paperik ospetsuenetako bat interpretatu zuen, Basil Rathbone eta Boris Karloff-ekin batera *Son of Frankenstein* (1939) lanean. Gero, *North by Northwest-* filmean (1959) "Mrs Townsend" antzeztu zuen, Cary Grant eta Eva Marie Saint protagonisten ondoan, baita *Love is Better Than Ever* ere, Elizabeth Taylorrekin.

1970. urteko hamarkadan, Hutchinsonek etengabe jarraitu zuen lanean zineko eta telebistako paperetan, eta ibilbidea finkatu eta sendotu zuen. Emakume heldu eta kementsuen rola interpretatu zuen askotan. 1998. urteko ekainaren 4an hil zen, Manhattaneko Florence Nightingale Nursing Home-n, 94 urte zituela.

## Filmografia hautatua 
* *The Twilight Zone*
* *Son of Frankenstein* (1939)
* ''Tom Brown's School Days* (1940)
* *Somewhere in the Night* (1946)
* *Ruby Gentry*  (1952)
* *North by Northwest* (1959)
* *Las aventuras de Huckleberry Finn* (1960)
* *Baby the Rain Must Fall* (1965)
* *Nevada Smith* (1966)
* *The Homecoming'' (1971)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Coronel Oviedoko elizbarrutia

**Coronel Oviedoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren paraguaitar elizbarrutia da. 1961eko irailaren 10ean ezarri zen lurralde prelatutza gisa eta 1976ko martxoaren 6an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Coronel Oviedon dago. Egun apezpikua Juan Bautista Gavilán Velásquez da.

## Ordinarioak 
### Coronel Oviedoko prelatua 
* Jerome Arthur Pechillo (1961-1976)

### Coronel Oviedoko apezpikuak 
* Claudio Silvero Acosta (1976-1998​)
* Ignacio Gogortza (1998-2001)
* Juan Bautista Gavilán Velásquez (2001-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Misionesko San Juan Bautistako elizbarrutia

**Misionesko San Juan Bautistako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren paraguaitar elizbarrutia da. 1957ko urtarrilaren 19an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza San Juan Bautistan dago, Misionesko departamenduko hiriburuan. Egun apezpikua Osmar López Benítez da.

## Ordinarioak 
* Ramón Bogarín Argaña (1957-1976)
* Carlos Milcíades Villalba Aquino (1978-1999)
* Mario Melanio Medina Salinas (1999-2017)
* Pedro Collar Noguera (2017-2023)
* Osmar López Benítez (2025-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Mario Melanio Medina Salinas (1997-1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Pedroko elizbarrutia

**San Pedroko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren paraguaitar elizbarrutia da. 1978ko ekainaren 5ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza San Pedro de Ycuamandiyún dago. Egun apezpikua Pierre Jubinville da.

## Ordinarioak 
* Oscar Páez Garcete (1978-1993)
* Fernando Lugo (1994-2005)
* Adalberto Martínez Flores (2007)
* Pierre Jubinville (2013-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linda Katherine Escobar

**Linda Katherine Albert de Escobar** (Columbus, AEB, 1940ko abuztuaren 14a - La Mesa, 1993ko abenduaren 15a) kolonbiar biologoa eta botanikaria izan zen. *Passifloraren* azterketagatik izan zen ezaguna, baita Antioquiako Unibertsitatean irakasle eta administratzaile gisa egindako lanagatik ere. *Passiflora linda* espezieari bere omenez jarri zioten izena.

## Biografia 
New Hampshireko Unibertsitatean biologiako karreran graduatu zen; eta 1971n, Landare Ekologiako master bat   egin zuen Purdueko Unibertsitatean. Bere lizentziatura eta maisutasunaren artean, Estatu Batuetako bigarren hezkuntzako eskola batean irakatsi zuen, eta Kolonbiako irakaskuntza ertaineko irakasleentzako biologia eskolak eman zituen. 1971 eta 1976 bitartean Medellingo Antioquiako Unibertsitatean eman zituen eskolak.

* (Passifloraceae) Passiflora *linda* Panero.

* (Passifloraceae) *Passiflora escobariana* J.M.MacDougal.
* (Ulmaceae) *Ampelocera albertiae* Todzia.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* . 1994. *Linda Katherine Albert de Escobar (1940-1993)*. En *Taxon* 43
* Dk. Linda K. Albert de Escobar; in: *American Society of Plant Taxonomists* *Newsletter* 8: 13-14, 1994
* . *Passiflora linda*, a new species from southern Ecuador. En: *Brittonia* 48 (2): 192-194
* New Species of *Stenospermation* and *Xanthosoma* (Araceae) from Bajo Calima, Valle Department, Kolonbia; Thomas B. Croat, Dorothy C. Bayb & Emily D. Yatesc; in: *Novon* 17 (3): 299-300, 2007
* Passiflora: Passionflowers of the World; Torsten Ulmer & John M. MacDougal *with drawings* × Bettina Ulmer; Timber Press 2004 ISBN 0-88192-648-5

## Ikus, gainera 
* Anexo:naturalistas y epónimos
* «L.K.Escobar» laburdura Linda Katherine Escobar landareen deskribapen eta sailkapen zientifikoan autoritate gisa adierazteko erabiltzen da.

## Kanpo estekak 
* «Linda Katherine Escobar» . *Índice Internacional de Nombres de las Plantas (IPNI)*. Real Jardín Botánico de Kew, Herbario de la Universidad de Harvard y Herbario nacional Australiano (eds.).
Foradadako mendatea

**Foradadako mendatea**, Espainiako mendate bat da, Aragoi erkidegoko Huescako probintzian, eta Ribagorza eta Sobrarbe eskualdeen artean. 1.020 metroko garaieran dago.

Ribagorza eskualdeko Foradada del Toscar, A Cort eta As Corz herriak eta Sobrarbe eskualdeko La Fueva-A Fueba herrien artean dago.
Villarrica del Espíritu Santoko elizbarrutia

**Villarrica del Espíritu Santoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren paraguaitar elizbarrutia da. 1929ko maiatzaren 1ean ezarri zen Villarricako elizbarruti gisa eta 1990eko urtarrilaren 13an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Villarrican dago. Egun apezpikua Miguel Ángel Cabello Almada da.

## Ordinarioak 
### Villarricako apezpikuak 
* Agustín Rodríguez Argüello (1931-1965​)
* Felipe Santiago Benítez (1965-1989)

### Villarrica del Espíritu Santoko apezpikuak 
* Sebelio Peralta Álvarez (1990-2008)
* Ricardo Jorge Valenzuela (2010-2017)
* Adalberto Martínez Flores (2018-2022)
* Miguel Ángel Cabello Almada (2024-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Ángel Nicolás Acha Duarte (1975-1978)
* Sebelio Peralta Álvarez (1979-1990)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dino Meneghin

**Dino Meneghin** (Alano di Piave, Belluno, 1950eko urtarrilaren 18a-) italiar saskibaloi jokalari izandakoa da, herrialde hartako inoizko hoberena, pibot postuan jokatu zuena. Halaber, Europako historiako jokalaririk onenen artean dago.

Oraindik eusten dio Euroliga titulu gehien lortu dituen jokalariaren markari, formatu guztiak kontuan harturik, zazpirekin: 1970, 1972, 1973, 1975, 1976, 1987 eta 1988an.

Halaber, 12 aldiz irabazi zuen Italiako saskibaloi txapelketa eta sei aldiz Italiako Kopa.  

## Kirol-ibilbide profesionala 
### Klubak
* 1966–1981: Pallacanestro Varese. 
**Italiako Liga (7): 1969–1971, 1973, 1974, 1977 eta 1978an.
**Italiako Kopa (4): 1969–1971 eta 1973an. 
**Europako Saskibaloi Errekopa (2): 1967 eta 1980an.

* 1981–1990: Olimpia Milano:
**Italiako Liga (5): 1982, 1985–1987 eta 1989an.
**Italiako Kopa (2): 1986 eta 1987an.
**Korać Kopa (1): 1985ean.

* 1990–1993: Pallacanestro Trieste
* 1993–1994: Olimpia Milano

### Selekzioa
Italiako selekzioan partida gehien jokatu eta puntu gehien sartu duen bigarren jokalaria da historia osoan: 271 partida eta 2.847 punturekin. 

Zilarrezko domina 1980ko Olinpiadetan eta urrezkoa 1983an eta brontzezkoa 1971 eta 1975ean EuroBasketean lortu zituen, besteak beste.

## Kanpo loturak
*Jokalaria FIBAren webgunean.
Gianluca Basile

**Gianluca Basile** (Ruvo di Puglia, Bari, Apulia, 1975eko urtarrilaren 24a-) italiar saskibaloi jokalaria izandakoa da. Eskolta postuan jokatzen zuen.

Ibilbide profesional zati handi bat FC Barcelonan egin zuen. Italiako selekzioarekin 4 domina eskuratu zituen txapelketa nagusietan.

## Kirol-ibilbide profesionala 
### Klubak
* Fortitudo Bologna: Italiako Liga (2): 2000 eta 2005ean.

* FC Barcelona (2005–2011): 
**EuroLiga (1): 2010ean.
**ACB Liga (2): 2009 eta 2011an.
**Espainiako Kopa (3): 2007, 2010 eta 2011an.

* Cantù (2011–2012). )
* Olimpia Milano (2012–2013).

### Selekzioa
Italiako selekzioan 210 partida jokatu zuen. Zilarrezko domina lortu zuen 2004ko Olinpiadetan. Bestela, Urrezkoa 1999an, zilarrezkoa 1997an eta brontzezkoa 2003an EuroBasketean.

## Kanpo loturak
*Jokalariaren fitxa FIBAren artxiboan.
Traineruen Kluben Elkartea

**Traineruen Kluben Elkartea (TKE)** Asturiasko, Kantabriako, EAEko eta Galiziako Autonomia Elkarteetako Gobernuek adostutako akordio baten ondorioz sortutako erakunde bat da, tostako arraunketa sustatzea helburu duena. Borja Rodrigo da elkarteko presidentea.

Gaur egun TKE Liga (gizonezkoentzako) eta Euskotren Liga (emakumezkoentzako) antolatzen ditu.

## Historia 
1995ean Traineruen Euskal Liga antolatu zuen Euskadiko Arraunketa Federazioak eta talde euskaldunez gain kantabriarrek era hartu zuten parte. 2002an galiziarrak ere hartuko zituen Liga Nagusi bat eratzea pentsatu zen, Kantauri itsasertz guztia hartuz.

2003ko uztailaren 2an sortu zen TKE elkartea eta gizonezkoen TKE Liga abiatu zuen. Babeslearen arabera **San Migel Liga** izenarekin ezagutu zen 2006 eta 2016 artean eta 2017tik aurrera **Eusko Label Liga** izenaz ezagutzen da. Irabazleak La Caixa koroa eramaten du.

2009an emakumezkoen liga abiatu zen, babeslearengatik **Euskotren Liga** izenaz ezagutzen dena.

## Egitura 
Traineruen Kluben Elkartea Liga nagusi bietan parte hartzen duten klubek osatzen dute. Denen arteko asanbladan hartzen dira erabakiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Pedro Bismarck Chau

**Pedro Bismarck Chau** (Managua, 1967ko ekainaren 28a) nikaraguar elizgizon katolikoa da, 2025etik aurrera Ameriketako Estatu Batuetako Newarkeko apezpiku laguntzailea dena.

## Bizitza 
thumb|left|Pedro Bismarck Chau apezpikuaren armarria.|209x209pxPedro Bismarck Chau Managuan jaio zen 1967an, Camilo Arturo Chau eta Luisa Amanda Lainezen zazpi seme-alabetatik gazteena. 1984an iritsi zen Ameriketako Estatu Batuetara bere familiarekin. Seton Hall Unibertsitatean ikasi zuen, 2004an psikologian lizentziatuz; ondoren, teologia ikasketak egin zituen Sortzez Garbiaren Teologia Eskola. 2008ko maiatzaren 24an apaiztu zen, Newarkeko artxidiozesian inkardinatuta geratuz. 2021ean aholkularitza profesionaleko masterra egin zuen Seton Hall Unibertsitatean.

2025eko maiatzaren 30ean, Leon XIV.a aita santuak Newarkeko apezpiku laguntzaile izendatu zuen. 2025eko irailaren 8an apezpiku ordenatu zuten Newarkeko katedralean.

Estatu Batuetako lehen apezpiku nikaraguarra da. Hiru hizkuntza menperatzen ditu: gaztelania, ingelesa eta amerikar keinu hizkuntza.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Planchón sumendia

**Planchón sumendia** Argentina eta Txile arteko mugan dagoen sumendi aktiboa da, 3.977 metroko altuera duena. Geruza-sumendi motakoa da. Pleistozenoan sortua. Txileko Maule eskualdean dago, Curicó probintzian, Romeral eskualdean. Argentinan, Mendozako probintzian dago, Malargüe departamenduan, Malargüe barrutian. Inguruko Paso del Planchón igarobidea eta Teno ibaiaren iturburuko paisaia (Tenoko aintzirak) ikusten da. 

Planchón sumendi-talde bat da, inguruko Peteroa eta Azufrerekin lotura duena. Multzo osoan, 1660 eta 1998 artean, 19 aktibitate-gertakari nagusi erregistratu dira. Gehienak kraterren aktibitatearekin lotuta daude. Kraterrak bi sumendi nagusien (Planchón eta Peteroa) gailurren artean dagoen sakonune batean sortu dira, baina Planchón sumenditik hurbilago daude.
2018ko azaroaren 7an, 10:20an AM Gutxi gorabehera, neurri ertaineko erupzio bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Planchón en Andeshandbook
Encarnacióngo elizbarrutia

**Encarnacióngo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren paraguaitar elizbarrutia da. 1957ko urtarrilaren 21ean ezarri zen Encarnación eta Paraná Garaiko lurralde prelatutza gisa, 1968ko martxoaren 25ean Encarnacióngo lurralde prelatutza izena hartu zuen eta 1990eko apirilaren 19an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Encarnaciónen dago. Egun apezpikua Francisco Javier Pistilli Scorzara da.

## Ordinarioak 
### Encarnación eta Paraná Garaiko prelatua 
* Johannes Wiesen (1957-1968)

### Encarnacióngo prelatuak 
* Juan Bockwinckel (1968-1987)
* Jorge Adolfo Carlos Livieres Banks (1987-1990)

### Encarnacióngo apezpikuak 
* Jorge Adolfo Carlos Livieres Banks (1990-2003)
* Ignacio Gogortza (2004-2014)
* Francisco Javier Pistilli Scorzara (2014-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Claudio Silvero Acosta (1998-2014)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Auxiliadora Rosales Solís

**María Auxiliadora Rosales Solís** (Managua, 1960ko abuztuaren 20a) nikaraguar hizkuntzalaria eta unibertsitateko irakaslea da.

## Bizitza 
Bere ibilbide akademikoa Nikaraguako Unibertsitate Nazional Autonomoan hasi zuen Hizkuntzalaritzako lizentziatura batekin. Geroago, Hizkuntzalaritzan masterra egin zuen Las Villasko Unibertsitate Zentralean, Santa Claran (Kuba), eta doktoretza Costa Ricako Unibertsitate Nazionalean. Azken unibertsitate horretan lortu zuen titulua, Miguel Ángel Quesada hizkuntzalariaren zuzendaritzapean egindako *Atlas lingüístico de Nicaragua: Nivel fonético* ikerketarekin. Lan horren argitalpenari esker Real Academia Españolaren filologia ikerketa saria irabazi zuen 2009an.

Nikaraguako Unibertsitate Nazional Autonomoaan hizkuntzalaritza irakatsi du, eta Erdialdeko Amerikako Unibertsitatean ere bai. Gaur egun, UNAN-Managuako Gaztelania Saileko Hizkuntzalaritza Saila koordinatzen du.

## Argitalpenak 
* Rosales Solís, María Auxiliadora (2009). *Atlas lingüístico de Nicaragua: Nivel fonético (análisis geolingüístico pluridimensional)*. Managua: Academia Nicaragüense de la Lengua. .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Menesia livia

***Menesia livia*** Menesia generoko kakalardo longikornio mota bat da, Lamiinae azpifamiliako Saperdini tribuan kategorizatua. Pascoe-k deskribatu zuen 1867an. 10-11 mm luzera dute.

## Hedapena 
Indonesian, Molukak uhartetan aurkitzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lincoln Center

**Lincoln Center** edo **Lincoln Center for the Performing Arts**, AEBetako New York hirian dagoen eta artearekin zerikusia duten eraikin multzo bat da, Manhattan barrutiko Upper West Side eremuan dagoen Lincoln Square auzoan.

Estalpeko eta aire libreko hogeitamar eraikin inguruk osatzen dute eta urtero 5 milioi pertsonek bisitatzen dute.

## Eraikinak 
Eraikin nabarmenenak hauek dira:

* Metropolitan Opera House
* New York City Ballet
* New York City Opera
* New Yorkeko Orkestra Filarmonikoa
* The Chamber Music Society of Lincoln Center
* Jazza Lincoln Centerren
* Juilliard Eskola
* The Juilliard School
* Lincoln Center Theatre
* The New York Public Library for the Performing Arts
* American Ballet Theatre
* Lincoln Center for the Performing Arts, Inc.

## Kanpo loturak 
* Webgunea
Breitling

**Breitling** Suitzako erloju-fabrikatzailea da. Grenchenen du egoitza nagusia eta Saint-Imierren sortua, eta ia etengabe 1884tik erlojuak eta denbora-tresnak ekoizten ditu. Breitling-ek batez ere pilotuek eta hegazkinek inspiratutako gaiekin kronometro ziurtagiria duten erlojuak ekoizten ditu. Bere arreta nagusia erloju nahiko handiak dira, askotan kronografo konplikazioekin. Breitling-ek erloju mekanikoak eta kuartzozkoak eskaintzen ditu.

Breitling erloju guztiak Suitzan fabrikatzen dira, osagaiak batez ere Suitzatik datozelarik. Breitling erlojuetan erabiltzen diren mugimendu guztiek COSC-ren kronometro ziurtagiria jaso dute. 2009az geroztik, Breitling fabrikatzaile deituriko enpresa bihurtu da, etxean erabat diseinatu, fabrikatu eta muntatutako kronografo mugimendu bat ekoizten baitute, B01 kalibrea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Euskeria Abesbatza

**Euskeria Abesbatza**, **Euskeria Korua** edo **Bilboko Koral Elkarteko Euskeria Korua** izenarekin ere aipatua Bilboko nerabeen abesbatza da. Bilboko Koral Elkartearen barnean dago eta 1985ean sortu zen, haurren eta helduen koruen arteko zubi gisa eta 18 eta 23 urtean bitartekoak dira. Juan Luis Vazquez izan zen bere zuzendaria hasiera batean, hamar urtez. 2007tik, Urko Sangroniz da zuzendari titularra, eta, egun, 40 gaztek osatzen dute.

## Errepertorioa eta jarduerak 
Errepertorioa askotarikoa da, Pizkundeko musikatik hasi eta egungora bitartekoa. Abezbatzak eskainitako emanaldien artean, Bilbao BBK Live jaialdikoa nabarmentzen da, non kontzertuetan rock abestiak eskaini zituen, baina koruek abesteko moldatuak, Bilboko Campos Elíseos Antzokian; horrez gain, kontzertuok Euskeria goes pop CDan jaso zituen. 

Urtero ikuskizun ezberdinetan partu hartu izan du. Esaterako Rafa Ruedarekin elkarlanean aritu zen , eta 2013an Alhondiga Bilbaoko Mediateka BBK-k Bilboko Koral Elkartearen Euskeria Abesbatzaren kontzertua antolatu zuen, Liburuaren Nazioarteko Eguna ospatzeko. 2018an, kontzertu-bira egin zuen Eskozian, non Saint Giles Katedralean, Queen’s Hall aretoan eta Edinburghko Jaialdiaren egoitzan (The Hub) abestu zuen, Fair Saturday ekimenaren aurkezpenaren karietara. Urte hartan, era berean, lehenengo saria irabazi zuen Ejea de los Caballerosko 47. Koru Lehiaketan; hala, 2019ko Kantu Koralaren Nazioarteko Sari Handirako sailkatu zen. Euskaltzaindiaren mendeurrenaren ospakizunetan, Mende Berria Kantuz kontzertu-zikloko protagonista izan zen, eta, lurraldeko beste koru gazte batzuekin batera, Euskal Herri osoan eskaini zituen emanaldiak.

## Abesti ezagunak 
# Agur jaunak Herrikoia  Jose Olaizolaren moldaketarekin.
# Alduden gizonik ez, Aita Donostia.
# Arrosarik ez da eta dantza. Xabier Sarasola.
# Behin edo behin. Jose Luis Ansorena.
# Bohemian Rhapsody,  Queen rock talde ingelesa.
# Herri huntan
# Hiru txito
# Lau Teilatu, Juan Carlos Pérez eta Josu Elberdin.
# Zeruan eder ilargia. Aita Donostia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Musika klasikoa
* Euskal Herriko musika klasikoa

## Kanpo estekak
Tawfik Abu Al-Huda

**Tawfik Abu al-Huda** (; Akre, 1895 – Amman, 1956ko uztailaren 1a) jordaniar politikaria izan zen.

Hainbat aldiz Jordaniako lehen ministro izan zen (1938-1944, 1947-1950, 1951-1953 eta 1954-1955). Bigarren agintaldian, Transjordaniak Zisjordania konkistatu eta anexionatu zuen. Talal erregearen nahitaezko abdikazioa ere gertatu zen bere seme Husseinen alde. Azken agintaldian, Hussein erregearen boterea sendotzen saiatu zen, askok iruzurtzat jo zituzten hauteskunde parlamentarioen bidez.

Al-Huda bere buruaz beste egin zuen bere etxean urkaturik.

## Kanpo estekak