open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Caltanissetta

**Caltanissetta** () Italian, Sizilia erdi-erdian dagoen hiria da, eta izen bereko probintziako hiriburua. Oso jatorri zaharra du eta gaur egun 60.000 biztanle inguru ditu. Izena, alde batetik, Nissa aspaldiko hiri grekotik dator, eta, bestetik, gero arabiarrek gehitutako "Qal'at" (gaztelua) hitzetik. K.a. 123. urtean, Lucio Petiliok konkistatu zuen eta "Petiliana" izeneko kolonia erromatar oparo bihurtu zuen. Konstantinok bere inperiora gehitu zuen eta ondoren hiria sarrazenoen esku geratu zen. Sarrazenoez aparte, beste herri batzuek ere menderatu zuten: lehenik normandiarrek, gero sueboek, anjoutarrek, aragoitarrek eta gaztelarrek inbaditu zuten. Liberal siziliarren mendekuaren eraginez hainbat kalte jasan ondoren, XX. mendean, sufre meatzeei esker, hiriak garapen kultural eta ekonomiko handia lortu eta “sufrearen munduko hiriburu” izendapena jaso zuen. Gaur egun, hiriaren ekonomia nekazaritzan eta hirugarren sektorean oinarriturik dago, sufre meatzeetan baino gehiago. Azken urteetan, hirian turismoa bultzatzeko ahaleginak egiten ari dira, haren ondasun historiko eta artistiko ugariez baliatuz.

Caltanissettak ondasun artistiko ugari ditu, bere iragan historiko aberatsaren isla. Ondasun horietako bat Pietrarossako gaztelua da, probintzian dauden hainbatetako bat. 1080. urtean eraiki zuten eta hiru dorrez osaturik zegoen. Zoritxarrez 1567. urtean lurrikara bortitz baten ondorioz erori egin zen. Beste eraikin esanguratsu bat katedrala da, estilo neoklasikoaren adibide ezin ederragoa. 1570. urtean eraiki zuten eta 1622an osatu zuten. Aipagarriak dira Guglielmo Borremans-en freskoak eta baita eliza barnea apaintzen duten estatua ugariak ere. Katedralaren ondoan, San Sebastiano eliza dago, XVI. mendeko eraikin petoa, baina estilo neoklasikoaren arauei jarraituz berriztatua. Caltanissettako monumentu interesgarrienetako bat Santo Spirito abadia da, Ruggero konde normandiarrak sortua eta 1151n sagaratua. Estilo erromanikoaren adierazle zoragarria da; barnealdea ez du oso betea, eta bataiarri erromaniko bat dauka. Hiriak best hiru museo garrantzitsu ditu: Elizbarrutiko Museoa, Mineralogia Museoa eta Santo Spirito aldean dagoen Eskualdeko Museo Arkeologikoa.

## Kanpo estekak
Tayfun Korkut

**Tayfun Korkut** (Stuttgart, 1974ko apirilaren 2a-) turko-alemaniar futbolari ohia da. Alemanian, Espainian eta Turkian aritu zen 12 urtez, erdilari gisa. Bere semea Efe Korkut futbolaria da ere.

## Ibilbidea 
*Stuttgart Kickers*es hasi zen profesionalki, honen ondoren Fenerbahçera joan zen. 2000tik 2003ra Real Sociedaden jokatu zuen, 78 partiduetan 5 gol egiten. 2003an Espanyolera joan zen, Bartzelonako klubean denboraldi bakarra jokatuz. Bere karreraren gainontzekoa Turkian pasa zuen.

1995tik 2003ra Turkiako selekzio nazionalaren parte izan zen.

## Kanpo estekak 
* Profila eta estatistikak errealaren webgunean
Osteochilus brachynotopteroides

***Osteochilus brachynotopteroides*** Cyprinidaen familiako arrain espeziea da, Cypriniformesen ordenakoa.

## Morfologia 
Arrek 15 cm-ko luzerara heldu daitezke

## Habitata 
Ur gezako arrain bat da.

## Kokalekua 
Vietnamen dago.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Eschmeyer, William N., ed. 1998. Catalog of Fishes. Special Publication of the Center for Biodiversity Research and Information, núm. 1, vol. 1-3. California Academy of Sciences. San Francisco, Kalifornia. 2905. .
* Fenner, Robert M.: *The Conscientious Marine Aquarist*. Neptune City, New Jersey: T.F.H. Publications, 2001.
* Helfman, G., B. Collette y D. Facey: *The diversity of fishes*. Blackwell Science, Malden, Massachusetts , 1997.
* Moyle, P. y J. Cech.: *Fishes: An Introduction to Ichthyology*, 4a. edición, Upper Saddle River, New Jersey, Estados Unidos: Prentice-Hall. Año 2000.
* Nelson, J.: *Fishes of the World*, 3a. edición. New York: John Wiley and Sons. 1994.
* Wheeler, A.: *The World Encyclopedia of Fishes*, 2a. edition, Londres: Macdonald. 1985.

## Ikus, gainera 
* Catalogue of Life
Pseudotarphius bhutanensis

***Pseudotarphius bhutanensis*** Zopheridae familiako koleoptero-espeziea da.

## Kokalekua 
Butanen dago.

## Erreferentziak
Alpuenteko taifa

**Alpuenteko taifa** edo **Al-Sahla** Al-Andalusko taifa erresuma musulmana izan zen. 1106an independizatu ziren Kordobako kaliferritik eta 1106an beste hainbat taifa bezala almorabideen esku geratu zen. Agintean egon zen leinua Banu Qasitarrena izan zen.

## Kanpo estekak
Telekomunikazio

[thumb|250px|eskuinera|[Satelite bidezko komunikazioko Lur-estazioa; Raisting, Bavaria, Alemania]]
[thumb|250px|Egungo telekomunikazioen azalpena [argiaren abiadurari lotuta (Teknopolis)]]
[thumb|250px|eskuinera|Gower telefonoa, Parisko *[Musée des Arts et Métiers* museoa]]
**Telekomunikazioa** distantzia luzeko informazio-transmisioa da, komunikazioa sortzeko helburua duena. Korronte elektrikoa, uhin elektromagnetikoak edo prozedura optikoak erabiliz egiten da. Telegrafia (mezuen eta irudien igorpena), telefonia (hots seinaleen igorpena) eta irratia (irrati uhinen bidezko mezu igorpena) dira telekomunikazioan erabiltzen diren komunikabide eta tresna usuenak.

Komunikabide sarea da telekomunikazioaren funts eta oinarria, haren bidez igortzen eta bideratzen baitira bidali nahi diren mezuak. Komunikabide sareak mezuak igortzeko hainbat atal ditu: igorpen guneak, transmisio bideak eta gune hartzaileak. Gaur egun mezuak igortzeko gehien erabiltzen den teknika serieko transmisio digitala edo zenbakizkoa da, hau da, informazio kodetuak kode bitarrean igortzen dituena. Teknika horren bidez mezuak oso akats gutxirekin iristen dira tresna igortzailetik hartzailera. Kable ardazkideak, zuntz optikoak eta satelite artifizialak dira transmisio biderik erabilienak.

## Historia 
Hasierako garaietan ikus-seinaleak erabiltzen ziren, esaterako itsasargiak, kea, banderak eta heliografo optikoak, edo audio-mezuak, esaterako danbor-hotsak, turutak, txistuak edo oihu ozenak. Elektrizitatearen eta elektronikaren sasoi modernoan gailu elektrikoen erabilera arrunt bilakatu da telekomunikazioa erdiesteko: telegrafoa, telefonoa eta teletipoa, irratia, telebista eta mikrouhin bidezko komunikazioa, bai eta zuntz optiko bidezkoa, satelite bidezkoa eta abar.

Telekomunikazio elektrikoen lehen urrats nabarmena 1830. urtearen inguruan iritsi zen, telegrafoa garatu zenean. Komunikazio-mota hauek XIX. mendean hasi ziren modu masiboan erabiltzen, eta kontinenteak elkar komunikatzeko lehen azpiegiturak sortu ziren, itsaso azpiko komunikazio-hariak eraiki zirenean. Hari hauen bidez, hasierako hiru telekomunikazio-mota nagusiak hedatu ziren: telefonoa, telegrafoa eta teletipoa.

XX. mendearen lehen hamarkadan iraultza hasi zen haririk gabeko komunikazioan, Guglielmo Marconi italiarrak haririk gabeko irratiaren garapenean egin zituen aurrerapenei esker. Ondoren, beste ikertzaile batzuek beste hainbat esparru garatu zituzten: Samuel Morse (telegrafoa), Alexander Graham Bell (telefonoa), Nikola Tesla, Edwin Armstrong, eta Lee de Forest (irratia), eta John Logie Baird eta Philo Farnsworth (telebista).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Telekomunikazioen historia, telekomunikaziohiztegia.org
Eduardo Arbide

**Eduardo Arbide** (Rosario Argentina, 1900eko abenduaren 4a- Madril, Espainia, 1987ko azaroaren 13a) eusko-argentinar futbolaria izan zen.

## Ibilbidea 
Argentinan jaioa izan arren bere gurasoekin Euskal Herrira itzuli zen haur txikia zela. 1918tik 1925era Real Sociedadean jokatu zuen, hainbat txapelketa erregional irabaziz.

1922an Euskal selekzioak Hego Amerikan egin zuen jira baten parte izan zen. Espainiako selekzioarekin ere jokatu zuen behin.

## Kanpo estekak 
* Profil laburra
Alboraia

**Alboraia** (espainieraz *Alboraya*) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Horta Nord eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 22.405 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Tana

**Tana** (; ) Etiopiako aintzirarik handiena da, eta Nilo Urdinaren sorburua. Etiopiar mendigunearen ipar-mendebaldean dago, Amhara eskualdean, 1.840 metroko garaieran. 84 km-ko luzera eta 66 km-ko zabalera du. Garai eta eurien arabera, 3.000 eta 3.500 kilometro arteko azalera izaten du. Gehienezko sakonera 15 metrokoa da. Abay txikia, Kilti, Magech, Reb eta Gumara ibaien ura hartzen du.

Aintziran 37 uharte inguru daude, handiena Tana Qirqos. Uharte batzuetan XIV., XV. eta XVI. mendeetan eraikitako monasterio koptoak daude (adierazgarrienak, Kebran Gabriel, Ura Kidane, Meret, Narga Sélassié, Déga Estifanos, Medhane Alem de Rema, Kota Maryam eta Mertola Maryam dira). Leku bakartu haietan eskuizkribu eta artelan erlijiosoak babestu zituzten. Santutegien kanpoko paretak pintura ederrez apaindurik daude. Etiopiar enperadore batzuk monasterio haietan lurperatu ziren .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* , ,  portal.unesco.org: Lago Tana
Nilo Urdina

**Nilo Urdina** (amhareraz: ጥቁር አባይ, *Abbai* arabieraz: النيل الأزرق, *an-Nīl al-Āzraq*) Afrikako ipar-ekialdeko ibai handia da, 1.460 km-ko luzera duena Etiopiako Tana lakuan jaio eta Khartumen Nilo Zuriarekin elkartzen da, Nilo ibaia sortuz. Etiopia eta Sudan zeharkatzen ditu.

Nilo Urdina hil edo bizikoa da Egiptorentzat. Izan ere, ibaiak urtean eramaten duen uraren % 59k jatorria adar horretan du. Sudanentzat ere garrantzi handikoa da, energiaren % 80 Roseires eta Sennar urtegietan ekoizten baitu. Urtegi haiei, esker Gezirako zabaldia ureztatzen da, garia eta kalitate oneko kotoia ekoizteko.

## Hidrologia 
[thumb|Nilo Urdina [Bahar Dar-etik hurbil]]
Nilo Urdinaren erregimena oso irregularra da. Eurite garaian (ekainetik irailera), ibaiak Nilok daraman uraren % 68 ekartzen du, baino urtaro lehorrean, %17 besterik ez.

Nilo Urdinaren emaria 82 urtez (1900-1982) neurtu da Khartumen (Sudan), Nilo Zuriarekin elkartu baino lehentxeago. .Arroa 325.000 km²-koa da. Urteko batez besteko emaria 1.513 m³ segundokoa da: handiena abuztuan du (5.757,2 m³/s) eta txikiena, martxoan (145,4 m³/s)

 
**Nilo Urdinaren batez besteko emariak (m³/s) Khartumen (Sudan) neurtuak****Datuak: 1900 eta 1982 artean**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:6000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:600 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Urta
  bar:Fév text:Otsa
  bar:Mar text:Mart
  bar:Avr text:Apir
  bar:Mai text:Maia
  bar:Jun text:Ekai
  bar:Jul text:Uzta
  bar:Aoû text:Abuz
  bar:Sep text:Irai
  bar:Oct text:Urri
  bar:Nov text:Azar
  bar:Déc text:Aben

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 255
  bar:Fév from:0 till: 176  
  bar:Mar from:0 till: 145
  bar:Avr from:0 till: 148 
  bar:Mai from:0 till: 178 
  bar:Jun from:0 till: 413  
  bar:Jul from:0 till: 1932  
  bar:Aoû from:0 till: 5757 
  bar:Sep from:0 till: 5128 
  bar:Oct from:0 till: 2685
  bar:Nov from:0 till: 899
  bar:Déc from:0 till: 436 
  

PlotData=
  bar:Jan at: 255 fontsize:S text: 255 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 176 fontsize:S text: 176 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 145 fontsize:S text: 145 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 148 fontsize:S text: 148 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 178 fontsize:S text: 178 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 413 fontsize:S text: 413 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 1932 fontsize:S text: 1932 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 5757 fontsize:S text: 5757 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 5128 fontsize:S text: 5128 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 2685 fontsize:S text: 2685 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 899 fontsize:S text: 899 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 436 fontsize:S text: 436 shift:(-10,5)
  

## Ondasun nabarmenak 
* Nilo Urdineko ur-jauziak ()

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ameriketako Estatu Batuetako Lan Saila

**Ameriketako Estatu Batuetako Lan Saila** Ameriketako Estatu Batuetako lanari, laneko segurtasunari, soldatei, langabezi-ordainketei, lanerako birziklatze programei eta ekonomia estatistikei lotutako departamendu exekutibo federala da. Sail honek egoitza Washington Hirian du.

## Antolaketa 
* Lan Idazkaritza
** Lan Idazkaritzaordea
*** Administrazioko Berrikuspen Batzordea
*** Etekinen Berrikuspen Batzordea
*** Nazioarteko Enplegu Gaien Bulegoa
*** Lan Estatistiken Bulegoa
*** Komunitatearen Iniziatiben Zentroa
*** Langileen Konpentsaziorako Helegite Batzordea
*** Langileen Etekinen Segurtasun Administrazioa
*** Enplegu eta Ikasketa Administrazioa
*** Meategietako Segurtasun eta Osasun Administrazioa
*** Laneko Segurtasun eta Osasun Administrazioa
*** Kontraktu Federalaren Betekuntzako Programen Bulegoa
*** Enpleguari Zuzendutako Estandarren Bulegoa
*** Langileen Konpentsazio Programen Bulegoa
*** Beteranoen Enplegu eta Ikasketa Zerbitzua
*** Soldata eta Lanordu Dibisioa
*** Emakumeen Bulegoa

## Kanpo estekak 
* Lan Sailaren webgune ofiziala
Jarraitutasun (argipena)

**Jarraitutasuna** terminoak, **jarraitua** izatearen propietateak alegia, adiera zenbait ditu:

* matematikan,
** aldagai jarraitua, tarte erreal batean bertako balio guztiak har ditzakeen aldagaia, aldagai diskretua ez bezala;
** funtzio jarraitua, funtzioen propietate bat;
** jarraitutasun uniformea, funtzioen propietate matematiko bat;

* teknologian,
** jarraitutasun-proba, zirkuitu elektriko bat etenda dagoen egiaztatzeko proba.

* ikus-entzunezkoetan,
** jarraitutasun edo *raccord*-a, plano desberdinen arteko erlazioa.

## Kanpo estekak
Diskretu

**Diskretu** terminoak tarte, eremu, gorputz edo multzo bateko elementuak edo puntuak guztiz bereizirik daudenean erabiltzen da, jarraituak ez direnean alegia. Terminoak erabilera zenbait ditu:

* aldagai diskretua, tarte batean balio zehatz batzuk soilik hartzen dituen aldagaia;
* matematika diskretua, konbinatoria, multzo finituak eta bestelako objektu zenbakarriak aztertzen dituena.

## Kanpo estekak
Istria eskualdea

**Istria** (kroazieraz *Istarska županija*, italieraz *Regione Istriana*), izen bereko penintsularen zatirik handiena hartzen duen eskualdea da. Itsaso Adriatikoko penintsularik handiena da eta Kroaziako eskualdeaz gain iparraldeko zati txiki bana Italiak eta Esloveniak hartzen dute. Kroaziako eskualdeak 208.440 biztanle ditu (2011) eta hiriburu administratiboa Pazin izan arren Pula da hiri handiena.

## Ondasun nabarmenak 
Hiri bisitatuena Poreč da bere basilika Eufrasikoa Gizateriaren Ondare izendatu baitzuen Unescok 1979an. Pula eta Rovinj ere oso herri poitak dira. Parke Nazional bat ere badu Brijuni uharteetan.

## Banaketa administratiboa 
Istriako eskualdeak 10 hiri eta 31 udalerri ditu.

* Hiriak
** Pula (Pola)
** Pazin (Pisino)
** Poreč (Parenzo)
** Buje (Buie)
** Buzet (Pinguente)
** Labin (Albona)
** Novigrad (Cittanova)
** Rovinj (Rovigno)
** Umag (Umago)
** Vodnjan (Dignano)
* Udalerriak
** Bale
** Barban
** Brtonigla
** Cerovlje
** Fažana
** Funtana
** Gračišće
** Grožnjan
** Kanfanar
** Karojba
** Kaštelir-Labinci
** Kršan
** Lanišće
** Ližnjan
** Lupoglav
** Marčana
** Medulin
** Motovun
** Oprtalj
** Pićan
** Raša
** Sveta Nedelja
** Sveti Lovreč
** Sveti Petar u Šumi
** Svetvinčenat
** Tar-Vabriga
** Tinjan
** Višnjan
** Vižinada
** Vrsar
** Žminj.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Istro-romaniera
* Istriera

## Kanpo estekak 
*  www.istra-istria.hr
Mikel Antia

**Mikel Antia Mendiaratz** (Donostia, 1973ko otsailaren 13a-) euskal herritar futbolari ohi eta entrenatzailea da. Erdiko atzelari gisa jokatzen zuen.

Real Madrileko harrobian hasi zen. 1994an Madril eta Celta arteko truke baten parte joan zen klub galiziarrara. Celtan denboraldi bakarra burutu zuen, Valladolidera joaten 1995an. 1997tik 2001ra Real Sociedaden jokatu zuen. Errealarekin bukatu ondoren hainbat klubetan jokatu zuen. 2006ean, Real Unioneko jokalaria zela futbola utzi zuen, entrenatzailea bilakatzen.

## Ibilbidea 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
*  Biografia laburra
* Profila eta estatistikak
Poreč

**Poreč** edo **Parenzo** (kroazieraz:Grad Poreč, italieraz: Città di Parenzo) Kroaziako hiria da. Istriar penintsulako mendebaldeko kostaldean kokaturik dago eta 16.696 biztanle ditu (2011). San Nikolas irlak babesten duen badia ederra dauka. VI mendeko Eufrasiar Basilika Gizateriaren Ondare izendatu du Unescok eta gaur egun Itsaso Adriatiko iparraldeko hiri bisitatuenetako bat da.

## Historia 
Etruskoekin komertzioa eratzeko *histrioek* sortu zuten Poreč. k.a. II mendean erromatarrek konkistatu eta *Colonia Iulia Parentium* kolonia bihurtu zuten. Berehala itsas portu militarra bihurtu zen. Hortik aurrera Istria guztiak izan zuen historia bera izan du.

1861 urtean Istria guztiko hiriburu izendatu zuten eta hurrengo hamarkadetan Italiaren, Austriaren eta berriz Italiaren eskutan egon zen, harik eta 1947an Jugoslaviaren barnean gelditu zen arte. Orduan kroazierazko Poreč izena hartu zuen.

## Ondasun nabarmenak 
* Eufrasiar Basilika (kroazieraz *Eufrazijeva bazilika*): Euphrasius apezpikuak eraikitako VI mendeko multzo episkopala da, basilikaz gain sakristia, bataiotegi oktogonala eta kanpandorrea hartzen baititu. Bizantziar estilokoa da eta mosaiko ederrak ditu. Basilikak hiru abside ditu eta bakoitzean aldare bana.
* Alde zaharra: Penintsula txiki batean kokaturik dago. Herria inguratzen duen harresiak bi dorre ditu, bata pentagonala eta bestea gotikoa. Foro erromatarra zegoen tokian *Marafor* plaza dago eta oraindik ikus daitezke tenplu baten aztarnak.
* Baredine leizea: Istrian dagoen monumentu geologiko ireki bakarra da. Itxura oso bereziak hartzen dituzten estalagmitak ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Porec-EufrazijevaBazilika5.JPG|Hiriaren ikuspegia.
Irudi:Croatia Porec Euphrasius Basilika BW 2014-10-08 11-02-20.jpg|Eufrasiar Basilika.
Irudi:Church of Our Lady of Angels Porec.jpg|Alde zaharra.
Irudi:Porec port.jpg|Itsasertzeko pasealekua.
Irudi:Beredine cave - 11.JPG|Baredine leizea.

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgune ofiziala
*  Basilika Eufrasikoari buruzko informazioa
Boli

[thumb|XI. mendeko [elephantidae|elefante bolia, Italia]]
thumb|Boli landua Sa'dabad jauregian, Iran
**Bolia** gai gogorra da, zuri eta opakoa, zenbait ugaztunen hortz eta letaginak eratzen dituena eta eskulangintzan erabilia. Batez ere elefanteen letaginetatik lortzen da, baina beste animalia batzuetatik ere bai: hipopotamoa, mortsa, narbala, kaxalotea eta fakokeroa, esaterako. Batzuetan, mamutaren letaginak ere erabiltzen dira. Egun ez da asko erabiltzen, baina Antzinatetik gai garrantzitsua da tresna eta gauzaki ugari egiteko, hala nola apaindurak, hortz izunak, dominoak, piano giltzak eta billar bolak.

Elefante-boliaren merkataritza auzi handi bihurtu da, herrialde askotan ugaztun handi horren gutxitzea eragin baitu. 1975ean, asiar elefantea galbidean dauden espezieen nazioarteko itunean (*Convention on International Trade in Endangered Species*) gehitu zen, Lehen Eranskinean, estatu kideen arteko merkataritza eragozten duena. Afrikar elefantea 1990an gehitu zen Lehen Eranskinean. Harrezkero, Afrikako estatu batzuek Bigarren Eranskinera jaistea lortu dute, salgai batzuen merkaturatzea ahalbidetzen duena.

Ugaztunen hortzen egitura kimikoa bera da, espeziea edozein dela ere: hortaz, gizakien hortzek eta boliak egitura bera dute.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dentina
* Boli Kosta
* Kriselefantino

## Kanpo estekak 
* Bolia, elefanteak eta tagua artikulua, Zientzia.net gunean
Maria Schneider (aktorea)

**Maria Schneider**, jaiotzez **Marie Christine Gélin** (Paris, Frantzia, 1952ko martxoaren 27a - 2011ko otsailaren 3a) film-aktore frantziarra izan zen.

## Filmografia 
### Filmak 
* 1969: *Madly* (Roger Kahane)
* 1969: ''L'Arbre de Noël* (Terence Young)
* 1972: *La Vieille Fille*, (Jean-Pierre Blanc) - *Mome*
* 1972: *What a Flash!* (Jean-Michel Barjol)
* 1972: *Last Tango in Paris* (*Ultimo tango a Parigi*) (Bernardo Bertolucci) - *Jeanne*
* 1973: *Cari genitori* (Enrico Maria Salerno) - *Antonia*
* 1975: *Jeune fille libre le soir* (René Clément) - *Michelle*
* 1975: *Professione: reporter* (Michelangelo Antonioni) - *La fille*
* 1975: *La Baby-Sitter* (René Clément) - *Michèle*
* 1977: *Violanta* (Daniel Schmid) - *Laura*
* 1978: *Voyage au jardin des morts* (Philippe Garrel) (laburmetraia) - *Hypolyte*
* 1979: *La Dérobade* (Daniel Duval) - *Maloup*
* 1979: *Just a gigolo* (David Hemmings)
* 1980: *Weisse Reise* (Werner Schroeter)
* 1980: *Haine* (Dominique Goult)
* 1980: *Mamma Dracula* (Boris Szulzinger) - *Nancy Hawaii*
* 1982: *Balles perdues* (Jean-Louis Comolli) - *Véra*
* 1982: *Merry-Go-Round* (Jacques Rivette) - *Léo*
* 1983: *Cercasi Gesù* (Luigi Comencini) - *Francesca*
* 1987: *Résidence surveillée* (Frédéric Compain) - *Céline Fontaine*
* 1989: *Bunker Palace Hôtel* (Enki Bilal) - *Muriel*
* 1991: *Écrans de sable* (Randa Chahal Sabbag) - *Sarah*
* 1992: *Au pays des Juliets* (Mehdi Charef) - *Raissa*
* 1992: *Les Nuits fauves* (Cyril Collard) - *Noria*
* 1996: *Jane Eyre* (Franco Zeffirelli) - *Bertha*
* 2000: *Les Acteurs* (Bertrand Blier) - *Berea*
* 2002: *La repentie* (Laetitia Masson) - *Charlotten ahizpa*
* 2006: *La Vie d'artiste* (Marc Fitoussi) - *Joseph Costalsen emaztea*
* 2007: *La Clef* (Guillaume Nicloux) - *Solange*
* 2009: *Cliente* (Josiane Balasko) - *Erosle bat*

### TB filmak 
* 1984: *Buio nella valle* (Giuseppe Fina) (Telenobela)
* 1985: *A Song for Europe* (John Goldschmidt) (TB)
* 1987: *L'Or noir de Lornac* (Tony Flaadt) (TB filma)
* 1988: *Silvia è sola* (Silvio Maestranzi) (TB)
* 1993: *Contrôle d'identité* (Peter Kassovitz) (TB)
* 1998: *Angelo nero* (Roberto Rocco) (TB) - *Julia Mayfair*
* 1998: *Il Cuore e la spada* (Fabrizio Costa) (TB)
* 2004: *Maigret en meublé* (Laurent Heynemann) (TB)
* 2008: *A.D. La guerre de l'ombre* (Laurence Katrian) - *Donatienne Klein''

## Kanpo estekak 
*  Maria Schneider (IMDb)
Prusiako Erresuma

**Prusiako Erresuma** (alemanez: *Königreich Preußen*) antzinako erresuma izan zen, 1701-1918 bitartekoa, 
egungo Alemania, Polonia, Danimarka, Lituania eta Errusiako eskualde batzuk hartzen zituena. 

1870tik aurrera Alemaniar Inperioaren estatu nagusi eta gailena izan zen, bertoko erregeak Alemaniako enperadoreak ere izanik. Estatuaren sorrera Brandenburgo-Prusian gertatu zen, Brandenburgoko margraviatoa eta Prusiako dukerriaren batasun pertsonaletik sortua eta, konkista militarren bitartez, lurraldeak lortu zituen bere hedapena finkatzeko.

## Erregeen zerrenda 
* Frederiko I.a (1701-1713)
* Frederiko Gilen I.a (1713-1740)
* Frederiko II.a (1740-1786)
* Frederiko Gilen II.a (1786-1797)
* Frederiko Gilen III.a (1797-1840)
* Frederiko Gilen IV.a (1840-1861)
* Gilen I.a (1861-1888) ere Alemaniako enperadorea.
* Frederiko III.a (1888) ere Alemaniako enperadorea.
* Gilen II.a (1888-1918) ere Alemaniako enperadorea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bi Nazioen Errepublika

**Bi Nazioen Errepublika** (; ) edo **Polonia-Lituania Elkartea** () 1569an Poloniak eta Lituaniak sortutako erresuma izan zen. XVI. eta XVII. mendeetako Europan orduko herrialderik handienetariko bat izan zen, milioi bat kilometro koadroko azalera eta hamaika milioi biztanle izanik.

Elkarteak bere garaietan aurrekariak ziren ezaugarri politikoak zituen, erregearen boterea kontrolpean zutenak. Nobleziak (*szlachta*) osaturiko legebiltzarra (*Sejm*) nagusia zen. Sistema hau demokrazia, monarkia konstituzionala eta federalismoaren aurrekaria izan zen. Elkartea osatzen zuten bi estatuak forma aldetik berdinak ziren, nahiz eta Polonia boteretsuagoa izan.

Bi Nazioen Errepublikak aniztasun etnikoa eta tolerantzia erlijioso maila altuak zituen. Hamarkada askotan zehar oparotasuna nagusia bazen ere, gainbehera politiko militar eta ekonomikoa jasan zuen. Hori zela ete, inguruko auzokide indartsuek (Austria, Prusia eta Errusiar Inperioa) XVIII. mendeko bukaeran erresuma elkarbanatu zuten. Banaketa baino zertxobait lehenago, Elkarteak erreforma sakona egin eta 1791ko maiatzaren 3an konstituzio iraultzaile bat ezarri zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Bardach, Juliusz; Lesnodorski, Boguslaw; Pietrzak, Michal (1987). Historia panstwa i prawa polskiego. Warsaw: Paristwowe Wydawnictwo Naukowe.
* Brzezinski, Richard (1987). Polish Armies (1): 1569–1696. Men-At-Arms Series. 184. Osprey Publishing. .
* Brzezinski, Richard (1988). Polish Armies (2): 1569–1696. Men-At-Arms Series. 188. Osprey Publishing. .
* Frost, Robert (2015). The Oxford History of Poland–Lithuania. I: The Making of the Polish–Lithuanian Union, 1385–1569. Oxford University Press. .
* Litwin, Henryk (October 2016). "Central European Superpower". BUM Magazine.
* Norkus, Zenonas (2017). An Unproclaimed Empire: The Grand Duchy of Lithuania: From the Viewpoint of Comparative Historical Sociology of Empires. Routledge. .
* Rowell, S. C. (2014). Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295–1345. Cambridge Studies in Medieval Life and Thought: Fourth Series. Cambridge University Press. .
* Rowell, S. C.; Baronas, Darius (2015). The Conversion of Lithuania. From Pagan Barbarians to Late Medieval Christians. Vilnius: Institute of Lithuanian Literature and Folklore. .
* Stone, Daniel Z. (2014). The Polish–Lithuanian State, 1386–1795. University of Washington Press. .
* Sužiedėlis, Saulius A. (2011). Historical Dictionary of Lithuania (2 ed.). Scarecrow Press. .

## Kanpo estekak
Henrike Nabigatzailea

**Henrike Nabigatzailea** —, ahoskera: — (Porto, 1394ko martxoaren 4a – Sagres, 1460ko azaroaren 13a) Portugalgo Erresumako infantea eta Portugaldar Inperioaren hasieran bere bultzatzaile nagusienetariko bat izan zen. Europarrek beste kontinenteak esploratzea eta merkataritza harremanak bultzatu zituen.

## Bizitza 
Aita Joanes I.a Portugalgoa, Aviz leinuaren sortzailea, eta ama Filipa Lancasterrekoa, Joanes Gantekoaren alaba, izan zituen. 1415ean, Ceuta konkistatzeko berotu zuen aita. Izan ere, bazekien hiri horretan zutela amaiera Saharako merkataritza bideek, eta Preste Joanesen kondairak Afrika ezagutzeko irrika piztu zion.

Ceutako konkistan parte hartu ostean, Saharako kostaldetik behera abiatu zen, kristautasuna mendebaldeko Saharan barrena hedatzeko asmoz. Gotorleku bat eraiki zuen Sagresen (San Bizente lurmuturraren hego-ekialdean) eta Villa do Infante izena eman zion. Mendebaldeko Afrikako itsasertzak eta uharteak miatu zituzten espedizioak antolatu zituen bertan: Madeira (1418), Azores (1432-1457), Rio de Oro (1436), Arguin uhartea (1443) eta Senegal (1445). Alvise Cadamosto eta Antonio de Noli italiar bidaiariek eta beste itsasgizon portugaldar ospetsu batzuek hartu zuten parte aurkikuntza haietan. Henrike printzeak zientziak bultzatu zituen bizitza osoan zehar eta, hil ondoren, ondasun asko utzi zion Lisboako Unibertsitateari.

Sagresko etxean nabigatzaile eta kartografoen eskola eratu zuela idatzi bada ere, historialari askok ezeztatu dute uste hori. Kartografo batzuk kontratatu zituen Mauritaniako kostaldea deskribatzeko, baina ez zuen inolako nabigatzaileen behatoki edo erakunderik sortu. *Crónica da Guiné* liburuak dio gizon lasai eta bertutetsua zela, ez zuela luxua bilatzen.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arcos de la Fronterako taifa

**Arcos de la Fronterako taifa** edo **Arkush** Al-Andalusko taifa erresuma musulmana izan zen. 1011an independizatu ziren Kordobako kaliferritik eta 1069an beste hainbat taifa bezala Sevillako taifaren barruan sartu ziren. 1143an berriro independizatu ziren eta 1145an almorabideen esku geratu zen.

## Kanpo estekak
Badajozko taifa

**Badajozeko taifa** edo **Batalyaws** (arabieraz: بطليوس) Al-Andalusko taifa erresuma musulmana izan zen. 1009an independizatu ziren Kordobako kaliferritik eta 1095an beste hainbat taifa bezala almorabideen esku geratu zen. Euren lur batzuk ere Leongo erresumaren esku geratu ziren.

## Kanpo estekak
Minas Tirith

thumb|250px|Minas Tirithen planoa.
**Minas Tirith** (Guardiaren dorrea sindarinez) Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den hiri bat da, Erdialdeko Lurraldekoa.

Eguzkiaren Lehen Aroan Minas Tirith Finrod Felagundek Tol Sirionen Sirion ibaiaren iparraldeko pasabideak zaintzeko eraiki zuen dorrea zen. Sauronek bereganatu zuen eta Beren, Luthien eta Huani esker berreskuratua izan zen.

Eguzkiaren Hirugarren Aroan Minas Tirith Gondor erresumaren hiriburua da. Jatorrian Minas Anor bezala ezagutua izan zen (Eguzkiaren dorrea sindarinez) izen berria antzinako hiriburua zen Osgiliathen gainbeheraren ondoren hiriburu aldaketa gertatu zenean hartuz.

Eguzkiaren Bigarren Aroko 3320. urtean eraikitzen hasi zen, Isildurren anaia eta Elendilen bigarren semea zen Anarionen agintepean. Ostoherrek hiria Eguzkiaren Hirugarren Aroko 420. urtean berreraiki zuen, eta pixkanaka jatorrizko hiriburua zen Osgiliath baino garrantzitsuago bihurtzen hasi zen. Tarondor Gondorrekoa erregeak erregearen egoitza modu iraunkorrean aldatu zuen Minas Tirithera Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1540. urtean.

Minas Tirith Rammas Echorren bidez inguratua dago, Pelennorreko Zelaiak inguratzen dituen eraztun formako horma handi bat. Horma hau Ecthelion II.ak eraiki zuen, Denethor II.aren aita zena, baina Mordorreko orkoen armaden aurkako defentsa ona ez zela frogatu zuen. Hiria bera Mindolluin edo Guardiaren Muinoaren gainean eraiki zen, hau era berean *Seigarren Maila*ko harresira iritsi arte altxatzen zen eta Mindolluin mendiaren ekialdeko magaleko zati zen irtenune batean pausatzen zelarik.

## Kanpo estekak
Henry Morton Stanley

**Sir Henry Morton Stanley** (Denbigh, Gales, Britainia Handia 1841eko urtarrilaren 28a - Londres, Ingalaterra, Britainia Handia 1904ko maiatzaren 10a), jaiotza izenez **John Rowlands**, galestar kazetari eta esploratzailea izan zen. Afrikan zehar egindako esplorazio bidaiek eta David Livingstone aurkitu izanak ospe handia eman zioten. Topatu zuenean Livingstoneri esan omen zizkion hitzak askotan aipatzen dira: “Livingstone doktorea, ezta?”

## Biografia 
350px|thumb|ezkerrera|Stanleyren ibilbideak Afrikako esplorazio bidaietan. Gorriz 1871-1872ko ibilbidea, berdez 1874-1877ko ibilbidea eta urdinez 1888-1889ko ibilbidea.
Stanley Galesko Denbighen jaio zen, 1841eko urtarrilaren 28an. 1859an, *Windermeer* itsasontziko ontzimutil gisa, Liverpooletik New Orleansera joan zen. Hiri honetan Henry Hope Stanley izeneko merkatari batek semetzat hartu zuen. Geroago gazteak Stanley abizena hartu zuen. 1861ean Ameriketako Estatu Konfederatuen armadan sartu zen Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilean borrokatzeko eta AEBetako herritartasuna hartu zuen. Gerra amaitu zelarik kazetari lanetan hasi zen. 1868an *New York Herald*eko berriemailea izan zen britainiar armadak Abisiniara egindako espedizioan.

1869an James Gordon Bennett *New York Herald*eko editoreak David Livingstone misiolari eta esploratzailearen bila joateko agindu zion. Livingstone urte batzuk lehenago Afrika esploratzera joana zen eta ez zen haren berririk. Espedizioa Zanzibarretik abiatu zen, 1871eko martxoan. Livingstone azaroan atzeman zuten, Ujiji herrixkan, oso gaixo. 1872an Tanganyika lakuaren iparraldea elkarrekin esploratu zuten. Gero Stanley Britainia Handira itzuli zen baina Livingstone Afrikan gelditu zen.

1874tik 1877ra *Daily Telegraph* eta *New York Herald* egunkariek ordaindutako beste espedizio bat egin zuen Afrikara. Victoria eta Tanganyika lakuen inguruan nabigatu zuen eta Lualaba Kongo ibaiaren ibaiburua zela frogatu zuen. Espedizioa hasi zuten 356 lagunetatik 114 baino ez ziren amaierara iritsi.

1879 eta 1884 artean Belgikako Leopoldo II.ak *Association internationale africaine* elkartearentzat lan egiteko hartu zuen. Elkarte honen helburu humanitarioen atzean, ordea, Belgikako erregearen handinahia eta espansionismoa zegoen. Kongora itzulirik bolia eta kautxua atera ahal izateko burdinbidearen eraikuntza hasi zuen eta tribuetako buruzagiekin iruzurrezko hitzarmenak sinatu zituen.

Afrikan zehar egin zuen azken espedizioa (1888-1889) Mehmet Emin Bajá erreskatatzeko xedearekin antolatu zen. Emin Bajá Albert lakuaren ondoan kausitu zuten baino ez zuen erreskatatua izateko ez beharrik ez nahirik. Itzuleran Ruwenzori mendilerroa eta Edward lakua aurkitu zituen.

## Kanpo estekak 
*  zientzia.net: Livingstone doktorea, ezta?
*  elpais.com: Iradier eta Stanley
*  ikuska.com: Henry Morton Stanley
Etengabeko prestakuntza

**Etengabeko prestakuntza** edo **etengabeko ikaskuntza** langileek euren oinarrizko ikasketak burutu ondoren enpresa edo beste erakunde baten baitan egiten dituzten ikasketa berezitu eta bestelako trebakuntza ekintzen multzoa da, euren prestakuntza osatu edo berritzeko edota bestelako lanbide baterako prestakuntza lortzeko. Pertsona helduekin egin ohi den prestakuntza bada ere, ez da helduen hezkuntzarekin nahastu behar, azken honek kultura arloko hezkuntza orokorra eskaintzen duen bitartean, etengabeko prestakuntzak langileak jardun behar duen arloko gai berezituak soilik hartzen baititu.

Etengabeko ikaskuntza arrazoi pertsonal edo profesionalak direla eta, "etengabeko, borondatezko eta norberaren motibazioan" oinarritzen den ezagutza bilatzean datza. Horregatik, gizarte integrazioa, herritartasun aktiboa eta garapen pertsonala hobetzea ez ezik, iraunkortasun pertsonala, lehiakortasuna eta enplegagarritasuna ere hobetzen ditu.

"Leslie Watkins"ek sortutako "etengabeko ikastuna" terminotik dator, eta bai Clint Taylor irakasleak (CSULA) zein Temple City Unified School District-eko superintendenteak erabili zuten 1993. urtean eskolako helburuen adierazpena definitzeko. Terminoak ez du adierazten ikaskuntza haurtzarora edo ikasgelara soilik mugatuta dagoenik, baizik eta bizitza osoan zehar eta hainbat egoeratan aurkeztu eta garatzen dela. Allen Tough (1979), Kanadako hezitzaile eta ikertzailea, adierazi du ia ikaskuntza planen %70 batek prestatutakoak direla.

Azken berrogeita hamar urteetan, etengabeko berrikuntza eta aldaketa zientifiko eta teknologikoek eragin sakonak izan dituzte ikaskuntza ulertzen dugun moduan. Ikaskuntza jada ezin da banandu leku eta denbora konkretu batean (eskola) non ezagutza eskuratzen den, eta leku eta denbora batean non ezartzen dugun ikasitakoa (lana). Horren ordez, ikaskuntza etengabe gertatzen da gure eguneroko elkarrekintzetan eta gure inguruko munduan. Ikaskuntza formala zein informalaren moldeak sortu eta trukatu daitezke, baita norberarengana bideratutako ikaskuntza ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julen Arexolaleiba

**Julen Arexolaleiba Biteri** (Arrasate, 1962) soziolinguista eta HUHEZIko irakaslea da. Sorguneak ikertegiko kidea da.1989tik 1993ra Jazten aldizkariaren zuzendaria izan zen.

## Ikasketak eta ikerlanak 
Arrasaten jaio zen 1962an. Irakasletza ikasi zuen, Euskal Filologia adarrean, Eskoriatzako Irakasle Eskolan. Halaber, lizentziaduna da Hizkuntzen Psikopedagogian (Huhezi). Horrezaz gain, aditua da Euskal Herriko Gizarte Komunikazioan (EHU). 1990 urtean AGALen nazioarteko hirugarren biltzarrean parte hartu zuen Galizian, Arrasate Euskaldun Dezagun elkartearen dinamikaren berri emanda. 1991 urtean Jose Maria Arizmendiarrieta eta euskararen arteko harremana ikertu zuen lan argitaragabe batean.
 
## Lanak 
## Bibliografia 
* *Don Jose María Arizmendiarrieta eta euskera*, 1991. (Argitaragabea)
* "Dinámica popular de normalización lingüística: la experiencia de 'Arrasate Euskaldun Dezagun'". In: AA.VV. 1992. *Actas do III Congresso Internacional da Língua Galego-Portuguesa na Galiza*. Corunha: AGAL. 49-78.
 	
## Loturak 
* Esku era: Egin eta eragin (subordinazioaren kontra, euskara elkarteetatik (Topagunearen jardunaldiak, 2009; bideoa)
* EKT graduondoan 2010-11-04an emandako hitzaldiaren laburpena (Bideoa- MU)
* "Soziolinguistika aplikatua" (BAT soziolinguistika aldizkaria 37, 2000)
* "Soziolinguistika aplikatua" (BAT soziolinguistika aldizkaria 37, 2000)

## Kanpo estekak 
* "Soziolinguistika aplikatua" (BAT soziolinguistika aldizkaria 37, 2000)
* "Europan eta munduan aniztasuna: etorkizuna = etorkintasuna?!" (BAT soziolinguistika aldizkaria 52, 2004)
* "Gure eragin eremua gizarte zibilean dago eta ez botere gunean" (Elkarrizketa Berrian, 2009)
* Sorguneak ikertegiaren lanak
Nemar kaia

**Nemar kaia** Bilboko portuko Santurtziko kaietako bat da. 1960ko hamarkadan eraiki zen gainontzeko kaiekin batera.

Lehen kaiak 260 metro dauzka eta iparralde-hegoalde norabidean hedatzen da. Bigarren kaiak bestalde 175 metroko luzera dauka eta mendebalde ekialdeko norabidean hedatzen da.

Nemar 1 kaiaren iparraldean portuko praktikoen kontrol dorrea dago.

## Ikus, gainera 
* Bilboko portua

## Kanpo estekak 
* Nemar kaien argazkia Bilboko portuari buruzko webgunean.
Printzesa kaia

**Printzesa kaia** edo **Espainiako printzesa kaia** Bilboko portuko Santurtziko kaia da. Nemar kaiaren hegoaldean eta Bigarren espigoiaren iparraldean dago.

Kaiak 500 metroko luzera dauka. Orokorrean merkatugai solidoak kargatzeko kaia da.

## Ikus, gainera 
* Bilboko portua

## Kanpo estekak 
* Kaiari buruzko informazioa Bilboko portuari buruzko webgunean.
* Kaiaren argazkia Flickr-en.
Bigarren espigoi

**Bigarren espigoia** Bilboko portuko Santurtziko kaia da. Printzesa kaiaren hegoaldean eta Alboko kaiaren ipar-ekialdean eta Victoria erregina eta Bizkaia kaien iparraldean dago.

Espainiako printze izenaz ere ezagutua, hiru zatitan banatzen da. "Hegoaldeko 2. espigoia", "Ekialdeko 2. espigoia" eta "Iparreko 2. espigoia". Hegoaldeko kaiak 950 metroko luzera dauka, Ekialdeko kaiak 270 metro, eta iparreko kaiak 820 metroko luzera. Gai solidoak kargatzeko erabiltzen da.

## Ikus, gainera 
* Bilboko portua

## Kanpo estekak 
* Bigarren espigoia Bilboko portuari buruzko webgunean.
Alboko kaia

**Alboko kaia** Bilboko portuko Santurtziko kaia da. Mendebaldean A-1 kaia dago, ipar-ekialdean Bigarren espigoia eta hego-ekialdean Victoria erregina kaia.

Alboko kaiak 300 metro inguruko luzera dauka. Kaia iparralde-hegoaldeko norabidea dauka eta Bigarren espigoiaren eta Printzesa kaiaren artean dago. Kai honetan multzokako solidoak deskargatu edo kargatzen dira, zama errazteko, siloak daudelarik.

## Ikus, gainera 
* Bilboko portua

## Kanpo estekak 
* Alboko kaia Bilboko portuari buruzko webgunean.
Victoria erregina kaia

**Victoria erregina kaia** Bilboko portuko Santurtziko kaia da. Ipar-mendebaldean Alboko kaia dago, iparraldean Bigarren espigoia, eta ekialdean Bizkaia kaia.

Kaiak 630 metroko luzera dauka. Kaia mendebalde-ekialdeko norabidea dauka eta bertan merkatugai orokorra daramaten ontziak porturatzen dira. Kaiko garabiak eta kanpotik ekarritakoak ere erabiltzen dira salgaiak deskargatzeko.

## Ikus, gainera 
* Bilboko portua

## Kanpo estekak 
* Victoria erregina kaia Bilboko portuari buruzko webgunean.
Anbar

thumb|Armiarma bat anbar zati baten barruan harrapatua
**Anbara** zuhaitzen erretxina fosildua da; gogorra, horia eta gardena da. Oso preziatua izan da Neolitotik, bere kolore eta edertasun organiko naturalagatik. Sendagai modura erabiltzen da medikuntza eredu batzuetan, eta baita lurringintzan eta bitxigintzan ere. Egitura kimikoa zein, bost anbar mota daude. Jatorriz arbola-erretxina itsaskorra denez, batzuetan barnean animalien edo landareen materialak ageri dira.

*Anbar* hitza arabieratik dator, eta «itsasoan flotatzen duena» esan nahi du.

## Ezaugarriak 
Material organikoa da, zuhaitzen barru-barrutik sortzen dena. Argi-izpiek zeharka dezakete eta, orduan, haren ezti-koloreak distira berezia hartzen du. Igurtziz gero, papera erakartzeko ahalmena du; propietate horregatik, grezieraz *elektron* esaten diote. Berotuz gero, erre egiten da.: anbaretan gordetako izakien forma zehatz gordetzen den arren, ez da haien ADN katerik berreskuratzeko modurik, are gutxiago eltxo batek beste izaki baten odola xurgatu eta bere tutuetan aurkitzekorik.

## Ikus halaber: 
* Anbar grisa.
* Urizaharreko anbar aztarnategia.
* Gatzaga Buradongo anbar aztarnategia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Txintxurreta Agirre, Arantxa, Anbara: eztizko malko lehorrak, Elhuyar Zientzia eta Teknika
Nakhodka

**Nakhodka** () Errusiaren ekialdeko muturreko hiri bat da, Primorski kraikoa. Japoniako itsasoko Nakhodkako golkoan dago, Vladivostoketik 85 km ekialdera. 2010ean 159.719 biztanle zituen.

Errusiak Ozeano Barean duen garraiogune garrantzitsuenetako bat da, eta 2010ean 51 milioi tona pasatxo mugitu zituzten hiriko portu guztien artean.

## Hiri senidetuak 
* , 1961eko ekainean (Sobiet Batasunaren eta Japoniaren arteko lehenengo hiri senidetzea).
* , 1966ko irailaren 12an.
* , 1975eko apirilean.
* , 1975eko apirilean.
* , 1982ko urrian.
* , 1991ko uztailean.
* , 1991ko abenduan.
* , 1997ko urrian.
*  probintzia, 2006ko irailaren 21ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
Leibnizen notazio

Matematikan, **Leibnizen notazioa**, Gottfried Wilhelm Leibnizen omenez, funtzio baten deribatua adierazteko erabiltzen den notazio bat da. Oinarrian, funtzio baten deribatua *x* aldagaian izandako aldaketa infinitesimal batek *y=f(x)* funtzioan eragiten duen aldaketa moduan adierazten du modu honetan:

:\lim_{\Delta x \to 0}\frac{\Delta y}{\Delta x}=\frac{\mathrm dy}{\mathrm dx}=f' \left(x\right).

Notazio honek katearen erregela eta deribatu partzialak modu ulergarrian azaltzeko aukera ematen du.

## Kanpo estekak
Hit 'N Run Tour

Kissen '''Hit 'N Run Tour'* bira Kissek 2007ko udan eman zituen kontzertu multzoa da. San Jacintoko kontzertua garrantzitsua izan zen Paul Stanley gitarjole eta abeslariak ezin izan zuelako jo bihotz taupadak oso azkar zituelako. Zaleak bertan behera ez uzteko, Gene Simmonsek, Tommy Thayerek eta Eric Singerek kontzertua eman zuten Paul ospitalean zegoen bitartean. Gertaera hauek grabatu zituzten eta *Gene Simmons Family Jewels'' telesaileko pasarte batean eman zituzten. Uztailaren 29an, Paulek Kissen webgunean ondo zegoela esan zuen. Abuztuaren 24an, Kissek kontzertu bat gehitu zuen Whistler, British Columbiaen, Kanadan. Kontzertua Kanadan 7 urtetan jotzen zuten lehen aldia izango zen, eta Kanadan ematen zuten 100. kontzertua. 2007ko irailaren 10ean, Big Mountain Concertsek Whistlereko kontzertua bertan behera utzi zutela esan zuen.

## Abesti zerrenda 
# "Deuce"
# "Makin' Love"
# "All-American Man"
# "Calling Dr. Love"
# "Lick It Up"
# "I Love It Loud"
# "Firehouse"
# "Do You Love Me"
# "C'mon and Love Me"
# "Watchin' You"
# "Hotter Than Hell"
# "Shout It Out Loud"
# "God Of Thunder"
# "Got To Choose"
# "Love Gun"
# "Black Diamond"
# "Let Me Go, Rock 'n' Roll"
# "God Gave Rock And Roll To You II"
# "Rock And Roll All Night"

## Hit 'N Run Tour birako kontzertuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Squamata

**Ezkatatsuak** (*Squamata*) narrastien ordenarik handiena da, tartean muskerrak eta sugeak dituena. Ordena honen kideen ezaugarri nagusia ezkatak izatea da. Narrasti ordenen artean tamaina aldaketa gehien duena da, 16 milimetrozko *Sphaerodactylus ariasae* izeneko geko eta 8 metroko anakonda berde (*Eunectes murinus*) artean izanik.

## Taxonomia 
Ezkatatsuak betidanik hiru subordenatan banatuak izan ziren:

* *Lacertilia* edo saurioak - muskerrak
* *Serpentes* edo ofidioak - sugeak
* *Amphisbaenia* - lurpeko sugeak

Hala ere, ematen du saurioak parafiletikoak direla eta bi subordenatan sailkatu dituzte, nahiz eta sailkapena behin betikoa izan ez. Hona hemen sailkapen modernoa:

* *Iguania* subordena (iguanak eta kameleoiak)
* *Scleroglossa* subordena
** Gekkota infraordena (gekoak)
** Anguimorpha infraordena (baranoak eta ziraunak)
** Scincomorpha infraordena (*Scincidae*, *Teiidae* eta europar muskerrak)
* *Serpentes* subordena (sugeak)
** Alethinophidia infraordena (sugegorriak, boak eta kobrak)
** Scolecophidia infraordena
* *Amphisbaenia* subordena (Lurpeko sugeak)

## Erreferentziak
Atbara

**Atbara** (; translit: Nahr 'Atbarah) Afrikako ipar-ekialdeko ibaia da, Nilora isurtzen den azken ibaiadar handia. Etiopiako ipar-mendebaldean sortzen da, Tana lakutik 50 km iparraldera eta Gondarretik 30 km mendebaldera. 805 kilometroko luzera du eta Sudango Atbara hirian Nilorekin elkartzen da.

Urteko hilabete gehienetan Atbara ibaixka bat besterik ez da eta Nilo ibaiari egiten dion ur ekarpena oso txikia da. Eurite garaian (ekainetik urrira), ordea, uraren maila 5 metro inguru goratzen da. Emari handiena abuztuan izaten du, batez beste 2002,7 m³/s , hots, Nilo ibaiak daraman uraren %25.

Ibaiadar nagusia Tekezé ibaia du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Etiopiako mapak Perry-Castañeda Library Map Collection, University of Texas.
Trogir

**Trogir** (italieraz Trau) Kroaziako itsas portu turistikoa da, Splitetik 30 kilometro mendebaldera kokaturik dagoena eta 13.322 biztanle dituena (2001). 1997an Gizateriaren Ondare izendatu zuen Unescok.

## Historia 
Vis irlako greziarrek *Tragurion* kolonia sortu zuten K.a. III. mendean. Izena grezierazko "tragos" (akerra) hitzetik dator. Erromatarren garaian koloniak indar handia hartu zuen, beti ere *Salona* Dalmaziako hiriburuaren itzalean. Eslaviarrek VII mendean Salona suntsitzean hiriburuko biztanle askok Trogirrera ihes egin zuten, baina urte gutxiren buruan Kroaziako erreinuaren menpe geldituko zen.

1123. urtean sarrazenoek erabat suntsitu zuten Trogir baina denbora laburrean berreraiki eta ekonomia loraldi bat izan zuen XII. eta XIII. mendeetan *Šubić* familiaren agintepean. 1420an Veneziak hartu zuen eta 1797 arte beronek agindu zuen Trogirren.

Hortik aurrera Dalmaziaren historia amankomuna izan zuen; Napoleonen garaia 1814 arte, ondoren Austria-Hungariako Inperioan 1918 arte eta ondoren Jugoslavia barnean 1991.ean Kroazia aske bihurtu arte.

## Ekonomia 
Trogirren jarduera ekonomiko handiena turismoa da, %50a inguru. Luxuzko turismoa ere badu, Mediterraneo itsasoko kruzeroek Kroazian egiten duten geldialdia baita Dubrovnikekin batera.
Lehen sektoreari dagokionez arrantza eta nekazaritza aipatu behar da eta industria nagusia itsasontzigintza da.

## Ondasun nabarmenak 
Alde zaharra irla txiki batean kokaturik dago, eta zubi banak elkartzen dute Kroazia kontinentalarekin eta handiagoa den *Čiovo* irlarekin. Veneziarrek XIII. eta XVII. mendeen artean eraikitako jauregi, eliza eta dorre ugari ditu espazio txikian kontzentraturik, bai eta XV. mendekoa den Kamerlengo gaztelua ere. Harresia ere garai berekoa da.

Bereziki aipatzekoa da San Laurendi katedrala. 47 metroko kanpandorrea du eta honen solairu bakoitza estilo desberdinean egina dago, hala nola, gotikoa, veneziarra, berpizkundekoa eta barrokoa.

Guzti honengatik 1997an Gizateriaren Ondare izendatu zuen Unescok.

## Iruditegia 

Irudi:Trogir von Kamerlengo.jpg|Trogirren ikuspegia.
Irudi:Katedrála sv. Vavřince v Trogiru.JPG|San Laurendi katedrala.
Irudi:Trogir kula Kamerlengo 064.jpg|Kamerlengo gaztelua.
Irudi:Town hall in Trogir.JPG|Udaletxea.
Irudi:Trogir kula sv. Marko 085.jpg|San Marko gotorlekua.
Irudi:Trogir porta marina.jpg|Itsasoko atea.

## Kanpo estekak 
*  Unesco, Trogir hiri historikoa
*  Trogirko web orri ofiziala
Isabelle Boulay

**Isabelle Boulay** (Sainte-Félicité, Gaspesia, Quebec, 1972ko uztailaren 6a), abeslari kanadarra da.

## Diskografia 
### Albumak 
* 1995: Alys Robi
* 1996: Fallait pas
* 1998: États d'amour
* 2000: Scènes d'amour (zuzenean)
* 2000: Mieux qu'ici bas
* 2002: Ses plus belles histoires
* 2002: Au moment d'être à vous (zuzenean)
* 2004: Tout un jour
* 2005: Du temps pour toi (zuzenean)
* 2007: De retour à la source
* 2008: Nos lendemains
* 2009: Chansons pour les mois d'hiver
* 2011: Les grands espaces

### Singelak 
* 1996: J'enrage (Daniel Deshaime)
* 1998: Je t'oublierai, je t'oublierai (Luc Plamondon &ndash; Richard Cocciante)
* 1998: Le saule
* 1999: La lune (Christian Mistral, Mario Peluso)
* 1999: États d'amour (Roger Tabhra, France d'Amour)
* 2000: Parle-moi (Kapler)
* 2000: Un jour ou l'autre (Marie-Florence Gros, Patrick Bruel)
* 2000: Quelques pleurs (Kapler)
* 2001: Jamais assez loin (Louise Forestier, Zachary Richard)
* 2001: Mieux qu'ici bas
* 2002: Sans toi (zuzenean)
* 2003: Depuis le premier jour (*Séraphin: un homme et son péché* filmatik)
* 2004: C'est quoi, c'est l'habitude
* 2004: Tout au bout de nos peines (Johnny Hallydayrekin)
* 2005: Une autre vie (Francis Cabrel &ndash; Thierry Chazelle)
* 2006: Du temps pour toi (zuzenean)
* 2008: Ton histoire

## DVDak 
* 2005: Du temps pour toi (Olympia, 2005 apirila)

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
Balearretako sugandila

**Balearretako sugandila** (*Podarcis pityusensis*), Lacertidae familiako narrasti ezkatatsua da.

Eivissa eta Formentera uharteetan endemikoa den espezie hau beste hainbat lekutara zabaldu da, tartean Euskal Herrira, non espezie inbaditzaile bilakatu den. Adibidez, Gaztelugatxen eta Urgull mendian zabalduta dago, eta bertoko horma-sugandilari tokia kentzen ari zaio.

Balearretako sugandilak 30 azpiespezie ditu, horietako batzuk oso ikusgarriak, adibidez sabela urdina dutenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak