Marie Pape-Carpantier

**Marie Joséphine Olinde Carpantier**, **Marie Pape-Carpantier** (La Flèche, Frantzia, 1815eko irailaren 10a - Villiers-le-Bel, Frantzia, 1878ko uztailaren 31), emakume hezitzaile, pedagogoa eta feminista frantsesa izan zen. Fourierismoaren jarraitzailea, pobreziaren eta injustizia sozialaren aurka borrokatu zen, nesken hezkuntzaren eta emakumearen eskubideen aldeko ekintzailea. Frantzian eskolaurreko hezkuntzaren aitzindaria izan zen. Artikuluak idatzi zituen 1862 urtean sortutako *El economista francés*, ekonomiari buruzko astekarian.

## Biografia 
Marie Josephine, André Carpantierren eta Joséphine Roseren alaba izan zen. Bere gurasoak La Flèche eskualdera joan ziren militarren  bizitzak eskualde horretan eskaintzen zituen aukerengatik. Hala ere, bere aita Ehun Egunak izenarekin ezagutzen den matxinada erregezalea hasi zenean hil zen. Aita hil ondoren, amak Royal Collegeren jostundegian lan egiten hasi zen, eta eskola adinera iritsi arteko Marieren zaintza, bere amonaren esku utzi zuen amak.

11 urte zituela, Mariek eskola utzi zuen, amari joste-lanetan laguntzeko. Garai hartan, haurrek lantegietan lan egiten zuten, eta 1841eko martxoaren 22ko legea indarrean jarri arte, ez zen debekatu zortzi urtetik beherako haurrak erabiltzea, eta hamabi urtetik beherakoentzat gehienez, zortzi orduko jardunaldiak. Zuzendari gisa, goizeko zazpietatik (neguan) eta bederatzietatik (udan) gaueko zortziak arte egon behar zuen, eta lehen printzipioak erakutsi: erlijio-heziketa, irakurtzeko, idazteko, aritmetikako oinarrizko nozioak, eta horrez gain, abestiak, joskintza eta eskuzko lana.

1839an, Marie gaixotu egin zen, lan horren guztiaren ondorioz eta aurrean zituen erantzukizunek nekatuta. Denbora batez, idazten aritu zen, eta, ondoren, hezkuntza-jarduerak hasi zituen berriz.

1842 urteko uztailaren 4an, Le Manseko asilo-areto nagusiaren zuzendaritza eman zitzaion. Marieri ez zitzaion gustatzen, ez zuzendaritza eramateko modua ezta *El Manual de las salas de asilos* delakoan gomendatutako metodoa: garai hartan zorrotz-zorrotz jarraitzen zena. *Gauzen ikasgaien* garrantzia azpimarratu zuen, sentipenetan eta intuizioetan oinarritutako ezagutzaren ikuspegi gisa ulertzen baitzuen; printzipioetan baino gehiago, haurrei beren adimena garatzen eta munduaz jabetzen utziz gorputzaren eta hizkuntzaren bidez. Zioenez, maitasuna eta maitasuna funtsezko alderdiak dira ikaskuntzan, haurrekiko tratua lanbide gisa barne.

## Eskolaurreko pedagogia 
[ezkerrera|327x327px|thumb|[Marie Pape-Carpantier, haur eskola batez inguratuta eta bere alabetako batekin (Magdalena?), 1872 inguruan,]]
1845. urtetik aurrera, Marie Carpantierrek asilo-aretoaren izena aldatzea proposatu zuen, eta ama-eskola jartzea. Eta helburua haurren bitxikeriei erantzutea zen, haien arreta mundura erakartzea. Lehenengo etapa horretan haurrek ondo pasatzeko beharra zutela eta leku horrek ederki erantzuten ziola identifikatu zuen.

1847an asilo-aretoetako maistrentzako trebakuntza-establezimendu bat zuzentzeko gonbita jaso zuen Parisen. Establezimendu hori Ama Eskola Normal bihurtu zen. Han egon zen 25 urtez, eta denbora horretan Parisko, probintzietako eta beste herrialde batzuetako 1.500 maistra inguru osatu zituen.

Nazioartean ezaguna egin zen haren lana, eta asilo-aretoei buruzko lanak Londresen, 1862ko hirugarren Erakusketa Unibertsalean jaso zuen sari bat.  Bere ospea 1867an lortu zuen, asilo-aretoetako metodoa Sorbonako esparruan hizlari gisa aurkeztu zuenean. Parte-hartze horrek proposatu zituen erreforma pedagogikoak bultzatu zituen.

## Idatziak 
40 liburu baino gehiago idatzi zituen, besteak beste, eskuliburuak, artikuluak eta ipuin pedagogikoak. Idatzi pedagogikoez gain, emakumeen zorigaitzaz, gaizki ezkonduaren malenkoniaz, samindutako bizitzaren tristeziaz eta emakumeen egoeraz ere idatzi zuen. Zenbait poema bertako egunkarietan argitaratu ziren, hala nola *Eco del Loir* egunkarian.

## Olerkiak 
alt=Marie in Une famille de républicains fouriéristes|thumb|Marie Pape-Carpentier datarik gabeko argazkian|302x302px
* Ode a la gloria, 1829 
* Preludioak, poesiak, 1841.

## Idazki pedagogikoak 
* *Asilo-aretoen zuzendaritzari buruzko aholkuak*, 1846.
* *Irakaskuntza, hezkuntza eta ariketa metodoa*, 1847.
* *Hondar-ale baten historia.*
* *Irakaskuntza praktikoa ama-eskoletan*, 1849.
* *Neskentzako istorioak eta gauzen lezioak*, 1858.
* *Geometria naturala*, 1861
* *Harea-pikorren sekretua*, 1863.
* *Bi sexuetako haurrentzako irakurketa txikiak*, 1863.
* *Animalia basatiak*, 1869.
* *Eskoletako, asilo-aretoetako eta familietako zoologia*, 1872.
* *Animalia morroiak*, 1872.

## Sariak eta aintzatespenak 
ezkerrera|thumb|183x183px|Bere izeneko kalea, Paris
thumb|200px|Renesen ere izeneko plaza du.
* 1862an hirugarren Erakusketa Unibertsalean saria Londresen, asilo-aretoei buruzko lanarekin.
* Bere izena duen kalea dago Parisen 
* Bere izena duen plaza du Renesen.
* Filma, *L*Olivier Guignard-en*a Volière a las niñas*   filma (2006), Nadine Lermiteren gidoia, Marilou Berryrekin, Casa Papa-Carpantierren rolean. 2006ko urriaren 3an eta 2008ko irailaren 9an zabaldu zen, Frantzia 2ren gainean. Marie Pape-Carpantierren bizitzari buruzko historia egokitua.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Colette Cosnier, Marie Pape-Carpantier *de la escuela maternal en la escuela de las hijas*  -  *ama-eskolatik alaben eskolara*; Oroimenaren bidea bilduma; Paris, El Harmattan, 1993, 288 or.
* Colette Cosnier, *Marie Pape-Carpantier*: ama-eskolaren sortzailea; Paris, Fayard, 2003; 418 or.

## Kanpo estekak