open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diary Sow

**Diary Sow** (Mbour, 2000ko irailaren 17a) senegaldar eleberrigilea da.

## Bizitza 
Senegalgo Mbour hirian jaio zen. Haren aita gozogilea da.

Mbourko Keur Madior ikastetxean ikasi zuen eta gero Diourbel hiriko lizeo zientifikoan. 2017an Miss Sciences izendatu zuten, eta 2018an eta 2019an Ikasle onena Senegalgo Lehiaketa Orokorrean.

2019ko irailean, Parisko Louis-le-Grand lizeoko prestakuntza zientifikoko klasean ikasten hasi zen, frantziar, estatubatuar eta espainiar prentsan  zabaldu zen eta Twitter, Parisko diaspora senegaldarra eta Senegalgo agintariak mobilizatu zituen. 

2021eko azaroaren 4an, *Je pars* eleberria argitaratu zuen. 

## Lanak 
* ''Sous le visage d'un ange* (2020)
* *Je pars'' (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tomasa Tito Condemayta

**Ana Tomasa Tito Condemayta** (Acos, Peruko Erregeorderria, 1740 - Cusco, 1781eko maiatzaren 18a) independentzia hispanoamerikarraren aitzindaria izan zen. Zeregin garrantzitsua izan zuen Peruren historian eta Tintaren matxinadan parte hartu zuen. Túpac Amaru II.arekin eta Micaela Bastidasekin batera exekutatu zuten.

## Biografia 
Tomasa Acos herrian jaio zen. Noblezia inkaikoaren ondorengoa, Sebastián Tito Condemayta jauntxo eta aillu klanaren alkatearen eta Alfonsa Hurtado de Mendozaren alaba izan zen. Tomasa «leinu eta botere ekonomiko handiko emakumea» izan zen. Faustino Delgado espainiarrarekin ezkondu zen.

Tupac Amaru II.aren iraultza hastean, Tomasa izan zen bere herriaren idealak defendatu zituen emakume bat, benetako heroitzat hartzera iritsi arte. Túpaci 1780ko matxinadan lagundu zion maila militar goreneko pertsona zen. Gorpua zatikatu egin zuten, agintari kolonialek inguruko hainbat herritan sakabanatzeko; burua, berriz, Tupac Amaruren ondoan estaka batean egon zen, Acosko plazan, etorkizuneko matxinada-saiorik gerta ez zedin. Gainera, modu nabarmenean erakutsi zuten. Tupac Amaru lider menderakaitzarekin batera jasan zuen exekuzio gogorrak eta hain modu gordinean martirizatu izanak erakusten du matxinadan maila handia zuela.

## Aintzatespenak 
* 2020an argitaratu zen *Tomasa Tito Condemayta: Una historia de valor y coraje* haurrentzako liburua.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Cohen Suárez, Ananda (2016). *Heaven, Hell, and Everything in Between: Murals of the Colonial Andes.* University of Texas Press.                   . 
* Herrera Cuntti, Arístides (2004, 2006). *Divagaciones históricas en la web, Libro 1*. Chincha: AHC Ediciones Perú.  , Bookland EAN-13: EAN 9789972290817; Depósito Legal Nº 2006-10934 en la Biblioteca Nacional del Perú. 
* Herrera Cuntti, Arístides (2004, 2006). *Divagaciones históricas en la web, Libro 2.* Chincha: AHC Ediciones Perú.  , Bookland EAN-13: EAN 9789972290824; Depósito Legal Nº 2006-10935 en la Biblioteca Nacional del Perú. 

## Kanpo estekak 
* Heroines: Colonial Latin America
Hudud al-Alam

***Hudud al-Alam*** (, (euskaraz "Munduaren mugak") X. mendean persieraz egile ezezagun batek idatzitako geografia-tratatua da. Egilea egungo Afganistango Jowzjan probintziakoa zen. 982. urtean bukatuta, Farighunid dinastiako Abu l-Harith Muhammad bin ʿ Abd-Allah-i eskainita dago.  ''Hudud al-'Alam'' obra zabalago baten barruan dago jasota. 

Izenburu osoa hauxe da: حدود العالم من المشرق الی المغرب (Ḥudūd al-ʿĀlam min al-Mashriq ilá l-Maghrib, lit. "Munduaren mugak ekialdetik mendebaldera").

## Edukia 
Hudud al- 'Alam-ek mundu ezagunari buruzko informazioa du. Egileak hainbat herrialderi buruz hitz egiten du, gai desberdinak aipatuz: pertsonak, hizkuntzak, arropa, janaria, erlijioa, tokiko produktuak, herriak eta hiriak, ibaiak, itsasoak, lakuak, uharteak, estepak, basamortuak, topografia, politika eta dinastiak, eta merkataritza. Jendea bizi den mundua Asian, Europan eta "Libian" (hau da, Afrikan) banatzen da. Egileak 45 herrialde azaldu zituen, ekuatorearen iparraldean. 

Egileak ez zituen inoiz herrialde horiek pertsonalki bisitatu; aitzitik, aurreko lanek inspiratu eta gidatu zuten.

## Aurkikuntza 
Alexander Tumansky errusiar orientalistak eskuizkribu bat aurkitu zuen, testu honen kopia ezagun bakarra 1892an, Bukharan. Argitalpen faksimilea, sarrera eta aurkibidearekin, W. Bartholdek argitaratu zuen 1930ean, V. Minorsky-k 1937an egin zuen erabat iruzkindutako eta ingelesera itzulitako edizioa, eta M. Sotudek 1961ean persieraz inprimatutako testu bat zabaldu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hudud al-'Alam, Munduaren lurraldeak.
* Hudud al-'Alam Google Booksen.
Simonetta Sommaruga

**Simonetta Myriam Sommaruga** (1960ko maiatzaren 14 - ) politikari suitzarra da, eta Suitzako Kontseilu Federaleko kide izan zen 2010etik 2022ra. Alderdi Sozialdemokratako kidea (SP/PS), Suitzako Konfederazioko lehendakaria izan zen 2015 eta 2020an.

Kontsumitzailea Babesteko Fundazioaren zuzendari ohia, 2010ean Kontsumitzaileen Antolakundeen Suitzako Aliantzan bat egin zuena, Sommarugak Ingurumen, Garraio, Energia eta Komunikazio Sail Federala zuzendu du 2019tik, eta aurretik Justizia eta Polizia Sail Federala zuzendu du (2010 – 2018). Suitzako lehendakariordea izan zen 2014 eta 2019rako. Sommarugak bere gain hartu zuen Suitzako Konfederazioko lehendakaria 2015. urtean, eta berriro ere 2020an.Bernako kantoian bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emma Normandiakoa

**Emma Normandiakoa** (**Ælfgifu** hainbat errege-dokumentutan; c. 984 - 1052ko martxoaren 6) Normandian jasiotako emakume noblea izan zen, Ingalaterrako, Danimarkako eta Norvegiako erregina izan zena, lehenengo Æthelred Zalantzatia errege anglosaxoiarekin ezkonduta eta, ondoren, Kanuto II.a Handia Danimarkako erregearekin. Rikardo I.a Normandiakoaren eta Gunnorren alaba zen. Ingalaterrako erregina izan zen 1002ean ezkondu zenetik 1016ra bitarte, Svend I.a Danimarkakoak Ingalaterrako tronua 1013-1014 artean okupatu zuen tartean izan ezik. Æthelred 1016an hil zen, eta Emma Svenden seme Kanutorekin ezkondu zen. Kanutoren emazte gisa, berriro ere izan zen Ingalaterrako Erregina 1017tik, Danimarkako erregina 1018tik eta Norvegiako erregina 1028tik 1035era bitarte, Kanuto hil zenean.

Kanutoren heriotza eta gero Emmak jarraitu zuen politikan parte hartzen, bi senarrekin izandako semeen erregealdietan, Kanuto III.a Hardeknut eta Eduardo Aitorlea. 1035ean Kanuto hil zenean, bere semea Kanuto III.a Hardeknut Danimarkan zegoenez, Emma izendatu zuten erregente bera itzuli arte. Harold Harefootekin lehian agindu zuen. Emma da *Encomium Emmae Reginae* XI. mendeko Ingalaterrako politikari buruzko liburuaren figura zentrala. Emma da Erdi Aroko irudietan maiztasun handiarekin agertzen den erreginetako bat.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zinaida Greceanîi

**Zinaida Greceanîi** (1956ko otsailaren 7 - ) Moldaviako politikaria da. Moldaviako Parlamentuko lehendakaria izan zen 2019ko ekainaren 8tik 2021eko uztailaren 26ra bitarte. Lehenago Moldaviako Lehen Ministroa izan zen 2008tiko martxoaren 31tik 2009ko irailaren 14ra bitarte. Moldaviako Errepublikako Sozialisten Alderdiaren zuzendaria izan zen 2016tik 2020ra bitarte, eta lehenago Moldaviako Errepublikako Komunisten Alderdiaren kidea izan zen. Moldaviako lehen emakume Lehen Ministroa izan zen, eta bigarren emakume komunista Europan gobernuburu izaten, Milka Planinc Jugoslaviararen ondoren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dixie Carter

**Dixie Carter** (**Dixie Virginia Carter**; McLemoresville, Tennessee; 1939ko maiatzaren 25a - Houston, Texas; 2010eko apirilaren 10a) AEBetako zinema-, antzerki-, telebista-, ahots- eta irrati-aktore ezaguna izan zen, *Designing Women* filmean izan zuen paperagatik ezaguna.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bloodywood

**Bloodywood** Indian 2016an sortutako heavy metal musika taldea da.

## Taldearen ibilbidea 
Taldea sortu aurretik Karan Katiyar Bollywoodeko filmetako pop abestien parodiak egiten hasi zen YouTuben, abesti haiek heavy metal estilora kantatuz. Ez zuen gustuko abeslaririk aurkitzen harik eta Jayant Bhadularekin elkartu zen arte. 2016an bikotea osatu zuten "pop abestiak suntsitzeko" helburuaz.

2017an Linkin Park taldearen "Heavy" abestiaren bertsioa egin zuten eta *Loudwire* eta *Metal Hammer* bezalako musika webguneen interesa piztu zuten. Taldeak cover berriak egiten jarraitu zuen eta guztiak disko batean bildu zituen, *Anti-Pop Vol. 1* izenekoan.

2021ean "2022an ikusi beharreko 12 metal talde berriak" zerrendan sartu zuten Bloodywood eta hurrengo urtean bigarren diskoa kaleratu zuten, *Rakshak* izenekoa.

## Diskografia 
* *Anti-Pop Vol. 1* (2017)
* *Rakshak* (2022)

## Bideoak 
* "Ari Ari" (2018)
* "Jee Veerey" (2018)
* "Endurant" (2019)
* "Machi Bhasad (Expect a Riot)" (2019)
* "Yaad" (2020)
* "Gaddaar" (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Estrella de Diego

**Estrella de Diego Otero** (Madril, 1958) madrildar idazlea da, unibertsitateko arte-irakaslea, komisarioa eta ikertzailea.

## Ibilbidea 
De Diego Artearen Historian doktoratu zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Arte garaikideko irakasle eta katedraduna da. Bere ikerketaGeneroaren teorian, kolonien ondoko azterketetan eta Modernitatearen jatorrian oinarritzen da. Latinoamerikako arte garaikidean ere jartzen du arreta.

De Diego Espainiako Akademia Erroman Patronatuko, Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Fundazio Nagusiko, Cervantes Institutuko eta Centro de Arte Reina Sofía Museo Nazionaleko kidea da, eta Buenos Airesko Biurteko Fundazioaren (Muntref) aholku-kontseiluko kidea, Harvardeko Unibertsitateko Errege Ikastetxe Komplutentsea, Norman Foster Foundazioa  eta Bartzelonako MACBA.
* 2011ko apirilean, Espainiako Ministro Kontseiluak Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina eman zion.
* 2017-2018 ikasturtean *Ida Cordelia Beam* Selectished Professorship saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melanoleuca pseudoluscina

***Melanoleuca pseudoluscina*** *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** Laua, 2 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, zurbiltzen den arre-gris kolorekoa.

**Orriak:** Zurixkak edo krema kolorekoak.

**Hanka:** Nahiko liraina, 6 cm inguruko garaierakoa eta 0,4 cm inguruko lodierakoa, antzeko kolorekoa edo burdintsu kolorekoa ardo koloreko tinduekin *rufipes* aldaeran.

**Haragia:** Arrexka kolorekoa oinarrian; zapore eta usain nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Melanoleuca* terminoa grekotik dator, beltza esan nahi duen "mélas" hitzetik eta zuria esan nahi duen "leumo" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Ibar-basoetan eta sastrakadietan, askotan hareatan.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Frantzia, Espainia, Italia, Alpeak, Erresuma Batua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marasmius epiphyllus

***Marasmius epiphyllus*** *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio sukalderako.

Sinonimoa: *Marasmius epiphyllus var. plantaginae*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Neurri ñimiñokoa, 0,2 eta 0,3 cm bitarteko diametrokoa, ikusten ez dena. Kanpai itxurakoa, lau-ganbila eta ertz inkurbatuarekin, soberakin pixka batekin, ildaskatua. Azal lehorra, matea, leuna, zertxobait zimurtua, zurixka-krema kolorekoa. 

**Orriak:** Orriak baino gehiago, tolestura anastomosatuak (elkarri itsatsita), adnatuak, okertuak, zuriak.

**Hanka:** Oso liraina eta mehea, distiratsua, hauskorra, filiformea, zuri-horia goian eta okre-arre-gorrixka oinarrirantz.

**Haragia:** Oso urria, zurixka, usaingabea eta zaporegabea.

**Etimologia:** *Marasmius* hitza grekotik dator, "marasmius" hitzetik, eta lehortzea esan nahi du. *Epiphyllus* epitetoa ere grekotik dator, gainean, esan nahi duen "epi" hitzetik eta orria, esan nahi duen "phyllon" hitzetik. Bere habitatagatik.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriakua 
*Marasmius epiphylloides* delakoak, orri deformatuagoak ditu, eta huntzean sortzen da. *Marasmius androsaceus* koniferoen orratzetan hasten da. *Marasmius hudsonii* gorosti hostoetan hazten da. *Marasmiellus candidus* askoz handiagoa da eta lastoaren eta eroritako adarren gainean ateratzen da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguan. Talde handietan. Iberiar penintsulan banaketa  zabala du. Hostoen nerbioen gainean, gaztaina orbeletan, artea, artelatza, haritza.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Mexiko, Brasil, Islandia, Europa, Kaukasia, Errusia, Australia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ketty Lester

**Ketty Lester**, jaiotzaz **Revoyda Frierson** (Hope, Arkansas, AEB, 1934ko abuztuaren 16a) estatubatuar abeslari eta aktorea da. 1961eko " *Love Letters* " filmarengatik da ezaguna. Estatu Batuetako eta Erresuma Batuko zerrendetako top 5era iritsi zen. Ingalls familiaren  telesail estatubatuarrean *Little House on the Prairie / Landako etxe txikia* lanean Sue Terhune pertsonaiaegiteagatik ere ezaguna da. Gainera, paper garrantzitsua izan zuen 1972ko Dracula negro beldurrezko filmean.

## Biografia 
### Bizitza eta karrera 
Ketty Lester Revoyda Frierson gisa jaio zen 1934ko abuztuaren 16an, Hope-n (Arkansas). Bere gurasoak baserritarrak ziren, eta 15 seme-alaba izan zituzten. Txikitan, Lesterrek bere elizan kantatu zuen lehenik, eta gero eskolako abesbatzetan. Musika ikasteko beka bat irabazi zuen San Francisco State Collegen eta, 1950eko hamarkadaren hasieran, "Ketty Lester" izenarekin hasi zen lanean hiriko Purple Onion klubean. Geroago, Europan eta Hego Amerikan bira bat egin zuen kantari gisa, Cab Callowayren orkestrarekin.

## Diskografia 
### Albumak 
* *Love Letters* - 1962
* *Betty Everett & Ketty Lester*  - 1964
* *The Soul of Me* - 1964
* *Where Is Love?* - 1965
* *When a Woman Loves a Man* - 1966
* *Ketty Lester* - 1969
* *Ketty Lester in Concert* - 1977
* *A Collection of Her Best* - 1982
* *I Saw Love* - 1984

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Ketty Lester Interview NAMM Oral History Library (2020)
Hersha Parady

**Hersha Parady**, jaiotzaz **Betty Sandhoff** (Berea, Ohio, AEB, 1945eko maiatzaren 25a - Norfolk, Virginia, AEB, 2023ko abuztuaren 23a) estatubatuar aktorea  izan zen, batez ere  *Little House on the* Prair*ie/ Larreko etxe txikia* telesailean Alice Garvey  pertsonaian egindako lanarengatik da ezaguna.

## Biografia 
Parady Betty Sandhoff gisa jaio zen Berean, Ohion, eta Berea High Schoolera joan zen. 14 urterekin, Cleveland inguruko antzerki-ekoizpenetan hasi zen. *Little House on the* Prair*ie/ Larreko etxe txikia* telesailean ondoren, telebistako agerraldiak besterik ez zituen egin, besteak beste, *Kenan & Kel*.

Oscar sarien John Peverall produktore irabazlearekin ezkonduta egon zen, eta harekin seme bat izan zuen.

### Heriotza 
Parady Norfolken (Virginia) hil zen, garuneko tumore baten arazoengatik, 2023ko abuztuaren 23an, 78 urte zituela.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* 
* Hersha Parady Interview , HERSHA PARADY, Alice Garvey (+Eliza Ingalls)
Begoña Lolo

**Begoña Lolo Herranz** (Madril, 1958ko irailaren 4a) madrildar musikologoa, ikertzailea, akademikoa eta Espainiako katedraduna da. Espainiako Historiako Sari Nazionala jaso zuen 2000n. Hurrengo urtean, goi-mailako titulu hauexek lortu zituen: Musika Pedagogia, Musikaren Teoria, Akonpainamendua eta Pianoa Madrilgo Goi mailako Errege Kontserbatorio Nagusian. Hogeita hamar artikulu baino gehiago argitaratu ditu hainbat aldizkaritan, hala nola *Ritmo*, *Scherzo*, *Recerca musicològica, Revista de Musiología eta Cuadernos de música iberoamericana*. 2016. urtean, San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiako akademiko oso hautatu zuten, eta bere sarreran  *El Quijote como fuente de inspiración en la creación musical* hitzaldia irakurri zuen, Cervantes eta Madrilgo Unibertsitate Autonomoarekin egindako lanaren inguruko ikerketa-ildoa. 2015. eta 2016. urteetan, Espainiako Liburutegi Nazionaleko *Quijote y Cervantes* proiektuetako batzorde aholku-emaileko kidea izan zen.

2020an, San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiako zentsore-kargua hartu zuen lehen emakumea izan zen, erakundearen historiako 260 urteetan. Hurrengo urtean, Madrilgo Errege Antzokiko patroi izendatu zuten, Reina Sofia Goi-mailako Musika Eskolako Paloma O’Shea presidentearekin, Ikasleen Egoitzako  Alicia Gomez-Navarro zuzendariarekin eta Cristina Álvarez enpresaburuarekin batera.

## Aintzatespenak 
1993an Emili Pujol Musikologia Historikoko Ikerketa Saria jaso zuen, ikerketa-lanarengatik. 

2000. urtean, *Espainiako* Historiako Sari Nazionalaren saria jaso zuen, Hezkuntza eta Kultura Ministerioak emana, himno nazionalari buruz egindako lanarengatik, Carmen Iglesias Ikasketa Politiko eta Konstituzionalen Zentroko zuzendariak zuzendutako Simbas de España lanaren barruan.

2005ean Guanajuato hiri mexikarreko ohorezko lagun izendatu zuten, Cervantesen lana eta musika aztertu eta zabaltzeagatik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ofelia Rey Castelao

## Kanpo estekak
Una Chi

**Una Chi** (**Bruna Bianchi**ren izengoitia, Milan, 1942ko ekainaren 5a - 2021eko urtarrilaren 19) idazle eta itzultzaile italiarra izan zen.

## Biografia 
Milanen jaioa, alemanezko literaturako irakaslea izan zen Milango Unibertsitatean. Bruna Bianchi izenarekin, hainbat idazle itzuli zituen, adibidez Günter Grass (*Aus* dem Tagebuch einer Schnecke; Einaudi, Torino, 1974), Max Frisch (*Bluebeard*, Einaudi, 1984) eta Martin Walser (*Unicorno*, Feltrinelli, 1969).

Nortasun erotiko handia duen obra batekin, bere prosa analitikoagatik eta bere istorioen krudeltasunagatik bereizten da.

## Bibliografia 
* E duro campo di battaglia il letto. ES, colleción Ars Amandi. 1994. . 
* Il sesso degli angeli. ES, colleción Biblioteca dell'eros. 1995. . 
* Ti vedo meglio al buio. ES, colleción Biblioteca dell'eros. 1997. . 
* L'ultimo desiderio. ES, colleción Biblioteca dell'eros. 2000[4]. . 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabriella Mészáro

**Gabriella Mészáro** (Budapest, Hungaria, 1913ko abenduaren 14a, 1994ko apirilaren 4a) Hungariako gimnasta artistiko bat izan zen, Berlinen 1936an brontze olinpikoko domina jaso zuena, taldekako lehiaketan. 1934ko Munduko Gimnastika Artistiko Txapelketan, historian ospatu zen lehenengoa, oreka-barran split jauzi bat egin zuen lehenengo gimnasta izan zen.

## Kirol-ibilbidea 
Berlingo Olinpiar Jokoetan (1936), taldekako lehiaketan brontzezko domina irabazi zuen, Alemaniaren eta Txekoslovakiaren atzetik, taldekide hauekin: Margit Kalocsai, Ilona Madary, Margit Csillik, Margit Nagy, Olga Törös, Judit Tóth eta Eszter Voit.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Navarre Scott Momaday

**Navarre Scott Momaday**, **Mammedaty** jaioa (Lawton, Oklahoma, 1934ko otsailaren 27a – Santa Fe, Mexiko Berria, 2024ko urtarrilaren 24a) kiowa nazioko estatubatuar idazlea izan zen.

Oklahoman jaioa, ama idazlea izan zen eta aita margolaria. Urtebetez familiarekin joan zen Arizonara. Scottek apatxeen, navajoen eta puebloen tradizioak ezagutu ahal izan zituen, baita kiowenak ere. Hamabi urterekin New Mexikora joan zen gurasoen atzetik. Han bigarren hezkuntza egin zuen eta unibertsitatean ingelesez graduatu zen. Geroago, ingeles literaturan lizentziatu zen Stanfordeko Unibertsitatean.

1969an Pulitzer Saria Fikzioan jaso zuen *House Made of Dawn* liburuagatik. Lana aitzindaria izan zen jatorrizko amerikarren literaturaren berpizkundean. Arrakastaren ondoren, Momadayk olerkigintzari ekin zion. Hainbat unibertsitatetan irakasle izan zen eta ahozko historian eta kulturaren alderdi sakratuetan espezializatu zen.

## Lanak 
* *The Journey of Tai-me* (1967), folklore
* *House Made of Dawn* (1968), eleberria
* *The Way to Rainy Mountain* (1969) (Alfred Momaday aitak ilustratua), folklore
* *Angle of Geese* (1974), olerkiak
* *The Gourd Dancer* (1976), olerkiak
* *The Names: A Memoir* (1976), oroitzapenak
* *The Ancient Child* (1989), eleberria
* *In the Presence of the Sun* (1992), ipuinak eta olerkiak
* *The Native Americans: Indian County* (1993)
* *The Indolent Boys*, antzezlana, 1993–94 denboraldia
* *Circle of Wonder: A Native American Christmas Story* (1994), haurrentzako liburua
* *The Man Made of Words: Essays, Stories, Passages* (1997), iouinak eta saiakerak
* ''In the Bear's House* (1999)
* *Four Arrows & Magpie: A Kiowa Story* (2006), haurrentzako liburua
* *Three Plays: The Indolent Boys, Children of the Sun, and The Moon in Two Windows* (2007), antzezlanak
* *Again the Far Morning: New and Selected Poems* (2011), olerkiak
* *The Death of Sitting Bear* (2020), olerkiak
* *Earth Keeper: Reflections on the American Land* (2020), olerkiak
* *Dream Drawings: Configurations of a Timeless Kind'' (2022), olerkiak

## Kanpo estekak
Buranako dorrea

**Buranako Dorrea** () Txui haranean, Kirgizistango iparraldean dagoen minarete handi bat da. Balasagun hiri historiakoaren azken aztarna da. IX. mendekoa da. Kanpoko eskailera batek eta dorrearen barruan eskailera aldapatsu eta sigi-saga batek minaretearen goialdera igotzeko aukera ematen die bisitariei.

## Kokapena 
Bixkek herrialdeko hiriburutik 80 kilometro ekialdera dago, Txui barrutian, Tokmok hiritik gertu.

## Ezaugarriak 
Asia erdialdeko mota honetako lehen eraikinetako bat da. Minaretearen jatorrizko altuera 45 metrokoa izan zen. Gaur egun, dorreak 24,6 metroko altuera du, ordea; gainerako zatia XV. mendeko lurrikara batean jaitsi zen.

## Aztarnategia 
Dorrea, hilarriekin, lur-mugimenduekin eta gaztelu baten eta hiru mausoleoren erorkinekin batera, bederatzigarren mendearen amaieran Karakhanidsek ezarri zuten Balasagun hiri zaharretik geratzen den guztia da.

## Iruditegia 

Fitxategi:2015-09-06-112644 - Balasagun - Burana-Turm.JPG|Dekorazio zehaztasunak. 
Fitxategi:Burana tower-stairway.jpg|Eskailera kiribila dorrearen barruan.
Fitxategi:Burana Tower site 15.jpg|Petroglifo bat.
Fitxategi:Балбалы "сада камней" бурановского городища.jpg|Dorrearen inguruko estelak edo Balbalak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Suyab

## Kanpo estekak
Tokmok

**Tokmok** edo **Tokmak** (; ) Kirgizistango iparraldeko Txui probintzia eta Bishkekeren, hau da, herrialdeko hiriburuaren ekialdean dagoen hiri bat da. Txui probintziako hiriburu administratiboa izan zen 2004tik 2006ko apirilaren 19ra. Gaur egun, Txui barrutiko administrazio-zentroa da.

2009an 53.231 biztanle zituen, horietatik % 46,8 etnikoki kirgizak ziren, % 20,5 errusiarrak, % 16,5 dunganarrak eta % 8,6 uzbekiarrak.

## Ondarea 
XI. mendeko Buranako dorrea Tokmak hiritik 15 kilometro hegoaldera dago. Sogdianoek sortutako Balasagun hiri zaharraren erorkinak izan daitezkeen hondakinen ondoan dago.

## Industria 
Interglass LLC beira fabrikatzaileak Tokmoken du egoitza. Tokmoken instalazioak eguneko 2.800 tona beira likido eta eguneko 600 tona beira masa ekoizten ditu. Urteko ekoizpena 200.000 tonakoa da. Gaur egun, beira ekoizteko lehengaiak batez ere Errusiatik eta Kazakhstandik datoz.

## Hiritar ospetsuak 
*Dmitry Bivol, Errusiako boxealari profesionala
*Alexander Kosenkow, korrikalari olinpikoa
* Maiya Maneza, pisu olinpikoen jasotzailea
*Jengishbek Nazaraliev, politikaria
*Athanasius Schneider, apezpiku katolikoa
*Elihan Tore, Ekialdeko Turkestango Lehen Errepublikaren presidentea
*Mátyás Rákosi, Hungariatik erbesteratutako diktadore estalinista
*Dzhokhar Tsarnaev eta Tamerlan Tsarnaev, Bostongo maratoiko atentatuen egileak

## Iruditegia 

Image:
Mešita v Tokmoku.jpg|Tokmokeko meskita.
Токмак сверху (1).jpg|Hiriaren ikuspegi orokorra.
Burana_Tower,_Kyrgyzstan.jpg|Buranako dorrea.
Tokmok.jpg|Ibilbide bat.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Suyab

## Kanpo estekak
Wu

**Wu** honakoa izan daiteke:

* Wu (eskualdea), (吳; Wú), Wuyue lurraldearen antzeko hedadura duen eskualdea.
** Wu txinera (吴语; 吳語), Wu eskualdean hitz egiten den txineraren azpitalde bat.
** Wuyue kultura (吳越文化), eskualdeko horretako kultura.
* Wu (estatua) (吳), Udaberri eta Udazkenen garaian egondako herrialdea, K.a. 771-476 artean.
** Suzhou edo Wu, bere hiriburua.
** Wu konderria, bertako konderria.
* Ekialdeko Wu (东吴; 東吳; Dōng Wú) edo Sun Wu (孙吴; 孫吳; Sūn Wú), Hiru Erresumetako bat.
* Wu (Hamar Erresumak) (杨吴; 楊吳; Yáng Wú), Bost dinastien eta hamar erresumen garaian egondako erresuma.
* Wuyue (吴越; 吳越; Wúyuè), garai berbereko beste hamar erresumetako bat.
* Wu ibaia, Txinako hainbat ibairen izena.
Ezagutza ireki

[thumb|alt=Copyleft|[Copyleft, ezagutza askearen funtsezko osagai bat.]]

**Ezagutza irekia**, **ezagutza askea** edo **ezagutza librea** legezko, gizarteko edo teknologiako murrizketarik gabe erabiltzeko, berrerabiltzeko eta birbanatzeko libre den ezagutza da. Ezagutza irekiko erakundeek eta ekintzaileek ezagutza modu irekian sortu eta banatzeari lotutako printzipio eta metodologiak proposatu dituzte.

Kontzeptua kode irekiari eta *Irekiaren definizioa* dokumentuari lotuta dago. *Irekiaren definizioa* dokumentuaren  lehen bertsioek *Ezagutza irekiaren definizioa* izenburua zuten, eta kode irekiaren definiziotik eratorria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uwu

thumb|*uwu* emotikonoaren irudikapena.
***uwu*** edo ***UwU*** aurpegi polit bat irudikatzen duen emotikono bat da. *u* karaktereek begi itxiak adierazten dituzte eta *w* karakterean ahoa. Berotasuna, gertutasuna eta poztasuna adierazteko erabiltzen den emotikonoa da. 

## Erabilera 
*uwu* emotikonoa kawaii kontzeptuarekin lotzen da askotan, baita poztasunarekin eta xamurtasunarekin ere. Gehiegi erabiltzen bada, ordea, jasotzen duenarentzat gogaigarria izan liteke. Furryen artean erabilera handikoa da. 

## Historia 
*uwu* emotikonoaren lehen erabilera ezaguna 2000ko apirilaren 11n izan zen, Ghislain Deslierres furry artistak erabili zuenean Vixen Controlled Library webguneko mezu batean. 2005eko anime aldizkari batek ere erabili zuen. Ez da ezaguna nondik sortu zen, baina Interneteko txat geletan garatu zela uste da. 2014ean asko hedatuta zegoen jada, Tumblr bezalako guneetan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chloé Hayden

**Chloé Sarah Hayden** (Melbourne, 1997ko uztailaren 23a) australiar aktore, Interneteko ospetsu, pertsona autisten eskubideen aldeko ekintzaile, podcast ostalari eta idazlea da. 

## Bizitza 
Melbournen jaio.  

13 urte zituela, hamar aldiz aldatu zuen eskolaz. Depresio eta antsietate larria izan zuen jazarpenaren ondorioz. 13 urte zituela, autismoa diagnostikatu zioten, eta 22 urte zituela, arreta-defizitaren eta hiperaktibitatearen nahasmendua. Bere nebetako bat ere autista da. 2020an, ezagun bihurtu zen Sia abeslariak zuzendutako *Music* filma autismoaren erretratu negatibo eta irrealistagatik kritikatu zuenean. 

2021eko azaroan, Quinn *(Quinni)* Gallagher-Jonesen papera lortu zuen *Heartbreak High* telesailean. Haydenen pertsonaia autista da eta bere ekarpenarekin idatzi zen. Protagonista autista bat antzezten duen lehen aktore autistetako bat da. Haydenek berak esan zion pertsonaia autista bat antzeztea asko gustatu zaiola, ez baitzuen autoestimulazioa ezkutatu behar. 

2023ko apiriletik, *Boldly Me* podcasteko ostalaria da. 

### Aktibismoa 
Haydenek *Heartbreak High*en antzezpenak harrera ona izan zuen, eta kritikari askoren ustez, estereotipatua ez den pertsonaia autista ongi irudikatzea lortu zuen.

Autismoari buruzko estereotipoak hautsi nahi ditu bere esperientziei buruz hitz eginez. Estadioko administrazioak bigarren zentzumen-gela bat eraikiko zutela eta langileen prestakuntza osagarria antolatuko zutela agindu zien.

### Bizitza pertsonala 
Hayden kristaua eta beganoa da.

## Sariak 
* 2020: Geelongeko Gazteen Saria
* 2020: Wego saria
* 2022: Australiako Zinema eta Telebista Arteen Saria
* 2022: Marie Claire saria

## Lanak 
### Filmografia 
### Liburuak 
* ''Different, Not Less: A Neurodivergent's Guide to Embracing Your True Self and Finding Your Happily Ever After'' (2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leonor Sofia Schleswig-Holstein-Sonderburgekoa

**Leonor Sofia Schleswig-Holstein-Sonderburgekoa** (danieraz, *Eleonora Sophie Slesvig-Holsten-Sønderborg*; 1603ko otsailaren 24 - 1675eko urtarrilaren 5) Danimarkako errege-familiako kidea zen, Kristian II.a Anhalt-Bernburgekoaren emaztea.

## Biografia 
Leonor Sofía Joan II.a Schleswig-Holstein-Sonderburgekoa printzearen , Kristian III.a Danimarkakoa erregearen eta Dorotea Saxonia-Lauenburgekoaren hirugarren semea eta, eta bere bigarren emaztea izan zen Ines Eduvigis Anhaltekoaren azken alaba izan zen, azken hau Joakin Ernesto Anhaltekoa printzearen alaba. 

1630ean, senarrak Kristian Iaren lekua hartu zuen Anhalt-Bernburgeko printze gisa. 1656an senarra hil ondoren, Viktor Amadeo semea Anhalt-Bernburgeko printze bihurtu zen.

1675eko urtarrilaren 5ean hil zen, 71 urte zituela. St. Aegidien Gazteluko elizako kriptan lurperatu zuten, Bernburgen.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Peggy McCay

**Margaret Ann McCay**, ezagunagoa **Peggy McCay izenez** (New York, AEB, 1927ko azaroaren 3a – Los Angeles, AEB, 2018ko urriaren 7a) antzerki-, telebista- eta zine-aktore estatubatuarra izan zen, *Love of* Life lanean Vanessa Dale interpretatzeagatik eta *Days of Our Lives* lanean Caroline Bradyren rola egiteagatik da ezaguna.

## Biografia 
Alaba bakarra, gurasoak Michael, eskolen eraikuntzan espezializatutako eraikuntza-enpresa baten jabea, eta Catherine McCay izan ziren. 

St. Walburga's Convent Schoolera eta Barnard Collegera joan zen. Azken horretan 1949ko ekainean graduatu zen.

Inoiz ez zen ezkondu, eta ez zuen seme-alabarik izan.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauetan parte hartu zuen:

### Film aipagarriak 
## Sariak eta aintzatespenak 
### Emmy sariak 
* 1986 - Aktore dramatiko onenaren izendapena *New York-New York* lanarekin
* 1991 - Aktore dramatiko onenaren izendapena ''I casi di Rosie O'Neill* lanarekin
* 1993 - Aktore onenaren izendapena miniserie edo telesail film bateko ez protagonista, *Woman on the Run: The Lawrencia Bembenek Story* lanarekin

### Daytime Emmy  sariak 
* 1986 - Aktore onenaren izendapena serie dramatiko batean *Il tempo della nostra vita* lanarengatik
* 1987 - Aktore ez protagonista onena serie dramatiko batean *Il tempo della nostra vita* lanarengatik

* 2013 -  Aktore onenaren izendapena serie dramatiko batean *Il tempo della nostra vita* lanarengatik 2015 -  Aktore onenaren izendapena serie dramatiko batean *Il tempo della nostra vita* lanarengatik  2016 - Aktore ez protagonista onena serie dramatiko batean *Il tempo della nostra vita'' lanarengatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Margit Kalocsai

**Margit Kalocsai** (Budapest, Hungaria, 1909ko abenduaren 27a - 2007ko urriaren 21a) Hungariako gimnasta artistiko bat izan zen, Berlinen 1936an brontze olinpikoko domina jaso zuena, taldekako lehiaketan. 

## Kirol-ibilbidea 
1934ko Munduko Gimnastika Artistiko Txapelketan, historian ospatu zen lehenengoa, zilarrezko domina irabazi zuen taldeka, Txekoslovakiaren atzetik eta Poloniaren aurretik, eta bakarka ere zilarra lortu zuen, Vlasta Děkanováren atzetik eta Janina Skyrlinskaren aurretik.

Berlingo Olinpiar Jokoetan (1936), taldekako lehiaketan brontzezko domina irabazi zuen, Alemaniaren eta Txekoslovakiaren atzetik, taldekide hauekin: Gabriella Mészáro, Ilona Madary, Margit Csillik, Margit Nagy, Olga Törös, Judit Tóth eta Eszter Voit.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekialdeko Turkestango Lehen Errepublika

**Ekialdeko Turkestango Lehen Errepublika** Txinako Errepublikaren hego-mendebaldean kokatutako errepublika bat izan zen. 1933 eta 1934 urteen artean iraundu zuen. Kapitala Kashgarren zuela, onartu gabeko estatu estatusa izan zuen. Sortu zen lehen errepublika islamikoetako bat izan zen, baina laster desagertu zen, Txinako talde nagusiaren presio gogorragatik.

Independentzia lortzeko gudu batzuk izan ziren: Aksu, Sekes Tash, Kashgar, Toksun eta Yangi Hissar.

1944an, beste lurralde batzuk integratuz, herri errepublika izatera eta Sobietar Batasunaren estatu aliatu bezala integratzera pasa zen. Uigur etniaren gehiengoa zuen eta kazakhstandar zein han gutxiengoak. 

## Gobernu-kabinetea 
## Iruditegia 

Image:
Fitxategi:Khotan Amir Nur Ahmad Jan Bughra killed at yangi hissar in april 1934.jpg|Khotango Emirra Nur Ahmadjan Bughra (1933–1934)
Fitxategi:Hoja-Niyaz.jpg|Khoja Niyaz Presidentea.
Fitxategi:Sabit Damolla Abdulbaki.jpeg|Sabit Damolla, Lehen Ministroa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ines Eduvigis Anhaltekoa

**Ines Eduvigis Anhaltekoa** (; 1573ko martxoaren 12 - Sønderborg, 1616ko azaroaren 3) Anhalteko printzesa izan zen jaiotzez, Gernrodeko abadesa eta Saxoniako Hautesle eta Schleswig-Holstein-Sonderburgeko dukesa ezkontzaz. 

## Biografia 
Joakin Ernesto Alhaltekoa printzearen alaba zen bere bigarren emaztearekin, Eleonor Württembergekoa (1552-1618). 1581etik 1586ra bitarte San Ziriakoko abadiaren nagusia izan zen, Genroden. 

1586ko urtarrilaren 3an, 13 urte zituela, Augusto Saxoniakoa hauteslearekin ezkondu zen, bere bigarren emaztea. Bere ezkontza-gauean Caspar Peucerren askatasuna eskatu zuela esaten da. Augusto aste batzuk beranduago hil zen, 1586ko otsailaren 11n. Lichtenburgeko Gaztelua jaso zuen dote gisa, baina ez zen inoiz bertara joan bizitzera. Bi urte beranduago, 1588ko otsailaren 14an, Joan II.a Schleswig-Holstein-Sonderburgekoarekin ezkondu zen, hemen ere bigarren emaztea. 1616an hil zen, senarra baino sei urte lehenago. 

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sei Eguneko Kanpaina

**Sei Eguneko Kanpaina** (1814ko otsailaren 10etik 15era) Napoleon I.a Frantziakoaren indarren garaipen sail bat izan zen, Seigarren Koalizioa Parisera hurbiltzen zen bitartean.

Sei Eguneko Kanpainan Napoleonek lau porrot eragin zizkion Silesiako Blücherren armadari Champauberteko guduan, Montmiraileko guduan, Château-Thierryko guduan eta Vauchampseko guduan. Napoleonen 30.000 gizoneko armadak 17.750 hildako eragin zizkion Blücherren 50.000-56.000 gizonen armadari.

Bohemiako armadak, Schwarzenberg Printzearen agindupean, Parisera egin zuen aurrera, eta, horren ondorioz, Napoleonek Blücherren armadaren aurkako jazarpena bertan behera utzi behar izan zuen. Vauchampsen porrota gertatu eta bost egunera, Silesiako armada erasoaldira itzuli zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simeon Moskukoa

**Simeon Ivanovitx Harroa** (; Mosku, 1317ko irailaren 7a – *ibidem*, 1353ko apirilaren 27a) Moskuko printzea eta Vladimirreko printze handia izan zen 1340tik hil zen arte.

Ivan Kalitaren semea izan zen. Aitaren heriotzaren berri izan zuenean, Uzbeg Khani baimena eskatu zion Moskuko printze bihurtzeko, eta eroskeriaz lortu zuen. Bizantziar Inperioko zeremonia titulu bat ere lortu zuen. Erregealdian, Novgorodeko Errepublikarekin eta Lituaniako Dukerri Handiarekin liskar armatuak izan zituen. Errusiako inguruko printzerriekin harremana baketsua izan ohi zen.

Simeon hiru aldiz ezkondu zen. Hil aurretik boto monastikoak egin zituen. Izurri beltzaren ondorioz hil zen eta bere anaia Ivan II.a izan zen oinordekoa.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Meng Haoran

**Meng Haoran** (孟浩然); (689/691–740), baita ere **Meng Xiangyang** eta **Meng Shanren** gisa ezaguna, Tang dinastiaren garaian bizi zen txinatar olerkari garrantzitsua izan zen. Karrera ofizial baten bilaketa laburra egin zuen; azkenik, Meng Haoran jaio eta hazi zen lekuari buruz bizi eta idatzi zuen batez ere, gaur egun Hubei probintzian. Wang Wei, Li Po eta Du Furen garaikide zaharragoa izan zen.

## Biografia 
Meng Haoran Tang garaiko poeta nagusien arteko zaharrena izan zen. Xiangzhou barrutian (Xiangyang) jaio zen, Han ibaiaren hegoaldean, egungo hubei probintzian. Inguru honekiko eta bertako paisaiekiko atxikimendu handia izan zuen bizitza osoan. Karrera nahiko laburra izan zuen zerbitzu zibilean, 39 urterekin hasi zen Jinshi zerbitzu zibileko proba. 
Hil baino hiru urte lehenago jaso zuen lehen eta azken kargua, baina urtebete baino ez zuen eman lanean.

Askotan, Wang Weirekin lotzen dute, haien arteko adiskidetasuna eta paisaietako poeta gisa zuten nagusitasuna zirela eta. Izan ere, Haoranek hainbat poema idatzi zituen Wang Weiri eta bere urruntzeari buruz. 

## Garrantzia 
Meng Haoran eragin handia izan zuen High Tang garaiko beste poeta garaikide eta ondorengoentzat, batez ere poesiaren gai nagusi gisa naturan zuen interesagatik. *Hirurehun poema Tang* liburuan bere hamabost poema jaso ziren; kopuruaren arabera, bosgarren poeta da, Du Fu, Li Bai, Wang Wei eta Li Shangyin atzetik.

## Beste poeta esanguratsuak 
Tang dinastiako beste poeta esanguratsu batzuk dira:
* Li Po
* Du Fu
* Bai Juyi
* Wang Wei
* Tu Fu
* Liu Zongyuan
* Xue Tao
* Yu Xuanji
* Meng Jiao
* He Zhizhang

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Literatura asiarra

## Kanpo estekak 
* :Meng Haorani buruzko bideoa Youtuben.
Mary Martin

**Mary Virginia Martin** (Weatherford, Texas, AEB, 1913ko abenduaren 1a – Rancho Mirage, Kalifornia, AEB, 1990eko azaroaren 3a) antzerki- eta zinema-aktore estatubatuarra izan zen, Tony Sarien irabazlea. Fama eman zioten paperen artean daude Nellie Forbushena *South Pacific* lanean eta Maria pertsonaia *The Sound of Music* lanean. 1989an Kennedy Center Honoree izendatu zuten.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Weatherforden (Texas) jaio zen Martin, eta zoriontsu eta seguru bizi izan zen, bere *My Heart Belongs* autobiografian azaltzen duenez. Harreman estua izan zuen gurasoekin eta ahizparekin. Haren autobiografian zehazten da gaztetatik  bat-bateko entzumena zuela musika soinuak birsortzeko.

Martinen aita, Preston Martin, abokatua zen, eta haren ama, Juanita Presley, biolin-irakaslea. Ahizpa nagusi bat zuen, Geraldine (1902-1979). 1911n Raymond neba bat izan zuen,  jaio eta hurrengo urtean hil zena.

### Ezkontza 
Martinek konpromisoa hartu zuen Benjamin Jackson Hagmanekin high schoolean zegoela, Nashvilleko (Tennessee) Ward-Belmont Collagera bidali aurretik. Fanny Brice aktorea kantuan imitatzeaz gain, eskola aspergarria zela pentsatzen zuen, eta arau zorrotzek mugatzen zutela. Weatherforden, haren familiaren eta Hagmanen falta sumatzen zuen. Bisita batean, Maryk eta Benjaminek Maryren ama konbentzitu zuten ezkontzeko. 17 urterekin ezkondu zen, eta haurdun geratu zen bere lehen semeaz, Larry Hagman aktoreaz,

Mary Martin 76 urte zituela hil zen, koloneko eta ondesteko minbiziarengatik, Rancho Mirageren etxean (Kalifornia), 1990ean.

Weatherfordeko (Texas) East Greenwood hilerrian lurperatuta dago.

## Emanaldiak 
### Antzerkia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Fotos de Mary Martin, presentadas por Portal de Historia de Texas
Major Dodson

**Major Dodson** (Dallas, Texas, 2003ko uztailaren 12a) estatubatuar aktorea da, *The Walking Dead* eta *American Horror Story* telesailetan eta *Left Behind* filmean parte hartzeagatik ezaguna.

## Bizitza 
Sei urterekin hasi zuen aktore ibilbidea. Paper txiki asko antzeztu zituen 2013an *Revolution* telesailean Danny Mathesonen papera lortu baino lehen. Bere paper aipagarrienak *American Horror Story* telesaileko Corey eta *The Walking Dead* telesaileko Sam dira.

Aktiboki laguntzen du *Smiles for the Homeless* ongintzazko erakundean, etxerik gabeko pertsonentzako zainketa paketeak egiten dituena.

Autista da, eta aktore autistek pertsonaia autistak antzeztea defendatzen du.

## Lanak 
### Zinema 
### Telebista 
### Bideojokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Claude de la Sengle

**Claude de la Sengle** (Frantzia, 1494 – Mdina, 1557ko abuztuaren 18a) Maltako Ordenako 48. Printze eta Maisu Handia izan zen 1553tik hil zen arte.

Inplikazio garrantzitsua izan zuen Zaldunek Mediterraneoan eta Afrika Iparraldean otomandar kortsarioen aurka izandako gerretan, batez ere Djerba eta Tripoliko borroketan.

1554an hasi zen bere izena daraman Senglea hiria garatzen. Uharteko beste goSengleu batzuk ere hedatu eta osatu zituen. Ez zuen onartu Karlos V.a enperadoreak Mahdia hiria lagatzea, defendaezintzat jo zuelako.
Ramón Sáez Marzo

**Ramón Sáez Marzo**, (Utiel, 1940ko martxoaren 8a - Valentzia, 2013ko ekainaren 18a) txirrindulari espainiarra izan zen, profesionala 1965etik 1973ra. 

"Tarzan Sáez" goitizenarekin ezaguna, Espainiako Vueltan 7 etapa garaipen lortu zituen eta 1967ko Munduko errepideko txapelketan brontzezko domina eskuratu zuen, Eddy Merckx eta Jan Janssenen atzetik.

Amateurretan, 1960ko Erromako Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte, errepideko proban (non ez zuen amaitu) eta taldekako erlojupekoan (8. postuan sailkatu zelarik).

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Ramón Sáez Marzo - *SitiodeCiclismo.net*
* Ramón Sáez Marzo - *FirstCycling.com*
Aut'Créatifs

'''Aut'Créatifs''' irabazteko asmorik gabeko erakunde kanadarra da, autismoaren alde positiboz eta pertsona autisten onarpenaz arduratzen dena. 

## Historia 
Lucila Guerrero argazkilariak, haur autista bat duenak, eta Antoine Ouellette musikagile autista helduak Aut'Créatifs sortu zuten 2012an. Hasieran erakunde honek artista autistak bakarrik batzen zituen, baina gaur egun, hainbat lanbidetako frantses hiztun autistak onartzen ditu: idazleak, blogariak, filosofoak, zientzialariak eta abar. Talde honetan gizonak zein emakumeak eta laguntza maila ezberdinak dituzten pertsonak daude. 

2013an, Aut'Créatifs erakundeak pertsona autisten onarpenaren aldeko manifestua argitaratu zuen, eta zabaldu zuen publiko orokorraren, komunikabideen eta hezkuntza eta osasun arloko profesionalen artean. Manifestu honek ekintza bide konkretuak eta eraikitzaileak garatzen eta proposatzen ditu, autismoaren inguruko aurreiritziak eta estereotipoak gainditzeko. Gainera, Aut'Créatifsek terminologia-gida bat argitaratu zuen.  

Taldeko kideek eskura dituzten komunikazio baliabideak (sare sozialak, webguneak, blogak, hedabideak, erakusketa guneak, azokak) erabiltzen dituzte beren esperientziak partekatzeko edo jarduerak nahiz esku-hartze indibidualak edo kolektiboak publiko orokorrari, elkarteei edo zientzialariei aurkezteko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Arlene Harris

**Arlene Harris** (Toronto, Ontario, Kanada, 1896ko uztailaren 7a – Woodland Hills, Los Angeles, Kalifornia, AEB, 1976ko ekainaren 12a) Estatu Batuetako irrati-, zinematografia- eta telebista-aktorea izan zen, baina Kanadan jaio zen. 

## Biografia 
### Lehen urteak 
Harris Toronton jaio zen, Ontario, Kanadan, eta batez ere Ingalaterran hezi zuten. Harrisen lehen hiru urteetan ezin izan zuen entzun.  5 urte zituela, familia entretenitzen ari zen zirriborro komikoekin. Zaharragoa zenean, "pertsonifikatzera bideratu zen.

### Aktore 
Aktore zinematografiko gisa hasi aurretik aktore komiko gisa ezaguna zen *The Chatterbox* irrati-showean egindako lanarengatik.

Harrisek *The Dick Van Dyke Show* telebista-saioan ere parte hartu zuen 1964an, irratiaren garaiko beste hainbat interpreterekin batera.

Harrisi izar bat eman zioten Hollywoodeko Ospearen Pasealekuan, Hollywood Boulevardeko 6250. zenbakian, irrati-jarduerarengatik.

### Heriotza 
Arlene Harris 1976an hil zen Woodland Hillsen (Los Angeles), Kalifornian.

## Bizitza pertsonala 
Harris Harry G. Harris doktorearekin ezkonduta zegoen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Izar bat Hollywoodeko Ospearen Pasealekuan, irrati-jarduerarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Lulu Roman

**Lulu Roman**, jaiotzaz **Bertha** **Louise Hable** (Dallas, Texas, AEB, 1946ko maiatzaren 6a - Bellingham, Washington, 2025eko apirilaren 23a) estatubatuar komediantea izan zen, abeslaria eta egilea. Neska ezaguna egin zen *Hee Haw* komediaren musika-ikuskizunean. 1969an estreinatu zen.

## Biografia 
Tiroide-disfuntzio batekin jaio zen Roman ama ezkongabeentzako etxe batean. Buckner Orphans Etxean jarri zuten. Bigarren hezkuntzako W. W. Samuell eskolara joan zen Dallasen, eta 1964an graduatu zen.

*Hee Hawen* egon zenean, drogazaletasun arazoak izan zituen, eta programatik kanpo egon zen hainbat denboralditan, epe luzean. Arazoa gainditu eta kristau bihurtu zen. Ondoren kantatzen hasi zen. Hegoamerikako gospel abeslari izatera eraman zuen; Luluk hainbat disko grabatu zituen, baina ez du inoiz kantu  edo musika ikasketarik jaso.

Romanek hainbat album grabatu zituen. 1999an, Lulu Country Gospel Musikaren Ospearen Aretoan sartu zuten Andy Griffith, Barbara Mandrell, David L. Cook, Gary S. Paxton, Loretta Lynn, Jimmy Snow eta Jody Miller artistekin.

Romanek musika eta komedia interpretatzen jarraitu zuen eta Compassion Internationalekin ere lan egin zuen. Seven Times proiektuak bigarren postua lortu zuen Cash Box taulan 2010ean.

At Last musika-estandarren bilduma berria 2013ko urtarrilaren 15ean kaleratu zen.  Chris Barnesek eta Larry Fergusonek Homesick Entertainmententzat ekoitzitako albumean Dolly Parton, T. Graham Brown, Linda Davis eta George Jonesek ere parte hartu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Al Ahmadi

**Al Ahmadi** () Kuwaiteko hiria da. 1946an sortua, izen bereko gobernazioko hiriburua da.

Al Ahmadi, herrialdearen hegoaldean dagoen barruti bat da. Kuwait National Petroleum Company (KNPC) eta Kuwait Oil Company (KOC) konpainien egoitza nagusia dago bertan.

## Historia 
60 km2-ko azalera du. Al Ahmadi probintziak Ahmad Al-Jaber Al-Sabahen izena du, probintzia 1921etik 1956ra gobernatu zuena.

1946an eskualdean petrolioa aurkitu ondoren, britainiar eta indiar deserriratu ohiak Al Ahmadin bizitzen hasi ziren. Herriak estatubatuar estiloko kaleak ditu eta britainiarren lehentasunak kontuan hartuta diseinatu zuten. Errepideak angelu zuzenetan gurutzatzen dira. Itsasotik gertu izanda, eraikinak mendi-mazeletan daude. Al Ahmadi hiria iparraldean, hegoaldean, ekialdean eta mendebaldean banatu zuten. Al Ahmadiko iparraldean bizitegi-eremua dago. Hubara izeneko jolas-kluba azpimarragarria da, non Kuwaiteko Golf Kluba dagoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anabel Colazo

**Anabel Colazo** (Eivissa, 1993ko martxoaren 23a) Valentzian bizi eta lan egiten duen ilustratzailea eta komikigilea da. Bere zenbait liburu frantsesera itzuli izan dira.

## Biografia 
Anabel Colazo 1993an jaio zen Eivissan eta Arte Ederrak ikasi zituen Valentzian. Nimio fanzinearen atzean zegoen pentsamenduetako bat izan zen, eta Paranoidland (Bartzelonako komiki aretoan fanzine onenaren saria irabazi zuten biak) bezalako beste batzuekin kolaboratu du. Teen Wolf (Fosfatina, 2016) antologia kolektiboari ere lotu zitzaion.

[ezkerrera|thumb|200px|2016ko Fanzine sari-banaketa.(ezkerretik hasita) Maria Ponce, [Núria Tamarit Castro, Anabel Colazo eta Luis Yang egileak saria jasotzen, Bartzelonako Komikien Nazioarteko Konbentzioan. 2016.05.06]]
## Argitaratutako lanak 
Besteak beste, hauexek dira bere liburuak:
* 2015: *El cristal imposible*
* 2016: *Teen Wolf* (collectif)
* 2017: *Nimio* (collectif)
* 2017: *Encuentros cercanos* (*Proches rencontres,* Çà et là)
* 2018: *Paranoidland* (kolektiboa)
* 2019: *No mires atrás* (*Ne regarde pas derrière toi*, Çà et là)
* 2022: *Espada* (*L’Épée*, Çà et là)

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2018ko Bartzelonako Komiki Aretoan bi izendapen lortu zituen bere lehen eleberri grafikoarekin, *Encuentros cercanos,* OVNI fenomenoaren hurbilketa baten lanarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kanadako Astronauten Gorputza

**Kanadako Astronauten Gorputza** Kanadako Espazio Agentziaren (CSA) unitate bat da, AEBetako eta Errusiako espazio-misioetarako astronautak hautatzen, entrenatzen eta eskaintzen dituena.  Gorputzak lau kide aktibo ditu, Nazioarteko Espazio Estazioan (ISS) zerbitzatzeko gai direnak.

## Historia 
1983an hautatutako jatorrizko 6 astronautak Kanadako Ikerketa Kontseilu Nazionalaren babespean zeuden. 1989an sortu zenean Kanadako Espazio Agentziara eraman zituzten.

1984tik, Marc Garneau espazioko lehen kanadar bihurtu zenetik, CSAko bederatzi astronautak AEBetako NASAko espazio transbordadoreetan eta Errusiako Soyuz koheteetan ibili dira 15 misiotan.  

2009ko maiatzean, Robert Thirsk Nazioarteko Espazio Estaziora (ISS) hegan egin zuen sei hilabeteko egonaldia egiteko, eta horrela ISSan denbora luzez egon zen lehen kanadarra bihurtu zen. 2009ko abenduaren 1ean, espazioan 188 egun eman ondoren, Robert Thirsk Lurrera itzuli zen Soyuz espazio-ontzi batean. Chris Hadfield astronauta kanadarrak, ISSko lehen komandante kanadarra, mundu osoan ospea lortuko zuen 2013an, David Bowieren "Space Oddity" abestiaren Nazioarteko Espazio Estazioan grabatu zuen bideoklipa kaleratu zuelako. Julie Payette astronauta Kanadako Gobernadore Nagusi gisa aritu zen eta Garneau Kanpo Arazoetarako Ministro izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kanadako Astronauten Gorputzaren historia