Jack Kilby

**Jack St. Clair Kilby** (Jefferson City, Missouri, 1923ko azaroaren 8a – Dallas, Texas, 2005eko ekainarenem 20a) estatubatuar elektronika ingeniari eta fisikaria izan zen. Fairchild Semiconductor-eko Robert Noycerekin batera, 1958an lehenengo zirkuitu integratuaren asmakuntzan parte hartu zuen Texas Instrumentsen lanean ari zela. Asmakizun horregatik, Kilbyk 2000ko Fisikako Nobel Sari partekatua jaso zuen.Zirkuitu integratu edo mikrotxiparen asmatzaile bezala aitortua dago. Kilby sakeleko kalkulagailu eramangarriaren eta inprimagailu termikoaren asmatzailea ere izan zen, eta horien patenteak zituen. Beste zazpi asmakizunen patenteak ere bazituen

## Gaztaroa eta hezkuntza 
Jack St. Clair Kilbyen aitak elektrizitate-enpresa txiki bat zuzentzen zuen, Kansas mendebaldeko landa-eremuko bezeroei zerbitzua ematen ziena.

Kilby Great Bend-en (Kansas) hazi eta eskolara joan zen, Great Bend High School-en graduatuz. Gaur egun, herriko sarreretan dauden errepide-seinaleek bertan eman zuen denbora oroitzen dute, eta Great Bend High School-eko Commons Areari Jack Kilby Commons Area izena jarri diote.

Kilbyk ingeniaritza elektrikoan lizentziatura eta masterra lortu zituen, biak Illinoisko Unibertsitatean 1947an eta Wisconsingo Unibertsitatean 1950ean, hurrenez hurren.

## Zirkuitu integratuaren asmakuntza 
ezkerrera|thumb|Tektronix 475A modeloko osziloskopio analogiko eramangarria, 1970eko hamarkada amaierako tresna tipikoa
Kilby ezinbestekoa izan zen zirkuitu integratu edo txiparen asmakuntzan. 1958ko erdialdean, Texas Instruments-en (TI) ingeniari kontratatu berria zela, oraindik udako oporretarako eskubiderik ez zuenean. Kilbyk uda zirkuituen diseinuan "zenbakien tirania" deitzen zen arazoan lanean eman zuen, eta azkenean ondorioztatu zuen zirkuituen osagaiak erdieroale material bakarrean masiboki fabrikatzeak irtenbide bat eman zezakeela. Irailaren 12an, bere aurkikuntzak enpresako zuzendaritzari aurkeztu zizkion, Mark Shepherd barne. Osziloskopio bat erantsita zuen germanio zati bat erakutsi zien, etengailu bat sakatu zuen, eta osziloskopioak uhin sinusoidal jarraitu bat erakutsi zuen, bere zirkuitu integratuak funtzionatzen zuela frogatuz, eta beraz, arazoa konponduta zegoela erakutsiz.

3.138.743 AEBetako patentea, "Zirkuitu elektroniko miniaturizatuak" izenekoa, lehen zirkuitu integratua, 1959ko otsailaren 6an aurkeztu zen. Nabarmentzekoa zen substratu bakar batean osagai desberdinak (transistoreak, diodoak, erresistentziak, kondentsadoreak, etab.) izateagatik. Robert Noycerekin batera (hilabete batzuk geroago antzeko zirkuitu bat egin zuena), Kilby zirkuitu integratuaren asmatzaile-kidetzat hartzen da orokorrean.

## Geroagoko ibilbidea 
Kilby mikrotxipen teknologiaren aplikazio militar, industrial eta komertzialen aitzindari izan zen. Zirkuitu integratuak barne hartzen zituen lehen sistema militarra eta lehen ordenagailua sortu zuten taldeak zuzendu zituen. Eskuko kalkulagailua ere asmatu zuen, Jerry Merryman eta James Van Tassel-ekin batera.

1970ean, Kilbyk TI-tik baimena hartu zuen asmatzaile independente gisa lan egiteko. Besteak beste, silizio teknologiaren erabilera aztertu zuen eguzki-argitik energia elektrikoa sortzeko. 1978tik 1984ra, Ingeniaritza Elektrikoko irakasle ospetsu kargua izan zuen Texas A&M Unibertsitatean. Kilby Texas Instruments-etik 1983an erretiratu zen.

## Familia 
1948an, Kilby Barbara Annegersekin ezkondu zen. Bi alaba izan zituzten, Ann eta Janet.

## Heriotza eta ondarea 
Kilby minbiziaz hil zen 2005eko ekainaren 20an, Dallasen, Texasen, 81 urte zituela.
thumb|Zirkulu baten y osagaia jarraitzeak, zirkuluaren inguruan ibiltzean, uhin sinusoidal bat sortzen du (gorria). X osagaia jarraitzeak, berriz, kosinu uhin bat sortzen du (urdina). Bi uhinak maiztasun bereko baina fase desberdineko sinusoideak dira.
2005eko abenduaren 14an, Texas Instrumentsek TI Artxibo Historikoak sortu zituen. Jack Kilby familiak bere eskuizkribu pertsonalak eta argazki bilduma pertsonala eman zizkion Southern Methodist Unibertsitateari (SMU). Bilduma DeGolyer Liburutegian katalogatu eta gordeko da, SMUn.

2008an, SMU Ingeniaritza Eskolak, DeGolyer Liburutegiarekin eta Kongresuko Liburutegiarekin batera, urtebeteko ospakizun bat antolatu zuen aro digitalaren jaiotzaren 50. urteurrenaren ospakizunarekin, Kilbyren zirkuitu integratuaren Nobel saria irabazi zuen asmakizunarekin. Sinposio eta erakusketek teknologiak eta ingeniariek mundu modernoa moldatu zuten modu ugari aztertu zituzten. Kilbyk zientzia doktorego ohorezkoa zuen SMUtik eta SMUko bazkide izan zen denbora luzez Kilby Fundazioaren bidez.

## Aitortza 
### Oroitzapenak 
* Kilby Sariaren Fundazioa 1980an sortu zen haren omenez, eta IEEE Jack S. Kilby Seinale Prozesatzeko Domina 1995ean sortu zen.
* Kilby Labs, TIren silizio fabrikazio eta zirkuitu integratuen diseinurako ikerketa laborategia, haren omenez izendatu dute.
* Edinburgoko Napier Unibertsitateko Merchiston Campuseko Jack Kilby Konputagailu Zentroa ere haren omenez izendatu dute.
* Jack Kilbyren estatua bat dago Texas Instruments Plazan, Dallaseko Texas Unibertsitateko campusean.
* Great Bend-eko (Kansas) Barton Community College-k urtero Jack Kilby STEM Eguna egiten du.

### Sariak 
### Kidetzak 
### Sari nazionalak 
### Ohorezko tituluak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
  Jack S. Kilbyren patenteak

## Ikus gainera