Pia Arke

**Pia** **Arke**, sortzez, **Gant** (Ittoqqortoormiit, Groenlandia, 1958ko irailaren 1a - Kopenhage, 2007ko maiatza) Groenlandiako (*Kalaallit* groenlandieraz) artista bisuala, performatiboa, idazlea eta argazkilaria da. Ezaguna da autorretratuengatik *eta Kalaallit Nunaateko* (Groenlandia) paisaien argazkiengatik, baita kolonizazioan eta Danimarkaren eta Groenlandiaren arteko harreman etniko eta kultural konplexuetan ardaztutako pintura eta idazkiengatik ere. Bere ibilbidean zehar, Arkek bere ondare misto propioaren metafora ("mestizoak") erabili zuen harreman historiko horiek deskribatzeko aitzakia gisa, eta Artikoko indigenen identitatea eta irudikapena bezalako gaiak jorratzeko. 

## Biografia 
### Gaztaroa 
Arke 1958ko irailaren 1ean jaio zen Ittoqqortoormiiten, Groenlandiako ipar-ekialdean, aita daniarra zuen (Jørgen Gant, telegrafista) eta ama Groenlandiakoa (Justine Piparajik Birgitte). Thulé eskualdean hazi zen, Groenlandiaren iparraldean eta hegoaldeko Qaqortoq hirian, baina haur mestizo askok bezala, ez zuen inoiz ikasi Groenlandiarrez hitz egiten. Lehenik Groenlandiako ekialdean eta gero mendebaldean bizi izan zen familiarekin. Daniar hizkuntzako eskoletan ikasi zuen. 13 urte zituenean, Danimarkara joan ziren bizitzera, Groenlandiara itzuli aurretik. 1987an, Arke Kopenhagera itzuli zen Danimarkako Arte Ederren Errege Akademian ikastera. Han, pintura ikasi zuen Mogens Møller eta Per Bak Jensenekin, eta 1993an lortu zuen diploma. Urte hartan bertan, Arke Kopenhageko Arte Ederren Errege Akademiako teoria- eta komunikazio-sailean sartu zen. 1995ean, MFA bat lortu zuen *Ethno-Aesthetics / Etnoæstetik* tesiagatik, non gogor kritikatu baitzituen mendebaldeak arte "eskimalaren" gainean zituen estereotipo erromantiko eta primitibistak, eta nortasun kulturalaren eta artearen benetakotasunaren arazoak nabarmendu zituen.

## Ibilbidea 
1980ko hamarkadaren amaieran, Arkek bere pinturak erakutsi zituen lehen aldiz. 1988an, giza tamainako kateorratz zulodun bere argazki-kamara (ganbera iluna) egin zuen artistak, eskuz egina pinuarekin eta zur kontratxapatuarekin, Groenlandiako paisaiei argazkiak ateratzeko. Emaitzak *Imaginary Homelands* erakusketan agertu ziren, 1990ean.  

*Arctic Hysteria 1997* erakusketaren sarreran, Iben Mondrup-ek azaltzen du haren erakusketa "histeria artikoa" deitu zela probokazioz, batez ere emakume indigenei eragiten dien gaixotasun hori nabarmentzeko. Bere erakusketak eta azalpenek Groenlandiako historia koloniala berrikustera bultzatu zuten Danimarka. Hainbat erakusketatan parte hartu zuen bitartean, Danimarkan egindako lanaren lehen erakusketa handia, *Tupilakosaurus*, bera hil ondoren (2010) izan zen.  

Bere arteak eta argazkiek haurra zela bizi izan zen tokiak berrezartzen dituzte, eta Danimarkako kolonizazio zapaltzailea erakusten dute. *Tupilakosaurus* erakusketak 70 argazki, pintura, bideo, instalazio eta idazki baino gehiago ditu.   

Arke, gaur egun, iparraldeko lurraldeko postkolonizazioaren kritikari garrantzitsuenetakotzat hartua da, bi hamarkadako bere ikerketa artistikoari esker.

## Herentzia 
Pia Arke minbiziz hil zen 2007ko maiatzean, 48 urte zituela. Bere liburuak berrargitaratu egin ziren, eta, 2010ean, film bat eta erakusketa bat sortu zituzten Danimarkako Museo Nazionalean. Ondoren, erakusketa Suediara eta Groenlandiara eraman zuten. 
* 2019 - *Pia Arke: Wonderland*, Erakusketako komisarioa Katrine Elise Pedersen, Kunsthall Trondheimen, Trondheim, Norvegia

## Argitaratutako lanak 
* (da) Pia Arke, Ethno-aesthetics, Kunsttidsskriftet ARK, Pia Arke Selskabet & Kuratorisk Aktion, 2010, 79 p. (ISBN 978-87-993523-1-9, lire en ligne)
* Pia Arke, Stories from Scoresbysund : Photographs, Colonisation and Mapping, Pia Arke Selskabet and Kuratorisk Auktion, 2010, 283 p. (ISBN 978-87-993523-0-2, lire en ligne)
* Pia Arke, Tupilakosaurus : An Incomplete(Able) Survey of Pia Arke's Artistic Work and Research, 2012, 398 p. (ISBN 978-87-993523-3-3, lire en ligne)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda: Emakume argazkilariak

## Kanpo estekak