Fuji zirkuitoa

**Fuji zirkuitua** (japonieraz 富士スピードウェイ|Fuji Supīdowei) Fuji mendiaren magalean dagoen motor kirol-zirkuitoa da, Oyama, Suntō barrutian, Shizuoka prefektura, Japonia. 1960ko hamarkadaren hasieran eraiki zen. 1980ko hamarkadan, Fuji zirkuitua FIArako erabili zen. ​Munduko Auto Txapelketa eta lasterketa nazionalak antolatu ziren. Jatorriz, Mitsubishi Estate Co-k kudeatzen zuen Fuji zirkuitua Toyota Motor Corporation-ek erosi zuen 2000. urtean. Zirkuitu horrek Japoniako 1F Sari Nagusia hartu zuen 2007an, Hondaren jabetzako Suzuka zirkuitua ordezkatuz ia 30 urte geroago. Fuji zirkuituak 2008ko lasterketa antolatu ostean, Japoniako Sari Nagusia Suzukara itzuli zen 2009tik aurrera. Super GT Fuji 500 km-ko lasterketa zirkuituan egiten da Urrezko Astean.

Fuji zirkuituak, luzeran, zuzengunerik luzeenetakoa du motor kiroletako pisten artean, eta FIA 1. mailako lizentzia du.

## Historia 
### 1963–79: F1 hasi zen Japonian 
Fuji Speedway Corporation 1963an sortu zen Japan NASCAR Corporation gisa. Hasieran, zirkuitua Japonian NASCAR estiloko lasterketak egiteko asmoa zegoen. Hori dela eta, hasiera batean, pista 4 bat km (2,5 mi) errepide bihurgunetsu eta habiadura oso handiko izateko diseinatu zen, baina ez zegoen diru nahikoa proiektua burutzeko, eta bihurgune bakarra amaitu zen. Orduan, Mitsubishi Estate Co. enpresak zirkuituan inbertitu zuen, eta, 1965eko urrian, zuzendaritzaren agintea hartu zuen.

Errepide-ibilbide bihurtuta, zirkuitua 1965eko abenduan ireki zen, eta arriskutsu samarra zela frogatu zen, bihurgune zabalak ("Daiichi izenekoa") istripu handiak eragin zituen aldizka. Vic Elford-ek esan zuen:

"1969an bi hilabete eman nituen Japonian Toyota eta bere Toyota 7 (5 litroko V-8) proba-kontratu bat egiten, Nissan handi batekin batera (6,3 litroko V-12), CanAm-era zuzenduta zegoena. Nire azken proba izan zen, eta, ondoren, Sports Car GP-a Fujin izan zen, baina lasterketa erlojuaren orratzen noranzkoan egin zen. Bihurgunea izugarria izan zen oso, eta arrazoia, zuzenaren amaieran gailur itsu batetik pasa ginela 190/200 mph inguruan eta peraltean erori ginela. Beste bideetan (Daytona, Montlhéry, etab.), bihurgunetik gora igotzen zara. Gidari japoniar ausart asko bazeuden ere, ez ziren trebetasun handikoak, eta emaitzetako bat izan zen bazter horretako hildakoen kopurua izugarria izan zela. Hainbesteraino izan zen, ezen Gp 7 auto handiak orduan debekatu baitzituzten Japonian, eta, beraz, Nissan edo Toyota ez ziren inoiz CanAmera iritsi"

1974an Daiichi bihurgunean izandako istripu baten ondoren, Hiroshi Kazato eta Seiichi Suzuki gidariak hil, eta beste 6 pertsona zauritu ziren suzko istripu batean; orduan, pistaren zati berri bat eraiki zen arazoari aurre egiteko, eta, ondorioz, geratutako 4,359 km-ekin (2,709 mi), non beste 5 bihurgune azkar ere kendu baitziren, arrakastatsuagoa izango zen. 1966an, zirkuituak USAC Indy Car txapelketakoa ez zen lasterketa bat antolatu zuen, Jackie Stewart-ek irabazi zuena, eta 24 orduko lasterketa bat izan zen 1967an.

Zirkuituak 1 Formulako lehen lasterketa ekarri zuen Japoniara 1976ko denboraldiaren amaieran. Lasterketak, Munduko Txapelketarako, borroka ikaragarria izan zen James Hunt eta Niki Laudaren artean, eta, baldintza euritsuetan, Huntek nahikoa puntu lortu zituen titulua irabazteko. Mario Andrettik irabazi zuen lasterketa, eta Lauda erretiratu egin zen baldintza arriskutsuen ondorioz.

1977an, Gilles Villeneuve-k  parte izan zuen istripu batean; bi ikusle hil zituen pista alboan, eta 1Fk zirkuitutik alde egin zuen. Japoniak, hamar urte geroago, 1Fko programazioan beste lasterketa bat irabazi zuenean, Suzukara joan zen. Sari Nagusia 2007an itzuli zen Fujira, berritu ondoren.

### 1980–2000: Lasterketa-leku nazionala 
thumb| Fuji Speedway lehengo diseinuak: *Gorria* 1965–1974, *Urdina* 1975–1985, *Berdea* 1986–2004
thumb| Pista zaharraren "30° Bankua" abandonatua
Fuji kirol auto-lasterketen leku ezaguna izaten jarraitu zuen; FIA World Sportscar Championshipek 1982 eta 1988 artean bisitatu zuen zikuitua, eta, sarritan erabiltzen zen lasterketetarako. Abiadurak oso altuak izaten jarraitu zuten, eta bi txikane gehitu zizkioten: bata, lehen bihurgune itxiaren ondoren; bigarrena, berriz, azken bira zabal eta azkarraren sarreran (300R). Aldaketa hauekin ere, pistaren ezaugarri nagusia bere gutxi gorabeherako  zuzen luzea izaten jarraitzen zuen, motor kirol guztietan luzeenetakoa.

Boxen zuzen luzea NHRAren erakusketetan ere erabili izan dira 1989an eta 1993an azelerazio-lasterketetarako. Shirley Muldowney-k 5,30eko denbora egin zuen Fuji-ko milia laurdeneko zatian. Bertako erresistentzia lasterketak ere ohikoak dira zirkuituan.

Zirkuituak Japoniako lasterketa nazionaletarako erabilia izaten jarraitu zuen. 1991n, ordea, CART ekitaldi bat antolatzeko planak bertan behera utzi ziren Fédération Internationale du Sport Automobilerekin izandako liskarrak zirela eta. Eetorkizuneko auto-lasterketen planen barruan, 2000ko udazkenera arte ez zion Toyotak zirkuitko izakin gehienak erosi Mitsubishi Estate-ri

1998ko maiatzaren 3an, auto anitzeko istripua izan zen desfilearen itzulian JGTC lasterketa baten aurretik segurtasun-kotxea euri zaparradaz moteldu zelako. Tetsuya Ota Ferrariko gidariak erredura larriak izan zituen gorputz osoan bere autoan ia 90 segundoz harrapatuta gelditu ostean, eta Tomohiko Sunako Porscheko gidariak eskuineko hanka hautsi zuen. Serieak 2003tik hartzen ditu bere txandak; 2004ko itxiera izan ezik, zirkuitua nazioarteko mailako baten egiten zen lehena izan zen.

### 2007 eta 2008 Japoniako Sari Nagusiak 
2007ko Japoniako Sari Nagusian, Fuji zirkuituak arazo asko izan zituen, besteak beste lotura-autobusek eskaintzen zuten garraio-sarearen paralisia, instalazio eskasak (ikuskerarik gabeko eserleku erreserbatuak barne), antolaketa eza eta otordu garestiak, hala nola bazkari kaxa soilak 10.000 yenetan (87 $ AEB) saltzen zen zirkuituan.

Egunkarietako ekitaldiaren kontakizunek Toyotaren alborapen eta kontrol arazoak ere salatu zituzten. Zirkuituak, ikusle taldeei, gidariei laguntzeko banderak eta pankartak jartzea debekatu zien. Gainera, pasabideak eta ikusleentzako instalazioak hobetu ziren, pantaila handiagoekin batera. Hala ere, lasterketan eguraldi euritsuak ere eragina izan zuen (historikoki iraganeko lasterketa batzuetan oztopatu duen bezala), eta, geroago, 2013an, FIA Munduko Erresistentzia Txapelketako 6 orduko iraupen-lasterketa bat ere oztopatu zuen.

Sarreren salmenta eta eguraldi txarraren ondorioz, FOMek erabaki zuen FIA Japoniako Sari Nagusia Fuji eta Suzukaren artean banatuko zela, urte alternatiboetan, hurrengo lasterketa Suzukak, 2009ko urriaren 4an, igandea, egingo zuelarik. Atzeraldi globalaren eta bere defizit operatiboaren ostean, Toyotak Japoniako Sari Nagusia antolatzeari uztea erabaki zuen 2010ez geroztik.

### 2020ko Udako Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, zeinak COVID-19 pandemiaren ondorioz 2021era atzeratu baitziren, zirkuitua txirrindularitza lasterketetarako leku eta helmuga izan zen:

* Gizonezkoen banakako errepide lasterketan, 2021eko uztailaren 24an,  Richard Carapaz urrezko domina izan zen,  Wout van Aert zilarrezkoa eta  Tadej Pogačar brontzezkoa.
* Emakumezkoen banakako errepide-lasterketan, 2021eko uztailaren 25ean,  Anna Kiesenhofer urrezko domina, Annemiek van Vleuten zilarra eta  Elisa Longo Borghini brontzea.
* Emakumezkoen errepide-erlojupekoan, 2021eko uztailaren 28an,  Annemiek van Vleuten urrezko domina, Marlen Reusser zilarra eta  Anna van der Breggen brontzea.
* Gizonezkoen errepide- erlojupekoan, 2021eko uztailaren 28an,  Primoz Roglic urrezko domina,  Tom Dumoulin zilarra eta  Rohan Dennis brontzea.

## Gertaerak 
; Oraingoa

* Apirila: Super Formula Txapelketa, Super Formula Lights, TCR Japan Touring Car Series, Japoniako Eskualdeko Formula Txapelketa
* Maiatza: Super GT, Ferrari Challenge Asia-Pacific, F4 Japoniako Txapelketa
* Ekaina: Super Taikyu
* Uztaila: GT World Challenge Asia, GT4 Asia Series, Super Formula Txapelketa, Japoniako F4 Regional Championship Series
* Abuztua: Super GT, F4 Japoniako Txapelketa
* Iraila: FIA World Endurance Championship *6 Hours of Fuji*, TCR Japan Touring Car Series, Formula Eskualdeko Japoniako Txapelketa
* Urria: Japoniako F4 Eskualdeko Txapelketaren Seriea

; Lehengoa

* 2020ko Udako Olinpiar Jokoak *Txirrindularitza* (2021)
* Asian Le Mans Series (2013–2018)
* 1 Formulako *Japoniako Sari Nagusia* (1976–1977, 2007–2008)
* Japoniako Moto Sari Nagusia (1966–1967)
* Kirol-autoen Mundu Txapelketa (1982–1988)
* Turismoen Mundu Txapelketa (1987)

## Diseinuaren historia 

Fitxategi:Fuji Speedway (1965-1974 Layout).svg|Fuji zirkuitua (1965–1974)
Fitxategi:Fuji-Historical-1976-1977.svg|Fuji zirkuitua (1974–1983)
Fitxategi:Fuji Speedway 1987-2003.png|Fuji zirkuitua (1987–2004)
Fitxategi:FujiSpeedway.gif|Fuji zirkuituaren diseinuaren bilakaera 1965etik 2004ra
Fitxategi:Circuit Fuji.svg|Fuji zirkuitua (2005-gaur egun)

## Erregistroak 
thumb| Zirkuituaren ate nagusia
[thumb| [Fuji mendia]]

## Bihurguneak 
Hauxe da egungo zirkuituaren trazadura osatzen duten hamabi bihurguneen zerrenda ofiziala, 2005etik erabiltzen dena. Bihurgune batzuek bakarrik dute izen japoniarra, eta gehienak babes-hitzarmenen ondorio dira. Gainerakoei, izena bihurgunearen erradioari dagokio, metrotan.
thumb| Seigarren bihurgunea

# TGR bihurgunea(27R)
# 75R
# Coca-Cola bihurgunea (80R)
# Toyopet (100R)
# Advan bihurguna (30R)
# 120R
# 300R
# Dunlop bihurgunea (15R)
# 30R
# 45R
# GR Supra bihurgunea (25R)
# Panasonic bihurgunea (12R)

Dunlop bihurgunea desberdina da erabilitako konfigurazioarekin. Konfigurazio osoan, eskuineko bihurgune estu batez osatuta dago, eta, ondoren, ezker-eskuineko kolpea. GT ibilbidean, berriz, abiadura ertaineko eskuin bira da, 11. eta 12. biraketak saihestuz.

## Fuji zirkuitua bideojokoetan 
Fuji zirkuitua arcade lasterketa *Pole Position* jokoan irudikatzen da. Fuji *Project CARS 2*, *Top Gear*, *TOCA Race Driver*, *Gran Turismo 4: Prologue*, *Gran Turismo 4*, , *Gran Turismo 5: Prologue*, *Gran Turismo (PSP)*, *Gran Turismo 5*, *Gran Turismo 6* eta *Gran taldeetan* ere agertzen da. *Turismo Sport* . ''F1 Challenge '99–'02*, *Grand Prix Legends*, *rFactor*, *GTR 2 – FIA GT Racing Game*, *GT Legends, Assoluto Racing* eta *Race* 07rako, pista doan deskargatu daitekeen eduki gisa dago eskuragarri.

## Fuji zirkuitua telebistan 
*Fuji zirkuitua *Motor* Japoniako telebista draman nabarmentzen da lasterketen eszena nagusi gisa, baita (fikziozko) "Regulus Cup"-aren egoitza gisa.
*Zirkuitua *Top Gear'' britainiar automozio saioko 11. denboraldiko atal batean ere agertu zen, zeinean Jeremy Clarkson aurkezleak Nissan GT-R bat gidatzen zuen.
*Gaki no Tsukai  2013 New Year's Holiday No-Laughing Earth Defense Force zigor-jokoaren zati bat ere filmatu zuten Fuji zirkuituan.
*Zirkuitua *Dennou Keisatsu Cybercop* tokusatsu seriearen hasierako eszenan agertu zen.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* Fuji Speedway webgune ofiziala
* Fuji zirkuituaren informazioa F1 webgune ofizialetik
* Mapa eta zirkuituaren historia RacingCircuits.info webgunean
* Google mapak