Virginia Bolten

**Virginia Bolten** ( San Luis, 1876ko abenduaren 26a - Montevideo, 1960 )   Argentinako aktibista anarkista, sindikalista eta feminista izan zen, Buenos Aires, Rosario eta Montevideo hirietan ekintzaile ibilbide luzea izan zuena. 1899an Argentinako *La Voz de la Mujer* egunkari anarkofeministaren Rosarioko edizioa zuzendu zuen, eta Montevideoko *La Nueva Senda*, Juana Rouco Buelak ezkutatu behar izan zuenean poliziaren jazarpenaren ondorioz.  *La Protesta Humana* egunkari anarkistan erredaktore eta berriemaile aktiboa izan zen.  Argentinako Langileen Federazioaren, geroago FORA izango zenaren, ordezkaria eta sustatzailea izan zen. 1910eko hamarkadan Virginia Bolten anarkobatllismora hurbildu zen, José Batlle y Ordóñez Uruguaiko presidentearen (1903-1907 eta 1911-1915) lan legeak onartzen zituen joerara,. 

## Historia eta mitoaren artean 
Virginia Bolten emakume feminista, sindikalista eta anarkistaren bizitza, garai bereko beste emakume militante batzuekin alderatuta, oso ezaguna izan da.  Duela gutxi, Agustina Prieto (Rosario), Laura Fernández Cordero (Buenos Aires) eta Pascual Muñoz (Montevideo) ikerlariek Virginia Boltenen bizitzarekin lotutako dokumentu historikoen ikerketa hasi zuten, eta 2014ean, *Tras los pasos de Virginia Bolten, hau da, Virginia Boltenen urratseen atzetik,* izenburupean argitaratu zuten.  Bere lehen alabari emandako izenak, eta bataioak berak, aldaketa esanguratsu baten berri ematen dute hurrengo seme-alabez jakin izan denarekin konparatzean: bataio agiririk ez dago eta haien izenak Urano Líber, ziurrenik 1898an jaiotakoa, eta Acracia, data zehaztugabean jaiotakoa, dira. 

Dokumentuetan aurkitutakoen ondorioz, lanaren egileek zalantzan jartzen dute Virginia Bolteni 1890eko hamarkadan egotzitako gertakizunen egiazkotasuna, hala nola,1890eko maiatzaren 1eko ekintzetan parte hartu edo liburuxkak banatzeagatik atxilotu izana. Honetaz guztiaz, egileek ondoko hau diote:...hainbeste zalantzaren artean, ziurtasun bat: Virginia Bolten mito indartsua da, lan talde honek ez du horretaz dudarik. Baina atzera egin nahi dugu irudi mitiko haiek eraikitzeko bidean eginiko urratsetan, Boltenen biografia politikoaren beste dimentsio batzuk berreskuratzeko. Ibilbide horretan, prentsan eginiko lana eta haren idatziak ere errekuperatu egingo dira. Nora Usenky eta Mariana Fontana Rosarioko historiako irakasle eta ikerlariek gauza bera baieztatu dute: Virginia Bolten San Luis probintzian jaio zen.  Plácido Grela ikerlariaren arabera, ordea, litekeena da Virginia Bolten San Juan hirian jaio izana.  Beste bertsio batek Uruguaiko Ekialdeko Errepublikan jaio zelako iritziari eusten dio (seguru asko helduaroan bertan erbesteratu zelako). 

Haurrak nerabeak zirela, senar-emazteek banatzea erabaki zuten. Ganadutegia nork bere aldetik utzi —alemaniarrak kale saltzaile gisa lan egingo zuen— eta lau seme-alabak bakarrik utzi zituzten estantzian. Bolten anaia-arrebek denbora batez San Luisen egon ondoren, emigratzea erabaki zuten. Manuel eta Dominga zuzenean joan ziren Rosariora bizitzera, eta Enrique eta Virginia "bizimodu bohemioari atxiki zitzaizkion eta hainbat toki korritu zituzten". Geroago, 1950ean, adinekoa zela, Argentinara itzuli zen. Argentinan, Eva Duarterekin elkartu zen, emakumeei sufragio femeninoa emateko proiektuari bere elkartasuna emanez.  

Rosarion bada hitz kementsu eta menderatzailea duen neska puritano bat, jendetza erakartzen duena; Louise Michel (Parisko Komunako heroina) baino kementsuagoa izanik, zalantzarik gabe berak baino manera hobeak ditu.

Juan Bialet Massék adierazia bere *Barnealdeko langileriaren egoerari buruzko txostenean* (1904) 

Rosario (Santa Fe) hiriko Lopez plazan plaka bat jarri dute bere omenez. 

## Bere bizitzari buruzko filma 
Esther Goris aktoreak (1963-) Nora Usenky eta Mariana Fontanaren (Rosarioko historiako irakasleak eta ikerlariak) lana hartu zuen erreferentziatzat *Ez jainkoa, ez patroia, ezta senarra ere* filmaren (2009) gidoia Graciela Maglie-rekin batera idazteko. Pelikula horretan, Eugenia Tobal aktoreak antzezten du Virginia Boltenen papera.  

## Virginia Bolten saria 
Santa Fe udalbatzak, 2018ko martxoaren 7an, Virginia Bolten saria ezarri zuen Genero ikuspegia duten kazetaritza lanak balioesteko.   

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Ehrick, Christine: *The shield of the weak: feminism and the state in Uruguay* *1903-1933* .
* Molyneux, Maxime: *Movimientos de mujeres en América Latina*.
* Rama, Carlos M. eta Ángel J. Cappelletti: *El anarquismo en América Latina*.

## Ikus, gainera 
* Anarkismoa Argentinan
* *La Voz de la Mujer*
* *La Protesta*
* Louise Michel
* Lucy Parsons
* Emma Goldman

## Kanpo estekak