open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emilio Aldekoa

**Emilio Aldekoa Gómez** (Bilbo, 1922ko azaroaren 30a - Lloret de Mar, 1999ko irailaren 4a) euskal herritar futbolari eta entrenatzailea zen.

Espainiako Gerra Zibilan, beste umeekin batera ihes egin zuen Ingalaterrara. Hantxe hasi zuen bere kirol ibilbidea Staffordshire eskualdeko langile futbol-talde batean.

## Palmaresa 
* Liga 2 (1951-52, 1952-53)
* 3 Errege Kopa (1951, 1952, 1953)
* Kopa Latina 2 (1952, 1953)

## Entrenatzailea 
* Girona Futbol Club (1954-?)
* CD Condal (?)
* Birmingham City FC (1960-1962) *laguntzailea*
* Real Valladolid CF (1966-?)

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Urdiako Harria

**Urdiako Harria**, Nafarroa Beherean dagoen mendi bat da, Pirinioetako Adartza mendilerroan. Bere garaiera, 996 metrokoa da, eta, Adartza mendilerroko mendiak txikienetik garaienera sailkatuz gero, laugarrena da, eta 1.000 metrotik beherako azkena.

## Abiapuntuak 
Baigorrin, GR-10 bide seinalizatua hartu behar da, Ahartza lepora iristeko. Bide batek harantz daroa. Bide honek, Leizartze leporantz jarraitzen du, eskumatara Munhogain mendia utziz, pago batzurekin. Bidea ezkerretik utzi behar da, pixka bat benetako lepora jaisteko. Gure aurrean, Urdiako Harria agertzen da. Pago batzuk estaltzen dute aurpegi hau. Harantz igo behar da, garaiera nagusiena gure eskumatara geratzen dela kontutan hartuz.

Bankatik, bide bat ekialderantz igotzen da, mendiaren aurpegi honetan sakabanatuta dauden baserriak elkartuz. Bide batek, Urdiako lepoa izeneko lepora iristea ahalbidetzen du. Eskumatik, Adartza mendira iristen da Arrolako Harriaren bidez. Ezkerretara, Urdiako Harrira iristen da.

## Kanpo estekak
Jon Pérez Bolo

**Jon Andoni Pérez Alonso**, ***Bolo*** ezizenaz ezagunagoa, (Bilbo, Bizkaia, 1974ko martxoaren 5a -) euskal herritar futbolari ohia da, egun Barakaldo CF taldean erretiratu zena. Euskal Herriko futbol selekzioarekin bost partida jokatu zituen, lau gol lortuz. Gaur egun entrenatzailea da. Bere semea Bolo ezizenaz ere ezaguna, futbolean aritzen da.

## Ibilbidea 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Teodoro I.a Errusiakoa

**Teodoro I.a Ivanovitx** (errusieraz Фёдор I Иоа́ннович, *Fiodor I Joanovitx*) (Mosku, 1557ko maiatzaren 31- Ibidem, 1598ko urtarrilaren 6a) Errusiako tsarra izan zen, Ivan Izugarria eta Anastasia Romanovaren semea. Teodoro Kanpailaria bezala ezagutzen da, bidaiatzeko eta elizateko kanpaiak jotzeko zuen ohituragatik.

## Biografia 
thumb|200px|Teodoro I.ak, urrezko kate bat oparitzen dio Boris Godunovi

Teodoro I.a Ivanovitx Moskun jaio zen, 1557ko maiatzaren 31n. Gurasoak Ivan Izugarria eta Anastasia Romanova izan zituen eta bikotearen hirugarren semea izan zen. Berehala konturatu ziren ingurukoak, Teodorok ez ziola jaramonik egiten printze izateari, agian ez zuelako bere burua oinordeko ikusten, anaia zaharrenak eramango baitzuen koroa. Baina Iván Ivánovich zarévichak ez zuen sekula itxaropen hori beteko, aitarekin izandako haserrealdi batean hil baitzen 1500ean. Aita Ivan Izugarriak ere ez zion agintea hartzeko tankerarik ikusten eta horregatik ezarri zuen, bera hiltzean, Teodorok gobernatuko zuela, baina Ivanen suia eta Teodororen koinadua zen Boris Godunovek lideratutako erregeorde batzuek lagunduta.

1584an, Ivan Izugarria hil egin zen eta Boris Godunoventzako erraza izan zen erregeordetzako aurreikusita zeudenak baztertu eta berak bakarrik hartzea Irene Fiódorovna Godunova Borisen arrebarekin ezkonduta zegoen Teodororenganako bidea. Gainera, Teodorok ez zuen politikan interesik jartzen eta denbora gehiena errezatzen, meditatzen edo kristau testuak irakurtzen ematen zuen, mojea balitz bezala, eta Boris Godunovek hartzen zuen gobernu eta administraritzarako ardura.

Godunovek hartu behar izan zuen Errusia tartaroengandik defendatu eta Ivan Izugarriak konkistatutako lurren jabetza ziurtatzeko lana. Teodorok burututako ekimen garrantzitsu bakarra, 1588an Moskuko patriarkadua ezartzea izan zen, horrela errusiar Eliza Ortodoxoa otomandarretatik aske geratu zelarik (ez horrela Alejandria, Istanbul edo Jerusalem.

1591n, anaia Dimitri Ivánovich zarévicha hil zen eta ezinbestekoa zen Teodororentzat oinordekoa izatea, hau da, Rúrik dinastiari tronua ziurtatuko zion semea izatea, baina ez zuen lortuko eta izan zuen alaba bakarra 1594an hil zen, umea oraindik, Teodoro depresio larri batean murgildu zelarik.

1598ko urtarrilean hil zen, oinordekoa izan zitekeen seme preziaturik gabe eta bere erregealdia Ivan I.a Errusiakotik zetorren Rúrik dinastiaren azkena izan zen. Ondoren, Errusia Garai Nahaspilatsua deritzonean sartuko zen.

Eliza Ortodoxoan santutzat hartzen da. Jaieguna urtarrilaren 7an ospatzen da (urtarrilaren 20an egutegi gregorianoan).
Sivori

**Arturo Igoroin Sanjurjo**, (Gasteiz, Araba, 1976ko irailaren 14a - ) euskal herritar futbolari ohi eta entrenatzailea da. ***Sivori*** ezizenaz ezagunagoa da, Omar Sívori futbolari argentinarrren omenez. Alavesen harrobian hazia, besteen artean Águilas CFen aritua.

## Kirol Ibilbidea 
*2015ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Esku

thumb|Eskuaren atalak
**Eskua** bi gorputz-atal atal-aniztunak, oratzaileak eta hatz-aniztunak dira. Gizakien edo beste primateen beso bakoitzaren muturrean daude. Gauzak ukitu, hartu eta eraldatzeko erabiltzen dira. Ukimenak garrantzi handia du eskuetan.

## Hezurrak 
thumb|Eskuko hezurrak:1: Urruneko falangeak2: Erdiko falangeak3: Hurbileko falangeak4: Metakarpoa5: Karpoa
Esku bakoitzak 27 hezur ditu:

### Karpoa 
Karpoa da eskumuturretik gertuen dagoen zatia. Zortzi hezur ditu, launa hezurretako bi ilaratan antolatuak:

# Hurbileko ilara, radio hezurretik hasita kubitu hezur aldera: eskafoidea, ilargi-formakoa, piramidala eta pisiformea.
# Urruneko ilara: trapezioa, trapezoidea, hezur handia eta kako-hezurra.

### Metakarpoa 
Metakarpoa bost hezurrek osatzen dute, eskuturretik urrutien daudenak dira eta esku-ahurraren barruan eta ahurrean daude.

### Falangeak 
Falangeak hatzeko hezurrak dira.

Hiru dira hatzeko: hurbilekoa, erdiko eta urrunekoa. Erpuruak bi ditu: hurbilekoa eta urrunekoa.

## Giharrak 
Besagainetik datozen giharrak bi eratakoak dira: esku-ahurrekoak (estutzaileak) eta eskugainekoak (luzatzaileak). Eskuak berak, hala ere, baditu bere giharrak, kubituaren ingurukoak (4), erpuruaren ingurukoak (4) eta esku-ahurrekoak (11). Guztira 19 gihar dira berezkoak eta 15 besagainetik datozenak eta zainetan bukatzen direnak. Eskuaren odol elikadura radio arterien eta kubitu arterien bidez egiten da nagusiki. Zain txiki ugariren sarea dago, horiez gainera, azalean barrena. Eskuaren ezaugarri nagusia mugimendurako aukera da, giharren, zainen eta hezurren giltzadurari esker.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hatz
* Beso

## Kanpo estekak
Tefnut

**Tefnut**ek, "garraren Anderea", hezetasunaren jainkosa, biziarazten duen ihintza ordezkatzen du, baita hezetasuna sortzen duten gorputz prozesuak ere. Jainko gerlariei, Raren eguzki begiari eta uraeusari lotua, egiptoar mitologian.

* Izen egiptoarra: **Tefnut** (*Tef*, hezea eta *Nut*, zerua). Izen greziarra: **Tfenis**
## Ikonografia 
Lehoi eme burudun emakume bezala edo lehoi eme bezala irudikatua, eguzki diskoa eta bi uraeusekin, zetroaz eta ankhaz. Shurekin, bi lehoi bezala, eta flamingo moduan Buton.

## Mitologia 
Atumen alaba (eta Rarena biak lotzean), bere listutik jaioz (edo hazitik). Geb eta Nuten ama zen. Shuren arreba eta emaztea izan zen, Heliopoliseko Eneadako lehen bikotea izan zelarik.

Rarekin haserre, Nubiara alde egin zuen; Shu eta Thot bila joan zitzaizkion, eta Egiptora itzularaztea lortu zuten, uholdearen iristea mesedetuz. Arnasa ematen zien hildakoei.

## Sinkretismoa 
Egiptoko Inperio Ertainean Maatekin identifikatu zuten. Egiptoko aro berantiarrean, Sekhmet, Bastet, Hermopoliseko Nehemetauey, Esnako Menhit eta Nubiako Apsetekin identifikatua izan zen.

## Gurtza 
Oxirrinko eta Leontopolisen gurtua izan zen. Denderako zati bat, *Tefnuten Etxea* deitua izan zen, Shurekin batera, flamingo eran gurtua izan zen.

## Kanpo estekak
Isabel I.a Bragantzakoa

**Isabel Kristina Leopoldina Augusta Mikaela Gabriela Rafaela Gonzaga de Braganza e Borbon**, tronuratzean **Elisabet I.a Bragantzakoa** izena hartu zuena (Rio de Janeiro 1846ko uztailak 29-1921eko azaroak 14), Brasilgo printzesa inperiala eta erregeordea izan zen.

Brasilgo azken enperadorea izan zen Pedro II.a Brasilgoa eta Teresa Cristinaren alaba izan zen. Euren alaba nagusi eta tronurako oinordeko bezala, inperioaren erregeordetza hartu zuen hiru aldiz, bere aita bidaian zegoela. **Erredentorea** bezala ezagutzen da, horietako batean, esklabutza abolitu baitzuen Brasilen, honek, familia inperiala eta lurjabe esklabista boteretsuekin aurrez aurre jarri zituelarik.

Gaston Orleansekoa, Euko Kontearekin, nor Luis Filipe Frantziakoa errege frantsesaren biloba zen. Lau seme alaba izan zituen:

* Luiza Victoria Orleans-Bragantzakoa (1873)
* Pedro de Alcántara Orleans-Bragantzakoa (1875-1940)
* Luis Felipe Orleans-Bragantzakoa (1878-1920)
* Antonio Gaston Orleans-Bragantzakoa (1881-1918)

Bere familiarekin bizi izan zen Isabel Jauregian, gaur egun Guanabara Jauregia deitua. Hiru aldiz hartu zuen erregeordetza (1871 eta 1872 bitartean, 1875 eta 1876 bitartean eta, azkenik, 1887 eta 1888 bitartean), garai hauetan, Sabel Askatasun Legea (Brasilen jaiotako esklabuen seme-alabak askatzen dituena), zigortutako gotzain eta presoentzako amnistia bat eta Lege Aureoa (Brasilen esklabutzaren abolizioa suposatu zuena) aldarrikatu zituen. Urrezko Arrosarekin saritu zuen Leon XIII.a aita santuak. Brasilen errepublika aldarrikatu zenean, Frantzian erbesteratu zen.

Bere aita hil zenean, Brasilgo tronuaren oinordekotza eskubideak jaso zituen, bera hiltzean, bere biloba Pedro Enrike Orleans-Bragantzakoari pasa zirelarik

## Kanpo estekak 
* Caxambuko Palace Hotela - Isabelen bisitei buruzko artikuluak
Rurik

**Rurik** edo **Riurik** (antzinako eskandinavieraz, *Rørik*-ek "buruzagi ospetsu" esan nahi du) (830-879) 862an Ladogaren kontrola lortu zuen eta Holmgardeko finkapena (Rurikovo Gorodische) Novgoroden eraiki zuen baregoa izan zen.

## Izena 
*Riurik* Elizako antzinako eslavierazko izena da, *Rodrigo* izenaren aldaera germaniarrari dagokiona: *Hrodric* (antzinako goi alemaneraz), *Hroðricus* (antzinako ingelesaz), *Hrœrekr* (norvegieraz eta islandieraz) eta *Hrørīkr* edo *Rørik* (danieraz eta suedieraz: horietatik dator). Beowulfen ere agertzen da, *Hrēðrīk* formaz.
Sendoa Agirre

**Sendoa Agirre Basterretxea**, (Erandio, Bizkaia, 1975eko abenduaren 31 - ) euskal herritar futbolari ohia da, Hércules CF taldean aritzen zena.
Erandiotarra da eta ezin zuen Athletic Clubekin partida ofizial batean debutatu, lagun arteko partidak jokatu baino ez zituenez.

## Ibilbidea 
*2019ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
*  Jokalari profila Athleticen webgunean
Leonardo Zilaurren

**Leonardo Zilaurren Uriarte** (Zorrotza, 1912ko azaroaren 5a - Madril, 1969ko abenduaren 9a) euskal herritar futbolaria zen, Athletic eta Euskal Herriko futbol selekzioan jokatu zuena.

Espainiako Gerra Zibila zela eta, Euskal Herriko futbol selekzioarekin nazioarteko bira egin eta Amerikan erbesteratu zen.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Kazango Kremlina

**Kazango Kremlina** (errusieraz Казанский Кремль, tatarera zirilikoz Казан кирмәне) Tartaristan errepublikako gotorleku historiko nagusia da, Kazan hirian dagoena. Ivan Izugarriaren aginduz eraiki zen, Kazango kanen antzinako gazteluaren hondakinen gainean.

UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen 2000n.

## Monumentuak 
Kazango Kremlinaren barnean, antzinako eraikin asko daude. Horietatik antzinakoena, Iragarpenaren Katedrala da (1554-1562), sei zutabe eta bost abside dituen Errusiako XVI. mendeko eliza bakarra. Garai horretako Kazango beste eraikin asko bezala, tokiko harearri zurbilarekin eraiki zen, eta ez adreiluekin. Urte askotan zehar, arkitektoa, Postnik Jakovlev mitikoa izan zela esan da, baina hau espekulazio hutsa da. Katedralaren kanpandorrea, bost mailatan eraiki zen Ivan Izugarriaren aginduz, Moskuko Ivan Handiaren Kanpandorrearen antzerakoa izan zedin, baina sobietarrek bota zuten 1930ean.

Kremlineko osagairik azpimarragarriena *Söjembikä Dorrea* da, okertua, beharbada, Petri I.a Errusiakoaren garaikoa dena. Elezahar ezagun batek, dorrea, Kazango khanerriko azken erreginarekin lotzen dute. Beste ezaugarri arkitektoniko ezagun bat, Spaskaia dorrea da, Kremlineko hegoaldeko muturra dena eta Kremlineko sarrera nagusi bezala balio duena.
thumb|200px|ezkerrera|Iragarpenaren Katedrala
Spaskaia dorreak, Spaski Monasterioaren izena darama, handik gertu zegoena. Monasterioko beste eraikin batzuk, San Nikolasen eliza (1560 eta lau zutabe), eta Salbatzailearen Transfigurazioaren Katedrala (1590, sei zutabe) dira. Sobietarrek suntsitu zituzten Stalinen agintaldian.

Interesgarriak dira, baita ere, elurraren zuri koloreko harresi eta dorreak, XVI eta XVII. mendeetan eraikiak baina handik mende batzuetara berrituak, Qol-Şärif meskita, berriki berreraikia gotorlekuaren barnean, eta Gobernariaren Etxea (1843-1853), Konstantin Thonek diseinatua, gaur egun, Tartaristan Errepublikako Presidentearen jauregia. Jauregia, uste denez, Kanaren antzinako jauregiaren tokian dago.

Kremlineko hormaren iparraldeak, beste dorre bat du (Sekretuaren Dorrea), horrela deitua, ur hornikuntza sekretu bat izateko erabiltzen delako. Dorre honek, Kremlinera oinez sartzea ahalbidetzen du, baina ibilgailuen sarrera, larrialdi egoeretara mugatua dago.

500px|erdian|thumb

## Kanpo estekak
Antonino eta Faustinaren tenplua

thumb|220px|Antonino eta Faustinaren tenplua Erromatar foroan
Erromatar foroan dauden eraikin guztietatik, **Antonino eta Faustinaren tenplua** da hoberen kontserbaturik dagoena. Via Sacrara irekitzen da, Emilia Basilikaren ekialdean, Regiaren parean. Toba bolkanikozko blokeekin eraikitako cella batez, hasieran haitzurdin zaindunez estalia, aurrean korintiar ordenako sei zutabezko pronaos batetaz eta beste bi zutabez albo bakoitzean, osatuta dago, 17 metro inguruko altuera duten zutabeak. Frisoak, aurrez aurre jarritako grifoek eta landare irudiek osatutako apaindura bat du.

Bere eraikuntza, Antonino Pio erromatar enperadoreak agindu zuen bere emazte Faustina Maior hil zenean, 141. urtean. Enperadoreak, sarri esaten zuen nahiago zuela bere emaztearekin basamortuan bizi, hau gabe jauregian baino. Handik urte gutxira, 161ean, enperadorea hil zen, eta, Senatuak, jainkotzerakoan, tenplua, bikote inperialari sagaratzen dio. XI. mendean "San Lorenzo de Miranda" elizan bihurtu zen.

## Kanpo estekak
Jose Iraragorri

**Jose Iraragorri Ealo** (Basauri, 1912ko martxoaren 16a - Galdakao, 1983ko apirilaren 27a) bizkaitar futbolari eta entrenatzailea zen, Athletic eta Euskal Herriko futbol selekzioan jokatu zuena.

Espainiako Gerra Zibila zela eta, Euskal Herriko futbol selekzioarekin nazioarteko bira egin eta Amerikan erbesteratu zen, argentinar eta mexikar txapelketetan jokatuz.

## Biografia 
'Galdakaoko sudurmotza' deitua, Athletic 1929/30 denboraldian partida bakar bat galdu gabe ligako txapeldun geratu zen eta, gainera, Kopa irabazi zuen denboraldi horretan bertan. Hurrengo denboraldian, Fred Pentlanden eskutik berriro titulu biak eskuratu zituen. Hurrengo bost denboraldietan beste lau titulu nazional irabazi zituen, bi Liga eta bi Kopa.

Gerra Zibila piztean, euskal selekzioaren Europa eta Mexikoko biran parte hartu zuen. 1939an, Angel Zubietarekin batera, CA San Lorenzo de Almagro talde argentinarrera joan zen. Argentinako taldean lesio larri bat izan zuen partida gutxira. Ondoren, zazpi urtez jokatu zuen Real Club Españan. Mexikar talde honetan erbesteratutako euskal futbolari askorekin batera aritu zen, Blasco, Zilaurren edo Langara kasu.

1946an Athleticera itzuli zen, baina futbolari karrera amaitzeko. Euskal taldean eman zituen hiru denboraldietan, lehenengoan bakarrik maiz jokatu zuen. Horregatik, 1949an, futbol profesionaletik erretiratu zen, Athletic Cluben hamar denboralditan 179 gol lortu zituelarik.

Oraindik Athleticeko jokalaria zela (1947-48), Barakaldo CF taldean entrenatzeari ekin zion. Gero, 1949 eta 1952 artean, Athletic Club hartu zuen bere gain. Bilboko taldearekin Kopako titulu bat eta Eva Duarte Kopako beste bat lortu zituen. Euskal taldea 103 partidatan zuzendu zuen, horietatik 54 irabaziz.

Hurrengo denboraldietan Real Valladolid eta Celta de Vigoko aulkietatik ere labur pasa zen, lehen taldearekin Federazioaren Kopa irabaziz. 1955eko azaroan Hércules Club de Fútbol taldearen ardura hartu zuen. Patricio Caicedo kargutik kendu eta Sergio Rodríguez uruguaitarrak bitartekaritza lanak egin ondoren, bizkaitarrak alacantear taldearen egoera bideratzea eta Lehen Mailan jarraitzea zuen helburua, baina jaitsiera saihestezina izan zen. Ondoren, besteak beste, Indautxu Kirol Elkartea entrenatu zuen, klub horretako kirol zuzendaria izateaz gain.

Bere ibilbidean zehar, Espainiako futbol selekzio nazionalarekin zazpi aldiz internazionala izan zen, lehena 19 urte zituela 1931ko apirilaren 19an San Mamesen. Emaitza Espainia 0 - Italia 0 izan zen. Bere bigarren partidan, Espainiako selekzioak 1934ko Munduko Futbol Txapelketan egindako lehen golaren egilea izan zen, Espainia 3 - Brasil 1 final-zortzirenetako partidan. Guztira, Alemaniaren eta Italiaren aurka birritan, eta Portugalen, Austriaren eta Brasilen kontra behin jokatu zuen.

## Ibilbidea 
### Futbolaria 
### Entrenatzailea 
## Palmaresa 
### Futbolaria 
### Entrenatzailea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Konkordiaren tenplua (Erroma)

**Konkordiaren tenplua** () Erromako antzinako hirian Konkordia jainkosari eskainitako hiriko tenplu nagusia izan zen. Erromatar foroaren mendebaldeko muturrean zegoen. Baliteke, bere jatorria K.a. VI. mendean egotea, baina ez dago adostasunik bere datazio zehatzari buruz. Bere historian zehar, zenbait aldiz suntsitua eta berreraikia izan zen, eta bere azken zaharberritzea, K.a. 7 eta 10 urteen bitartean, Augusto enperadorearen erregealdian, Plinio Zaharrak deskribatzen du bere *Naturalis Historiæ* lanean.

Tenpluaren historia, Errepublika garaiaren hasierako borroka zibiletan abiatzen da. Patriziar eta plebeioen arteko baketzea ospatzeko, K.a. 367an Lege Liziniarrak onartu ondoren, Senatuak, Marko Furio Kamilok, bakea berrezartzen bazen promes egin zuen Konkordiaren omenezko tenplua eraikitzea agintzen du.

Lehen berreraikitze bat, Luzio Opimio kontsulari zor zaio K.a. 121ean (han inguruan Opimia Basilika eraikitzea agindu zuena), Gaio Grako hila izan ondoren.

Tiberiok berreraiki zuen tenplua K.a. 7 eta 10 urteen bitartea, kontserbatu den berreraikuntza honek (ondoan duen Vespasiano eta Titoren tenpluarekin banatua) luzeagoa baino zabalagoa den cella bat izatearen bitxikeria du (45x25 m), erdiko sarbideko harmailadia duen podio baten gainean, aurretik, sei zutabe korintiar dituen pronaos bat duelarik.

Eraikin honetan ospatu ziren Senatuaren bilera batzuk. Tiberiok, bertan, margo eta eskultura greziarrak izan zituen.

Erromatar foroko tenplu nagusi hau, dirudienez, Inperioko beste toki batzuetan Konkordia jainkosaren omenezko beste tenplu batzuetarako eredua izan da. Honen kopia bat Espainiako Merida hirian dago.

## Kanpo estekak
Eduardo Estibariz

**Eduardo Estibariz Ruiz de Egiluz**, (Gasteiz, Araba, 1966ko maiatzaren 27a - ) euskal herritar futbolari ohia da, erdiko atzelari lanetan aritzen zena. Erretiratu eta ger prestatzaile fisko bilakatu zen. Euskal Herriko futbol selekzioarekin partida bi jokatu zituen.

## Jokalari ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Marko Furio Kamilo

*Artikulu hau politikari eta militarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko».*

**Marko Furio Kamilo** (K.a. 446-K.a. 365), jatorri patriziarreko militar eta politikari bat izan zen, Erromatar Errepublikaren hasiera inguruan bizi izan zena.

## Bizitza 
Tito Livio eta Plutarkoren arabera, zentsore aukeratua izan zen K.a. 403an. Garaipen batekin saritua izan zen lau alditan, eta diktadore izendatua bost aldiz. *Erromaren Bigarren Sortzailea* tituluaren ohoratua izan zen.

Hamar urteko setio baten ondoren hartu zuen Veii hiriko lurra modu bidegabean banatu izana leporatu zitzaionean, bere borondatez erbesteratu zen Ardean. Berari buruz, Erroman garaile sartu zenean, erregeen garaiak gogoratzen zituen patriziar harro bat zela esaten zen. Erromatarrak Aliako guduan garaituak izan zirenean eta galiarrek Erroma arpilatu zutenean, Marko Furio Kamilo, diktadore eta armadako jeneral bezala berrizendatua izan zen. Bere armadarekin, Kamilok, suntsitutako Erromatik kanporatu zituen, ondoren, hiriaren egoaldean erabat garaitzeko.

Kamilok erromatarrei, lurraldearen suntsipenaren ondorioz abailduta zeudenak, Veyesera joateko asmoa kendu, eta hiria berreraikitzeko konbentzitu zituen. Ondoren, ekuo, volsko eta etruriarren aurka borrokatu zuen, arrakastaz, eta, jarraian, galiarren beste inbaditze bat geldiarazi zuen K.a. 367an. Patriziar jatorrikoa zen arren, Kamilok, plebeioei kontzesioak egiteko beharra ikusi zuen, eta Leges Liciniae-Sextiae deritzen legeak onartu zituen. Izurrite baten ondorioz hil zen K.a. 365ean, 81 urte zituela.
[thumb|350px|ezkerrera|*Camiloren garaipena*, [Francesco Salviati, Palazzo Vecchio, Florentzia]]

## Kanpo estekak
Generourban

**Generourban** foroaren helburua, genero ikuspegia hirigintzan, hiri plangintzan eta tokiko garapenean barneratzea da, hau guztia tokiko zein nazioarteko esperientziak eredutzat hartuz. Laburbilduta, genero ikuspegia hirigintzan barneratzeak zera suposatzen du: lurraldearen erabilpen eta planifikazioan gizonezko eta emakumezkoen arteko desberdintasunak aintzakotzat hartzea. Aldi berean, herritar talde ezberdinen behar zehatzak ere kontuan hartzea beharrezkoa litzateke: haurrak, helduak, etorkinak, gazteak, gurasoak, elbarrituak, etab. Foro hau Eztabaida Zerrenda (bertan izena eman daiteke) baten gainean eraikitzen da, non aztertzen diren genero eta hiri plangintzarekin lotuta dauden gaiak; “gender mainstreaming” arazoak, eguneroko bizimodurako azpiegiturak, emakumeak eta hiria, espazioa eta generoa, genero ikasketak, feminismoa eta garapen jasangarria, etab.

## Kanpo estekak 
* http://www.generourban.org/(http://www.generourban.org/)
* https://web.archive.org/web/20080919075625/http://www.generourban.org/generourban_euskara.htm(https://web.archive.org/web/20080919075625/http://www.generourban.org/generourban_euskara.htm)
Armando Merodio

**Armando Merodio Pesquera** (Bartzelona, 1935eko abuztuaren 23a – 2018ko ekainaren 21a) bizkaitar futbolaria izan zen, 18 urtez Athleticen jokatu zuena. Aita Txikito de Gallarta pilotari famatua zuen.

## Palmaresa 
* Liga 1 (1955-56)
* Errege Kopa 2 (1956 eta 1958)

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Jon Moya

**Jon Moya Martín**, (Barakaldo, Bizkaia, 1983ko urtarrilaren 5a) euskal herritar futbolari ohia da, Lleidan aritu zena. Erdiko edo ezker atzelari modua aritzen zen.

## Estatistikak 
*2019ko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Javier Mandaluniz

**Javier Mandaluniz Renteria**, (Bilbo, Bizkaia, 1987ko urtarrilaren 15a - ) Euskal Herritar futbolari ohia da, 

## Biografia 
Bere anaia Borja futbolean aritzen da ere. Lezaman hezia 1997tik, Atezain lanetan aritzen zen. Baskonian eta Bilbao Athleticen jokatu ondoren Errealak fitxatu zuen Sansen jokatzeko. Erretiratu eta gero entrenatzaile lanetan hasi zen.

## Estatistikak 
*2021ko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jokalariaren fitxa, Athletic klubaren webgunean
* Jokalariaren fitxa, Errealaren webgunean
ET

**ET** bi letraz osatutako elkartea da.

**Et**, **et** edo & moduan latinez eta frantsesez **eta** esan nahi du.
Hebraieraz *et* partikula akusatibo bat da. Gainera Hebraierazko Bibliako laugarren hitza ere bada.

**Et**, **et** edo **ET** hauetako bat ere izan daiteke:

### Lekuak eta geografia 
* EuskoTrenen laburdura.
* ET, Ethiopian Airlinesen IATA kodea.
* ET da Etiopiako herri-kodea.
* .et Etiopiaren internet-domeinua da.
* et ISO 639 alpha-2 hizkuntza kodea da estonierarentzat.
* ET Kanioia, Ameriketako Estatu Batuetan Gila Baso Nazionalaren zatiketa kontinentala egiten duen kanioa.
* Tundra klima Köppen klima sailkapenaren barnean.

### Zientzia eta ingeniaritza 
* Elektroi transferentziaren laburdura.
* Elektroi tomografiaren laburdura.
* Transferentzia energetikoaren laburdura.
* Etil taldearen izena.
* Ebapotranspirazioa.
* Bizitza estralurtarra.

### Fikzioa 
* E.T. Estralurtarra, 1982ko filma.
Manuel Anatol

**Manuel Anatol Aristegi**, ***Anatol*** abizenaz ezagunagoa, (Irun, 1903ko maiatzaren 8a - 1990eko maiatzaren 17a) euskal herritar futbolaria zen, Athletic eta Real Unión taldeetan jokatu zuena.

## Biografia 
Atletismoari ere ekin zion eta Espainiako txapelduna zen 100, 200 eta 400 metrotan. Frantziako nazionalitatea lortu eta Frantziako futbol selekzio nazionalarekin aritu zuen 16 aldiz.

## Palmaresa 
* Errege Kopa 1 (1924)

## Kanpo loturak 
* Fitxa - www.athletic-club.net

## Bibliografia 
* ''Guide de L'Équipe Football 1954*, « dictionnaire des internationaux français », 102. orr
* Gilles Gauthey, *Le football professionnel français*, Paris, 1961, 5. orr
* JM Cazal, P Cazal eta M Orregia, *L'intégrale de l'équipe de France de football'', Paris, First éditions, 1998, 397. orr.
Edmundo Suárez

**Edmundo Suárez Trabanco**, ***Mundo*** ezizenaz ezagunagoa, (Barakaldo, 1916ko urtarrilaren 22a - Valentzia, 1978ko abenduaren 14a) euskal herritar futbolari eta entrenatzailea zen.

Espainiako Gerra Zibilak Mundoren ibilbidea koskatu zuen. Athletic Clubek fitxatua zuenean, frankistek kontratua indargabetu eta Valencia CFek egoera aprobetxatu zuen.

## Palmaresa 
### Futbolaria 
* 3 Liga &ndash; 1941-1942, 1943-1944 eta 1946-1947
* 2 Errege Kopa &ndash; 1941 y 1949
* 2 Pichichi Saria &ndash; 1941-1942 eta 1943-1944

### Entrenatzailea 
* Errege Kopa 1 - 1967

## Entrenatzailea 
* Valencia CF (1963 &ndash; 1965 eta 1966 &ndash; 1968)
* Real Murcia (1970)
* Hércules CF
* Real Zaragoza
* Cultural Leonesa
* UE Lleida

## Kanpo loturak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
* Fitxa - www.ciberche.net
Luis Maria Etxeberria

**Luis Maria Etxeberria Igartua** (Asua, 1940ko martxoaren 24 &ndash; 2016ko urriaren 19a) euskal herritar futbolaria izan zen.

## Palmaresa 
* Errege Kopa (1969)
* Europako Futbol Txapelketa (Espainia &ndash; 1964)
[ezkerrera|thumb|300x300px|Zutik: [Jose Angel Iribar|Iribar, Zorriketa, Orue, Etxeberria, Aranguren; Behean: Agirre, Sáez, Argoitia,  Hormaza, Uriarte, eta Lavín (Atotxa, 1965).]]
.

.

.

.

.

.

.

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Faustina Zaharra

**Annia Galeria Faustina**, **Faustina Zaharra**, (; eko otsailaren 16a-140ko urria edo azaroa), hispaniar jatorriko familia noble erromatar batekoa zen. Marko Annio Vero kontsularen alaba zen. 126 inguruan, handik 12 urtera enperadore izango zen Antonino Piorekin ezkondu zen, norekin bi seme eta bi alaba izan zituen. Lau hauetatik, bakarrak baino ez zuen biziraun, Faustina Gazteak, ondoren, Antoninoren ondorengo enperadorea izango zen Marko Aureliorekin ezkondu zena.

Bere senarra enperadore izendatua izan zenean, *Augusta* izendatua izan zen.

Historia Augustinak "egiazaleegia" zela dioen arren, ezkon garaia zoriontsua izan zela dirudi.

140 edo 141ean hil ondoren sagaratua eta Hadriano enperadorearen mausoleoan lurperatua izan zen (gaur egungo Sant'Angelo gaztelua). Foroan, bere gurtzarako tenplu bat altxatu zen, gaur egun, San Laurendiari eskainitako eliza dena.

Gainera, bere izena zeraman karitatezko fundazio bat sortu zen, *Puellae Faustinianae*, Erromako pobreen alabetaz arduratzen zena.

Faustina Maiorren txanponak  bezala, erromatar enperatrizen artean arruntenetakoak bezala daude.

## Erreferentziak
Arrolako Harria

**Arrolako Harria** Nafarroa Behereko mendia da, Baigorri, Banka eta Anhauze artean kokaturik dagoena. Adartza mendilerroko gailurretan hirugarren altuena da, 1066 metroko garaierarekin.

## Abiapuntuak 
Baigorritik, GR-10a hartu behar da, Ahartza leporantz, ezkerretara Oilarandoi mendia utziz, honen gainean kapera bat dagoelarik. Bide bat lepora iristen da eta Munhogainen tontorra inguratuz jarraitzen du, eskuinetara, Leizartze lepora iritsiz. Urdantzia lepoko bidea, Ahartza lepoan geratu da. Leizartze lepoan, bidea ezkerretik utzi eta pixka bat lepora bertara jaitsi behar da. Aurrean, Urdiako Harria dago. Igo egin behar da, azken mendi hau eskumatara utziz, tontorrean, Urdantzia lepotik datorren bide batetara iristeko. Bide hori jarraitu behar da, Urdiako Harria eskumatara utziz. Honela Urdiako lepora iristen da. Arrolako Harria aurrean geratzen da, begien bistan. Bertara, bidetik hurbildu behar da, gain baten tontorrera iritsiz, gailurrean bertan. Toki honetan, bidea jaitsi egiten da, Adartza mendiaren tontorra Bankarantz inguratuz. Utzi egin behar da, aurrera zuzenean harkaitzera jarraitzeko. Adartza jarraitzea oso erraza da, nahikoa baita mendiaren iparraldeko aurpegi belartsu eta maldatsura lotzen duen muino belartsua jarraitzea.

Bankan, bide maldatsu bat, haranetik gora igarotzen da, mendiaren aurpegi honetan aurkitzen diren baserriak elkartuz. Bereziki, Adartzaren mendebaldeko ertzean kokatu beharra dago, Mintxondo deitua. Ertz honen iparraldeko aurpegitik igarotzen da Urdiako lepora daraman bidea, Urdiako Harria eta Arrolako Harriaren artean. Eskuinetik, azken honen tontorrera iristen da.

## Historia 
1793ko ekainaren 3an, espainiar gudaroste batek bertako frantses posizioari eraso egin zion, baina Euskal Ehiztariek tinko aurre egin zieten, Konbentzioaren Gerran kokatuta.

## Kanpo estekak
Archie Hahn

**Charles Archibald "Archie" Hahn** (Dogdeville, Wisconsin, 1880ko irailaren 14a - Charlottesville, Virginia, 1955eko urtarrilaren 21a), estatubatuar atleta izan zen, XX. mendeko lehen hogei urteetako abiadura korrikalari hoberenetakotzat hartua. *Milwaukeeko meteoritoa* bezala ezaguna zen.

Michigango Unibertsitearentzat korrika eginez, 1903an estatubatuar eta kanadar txapelketak irabazi zituen, eta, beraz, hurrengo urtean San Luisen ospatuko ziren Olinpiar Jokoetan irabazteko faboritoetakotzat hartua izan zen.

Lehen postuan korritu zuen 60 metrotakoa, proba hau irabaziz. Arrakasta honen ondorioz, 100 eta 200 metroko probetan ere izena eman zuen, bietan ere urrea lortuz.

Handik bi urtera, 1906ko tartekatutako Olinpiar Jokoetan, Atenasen ospatuak, beste garaipen bat lortu zuen 100 metroko proban, bakarrik Carl Lewisek errepikatu zuen balentria, 1988an, Ben Johnson, antidopin kontrol batean positiboa emanda, kanporatua izan ondoren.

Bere kirol-karreraren ondoren, Archie Hahn entrenatzailea izan zen eta *How to sprint* izeneko liburua ere idatzi zuen.
Viktorino

**Viktorino** () Galietako Inperioko enperadore bat izan zen, 269tik 271 arte (beste iturri batzuen arabera, 268tik 270 arte).

Viktorino, ziuraski, Proventzako familia aberats baten semea zen. Bere karrera militar bikaina, Galietako Inperioko lehen enperadore izan zen Postumoren erregealdian hasi zuen. Honekin, *tribunus praetorianorum* titulua lortu zuen, eta kontsulorde zen 267 edo 268an. Postumo hil eta Marko Aurelio Marioren erregealdi laburraren ondoren, bere armada propioak Viktorino izendatu zuen enperadore Augusta Treverorumen (Treveris). Galia eta Britania probintziek enperadore bezala onartu zuten, ez hala Hispaniak, Erromaren agindupera itzuli zena. Viktorino ez zen probintzia hau berreskuratzen saiatu, baina Augustodunum Haeduorumek (Autun), bere adibidea jarraitzea lortu zuen. Hiria zazpi hilabetez setiarazi zuen, eta, azkenean, bere tropek arpilatu zuten.

270 amaieran edo 271 hasieran, Attitianusen esku hil zen, bere ofizialetako bat, honen emaztea, ustez, liluratu zuena. Bera hil ondoren, bere amak oraindik ere nolabaiteko eragina mantendu zuen, bere jainkotzea bultzatu zuen, eta, militarrak erosiz, Tetriko I.a Viktorinoren oinordeko bezala izendatzea lortu zuen.

Txanpona, Viktorinoren agintaldian, batez ere Treveris eta Kolonian ekoiztu zen.
Treveris

**Treveris** (alemanez: *Trier*) Alemaniako Renania-Palatinatua estatuko hiria da, Mosela ibaiaren ertzean dagoena. 100.000 biztanleko biztanleria du, gutxi gora-behera. Alemaniako hiririk antzinakoentzat hartzen da. 1986an, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Historia 
thumb|250px|ezkerrera|*Porta Nigra*
Ofizialki, K. a. 16an sortu zuen Augusto erromatar enperadoreak, *Augusta Treverorum* izenarekin. Hala ere, badago mito bat, Erroma sortu baino 1300 urte lehenago Ninus errege asiriarraren seme zen Trebetak sortua izan zela dioena. 

K. a. 30. urtean kanpamendu erromatar bat ezarri zen Petrisbergen oinean, eta handik hilabete gutxira berriro abandonatua izan zen; baina K. a. 16. urtea inguruan,  leku hartan erromatarrek *Augusta Treverorum* («Augustoren hiria, treberoen lurraldean») hiria sortu zuten. Augusto enperadoreak erabaki zuen hiria Galia Belgika probintziako hiriburu bihurtu behar zela.

*Bigarren Erroma* bezala ezagutua, Erromatar Behe Inperioan lortu zuen garrantziaren ondorioz, erromatar hondakinak oso ugariak dira: Porta Nigra, Aula Palatinoa (gaur egun Basilika Inperiala bezala ezagunagoa), terma inperialak, foroko termak, Santa Barbararen termak, anfiteatroa eta erromatar zubia dira bere monumentu erromatar ezagunenak. Ez dira bakarrik turistentzako atrakzioak, baizik eta ekitaldi kulturalentzako ere erabiltzen dira, Antikenfestspiele bezala (antzerki eta opera jaialdia antzinako gaiekin) edo Brot und Spiele delakoa (*Panem et circenses* alemanez), Alemaniako jaialdi erromatarrik handiena. 

Han ezarri zuen bere gortea Konstantino I.a Handiak Eboracumen augusto izendatua izan ondoren.

413. urtean frankoek suntsitu zuten eta 511. urtean Austrasiaren barne zegoen. Hiriko oparotasuna gainbehera joan zen XI. mendea arte baina Balduino Luxenburgokoak (1307-1354) estatu sendo bihurtu zuen hiria. XII. edo XIII. mendetik Frantziako Iraultza arte, Treveriseko artzapezpikua izan zen Germaniako Erromatar Inperio Santuko hauteslerik nagusienetako bat. Loraldi honen emaitza izan zen, besteak beste, Treveriseko unibertsitatea (1473-1797).

Hogeita Hamar Urteko Gerran, Treveris bi aldiz konkistatua izan zen: espainiarrek 1634an eta frantziarrek 1645ean. Tropa frantziarrek hartu zuten baita ere hiria 1674an, 1688an eta, askoz denbora gehiagoz, 1794an. 1801ean Frantziak konkistatu zuen, Sarre frantziar departamenduko hiriburu bihurtuz. 1814an, Prusiak hartu zuen.

Treveris San Anbrosio eta Karl Marxen jaioterria izan zen, lehena 340an eta bigarrena 1818ko maiatzak 5ean jaioak.

## Banaketa administratiboa 
## Ondasun nabarmenak 
Gizateriaren Ondarea, honako hauek osatzen dute:

* Treveriseko monumentu erromatarrak: Porta Nigra, Anfiteatroa, Konstantinoren Basilika, Barbarathermenak, Treveriseko erromatar zubia, Terma Inperialak eta Igelen zutabea
* Treverisko katedrala
* Treveriseko Andre Mariaren Eliza

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Galietako Inperioa
* Viktorino

## Kanpo estekak 
* Trier StadtPanoramen - Hirien ikuspegi panoramikoak.
Uhin triangeluar

[thumb|350px|Uhin triangeluarra [denboraren eremuan (goian) eta maiztasunaren eremuan (behean). Irudiko kasuan, oinarrizko maiztasuna 220 Hz da.]]
**Uhin triangeluarra** igoera eta jaitsiera-abiadura (*slew rate*) konstantea duen seinale periodikoa da. Eskuarki, simetrikoak dira, hau da, igoera eta jaitsiera-denborak berdinak dira.

## Propietateak 
Uhin triangeluarrek harmoniko gutxi dauzkate, uhin sinusoidalek bezala. Matematikoki zein fisikoki uhin karratu bat denboran integratuz lortu daiteke: konstante diren maila altuak eta baxuak uhin triangeluarrearen igoera eta jaitsiera-maldak bihurtzen dira.

## Erabilerak 
Uhin triangeluarren erabilerak:
* Uhin sinusoidalen sorreran. Erresistentziez eta diodoez osaturiko zirkuituak erabiliz sor daitezke. Maiztasun txikiko (10 MHz arte) funtzio-sorgailuetan sinusoideak sortzeko erabiltzen den metodoa da.
* Ekorketen sorrera. Izpi katodikoen hodien deflektoreak uhin triangeluar asimetrikoekin (zerra-hagin uhinekin) elikatuz gero ekorketak sortzen dira. Metodo hau telebista-pantaila, ordenagailu-pantaila eta osziloskopio batzuetan aplikatzen da.
* Osziladoreak. Denboraren eta anplitudearen arteko erlazioa lineala denez, tentsioz kontrolatutako osziladoreak erabiltzeko komenigarriak dira. Osziladorearen maila-logikoa kontrol-tentsioarekin alderatzen du.

## Ikus, gainera 
* Uhin forma.
* Uhin karratu.
* Uhin sinusoidal.
* Zerra-hagin uhin.

## Kanpo estekak
Volskoak

eskuinera|320px|thumb|Volskotar finkapenak
**Volskoak** edo **volsci**ak (latinez *volsci [ˈwɔɫskiː]*), Osko-Sabeliar taldeko herri gerlaria izan zen, K.a. V. mendean, lautada Pontinoa kontrolatu zuena (Laziotik hego-mendebaldera, Albano mendiak eta itsasoaren artean), aurretik latindarrek kontrolatu zutena. Eskualdea aberatsa zen bere nekazaritzagatik (laboreak eta mahatsondoak, baita arrantza ere), eta hegoalderako bidea kontrolatzen zuen, Campaniarakoa (Via Appia eraikiko zen tokia). Bere gotorlekua Antiumen izan zuten (Anteias edo Antion, gaur egungo Anzio), elezaharraren arabera, Zirtze aztia eta Odiseo edo Ulisesen seme zen Anteiasek sortua.

Beste hiri volko batzuk ziren Satricum, Ecetra, Velitrae, Circeii, eta Tarracina (volskoek Anxur berrizendatu zutena)

K.a. 600 inguruan Liris (egungo Liri) ibaiaren goi-ibilguaren haranean bizi ziren. baina gertakari batzuek lehenik mendebaldera eta gero hegoaldera bultzatu zituzten, Latium hegoaldeko lur emankorrera. baina proposamenak egin dituzte hizkuntzalariek. oro har, testu erlijiosotzat hartzen da. Gutxi gora-behera uste da, taulako lau lerrotan, hiriko biltzarrak azaltzen du nolakoa izan behar duen garbitze sakrifizioa (idi bat eta as bat ardoa erosteko eta beste as bat edalontzietarako)  jainkosaren baso sakratutik adarrik edo hastorik hartzen zuenarentzako, debekatua baitzegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Lasa Goikoetxea

**Mikel Lasa Goikoetxea**, (Legorreta, Gipuzkoa, 1971ko irailaren 9a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Ezker atzelari lanetan aritzen zen.

## Biografia 
Real Sociedad taldearen harrobitik ateratako atzelaria. Realarekin estreinatu zen Espainiako Ligan. Talde gipuzkoarrean 1992. urtea arte jokatu zuen, Real Madrid taldera joan zen arte. Bertan bost denboralditan aritu zen, 1997 arte. Madrilen eman zituen urteak izan ziren emankorrenak, tituluei dagokienez: 2 Liga, 1994-1995 eta 1996-1997 denboralditan; Errege Kopa txapelketa, 1992-1993 eta baita 1993-1994ko Superkopa ere. Bartzelonako Olinpiar Jokoetan, 1992an urrezko domina irabazi zuen Espainiako Sub-21 Selekzioarekin. 1997-1998 denboralditik aurrera Bilboko Athleticen jokatu zuen. Lasak 260 partidatik gora jokatu ditu Espainiako Ligan. Espainiako Selekzio Nagusiarekin nazioarteko bi partida jokatu ditu. Euskal Herriko futbol selekzioarekin hiru partida jokatu zituen.

## Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Golden Gate zubia

**Golden Gate zubi**a AEBetako Kalifornia estatuan dagoen zubi ezaguna da, San Frantziskoko penintsulako iparraldea eta Maringo konderriaren hegoaldea lotzen dituena. "Golden Gate" zubia eraikita dagoen itsasartearen izena ere bada, eta izena Konstantinoplako itsasartetik jaso du, horrek ere *Urrezko atea* izena baitu, Europa eta Asia lotzen baitzituen.

San Frantziskoko zubirik ospetsuena da, handiena ez den arren, Bay Bridge bide nagusia baita.

Lehen Mundu Gerraren ondorengo lehen hamarkadan, errepidezko trafikoa San Frantziskoko Badia inguruan zazpikoiztu zen, eta beraz, ferry sistema ez zen halako hazkundeari erantzuna emateko gai izan. Zubi eseki gisan katalogatua, 1933 eta 1937 bitartean eraikia, 1.280 metroko gutxi gorabeherako luzera du eta 227 metroko altuerako bi dorretatik zintzilik dago. Sei bideko galtzada bat du (hiru norantza bakoitzean), eta oinezko eta txirrindularientzako bide babestuak ere bai. Zubiak, kanalaren alde batetik bestera, inguruaren garapenerako behar den energiaren zati handi bat garraiatzen du elektraindar garraio sarean eta erregai garraioetan. Bere egituraren azpian, 67 metroko altuera uzten du, itsasontziak badiatik igaro daitezen. Bere garaiko ingeniaritza lanik handiena izan zen. Azkar margotu zen, Ozeano Bareak haren egituran eragindako herdoiltze azkarra eragozteko.

## Historia 
Eraikuntza 1933ko urtarrilaren 5ean hasi zen, Franklin Delano Roosevelt presidenteak abiatutako *Works Projects Administration* (WPA) lan publiko programapean, lanpostu funts federalen laguntzaz, Depresio Handiaren eraginak apaltzeko. Egitasmoaren ingeniari nagusia Joseph Strauss izan zen. 1937ko apirilean amaitu zen, eta maiatzaren 27ko goizeko 6etan oinezkoei ireki zitzaien (errepide bidezko trafikoari zabaldua zitzaionean inauguratu zen, biharamunean). Hasierako lanak garai hartako 35 milioi dolarreko kostua izan zuen.

## Munduko Zazpi Mirari Berriak 
Zubia Munduko Zazpi Mirari Berrien aukeraketako hautagaietako bat izan zen. Finalean sartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala, zubitik ibilaldi birtualarekin
Abanto (auzoa)

**Abanto** Bizkaiko Abanto udalerriko auzoa da. Susoko Abanto antzinako kontzejuan dago.

Udalerriari izena eman zion auzoa da.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Balastera

**Balastera** (gaztelaniaz: *La Balastera*) Abanto-Zierbena udalerri bizkaitarreko auzoa da. Susoko Abanto antzinako kontzejuan dago.

Trianoko mendietan dago.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Abanto-Zierbena

## Kanpo estekak
Golden Gate

**Golden Gate** () San Frantziskoko badia Ozeano Baretik banatzen duen mendebaldeko Kaliforniako itsasartea da. 7,9 kilometroko luzera du.

Golden Gate Zubi ospetsuak, 28 metroko zabalera eta 2,7 kilometroko luzera duena, itsasartea zeharkatzen du San Frantzisko (hegoaldean) Marin konderriarekin (iparraldean) lotzeko. Sir Francis Drake esploratzaile ingelesak, San Frantziskoko badia ingurua 1579an bisitatu zuen arren, litekeena da Gaspar de Portolá gobernari kolonialaren agindupean, tokia zeharkatu izana 1769an. Bertan egon ziren lehen europar jatorriko pertsonak, erabateko ziurtasunez jakindakoa, Portolák 1772an bidalitako soldadu talde bat izan zen. John Charles Frémont esploratzaile amerikarrak eman zion itsasarteari Golden Gate izena 1846an.

Golden Gateko Aisialdi Gunea (*Golden Gate National Recreational Area*), 1972an ezarri zuen AEBetako Parke Nazional Zerbitzuak. Golden Gate zubitik iparraldera eta hegoaldera eta hedatzen da, eta bere barnean Alcatraz eta Angel uharteak hartzen ditu.

## Historia 
Azken glaziazioaren aldian, itsas maila ehunka metro beherago zegoenean, Sakramentu ibaiaren urak eta San Joaquinenak, glaziarrek elikatuta, kanal bat sortu zuten itsasorako bidean. Gaur egun mehargune ezaguna da bere sakontasunagatik eta bere korronte handiengatik. Haren uretan zurrunbiloak sortzen dira.

## Ikus, gainera 
* Golden Gate Zubia

## Kanpo estekak
Santa Juliana

**Santa Juliana** edo **Santa Juliana Abanto** Abanto-Zierbena udalerri bizkaitarreko auzoa da. Susoko Abanto antzinako kontzejuan dago.

Gallarta eta Abanto auzoen artean dago.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Encartaciones S.A.

**Encartaciones S.A.** autobusen zerbitzua eskaintzen duen enpresa bizkaitarra da. Bizkaibus eta VAC-081 Bilbo-Castro Urdiales autobus-linea antolatzen ditu. Egoitza Abanto-Zierbenako Sanfuentes auzoan du.

## Historia 
Encartaciones S.A. 1956an sortu zen orduko Autobuses de Labanda, Autobuses Castro-Bilbao eta Herederos de Martínez de Osaba enpresak bat egin zutenean.

1991n Ariznabarreta S.A.k antolatzen zituen autobus-lineak lortu zituen: San Juan del Rompeolas-Santurtziko parkea eta La Cuesta-Santurtziko parkea. Geroago VAC-107 Bilbo-Arespalditza linea ere lortu zuen, lehen Empresa Respaldiza S.L.-ek antolatua zena.

1994ko maiatzean Bizkaibusen sartu zen, Bizkaiko Foru Aldundiak antolatutako autobus sarea.

### VAC-081 Bilbo-Castro Urdiales 
Autobus linea hau Espainiako Sustapen Ministerioak antolatua da. Bilbo eta Castro Urdiales lotzen ditu, Muskiz, Abanto-Zierbena, Ortuella, Trapagaran eta Barakaldo zeharkatuz.

1994 eta 2005 artean Bizkaibusek antolatuta zegoen, bi lineatan banatuta:
* A3345 Bilbo-Castro Urdiales (N-634 errepidetik)
* A3346 Bilbo-Castro Urdiales (A-8 autobidetik)

2005eko azaroan Bizkaiko Foru Aldundia ibilbidea Bizkaibus saretik ateratzea erabaki zuen, harrezkero Encartaciones S.A.k bakarrik antolatua izanda. 2008ko martxoan Kantabriako Gobernuak enpresarekin ituna sinatu zuen lineak hobetzeko.

## Autobus-lineak 
### Bizkaibus 
### VAC-081 Bilbo-Urdialaitz 
## Ibilgailuak 
* Mercedes Benz O-405 Hispano VOV II
* Mercedes Benz O-405N Hispano VOV II
* Mercedes Benz Citaro
* Mercedes Benz Integro
* Mercedes Benz O-1834L Irizar Intercentury
* Iveco Eurorider 35A Irizar Intercentury II
* MAN Irizar Intercentury II
* Volvo Sunsundegui Astral

## Ikus, gainera 
* Bizkaibus
* Creditrans

## Kanpo estekak 
* Encartaciones S.A.ren webgune ofiziala
* Bizkaibusen webgune ofiziala
White City Estadioa

**White City estadioa**, Erresuma Batuko hiriburu den Londresen zegoen.

## Historia 
1908ko Londresko Olinpiar Jokoak ospatzeko eraiki zen, Eduardo VII.ak inauguratu zuelarik, 1908ko apirilak 27an. Ondoren, galgo eta auto lasterketetarako erabili zen. Hemen ospatu ziren, baita ere, 1934ko Commonwealtheko II. Jokoak.

Hemen jokatu zen, baita ere, 1966ko Munduko Futbol Txapelketako partidu bat, Frantzia eta Uruguairen artean.

1985ean, behera bota zen, **BBC White City** bulego multzoa eraikitzeko. Gaur egun, White City auzoan estadio berri bat eraikitzeko planak daude.

## 1966ko Munduko futbol txapelketako partidua 
border|25px 2-1 border|25px 
1966ko uztailak 15 
45.000 ikusle 
Golak = Pedro Rocha eta Julio Cortez, 26' eta 31' Uruguairentzako eta Hector de Bourgoingek 15' Penaltiz

## Kanpo estekak
Cotorrio

**Cotorrio** Abanto-Zierbena udalerri bizkaitarreko auzoa da. Yusoko Abanto antzinako kontzejuan dago, Muskizko mugan.

Auzoa bere izena duen Kotorrio ibaia zeharkatua da.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Abanto-Zierbena

## Kanpo estekak
Triano (Abanto)

**Triano** Bizkaiko Abanto udalerriko auzoa da. Susoko Abanto antzinako kontzejuan dago.

Trianoko mendietan dago Ortuellako izen bereko auzotik gertu, izan ere auzo biek mendiei izena eman zieten.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
QV55

**QV55** hilobia, Erreginen Harana izeneko haranean dago, Tebaseko nekropoli ospetsuan. XX. dinastian eraikia izan zen, Ramses III.a erregearen semea zen Amenhirjopshefentzat, Erregearen Seme, Oinordeko Printze, errege eskriba, gurdi komandante, User-Maat-Raren plazako gurdiko komandantea, Merit-Amon eta gurdi nagusiaren komandantea tituluak zituena. 15 urte zituela hil zen. Printzea, ez zen toki honetan lurperatua izan.

## Deskribapena 
Hilobia, 1904an aurkitu eta ikertu zuen Ernesto Schiaparellik gidatutako espedizio batek, Turingo Egiptoar Museoko zuzendaria zena.

Sarreraren ondoren, aurreganbera batera daroan korridore bat dago, eskumatara, erantsitako gela batetarako sarrera den ate bat eta atzean beste batekin, hil ganberara daroana, bi gela erantsi dituena: eskumako horman eta atzekoan.

QV44an bezala, hormetan, xehetasun handiko margoak daude, non, Ramses III.a bere semearen ondoan dagoen, hau ume bezala irudikatua, jainko ezberdinak aurkezteko. Hil gelan, Hilen Liburuko atalen batzuk idatziak daude.

QV55ean, granito arrosazko sarkofago bat aurkitu zen, amaitu gabea, baita bendetan bildutako umeki bat zuen kutxa txiki bat ere, ziuraski, Ramsesen beste seme-alaba bat zena. Usteen arabera, Amenhirjopshefen hilda jaiotako anaia biki bat izan zitekeen.

## Bibliografia 
* Siliotti, Alberto El Valle de los Reyes: Y los templos y necrópolis de Tebas 1997  Martínez Roca
* Dodson, Aidan y Hilton, Dyan Las familias reales del antiguo Egipto 2005  Oberon

## Kanpo estekak 
* Erreginen Harana.
* QV55.
Las Carreras

**Las Carreras** Bizkaiko Abanto udalerriko auzo bat da. Hortxe zegoen kokatuta *Abanto de Yuso* antzinako kontzejua.

N-634 errepideak auzoa zeharkatzen du.

## Demografia 
## Ondarea 
* Ambrosio de los Heros 14 eraikina
* Villa Casuso

## Jaiak eta ospakizunak 
Las Carrerasko jaiak Trinitatearen omenez izaten dira, maiatzaren 24tik ekainaren 2ra bitartean.

Babarrun jate txapelketa herrikoia ere ospatzen dute, irailaren 29an.

## Biztanle ezagunak 
* Amalia González Astobiza (Ortuella, 1882-Bilbo, 1976) Las Carreras eskolako maistra, Askartza-Isusi eskola ondoko parkeak bere izena jaso zuen
* Isaac Puente, politikari eta medikua.
* Arsenio Merodio, Gallartako Txikitoa, pilotaria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Abanto

## Kanpo estekak