Apirilaren 28

**Apirilaren 28**a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hamazortzigarren eguna da, 119garrena bisurteetan. 247 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1366 &ndash; Gernikako hiribilduaren sorrera.
* 1977 &ndash; ETAk Antonio Galan Aceituno guardia zibileko sargentua hil zuen Tolosan.
* 1979 &ndash; ETAk Pedro Ruiz Rodriguez udaltzaina hil zuen Durangon.
* 1980 &ndash; ETAk Rufino Muñoz Alcalde goardia zibila hil zuen Oiartzunen.
* 2009 &ndash; Txerri gripearen lehenengo kasua baieztatu zuten Euskal Herrian.
* 2014 &ndash; Akitania-Euskadi euroeskualdea: Iñigo Urkulluk Alain Rousset presidente karguan ordezkatu zuen.

### Mundua 
* 1965 &ndash; Buenos Airesko Asociación Patriótica Española-ren egoitzan gezurrezko lehergailu bat jarri zuen ETAk.
* 1977 &ndash; Rote Zora, Alemaniako emakume eta lesbianek osatutako talde armatua, ezagutzera eman zuten, Medikuen Ganbera Federalaren Koloniako egoitzan bonba bat leherrarazita.
* 1981 &ndash; Galiziak bere autonomia-estatutua onartu zuen eta martxan jarri zuen.
* 2001 &ndash; Dennis Tito, lehenengo espazio-turista, espaziora abiatu zen.
* 2010 &ndash; Gaztelania, euskara, galiziera, katalana eta valentziera Espainiako Senatuan erabiltzeko proposamena aurrera atera zen.
* 2011 &ndash; Marokoko Marrakex hirian egindako atentatuan hamasei pertsona hil ziren, hildako gehienak turista atzerritarrak zirelarik.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1865 &ndash; *Emakume afrikarra* (), Giacomo Meyerbeerren musika eta Eugène Scriberen libretoa duen opera estreinatu zen Parisko Opera antzokian.
* 1970 &ndash; Elliot Silverstein estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Richard Harris irlandar aktoreak antzeztutako *A Man Called Horse* filma estreinatu zen.
* 1971 &ndash; Woody Allen estatubatuar zinema zuzendaria, gidoigilea eta aktorearen *Bananas* filma estreinatu zen.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 2009 &ndash; Kickstarter, proiektu sortzaile eta berriak finantzatzeko erabiltzen den mikromezenasgo plataforma abian jarri zen.

## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1773 &ndash; Bernard Dubourdieu, lapurtar itsasgizona eta Frantziako Itsas Armadako kapitaina (h. 1811).
* 1788 &ndash; Marcelino Oraa, nafar militar eta politikaria (h. 1851).
* 1873 &ndash; Prudentzio Abarrategi, *Besamotza*, bizkaitar bertsopaper saltzailea.
* 1883 &ndash; Prudentzio Gerekiz, *Prudencio de la Cruz*, bizkaitar apaiz trinitarioa (h. 1936).
* 1914 &ndash; Juan Agustin Zumalabe, euskal olerkaria eta itzultzailea (h. 1981).
* 1921 &ndash; Julio Catania, euskal opera abeslaria (h. 2002).
* 1934 &ndash; Javier Pradera, gipuzkoar abokatu eta kazetaria (h. 2011).
* 1953 &ndash; Margarita Uria, bizkaitar abokatu eta politikari jeltzalea.
* 1957 &ndash;
** Pedro Azpiazu, EAJko bizkaitar politikaria.
** Léopold Eyharts, Europar Agentzia Espazialeko (ESA) lapurtar astronauta, lehen euskal astronauta.
* 1960 &ndash; Joserra Fachado, gipuzkoar aktorea eta pailazoa.
* 1968 &ndash; Axun Aierbe, gipuzkoar hizkuntzalaria, EHUko irakaslea, itzultzailea eta euskalgintzako eragilea (h. 2008).
* 1970 &ndash; José Ramón Cuspinera, bizkaitar saskibaloi entrenatzailea.
* 1971 &ndash; Igor Leturia, gipuzkoar informatikaria eta ikertzailea.
* 1973 &ndash; Jabi Luaces, bizkaitar futbol entrenatzailea.
* 1975 &ndash; Barby Kelly, irlandar musikaria, *The Kelly Family* taldeko kidea, Beraskoainen (h. 2021).
* 1978 &ndash; Maria Eizagirre, gipuzkoar kazetaria.
* 1979 &ndash; Maider Esparza, nafar gimnasta ohia.
* 1982 &ndash; Pablo González Yagüe, bizkaitar-errusiar kazetaria eta politologoa, Moskun.
* 1984 &ndash; Joseba Olagarai, nafar telebista-aurkezlea.
* 1986 &ndash; Hedoi Etxarte, euskal idazlea eta biolin-jotzailea.
* 1990 &ndash; Jone Uria, bizkaitar bertsolaria.
* 1997 &ndash; Amaia Aberasturi, bizkaitar aktorea.
* 1998 &ndash; José Javier Hualde, nafar futbolaria.

### Mundua 
* 1402 &ndash; Nezahualcóyotl, Texcocoko erregea (h. 1472).
* 1442 &ndash; Eduardo IV.a Ingalaterrakoa, Ingalaterrako erregea (h. 1483)
* 1758 &ndash; James Monroe, Ameriketako Estatu Batuetako 5. Presidentea (h. 1831).
* 1761 &ndash; Prudencio de Guadalfajara, espainiar noble eta militarra, Nafarroako erregeordea (h. 1855).
* 1834 &ndash; Louis Ruchonnet, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1893).
* 1838 &ndash; Tobias Asser, herbeheretar legelaria, 1911ko Bakearen Nobel Saria (h. 1913).
* 1854 &ndash; Hertha Ayrton, britainiar ingeniaria, matematikaria, fisikaria eta asmatzailea (h. 1923).
* 1868 &ndash; Émile Bernard, frantziar margolari postimpresionista eta idazlea (h. 1941).
* 1874 &ndash; Karl Kraus, austriar poeta eta idazle satirikoa (h. 1936).
* 1878 &ndash; Lionel Barrymore, estatubatuar antzerki, zinema eta irrati aktorea (h. 1954).
* 1883 &ndash;
** Alfredo Baeschlin, suitzar arkitekto, margolari, eskultore eta idazlea (h. 1964).
** Etta Federn, austriar idazle, itzultzaile, pedagogo, militante anarkista, anarkosindikalista eta anarkofeminista (h. 1951).
* 1889 &ndash; António de Oliveira Salazar, Portugalgo lehen ministro eta diktadorea (h. 1970).
* 1900 &ndash;
** Jan Hendrik Oort, frisiar astronomoa (h. 1992).
** Maurice Thorez, frantziar politikaria (h. 1964).
* 1902 &ndash; Alexandre Kojève, errusiar jatorriko frantziar filosofoa (h. 1968).
* 1906 &ndash;
** Anthony Accardo, estatubatuar mafiosoa (h. 1992).
** Kurt Gödel, austria-hungariar matematikari, logiko eta filosofoa, historiako logikari garrantzitsuenetakotzat joa (h. 1978).
* 1908 &ndash; Oskar Schindler, Sudeteetako alemaniar enpresaburua, 1.200 juduri Holokaustotik bizirik ateratzen lagundu zielako famatua (h. 1974).
* 1911 - Vera Peters, kanadar zirujaua, onkologoa eta ikertzaile klinikoa (h. 1993).
* 1916 &ndash; Ferruccio Lamborghini, italiar industria gizona, Lamborghini automobil-enpresaren sortzailea (h. 1993).
* 1917 &ndash; Valentín García Yebra, espainiar itzultzaile eta idazlea (h. 2010).
* 1918 &ndash; Eli Eduardo de Gortari, mexikar filosofo eta politikaria (h. 1991).
* 1919 &ndash; Franco Rossi, italiar zinemagilea (h. 2000).
* 1920 &ndash; Leonor Lambertini, brasildar aktore eta gidoilaria (h. 1993).
* 1922 &ndash; Pino Cerami, italiar-belgiar txirrindularia (h. 2014).
* 1924 &ndash; Kenneth Kaunda, lehendabiziko Zambiako presidentea (h. 2021).
* 1926 &ndash; Harper Lee, estatubatuar idazlea (h. 2016).
* 1928 &ndash;
** Yves Klein, frantziar artista, Body Arteko aitzindaria (h. 1962).
** Vitelio Ruiz Hernández, kubatar hizkuntzalari eta pedagogoa (h. 2019).
** Eugene Shoemaker, estatubatuar astronomoa eta geologoa, planetologia zientziaren sortzaileetako bat (h. 1997).
* 1929 &ndash;
** André Robert, kanadar zientzialaria (h. 1993).
** Rogelio Salmona, kolonbiar arkitektoa (h. 2007).
** Renate Mayntz, alemaniar soziologoa eta irakaslea.
* 1930 &ndash; James Baker, estatubatuar politikaria.
* 1931 &ndash; Takashi Mizuno, japoniar futbolaria.
* 1932 &ndash; Francisco López Hernández, espainiar eskultore eta unibertsitateko irakaslea (h. 2017).
* 1936 &ndash; Tarek Aziz, irakiar politikaria, Saddam Hussein Irakeko diktadorearen laguntzailea (h. 2015).
* 1937 &ndash; Saddam Hussein, Irakeko diktadorea (h. 2006).
* 1941 &ndash;
** Lucien Aimar, frantziar txirrindulari ohia.
** Ann-Margret, suediar-estatubatuar aktore eta abeslaria.
** Ivà, kataluniar komikigilea (h. 1993).
** Karl Barry Sharpless, estatubatuar kimikaria eta unibertsitate-irakaslea, 2001eko Kimikako Nobel Saria.
* 1942 &ndash; Francisco Rico Manrique, kataluniar filologoa (h. 2024).
* 1943 &ndash; Jacques Dutronc, frantziar rock abeslari, kantautore, gitarrajole, konposatzaile eta aktorea.
* 1948 &ndash; Terry Pratchett, fantasia eta zientzia fikziozko ingeles idazlea (h. 2015).
* 1950 &ndash;
** Willie Colón, estatubatuar salsa musikaria eta gizarte-ekintzailea (h. 2026).
** Jay Leno, estatubatuar umorista eta telebista aurkezlea.
* 1953 &ndash;
** Roberto Bolaño, txiletar idazle eta poeta (h. 2003).
** Kim Gordon, estatubatuar abeslaria, gitarrista, baxu-jotzailea eta idazlea, *Sonic Youth*eko kide sortzailea.
* 1955 &ndash; Saeb Erekat, palestinar politikari eta diplomazialaria, Palestinaren Askapenerako Erakundeko idazkari nagusia (h. 2020).
* 1957 - Maria Jose Toro Nozal, espainiar zientzialaria, irakaslea eta ikertzailea.
* 1958 &ndash; Mary McDonnell, estatubatuar aktorea.
* 1959 &ndash;
** Elspeth Beard, arkitekto eta motozalea, munduari bira motoz eman dion lehen emakume ingelesa.
** Erhard Loretan, suitzar alpinista, 14 zortzimilakoak igotzea lortu zuen munduko hirugarren mendizalea (h. 2011).
* 1960 &ndash;
** Pedro Bordaberry, uruguaitar abokatua, irakaslea eta politikaria, Colorado Alderdikoa.
** Ian Rankin, eskoziar eleberrigilea.
** Walter Zenga, italiar futbol atezain ohia.
* 1963 &ndash; Obiageli Ezekwesili, nigeriar aditua ekonomia-politikan.
* 1964 &ndash; Sofia Börjesson, suediar zientzialaria eta teknologia irakaslea.
* 1970 &ndash; *Cholo* Simeone, argentinar futbolari ohia eta entrenatzailea.
* 1971 &ndash;
** Bridget Moynahan, estatubatuar aktore eta modeloa.
** Jaume Ponsarnau, kataluniar saskibaloi entrenatzailea.
* 1972 &ndash;
** Edwin Ifeanyi, kamerundar japoniar futbolari ohia.
** Koji Kondo, japoniar futbolaria (h. 2003).
* 1973 &ndash;
** Jorge Garcia, estatubatuar aktorea.
** Andrew Mehrtens, zeelandaberritar errugbilari ohia.
* 1974 &ndash;
** Penélope Cruz, espainiar aktorea.
** Margo Dydek, poloniar saskibaloi jokalaria (h. 2011).
* 1975 &ndash; Jose Luis Marti, espainiar futbolari ohia.
* 1977 &ndash;
** Rôni, brasildar futbolari ohia.
** Trần Thị Nga, giza eskubideen defendatzaile vietnamdarra.
* 1978 &ndash; José Adrián Bonilla, costaricar txirrindularia.
* 1980 &ndash;
** Karolina Gočeva, ipar mazedoniar abeslaria.
** Bradley Wiggins, pista eta errepideko britaniar txirrindularia.
* 1981 &ndash; Jessica Alba, estatubatuar aktorea.
* 1985 &ndash; Nausicaa Bonnín, kataluniar aktorea.
* 1986 &ndash; Ankhmaa, mongoliar abeslari, aktore eta ekoizlea.
* 1987 &ndash;
** Leiomy Maldonado, puertorricar jatorriko estatubatuar modelo, dantzari, dantza-irakasle eta ekintzailea.
** Samantha Ruth Prabhu, indiar aktore eta modeloa.
* 1988 &ndash;
** Juan Mata, espainiar futbolaria.
** Jiyai Shin, hegokorear golflaria.
* 1989 &ndash;
** Miriam Giovanelli, espainiar aktorea.
** Emil Salomonsson, suediar futbolaria.
* 1993 &ndash; Eva Adamczyková, txekiar snowboard jokalari olinpikoa.
* 1994 &ndash;
** Milos Degenek, australiar futbolaria.
** Mina Tanaka, japoniar futbolaria.
* 1995 &ndash; Tim Kempton Jr., estatubatuar saskibaloi jokalaria.
* 1997 &ndash; Olivia Nova, estatubatuar aktore pornografikoa (h. 2018).
* 1999 – Valeria Castro, kanariar kantautorea.
* 2000 – BB Trickz, kataluniar raperoa.
* 2001 &ndash; 
** María Parrado, espainiar pop abeslaria.
** Zoé Claessens, suitzar txirrindularia.
** Laura Rogora, italiar eskalatzailea, zailtasun proban espezialista.
* 2006 &ndash; Kiawentiio, kanadar aktore eta abeslaria.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1575 &ndash; Juan Martinez Zaldibiakoa, gipuzkoar historialaria eta agintari oinaztarra (j. c. 1500).
* 1773 &ndash; Joan Batista Gamiz, euskal olerkaria (j. 1696).
* 1874 &ndash; Castor Andetxaga, bizkaitar militar karlista (j. 1801).
* 1890 &ndash; Jean Iribarne, zuberotar idazlea (j. 1814).
* 1894 &ndash; Felix Aramendia, nafar medikua, Madrilen (j. 1856).
* 1933 &ndash; José María Amilibia, gipuzkoar abokatu eta politikaria (j. 1900).
* 1960 &ndash; Manex Etxamendi, euskal idazle eta bertsolaria (j. 1873).
* 1993 &ndash; Enrique Txabarri, euskal belar hockey jokalaria, Madrilen (j. 1903).
* 2003 &ndash; Carmelo Morales, euskal txirrindularia, Castro Urdialesen (j. 1930).
* 2006 &ndash; Mari Jose Urruzola, gipuzkoar pedagogoa, feminista eta gaztelaniazko idazlea (j. 1940).
* 2009 &ndash; Javier Ortiz, donostiar kazetaria, Madrilen (j. 1948).
* 2013 &ndash; Sunti Amilibia, gipuzkoar idazle eta poeta, Txileko Santiagon (j. 1917).
* 2017 &ndash;
** Juan Bautista Berasategi, gipuzkoar zinema-zuzendaria (j. 1951).
** Imanol Oruemazaga, bizkaitar apaiz, kultur eragile, politikari eta historialaria (j. 1931).
* 2022 &ndash; Fernando Sáenz Lacalle, nafar apaiza, San Salvadorreko artzapezpikua, La Libertaden (j. 1932).

### Mundua 
* 1069 &ndash; Magnus II.a Norvegiakoa, Norvegiako erregea (j. 1048).
* 1076 &ndash; Svend II.a Danimarkakoa, Danimarkako erregea (j. ).
* 1109 &ndash; Hugo Clunykoa, Clunyko abadea (j. 1024).
* 1192 &ndash; Konrado Montferratokoa, Jerusalemgo erregea.
* 1257 &ndash; Shajar Al-Durr, Mamelukoen sultana, egiptoarra (j. ?)
* 1721 &ndash; Mary Read, pirata ingelesa, garai guztietako emakumezko pirata ospetsuenetakoa.
* 1754 &ndash; Giovanni Battista Piazzetta, italiar pintorea, dekoratzailea eta eskultorea.
* 1807 &ndash; Jacob Philipp Hackert, alemaniar margolaria (j. 1737).
* 1811 &ndash; Jacques-André Emery, frantziar apaiza (j. 1732).
* 1813 &ndash; Mikhail Kutuzov, errusiar militarra (j. 1745).
* 1853 &ndash; Johann Ludwig Tieck, alemaniar idazlea (j. 1773).
* 1892 &ndash; Ludvig Holstein-Holsteinborg, Danimarkako lehen ministroa (j. 1815).
* 1900 &ndash; Jennie Drinkwater Conklin, estatubatuar idazle eta aktibista (j. 1841).
* 1901 &ndash; Paule Minck, frantziar idazle, kazetari eta hizlari sozialista, komunista eta feminista (j. 1839).
* 1903 &ndash; Josiah Willard Gibbs, estatubatuar fisikarian, termodinamikaren oinarrien finkatzaileetako bat (j. 1839).
* 1908 &ndash; Belle Gunness, norvegiar-estatubatuar serieko hiltzailea (j. 1859).
* 1918 &ndash; Gavrilo Princip, Franz Ferdinand Austriakoa eta honen emazte Sophie Chotek hil zituen serbobosniar abertzalea (j. 1894).
* 1922 &ndash; Paul Deschanel, Frantziako presidentea (j. 1855).
* 1927 &ndash; Li Dazhao, txinatar iraultzailea (j. 1888).
* 1936 &ndash; Fuad I.a Egiptokoa, Egiptoko erregea (j. 1868).
* 1937 &ndash; Trinidad von Scholtz Hermensdorff, espainiar mezenas, bildumagile eta aristokrata (j. 1857)
* 1945 &ndash;
** Benito Mussolini, Italiako Erresumako lehen ministroa eta Italiako Errepublika Sozialaren ducea (j. 1883).
** Clara Petacci, Benito Mussoliniren azken amorantea, berarekin batera fusilatua (j. 1912).
* 1954 &ndash; Léon Jouhaux, frantziar sindikalista, 1951ko Bakearen Nobel Saria (j. 1879).
* 1960 &ndash; Carlos Ibáñez del Campo, Txileko presidentea (j. 1877).
* 1964 &ndash; Milton Margai, Sierra Leonako aurreneko lehen ministroa (j. 1895).
* 1970 &ndash; Ed Begley, estatubatuar aktorea (j. 1901).
* 1972 &ndash; Rainer von Fieandt, Finlandiako lehen ministroa (j. 1890).
* 1973 &ndash; Jacques Maritain, frantziar filosofo katolikoa (j. 1882).
* 1978 &ndash;
** Mohammed Daoud Khan, Afganistango lehen presidentea, estatu kolpean eraila (j. 1909).
** Roman Karmen, sobietar zinemagilea, zinemagintzaren historiako dokumentalgile handienetakoa (j. 1906).
* 1983 &ndash; Fritz Luchsinger, suitzar alpinista, Lhotse mendiaren lehen igoera egin zuenetako bat (j. 1921).
* 1984 &ndash; Sylvia Ashton-Warner, zeelandaberritar idazle, poeta eta hezitzailea (j. 1908).
* 1987 &ndash; Mimí Muñoz, espainiar aktorea (j. 1914)
* 1989 &ndash; Raúl Sendic, uruguaiar politikaria eta gerrillaria (j. 1925).
* 1991 &ndash; Eduardo Moreiras, galiziar idazlea (j. 1914).
* 1992 &ndash; Francis Bacon, irlandar margolaria (j. 1909).
* 1993 &ndash;
** Dominique Bozo, frantziar museo-arduraduna (j. 1935).
** Valentina Grizodubova, Sobietar Batasuneko lehen emakume pilotuetako bat, Sobietar Batasuneko Heroia  (j. 1909).
* 1999 &ndash;
** Alf Ramsey, britainiar futbolaria eta entrenatzailea, bere herrialdean sari gehien jaso zituen futbolaria (j. 1920).
** Arthur Leonard Schawlow, estatubatuar fisikaria, 1981eko Fisikako Nobel Saria (j. 1921).
* 2000 &ndash; Penelope Fitzgerald, ingeles eleberrigile, olerkari, saiakeragile eta biografoa (j. 1916).
* 2002 &ndash; Aleksandr Lebed, errusiar militar eta politikaria (j. 1950).
* 2007 &ndash;
** Joaquin Navarro Estevan, espainiar politikari eta epailea (j. 1939).
** Carl Friedrich von Weizsäcker, alemaniar fisikari eta filosofoa (j. 1912).
* 2009 &ndash; Idea Vilariño, uruguaitar poeta, saiakera eta literatur kritikaria, itzultzailea, musikagilea eta irakaslea (j. 1920).
* 2011 &ndash; Erhard Loretan, suitzar alpinista, 14 zortzimilakoak igotzea lortu zuen munduko hirugarren mendizalea (j. 1959).
* 2012 &ndash;
** Fred Allen, zeelandaberritar errugbilari eta entrenatzailea (j. 1920).
** Matilde Camus, espainiar poeta eta idazlea (j. 1919).
* 2015 &ndash; Marcia Brown, estatubatuar idazle eta ilustratzailea, 30 haur liburu baino gehiagoduna (j. 1918).
* 2018 &ndash; Tetsuro Miura, japoniar futbolari eta entrenatzailea (j. 1956).
* 2019 &ndash; John Singleton, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1968).
* 2020 &ndash;
** Robert May (Oxfordeko May Baroia), australiar zientzialaria, Erresuma Batuko Gobernuko aholkulari zientifiko nagusia (j. 1936).
** Eddy Pieters Graafland, herbehereetar futbolaria, Herbehereetako atezainik onenetakoa (j. 1934).
** Michael Robinson, irlandar-britainiar futbolaria eta telebista aurkezlea (j. 1958).
* 2021 &ndash;
** Michael Collins, estatubatuar astronauta (j. 1930).
** Jean-Guy Pilon, quebectar olerkari eta eleberrigilea (j. 1930).
** *El Risitas*, espainiar umoregile eta aktorea (j. 1956).
** Federico Salas, Peruko lehen ministroa (j. 1950).
* 2022 &ndash; Juan Diego, espainiar aktorea (j. 1942).
* 2024 &ndash; Luz Fandiño, galiziar idazle, poeta eta aktibista (j. 1931).
* 2025 &ndash; Priscilla Pointer, estatubatuar aktorea (j. 1924).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Seaska egutegiko izendegia: Pruden/Prundet eta Zuhuri/Zuhurni/Prontxo/Prudens.
* Laneko Segurtasun eta Osasunaren Nazioarteko Eguna
Jaieguna, ondoko herrietan:
* Araban: San Prudentzio Arabako zaindariaren eguna, jaieguna Araba osoan.
* Bizkaian: Barakaldo (Lutxana).
* Gipuzkoan: Lazkao.
* Nafarroan: Corella.

## Kanpo estekak 
Apirilaren 27 | Urteko egutegi | Apirilaren 29