open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sevillako setioa

**Sevillako setioa** (; ) (1247ko uztaila - 1248ko azaroa) Fernando III.a Gaztelakoak Sevillako errekonkistan egindako 16 hilabeteko setio arrakastatsua izan zen. Beharbada, Kordobak 1236an egindako harrapaketa azkarraren ondorioz garrantzi geopolitikoan estalita zegoen arren, hiriaren galerak mundu musulmanean zehar talka-uhin hedakor bat bidali zuen. Sevillako setioa, hala ere, Fernando III.ak eginiko operazio militarrik konplexuena izan zen. Errekonkista goiztiarraren azken operazio garrantzitsua ere bada. Gaztelako Itsas Armadaren agerpena ere markatu zuen operazioak. Izan ere, Ramón de Bonifaz Gaztelako lehen almirantea izan zen, nahiz eta inoiz ez zuen horrelako titulu ofizialik erabili.

1246an, Jaén konkistatu ondoren, Sevilla eta Granada musulmanen eskuetan zeuden Iberiar Penintsulako hiri garrantzitsu bakarrak izan ziren. Bietatik, Granadak 1492ra arte bere independentzia mantendu zuen.

1247ko udan Gaztelako armadek iparralde eta ekialdetik hiria isolatu zuten. Honek setiorako bidea erraztu zuen: Ramón de Bonifazek, hamahiru galerekin, itsasontzi txikiago batzuekin batera, Guadalquivirreraino nabigatu zuenean benetako setioa hasi zen. Bonifazek bere aurka egiten saiatzen ari ziren berrogei bat itsasontzi txikiago sakabanatu zituen. Maiatzaren 3an, Gaztelako itsas-armadak Sevilla eta Triana lotzen dituen pontoia hautsi zuen.

San Alberto Handia alemaniarrak arabiar defendatzaileek setioan harkaitzez betetako artilleria erabili zutela idatzi zuen, baina hau ez da batere ziurra.

Gosete baten ondorioz, hiriak 1248ko azaroaren 23an kapitulatu zuen. Terminoen arabera, Gaztelako tropak hilabete geroago Alkazarrera sar litezke. Fernandoren garaipen-sarrera 1248ko abenduaren 22an izan zen. Kronika musulmanen arabera, 300.000 biztanlek hiria utzi zuten, baina O'Callaghanek zenbaki hori gehiegizkotzat jotzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abentura-turismo

[thumb|260px|eskuinera|[Trekkinga Cafayate-n (Argentina)]]
**Abentura-turismoa** arrisku pertzepzioa duten esplorazio edo bidaiak dakartzan turismo mota bat da, eta arrisku kirolen bat egitea ohikoa den trebetasun bereziak edo sasoi fisiko jakin bat eskatzen ditu.

## Definizioa 
Turismoaren Mundu Erakundeak proposatutako definizioaren arabera, abentura-turismoa hau da:

Abenturaz-turismoa ezaugarri geografikoak eta paisaia espezifikoak dituzten lekuetan egiten den turismo mota bat da, eta jarduera fisiko batekin, kultura-trukearekin, elkarrekintzarekin eta naturarekiko hurbiltasunarekin lotzeko joera du. Esperientzia horrek benetako edo hautemandako arriskuren bat ekar dezake, eta ahalegin fisiko eta/edo mental esanguratsua eska dezake.

Abentura-turismoak, oro har, aire zabaleko jarduerak barne hartzen ditu, hala nola, alpinismoa, mendizaletasuna, gomasaltoa, eskalada, raftinga, piraguismoa, kayakeko nabigazioa, arroila-jeitsiera, mendiko bizikleta, mendi-ibiliak edo urpekaritza. Espazio itxietan ere egin daitezke abentura-turismoko jarduera batzuk.

## Ezaugarriak 
Abentura-turismoaren eta abentura-kirolen arteko aldea zera litzateke, bigarren jardueran gutxieneko prestakuntza eta ekipo egokia behar direla, hala nola rappel egitea, eskalada, abentura-lasterketak edo mendizaletasuna.

Turismo-abentura eta abentura-kirola bereizten dira, batez ere, azken horretan ez dagoelako izaera ekonomikoko kontratu-harremanik, izan ere, jarduera gauzatzean asmoa aisialdikoa, kirolekoa (kirolariak, lagun-taldeak, familiak) edo akademikoa (kirol-eskolak, kirol-klubak, etab.) soilik duten pertsonek garatzen dutelako, irakasle-ikasle harremana sortuz.

Abentura-turismoko jarduerak abentura-kirolaren praktikatik eratortzen dira, dela kirolariek, beren ohiko bizilekutik kanpo, dela kirol horiek natura-ingurunean egin nahi dituztenek, baina harreman ekonomiko bat egon behar da (zerbitzu-emailea-bezeroa), zerbitzu hori eskaintzen duen zerbitzu-emaile baten (tour operadorea, agentzia, turismo-gidaria) eta zerbitzu horiek ordaintzeko prest dagoen bezero baten (txangozalea edo turista) arteko kontratu-erantzukizunak argi eta garbi definitzeko aukera ematen duena. Natura-ingurunean egiten diren jarduerak askotan berdinak izaten dira (txangozaletasuna edo trekkinga, mendizaletasuna, baltsa jaitsiera edo rafting-a, etab.), kirol- eta lehiaketa-helburuekin soilik egiten direnak izan ezik (txapelketak, ralliak, etab.).

Abentura-turismoa bere zailtasunaren arabera sailka daiteke: baxua, moderatua edo altua.

Abenturazko turismo bidaietan inplizitua dago lekuak, bertako jendea eta kultura modu aktibo eta parte-hartzailean ezagutzea.

Abentura-turismoaren modu batzuk:

* Apnea (kirola) ,
* Zikloturismoa ,
* Gomasalto edo gomajauzia,
* rafting-a
* zaldiz ibiltzea ,
* Mendizaletasuna edo alpinismoa ,
* Bidezidor kirola ,
* mendiko txirrindularitza
* eskalada ,
* Tirolina ,
* Overlanding-a ,
* Rappela
* Via ferratak ,
* Arroila-jaitsiera ,
* parapentea

## Erreferentziak
Linda Darnell

**Linda Darnell** (jaiotzez **Monetta Eloyse Darnell**, 1923ko urriaren 16a - 1965eko apirilaren 10a) aktore estatubatuarra izan zen. Txikitatik modelo lanetan ibilia, hamahiru urte zituenean 20th Century Fox ekoiztetxeak aktoreak bilatzeko antolatutako saio batera bertaratu zen. Ez zuten orduan aukeratu, gazteegia ei zelakoan, baina 1939an lanerako deitu zuten. Ordutik aurrera aurrekontu handiko filmetan arituko da.

## Filmografia 
## Bibliografia 
* Dye, David (1988). *Child and Youth Actors: Filmography of Their Entire Careers, 1914–1985*. Jefferson, NC: McFarland & Co.

## Kanpo estekak 
* Linda Darnell IMDB atarian
* Argazkiak eta artikuluak
Bellavista-La Palmera

**Bellavista-La Palmera** Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren hegoaldean dago. Hegoaldean Dos Hermanas, iparraldean Sur eta mendebaldean Los Remedios barrutiekin muga egiten du.

## Auzoak 
* Bellavista
* Heliópolis
* Elcano-Los Bermejales
* Sector Sur-La Palmera-Reina Mercedes
* Pedro Salvador-Las Palmeritas
* Barriada de Pineda

## Kanpo estekak
Nervión (barrutia)

**Nervión** Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren erdialdean dago. Hegoaldean Sur, ekialdean Cerro-Amate, iparraldean San Pablo-Santa Justa eta mendebaldean Casco Antiguo barrutiekin muga egiten du.

1910ean Luis Lerdo de Tejadak barrutiari izena ematen duen auzoan lorategi-hiri bat egiteko tokirik egokiena zela proposatu zuen, urte horietan Ingalaterran eraikitzen ziren motakoa. Nerbioiko markesaren jabetzako lurrak ziren bere izena hartu zuten.

## Auzoak 
* Nervión
* San Bernardo
* Huerta del Pilar
* La Florida
* La Buhaira
* La Calzada
* San Roque
* Ciudad Jardín

## Kanpo estekak
Cerro Amate

**Cerro-Amate** Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren ekialdean dago. Hegoaldean Sur eta Alcalá de Guadaíra, ekialdean Este-Alcosa-Torreblanca, iparraldean San Pablo-Santa Justa eta Este-Alcosa-Torreblanca eta mendebaldean Nervión barrutiekin muga egiten du.

## Auzoak 
* Amate
* Juan XXIII
* Los Pájaros
* Rochelambert
* Santa Aurelia-Cantábrico-Atlántico-La Romería
* Palmete
* El Cerro
* La Plata

## Kanpo estekak
Este-Alcosa-Torreblanca

**Este-Alcosa-Torreblanca** Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren ekialdean dago. Hegoaldean Cerro-Amate eta Alcalá de Guadaíra, ekialdean Carmona, iparraldean La Rinconada eta Norte eta mendebaldean San Pablo-Santa Justa barrutiekin muga egiten du.

## Auzoak 
* Colores-Entreparques
* Torreblanca
* Parque Alcosa-Jardines del Edén
* Palacio de Congresos-Urbadiez-Entrepuentes

## Kanpo estekak
Los Remedios

**Los Remedios** Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren hego-mendebaldean dago. Hegoaldean Dos Hermanas, ekialdean Sur eta Bellavista-La Palmera, iparraldean Triana eta Casco Antiguo eta mendebaldean San Juan de Aznalfarache eta Gelves udal eta barrutiekin muga egiten du.

## Auzoak 
* Tablada
* Los Remedios

## Kanpo estekak
Casco Antiguo (Sevilla)

**Casco Antiguo** Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren erdialdean dago. Hegoaldean Sur eta Los Remedios, ekialdean Nervión eta San Pablo-Santa Justa, iparraldean Macarena eta mendebaldean Triana barrutiekin muga egiten du.

## Auzoak 
* El Arenal
* Encarnación-Regina
* Alfalfa
* San Bartolomé
* San Lorenzo
* San Gil
* Museo
* Santa Catalina
* Santa Cruz
* Feria
* San Julián
* San Vicente

## Kanpo estekak
Macarena (Sevilla)

**Macarena** Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren iparraldean dago. Hegoaldean Casco Antiguo eta San Pablo-Santa Justa, ekialdean eta iparraldean Norte eta mendebaldean Triana barrutiekin muga egiten du.

## Auzoak 
* Santa María de Ordas-San Nicolás
* Pío XII
* La Barzola
* El Carmen
* Cruz Roja-Capuchinos
* Villegas
* Santas Justa y Rufina-Parque Miraflores
* Los Príncipes-La Fontanilla
* Begoña-Santa Catalina
* Polígono Norte
* La Paz-Las Golondrinas
* La Palmilla-Doctor Marañón
* Hermandades-La Carrasca
* Macarena 3 Huertas-Macarena 5
* El Torrejón
* El Cerezo
* Doctor Barraquer-Grupo Renfe-Policlínico
* Retiro Obrero
* Cisneo Alto-Santa María de Gracia
* Campos de Soria
* León XIII-Los Naranjos
* El Rocío
* Pino Flores
* Las Avenidas

## Kanpo estekak
Song of the Sea (2014ko filma)

***Song of the Sea***, irlanderaz ***Amhrán na Mara*** (euskaraz *Itsasoaren Abestia*), 2014ko Tomm Moore irlandarrak zuzendutako marrazki bizidun film bat da. David Rawle, Brendan Gleeson, Fionnula Flanagan, Lisa Hannigan, Lucy O'Connell, Jon Kenny, Pat Shortt, Colm Ó Snodaigh, Liam Hourican eta Kevin Swierszczek bikoiztu zuten.

Soinu banda Bruno Coulais frantziar musikagileak konposatuko musikaz eta Kíla irlandar folk taldearen abestiez osatua dago.

2014ko Torontoko Zinemaldian estreinatu zen eta Animaziozko film onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
1981, Irlandako uharte batean, Conor itsasargizaina, Bronagh haurdun dagoen emaztea eta Ben semea bizi dira. Bapatean, Brongahek bere familia eta Saoirse alabatxo jaioberria abandonatuko ditu.

Handik sei urtera, Conor lurjota bizi da, Saoirsek oraindik ez du bere lehen hitza esan eta Ben arrebarekin ozpindua dago, haren jaiotza amaren desagerketarekin lotzen baitu. Orduan familiak Amonaren bisita jasoko du, Saoirsen urtebetetzea dela eta. Amonak anai-arrebentzat itsasotik hurbil bizitzea segurua ez dela eta, aitari haurrak berarekin bizitzera eramango dituela esando dio, eta Conorrek gogotxarrez bada ere eta Benen protesta egin arren onartu egingo du.

Anai-arrebek kostaldeko beren etxera itzultzea erabakitzen dutenean bidaia erlojuaren kontrako lasterketa batean bilakatuko da, Beni amak kontatzen zizkion irlandar mitologiako kondairetan murgilduz. Baina hau ez da lo egiteko ipuina, agertuko zaizkien izakiak munduan denbora gehiegi baidaramate. Ben lasterrera beren biziraupenarako SAoirse ezinbestekoa dela jabetuko da.

## Aktoreak 
### Ingelesez 
* David Rawle: Ben
* Brendan Gleeson: Conor eta Mac Lir
* Fionnula Flanagan: Amona eta Macha
* Lisa Hannigan: Bronagh
* Lucy O'Connell: Saoirse
* Jon Kenny: Ferry Dan eta Seanachaí Nagusia
* Pat Shortt: Lug
* Colm Ó Snodaigh: Mossy
* Liam Hourican: Spud eta autobus gidaria
* Kevin Swierszcz: Ben gaztea
* Will Collins: Ahots gehigarriak
* Paul Young: Ahots gehigarriak

### Irlanderaz 
* James Ó Floinn: Ben
* Brendan Gleeson: Conor eta Mac Lir
* Fionnula Flanagan: Amona eta Macha
* Gráinne Bleasdale: Bronagh
* Fionán Farley Nolan: Saoirse
* Maurice O'Donoghue: Gizon iletsua eta Seanchaí Nagusia
* Donncha Crowley: Lug
* Niall McDonagh: Mossy, Ferry Dan eta Rock Shee
* Tomás Ó Súilleabháin: Spud eta autobus gidaria
* Ríona Farley Nolan: Ben gaztea

### Frantsesez 
* Jean-Stan DuPac: Ben
* Patrick Béthune: Connor
* Nolwenn Leroy: Bruna
* Nathalie Homs: Amona eta Macha
* Cyrille Artaux: Lug
* Pascal Sellem: Spud
* Thisbée Vidal-Lefebvre: Ben gaztea
* Marc Perez: Mossy

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Distrito Norte (Sevilla)

**Distrito Norte** Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren iparraldean dago. Hegoaldean Triana, Macarena eta San Pablo-Santa Justa, ekialdean Este-Alcosa-Torreblanca, iparraldean La Rinconada eta La Algaba eta mendebaldean Salteras eta Santiponce udal eta barrutiekin muga egiten du.

## Auzoak 
* Barriada Pino Montano
* Consolación
* El Gordillo
* Las Almenas
* San Jerónimo
* La Bachillera
* Los Carteros
* San Pedro
* Los Arcos
* Las Naciones-Parque Atlántico-Las Dalias
* San Matías
* Aeropuerto Viejo
* Valdezorras

## Kanpo estekak
Distrito Sur (Sevilla)

**Distrito Sur** Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren hegoaldean dago. Hegoaldean Bellavista-La Palmera, ekialdean Dos Hermanas eta Alcalá de Guadaíra, iparraldean Cerro-Amate eta Nervión eta mendebaldean Casco Antiguo eta Los Remedios udal eta barrutiekin muga egiten du.

## Auzoak 
* El Prado-Parque de María Luisa
* Huerta de la Salud
* El Porvenir
* Giralda Sur
* El Plantinar
* Felipe II-Los Diez Mandamientos
* Tabladilla-La Estrella
* Bami
* Tiro de Línea-Santa Genoveva
* El Juncal-Híspalis
* Avenida de la Paz
* La Oliva (Las 3000 Viviendasen zati bat)
* Las Letanías (Las 3000 Viviendasen zati bat)
* Polígono Sur

## Kanpo estekak
Ilse Koch

**Ilse Koch** ( - ) Karl-Otto Kochen emaztea izan zen. Bere senanarra Buchenwaldeko kontzentrazio esparru naziaren komandantea izan zen 1937 eta 1941 bitartean eta Majdanekekoa 1941 eta 1943 bitartean. 1947an Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuek epaitu zuten lehen nazi esanguratsua izan zen.

Epaiketak mundu osoko prentsa erakarri zuen, eta kontzentrazio esparru horietatik bizirik atera zirenek bertakoen aurka egindako tratu txarrak deskribatu zituzten, emakume sadiko gisa deskribatuz. Alemaniako gerra-ondoko gizartean "kontzentrazio esparruko hiltzailea" irudia ezarri zitzaion.

Hildako presoen larruazalean zeuden tatuajeak kendu eta oroigarriak egiten zituela esan zuten, nahiz eta akusazio hori bertan behera geratu zen jasandako bi epaiketatan. "Buchenwaldeko Sorgina" izena eman zioten bertako presoek, bere krudeltasuna zela eta. "Buchenwaldeko Erregina" edo "Alargun Harakina" bezalako ezizenak jaso ditu literaturan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arthur Hailey

**Arthur Hailey** (Luton, 1920ko apirilaren 5a - Lyford Kay, New Providence, Bahamak, 2004ko azaroaren 24a) britainiar-kanadar eleberrigilea izan zen. Bigarren Mundu Gerrako pilotua izan zen eta 1947an Kanadara emigratu zuen. Hainbat best-seller idatzi zituen eta 38 hizkuntzatara itzulitako 170 milioi liburu saldu zituen. Haren liburuetan oinarritutako hainbat film egin ziren.

## Eleberriak 
* *The Final Diagnosis* (1959)
* *In High Places* (1962)
* *Hotel* (1965)
* *Airport* (1968)
* *Wheels* (1971)
* *The Moneychangers* (1975)
* *Overload* (1979)
* *Strong Medicine* (1984)
* *The Evening News* (1990)
* *Detective* (1997)
San Pablo-Santa Justa

**San Pablo-Santa Justa** Sevilla administratiboki banatuta dagoen hamaika barrutietako bat da. Hiriaren erdialdean dago. Hegoaldean Nervión eta Cerro-Amate, ekialdean Este-Alcosa-Torreblanca, iparraldean Norte eta Macarena eta mendebaldean Casco Antiguo barrutiekin muga egiten du.

## Auzoak 
* Árbol Gordo
* La Corza
* Las Huertas
* San Carlos-Tartessos
* San José Obrero
* El Fontanal-María Auxiliadora-Carretera de Carmona
* Santa Clara
* Zodiaco
* San Pablo A y B
* San Pablo C
* San Pablo D y E
* Huerta de Santa Teresa

## Kanpo estekak
V533 Herculis

**V446 Herculis** Hercules konstelazioan agertutako noba bat da. 1963. urtean deskubritu zen. Noba horrek 3 magnitudeko distira lortu zuen.

## Koordenatuak 
* Igoera zuzen: 18h 14m 19.98s
* Deklinazio: 	+41° 51′ 23.2″ 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Mina

**La Mina** Sant Adrià de Besòsko auzoa da. Bartzelonarekin muga egiten du eta, berez, hiriburutik gertuago dago.

## Auzoa 
1969an planeatu zuten, Bartzelona inguruko auzo marjinalak (Campo de la Bota, Pequín, la Perona, Casa Antúnez edota Montjuic) husteko asmotan.

Auzoan egindako inbertsioak gorabehera, koordinazio faltak eta epe luzerako inbertsiorako konpromiso zailak auzoaren egoera soziala benetan aldatzea oztopatu dute. 

## Zinema 
Auzoak ospea hartu zuen bertan filmatutako kinki generoko filmengatik, adibidez 1977ko *Perros callejeros*

## Kanpo estekak
Las 3000 Viviendas

**Las 3000 Viviendas** Sevillako auzo ez-ofiziala da, Sur barrutian dagoena. Berez sei auzok (Polígono Sur: Paz y Amistad, Antonio Machado, Martínez Montañés, Murillo, Las Letanías eta La Oliva) osatzen dute eta horietako bi (Martínez Montañés eta Murillo) auzo marjinal arriskutsuak dira, askotan hedabideetan agertzen direnak.

Bere arriskugarritasunari kontrajarrita, auzoa bertako artista flamenko ugariengatik ere nabarmentzen da, tartean Raimundo eta Rafael Amador anaiak edota Juana Revuelo.

## Historia 
Etxebizitza Ministerioak 1968an eman zion eraikuntza Sevillako Udalari, eta 1977an amaitu zuten. Hasieratik hasi zen eremu ez-segurutzat hartzen.

Hasieran, La Corchuela edo El Vacie bezalako gune txabolistetatik zetozen pertsonak hartu zituen, baita etxebizitza hobetu nahi zuten beste batzuk ere, hala nola Torreblanca de los Caños eta Los Pajaritos. Bere garaian, atzeratutako jabetza-erregimeneko etxebizitzak esleitu zituzten.

Entregatu eta hamar urte eskasera, solairu-bloke askotan ez zituzten jatorrizko zerbitzu gehienak, hala nola ur beroa edo igogailuak, baina jada ez zeuden erabilgarri, motorrak lapurtu zituztelako. «Txabolismo bertikal»aren adierazle argitzat hartzen da, eta bertako biztanleak etxeko animaliekin bizi dira.

Hainbat albiste argitaratu dira liskarrei, tiroketei eta armen konfiskazioei buruz: katanak, Kalashnikov eraso-fusilak, Uzi subfusilak eta estupefazienteak.

Zerbitzu publiko gehienak (suhiltzaileak, garbiketa, autobusak) ez dira eremu gatazkatsuenetan sartzen poliziaren babesik ez badute, mehatxuak, erasoak eta lapurretak jasan ohi baitituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Pozo del Tío Raimundo

**El Pozo del Tío Raimundo** Entrevías auzoko errebala da. Inolako zerbitzurik gabeko txabola auzoa zen El Pozo. Hala ere, bertako biztanle batzuk -horien artean igeltsero ugari zegoen- "ur beltzen" zerbitzuetara baimenik gabe loturak sortzen hasi zituzten.

1955etik aurrera, hemen inflexio puntu bat gertatzen da jesuita batzuk iristen direnean (horien adierazle nagusia Aita Llanos izan zen), biztanleak biltzen hasi zirenak kontsultategia, kooperatiba, fundazioak eta eskolak sortzeko.

## Kanpo estekak
V373 Scuti

**V373 Scuti** izena Scutum konstelazioan 1975ean agertu zen nobari eman zitzaion. Noba honek 6 diztira magnitudea lortu zuen.

## Koordenatuak 
* Igoera zuzen: 18h 55m 19.26.56s
* Deklinazio: 	−07°43'05".6 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
U Scorpii

**U Scorpii** Scorpius konstelazioan dagoen noba errepikari da. Antares iparraldeko 8,5°an dago (Alfa Scorpii), Ji Ophiuchi izarraren inguruan.

## Ezaugarriak 
Ezagutzen diren arteko noba errepikarena da. Normalean 17,7ko magnitudea du baina hamar urtero behin eztanda egiten du, bere dirdira 8 edo 9 magnitudetan handituz. U Scorpiiren azken eztandak urte hauetan izan ziren: 1979, 1987, 1999 eta 2010.

Ezagutzen diren noba errepikaren artean hau da azkarrena. Bere dizdira nagusia bost ordutan lortzen du eta hurrengo 38 orduetan bi magnitude galtzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nova Lyrae 1919

**Nova Lyrae 1919** izena Lyra konstelazioan 1919an agertu zen nobari eman zitzaion. Noba honek 6.5 diztira magnitudea lortu zuen baina hilabete bat geroago 8.5era jaitsi zen.

## Aurkikuntza 
Noba hau 1919ko abenduaren 6an J.C. Mackie-k aurkitu zuen, Harvard Collegeko behatokitik. Dena dela, Lyra konstelazioa urteko garai horretan gaueko zeruan Ipar hemisferioan oso baxu agertzen denez eta, gainera, noba hau bereziki dizdiratsua ez zenez, deskubritu ondoren oso behaketa gutxi egin ziren.

## Ezaugarriak 
Bere argi kurbaren arabera, izarren sailkapenean B motatako izarra zela erabaki zen.

## Koordenatuak 
* Igoera zuzen: 18h 53m 26s
* Deklinazio: +29° 13.4'

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1992ko Sevillako nazioarteko erakusketa

**1992ko Sevillako nazioarteko erakusketa** (), Andaluziako Sevilla hirian 1992ko apirilaren 20tik urriaren 12ra bitartean antolatuko den nazioarteko erakusketa izan zen.

Amerikaren aurkikuntzaren V. mendeurrena ospatzeko egin zuten eta bere leloa "Aurkikuntzen Aroa" izan zen. Expo 92ko maskota ofizialak "Curro" zuen izena, mokoa eta kolore anitzeko gandorra zuen txoritxoa.

Erakusketa unibertsalaren amaieran, azpiegiturek helburu ugari izan dituzte, eta, horietarako, desegin edo eraitsi egin dira beren eraikuntza iragankorragatik edo abandonatzeak eragindako arriskuagatik. Beste hiri batzuetako kide izatera igaro direnak, hala nola monorraila, orain Zaragozako merkataritza-gune batean dagoena erakarpen gisa. Beste batzuk, berriz, Cartuja 93 sozietateak kudeatutako Cartuja 93 Parke Zientifiko eta Teknologikoa eta Isla Mágica parke tematikoa bihurtu dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Expoaren webgune ofiziala.
Pedal (bizikleta)

thumb|200x200px| Rat-trap motako pedala, krokadurekin.
**Bizikletaren pedala** esfortzua aplikatzen zaion euskarri-osagai bat da, katearen bidez gurpiletara transmititzen dena. Pedalak bielari lotutako ardatz baten gainean biratzen dira. Pedalak, funtsean, bi zatiz osatuta daude: euskarri-zatia, non oinak bermatzen diren, eta ardatza, bielarekin bat datorrena.-zatia, non oinak bermatzen diren, eta ardatza, bielan sartzen dena.

Antzina, pedalak zurez eta burdinaz eginak zeuden, baina pixkanaka eboluzionatuz joan dira, plastiko, burdina, aluminio eta karbono zuntzezkoak izatera iritsi arte.

## Bilakaera 
thumb|200x200px| Gomazko zoladun pedala
Oinarrizko pedalak plastikozko edo metalezko plataformak dira, eta biratu egin daitezke oinaren posiziora egokitzeko. Bilakaera bat *rastralak* edo *ointokiak izan ziren*. Oina lotu daiteke pedalaren igoeran esfortzua aplikatzeko. Plastikozko pieza zurruna izan daiteke, edo larruzko edo bestelako materialez egindako zerrendei eusteko modukoa.

Gaur egun, pedal automatikoen mesedetan zokoratuak izan ohi dira, txirrindularitzarako zapatila bereziekin lotzen direnak. Lotura hori ez da askatzen oina altxatzean, eta alboko mugimendu batekin askatzeko diseinatuta dago. Hainbat estandar daude.

Pedalari lotzeaz gain, zapatilak zurrunak dira, esfortzua transmititu ahal izateko. Mendiko bizikletetan konpromisozko irtenbide bat hartzen da, haiekin erosotasun handiagoarekin edo txikiagoarekin ibili ahal izateko. Zenbat eta zurruntasun handiagoa, orduan eta pedalei eragiteko eraginkortasun handiagoa, baina erosotasun txikiagoa.

## Ikus, gainera 
* Platerak eta bielak
* Shimano Pedaling Dynamics
* Itopuntua
Gatz (kriptografia)

Kriptografian, **gatza** ausazko datu bat da, norabide bakarreko funtzio baterako argumentu osagarri gisa erabiltzen dena,pasahitz bat edo pasa-esaldia bat hash bidez enkriptatzeko. Gatzak gordetako pasahitzak babesteko erabiltzen dira. Historikoki pasahitza sistema bateko testu-fitxategi huts batean gordetzen zen, baina denborarekin babes-gailu osagarriak garatu ziren erabiltzailearen pasahitza sistematik irakurriak izatetik babesteko. Metodo horietako bat da, gatza erabiltzea.

## Ikus, gainera 
* Pasahitz krakeatze

## Kanpo estekak 
* OWASP Kriptografiako Cheat Fitxa
* nola enkriptatu erabiltzaile pasahitzak
Sorbalda surfing

Segurtasun informatikoan, **sorbalda surfing-a** gizarte-ingeniaritza mota bat da, informazioa lortzeko erabiltzen den teknika, esaterako identifikazio zenbakiak (pin), pasahitzak eta bestelako isilpeko datuak lortzea bai biktimaren sorbalda gainetik begiratuz berau gailu bateko teklatu batean aritzen denean, bai informazio sentibera entzunez hitz egiten ari denean. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ingeniaritza soziala
* Phishing

## Kanpo estekak
Joanne Dru

**Joanne Dru** (jaiotzez **Joan Letitia LaCock**, 1922ko urtarrilaren 31 - 1996ko irailaren 10a) aktore estatubatuarra izan zen, ezaguna, besteak beste, *Red River*, *She Wore a Yellow Ribbon*, edo ''All the King's Men'' filmetan parte hartzeagatik.

## Filmografia hautatua 
## Kanpo estekak 
* Joanne Dru IMDB atarian
Osasun krisialdi

**Osasun krisialdia** edo **osasun publikoaren krisialdia**, eremu geografiko batean edo gehiagotan batera osasun sistemak jasandako larrialdi egoera edo gaitasunaren gainditzea da, udalerri zehatz batetik hasi eta planeta osorarte. Osasun, bizitzak eta diruaren galerak dakartza.

Bere larritasuna kaltetzen duen jende kopurua, eremuaren hedadura eta prozesu patogenoak eragiten duen erikortasuna eta heriotza-tasaren araberakoa da.
Nova Geminorum 1903

**Nova Geminorum 1903** Gemini konstelazioan agertutako noba bat da. 1903. urtean
Herbert Hall Turner-rek deskubritu zuen. Noba horrek 6 magnitudeko distira lortu zuen; hamazazpi egunetan 3 magnitudera jaitsi zen. Orain 16.5 du.

## Koordenatuak 
* Igoera zuzen: 06h 44m 11s.59
* Deklinazio: 	+29° 56' 42".7

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Susana Thénon

**Susana Thénon** (Buenos Aires, Argentina, 1935eko maiatzaren  7a &ndash; 1991ko apirilaren 5a) poeta, itzultzaile eta argazkilaria izan zen.

## Biografia 
Bere sorkuntza poetikoko unearen arabera, *Argentinako 60ko Belaunaldia* deritzonaren barruan dago. Garaikide ditu Juana Bignozzi (1937) eta Alejandra Pizarnik (1936-1972) bezalako poetak, ezein literatur taldetako kide ez den arren, biekin lotu ohi da bere poesian lantzen duen eraikuntza mota marjinalagatik, urte haietan nagusi izan zen ezein mugimenduri atxiki gabe.

Bere belaunaldiko beste poetekin izandako harremana ez zen estua izan, Maria Negroni bezalako salbuespenak salbuespen, geroago bere hil ondorengo liburuen (*La Morada Imposible* I y II) konpiladoreetako bat izango zena edota lehen aipatutako Alejandra Pizarnik, zeinarekin *Ur Bizia* Literatur Aldizkarian (1960) argitaratu zuen.

Bere argitalpenetan hutsune bat dago 1970 eta 1982 artean, argazkilaritzan aritu baitzen aktiboki, baina idazten jarraitu zuen. Saiakera batzuk ere idatziz.

## Lanak 
### Literatura 
* *Edad sin tregua* 1958
* *Habitante de la nada* 1959
* *De lugares extraños* 1967
* *Distancias* 1984
* *Ova completa* 1987
* *La morada imposible*, Tomo I 2001
* *La morada imposible*, Tomo II 2001

### Argazkia 
* *Iris Scaccheri, brindis a la danza* - Leviatán, 2011

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Susana Thenon. 6 poema
* Susana Thénon. Literaturaren zubitegia
* Susana Thénon. Biografia eta poemak
* "Edad sin tregua"z.
* Susana Thénonen poemak ingelesez itzulpenarekin 
* Poemak Susana Thénon.
* Poemak Susana Thénon.
* La Morada Imposible, Tomo II, Susana Thénon.
Montilivi estadioa

**Montilivi estadioa**, Kataluniako Girona hirian dagoen futbol estadio bat da. Girona Fútbol Club taldearen jokaleku eta egoitza da.

1970ean eraiki zen eta 13.450 ikusleentzako edukiera du.
NQ Vulpeculae

**NQ Vulpeculae** izena Vulpecula konstelazioan 1976ko urriaren 21ean agertu zen nobari eman zitzaion. Noba honek 6 diztira magnitudea lortu zuen.

## Koordenatuak 
* Igoera zuzen: 19h 29’ 14.67"
* Deklinazio: 	+20° 27’ 58"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nova Geminorum 1912

**Nova Geminorum 1912** edo **DN geminorum** Gemini konstelazioan agertutako noba bat da. 1912. urtean
Herbert Hall Turner-rek deskubritu zuen. Noba horrek 3.5 magnitudeko distira lortu zuen; hogeita hamasei egunetan 3 magnitudera jaitsi zen. Orain 14koa du.

## Koordenatuak 
* Igoera zuzen: 06h 54m 54s.62
* Deklinazio: 	+32° 08' 27".0

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abdel Fatah al-Sisi

**Abdel Fatah Saeed Hussein Khalil al-Sisi** ( ''*; Kairo, 1954ko azaroaren 19a) egiptoar militar eta politikaria da. Egiptoko Arabiar Errepublikako presidentea da 2014ko ekainetik.

## Bizitza 
Abdel Fatah al-Sisi 1954ko azaroaren 19an sortu zen Kairoko alde zaharraren bihotzean. Haren aitak eta osabak *arabesque* estiloko altzariak egiten zituzten, eta artisau ospetsuak bilakatu ziren Egipton. Hala ere, berak ez zion familiaren tradizioari heldu, eta Egiptoko Akademia Militarrean sartu zen. 1977an, 23 urte zituela, zientzia militarren titulua lortu zuen, eta hurrengo hamarkadetan infanteria brigadetan aritu zen buru-belarri.

1992an, Erresuma Batura salto egin zuen, eta 2005ean, Ameriketako Estatu Batuetako Army War College zentrora. Bertan, Pennsylvanian, bere bizitzako saiakera politiko bakarra idatzi zuen: "Democracy in the Middle East" ("Demokrazia Ekialde Hurbilean"). 11 orriko hausnarketa hori, Al-Sisiren pentsamendu politikoaren oinarritzat jotzen da. *"Historiak erakutsi du demokrazia berriek hamar urteko barne eta kanpo gatazkak pairatzen dituztela, eredu demokratikoa heldu arte"'', dio agiriaren hasierako atalean.

2014ko martxoan, karrera militarra alboratu eta presidentetzarako hauteskundeetara aurkeztuko zela iragarri zuen. Maiatzaren 26-28 bitartean egin ziren bozetan Hamdeen Sabahi izan zuen aurkari bakarra; parte hartzea %&nbsp;46koa izan zen, eta botoen %&nbsp;96 jaso zituen Al-Sisik. Honek kontrolik gabeko boterea eman zion armadari, eta hedabide askok diktadortzat jo zuten. 2018ko presidentetzarako hauteskundeetan ez zuen oposizioko areriorik izan, eta bozen %&nbsp;97 jaso arren, parte hartze txikia izan zen (%&nbsp;41).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nou Estadi de Tarragona

**Nou Estadi de Tarragona**, Kataluniako Tarragona hirian dagoen futbol estadio bat da. Gimnàstic de Tarragona taldearen jokaleku eta egoitza bat da.

1972an eraiki zen eta 14.591 ikusleentzako edukiera du.
Camp d'Esports

'''Camp d'Esports''', Kataluniako Lleida hirian dagoen futbol estadio bat da. Club Lleida Esportiu taldearen jokaleku eta egoitza da.

1918an eraiki zen eta 13.500 ikusleentzako edukiera du.
Adli Mansur

**Adli Mahmud Mansur** (; Kairo, 1945eko abenduaren 23a) egiptoar epaile eta politikaria da. Egiptoko Auzitegi Konstituzional Goreneko burua izan zen 2013–2016 bitartean, eta Egiptoko behin-behineko presidentea 2013ko uztailetik 2014ko ekainera.

## Bizitza 
Kairon jaio zen 1945ko abenduaren 23an, eta Zuzenbide ikasketak egin zituen. 1967an lortu zuen lizentzia, eta 1970etik, estatuko magistraturan lan egin zuen. 1992tik izan zen Auzitegi Konstituzional Goreneko epaile. Mubaraken gobernukideak 2012ko hauteskundeetara aurkezteko debekua baliogabetu zuen epaimahaiko buru izan zen. 2013ko maiatzean, Konstituzionaleko presidente hautatu zuten. 2013ko uztailean, Mohammed Mursi kargugabetu zuen estatu kolpearen ostean, Egiptoko behin-behineko presidente izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nova Lacertae 1910

**Nova Lacertae 1910** edo **DI Lacerta** Lacerta konstelazioan agertutako noba bat da. 1910. urtean T. H. E. C. Espin-ek deskubritu zuen. Noba horrek 4.6 magnitudeko distira lortu zuen; hogeita hamazazpi egunetan 3 magnitudera jaitsi zen. Orain 14koa du.

## Koordenatuak 
* Igoera zuzen: 22h 35m 47s.98
* Deklinazio: 	+52° 42' 57".7

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
QU Vulpeculae

**QU Vulpeculae** Vulpecula konstelazioan agertutako noba bat da. 1984. urtean deskubritu zen. Noba horrek 5.2 magnitudeko distira lortu zuen.

## Koordenatuak 
* Igoera zuzen: 20h 26m 46s.42
* Deklinazio: 	+27° 50' 43".1

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nova Ophiuchi 1919

**Nova Ophiuchi 1919** edo '***V849 Ophiuchi***' Ophiuchus konstelazioan agertutako noba bat da. 1919. urtean deskubritu zen. Noba horrek 7.4 magnitudeko distira lortu zuen.

## Koordenatuak 
* Igoera zuzen: 18h 11m 43.9s
* Deklinazio: 	+11° 35' 41

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bird Woman ur-jauzia

**Bird Woman ur-jauzia** () (euskaraz "Emakume txoriaren ur-jauzia") Ameriketako Estatu Batuetako Montana estatuko Glaziarren Parke Nazionalean dagoen ur-jauzi handia eta ikusgarria da.

## Ezaugarriak 
Ur-jauziak 293 metroko garaiera du. Hiru kilometroetatik ikus daiteke. Bertan erortzen den ura Oberlin mendiatik doa, bertako glaziarretatik. Horregatik, urtearoen arabera ur kantitatea aldakorra da: udaberrian eta uda hasieran emari handiena ematen da eta, udazkenean, ordea, ura desagertu daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Youtubeko bideoa ur-jauziari buruz.
Spring Breakers

***Spring Breakers*** (euskaraz *Udaberri Apurtzaileak*), 2012ko Harmony Korine estatubatuarrak zuzendutako drama-komedia film bat da. James Franco, Selena Gomez, Vanessa Hudgens, Ashley Benson, Rachel Korine eta Gucci Mane aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Florida, Faith (Selena Gomez), Brit (Ashley Benson), Candy (Vanessa Hudgens) eta Cotty (Rachel Korine) unibertsitateko neska gazte ikasleek udaberriko oporraldiak pasatzeko dirua biltzeko kale saltoki bat lapurtzea erabakiko dute. Ondoren, parranda gau baten ondoren droga-jabetzagatik atxilotuak eta espetxeratuak izango dira. Oraindik parrandaren ajearekin eta bikiniekin jantzita epailearen aurrera aurkeztuko dira, baina Alien (James Franco) arma eta droga-trafikatzaileak beren diru-fiantza oraindu eta aske geldituko dira, lau neskak berarentzat lan egin dezaketen gaizkile bikainak bilakatu daitezkela ikusirik.

## Aktoreak 
* James Franco: Alien
* Selena Gomez: Faith
* Vanessa Hudgens: Candy
* Ashley Benson: Brit
* Rachel Korine: Cotty
* Heather Morris: Bess
* Gucci Mane: Archie.
* Ash Lendzion: Forest
* Sidney eta Thurman Sewell/The ATL Twins: Biki droga-trafikatzaileak

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Jacqueline Felice Almaniakoa

**Jacqueline Felice Almaniakoa** (; ) (fl. 1322) XIV. mende hasierako mediku frantziarra izan zen, Florentzian jaioa eta Parisen lan egin zuena. 1322an epaitegiratu zuten praktika ilegalengatik.

## Lana 
Goi mailako familia batekoa zen (bere burua «nobilis mulier domino Jacoba» izendatzen zuen).

Emakume nahiz gizonei ematen zien harreta eta osasun gaietan aditua zen. Bere tratamenduek izen ona zeukaten eta beste sendagileek osatzen ez zituzten sukar, paralisi eta abar tratatzen zituen. Emakumeen hainbat osasun arazo tratatzen zituen, adibidez, genitaletakoak. Ez zen unibertsitatera joan, baina medikuen teknika berdinak erabiltze zituen: gaixoak bisitatu, gorputza oskultatu, haien txiza aztertu eta tratamentuak eman (laxanteak, digestiboak eta medikamentuak). Horri, zeukan arrakasta gehituta, garai hartako medikuek ez zuten begi onez ikusten. Gaixoei sendatzen baziren bakarrik kobratzen zien bere zerbitzua.

## Epaiketa 
1322an legez kanpo praktikatzeagatik akusatua izan zen eta epailearen aurrera eraman zuten. Parisko Medikuntza Eskolak lizentzia gabe aritzeagatik demanda jarri zion.

Defentsa moduan, Jaquelinek argudiatu zuen ez zela egokia gizon batek emakume gaixoen gorputza ikutzea. 8 lekuko izan zituen bere pazienteak izandakoak, bat izan ezik (bere praktiken egokitasunaz hitz egin zuena). Lekukoetako batek esan zuen Parisko mediku guztiek baino izen hobea zeukan sendagile eta zirjau gisa.

Hala ere, epaiketan errudun aurkitu zuten, debekatu egin zioten lanean jarraitzea: 60 libera paristarreko isuna ordaindu behar izan zuen eta praktikatzen jarraituz gero eskomikatu egingo zutela esan zioten. Fiskalen arabera, ez zuen mediku heziketarik jaso, sendagile moduan praktikatu ahal izateko eta ez ziren saiatu bere ezagutzak neurtzen. Mediku gizonek sendatu ez zituzten gaixoak sendatu zituela frogatuta geratu zen arren, epailearen iritziz gizonek hobeto ulertzen zuten medikuntza emakumeek baino. Horren ondorioz, emakumeek ezin izan zuten medikuntza ikasi Frantzian XIX. mende bukaera arte. Ez dakigu lanean jarraitu zuen ala ez.

## Erreferentziak
Costanza Calenda

**Constance**, **Costanza** edo **Constanza Calenda** (*fl.* 1415) begiko gaixotasunetan espezializaturiko zirujau italiarra zen. Salernoko unibertsitatean ikasi zuen eta "Salernoko andere" bezala ezagutu ziren emakumeetako bat zen.
Clarice Durisiokoa

**Clarice di Durisio da Foggia** (*fl.* XV. mendea), Foggiako begi-zirujau eta mediku italiarra zen.

Salernoko unibertsitatean ikasi zuen, garaiko emakume gutxi batzuekin batera. Begiko gaixotasunekin espezializatu zen eta soilik emakumeak tratatzeko lizentzia eskuratu zuen.

## Erreferentziak
Moderata Fonte

**Modesta di Pozzo di Forzi** (edo **Zorzi**), **Moderata Fonte** edo **Modesto (edo Modesta)** **Pozzo** bezala ezaguna, (1555–1592) idazle eta poeta veneziarra zen.

## Erreferentziak
Koadro (bizikleta)

thumb|Bizikleta baten metalezko koadroa
**Koadroa** bizikleta baten oinarrizko pieza da, non beste osagaiak finkatzen diren, hala nola urkila, gurpilak, zela, eskulekua, etab. Laburbilduz, esfortzu handiak jasateko egitura zurrun bat lortzea da helburua, eta koadroa zenbat eta handiagoa izan, orduan ez da hain zurruna izango. Hala ere, material berriek, karbono zuntzak kasu, diseinu berriak ahalbidetzen ditu.

## Motak 
Zurruna edo esekidura bikoitzekoa. Koadro mota ezberdinak dauden arren, errepideko lehiaketarako, pistarako, ziklo-kroserako, BMXrako edo mendirako, etab., koadro arruntenak segurtasun bizikletan oinarrituak daude, *diamante koadroa* bezala ezagutzen dena, bi triangelutan datzana: triangelu nagusi bat, eta triangelu pare bat, hodi finagoez osatuak, atzealdean. Beste bizikleta mota batzuetarako koadroek, hala nola tandema edo bizikleta etzanerako, beste ezaugarri batzuk behar dituzte, jakina. Koadro triangeluarrik ez duen beste bizikleta mota bat "andreentzako bizikleta" da, eta ez darama hodi horizontalik, nahiz eta bi hodi diagonal eraman ditzakeen edo ez...

Fitxategi:Brosen city bicycle.jpg|*Roadster* bizikleta «diamante koadroa»
Fitxategi:Triumph Bicycle.JPG|Bizikleta tradizionala bizikleta bi hodi diagonalekin
Fitxategi:Dursley Pedersen ca 1910 bicycle.jpg|Dursley Pedersen eredua, 1910 inguruan
Fitxategi:1950 Schwinn Spitfire.jpg|1930eko eta 40ko hamarkadetako *cruiser* bizikleta, egungo paseoko bizikletaren oinarria
Fitxategi:Bici doble.jpg|Bizikleta tandem bizikletako diamante bikoitzeko koadroa
Fitxategi:Challenge Fujin SL recumbent, trekking version.jpg|Bizikleta etzana
Gonzalo Etxebarria

**Gonzalo Etxebarria** (Bilbo, 1954ko apirilaren 1a) euskal artista plastikoa da, gaur egun Zuberoan bizi dena.

## Biografia 
Bere ibilbidea Madrilgo arkitektura eskolan hasi zuen 1972-73 artean; 1974-76 artean Debako arte eskolan ikasi zuen, Jorge Oteiza maisuaren gerizan.

1988an Mendikotako Uztaro taldea sortu zuen beste artista batzuekin. Urte horretan Animatzaile Tekniko brebeta eskuratu zuen Landetan.

1998an Xiru festibalean "Musika Eskultura Progresiboa" sortu zuen.

Logotipo, disko azal eta afixa ugari diseinatu ditu, baita antzerki-eszenografiak ere. 2010 urtean Xora filmeko apainketak egin zituen, baita ilustrazioak ere (Erlea 3), Zuberoako Uztaro eta Hebentik elkarteekin.

Landetan epe laburrez bizi eta gero, 2000ko hamarkada hasieran Barkoxera jin zen. Zuberoa sormenerako leku egokia dela iritzita, bertan gelditzeko asmoa erakutsi du, artegintza kolegioetan egiten duen irakasle lanarekin txandakatuz.

## Teknikak 
Pinturan, pigmentuak eta kola erabiltzen ditu oihal edo paper gainean.

Marrazkirako, pastel lehorra erabiltzen du.

Eskultura ere lantzen du.

## Estiloa 
Bere estilo libre eta independentea "expresionista abstraktu" bezala izendatu da. Etxebarriaren margoek bere barne munduaren argi-ilunak adierazten dute modu bizian.

## Erakusketak 
Erakusketak bakarka zein taldean egin izan ditu, leku askotan:

* 1978-1998: Deba, Zarautz, Algorta, Gasteiz, Lekeitio, Bermeo, Maule, Atharratze, Hazparne, Mendikota, Paris, Baiona, Arrosa, Hendaia, Donibane Lohitzune...
* 1998: erakusketak Paue, Perigueux eta Baionan (Luna Negra).
* 1999: Hendaiako Mediatekan; Oiartzuneko Pagoarten.
* 2000: Capbretoneko Liburutegian.
* 2001: Baionan, paisaia expresionisten erakusketa iraunkorra Art et Toiles galerian; erakusketa L'Atalante zinemako sarreran.
* 2010: Biarritzen (Anne Broitman galeria).
* 2011: Ordizian (Barrena Kultur Etxea); Baionan (Kepa Arizmendi oroimenez. Kalostrape).
* 2012: Donibane Lohitzune (Autour de Debussy, Ducontenian); Irunen (Ficoba); Urdazubi (Kalostrape).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Uztaro atelierra
* Gonzalo Etxebarriaren bloga
Krispin Sorarrain

**Krispin Sorarrain Uzkudun** (Asteasu, 1889ko azaroaren 19a – Alkiza, 1974ko irailaren 11) Alkizako alkatea eta kronista izan zen.

## Bizitza 
Asteasuko Elizmendi bailarako Motxe baserrian jaio zen. 1893an umezurtz gelditu eta Zizurkilgo osaba-izebarengana joan zen bizitzera.

Baserriko lanak egiteaz gain bizargina zen eta Asteasun bertan zuen bizartegia. Soinujolea ere bazen. Esaten denez, 1913ko Santiago egunean, uztailaren 25ean, Billabonatik abiatu zen soinua joz eta Hernioraino ailegatu zen jotzeari laga gabe. Igandeetan soinua jotzen zuen Alkizako plazan eta inguruko herrietatik ere deitu egiten zuten ezkontza, festa eta antzekoetrako.

1915ean Maria Hermenegilda Amunarriz Blanzako anoetarrarekin ezkondu eta Iriarte baserria aldatu zen, eta zortzi seme-alaba izan zituzten. 1922 Alkizako Perurena baserrira mugitu zen familia eta bertan jaio ziren 4 seme-alaba gazteenak, tartean Antonio Sorarrain euskal idazlea. Krispin 1930ean alargundu zen.

## Alkate eta kronista 
1924an Argia astekarian herriko kronikak idazten hasi zen, *Ernio-Mendi* goitizenarekin. 1936a arte hogeita hamar kronikatik gora idatzi zituen. Kontuan hartu behar da herrian beste kronista batzuk ere aritu zirela garai berean. Hona 1924ko azaroaren 16ko alean publikatu zuen kronikaren zati bat:'''Baserritarrak pozik gabiltza. Udazken ederra jaungoikuak eman digu, artua galanki, babarruna asko, sagarra beñere ezagutu den geyena, aurten sagardo ederrak izango diran ustea degu ¡nai nuke! Onenak etxian gelditu ta txarrenak besteri eman; nik beintzat ez det inun pitarrik eskatuko aurten, baizik ¡sagardua! eta ¿zeñekin edan biardira? Gaztañak basuan gelditu zaizkigula, sardiñ zarrak txarrak eta garesti daudela.¡A! sagardo onak berak emango du egarria ¡ala beharrko!'''1931ko udal hauteskundeetan alkate aukeratu zuten eta 1934an zinegotzi. II. Errepublikaren kontrako matxinatuen Burgosko Juntak 1936ko abuztuaren 27an kargugabetu zuen alkatearekin eta gainerako zinegotziekin batera. 500 pezeta isuna ordaindu behar izan zuen. Kripinen iloba Bittor Sorarrain Lasa 1979ean Franco hil osteko demokratikoki aukeratutako lehen allkatea izan zen.

## Erreferentziak
Erronka-erantzun autentifikazio

Zibersegurtasunean, **erronka-erantzun autentifikazioa** (ingelesez Challenge-response authentication) protokolo-familia bat da. Alde batek galdera bat ("challenge") aurkezten du eta beste alderdiak baliozko erantzuna ("response") eman behar du autentikatu ahal izateko.

Erronka-erantzun protokoloaren adibiderik errazena pasahitza autentifikatzea da, non erronkak pasahitza eskatzen duen eta erantzun balaigarria pasahitza zuzena den.

Pasahitz autentifikazioan kuxkuxeatzen egon den aurkari batek modu berean autentifika dezake bere burua gero. Soluzio bat pasahitz ugari igortzea da, horietako bakoitza identifikatzaile batekin markatuta. Egiaztatzaileak pasahitzetako edozein eska dezake, eta emaileak identifikatzaile horren pasahitz zuzena izan behar du. Pasahitzak modu independentean aukeratzen direla suposatzen baduzu, erronka-erantzun mezu bikotea onartzen duen aurkariak ez du beste arrastorik momentu desberdinetan laguntzeko.

## Adibideak 
Hauek dira erronka-erantzun algoritmo sofistikatuagoen adibideak:

* Ezagutza zeroen pasahitza eta funtsezko akordio sistemak (esaterako Urruneko pasahitz segurua (SRP) )
* Erronka-Eskua Autentifikazio Protokoloa (CHAP) (   )
* CRAM-MD5, OCRA: OATH erronka-erantzunaren algoritmoa (   )
* Salted Challenge erantzuna autentifikazio mekanismoa (SCRAM) (   )
* ssh- en erronka-erantzun sistema RSAn oinarritutako https://web.archive.org/web/20041014002830/http://www.cag.lcs.mit.edu/~rugina/ssh-procedures/ .

Batzuek CAPTCHA bat spam erroreak erantzuten duten autentifikazio moduko bat dela uste dute. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Challenge-handshake autentifikazio protokoloa
* CRAM-MD5
* Hash funtzio kriptografikoa
* Non kriptografikoa
* Kerberos
* Otway – Rees protokoloa
* Needham – Schroeder protokoloa
* Wide Mouth Frog protokoloa
* Pasahitz bidez egiaztatutako gako akordioa
* Gatzaren erronka erantzuteko autentifikazio mekanismoa
* SQRL
* Distantzia mugatzeko protokoloa
* Hausnarketa erasoa
* Erreproduzitu erasoa
* Gizon-erdiko erasoa
* WebAuthn
Naboer

***Naboer*** (euskaraz *Bizilagunak*), 2005eko Pål Sletaune norvegiarrak zuzendutako thriller psikologiko bat da. Kristoffer Joner, Cecilie Mosli, Julia Schacht eta Anna Bache-Wiig aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bere neskalagunak utzia izan ondoren, Johnek (Kristoffer Joner) bi bizilagun eder ezagutuko ditu, Anne (Cecilie Mosli) eta Kim (Julia Schacht) ahizpak. Elkar ikusten diren lehenbiziko ladia da, baina halere bi neskak Johnen bizitzari buruzko dena ezagutzen dutela dirudi. Piskanaka Johni bi ahizpen jokaera probokatzailea deserosoa egiten joango zaio, baina Annek haren ahizparekin gelditu dadin konbentzituko du, bera kanpora ateratzen den bitartean. Sedukzio joko bitxi batean, Kimek Johni bere pisu labirintikoan zehar gidatuko du, errealitatea ilusiotik ezberdintzea zaila egiten den mundu batera. Johnek bere buruarengan kontrola galtzen hasi eta inoiz pentsatuko ez lituzkeen mugak zeharkatzen hasiko da.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Agameda

**Agameda** ; *ca.* K. a. XII. mendea) Antzinako greziar mitologia eta elezaharretako emakumea zen, Homeroren arabera Lurrean hazten diren landare guztiak sendatzeko ahalmena zuen mediku grekoa.

Elis edo Elide estatu independentean jaio zen, Augias Epeanoen erregearen alaba zaharrena zelarik. Mulius-ekin ezkondu zen, Elide eta Pilos-en arteko gudan Nestorrek hil zuen lehen gizona. Hyginus autorearen arabera, Poseidonekin batera Belus, Actor eta Dictys-en guraso da. Propertzio eta Teokritok Perimede deitu zuten. Garai helenistikorako (*ca*. K. a. IV-I. mendeak) Zirtze edo Medea bezalako sorgin pertsonai ospetsu bezala ezaguna zen.

## Erreferentziak
Málmhaus

***Málmhaus*** () 2013ko Ragnar Bragason islandiarrak zuzendutako drama film bat da. Thora Bjorg Helga, Ingvar Eggert Sigurðsson eta Sveinn Ólafur Gunnarsson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Islandia, Hera Karlsdottir (Thora Bjorg Helga) bere bizitza zuzendu ezinaren ondorioz asko sufritzen duen neska nerabe bat da. Bere atsekabea baretzeko heavy metalean kontsolamendua topatu eta musikaren izar bilakatzean amesten du.

## Aktoreak 
* Thora Bjorg Helga: Hera
* Ingvar Eggert Sigurðsson: Karl, Heraren aita
* Þröstur Leó Gunnarsson: Gunnar
* Sveinn Ólafur Gunnarsson: Janus, apaiz berria
* Halldóra Geirharðsdóttir: Droplaug, Heraren ama
* Pétur Einarsson
* Diljá Valsdóttir: Hera (neskatoa)
* Magnús Ólafsson: Erlingur
* Hannes Óli Ágústsson: Knútur, Heraren tutorea
* Hilmar Wollan III: Øystein
* Þorbjörg Helga Dyrfjörð: Hera Karlsdóttir
* Þórunn Arna Kristjánsdóttir: Elsa, Heraren haurtzaroko laguna
* Ole Erik Furu: Yngve
* Sigrún Edda Björnsdóttir: Ann
* Óskar Logi Ágústsson: Baldur

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Synecdoche, New York

***Synecdoche, New York***, 2008ko Charlie Kaufman estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. Philip Seymour Hoffman, Samantha Morton, Michelle Williams, Catherine Keener, Emily Watson, Dianne Wiest, Jennifer Jason Leigh, Hope Davis eta Tom Noonan aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New York, Caden Cotard (Philip Seymour Hoffman) antzerki zuzendariak bere biltegian eraikitzen ari den New York hiriaren tamaina naturaleko erreplikaren bidez antzezlan bat errepesentatzea proiektatzen ari da.

## Aktoreak 
* Philip Seymour Hoffman: Caden Cotard
* Samantha Morton: Hazel
* Michelle Williams: Claire Keen
* Catherine Keener: Adele Lack
* Emily Watson: Tammy
* Dianne Wiest: Ellen Bascomb / Millicent Weems
* Jennifer Jason Leigh: Maria
* Hope Davis: Madeleine Gravis
* Tom Noonan: Sammy Barnathan
* Sadie Goldstein: Olive Cotard
* Robin Weigert: Olive heldua
* Deirdre O'Connell: Bascomb andrea
* Jerry Adler: Cadenen aita
* Lynn Cohen: Cadenen ama
* Josh Pais: Oftamologoa
* Daniel London: Tom
* Stephen Adly Guirgis: Davis
* Amy Wright: Funts-ondasunen artekaria
* Paul Sparks: Derek
* John Rothman: Dentista
* Frank Wood: Ebaluazio zerbitzuetako medikua
* Elizabeth Marvel: Ondasun artekaria
* Daisy Tahan: Ariel
* Cliff Carpenter: Agurea
* Amy Spanger: Telesaileko aktore erizaina
* Nick Wyman: Telesaileko aktore medikua
* Dan Ziskie: Hanka dardaridun medikua
* Rosemary Murphy: Frances
* Tim Guinee: Needleman aktorea
* Joe Lisi: Maurice
* Alice Drummond: Frances antzezten duen aktorea
* Michael Higgins: Suduretik odola darion aktorea
* Christopher Evan Welch: Apaiza
* Peter Friedman: LArrialdi gelako medikua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai