open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lee Min-oh

**Lee Min-oh** (Seul, Hego Korea, 1987ko ekainaren 22a) Hego Koreako nazioarteko aktore, modelo eta abeslaria da. Mundu mailan ezaguna den aktorea bihurtu zen, eta hainbat telesailetan parte hartu zuen, besteak beste, *Boys over Flowers*, *The Heirs*, *City Hunter* eta *The King: Eternal Monarch*. Abesti batzuk ere abestu ditu.

## Filmak 
* 2008: Public Enemy Returns
* 2008: Gure Eskola E.T.
* 2015: Gangnam Blues
* 2016: Bounty Hunters

## Dramak 
thumb|eskuinera
* 2003: Zorrotz
* 2004: 5 gelditu gabe
* 2005: Maitasunaren errezeta
* 2006: Campus Sekretua
* 2007: Mascarel Run
* 2007: Iam Sam
* 2008: Jaiki
* 2009: Boys over Flowers
* 2010: Gustu pertsonala
* 2011: City Hunter
* 2012: Fedea
* 2013: oinordekoak
* 2016: Itsaso Urdinaren kondaira
* 2020: The King: Eternal Monarch

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Koreerazko webgune ofiziala
* Japonierazko webgune ofiziala
Ngoyo

**Ngoyo** Woyo klan bantuaren erresuma bat izan zen, Kabindatik hegoaldera zegoena.

## Geografia 
Afrikako Erdialdeko Ozeano Atlantikoan kokatua, Kongo ibaiaren iparraldean. Woyo izeneko herri bantu batek sortu zuen XV. mende inguruan eta bere hiriburua Mbanza Ngoyo zen.

Iparraldean Kakongo erresumarekin muga egiten zuen (Loango Erresumaren hegoaldean), bere muga naturalaren gainerakoa Kongo ibaia eta Ozeano Atlantikoa izanik (ibai-bokalea Kongoko Erresumarekin partekatuz).

## Historia 
Alfontso I.a Kongokoak 1535ean Ngoyo bere tituluen artean aipatu zuen, Kakongo bere mugakidea bezala.

1700. urte inguruan, Kabinda eskualdea Luandatik iparraldeko esklaboen salerosketarako hornitzaile nagusia bihurtu zen, eta, ondorioz, Ngoyoko Erresumako ekonomia oso kaltetua izan zen.

1783an, Ngoyoren armadak Kakongo erresumako armadarenekin indarrak batu zituen, eskualdean zegoen portugaldar gotorleku bat suntsitzeko saiakera batean. 1830eko hamarkadan, estatua tronurako erregegaien arteko gerra zibil baten erdian *de facto* desegin zen, herrialdeko nobleziak erregearentzat oinordeko bat erabakitzean porrot egin ondoren. 1885ean, Ngoyok Portugalgo Erresumarekin Simulambucoko Ituna sinatu zuen, Kakongo eta Loangorekin batera Kabindako protektoratuan sartuz.

## Bibliografia 
* Martin, Phyllis M. "Family Strategies in Nineteenth-Century Cabinda." *The Journal of African History* 28.1 (1987): 65-86.

## Kanpo estekak
Sexu kutxa

[thumb|250px|Sexu kutxak Alemaniako [Bonn hirian.]]
**Sexu kutxa**, baita ere **Sexu automobilean** () prostituzioa kontrolatzeko Europako herri batzuetan aurrera eramaten den praktika da. Berez, automobilak aparkatzeko moldatutako espazioak dira. Esperientzia herrialde desberdinetan egin da: Herbehereetako Erresuman, Alemanian, Suitzan.

## Ezaugarriak 
Oro har, tokiko agintariek egiten dituzte instalazio hauek. Helburua kaleko prostituzioa praktikatzen den lekuak kontrolatzea eta, halaber, prostitutei segurtasun, intimitate eta arreta higieniko handiagoa eskaintzea da. Prostitutei begira segurtasuneko langileak ohartarazteko botoia edukitzen dute edo larrialdian emagalduaren autotik irtetea errazteko egiturak egokitzen dituzte.
Instalazio zaharrenak XX. mendeko amaierakoak dira. Zaharrenetarikoak Arnhem hiriak jarri ziren, 1996an. Kasu askotan, jarri ondoren, itxi egin dira, esaterako Amsterdamen, Hagan, Rotterdamen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loango

**Loango** izan daiteke:

* Loango, Kongoko Errepublikako herria
* Loango Parke Nazionala, mendebaldeko Gabongo naturagune babestua
* Petit Loango, Gabongo herria
* Loangoko Erresuma, mendebaldeko Afrikako estatu prekoloniala
* Loango, Alabamako herria
Rhymers' Club

thumb|250px|‘Ye Olde Cheshire Cheese’ pub Londresen.
thumb|"Ye olde Cheshire Cheese" puben irudi zaharra.
'''Rhymers' Club''' Londresen oinarritutako gizonezko poeta talde bat izan zen, 1890ean W. B. Yeats eta Ernest Rhys-ek sortua. Hasieran elkarrekin jateko klub bat baino askoz gehiago ez zen. 1892 eta 1894 urteetan, poesia antologia batzuk sortu zituen. Fleet Street-eko 'Ye Olde Cheshire Cheese' Londreseko pubean eta Café Royal-eko 'Domino aretoan' elkartzen ziren.

## Partaideak 
Parte hartu zutenen artean idazle eta intelektuak hauek zeuden: Ernest Dowson, Lionel Johnson, Francis Thompson, Richard Le Gallienne, John Gray, John Davidson, Edwin J. Ellis, Victor Plarr, Selwyn Image, Lord Alfred Douglas, Arthur Cecil Hillier, John Todhunter, G.A. Greene, Arthur Symons, Ernest Radford, eta Thomas William Rolleston. Oscar Wilde etxe partikularretan egin ziren bilera batzuetara joan zen. Taldeak bat egiten zuen Yeats-ek azaldutako "belaunaldi tragikoaren" atzera begirako ideiarekin, porrotera eta kasu askotan heriotza goiztiarrera zuzendua.

## Argitalpenak 
Elkarteak bi poesia liburu plazaratu zituen:
* ''The Book of the Rhymers 'Club*, Elkin Mathews-ek argitaratuta, 1892an.
* *The Second Book of the Rhymers' Club*, 1894an plazaratuta, Elkin Mathews-ek eta John Lane-k argitaratuta.

Bi edizio horiek 450 eta 650 liburu hurrenez hurren izan zuten. Hauek ziren egile sinatzaileak: T.W. Rolleston, John Todhunter, W.B. Yeats, Richard Le Gallienne, Lionel Johnson, Arthur Cecil Hillier, Ernest Dowson, Victor Plarr, Ernest Radford, Arthur Symons, G.A. Greene, Edwin J. Ellis eta Ernest Rhys.

## Taldearen garapena 
Nahiko talde informala zen zeren eta batzutan jatetxeetan bestean etxe partikularretan, partaideak askotan aldatzen ziren. Gainera, kasu askotan, biltzen zirenak gero ez zuten liburuetan parte hartu. Arthur Ransomek 1907an *Bohemia in London* liburua plazaratu zuen eta taldearen berri eman zuen; ordurako oso ezaguna zen. Taldekide guztiak gizonak izan zirne.

## Bibliografia 
* Norman Alford (1994): *The Rhymers' Club: Poets of the Tragic Generation*, Palgrave Macmillan.
* Murray Pittock (1986): *Decadence and the English tradition'', Oxford Research Archive.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loangoko Erresuma

**Loangoko Erresuma** Afrikako estatu prekoloniala izan zen, gaur egun Kabinda (Angola), Kongoko Errepublika, Kongoko Errepublika Demokratikoa eta Gabonen zati den eskualde zabal batean kokatua, XV. mendetik XIX. mendera arte iraun zuen. Bere urrezko aroan, XVII. mendean, iparraldeko Mayombetik Kongo ibaiaren ia bokaleraino hedatzen zen. Bertako biztanleek kikongo hizkuntzaren iparraldeko dialekto bat hitz egiten zuten, Kongoko Erresuman ere erabiltzen zutena.

## Historia 
Erresumaren jatorria ezezaguna da. Eskualdean aurkitu den aztarnategirik antzinakoena Madingo Kayeskoa da, Erresuma sortzean jada kokaleku bat izan zena eta bere ondorengo garapenaren daturik ez dagoelarik.

Lehen europar esploratzaileen kroniketan ez dute Loango aipatzen. Kongoko Erresumako Alfontso I.a erregearen 1535eko tituluen artean ere ez da agertzen (Kakongo eta Ngoyo bere hegoaldeko mugakideak, berriz, bai). Kontserbatzen diren lehengo agiriek, 1580. urte inguruan idatzitakoak, Loango Kongoko iraganean nola parte hartu zuen kontatzen dute, baina halako batean estatu honen aliatu eta lagun soil bihurtu zen. Herbehereetako esploratzaileek 1630ean jasotako idatzi zehatzagoek, Loango, jatorriz, Kakongoren zati bat zela azaltzen dute (garia haietan Kongoren eskualde bat zelarik) eta 1550ean gutxi gora-behera independente bilakatu zela.

Gutxi ezagutzen da Mbanza Loango hiriari buruz, 1880ko hamarkadan Afrikako hiri aurreratuenetako bat zelaz gain. Hiriaren ekonomia, neurri handi batean, esklabotzan oinarrituta zegoen. Hiriaren gainbehera esklabotzaren abolizioarekin eta Ameriketarako esklaboen trafikoaren amaierarekin hasi zen, bertara baitzihoazen saltzen ziren esklabo gehienak.

## Ma-Loango edo erregeen zerrenda 
### XVII. mendea 
* Moe Poaty- Kamangou erregina-izena zuena- XVII. mendearen hasieran
* Ngouli N'kama Loembe
* N'gangue M'voumbe Niambi

### XVIII. mendea 
* N'gangue M'voumbe Nombom, 1766an hila
* N'gangue M'voumbe Makosso, 1773 eta 1787 arteko erregea

### XIX. mendea 
* N'gangue M'voumbe Makosso Ma Nombo
* N'gangue M'voumbe Makosso Ma N'Sangou, 1840 eta 1885 arteko erregea
* Moe Pratt
* N'gangue M'voumbe Loembe Lou N'kambissi, M'voudoukousala errege-izena zuena (1900).

### XX. mendea 
* Moe Loembe Lou N'Gombi .
* Moe Loembe
* N'gangue M'voumbe Tchiboukili, Moe Poaty II.a errege-izena zuena
* Moe "Kata Matou", 1923 eta 1926 arteko erregea. Administrazio kolonialak kargutik kendu zuen.
* N'gangue M'voumbe Oussangueme, Moe Poaty III.a errege-izena zuena, 1931 eta 1975 arteko erregea
* Moe Taty I.a

## Bibliografia 
* Martin, Phyllis M. "Family Strategies in Nineteenth-Century Cabinda." *The Journal of African History* 28.1 (1987): 65-86.
* Liévin-Bonaventure Proyart (M. l'abbé), ''Histoire de Loango, Kakongo, et autres royaumes d'Afrique : rédigée d'après les mémoires des préfets apostoliques de la Mission françoise…'*, Paris - Lyon, C. P. Berton et N. Crapart - Bruyset-Ponthus, 1776.
* Cour Royale, *Royaume de Loango, historique'', Royaume de Loango, 2008

## Kanpo estekak
Louisianako Estatu Presondegia

**Louisianako Estatu Presondegia** ( edota *LSP*; **Angola** izengoitiz ezaguna) AEBtako Louisiana estatuko West Feliciana parrokian dagoen gizonezkoentzako espetxea da, berez gune ez inkorporatu batean dagoena. Estatu osoan heriotz korridorea duen espetxe bakarra da, gas ganbera bat ere badu. Afrikako esklaboek ustiatutako plantazio ohi bat zen espetxea eta, horregatik, Angola deitzen diote eskualdean.

Louisiana eta Mississippi arteko mugatik bi milia baino gutxiagora dago. LSP, 73 kilometro koadroko azalerarekin, Estatu Batuetako segurtasun handiko presondegirik handiena da, 6.300 preso eta 1.800 langile (espetxeetako funtzionarioak, atezainak, mantentze-lanetako langileak eta zaindariak) barne dituena. Mississippi ibaiaren lakuen artean, eta, beraz, urak inguratzen du.

## Kanpo estekak
Armenia eta Azerbaijanen arteko muga

thumb|Armenia eta Azerbaijanen arteko mugaren *de facto* egoera.
**Armenia eta Azerbaijanen arteko muga** (, ) Armenia eta Azerbaijan arteko nazioarteko muga da. Mugaren luzera 996 km eta 1.007,1 km artean aldatzen da, iturriaren arabera. Europako E002 eta E117 bideek muga zeharkatzen dute.

*De jure* mugak, antzinako Armeniako Sobietar Errepublika Sozialista eta Azerbaijango Sobietar Errepublika Sozialista jarraitzen ditu, eta bi segmentu nagusi ditu: Armenia eta Nakhitxevan, Azerbaijanen exklabearen artean dagoena mendebaldean, eta Armenia eta Azerbaijan "kontinentalaren" arteko tarterik luzeena ekialdean. Gainera, hainbat enklabe daude mugaren bi aldeetan, baina jada ez dira existitzen, zentzu juridikoan izan ezik. *De facto* egoera konplexuagoa da: Nakhitxevango mendebaldeko segmentua ez dago eztabaidagai (Karki/Tigranashen enklabea izan ezik), baina ekialdekoa bai. 1990eko hamarkadan Karabakh Garaia gatazka iturri izan zenetik, *de jure* ekialdeko mugaren erdia edo mantentzen da, baina hegoaldeko eremuan Karabakh Garaiko Kontaktu Lerroa ezarri da, Azerbaijango lurretan sakon sartzen dena eta ez duena bakarrik Karabakh Garaia hartzen, baizik eta Azerbaijanena berez diren lurraldeak ere; Armeniak eremu hau antolatu du onarpenik ez duen Artsakheko Errepublikan, eta Armeniak Artsakheko Errepublikarekin muga aitortzen du, *de jure* Armenia-Azerbaijan mugaren parte izango litzatekeen eremuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Castrum doloris

[thumb|[Victor Hugoren hiletak Parisen.]]
[thumb|[Gustavo III.a Suediakoaren castrum doloris.]]
***Castrum doloris*** latin hizkuntzaz () katafalkoa edo hilkutxa babesten edo ornitzen duen egitura eta dekorazio bati ematen zaion izena da. Bolada baterako eraikitzen den monumentua da, normalean eliz handietan eta katedraletan.

## Ezaugarriak 
*Castrum doloris* egiturak hildakoaren ospea edo garrantzia nabarmentzen du. 'Castrum doloris' batek baldakino konplexua izan dezake: Bertan kandelabroak, loreak eta, gehienetan, epitafioak eta, batzuetan, estatuak alegorikoak izan daitezke. Ohitura Erdi Aroaren bukaeran sortzen bada, XVII. eta XVIII. mendeetako hilobietan tamaina handiko 'castra doloris' asko egin ziren. Ospetsua izan zen, esaterako, 1570ean Sigismundo II.a Poloniakoaren hiletetan egin zutena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lehen harri

thumb|250px|Hunts Point Cooperative Market-en lehen harria New Yorken, 1962an.
**Lehen harria** jartzearen zeremonia kultura askotan ematen den ohitura da. Eraikin edo proiektu berri bat martxan jartzerakoan horrelako ekintza publikoa antolatzen da.

## Ezaugarriak 
Ekintza horretan autoritate politikoak, erlijiosoak eta, batzutan ere, militarrak agertzen dira. Sinbolikoki ezaguna den pertsonaia batek eraikinaren lehen harria jartzen du. Askotan propagandarako joera izaten dute horrelako zeremoniek, bereziki hauteskunde garaietan.

Herrialde batzuetan lehen harria jarri beharrean pala batez lehen palakada botatzen da. Normalean, palan testu bat jartzen da eta, oroimen gisa, gorde egiten da. Lehen harriaren kasuan ere kutxa batean objektu eta dokumentuak lur azpian gordetzen ohi dira.

Zeremoniotan ohikoa da apaizak izatea, eraikina edo proiektua bendeinkatzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Inaugurazio

## Kanpo estekak
Harland and Wolff

**Harland and Wolff Heavy Industries Limited** mundu osoko ospe handiko ontziola da Belfasten, Ipar Irlandan, eta itsasontzigintzan, eraikuntzan ( modularra, zibila, itsasokoa), ingeniaritzako proiektuen sorkuntzan eta itsasontzien desegitean espezializatuta dago. Bere harmailetan eraiki dituen itsas lanen artean, agian itsasontzirik ospetsuena RMS Titanic da.

## Historia 
[thumb|Langileak 1911n ontziolatik irteten. Atzealdean *[RMS Titanic|Titanic* ikus daiteke.]]
Harland eta Wolff 1861ean sortu zuten Edward James Harlandek (1831-1895) eta Gustav Wilhelm Wolffek (1834-1917). 1858an, Harlandek, orduan zuzendari nagusi zenak, Queen's Island uharteko ontziola txikia erosi zuen, orduan Robert Hickson zen jabea 1853az geroztik. Ontziola laster handitu zen, ingeniaritza eta arkitektura lanetarako instalazio zabalak eraikiz (oraindik existitzen direnak) eta eraikuntzako bi kaia edo arkupe handi, zementuzko zoruetan sartuta.

Harland-ek konpainia arrakastatsu bihurtu zuen hainbat berrikuntzen bidez, batez ere zurezko goiko oholtza burdinazko beste batekin ordezkatuz, itsasontzien sendotasuna eta karga-ahalmena handitzea ahalbidetuz.

Harland & Wolff-ek White Star Line itsas konpainiarekin tratua egin zuen William Pirrie itsas ingeniari eta enpresaburu baroiarekin lankidetzan; Modu horretan, H&W-k, bere zuzendaritzari esker, konpainia horretako itsasontziak eraikiko zituen lehiakide diren enpresentzako (Cunard Line eta Union Castle) lineako itsasontziak ez eraikitzearen truke.

Edward James Harland 1894an hil zen eta William James Pirrie enpresako presidente izan zen 1924an hil zen arte. Pirrieren zuzendaritzapean, Olympic klaseko transatlantiko ospetsuak eta hainbat gerraontzi ospetsu eraiki zuten.
Thomas Andrews 1907an zuzendari nagusi eta marrazketa saileko buru ere bihurtu zen. Garai horretan konpainiak RMS Olympic eraiki zuen, RMS Titanic, bere anaia ontzi ospetsua eta ezbeharra jasan zuena, eta HMHS Britannic 1909 eta 1915 artean. William Pirrieri proiektuko garabi handia eta harmaila eraikitzeko agindua eman zuen. Konpainiak White Star Line-rako eraikitako 70 itsasontzi baino gehiagoren artean horiek hiru ziren, azkenak RMS Britannic 1929an eta RMS Georgic 1932an.

Ontziolaren egoitza nagusia 1962an aldatu zuten, konpainiak Belfasten zituen eragiketak finkatzeko hautua egin zuenean. Eraikinak gaur egun ere ikusgai daude.

Orain, Harland eta Wolff Suezmax petrolio-ontzi estandarrak eraikitzen ari dira, eta petrolioaren eta gasaren industriarako itsasontzietan oinarritzen jarraitu dute. Horrek merkatu honetatik zenbait aurrerapauso eragin ditu. Konpainiak arrakastarik gabe Chantiers de l'Atlantique-ren kontrako eskaintza eskaini zuen Cunard-en linea berria, RMS Queen Mary 2, eraikitzeko.

## Kanpoko estekak
Yeniche hizkuntza

**Yeniche Hizkuntza** (; ) yeniche herriak hitz egiten duen alemanaren aldaera bat da. Yeniche herriak nomada izan zenez, Alemanian, Austrian, Frantzian, Suitzan eta Italian hitz egiten da. 1997 geroztik, herrialde bakar batean errekonozimendua du, Suitzan.

XVIII.mendetik aurrera dokumentatuta dago. Yeniche hizkuntzak ez du alfabetorik, normalean latindar alfabetoarekin idazten da. Ez du gramatika ezta hiztegi propiorik, eta yeniche hiztunak normalean beraien alemanaren dialektoan hitz egiten dute nahiz eta yeniche hitzekin hitz egitea. Yenicheren hitz asko beste hizkuntzetik jatorri ditu, erromaniera eta Yiddish (eta bide hau segitzen hebreera), gainera ezhoiko metafora eta metonimia asko baditu non aleman estandar edo batuari ordezkatzen dio. Yeniche jatorrizko hitz asko aleman estandar edo batuaren parte bihurtu dira. Gaur egun yeniche hizkuntza bakarrikan hiri handietako auzo pobreetan hitz egiten da, adibidez Berlingo, Münsterko, Luxenburgo hirikoko eta herri gutxi batzuen auzo oso pobreetan.

## Kanpo estekak
Ray Styles

**Emmanuel Apraku**, **Ray Styles** izenarekin ezaguna (Accra, 1988ko urtarrilaren 31 &ndash; New Delhi, 2020ko urriaren 1a) Ghanako artista izan zen. Bere marka sortu zuen diseinu grafiko eta karikaturekin. Besteak beste, Tolu Lope, Josh Ostrovsky, Michael Blackson, Chris Bosh, DeStorm Power, Mrcocoyam, D Black, Edem, King Bach eta Malin Bjork bezalako pertsona ospetsuekin lan egin zuen.

## Biografia 
1988an jaio zen. Oinarrizko hezkuntza amaitu zuen *Accra New Town Experimental School-en* (*Accrako Herri Berriko Eskola Esperimentala)*. Geroago bigarren hezkuntza egin zuen *Accra Academy Senior High School-*en 2003tik 2006ra. Kwame Nkrumah Zientzia eta Teknologia Unibertsitatean (KNUST) sartu zen Arte Eskolan, eta Komunikazio Diseinuan lizentziatura lortu zuen.

Aita eskulangilea zen, eta artelan batzuk sortu zituen erakusteko. Rayk bere estiloa aitari egotzi zion. Oso gaztetan hasi zen marrazten eta enkarguak egin zituen. KNUST-eko ikasle zela konturatu zen bere talentuaz. *Ray Styles Studios* eta *Penciled Celebrities-en* jabea zen.

## Bizitza pertsonala 
Paul Apraku eta bere emaztearen lau seme-alabetatik gazteena zen. Aita zortzi urte zituela hil zen eta amak hazi zuen.

Styles hil egin zen ostegunean, 2020ko urriaren 1ean, Indian, gibeleko minbiziaren aurka borrokatu ondoren –zenbait iturriren arabera giltzurrunetako minbizia– hilabetez. Giovanni Caleb irrati eta telebistako aurkezleak berretsi zuen berria.

## Legatua 
Ezaguna zen bere artelanen bidez gizarte sentsibilizazio kanpainak egiteagatik. Pintura ugari egin zituen gizartean egindako gehiegikeriak nabarmenduz, hala nola etxeko indarkeria, haurren tratu txarrak, arrazismoa besteak beste. Marrazki artistikoak eta pertsonaia ospetsuen eta gaur egungo joeren karikaturak egin zituen.

## Kanpo estekak
The Tall Man (2012ko filma)

***The Tall Man*** (euskaraz *Gizon Garaia*), 2012ko Pascal Laugier frantziarrak zuzendutako misteriozko eta beldurrezko film bat da. Jessica Biel, Jodelle Ferland, Janet Wright eta Stephen McHattie aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEBetako ipar-mendebaldeko Washington estatua, Julia Denning (Jessica Biel) erizain gazte eta alarguna garai batean oparoa zen eta gaur egun ekonomikoki eta sozialki gainbeheran dagoen Cold Rock meatzari herrian bizi da, bertako lantegia itxi berria eta biztanleen gehiengoa langabezian gelditu baita. Hori gutxi balitz, denbora gutxiren epean herriko hainbat haur bahituak izan dira. Eskualdeko siniskeren arabera desagerketa horien atzean Gizon Garaia delakoa omen dago: usadioaren arabera haurrak berarekin batera eramaten dituen pertsonaia iluna. Juliaren David (Jakob Davies) semea ere desagertzean, hura berreskuratzeko borrokatzeaz gain, Gizon Garaia zein den eta bahitutako haurrei zer gertatzen zaien jakiteko ikerketari ekingo dio.

## Aktoreak 
* Jessica Biel: Julia Denning
* Jodelle Ferland: Jenny Weaver
* Stephen McHattie: Dodd tenientea
* Janet Wright: Eve
* William B. Davis: Chestnut sheriffa
* Samantha Ferris: Tracy
* Colleen Wheeler: Johnson andrea
* Eve Harlow: Christine
* Jakob Davies: David Johnson

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Fin de siècle

thumb|250px|*Le Pélerin* aldizkarian agertutako karikatura.
thumb|Mallarmé frantziar idazlea.
**Fin de siècle** (, ,  ) frantsesetik hartutako esapidea da XIX. mendearen amaiera definitzeko. Garai hori trantsizio garaia izan zen, Belle Époqueren dekadentziatik mende berriak irekitzen zuen garai berrietara begira. Fin de siècle kultura politikoaren gaiak oso eztabaidagarriak ziren eta faxismoaren eragin handia eta geopolitikaren zientziaren sorgailu gisa aipatu dira, lebensraum teoria barne. XX. mendearen amaieran ere horrelako fenomenoak eman ziren.

## Jatorria 
"Fin de siècle" terminoa Frantziako arteari eta artistei aplikatu ohi zaie, kulturaren ezaugarriak bertan agertu baitziren lehen aldiz, baina mugimenduak Europako herrialde askotan eragin zuen. Terminoa kulturarekin lotutako sentimendu eta ezaugarriei aplikagarria bihurtu zen, mugimenduak Frantzian izan zuen hasierako aitortzan soilik zentratu beharrean. Fin de siècle artistek garatutako ideiek eta kezkek bultzatu zuten sinbolismoa eta modernismoa bezalako mugimenduak.

Kontzeptuaren jatorria Parisen eta Bruselan egiten ziren literatuta tertuliekin lotu izan da. Tertulia horien protagonistak Stéphane Mallarmé, sinbolismoaren burua, eta idazle dekadentistak. Mugimendu eta kontzeptu berri horren ikurra Oscar Wilderen *Salomé* antzezlana izan zen. (1893, lehen aldiz Parisen 1896an antzeztua).

## Ideologia 
Nottinghameko Unibertsitateko Geografia Historikoko katedradunak, Michael Heffernanek eta Mackubin Thomas Owens-ek idatzi zuten geopolitikaren jatorriari buruz: "Proiektu honek 1899an izen berria behar zuela zioen ideiak mundu osoko ekonomian eta ekonomian gertatzen ari ziren aldaketen ustea zabaldu zen sistema politikoa sismikoki garrantzitsua zen". "XX. Mendeko mundu berria bere osotasunean ulertu beharko litzateke, osotasun global integratu gisa". Teknologiak eta komunikazio globalak mundua "txikiagoa" bihurtu zuten eta sistema bakar bihurtu zuten; garai hartan pan-ideiak eta "mundu bakarreko" utopikoa ziren ezaugarriak, pan-ideiak baino urrunago joanez.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Belle Époque
* Dekadentismo

## Kanpo estekak 
* :Fin de Siècle fenomenoa British Libraryn.
Scott Morrison

**Scott John Morrison** (Sydney, 1968ko maiatzaren 13a) australiar politikaria da. 30. lehen ministro australiarra izan zen 2018tik 2022ra. Alderdi Liberaleko buru bihurtu zen 2018ko abuztuan.

## Kanpo estekak
Ċensu Tabone

**Vincent "Ċensu" Tabone** (Victòria, Gozo, 1913ko martxoaren 30a - St. Julian's, 2012ko martxoaren 14a) Maltako 4. presidentea izan zen 1989 eta 1994 bitartean. Maltako Unibertsitatean farmazian eta medikuntzan lizentziatu zen. Maltako artilleriako mediku izan zen Bigarren Mundu Gerran. Alderdi Nazionalistako kide, diputatu (1966-1989), Lan ministroa (1966-1971) eta Kanpo Harremanetako ministroa (1987-89) ere izan zen.

## Kanpo estekak
Giskonidak

**Giskonidak** Kartagoko familia aberats bateko kideak ziren, Afrikako Giskon izeneko herri batetik etorriak.

Familia honek hainbat pertsonaia garrantzitsu zituen:

* Hamilkar Giskon, K.a. 480. urtean siziliarrek garaitua izan zena, Himera inguruan.
* Hanibal Giskon, Sizilian operazioak burutu zituen jeneral kartagotarra.
* Himilkon, kartagotar jenerala eta Dionisio I.a Sirakusakoaren aurkaria.
* Hasdrubal Ederra, kartagotar jenerala, Hispaniako gobernari izan zena. Hasdrubal Ederra Hanibal Barkaren koinatu zen.
* Hasdrubal Giskon, kartagotarren jenerala, Kartago defendatu zuen K.a. 203an setiatu zuenean. Eszipion Afrikarraren eskutik. Erromatarrak garaitu zuen Zelai Handietako guduan.
* Sofonisba Hasdrubal Giskonen alaba, Sifax erregea numidiarrarekin ezkondu zena aliantza politikoa ixteko.

## Kanpo estekak
Giskon (argipena)

**Giskon **latinizazioa edo helenizazioa da (grezieraz: Γέσκων, Géskōn), Gersakkun (𐤂𐤓𐤎𐤊𐤍, GRSKN) izen arrunt punikoa.

Giskon izena duten pertsona aipagarrien artean honako hauek daude:

* Giskon (K.a. 239 hil zen), kartagotar jenerala, Lehenengo Gerra Punikoaren azken urteetan zerbitzatu zuena eta Mertzenarioen gerra piztu zuten gertaeretan parte hartu zuen.

* Giskon, Hannon Handiaren semea, Lehenengo Gerra Punikoaren Siziliako kanpainetako jeneral aipagarria.

* Giskon, Cannaeko gudako ofizial kartagotarra. Erromatar armadaren tamaina handia zela eta, Hanibalen erantzuna probokatu zuen: *Oharkabean igaro den beste gauza bat, Giskon, are harrigarriagoa da: horietako asko dauden arren, horien artean ez dagoela Giskon izeneko bat*.

## Ikus, gainera 
* Hasdrubal Giskon (Giskonen semea; K.a. 202 hil zen), Bigarren Gerra Punikoan kartagotarren komandante militarra.
* Hanibal Giskon (Giskonen semea; K.a. 295-260), kartagotar komandante militarra.
* Giskonidak

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* GEUS, Klaus (1994): *Prosopographie der Literarisch Bezeugten Karthager*, Orientalia Lovaniensia Analecta, 59 liburukia, Studia Phoenica, 13 zbk, Leuven: Peeters. (alemanez)

* LAZENBY, J.F. (1978): ''Hannibal's War'', London.
Provveditorearen jauregia

**Provveditorearen jauregia** () Zipre ekialdeko Famagusta hirian dagoen jauregia da. XIV. mendearen hasieran eraiki zen eta gobernadore veneziarren egoitza ofiziala izan zen. Jauregia suntsitua izan zen eta gaur egun aurrealdeko horma eta atzeko patioa baino ez dira mantentzen.

## Historia 
Zipreko Lusignan Erregeak Nikosia hiriburuan bizi baziren ere Famagusta zuten bigarren egoitza, eta jauregia noiz altxatu zen ofizialki jakina ez den arren 1300 eta 1302 artean altxatu zela adierazten dute hainbat iturrik. Lamberto di Sambuceto ofizial genovarrak "Zipreko Erregeen jauregia" () izena ematen dio bere idatzietan. Jauregia eraikitzeko agindua eman zuen erregea ere ez da ezaguna, baina Camille Enlart arkeologo frantsesak Henrike II.a izango zela proposatu du.

1489. urtean veneziarrek Zipre erosi zuten eta Famagusta erabat berriztu zuten; Otelo gaztelua, harresiak eta baita erregeen jauregia ere. Jauregia veneziar gobernadorearen egoitza ofiziala bihurtu zen eta *Provveditorearen jauregia* izena hartu zuen. Jauregiaren fatxada erabat berriztu zuten eta eraikinaren atzealdea ere berreraiki egin zuten. Pizkundeko estiloak gotikoa ordezkatu zuen.

1571. urtean otomandarrek Famagusta setiatu zuten eta jauregiaren zati nagusiak suntsitu ziren. Otomandarrek ez dute horren berri ematen ordea. Otomandarren eskutan jauregiak beste funtzio batzuk izan zituen. Militarren barrakoiak izan ziren, simulakro militarrak egin ziren eta gartzela ere izan zen. Eraikinak garrantzia galdu zuen eta hurrengo mendetan berriztatze lanik egin zirenik ez da ezagutzen.

Britainiarren agindupean gartzela eta polizia etxe gisa erabili zen.

## Museoa 
XX. mendearen erdialdera *Namık Kemalen ziega* izeneko museoa ireki zen. Aurrealdeko hormari lotuta "beso" bat dago eta bertan barne patiora ematen duten gela txikiak ikusten dira. Gela hauek gartzela edo armategi gisa erabili ziren otomandarren garaian. Kapera bat ere badago, XX. mendean hainbat alditan berriztu dena eta 1974tik aurrera museo bihurtu dena, eta L-itxurako horma bat dago patioaren atzealdean.

Fatxadaren paralelo arku ilara bat dago, aurrealdekoak baino soilagoak direnak. Lusignan garaikoak direla pentsatzen da. Ikusten diran arista bobeda batzuek ere veneziarren aurreko egiturak direla erakusten dute.

Suntsituriko zatiei buruz askorik ez da ezagutzen. Badirudi zisternak bairela eta XV. mendeko bidaiari batek aipatzen du bi solairutako eraikina zela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Miramont (Zigoze)

**Miramont** Aragoiko Zigoze udalerriko herria da, Zaragozako probintzian dagoena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otelo gaztelua

**Otelo gaztelua** (; ) Zipre ekialdeko Famagusta hirian dagoen gaztelua da. XIV. mendean eraiki zen eta 1506ko gobernadore veneziarraren izena darama.

William Shakespearek 1603an idatzitako *Otelo* antzezlanak gaztelu honetatik hartu omen zuen izena.

## Historia 
Otelo gaztelua XIV. mendean eraiki zuten Lusignondarrek (hiru mendetan zehar Zipreko Erresuma gobernatu zuen etxea izan zen). Gazteluaren funtzioa Famagustako itsas-portu garrantzitsua etsaien erasoetatik babestea zen. Zanga oso sakonek inguratzen zutenez "Gotorleku zeharkaezina" ezizenaz ezagutzen zen. Famagustara sartzeko bide nagusia gaztelua zen gainera.

1489an Veneziako Errepublikak Zipre erosi zuen. Gazteluaren harresia artilleria modernoagoari egokitzea erabaki zuten baina horma sendoak ziren eraisteko eta egindako aldaketa bakarra dorre karratuen ordez dorre zirkularrak ezartzea izan zen.

2014an gaztelua berrizteko lanak hasi zituzten eta 2015eko uztailaren 3an ireki zituen ateak berriz.

## Arkitektura 
280px|thumb|Otelo gazteluaren oinplanoa.
Oinplano laukizuzena du, erdian barne patioa duena. Patioan espainiarren eta otomandarren kainoi bolak daude, gazteluak jasandajko erasoen berri ematen dutenak. Brontzezko espainiar kainoi bat egoera oso onean dago, 400 urte dituen arren.

Gazteluko harresiaren erpinetan lau dorre zirkular ditu. Lusignan garaian eraikitako jangela eta logelak ditu. Jangela gazteluko areto handiena da. 28 metrotako luzera du eta iluna da, ez baitu leihorik. Bukaeran sukaldea dago.

## Literatura 
William Shakespearek 1603an idatzitako *Otelo* antzezlana idatzi zuen eta izena gaztelu honetatik hartu bazuen ere Otelo veneziar kapitaina mairu gisa deskribatu zuen eta ez veneziar gobernadore gisa. Nagusiak Otelo Ziprera bidaltzen du "hiriaren gotortasuna ongi ezagutzen duelako". II ekitalditik aurrera antzezlana "Zipreko itsas-portu batean" gertatzen da eta baita "gazteluaren aretoan" ere.

Esan beharra dago Shakespeare ez zela inoiz Zipren izan eta Zipreren inguruko berri handirik ere ez zuela izango garai hartan. Pentsatzen da agian *Sir Cristoforo Moro* Zipreko gobernadorearen istorioaren berri izango zuela eta mauria ez bazen ere abizenak hori pentsatzera eramango zuela. Bigarren hipotesi bat ere badago, Francesco de Sessa zerbitzari veneziarrarena. Larruazal iluna zuenez "Il Moro" (mairua) ezizena zuen eta 1544an erbesteratua izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:Othello Castle, Famagusta (02).jpg|Gazteluaren sarreran San Markoren lehoia.
Irudi:Cipro-Famagosta7.jpg|Harrziko horma eta dorre zirkularra.
Irudi:Othello Castle, Famagusta (14).jpg|Barneko patioa.
Irudi:Othello Castle, Famagusta (18).jpg|Gazteluko geletako hondarrak.
Irudi:Othello Castle, Famagusta (10).jpg|Pasabidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
David Pérez Sañudo

**David Pérez Sañudo** (Bilbo, 1987ko apirilaren 12a- ) bizkaitar gidoilari eta zinemagilea da. ETB 1eko *Alardea* telesailean lan egin du. 2020an *Ane* bere opera prima estreinatu zuen.

## Biografia 
Madrilgo Karlos III.a Unibertsitatean Ikus-entzunezko Komunikazioan lizentziatu zen, eta zinema-zuzendaritzan masterra egin zuen ESCACen. Pérez Sañudok lehen urratsak eman zituen *Indirizzo* film laburrarekin, Pablo Rivero eta Leticia Dolera protagonista zituela. 35 milimetrotan filmatu zuen.

Enrique Urbizuren *No habrá paz para los malvados* filmaren zuzendari laguntzaile gisa zineman aritu ondoren, Amania Films ekoizlearekin hasi zen lanean Gasteizen, eta hamar bat film labur egin zituen harekin batera. Horien artean *Indirizzo*, *Malas vibraciones*, *Artificial*, *Tiempos muertos*, *Aprieta pero raramente ahoga* edota *Un coche cualquiera* daude. Zuzendari gisa duen alderdiari ekoizlearena gehitu behar zaio, aipatutako konpainiaren bitartez, besteren lanetan parte hartuz, hala nola Lorenzo Ayusoren *De-mente*, Azahara Gómezen *Extático*, Rubén Salazarren *Villa Mnemósine* edo Imanol Ortiz Lópezen *Moda* eta *Oculto*.

2020an, *Ane*rekin egin zuen jauzi film luzera, eta Pérez Sañudok Marina Parésekin batera gidoi egokitu onenaren Goya saria irabazi zuen. Gainera, Patricia López Arnáizek Goya sarietan emakumezko aktore protagonista onenaren saria jasotzen duen lehena izatea lortu du filmak, euskaraz hitz eginez.

Urte berean telebistan ere bere lehen erliebe-kreditua ematen da, *Alardea* telesaileko zuzendari gisa. Telesail horretan Itziar Ituño da protagonista, eta bere lehen filma bezala, euskaraz filmatuta dago. Aurretik, gasteiztar *Si vienes, repites* webseriearen arduradun nagusia izan zen. Hainbat aktore izan zituen, besteak beste, Fernando Albizu, Isabel Gaudí, David Blanka, Jon Plazaola eta Ana Arias. Era berean, El Almendro bezalako markentzako publizitate-iragarkiak zuzendu ditu.

2021ean, Atresmedia Cine enpresak Félix García Hernánen izen bereko eleberriaren egokitzapen zinematografikoa den *Cava dos fosas* idatzi eta zuzentzeko fitxatu zuela iragarri zuen.

Bere azken filma “Azken erromantikoak” 2024ko Donostiako festibalean aurkeztu zen eta kritika onak jaso zituen. 2024an hego Euskal Herriko zinemetan estreinatu zen.

Film honetan krisian dagoen emakume baten istorioa kontatzen da. Miren Gaztañagak pertsonaia nagusiaren papera egiten du. Pertsonaia honen lan mundua, harremanak eta izaera azaltzen da eta horrekin batera gaur egungo gizartearen erradiografia bat egiten da. Gazteleraz idatzitako Txani Rodriguezen "Los últimos románticos" eleberrian oinarrituta dago, baina filma gehienbat euskaraz grabatuta dago. Istorioa Laudion kokatzen da. Zuzendariaren grabatzeko estiloa bere aurreko filma "Ane"ren estiloa gogora ekartzen du.

2024an Zuzendariak "Sacamantecas" filmaren grabazioa hasi zuen.  "Sacamantecas" XIX. mendeko serieko hiltzaile ezagunari buruzkoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Popotxo Aiestaran

[thumb|Popotxo, [Javier Gurrutxaga eta panpin puzgarriarekin kontzertu batean.]]
**Pedro Aiestaran "Popotxo"** (Donostia, 1951eko urtarrilaren 18a - Donostia, 2020ko urriaren 3a) donostiar aktore eta plazagizona, Orquesta Mondragón taldearen partaidea. Donostiako pertsonaia ezaguna zen, batzuen iritziz, Buster Keaton donostiarra zeren eta bere aktuazioetan normalean hitz egiten ez baitzuen.

## Biografia 
Orquesta Mondragoneko mutua gisa ezaguna, Javier Gurrutxagarekin batera oso ezaguna egin zen 1970eko hamarkadaren bukaeran eta 1980ko hamarkadan, Orquesta Mondragon rock-and-roll taldean egin zuen lanarengatik. 1982tik aurrera zineman ere aritu zen: "Orquesta Mondragon, oso abesti bereziak idatzi eta jotzeaz gain, abesti horiek nolabait antzeztu egiten zituzten agertokian, eta Popotxo zen beti ikuskizun horietako burua: oilo mozorro batekin edo pailazoz jantzita atera zitekeen agertokira abesti batean, eta hurrengoan emakumezko panpin puzgarri batekin". 2020an bere etxean hilda agertu zen bihotzekoak emanda; 69 urte zituen.

## Filmografia 
* *Bésame tonta*, (1982) Fernando González de Canales zuzendaria.
* *El pez* (1985), Santiago Aguilar eta Luis Guridi La Cuadrilla zuzendariak.
* *Justino, un asesino de la tercera edad* (1994), Santiago Aguilar eta Luis Guridi La Cuadrilla zuzendariak.
* *Matías, juez de línea* (1996), Santiago Aguilar eta Luis Guridi La Cuadrilla zuzendariak.
* *Atilano presidente* (1998), Santiago Aguilar eta Luis Guridi La Cuadrilla zuzendariak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Orquesta Mondragón
* Javier Gurrutxaga

## Kanpo estekak 
* "Pedro Aiestaran 'Popotxo' Orquesta Modragon taldeko 'mutua' zendu da", *Hirutxuloko Hitza*, 2020/10/04.
* :[Hilberriari buruzko artikulua *Diario Vasco(https://eu.wikipedia.org/wiki/Diario_Vasco)* egunkarian.]
* :Popotxori buruzko dokumentala Telenorteko Saski Naski saioan.
Real Club Náutico Dénia

thumb|250px
**Real Club Náutico Dénia** edo **RCND**, Dénia hiriko itsas kluba da. Itsasoari loturiko hainbat atal dauzka, tartean belaontziak, arraunketa eta poraguismoa. 1967an sortu zen elkartea.

## Arraunketa 
### Llaüt 
* Espainiako Txapelketa (Gizonezkoak):
** Txapelduna (1): 2020
** Bigarrena (1): 2009
** Hirugarrena (1): 2010

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Noaingo errepide lotunea

**Noaingo errepide lotunea** Nafarroako Noain Elortzibar udalerriko autobide errepide lotunea da.

 eta  autobiak elkarrekin lotzen ditu.

## Historia 
 autobidearen Noain eta Tafalla arteko zatia 1976n inauguratu zen. Bestalde, Iruña eta Imarkoain arteko  autobidea 2005ean ireki zuten. Hor sortu zen errepide lotunea.

## Autobiak edo Autobideak 
*  edo *Nafarroako autobia* (Noain  Berriozar)
*  edo *Pirinioetako autobia* (Iruña  Jaka)

## Eskema 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Noain
* 
* 

## Kanpo estekak
Ane (filma)

***Ane*** 2020 urtean David Pérez Sañudok zuzendutako film bat da, thriller generokoa. Gidoia Pérez Sañudoren eta Marina Parésen lana da. Aktore protagonistak Patricia López Arnaiz, Jone Laspiur eta Mikel Losada dira. Mariana Cordero, Luis Callejo eta Gorka Aginagalde aktoreen kolaborazio bereziak ere baditu.

Filmak harrera ona izan zuen Donostiako Zinemaldian, Irizar saria ere jaso zuelarik. Filma, Oscar sarietara joateko aurrez hautatua izan zen. 2020ko urriak 16an estreinatu zuten Hego Euskal Herrian

## Sinopsia 
Ane, AHTko obretako segurtasun zaintzaileetako baten alaba, duela bi egunetik desagertu da, eta gurasoak, bananduta eta komunikazio arazoekin, urduri eta kezkatuta hasi dira haren bila.

## Aktoreak 
Horretaz gain, Isabel Guardiolak Liberen tabernako lagunaren papera egiten du eta Iñigo Gastesi tabernako mutilaren paperean agertzen da. Vero Berenguer eta Pablo de Castro aktoreek poliziena egiten dute. Baionako sekuentzietan Unai Lopez de Armentia agertzen da gaztetxeko bezero gisa, eta estudioko elkarrizketako neskak Leiane Madariaga eta Maddi Sarasua dira. Laura Bemejo espezialistaren paperean agertzen da. Azkenik, filmean zenbait irratiko hainbat elkarrizketa eta albiste entzun daitezke; Rafa Mungia, Mikel Saez, Ane Zuazubiskar, Aratz Goikoetxea eta Urko Olazabal dira grabazio horietako ahotsak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lala Mustafa Pasha meskita

**Lala Mustafa Pasha meskita** (; , *Temenos Lalá Moustaphá Pasá*), aurrez **San Nikolas katedrala**, Famagusta hirian kokaturiko eraikin historikoa da. Ipar Zipreko Turkiar Errepublikako hiri honetako eraikin historiko handiena da.

1328an sagaratu zen katedral kristau gisa. 1571ean otomandarrek Famagusta konkistatu zutenean meskita bihurtu zen. 1954an eman zitzaion Mustafa Pasha XVI. mendeko Bisir Handiaren izena, Zipre konkistatu zuena.

## Historia 
### San Nikolas katedrala 
250px|thumb|1908ko argazkia.
1192 eta 1489 artean Zipreko Erresumako erregetza Lusignan Etxe frantziarrak izan zuen eta altxaturiko eraikin ugarietan Frantziako arkitektura gotikoa oso nabarmena da.

XIII. mendean Famagusta herrialdeko hiri oparoena zen eta katedral handi bat altxatzea erabaki zen. 1298 eta 1312 artean eraiki zen eta 1328. urtean San Nikolasen izenean sagaratu zen. Egitura berriak eraikiz joan ziren 1400 inguruan amaitutzat eman zen arte. Lusignan etxeko erregeak Nikosiako Santa Sofia katedralean koroatzen ziren Zipreko Errege eta 1350an Jerusalem galdu ondoren Famagustako San Nikolas katedralean Erbesteko Jerusalemgo Errege koroatzen ziren.

### Santa Sofia meskita 
Lurrikaren eta beranduago otomandarren setioan jasandako bonbaketek katedralaren dorre bikiak kaltetu zituzten eta ez ziren berreraiki.

Ezkerreko dorrea aprobetxatuz minaretea eraiki zen.

1954. urtean Mustafa Pasha generalaren izena eman zitzaion, eta Reimsko katedralarekin antzekotasun handiak ditu. Sarritan "Zipreko Reims" izenaz ezagutu izan da. Eraikinaren fatxada mendebaldera begira dago. Hiru ate ditu, dorre bikiak eta teilatu laua, gurutzatuen arkitektura tipikoari jarraituz.

## Iruditegia 

Irudi:Lala Mustafa Pasha Mosque (Saint Nicholas Cathedral, Famagusta) (28).JPG|Aurrealdea, ezkerraldean minaretea duela.
Irudi:Lala Mustafa Pasha Mosque (Saint Nicholas Cathedral, Famagusta) (5).JPG|Absidea.
Irudi:Famagusta - Gazimagusa Lala-Mustafa-Pasha-Moschee (Nikolauskathedrale) Innen Langhaus Ost 2.jpg|Barnealdea.
Irudi:Famagusta - Gazimagusa Lala-Mustafa-Pasha-Moschee (Nikolauskathedrale) Innen Seitenschiff & Minbar 2.jpg|Meskitako minbarra.
Irudi:Lala Mustafa Pasha Mosque (Saint Nicholas Cathedral, Famagusta) (14).JPG|*Loggia Bembo*-rako sarrera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eñaut Mendia

**Eñaut Mendia Berasategi**, (Lazkao, Gipuzkoa, 1999ko ekainaren 25a) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari lanetan aritzen da. Beasainen harrobitik lehen taldera igo zen. Bere denboraldi onaren ondorioz Eibarrek fitxatu zuen 2019ko udan bere bigarren taldea zen Vitorian jokatzeko. Lehen talde armaginarekin egin zuen debuta lehen mailan 2020ko urrian Jose Luis Mendilibarren eskutik. 2025eko udan Bigarren Federaziora igotzea lortu zuen Beasainekin.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Estatu Batuetako mendebaldeko kostaldea

**Estatu Batuetako mendebaldeko kostaldea** (*West Coast* ingelesez), **Mendebaldeko Kostaldea** edo **Pazifikoko Kosta** Estatu Batuetako mendebaldeko kostaldeko estatuak izendatzen dituzten terminoak dira, besteak beste, Kalifornia, Oregon, Washington eta Alaska. Arizona eta Nevada, kostaldekoak ez diren arren, sarritan sartzen dira Mendebaldeko kostaldean, Pazifikoko kostaldetik gertu daudelako eta Kaliforniarekin dituzten lotura ekonomiko eta kulturalak direla eta (adibidez, Arizonako bi unibertsitate handienak Pacific-12 Conferenceko kideak dira).

Estatu Batuak kontinentalen zati ez den arren, Alaska eta Hawaii Ozeano Barearekin muga egiten dute eta Mendebaldeko kostaldean sar daitezke. 2007an Mendebaldeko Kostaldean zenbatetsitako biztanleria 50 eta 60 milioi artekoa zen, kalkuluan zein estatu sartzen diren arabera.

Ipar-ekialdeko Estatu Batuetan sortu zela uste den termino zaharragoa da eta Mendebaldeko Kostaldea "Kosta" bezala izendatzen duena. Txantxetan «Ezkerreko kostaldea» («Left Coast») ere deitzen zaio, politikoki Estatu Batuetako beste alde batzuk baino ezkertiarragoa izatearen ospeari buruzko hitz-jokoa.

Mendebaldeko Kostaldeko kostaldeko hiri nagusiak hauek dira: San Diego, Los Angeles, San Francisco eta Seattle . Barrualdekoak Portland, Las Vegas eta Sacramento dira.

## Ikus, gainera 
* Ekialdeko Kostaldea .

## Kanpoko estekak
Arignote

**Arignote** edo **Arignota** (/ˌærɪɡˈnoʊtiː, ˌærɪɡˈnoʊtə/; grekeraz: Ἀριγνώτη, *Arignṓtē*; fl. c. k.a. 500) Crotona edo Samoseko filosofo pitagorikoa zen, Pitagoras eta Teanoren ikaslea izandakoa eta batzuen ustetan haien alaba.

## Erreferentziak
Estatu Batuetako ekialdeko kostaldea

**Estatu Batuetako ekialdeko kostaldea** (ingelesez: *East Coast of the United States*), "*Ekialdeko kostaldea*" (*Eastern Seabord*) edo " *Atlantikoko Kostaldea*" (*Atlantic Seabord*) izenaz ere ezaguna, eskualde geografikoa da, Estatu Batuetako erdialdeko eta iparraldeko ekialdeko kostaldea eta Ozeano Atlantikoa eta Kanada mugakide dituena. Zentzu hertsiki geografikoan eskualdeak ekialdeko kostako estatu guztiak barne hartuko lituzkeen arren, "ekialdeko kostaldea" (*East Coast*) terminoa popularki erabiltzen da aipatutako kostaldeko iparraldeko erdia zehazki izendatzeko, *AEBetako ipar-ekialdea (Northeastern U.S.)* ere deitua. Kostaldearen hegoaldea herrialdeko hegoaldeko edo hego-ekialdeko eskualdekoa (*South* o *Southeast*) dela esan ohi da. Ekialdeko kostaldeko hiri nagusiak hauek dira: Atlanta, Philadelphia, Washington DC, New York, Boston eta Miami .

## Ikus, gainera 
* Mendebaldeko Kostaldea.

## Kanpoko estekak
Batis Lampsakokoa

**Batis Lampsakokoa** edo **Bates** (k.a. III. mendea), Epikuroren ikasle eta eskola bereko filosofoa zen. Metrodorusen ahizpa eta Idomeneusen emaztea zen.

## Erreferentziak
Axiotea Fliuntekoa

**Axiotea Fliuntekoa** edo **Axiothea** (grezieraz: Ἀξιοθέα Φλειασία fl. c. k.a. 350) Platon eta Espeusiporen ikaslea zen.

Axiotea Fliunte edo Fliasian jaio zen, Espartarren menpean zegoen Peloponesoko polis bat. Garai berean Platonek bere akademia sortu zuen, eta ostera, Axioteak Platonen *Errepublika* irakurri zuenean, Atenasera joan zen bere ikasle izateko.

## Erreferentziak
Club Náutico Campello

eskuinera|250px
**Club Náutico Campello** edo **CNC**, El Campello hiriko arraun kluba da, belaontzietan eta arraunketan aritzen dena. Emakumezkoen talde indartsua dauka.

## Arraunketa 
* Espainiako Llaüt Txapelketa (gizonezkoak):
** Txapelduna (0)
** Bigarrena (1): 2019.
* Espainiako Llaüt Txapelketa (emakumezkoak):
** Txapelduna (2): 2009, 2019.
** Bigarrena (2): 2017, 2018.
** Hirugarrena (2): 2007, 2106.

## Kanpo estekak
Real Club Náutico de Gandía

**Real Club Náutico de Gandía** edo **RCNG**, Gandía hiriko arraun kluba da, belaontzietan eta arraunketan aritzen dena. Emakumezkoen talde indartsua dauka.

## Arraunketa 
* Espainiako Llaüt Txapelketa (emakumezkoak):
** Txapelduna (2): 2005, 2010.
** Bigarrena (1): 2007.
** Hirugarrena (3): 2008, 2009, 2011.

## Kanpo estekak
Club de Rem Colera

**Club de Rem Colera PPG**, Colera herriko arraun elkartea da.

Girona eta Katalunian llaüten estropaden sustapenean ezinbesteko elkartea da.

## Palmaresa 
* Espainiako Llaüt Txapelketa (gizonezkoak):
** Txapelduna (0)
** Bigarrena (1): 2006.
* Espainiako Llaüt Txapelketa (emakumezkoak):
** Txapelduna (1): 2006.
* Kontxako Bandera:
** Sailkapen estropadan 7.a (2008)

## Kanpo estekak
Antidisturbios

***Antidisturbios*** () Isabel Peñak eta Rodrigo Sorogoyenek sortutako polizia-telesaila da.

## Sinopsia 
Istiluen aurkako sei poliziak kaleratzea egin dute Madrilgo erdigunean; egoera konplikatu, eta gizon bat hil da. Barne Arazoetarako talde bat arduratzen da gertakariak ikertzeaz, eta istiluen aurkako sei poliziei zuhurtziagabekeriazko homizidioa leporatzen diete. Agenteak irtenbide bat bilatzen hasten dira beren kabuz, baina, azkenean, banandu, eta are gehiago konplikatzen da egoera. Laia, Barne Arazoetako agenteetako bat, kasuarekin obsesionatzen da, eta, azkenean, konturatzen da huts egin duen kaleratze horren atzean gauza asko ezkutatzen dela.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asa ga Kuru

2020ko Naomi Kawasek zuzendutako film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Haurdun geratzeko borroka luze eta asegabe baten ondoren, Satokok eta bere senarrak haur bat adoptatzea erabakiko dute, adopzio-elkarte batek konbentzituta. Urte batzuk geroago, bere familia arriskuan dago Hitari izeneko neska ezezagun baten erruz, ama biologikoa dela baitio. Satokok Hitariren aurka egitea erabakiko du.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alda Lara

**Alda Ferreira Pires Barreto de Lara Albuquerque**, "**Alda Lara"** izenarekin ezaguna (Benguela, Angola, 1930eko ekainaren 9a - Cambambe, Angola, 1962ko urtarrilaren 30a ) portugaldar hizkuntzako angolar idazle, ipuin idazle eta poeta izan zen.

## Biografia 
Alda Lara 1930eko ekainaren 9an jaio zen Benguelan, Angolan, familia aberats batean. Kristau hezkuntza jaso zuen, eta horrek liberalismo espiritua eman zion iruzkingile baten arabera. Bere neba Ernesto Lara Filho poeta zen. Lara Sá da Bandeiran (gaur egun Lubango) emakumeen eskolan ibili zen Portugalera bigarren hezkuntzako ikasketak amaitzera joan aurretik. Lisboako Unibertsitatean ikasi zuen eta Casa dos Estudantes do Imperio (Inperioko Ikasleen Etxea) etxean bizi izan zen.Ikasle-bizitza aktiboa izan zuen eta idazle gisa hasi zuen bere ibilbidea, *Mensagem* literatur aldizkarian poesia argitaratuz, afrikarrei zuzendua.. Geroago, Coimbrako Unibertsitatera joan zen eta mediku titulua lortu zuen.Orlando Albuquerque idazle mozambikar-portugaldarrarekin ezkondu eta lau seme-alaba izan zituen. 13 urtez Portugalen bizi ondoren, Mozanbikera itzuli zen 1961ean. Hala ere, bere itzulera laburra izan zen, 1962ko urtarrilaren 30ean Canbamben hil baitzen. Hil ondoren, bere senarrak Lararen lanak bildu eta argitaratzeari ekin zion, besteak beste *Poemas* 1966an eta *Tempo da Chuvaen* 1973an. Lararen olerki eta ipuinetan batez ere amatasun eta haurtzaroko gaiak jorratzen dira, baita askatasuna eta justizia ere. Bere poesiaren zati handi batek *egoera* kolonialarekiko atsekabea islatzen du.
* *Movimento*, 2013an kaleratutako Aline Frazão-ren bigarren diskoak ere Lararen poema bat musikatu bat dakar.

## Argitalpenak (hilondokoak) 
* *Poemas* (1966)
* *Tempo da Chuva* (1973)
* *Poesia* (1979)
* *Poemas* (1984) (her collected poems)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Héctor Cavallero

**Héctor Cavallero** (1939ko urriaren 2a – 2020ko urriaren 2a) Argentinako politikari sozialista zen. Las Parejasen (Santa Fe) jaio zen. Rosarioko alkatea izan zen 1989tik 1995era. Cavallero Diputatuen Ganberako kidea izan zen 1999 eta 2003 artean.

Cavallero bere 81. urtebetetzean hil zen 2020ko urriaren 2an, Rosarion, pneumoniarekin lotutako arazoengatik.

## Kanpo estekak