Yolanda Retter

**Yolanda Retter-Vargas** (New Haven, AEB, 1948ko abenduaren 4a – Van Nuys, AEB, 2007ko abuztuaren 18a) estatubatuar historialaria, liburuzaina, artxibozaina, idazlea eta ekintzaile lesbiana izan zen.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Retter Connecticut-en jaio zen, baina haurtzaroko zatirik handiena El Salvadorren igaro zuen. Ama perutarra baitzuen, eta aita estatubatuarra. Hamabi urte zituela, arrazakeriarekin egin zuen topo lehen aldiz, Connecticuteko eskolara itzuli zenean. Gertakari harexek bultzatu zuen bere aktibismoa.

### Hezkuntza 
Retter Pitzer College-n izan zen Claremont-en (Kalifornia), eta 1970ean graduatu zen soziologian. 1980ko hamarkadan, bibliotekonomian (1983) eta gizarte-lanean (1987) maistralanak egin zituen Kaliforniako Unibertsitatea Los Angelesen, eta 1996an doktoretza jaso zuen New Mexikoko Unibertsitateko Ikasketa Amerikarretan, Albuquerquen.

## Ibilbidea 
Liburuzaina eta artxibozaina izan aurretik, Retterrek hainbat lan egin zituen, batzuetan boluntario gisa. Kartzeletako eta baldintzapeko askatasuneko programetan lan egin zuen, bortxaketa- biktimentzako zuzeneko lerro baten zuzendari gisa, eta Los Angelesko Emakumeen Orrialde Horien jatorrizko editorea izan zen. Gero, Lesbianen Legatuaren ONE Bildumaren artxiboetako sortzailea bihurtu zen, eta Lesbianen June Mazer Artxiboetan boluntarioa izan zen.

## Heriotza 
Retter 2007ko abuztuaren 18an hil zen Los Angelesen (Kalifornia), minbiziaren aurkako borroka labur baten ostean.Ondoan izan zituen hamahiru urteko bikotekidea, Leslie Golden Stampler, haren Martin eta Belinda seme-alabak eta berak aukeratu zituen emakumeeak.

## Argitalpenak 
* *Childcare.* *Encyclopedia of Feminist Theories (Haurren zaintza.* *Teoria Feministen Entziklopedia.* ) ed. Lorena Code. New York: Routledge, 2002. 
* Gay and Lesbian Rights in the United States: A Documentary History Walter Lee Williams-ekin (arg.). Westport, CT: Greenwood Press, 2003. 
* *Great Events in History: Gay Lesbian, Bisexual, Transgender Events (Historiako gertaera handiak: Gay Lesbian, Bisexual, Transgenero Gertaerak)* Gay and Lesbian Rights in the United States: A Documentary History with Walter Lee Williams (arg.). Westport, CT: Greenwood Press, 2003.
* *Identity Development of Lifelong vs. Catalyzed Latina Lesbians (Bizitza osorako identitatearen garapena vs. Katalizatutako lesbiana latinak.*) M. A. Tesia. Los Angeles Kaliforniako Unibertsitatea, 1987.
* **Lesbian Activism in Los Angeles (1970-1979),"* Queers in Space: Communities, Public Places, Sites of Resistance. Queers espazioan: komunitateak, leku publikoak, erresistentzia guneak. arg. Anne-Marie Bouthillette, Gordon Brent Ingram eta Yolanda Retter. Bay Press, 1997.
* Los Angeles. Encyclopedia of Lesbian Histories and Cultures, Encyclopedia of Lesbian Histories and Cultures, ed. Bonnie Zimmerman. New York: Routledge, 2000. 479–480.
* On the Side of Angels (Aingeruen alboan): Lesbian Activism in Los Angeles, Del Lado de los Ángeles: Lesbian Activism in Los Angeles, 1970-1990. Doktorego-tesia, Mexiko Berriko Unibertsitatea, 1998.

* Sisterhood is Possible. Time It Was: American Stories from the Sixties. Ermandadea posiblea da. Unea zen: Hirurogeiko hamarkadako historia amerikarrak. eds. Karen Manners Smith eta Tim Koster. Londres: Pearson, 2007.
* Lesbians. Oxford Encyclopedia of Latinos and Latinas in the United States. Latinezko eta latinazko Oxford entziklopedia Estatu Batuetan. New York: Oxford, 2005.
* Martinez, Betita. Justice Activism and Social erakundearen entziklopedia. Aktibismo eta Justizia Sozialeko Entziklopedia. eds. Gary L. Anderson eta Kathryn G. Errem Thousand Oaks, CA: SAGE Publications, 2007.
* LGBT Historiaren Zaintza: ONE Artxiboa. Aurrerapenerako Bideak: Latinezko Bibliotekonomiako Gaiak eta Aurrerapenak. eds.  Pathways to Progress: Issues and Advances in Latino Librarianship. eds. John L. Ayala eta Salvador Güereña. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO, 2012.  

### Retter-en Lesbianen albisteen artikuluak 
* Lisa Korben ekintzailea eta maizterren eskubideen abokatua 55 urterekin hil da. Eka. 2005, 30 liburukia, 11 zenbakia, 15. or.
* ACW Brenda Weathers-en sortzailea hil egin da. Mai. 2005, 30 liburukia, 10 zenbakia, 17. or.
* Alice Dunbar-Nelson. Abe. 1998, 24 liburukia, 5. zenbakia, 60. or.
* Barbara Gittings (1932-2007). Api. 2007, 32 liburukia, 9 zenbakia, 5. or.
* Djuna Barnes. urt. 1999, 24 liburukia, 6. zenbakia, 52. or.
* Dyke martxa: Herstoria bat. Eka. 1999, 24 liburukia, 11. zenbakia, 29. or.
* Jaialdiak: Emakumeen musikatik jaiotakoak. [Renee McBriderekin batera idatzia] Ago. 1995, 21 liburukia, 1. zenbakia, 31. or.
* Herstoria: Catalina de Erauso. Eka. 1998, 23 liburukia, 11. zenbakia, 68. or.
* Herstoria: Deborah Sampson. 1998ko azaroa, 24, 4. zenbakia, 52. or.
* Herstoria: Elaine Noble. Ira. 1998, 24 liburukia, 2. zenbakia, 52. or.
* Herstoria: Eva Le Gallienne. urt. 1998, 23 liburukia, 6. zenbakia, 56. or.
* Herstoria: Lillian Wald. Api. 1998, 23 liburukia, 9 zenbakia, 56. or.
* Herstoria: Mary Lewis. Ots 1998, 23 liburukia, 7. zenbakia, 56. or.
* Herstoria: Mina Meyer eta Sharon Raphael. Mar. 1998, 23 liburukia, 8 zenbakia, 56. or.
* Johnnie Phelps-en oroimenez. Mai. 1998, 23 liburukia, 10. zenbakia, 64. or.
* Alla Nazimovaren oroimenez. uzt. 1998, 23 liburukia, 12. zenbakia, 52. or.
* Llangollengo damak. Mar. 1999, 24 liburukia, 8 zenbakia, 64. or.
* Los Angeles lesbiana. Mar. 1995, 20 liburukia, 8 zenbakia, 62-63 or.
* LNen herstoria gure historiaren kronika da. Abu. 1999, 25 liburukia, 1. zenbakia, 29. or.
* Ruth Ellis. Ots 1999, 24 liburukia, 7. zenbakia, 56. or.
* Sarah Josephine Baker. Api. 1999, 24 liburukia, 9. zenbakia, 52. or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak