open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Milia

Milia izenez ezagutzen dira historian zehar erabili izan diren luzera berdintsuko unitateak, eta unitate horietako bat bera ere ez da sistema metriko hamartarraren parte. **Miliak** mendebaldeko distantzia unitate nagusietako bat izan ziren, haien balioa herrialde batetik bestera aldatu arren. Sistema metrikoa sartu zenean, herrialde latinoak —eta beste batzuk— kilometroa erabiltzen hasi ziren lurreko distantziak neurtzeko eta, gaur egun, mundu osoan erabiltzen da, herrialde anglosaxoietan eta bere eraginpekoetan izan ezik, non oraindik milia erabiltzen den.

## Jatorria 
Miliaren hastapenak aspaldikoak dira. Badirudi antzinako zibilizazio erromatarretik jasoa izan zela, eta gizon baten mila urrats pareren baliokidea zen  (latinez "mille passus", plurala: "milia passuum"). Urrats bat 73 cm ingurukoa zenez eta urrats bikoitzak zirenez, erromatarren miliak 1 482 metro neurtzen zituen gutxi gorabehera. Aireko nabigazioan ere erabiltzen da. Ingelesez, sarritan **nm** laburdurarekin adierazi ohi da. Lur planetako azalean meridiano baten minutu baten luzera da milia bat. Lurraren perimetroaren luzera, meridiano-norabidean (poloetatik pasatzen dena: 40-000 km), zati Lurraren zirkunferentziak dituen 21.600 minutuen artean (360º x 60') , kalkulatuz gero 1.851,85 metroko zatidura lortzen da, normalean 1 852 metrotan biribiltzen direnak, hau da, itsas miliaren luzera. Horrela:

* 1 itsas milia = Lurreko meridiano bateko arkuaren minutu bat
* 1 itsas milia = 1 852 m
* 1 itsas milia = 1,852 km
* 1 km = 0,540 itsas milia

Hala ere, Lurra ez da esfera perfektu bat; horregatik, lerro meridianoa ez den beste zirkunferentzia bat hartuz gero (ekuatoriala, adibidez), itsas miliaren neurria aldatu egin daiteke kokapenaren arabera, zenbait metrotan. Beraz, nahasketak ekiditeko, 1929an Monakon ospatutako Nazioarteko Konferentzia Hidrografiko Berezian erabaki zen itsas milia zehazki 1 852 metro neurtuko zela. 
* Donostiako Ibaeta auzoan "Milia Kuantikoa" dagoela esaten dute.
* Cuartel Horse zaldi-arrazak milia laurdeneko lasterketen izena hartu zuen. Cuartel zaldiak dira onenak distantzia honetan.
* Munduko automobil-lasterketa zaharrenetako bati «Indianapoliseko 500 miliak» esaten zaio (*Indianapolis 500*)
* *Mille Miglia* automobil-lasterketak ospe handia lortu zuen.
* 1962tik «Five Hundred Miles» abestia dago
* 1999tik dago «The Green Mile» filma, La milla verde.
* 2002ko «8 mile» filma dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Milia erromatarra
* Milia arabiarra
* Itsas milia
* Legoa
* Ukondoa (unitatea)
* Estadioa (neurria)

## Kanpo estekak
Lur Santua

**Lur Santua** izenekoa Mediterraneo Itsasoaren eta Jordan ibaiaren artean kokatzen den lurraldea da, Palestinako lurraldearekin eta tradizionalki Israelgo Lurralde biblikoarekin bat datorrena. Gaur egun, Israelgo eta Palestinako estatu modernoek osatzen dute. Lurralde hau santua da juduentzat, kristauentzat, musulmanentzat eta bahá'íentzat.

Jesus Nazaretekoa, Kristau Aroaren 1 eta 33 urteen artean, bizi izan zen lurraldeari dagokio. Bertan eliza asko aurki daitezke, Jesusen bizitzako zati bakoitzarentzat. Lurralde honetan Betleem, Nazaret eta Jerusalem hiriak nabarmentzen dira, non Jesus jaio, bizi eta hil zen.

Juduentzat *Agindutako Lurraldea* da, bere erlijiokoek Antzinaroan izan zuten lehen estatua, Yahvek agindua zien bezala. Islamarentzat, munduko hiru hiru sakratuenak Meka, Medinan eta Israel dira, haietan daudelako Mahomak berak izendatu zituen hiru meskita gorenak; Israelgoa, Al Aksa da. Israelen *Arrokaren Kupula* eta Mahoma ametsetan zaldi baten gainean zerura igo zeneko lekua bertan daude. Arrazoi horiengatik gatazka erlijioso eta kulturalen iturri izan izan da betidanik.

## Historia 
Erdia Aro osoan oso ohikoa izan zen kristauentzat leku santuetara erromez joatea, eta Elizak berak sustatzen zituen bidai horiek. Nahiz eta Lur Santua musulmanen eskutan egon, erromesek hango lekuak bisita zitzaketen. IX-X. mendean, ordea, tribu turkiarrak islamdar bilakatu eta Lur Santuaren konkistari ekin zioten. Denborarekin, erromesaldiak debekatu zituzten.

Urbano II.a Aita Santua berria entzutean sumindu egin zen, Guda Santuaren deialdia egin eta Clermonteko Gurutzada antolatu zen. Bertan bildutako zaldunak Urbanoren hitzekin hunkitu ziren eta *Deus Volt* ("Jainkoak nahi du") oihukatu zuten. Hilabete gutxitara, behartsu eta nekazari jendetza beraien arma xumeekin Lur Santuaren konkistara abiatu ziren Pierre Aminesekoa etdo Pierre Eremutarraren gidaritzapean. Baina Europatik irten baino lehenago sarraskitu zituzten bizantziarrek eta balkandarrek.

Gurutzada herrikoi hura hondamendia izan zen, baina geroago noble feudalek osatutako beste bat antolatu zen. Europa zeharkatu eta 1099an Lur Santua konkistatu zuten, Turkiaren hegoaldetik Sinairainoko hiriak konkistatuz, beste beste Jerusalem, Antiokia, Donibane Akrekoa, Axkelon, Tiberiades, Edesa eta Tiro. Bederatzi gurutzada gehiago izan ziren, kristauentzat hainbeste arrakasta izan ez zutenak.

Gaur egun Lurralde Santuak gatazka iturri izaten jarraitzen du, 1948an Israelgo estatua sortu zenetik bertako biztanleria palestinarra azpiratuz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gurutzadak
* Israelgo historia
* Israelgo Lurraldea

## Kanpo estekak
Jihad

220px|thumb|Jihada sinbolizatzen duen bandera.

**Jihad** () Islamaren oinarrizko kontzeptu bat da, euskaraz *ahalegina* hitzaz itzul litekeena. Hitza Koranean "Jainkoaren bideko ahalegina" formula gisa agertu ohi da.

Garrantzitsua da ulertzea Islamak, beste erlijio batzuek ez bezala, ez duela bere helburuak lortzeko bide gisa pasibotasunik eta otzantasunik predikatzen, ekintza baizik. Horregatik, askok *jihad*a Islamaren seigarren zutabetzat jotzen dute; hala ere, "Islama defendatzen" dela esatea oso anbiguoa da, bai helburuetan bai metodoetan: praktikan hitz horrek gauza asko biltzen ditu.

Islamaren, musulmanen edota haien herrialdeen defentsak kanpoko etsai baten aurkako "Guda Santu" edota borroka militar izaera har dezake. *Jihad*aren alderdi militarra Koranean eta Islamaren historia osoan agertzen da, baita musulmanen artean ere, berez honek zilegitasunik eduki behar ez lukeen arren. Legegizon klasikoek oparo arautu zituzten bide honen baliabide eta mugak (adinekoei, emakumeei, haurrei, gatibuei, apaizei eta tenpluei errespetua, etab...). Baina *jihad*a bakearen predikazioa, Islamaren dialektikaren defentsa, musulmanak ez direnei doktrina islamdarra azaltzea, etab. ere bada.

Teoria klasikoak, batez ere moralista eta mistikoen artean, lehen aipaturiko borroka zuzena "jihad txikia" dela jotzen du; "jihad handia" norberaren barnean Islama defendatzea izango litzateke, hau da, norbanakoaren edo komunitatearen borroka espirituala. Gaur egun, erregimen musulman askok *jihad* hitza garapen ezaren, gosearen eta analfabetismoaren aurkako borrokari erreferentzia egiteko erabiltzen dute. *Jihad* kontzeptua hain zabala da ezen askotan edozein politika edota borrokari zilegitasuna erabiltzeko erabiltzen den.

*Jihad*a praktikatzen dutenei mujahidin deritze, nahiz eta praktikan termino hori borroka armatuari ekiten diotenak izendatzeko erabiltzen den.

## Ikus, gainera 
* Islamismoa
* Islamiar fundamentalismoa
* Al Kaida
* Jihadismoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ulema

**Ulema** () Islamaren eta Shariaren adituen artean, zuzenbidean, islamiar zientzietan eta polimatian adituak direnak dira. *Fiqh* edo islamiar jurisprudentzia ondo ezagutzen dutenez, epaile moduan aritzen dira. Ulemak Islam xiitan dira batez ere boteretsuak

## Kanpo estekak
Wahhabismo

**Wahhabismoa** ( edo **Wahhabi misioa** () Islamaren korronte nagusia den sunnismoaren azpi-sekta erlijioso fundamentalista bat da. Deskribapen ezberdinak egin izan dira euren ideologiaren inguruan, eta euren jarraitzaileen arabera "ultrakontserbadoreak", "fundamentalistak", "puritanoak" eta "monoteismoa puroa berrezartzeko" mugimendua dira eta Islamaren distortsioa dira. Wahhabi batzuek euren burua **Salafi** edo **muwahhid** deitzea nahiago dute, saudien dinastiarekin zuen harremanagatik zabaldu zen eta gaur egun Saudi Arabiako musulmandarren artean eragin handia du.

Lege islamdarrak aplikatzeko orduan duen zorroztasunagatik eta zabaltzeko nahiagatik nabarmentzen da. Saudi Arabiako petrolio putzuek emandako dirutzei esker, wahhabismoak zabalkunde nabarmena izan du azken hamarkadetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joaquin Phoenix

**Joaquín Rafael Phoenix** (San Juan, 1974ko urriaren 28a - ) Estatu Batuetako aktorea da. Puerto Ricon jaio bazen ere, txikitan familiarekin Kaliforniara joan zen. Aktoreen familiakoa da: River Phoenix anaia zuen, eta Joaquín bera haurretan antzerkigintzan hasi zen.

Askotan, alde iluneko eta ziurtasun gabeko pertsonaiennrolak antzeztu ditu. Haren esanetan, ez du inoiz bere zinemako lanik ikusten.

## Filmografia hautatua 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Pertsonaiak
Tom Hanks

**Thomas Jeffrey Hanks** (Concord, 1956ko uztailaren 9a - ) Estatu Batuetako aktorea da, bitan Gizonezko aktore onenaren Oscar sariaren irabazlea.

1978an New Yorkera joandakoan hasi zen aurrekontu txikiko filmetan lehen paperak eskuratzen. Ron Howardek eman zion lehen protagonista papera *Splash* komedian. Filma arrakastatsua izan zen, eta Hanksi komediarako paper gehiago bidaltzen zioten: *Nothing in Common* (1986) edo *Big* (1988). Kritikagileen artean arrakasta beranduxeago etorri zitzaion, 1993an *Sleepless in Seattle* komedia erromantikoarekin, baina batez ere *Philadelphia* dramarekin. Film honi esker lehen Oscar lortu zuen Hanksek. Hurrengoa *Forrest Gump* filman antzeztutako paperak eman zion. Hortik aurrera, Hanks Hollywoodeko aktore boteretsuenetakoa bihurtu zen. Izan ere, bera agertzen den filmak ekonomikoki oso onak izaten dira.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Setuid

**Setuid** "Set User ID"-ren laburdura da Unix sistemetan. Setuid, Unix-en oinarritutako sistema eragile batean fitxategi edo direktorioei esleitu daitezken atzipen baimenak dira. Programa exekutagarrietan erabiltzen da gehienbat.

Setuid bita aktibaturik duen exekutagarriak, bere exekuzioan zehar exekutagarriaren jabearen baimenekin ariko da, eta ez erabiltzailearen baimenekin.

Setuid bita aktibatzea:
 Chmod 4640 proba

Erabiltzailearen pasahitzaren aldaketa teknika honen adibide bat da.

**Setgid** bita setuid antzekoa da, baina taldearen babesei dagokie, helburua berdina izanik, babesak modu kontrolatuan saihestea hain zuzen. Beraz setgid bita aktibatuta duen exekutagarriak, bere exekuzioan zehar exekutagarriak esleituta duen taldearen baimenekin ariko da.

Babeserako bit berezi hauek funtsezko funtzioa dute segurtasunari begira. Fitxategi hauen existentzia fitxategi sisteman kontu handiz gainbegiratua izan behar da supererabiltzailearengandik, Unix -ekiko segurtasun eraso askok fitxategi hauek erabiltzen baitituzte.

## Kanpo estekak
MusikHerria

**MusikHerria** egitasmo herritar eta kulturala da, musikaren sorkuntza, ekoizpena, edizio eta zabalpenerako herri-diskoetxe bat.

MusikHerria musikariek osatutako egitasmoa da. Beronen helburua musika egiten dutenei eta musika gustoko dutenei baliabideak modu errazean hurbiltzea da, laguntza kolektiboa bultzatuz. Musika egiteko, ekoizteko eta kontsumitzeko gaur egun dagoen eredu komertzialetik urrundu nahi du, beste eredu herritarrago bati hurbiltzeko, garai berriotara egokituz.

Gazteak dira proiektu hau sortu eta parte hartzen dutenak. Nahiz eta adin mugarik ez eduki, nahiz eta jende nagusiagoa egon.

MusikHerria Markinan (Bizkaia) egin ziren *Gazte Mugi!* topaketetan musikaren inguruko hausnarketa ezberdinetatik sortu zen. Egungo egoerari buruz hitz egiteaz gain, alternatiba berrien inguruan hitz egin zen, eta bertan hausnarketa egiten jarraitzeko, jende gehiago parte hartzeko eta zabaltzeko deialdi berri bat egin zen, helburua alternatiba bat martxan jartzea zelarik, hots, herri diskoetxe berri bat: MusikHerria.

## Musika taldeak 

* 121 Krew
* Adikune
* Aketza
* Akto reflejo
* All Jazz Era
* Anger
* Apurka
* Arkada
* Banda Batxoki
* Confilct Noise
* El Txandrio
* Feos pero Majos

:* Gailur
:* Garagardo Gura
:* Gartzen
:* Ihesbide
:* Itziarren Semeak
:* Izate
:* Izeba Pilarren Ilobak
:* JoDT
:* Karratua Borobila Da
:* Kasu!
:* Kloratita
:* Konter

:* Korumba
:* Kuenta Atras
:* Lukas Prest!
:* Lur Jota
:* Maz Mon Kis
:* Mix6t
:* Odolaz Blai
:* Oliba Gorriak
:* Ozen
:* Punkamine
:* Rifter
:* Sarkor

:* SKT Sekuentzia
:* Skatu
:* Siroka
:* Sysmo
:* The Dogs of the Black Foot
:* Txakurrak
:* Txurrustada
:* Xopapo
:* Zahil
:* Zartako
:* Zona Mortuoria
:* Zülo

## Kanpo estekak 
*  MusikHerria diskoetxearen webgunea
Jeff Bridges

**Jeffrey Leon Bridges** (Los Angeles, 1949ko abenduaren 4a - ) Estatu Batuetako aktorea da.

Haren lehen paper garrantzitsua 1971ko *The Last Picture Show* filmekoa izan zen. Horri esker gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar sarian izendapena jaso zuen. Izendapen bera eman zioten 1974ko *Thunderbolt and Lightfoot* filmean Clint Eastwoodekin baterako lanarengatik. Lehen aktorearen Oscar izendapena 1984an jaso zuen *Starman* filmeko paperarengatik. Nolanahi ere, hurrengo urteetan ez da protagonista moduan oso maiz aritu. Haren bigarren mailako paper batzuek, halere, oso kritika onak jaso dituzte, *The Big Lebowski* edo *The Contender* (film honengatik Oscar izendapena jaso zuen berriro) filmetakoak esaterako.

2010ean *Crazy Heart* filmarekin Aktore Onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Filmografia hautatua 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
Fartlek

**Fartlek**a () abiadura-ariketetan oinarritzen den entrenamendu-sistema da, Gösta Holmer suediarrak asmatu eta garatu zuena. Ondoren, fisiologo askok bereganatu du Fartlek sistema.

Fartleka eremu irregularretan egin ohi da, eskuarki aurreikusitako ibilbiderik jarraitzen ez delarik. Fartlekariak, haien senari jarraiki, abiadura eta intentsitatea aldatzen joaten dira.

## Kanpo estekak
Suediera

**Suediera** (, ) hizkuntza germanikoa da, ekialdeko eskandinaviar adarrekoa. Suedia, Finlandia eta Åland uharteetan ofiziala da. Danieraren eta norvegieraren oso antzekoa da.

## Dialektoak 
Alde batetik, suediera estandarra (*standardsvenska*) aldaerarik zabalduena da. Beste alde batetik, bi aldaera nagusi bereizten dira: *rikssvenska*, Suedian hitz egiten dena, eta *högsvenska*, Finlandiakoa.

Suedieraren hiztunak honela banatzen dira, aldaerei dagokienez:

* Erdialdekoak: 5-7 milioi hiztun.
* Hegoaldekoak: 2-4 milioi.
* Finlandiakoak: 300.000.

## Ikus, gainera 
* Suedierazko literatura.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Suedieraren Kontseilua
Gene Hackman

**Eugene Allen Hackman** (San Bernardino, Kalifornia, 1930eko urtarrilaren 30a - Santa Fe, Mexiko Berria, 2025eko otsailaren 18a) Estatu Batuetako aktorea izan zen, gizonezko aktore onenaren Oscar sariaren irabazlea.

## Biografia 
30 urte inguru zituela, Hackmanek aktore bihurtzeko erabakia hartu zuen. Dustin Hoffmanekin ikasi zuen. Biak eta Robert Duvall elkarrekin bizi ziren New Yorken 1960ko hamarkadaren hasieran, aktore gisa karrera egiteko saioan. Gene Hackman Broadwayen hasita, *Lilith* filmean lortu zuen haren lehen papera zineman. 1967an gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar sarian izendapena jaso zuen *Bonnie and Clyde* filmeko paperarengatik. 1971n izendapen bera jaso zuen, orduan *I Never Sang for My Father* filmekoarengatik. Hurrengo urtean, gizonezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen *The French Connection* jokatzeagatik.

1980ko bukaerako, erreputazio handikoa aktorea zen Hackman, eta lehen eta bigarren mailako paperak tartekatzen zituen. Horrela, 1988an *Mississippi Burning* filmari esker, lehen aktorearen Oscar izendapena jaso zuen eta, 1992an, bigarren aktorearena irabazi.

## Filmografia 
Taula honetan zerrendatu dira film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta gaztelaniazko eta frantsesezko izenburuak:

### Telebista 
## Kanpo estekak
Euskal Encounter 14

eskuinera|thumb|250px|Euskal Encounter 14ren goi ikuspegia
**Euskal Encounter 14** 2006ko uztailaren 22tik 25era Barakaldoko (Bizkaia) BEC eraikinean ospatutako Euskal Encounter topaldiaren 14. edizioa da. Bertan 3.584 ordenagailurentzako lekua eskaintzeaz gain, 5.500 bisitari izan zituen. Edizio honen ezaugarri nagusiak:
* 3.500 ordenagailu baino gehiago sarean konektatuta.
* 5.700 partehartzailetik gora.
* 2 Gb/s-ko Interneterako konexioa.
* Bilbao Exhibition Centreko 35.000 metro karratu baino gehiagoko azalera.
* 50.000 eurotik gora saritan.
* 4 egun etengabean.

## Lehiaketak 
### Eszena 
* Fast lehiaketak
* Demoak
* 64KB introak
* 4KB introak
* Wild
* 3D animazioa
* 3D grafikoa
* 2D grafikoa
* High Quality Music
* Multikanala

### Software librea 
* Real Time Battle
* Hack it

## Kanpo estekak
Paul Newman

**Paul Leonard Newman** (Shaker Heights, Ohio, 1925eko urtarrilaren 26a - Westport, Connecticut, 2008ko irailaren 26a) Ameriketako Estatu Batuetako aktorea eta zinema zuzendaria izan zen, 1986ko *The Color of Money* filmean burututako antzezpenari esker gizonezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen.

## Biografia 
Bere aita, Arthur Samuel Newman, judu estatubatuarra zen eta ama, Theresa Garth, Austrohungariar imperiokoa (gaur egungo Eslovakia). Paul Newmanek 1943 eta 1945 artean soldautza bete zuen, Okinawa eta Guameko baseetan.

Bigarren Mundu Gerran borrokatu ostean, Yale Unibertsitatean eta New Yorkeko Actors Studioan ikasi zuen. Aktore lanean, Broadwayen hasi zen. 1954an lehen filman jokatu zuen, *The Silver Chalice* izenekoan, zein, Newmanen hitzetan, 1950eko hamarkadako film txarrena zen. Hala ere, paper arrakastatsuak lortu zituen horren geroztik. Begi urdineko eta tankera oneko aktore polita baino gehiago izan nahi zuenez, 1950eko, 1960ko eta 1970eko hamarkadetan mota guztietako paperak egin zituen. Horrek belaunaldi berriaren errespetua eman zion.
2008 hasieratik birikako minbizia zuen eta, kimioterapiak huts egin ostean, bere azken egunak familiaren ondoan pasatzea erabaki zuen, irailaren 26an hil zen arte.

## Filmografia 
### Aktore moduan 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Zinema zuzendari moduan 
Taula honetan ikus daitezke zuzendutako filma bakoitzaren bi aktore, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helen Hunt

**Helen Elizabeth Hunt** (Culver City, 1963ko ekainaren 15a - ) Estatu Batuetako aktorea da, Oscar sariaren irabazlea.

1970eko hamarkadan hasi zen antzerkigintzan ume aktore bezala. 1990eko hamarkadan aktore ospetsua bihurtu zen Ameriketako Estatu Batuetako telebistari esker. Izan ere, Paul Reiserrekin batera lan eginda, *Mad About You* telesaioarengatik 1996, 1997, 1998 eta 1999an Emmy Saria lortu zuen Helen Huntek. 1999rako AEBetako telebistako emakumezko aktore ordainduena zen, 1 milioi dolar atal bakoitzeko irabazten baitzuen.

Hollywoodeko filmetan ere arrakasta izan du. 1998ko *As Good as It Gets* filmari esker emakumezko aktore onenaren Oscar saria eskuratu zuen. Urte horretan, Oscar, Emmy eta Golden Globe sariak lortu zituen, horrelakoa erdietsi duen emakume bakarra.

## Filmografia 
### Zinema 
Taula honetan ikus daitezke filma bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Telefilmak 
* *Pioneer Woman* (Telefilma) (1973)
* *Death Scream* (Telefilma) (1975)
* *All Together Now* (Telefilma) (1975)
* *The Swiss Family Robinson* (Telefilma) (1975)
* *Having Babies* (Telefilma) (1976)
* *The Spell* (Telefilma) (1977)
* *Transplant* (Telefilma) (1979)
* *Child Bride of Short Creek* (Telefilma) (1981)
* ''I Think I'm Having a Baby* (Telefilma) (1981)
* *The Best Little Girl in the World* (Telefilma) (1981)
* *Angel Dusted* (Telefilma) (1981)
* *The Miracle of Kathy Miller* (Telefilma) (1981)
* *Desperate Lives* (Telefilma) (1982)
* *Bill: On His Own* (Telefilma) (1983)
* *Quarterback Princess* (Telefilma) (1983)
* *Choices of the Heart* (Telefilma) (1983)
* *Sweet Revenge* (Telefilma) (1984)
* *Shooter* (Telefilma) (1988)
* *Incident at Dark River* (Telefilma) (1989)
* *Murder in New Hampshire: The Pamela Wojas Smart Story* (Telefilma) (1991)
* *Into the Badlands* (Telefilma) (1991)
* *In the Company of Darkness* (Telefilma) (1993)
* *Twelfth Night* (Telefilma) (1998)
* *Empire Falls* (Telefilma) (2005)

## Sariak 
**Oscar saria**
* 1998 *As Good as It Gets* filmean emakumezko aktore onenarena.

**Emmy saria**
* 1996 *Mad About You* telesaioan emakumezko aktore onenarena.
* 1997 *Mad About You* telesaioan emakumezko aktore onenarena.
* 1998 *Mad About You* telesaioan emakumezko aktore onenarena.
* 1999 *Mad About You* telesaioan emakumezko aktore onenarena.

**Golden Globe saria**
* 1994 *Mad About You* telesaioan emakumezko aktore onenarena.
* 1995 *Mad About You* telesaioan emakumezko aktore onenarena.
* 1997 *Mad About You'' telesaioan emakumezko aktore onenarena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alto Alentejo

**Alto Alentejo** leku ezberdinen izena da:
# Alto Alentejo: Portugalgo azpieskualdea.
# Alto Alentejo: Portugalgo antzinako probintzia.
Jessica Lange

**Jessica Phyllis Lange** (Cloquet, 1949ko apirilaren 20a - ) Ameriketako Estatu Batuetako aktorea, emakumezko aktore onenaren Oscar sariaren irabazlea.

1976an Dino De Laurentiis zuzendariak *King Kong* remakean lehen paper garrantzitsua eman zion Jessica Langeri. Estreinako eta ia-ia azken papera izan zen hori, hain gogorrak izan ziren kritikak. Hala ere, *The Postman Always Rings Twice* filmean kritiken partez goraipamenak baino ez zituen jaso.

1982ko haren hurrengo *Frances* eta *Tootsie* filmetan, Oscar sarietarako bi izendapen lortu zuen, lehen eta bigarren aktoreengatik hurrenez hurren. Bigarrenean irabazi zuen. Emakumezko aktore onenaren Oscar saria 1994ko *Blue Sky* filmarekin erdietsi zuen azkenean.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
Fenerbahçe

**Fenerbahçe SK** (izen osoa *Fenerbahçe Spor Kulübü*) zenbait modalitate desberdin egiten duen Turkiako kirol taldea da, egoitza eta jokolekua Istanbul hiriko Şükrü Saracoğlu estadioan dituena. Turkiako futbol taldeen artean bigarrena da palmaresari dagokionez, 19 Liga eta 6 Kopa ditu. Etxeko partiduak

Futbolaz gain beste hainbat kirol ere baditu, nagusiena saskibaloi taldea, Fenerbahçe Ülker.

## Historia 
Abdul Hamid II.a sultanak turkiarrek futbolean jokatzea debekatu zuen eta beraz ixilpean sortu zen 1907an Fenerbahçe taldea. Berehala bihurtu zen Istanbuleko talde onenetakoa, hiriko txapelketa ugari irabazi baitzituen.

Bigarren Mundu Gerraren garaian Turkia osoko *Milli Küme* liga jokatu zen eta 1937 eta 1950 artean 6 aldiz eskuratu zuen txapelketa. 1959an Turkiako lehenengo liga abiatu zenean Fenerbahçek irabazi zuen lehen ekitaldia. Ordutik Istanbuleko beste bi taldeekin batera liga eta koparen dominatzailea izan da. Nazioarteko titulu bakarra 1967ko Balkandarren Kopa du, 1967an lorturikoa AEK Atenasen aurka. Bakoitzak partida bana irabazi eta hirugarrena jokatu behar izan zuen garaipena eskuratzeko.

XXI mendean Galatasaray eta Fenerbahçe izan dira ligak irabazi dituzten taldeak, seina bakoitzak, eta palmares orokorrean ere biak daude 19na garaipenekin. 2011ean beste bederatzi talderekin partida erosketen eskandaluan sartuta egon zen. UEFAk hiru urtetan Europan jokatzeko debekua ezarri zion, baina 2011eko liga garaipena ez zuen galdu.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Turkian: 41 
* Turkiako Liga (19): 1959, 1961, 1964, 1965, 1968, 1970, 1974, 1975, 1978, 1983, 1985, 1989, 1996, 2001, 2004, 2005, 2007, 2011, 2014..
* Turkiako Kopa (7): 1968, 1974, 1979, 1983, 2012, 2013, 2023.
* Turkiako Superkopa (9): 1968, 1973, 1975, 1984, 1985, 1990, 2007, 2009, 2014.
* Milli Küme, ligaren aurrekaria (6): 1937, 1940, 1943, 1945, 1946, 1950

### Istanbulen: 32 
* Istanbuleko liga (15): 1912, 1914, 1921, 1923, 1930, 1933, 1935, 1936, 1937, 1944, 1947, 1948, 1953, 1957, 1959.
* Istanbuleko kopa (1): 1945.
* Istanbuleko Superkopa (4): 1930, 1934, 1938, 1939.
* TSYD Kopa (12): 1969, 1973, 1975, 1976, 1978, 1979, 1980, 1982, 1985, 1986, 1994, 1995.

### Nazioartean: 1 
* UEFA Europa League (0): final aurrekoak 2013an.
* Balkandarren Kopa (1): 1967.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Fenerbahçe taldeak kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

## Ikus, gainera 
* Fenerbahçe Ülker (saskibaloia)

## Kanpo estekak 
*  Fenerbahçe Sport Club Offical Web
Sissy Spacek

**Mary Elizabeth "Sissy" Spacek** (1949ko abenduaren 25a) Ameriketako Estatu Batuetako aktorea da, Oscar sariaren irabazlea.

New Yorkeko Actors Studion ikasita, film bateko lehen partehartzea 1972ko *Prime Cut* egin zuen. Hurrengo urtean *Badlands* lan egin zuen, eta kreditua irabazten hasi zen. Baina benetako aupada 1976ko *Carrie* filmean lortu zuen, botere telekinetikoak dituen nerabe baten rolean: Oscar sarirako izendapena jaso zuen. Oscarra 1980an ''Coal Miner's Daughter'' filmeko paperarengatik irabazi zuen.

## Filmografia 
Taula honetan, film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta gaztelaniazko zein frantsesezko izenburuak ageri dira:
Emma Thompson

**Emma Thompson** (Londres, 1959ko apirilaren 15a - ) Ingalaterrako aktorea da, Oscar zein BAFTA sarien irabazlea.

Haren lehen paper garrantzitsua 1989ko *The Tall Guy* komedia erromantikoan lortu zuen. Horren ostean, bira serioago eman zion karrerari, eta kritikak goraipatutako hainbat filmetan parte hartu zuen: 1992ko *Howards End* (honi esker emakumezko aktore onenaren Oscar Saria eskuratu zuen), 1993ko *In the Name of the Father* eta *The Remains of the Day*, edo 1995eko *Carrington*. Haren hurrengo Oscar Saria Jane Austenen eleberriaren *Sense and Sensibility* egokipenarengatik irabazi zuen. Hori dela eta, Emma Thompson da antzezteagatik eta idazteagatik Oscar lortu duen pertsona bakarra.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke filma bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Paperak eta oharrak
Mariehamn

**Mariehamn** (finlandieraz *Maarianhamina*) Åland Uharteetako hiriburua da, Finlandiar agindupeko lurralde autonomoa dena. Herriak gaur egun dituen 11.140 %90 baino gehiagok suedieraz hitz egiten dute. Herria 1861ean sortu zen eta izena Mariari zor zaio ("Mariehamn" --> *Mariaren Portua*), Alexander II. Errusiakoaren emaztea zena.

## Demografia 
* 1987 - 9.966
* 1990 - 10.263
* 1997 - 10.408
* 2000 - 10.488
* 2002 - 10.632
* 2004 - 10.712
* 2009 - 11.140

200px|ezkerrera|thumb|Åland Uharteetako Parlamentuaren egoitza Mariehamnen.

## Kanpo estekak 
## Erreferentziak
Tag

**Tag**a, graffitilarien ezizena erabiltzen duen sinadura da.

thumb|200px|Lau tag

## Ikus, gainera 
* Graffiti

## Kanpo estekak
Pingback

**Pingback** webgune baten egileak norbaitek bere artikulu batetarako lotura bat jartzen duenean ohartarazteko balio duen sistema da. Honi esker, bere artikuluetarako loturak nortzuk jartzen dituzten jakitea errazten da. WordPress bezalako blogak argitaratzeko sistema batzuek automatikoki onartzen dituzte *pingback* ohartarazpenak.

## Ikus, gainera 
* Trackback

## Kanpo estekak
Hikikomori

thumb|300px|Hikikomori bat Japonian, 2004
 Japoniako gizartean estuturik bizi eta gizartearen eginkizunak bete ezin dezaketen gazte eta helduez osaturiko taldea da. Hori dela eta, hikikomoriek gizartearengandik isolatzen dira. Halaber, gurasoen etxeetatik irteteari uko egiten diote eta haien logeletan erretiratzen dira denbora epe luzerako, batzuetan hilabete eta urteetako epeetara helduz.

Hikikomori gehienak gizonak dira, eta Japoniak egin dituen azken kalkuluen arabera, Japoniako 10 gazteetatik 1ek egoera hau jasaten du.

## Isolamenduaren arrazoiak 
Japoniako gazte eta helduek presio handia jasaten dute, hango gizarteak sortua. Hainbat faktoreek presioa eragin ditzake, hala nola, jarraian azaldutakoak.

Japoniarren kezkarik handienetarikoenak ikastetxeko notak dira, guraso eta gizarteak garrantzi handia ematen dietelako. Kasu batzuetan, presioa haurtzaindegian sartu baino lehen hasten da, non Japoniako haurtzaindegirik onenetara joateko haurrek azterketa bat gainditu behar duten. Ondoren, haurtzaindegiek haurrak prestatzen dituzte eskolaurre onenetarako sartzeko azterketarako. Azken hauek, berriz, lehen hezkuntzan sartzeko azterketarako prestatzen dituzte. Gauza bera gertatzen da, bigarren hezkuntza, batxilergo eta unibertsitatera joateko. Azken honetan, azterketa oso gogorra gainditu behar dute japoniako ikasleek unibertsitatera joateko eta hauek urte oso bat behar dute azterketa prestatzeko. Zenbat eta unibertsitate ospetsuagoa izan, orduan eta azterketa zailagoa izango da. Japoniako unibertsitaterik ospetsuena Tokyoko Unibertsitatea da.

Ikastetxe edo unibertsitatean graduatu lortu ondoren, oso lan-merkatu zaila aurkitzen dute. Sarritan, gehienez, lanaldi erdiko lanak aurkitzen dituzte eta urteak igaro ahala egoera berean jarraitzen dute, lan finkoa aurkitu ezinik eta diru gutxirekin.

Beste alde batetik, ikasleek beste ikaskideak presionatu ditzakete, haiei iseka eginez sexu, etnia, arraza, erosteko ahalmena, kirolean eta ikasketetan trebetasuna, itxura fisiko eta beste hainbeste arrazoirengatik.

## Isolamenduaren prozesua 
Hikikomoriak pixkanaka isolatzen dira gizartetik. Hikikomoriak izan baino lehen, normalean, tristatu egiten dira, lagunak galtzen dituzte, dudatsu eta lotsatiak bihurtu eta gutxiago komunikatzen dira. Sarritan, iseken xedeak izaten dira haien ikastetxeetan. Horrek, gizartetik isolatzen dituzte eta giltzaperatzen dira haien logeletan denbora epe luze baterako.

## Hikikomorien jokaera 
Normalean, haien itxialdian zehar, ez dira haien logeletatik ateratzen, bakarrik telebista ikusi eta ordenagailuarekin jolasten dira gauez eta egunez lo egiten dute, ez baitute lagunik.

## Kanpo estekak
Finlandiera

**Finlandiera** edo **suomiera** Finlandiako hizkuntza ofiziala da, uraldar hizkuntzen familiakoa.

## Deskribapena 
thumb|ezkerrera|Mintzatzea finlandieraz
### Fonologia 
Suomierak fonema hauek ditu:

### Idazkera 
## Historia 
thumb|ezkerrera|320px|Hizkuntza ez indoeuroparrak Europan
## Hedapena 
### Estatusa 
## Dialekto eta aldaerak 
## Literatura 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Finlandierazko literatura.
* Meänkieli

## Kanpo estekak 
*  Uralic Page webgunea
*  Kotus
*  Euskara-suomiera hiztegia
Szczecin

**Szczecin** (; ) Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriko hiriburua da. Poloniako 7. hiririk handiena eta itsas-porturik garrantzitsuena da. 2010ean 405.606 biztanle zituen. Hiriaren inguruko gune metropolitarrean 700.000 pertsona inguru bizi dira.

## Geografia 
Poloniako ipar-mendebaldeko muturrean dago, Alemaniako mugatik gertu, Szczecingo aintziraren eta Pomeraniako badiaren hegoaldean. Oder ibaiak zeharkatzen du.

## Klima 
## Argazkiak 

Fitxategi:0907 Zamek KPom Wieża Dzwonów Szczecin SZN.jpg
Fitxategi:Szczecin town hall.jpg
Fitxategi:PolandSzczecinLoitz.JPG
Fitxategi:PolandSzczecinKingsGate.JPG
Fitxategi:PolandSzczecinRedCityHall.JPG
Fitxategi:0907 Pomnik Czynu Polaków Szczecin SZN.jpg
Fitxategi:Pomeranian Medical Academy in Szczecin.jpg
Fitxategi:Konstal 105N2k2000 1057, tram line 11, Szczecin, 2009.jpg
Fitxategi:0907 Plac Grunwaldzki Szczecin SZN.jpg
Fitxategi:Solaris Urbino 12, nr 1109, Szczecin.JPG
Fitxategi:0910 Bazylika archikatedralna św Jakuba Szczecin.jpg
Fitxategi:0908 PAZIM Szczecin SZN 1.jpg
Fitxategi:0907 Most Długi Szczecin SZN 7.jpg
Fitxategi:Stocznia.jpg
Fitxategi:Szczecin Jezioro Szmaragdowe.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Szczecingo udalaren webgunea.
Pereza

**Pereza** Madrilgo musika talde bat da, 2001an sortua. Sei disko argitaratu ditu dagoeneko, ezagunena "*Animales*" izanik. 2007ko abuztuaren 27an azkenengo diskoa argitaratu zuten, "*Aproximacion*".

Taldea Ruben (ahotsa eta gitarra) eta Leiva (ahotsa, gitarra, baxua eta bateria) osatzen dute.

## Kanpo estekak 
*  Pereza taldearen webgune ofiziala
.in

**.in** Indiari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak 
*  .in whois informazioa IANAren webgunean
Tatarstan

**Tatarstan** edo **Tartaria** (, ) Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat zehazki, Volgako Barruti Federalean kokaturik dagoena. 68.000&nbsp;km²ko eremua du eta 2010ean 3.786.488 biztanle zituen. Hiriburua Kazan da.

## Geografia 
250px|thumb|ezkerrera
Tatarstan Ekialdeko Europako ordokian dago, Volga ibaiaren arroaren erdialdean, ibai honen eta Kamaren arteko bilgunearen inguruan. Iparraldean Kirov oblastarekin du muga, Udmurtiarekin iparralde eta ipar-ekialdean, Baxkortostanekin ekialde eta hego-ekialdean, Orenburg oblastarekin hego-ekialdean, Samara oblastarekin hegoaldean, Ulianovsk oblastarekin hegoalde eta hego-mendebaldean, Txuvaxiarekin mendebaldean, eta Mari El Errepublikarekin mendebalde eta ipar-mendebaldean.

Volgak iparraldetik hegoalderantz zeharkatzen du errepublikaren mendebaldea; Kamak, berriz, ekialde-mendebalde norabidea dauka. Viatka eta Belaia dira Kamaren ibaiadar nagusiak. Paisaia, gehienbat, zabaldi apal eta ondulatua da. Ekialdean Volgaren goi-ordokiaren iparraldeko muturra dago (235 m) eta hegoaldean Uralen oinaldea.

Klima kontinentala dago, negu luze eta gogorrak eta uda beroekin. Urteko prezipitazioa 420–510&nbsp;mm artekoa izaten da, gehiena udan. Errepublikaren zati handiena zuhaizdun esteparen eremuan dago. Basoek lurraldearen seiren bat estaltzen dute. Ibaien bazterretan larre hezeak daude.

## Historia 
XIII. mendean kokatu ziren tatariarrak Volga aldeko lurretan eta Kazango khanerria sortu zuten. 1522an konkista hartu zuen lurraldea Ivan Izugarria tsarrak. 1917an nagusitu ziren boltxebikeak Kazanen eta 1920an sortu zen Tartariako Errepublika Autonomoa.

## Ekonomia 
Oso lurralde emankorra (laboreak, patatak, tabakoa, azukre kanabera) eta menditsua da. Petrolioa dago. Industria gune garrantzitsua da: kimika industria, mekanika industria, janari industria, zura.

## Demografia 
2010ean Tatarstanek 3.786.488 biztanle zituen; %53,2 tatariarrak ziren eta %39,7 errusiarrak.

## Ordu eremua 
Tatarstan Moskuko ordu-eremuan dago. UTC nazioarteko orduarekin ezberdintasuna +0300 (MSK) edo +0400 (MSD) ordukoa da.

## Ikus, gainera 
* Sabantui

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tuva

**Tuva** (; ) Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat, herrialdearen erdi-hegoaldean kokatua. Jenisei ibaiaren goi-arroa hartzen du, mendebaldeko Saian eta Tannu-Ola mendien artean. Mongoliarekin muga egiten du. 170.500&nbsp;km2ko eremua du, eta 2010ean 307.930 biztanle zituen (tuvatar etniakoak hiru bosten, eta errusiar etniakoak gainerakoak). Hiriburua Kyzyl da.

Tuvera deritzon turkiar hizkuntzan mintzo dira tuvatarrak. Nekazaritza-eremuetan bizi dira biztanleen erdiak baino gehiago.
 
## Historia 
1757-1911 urteetan, Txinaren mende egon zen. 1911. urtean Errusiako tsarrak Tuvako burujabetasunaren aldeko erakundea bultzatu zuen, eta hiru urte geroago Errusiaren babespean zegoen Tuva. 1921. urtean, Tuvaren burujabetasuna aldarrikatu zuten, baina 1944an Errusiak bere egin zuen, eta 1961ean errepublika autonomo bihurtu zen.

## Ekonomia 
Laborantza (garia, garagarra), abere-hazkuntza (behi-azienda) eta lurpeko aberastasunen ustiatzea (ikatz- eta kobalto-hobi oparoak) dira ekonomia-jarduera nagusiak. Industria ez da aurreratua, eta hiri garrantzitsuenetan baizik ez dago (janari-industria, zurgintza, eraikuntzarako gaiak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Canto del Loco

**El Canto del Loco** Espainiako pop-rock estiloko musika-taldea da. 2000 urtean osatu zen Algete. Taldearen lau kideak Dani Martin (ahotsa), David Otero (gitarra, koroak), Chema Ruiz (baxua) eta Jandro Velázquez (bateria) ziren. Gaztedi espainiarraren artean oso arrakastatsuak ziren.

## Diskografia 
### Diskoak 
* *"El Canto del Loco"* 2000
* *"A Contracorriente"* 2002
* *"Estados de Ánimo"* 2003
* *"El Canto del Loco en directo"* 2003
* *"Zapatillas"* 2005
* *"Arriba el Telón"* 2007
* *"Personas"* 2008

### Singleak 
* 2000 *"Chikitita"* >> #8 SP
* 2000 *"No Quiero Nada"*
* 2000 *"Llueve En Mí"*
* 2001 *"Eres Un Canalla"* >> #7 SP
* 2001 *"Y Si El Miedo"*
* 2001 *"Vivir Así Es Morir De Amor"*
* 2002 *"Son Sueños"* >> #1 SP
* 2002 *"Puede Ser (con Amaia Montero)"* >> #1 SP
* 2002 *"A Contracorriente"* >> #1 SP
* 2002 *"Crash"*
* 2002 *"Contigo"*
* 2003 *"La Madre De José"* >> #1 SP
* 2003 *"Volver A Disfrutar"* >> #1 SP
* 2003 *"Ya Nada Volverá A Ser Como Antes"* >> #1 SP
* 2004 *"Insoportable"* >> #1 SP
* 2004 *"No Voy A Parar"* >> #2 SP
* 2004 *"Una Foto En Blanco y Negro"* >> #1 SP
* 2004 *"Despiértame"*
* 2005 *"Zapatillas"* >> #1 SP
* 2005 *"Volverá"* >> #1 SP
* 2006 *"Besos"* >> #1 SP
* 2006 *"Tal como eres"*>>#1 SP
* 2006 *"Pot ser (Puede ser)(Disc de la Marató)* >> #1 SP

## Kanpo estekak
Khakasia

**Khakasia** () edo **Khakasiako Errepublika** (; khakaseraz: Хакас Республиказы) erdialdeko Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat zehazki, Siberiako Barruti Federalean kokaturik dagoena. 61.900&nbsp;km²ko eremua du eta 2010ean 532.403 biztanle zituen. Hiriburua Abakan da.

## Geografia 
ezkerrera|thumb|200px
Khakasia Jenisei ibaiaren goiko arroan dago, Abakan ibaiadarraren arroan, Altai mendien iparraldean. Iparralde eta ekialdean Krasnoiarsk kraiarekin du muga, hego-ekialdean Tuvarekin, hego-mendebaldean Altaiko Errepublikarekin eta mendebaldean Kemerovo oblastarekin. Abakan haranaren hego-ekialdean dauden Mendebaldeko Saian mendien gailurra Karagosh (2.930 m) da; mendebalde eta ipar-mendebaldean dauden Abakan eta Kuznetsk Alatau mendilerroek, berriz, Verkhny Zub (2.178 m) dute punturik garaiena.

Lurralde lehorra da, kontinente barruko klima oso gogorra duena. Landaredia beheko lurretan estepakoa da eta goiko lurretan basoa gehienbat.

Hiri nagusiak Abakan, hiriburua, Abaza, Txernogorsk, Saianogorsk eta Sorsk dira.
 
## Ekonomia 
Abere hazkuntzaz gainera, meatzaritza (kobrea, molibdenoa eta burdina) eta elektrizitate produkzioa dira aberastasun iturriak.

## Demografia 
2010ean Khakasiak 532.403 biztanle zituen).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala R-19.ru
Krai

**Krai** bat (errusieraz, край), Errusia zatituta dagoen 83 eremu administratiboetatik 9 izendatzeko erabiltzen den terminoa da. Euskaraz, *lurralde, probintzia* eta *herrialde* izenek termino horren pareko esanahia dute.

*Krai* hitza, etimologiaren aldetik, «ebaki» esan nahi duen кроить aditzari (*kroit*) lotuta dago. Historian, kraiak lurralde zabal-zabalak ziren, Errusiaren periferian zeudenak; izan ere, *krai* hitzak «ertza» edo «muga» ere esan nahi du.

Antzeko hitza da kraj, baina hori Txekoslobakian erabiltzen zen, eta gaur egun Txekia eta Eslovakian erabiltzen den banaketari dagokio.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kraj
* Errusiako kraiak

## Kanpo estekak
Txuvaxia

**Txuvaxia** (; ) edo **Txuvaxiako Errepublika** (; ) Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat zehazki, Volgako Barruti Federalean kokaturik dagoena. 18.300&nbsp;km²ko eremua du eta 2010ean 1.251.619 biztanle zituen. Hiriburua Txeboksary da.

## Geografia 
thumb|ezkerrera|200px|Txuvaxiako mapa.
Txuvaxiak Volga ibaiaren erdiko ibilguaren hego-mendebaldeko bazterrean dago, Gorki eta Kazan hirien artean. Iparraldean Mari El dauka, Nizhny Novgorod oblasta mendebaldean, Mordovia hego-mendebaldean, Ulianovsk oblasta hegoaldean, eta Tatarstan hego-ekialde eta ekialdean.

Volgaren ibaiadarrek drainatzen dute: Surak mendebaldean, Bolxoi, Maly Tsivil eta Tsivilek erdialdean eta Kubniak ekialdean. Errepublikaren zati handiena Volgaren goi-ordokiaren iparraldeko muturrean dago; lurralde laua da, muinoekin, tarteka sakanek ebakia, emeki-emeki Volgaren zabaldirantz jaisten dena. Mendebaldean, Sura ibaiaren haranean, jatorri zaharreko hondar alubialak daude. Baso trinkoek hartzen dute lurraldearen iparraldea, eta estepa zabalek hegoaldea.

Hiri nagusiak Txeboksary, hiriburua, Alatyr, Kanax, Xumerlia eta Novotxeboksarsk dira.

## Historia 
Txuvaxiarrak turkiar jatorriko biztanleak dira gehienbat. XVI. mendean Errusiarekin bat egin zuen. 1920. urtean eskualde autonomo bihurtu zen, eta 1925ean errepublika autonomo. 1929-1936 urteetan, Gorkiko lurraldean integraturik egon zen.

## Ekonomia 
Laborantza (garia, garagarra, artoa, patata, tabakoa), abere-hazkuntza (behi- eta zerri-azienda), arrantza (Volga eta Sura ibaietan) eta industria (metalurgia, tresneria mekanikoa eta elektrikoa, janari-industria, larrugintza) dira ekonomia-jarduera nagusiak.

## Biztanleria 
2010ean Txuvaxiak 1.251.619 biztanle zituen; %67,7 txuvax etniakoak ziren, %26,9 errusiarrak eta %2,8 tatariarrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kraj

**Kraj** (pluralean *kraje*) Txekoslovakian erabiltzen zen eta gaur egun Txekia eta Eslovakian erabiltzen den banaketa administratiboetarako izena da. Errusiako krairen antzekoa da.

### Lurraldeak izendatzeko izen eslaviarrak 
* gmina
* krai
* kraj
* krajina
* pokrajina
* opština, općina
* obec
* oblast, oblast', oblasti, oblys
* okręg
* okres
* ókrug
* powiat
* raion
* voivodato, vojvodina
* župa
* županija

## Ikus, gainera 
* Krai
* Txekiar Errepublikaren lurralde antolaketa
* Eslovakiako eskualdeak

## Kanpo estekak
Errusiako kraiak

**Errusiako kraiak** Errusiako Federazioko zenbait lurralde eremu dira. Izan ere, administratiboki, Errusiako Federazioa 83 subjektu federaletan banatuta dago, eta horietako 9 kraiak dira.

Fitxategi:Krais of Russia.png
# Altai kraia
# Kamtxatka kraia
# Khabarovsk kraia
# Krasnodar kraia
# Krasnoiarsk kraia
# Perm kraia
# Primorski kraia
# Stavropol kraia
# Zabaikalski kraia

## Ikus, gainera 
* Errusiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Udmurtia

**Udmurtia** Errusiako errepubliketako bat da, Kama ibaiaren goi-arroan, Ural mendien oinetan dagoena. 42.100&nbsp;km2ko eremua du, eta 1.522.761 biztanle zituen 2010ean. Hiriburua Izhevsk da.

## Geografia 
Oso lurralde zelaia da.
thumb|ezkerrera|Udmurtiako mapa.
thumb|ezkerrera|Txeptsa ibaia, Glazov hiritik hurbil.

## Historia 
XIII.-XVI. mendeetan tartariarren eskuetan egon zen, eta 1552. urtean errusiarren mendean geratu zen. 1773-1775 urteetan Iemelian Pugatxoven matxinadan parte hartu zuten udmurtiarrek. 1917. urtean sobietarrek Izhevsk hartu zuten, eta 1918. urtean lurralde osoa. Gerra Zibilaren ondoren, Voteko lurralde autonomoa sortu zen (1920), eta 1934. urtean Udmurtiarren Errepublika Autonomo bihurtu zen.

## Ekonomia 
Ekonomia-jarduera nagusiak hauek dira: nekazaritza (laboreak, lihoa, azukre-erremolatxa, patata), abere-hazkuntza (behi-azienda) eta industria (metalurgia, makineria, zementua, zurgintza, larrugintza, janari-industria). Petrolio- eta manganeso-hobiak ere baditu Udmurtiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ujezd

**Ujezd** (errusieraz уе́зд) rus'ek, moskobitek eta errusiarek XIII. mendetik aurrera erabilitako hitza da zatiketa administratiboak izendatzeko. Ujezd bakoitza hainbat volostek osatzen zuten eta bakoitzean namestnik bat edo ordezkari bat zegoen.

Sobiet Batasunaren sorreran ujezdak desagertu eta raionak sortu ziren, 1923 eta 1929 urteen artean burututako erreforma administratiboan.

## Kanpo estekak
Johann Gottfried Galle

**Johann Gottfried Galle** (Alemania, 1812ko ekainaren 9a - 1910eko uztailaren 10a) alemaniar astronomoa. Neptuno planeta aurkitu zuen 1846ko irailaren 23an, Joseph Le Verrier frantziar astronomoaren kalkulu batzuetan oinarriturik.
Raion

**Raion** bat Sobietar Batasunean erabiltzen zen eta gaur egun Errusia, Ukraina, Bielorrusia, Azerbaijan, Georgia, Moldavia eta Lituanian erabiltzen den banaketa administratiborako izena da. Orokorrean unitate adiministratibo handiago baten zatiketa da eta *barruti*tzat har daiteke itzulpenetarako garaian.

Raionak Sobietar Batasunaren garaian sortu ziren aurreko volost eta uyezdak aldatzeko.

## Ikus, gainera 
* Krai
* Oblast

## Kanpo estekak
Memoria hegazkor

**Memoria hegazkorra** gordeta duen informazioa edo edukia mantentzeko korrente elektrikoaren beharra duen memoria mota da. RAM memoria, esate baterako, memoria hegazkorren adibide ezagunena da.

## Ikus, gainera 
* Memoria ez hegazkor

## Kanpo estekak 
*  Zientzia.net atariko artikulua: "Ordenadoreen memoria" (1993/04/01)
*  Zientzia.net atariko artikulua: "Ordenadoreen memoria hedatua" (1993/06/01)
*  Zientzia.net atariko artikulua: "Ordenadoreen Memoria Zabaldua" (1993/05/01)
Extralargos

**Extralargos**, **XL**, **XLargos** edo **Xtralargos** Euskal Herriko graffitilari talde (crew) bat da. 2001ean sortu zen eta gaur egun 5 graffitilarik osatzen dute.

Nahiz eta leku berekoak ez izan, asteburuero elkartzen dira margotzeko.

Nazioartean ezagunak dira eta atzerrian ospatzen diren graffiti jaialdietara gonbidatzen dituzte. Gainera, hainbat graffiti-erakusketetan parte hartu dute museoetan, hala nola, Bilbo, Bartzelona, Zaragoza, Niort (Frantzia) eta Gasteizko Montehermosoko Jauregian ikusgai egon zena 2006ko Uztailaren 6tik urte bereko Uztailaren 30era arte.

## Taldekideak 
* **CADE** (Gasteiz)
* **DEN** (Bilbo)
* **DIZE** (Beasain)
* **MATE** (Gasteiz)
* **SYE** (Iruñea)

## Teknika 
Spray eta kartoizko txantiloiekin egiten dute lan orokorrean. Halaber, normalean hormetan marrazten dute, baina margo-oihaletan lan batzuk egin dituzte ere.

## Kanpo estekak 
*  Extralargos-en webgunea
Iñigo Landaluze

**Iñigo Landaluze Intxaurraga** (Getxo, Bizkaia, 1977ko maiatzaren 9a - ) euskal txirrindulari ohia da, profesionala 2001etik 2009ra.

2001an, txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadi taldearekin.

## Taldeak 
### Amateurretan 
* Punta-Galea
* Cafés Baqué

### Profesionaletan 
* Euskaltel-Euskadi (2001 - 2009)

## Palmaresa 
**2000**
* Cursa Ciclista del Llobregat
**2004**
* 7. Andaluziako Itzulian
* 7. Alpeetako Klasikoan
* 10. Dauphiné Libérén
**2005**
* 20px Dauphiné Libéréko sailkapen nagusia
**2007**
* 8. Donostia Klasikoan
**2008**
* 2. Burgosko Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: EZ zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*  Iñigo Landaluzeren datuak (Euskadi Fundazioa)
Keith Haring

**Keith Haring**, (1958ko maiatzaren 4a, Reading (Pensilvania) - 1990eko otsailaren 16a, New York), 80ko hamarkadako artista garrantzitsua izan zen New Yorkeko kaleetako kulturan.

## Bizitza 
Nahiz eta 1958ko Maiatzaren 4an Readingen jaio (Pensilvania), Kutztownen (Pensilvania) koskortu zen. Oso txikitatik interesatu zitzaion artea.1976tik 1978ra arte artea ikasi zuen *The Ivy School of Professional Art*en.

1980an, graffitiak egiten hasi zen. Errotuladore batekin New Yorkeko metroan, iragarkien gainean marrazkiak egiten baitzituen. Geroxeago klariona zuri batekin atzealde beltzetan marrazkiak egin zituen han ere. Jabetza publikoa kaltetzeagatik atxilotu zuten behin baino gehiagotan.

1982an, New Yorkeko Tony Shafrazi galerian, bere lanen lehen erakusketa egin zuen.

1986an, Berlingo harresiko atal bat margotu zuen. Urte horretan, *Pop Shop* deituriko denda ireki zuen non bere produktuak saltzen zituen.

1989an, Keith Haring Fundazioa sortu zuen gizarte-arazoekin bukatzeko asmoarekin. Baina, 1990an, New Yorken zendu zen HIESak jota.

## Kanpo estekak 
*  Keith Haring Fundazioaren weborria
*  Haring Kids
Homer Simpson

**Homer Jay Simpson**, *Simpsondarrak* telebista sailoko pertsonaia nagusietako bat da.

## Deskribapena 
Homerrek Simpson familiako begirunerik gabeko aita arduragabearena egiten du. Homer eta bere familia Springfielden bizi dira eta Homer-ek Sprinfieldeko Zentral Nuklearreko segurtasun arduradun bezala egiten du lan 7-G sektorean.

## Zaletasunak 
Telebista ikusten etzanda egon, janaria (batez ere erroskillak eta haragia) eta garagardoa edatea dira bere zaletasunak. Gehienetan, Duff markako garagardoa edaten du. Horrez gain alfer galanta da, bere lanpostuan lo-kuluxkak egiten ditu, batzuetan Springfieldeko segurtasuna kolokan jarriz.

Sarritan Moeren Tabernara joaten da mozkortzera. Moe Szyslak, Carl Carlson, Lenny Leonard eta Barney Gumble bere lagun minak dira.

## Homerren adierazpenak 
* '''D'oh!** (gauzak gaizki ateratzen zaizkionean)
* **Mmmm...** (gustuko duen jaki edo edari batean pentsatzen duenean)
* **Yujuuu!''' (gauzak ongi ateratzen zaizkionean)

## Arbasoak 
Homer-ren arbaso bat euskalduna da. Zeren Springfield gizona bizitzeko pertsona batean instpiratuta dago eta bere herenaitona euskalduna da.

## Kanpo estekak