Urdazuri

**Urdazuri** Euskal Herriko ibaia da, Nafarroa Garaia eta Lapurdi zeharkatzen dituena. Urdazubin eratzen da, Orabideko eta Ikatzateko errekak elkartuta, eta Donibane Lohizuneko badian itsasoratzen da, Donibane Lohizune eta Ziburu artean, 45 kilometroko ibilbidea eginda (31 km Lapurdin, eta 14 km Nafarroan). Senpere, Ainhoa eta Azkaine zeharkatzen ditu.

## Izena 
Beste ibai anitzek bezala, izen desberdinak hartzen ditu ibilbidean zehar. Goialdeari Orabideko erreka deitzen zaio. Urdazubin Ikatzateko errekarekin elkartzen denetik Dantxarineraino, berriz, Ugarana da. Handik behera, Urdazuri, Sarrakaria eta Uhertsi deitua da.

## Geografia 
### Ibaiadarrak 
* Lapitxuri
* Opalazioko erreka, Ainhoan
* Lizuniagako erreka, Saratik datorrena
* Amezpetuko erreka

### Udalerriak 
Ibaiak udalerri hauek zeharkatzen ditu.
* Urdazubi
* Ainhoa
* Senpere
* Azkaine
* Ziburu
* Donibane Lohizune

## Hidrometria 
Urdazuriren emaria 1989-2026 bitartean neurtu da Senperen. Ibaiak 138 kilometro koadroko eremua drainatua du gune horretan, arro osoaren %&nbsp;49. Urteko batez besteko emaria 4,74 m³ segundoko da. Emari handiena abenduan du (7,65 m³/s), eta txikiena abuztuan (1,56 m³/s).

**Urdazuriren batez besteko emariak (m³/s), Senperen neurtuak****Datuak: 1989 eta 2026 artean**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:600 height:280
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:10
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:5 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Urta
  bar:Fév text:Otsa
  bar:Mar text:Mart
  bar:Avr text:Apir
  bar:Mai text:Maia
  bar:Jun text:Ekai
  bar:Jul text:Uzta
  bar:Aoû text:Abuz
  bar:Sep text:Irai
  bar:Oct text:Urri
  bar:Nov text:Azar
  bar:Déc text:Aben

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 7.20
  bar:Fév from:0 till: 7.14
  bar:Mar from:0 till: 5.80
  bar:Avr from:0 till: 5.47 
  bar:Mai from:0 till: 4.71
  bar:Jun from:0 till: 3.20 
  bar:Jul from:0 till: 2.08
  bar:Aoû from:0 till: 1.56 
  bar:Sep from:0 till: 1.99 
  bar:Oct from:0 till: 3.35 
  bar:Nov from:0 till: 6.87 
  bar:Déc from:0 till: 7.65
  
PlotData=
  bar:Jan at: 7.20 fontsize:S text: 7,20 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 7.14 fontsize:S text: 7,14 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 5.80 fontsize:S text: 5,80 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 5.47 fontsize:S text: 5,47 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 4.71 fontsize:S text: 4,71 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 3.20 fontsize:S text: 3,20 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 2.08 fontsize:S text: 2,08 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 1.56 fontsize:S text: 1,56 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 1.99 fontsize:S text: 1,99 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 3.35 fontsize:S text: 3,35 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 6.87 fontsize:S text: 6,87 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 7.65 fontsize:S text: 7,65 shift:(-10,5)
  

Urdazuriren bazterreko herriek askotan pairatu dituzte uholdeek eragindako kalteak. XX. mendeko uholderik handienetako bat 1983ko abuztuaren 26an gertatu zen. Senpereko estazio hidrometrikoan 105 m³ segundoko emaria neurtu zen, eta ondorio latzak ekarri zituen: bortz lagunek bizia galdu zuten eta kalteak zazpi milioi euro ingurukoak izan ziren.

Uholdeak izateko arriskua murrizteko, Dantxariaren eta Senpereko Amotzeren artean Luberriako presa eraiki zen 2008an. 22 metroko garaiera eta 6 milioi metro kubikoko edukiera ditu, eta lanek 12 milioi euroko kostua izan zuten.

## Natura 2000 
Natura 2000 sareko bi gune daude Urdazuri ibaiaren arroan:
* Orabideko erreka eta Arxuriko zohikaztegia (ES2200015) Nafarroa Garaian.

## Ikus, gainera 
* Ugaranako gudua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak