Chicagoko Estilo Eskuliburua

***Chicagoko Estilo Eskuliburua*** (***CMOS***, ***TCM***, ***CMS*** edo,  batzuetan, idatziz laburtua) Estatu Batuetako ingelesarentzako estilo-gida da, 1906tik *University of Chicago Press* erakundeak argitaratua, eta Erreferentzia bibliografikoak eta aipuak idazteko **Chicago estiloa** zehaztu duena. Liburu horren 17 edizioek beste argitalpenen askotan erabiltzen diren idazketa- eta zitazio-estiloak definitzen dira. Estatu Batuetan gehien erabiltzen eta errespetatzen den estilo-gidetako bat da. Europan, estilo hau historian, humanitateetan, artean, literaturan eta gizarte zientzietan erabiltzen da sarri.

Gidak bereziki ingeles amerikarra du ardatz, eta argitalpen-jardueraren alderdiez arduratzen da, gramatika eta erabilera barne, baita dokumentuen prestaketa eta formatua ere. Bertsio inprimatuan eskura daiteke, estalki gogorreko liburu gisa, eta harpidetzaz, The *Chicago* Manual of Style Online bilaketa-webgune gisa. On-line bertsioak doako baliabide batzuk eskaintzen ditu, batez ere irakasle, ikasle eta liburutegietarako.

## 17. edizioko edukien zerrenda 
* Taulen zerrenda
* Irudien zerrenda
* Hitzaurrea
* Esker onak
* *I. zatia: Argitalpen prozesua*
** 1. Liburuak eta eskuliburuak
** 2. Eskuizkribuak prestatzea, eskuizkribuak editatzea eta berrikustea
** 3. Irudiak eta taulak
** 4. William S. Strong-en eskubideak, baimenak eta egile-eskubideen administrazioa
* *II. zatia: Estiloa eta erabilera*
** 5. Bryan A. Garnerrek gramatika eta erabilera
** 6. Puntuazioa
** 7. Ortografia, hitzen eta konposatuen tratamendu bereizgarria
** 8. Obren izenak, terminoak eta tituluak
** 9. Zenbakiak
** 10. Laburdurak
** 11. Ingelesa ez diren hizkuntzak
** 12. Matematika Motan
** 13. Hitzorduak eta elkarrizketa
* *III. zatia: Jatorrizko zitazioak eta indizeak*
** 14. Oharrak eta bibliografia
** 15. Data-erreferentziak
** 16. Indizeak
* Glosarioa
* Bibliografia
* Aurkibidea

## Aipamenen estiloak 
Bi aipamen estilo ditu.  Bi kasuetan bi zati behar dira: lehena, testuko aipua, aurreko informazioa beste iturri batekoa zela adierazten duena; eta bigarrena, erreferentzia osoa, beste kokaleku batean jartzen dena.

### Egilea-data estiloa 
Egile-dataren estiloa erabiliz, lortutako iturri-testua parentesi bidez adierazten da, egilearen izen-abizenekin eta argitalpen-urtearekin, puntuaziorik gabe.
 Ikerketak erakutsi du ikasleek ez dutela beti beren lana behar bezala aipatzen (Smith 2016).
Orrialde-zenbakiak erabiltzen direnean, egilearen abizenarekin eta argitaratze-datarekin batera jartzen dira, koma baten *ondoren*.
 Ikerketak erakutsi du ikasleek ez dutela beti beren lana behar bezala aipatzen (Smith 2016, 24).
Autorearen izena testuan erabiltzen bada, parentesi artean argitalpen-data baino ez da jarri behar (orrialde-zenbakiarekin edo zenbakirik gabe).
 Smith-ek egindako ikerketa baten arabera, ikasleek ez dute beti beren lana behar bezala aipatzen (2016).
Testu barruko aipuak, normalean, puntuazio-marka baten barruan jartzen dira. Arau horren salbuespen bat multzoko aipamenak dira, hitzordua puntuaziotik kanpo jartzen baita.

Iturriaren aipamen osoa, orduan, idazlanaren amaierako erreferentzia-atal batean sartzen da. Argitalpen-datak estilo horretan nabarmenak direnez, erreferentzia-sarrerak argitalpen-data egilearen izenaren ondoan jartzen da.
 Heilman, James M., eta Andrew G. West. 2015. "Wikipedia eta Medikuntza: irakurle, editore eta hizkuntza naturalaren esanahia kuantifikatuz". *Journal of Medical Internet Research* 17 (3): e62. doi: 10.2196/jmir.4069.

### Oharrak eta estilo bibliografikoa 
Oharrak eta bibliografia-estiloa erabiliz, lotutako iturri-testua goi-indize moduan jartzen den ohar-zenbaki baten bidez adierazten da. Zenbaki hori aipu oso bati dagokio, bai orriaren behealdean (orri-oineko ohar gisa), bai testuaren atal nagusi baten amaieran (azken nota gisa). Bi kasuetan, zitazioa hori bibliografia zerrenda batean ere jartzen da materialaren bukaeran, egilearen abizenaren ordena alfabetikoan zerrendatuta. Bi formatuak desberdinak dira: oin-oharrek komak erabiltzen dituzte eta bibliografia-sarrerek, ordea, puntuak .

Jarraian, aldizkari batean argitaratutako artikulu baten aipamenaren adibide bat jaso da, oin-oharretan eta bibliografian ageri dena. Bibliografiaren sarrerako hirugarren adibidea kolorez markatuta dago zatiak identifikatzeko.

Oin-oharretan:
 1. James M. Heilman eta Andrew G. West, "Wikipedia y Medicina: kuantifikando lector, editores y el sentido del lenguaje natural", *Journal of Medical Internet Research* 17, ez. 3 (2015): e62, doi: 10.2196/jmir.4069.
 Bibiografia-zerrendan:

 Heilman, James M., eta Andrew G. West. "Wikipedia eta Medikuntza: irakurle, editore eta hizkuntza naturalaren esanahia kuantifikatuz". *Journal of Medical Internet Research* 17, zk. 3 (2015): e62. doi: 10.2196/jmir.4069.
Erreferentzia osoaren zati bakoitza kolore batez markatuta dago adibide honetan:
 Heilman, James M., and Andrew G. West "Wikipedia and Medicine: Quantifying Readership, Editors, and the Significance of Natural Language." *Journal of Medical Internet Research* 17 no. 3 (2015) e62 doi:10.2196/jmir.4069
* Egileak: Izena¡-abizenak alderantziz idatzen dira oin-oharretan eta bibliografiako zerrendan
* Artikuluaren izenburua komatxoen barruan
* Aldizkariaren izenburua letra etzanaz
* Liburukia edo aldizkariaren ale zenbakia
* Zenbakiaren zehaztasun bat
* Urtea hilabetearekin batera, ahal bada. 1982an, 13. argitalpena argitaratu zenean, *The Chicago Manual of Style* izena eman zitzaion ofizialki, eta jada erabiltzen zen izen informala hartu zuen.

### 16. argitaldia 
2010eko abuztuan, 16. edizioa aldi berean argitaratu zen estalki gogorrean eta online, eskuliburuaren historian lehen aldiz. 16. edizioak "musika, atzerriko hizkuntzak eta informatika gaiak (Unicode eta URLetako karaktereak)" gehitu zituen.

### 17. argitaldia 
17. edizioa 2017ko irailean argitaratu zen. Estilo-jarraibide berriak eta zabalduagoak eskaintzen ditu, teknologiaren aurrerapenari eta gizarte-aldaketari erantzuteko. Azken argitalpen-praktikak eta lan-fluxu elektronikoak eta autoedizioa islatzen dituzten eduki berriak eta berrikusiak ere baditu. Zitazio-gomendioak, hitz eta esaldi problematikoen glosarioa eta bibliografia eguneratu eta zabaldu egin dira. 17. edizioan, posta elektronikoak gidoia galdu zuen, Internet minuskula bihurtu zen, "eurak/haiek (They)" eta "euren/haien/beren (their)" bereziak egoera batzuetan onargarriak dira orain, sintaxiari buruzko atal garrantzitsu bat gehitu da, eta "*ibid*" erabiltzea luzea dela dioen gomendioa aldatu egin da argitalpen elektronikoaren ondorioz.

## Laburdurak 
Liburu eta artikuluetan sarri laburdura batzuk erabiltzen dira, latinez askotan, edo horien itzulpenak direnak, adibidez, *Ibidem edo* *ibid* *(aurretik aipatutako leku berean)*, *idem (berdina)*, *op. cit.* (aipatutako idazlanean), *loc. cit.*..  Beste batzuk, ordea, erabil daitezke erreferentzien zerrendan adibidez:  ed. (editorea), argtz (argitaratzailea), 2. argit (bigarren argitaraldia), zuz. (zuzendaria), 26. libk. (26. liburukia), or. (orria edo orriak), itzle (itzultzaile), (d.g.) (datarik gabe) ...

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
* The Chicago Manual of Style Online(web-gune ofiziala). The University of Chicago
* *Chicago Manual of Style 17th Edition* Purdue Online Writing Lab. Purdue University