open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nikita Nagorny

**Nikita Vladimirovitx Nagorny**, errusieraz Никита Владимирович Нагорный (Rostov Don, Errusia, 1997ko otsailaren 12a), gimnastikan aritzen den kirolari errusiarra da.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Rio de Janeiro), zilarrezkoa domina eskuratu zuen *taldeka* gizonezko kategorian, Errusia ordezkatuz; 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), urrezkoa lortu zuen *taldeka* gizonezko kategorian; brontzezkoa, berriz, *Aparatu guztiak* gizonezko kategorian, eta baita brontzezkoa, *Barra finkoa* gizonezko kategorian ere, hauek ROC ordezkatuz; *Taldeka* gizonezko kategorian, Japoniako taldearen (zilarrezko domina) eta Txinako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen ROCeko taldea Tokion, eta honako hauek osatzen zuten ROCeko gimnasta taldea: Denis Abliazin, David Beliavski, Artur Dalaloian eta Nikita Nagornyk. Kontuan izan, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Takeru Kitazono

**Takeru Kitazono** (Osaka, Japonia, 2002ko urriaren 21a), gimnastikan aritzen den kirolari japoniarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen *Taldeka* gizonezko kategorian, Japonia ordezkatuz; ROCeko taldearen (urrezko domina) atzetik eta Txinako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Japoniako taldea, eta honako hauek osatzen zuten gimnasta taldea: Daiki Hashimoto, Kazuma Kaya, Takeru Kitazono eta Wataru Tanigawak 

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Azukre-arbendol

**Azukre-arbendola** almendra konfitatua da, Gabonetan plater batean eta bataioetan gonbidatuei opari gisa erabiltzen dena. Espainian *peladilla*, Grezian τραγήματα *koufeta*, Jordanian ملبس *mlaba* Italian *confetto* eta Frantzian *dragée* esaten diote. Oso errezeta zaharra da, iturri historiko batzuen arabera, erromatarren garaian ezagutzen eta prestatzen zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bavarois

**Bavaroisa** postre gozo hotza da, gelatina, krema ingelesa eta esne-gain harrotua izaten dituena. Orokorrean, bavaroisak, fruta tropikalekin egiten dituzte, mango edo anana kasu, baina beste fruitu batzuekin ere egin daitezke.

## Historia 
Frantziarren esanetan, suitzar asmakuntza bat da, baina Marie-Antoine Carêmeren errepertorioan sartu zenez, batzuetan autoretzat hartzen dute. XIX. mendearen hasieran egungo izenak hartu zuen Bavariagatik, edo, beharbada, goi sukaldaritzaren historian, Wittelsbach etxeko bavariar bazkaltiar ospetsu batengandik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lin Chaopan

**Lin Chaopan**, txineraz 林 超攀 (Jingjiang Barrutia, Txina, 1995eko abuztuaren 27a), gimnastikan aritzen den kirolari txinatarra da.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen *Taldeka* gizonezko kategorian;
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), berriro brontzezko domina lortu zuen *Taldeka* gizonezko kategorian, bietan Txina ordezkatuz; ROCeko taldearen (urrezko domina) eta Japoniako taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Txinako taldea. Honako hauek osatzen zuten Txinako gimnasta taldea: Lin Chaopan, Sun Wei, Xiao Ruoteng eta Zou Jingyuanek 

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Tiran (argipena)

**Tiran** terminoak hainbat adiera du:

* **Tiran uhartea** eta **Tirango itsasartea** Itsaso Gorrian daude.
***Tiran**, Irango hiri bat, **Tiran eta Karvan** konderriko hiriburua.
* **Tirán** Moaña udalerriko parrokia da, Galizian, eta ezaguna da bere trainerua:
** **Tirán** izen soilarekin ezaguna den **Sociedad Deportiva Tirán** delakoa.
Krokante

**Krokantea** gozoki mota bat da, normalean oso gogorra eta hauskorra. Azukre-karamelu gogorrez egindako zati lauak dira, fruitu lehor txertatuak, hala nola almendrak, dituztenak (nahiz eta lekale batzuk ere erabil daitezkeen, kakahuetea kasu).

## Prestaketa 
Ur eta azukre nahasketa bat karamelu-punturaino  (155 ° C inguru) berotzen da, fruitu lehorrak azukre karameludunarekin nahastuz. Orduan espeziak, gasifikatzaileak eta, askotan, kakahuete-gurin edo gurina gehitzen dira. Nahasketa gainazal lau batean isurtzen da, normalean granito edo marmolezko azal batean, hozteko. Karamelu beroa zapaldu egiten da lodiera uniformea lortzeko. Krokantea hozten denean, puskatan puskatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mantekado

**Mantekadoa** () espainiar gozogintzako gozoki tipikoa da, txerri-gantzez oratua eta urteko edozein sasoitan, batez ere Gabonetan, kontsumitzen dena.

Bere jatorria andaluziarra da, batzuen esanetan Estepakoa eta beste batzuenetan Antequerakoa. Bere ospeari esker, Espainiako beste eskualde eta herri batzuetara hedatu da. Edonola ere, mantekadoaren jatorria XVI. mendekoa da, Andaluziako alde horretan zereal eta txerri-gantz soberakinak zeudelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sun Wei (gimnasta)

**Sun Wei**, txineraz, 孙 炜, Nantong, Txina, 1995eko abuztuaren 12a), gimnastikan aritzen den kirolari txinatarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen *Taldeka* gizonezko kategorian, Txina ordezkatuz; ROCeko taldearen (urrezko domina) eta Japoniako taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Txinako taldea. Tokion, honako hauek osatzen zuten gimnasta taldea: Lin Chaopan, Sun Wei, Xiao Ruoteng eta Zou Jingyuanek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Xiao Ruoteng

**Xiao Ruoteng** (; Pekin, 1996ko urtarrilaren 30a), gimnastikan aritzen den kirolari txinatarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta hiru domina eskuratu zituen. Zilarrezkoa *Aparatu guztiak* gizonezko kategorian; brontzezkoa, *Zorua* gizonezko kategorian, eta *brontzezkoa*, berriro, *Taldeka* gizonezko kategorian, guztiak Txina ordezkatuz; *Taldeka* gizonezko kategorian, ROCeko taldearen (urrezko domina) eta Japoniako taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Txinako taldea, eta honako hauek osatzen zuten gimnasta taldea: Lin Chaopan, Sun Wei, Xiao Ruoteng eta Zou Jingyuanek.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan (Paris) bi domina lortu zituen, aparatu guztiak kategorian brontzezkoa eta taldeka zilarrezkoa.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Artem Dolgopiat

**Artem Dalgopiat**, ukranieraz, Артем Олегович Долгопят (Dnipro, Ukraina, 1997ko ekainaren 16a), gimnastikan aritzen den Ukrainan jaiotako kirolari israeldarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen *Zorua* gizonezko kategorian, Israel ordezkatuz; Rayderley Zapata espainiarraren (zilarrezko domina) eta Xiao Ruoteng txinatarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. 

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Santu-hezur

**Santu-hezurrak** () mazapanez (almendra-oreaz) egindako postre batzuk dira, zuriz eta forma luzanga eta zilindrikoz eginak (hezur batek bere hezur-muinarekin egiten duenaren antzekoa), jatorrian tibiak gogorarazten dituzten gorringo-gozoz beteak. Espainian, gozotegietan tipikoak dira Santu Guztien Egunaren (azaroaren hasierakoak) inguruko egunak ospatzeko, kauserekin batera. Bere aurkezpenak, batzuetan, erlikia-ontzien aurkezpena gogorarazten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sotoko mazapan

**Sotoko mazapana** () arabiar jatorria duen mazapan mota da, Soto en Camerosen egiten dutena. Mazapan barietate hau estandarrarekiko zertxobait ezberdina da, almendra ehoa eta azukreaz gain, bere osagaien artean limoi esentzia eta almendra mingots zati bat baititu. Olatazko oinarri bat du eta jarabe-bainu bat jaso ondoren labetzen dute. Sotoko mazapana "kalitate gorena" merkataritza-kategoriakoa da soilik.

Industria-ekoizpena 1870ean hasi zen, noiz Sor Purificación Redondo Tejadak, Jesusen Zerbitzarien buruak, bere anaia Juan de Diosi errezeta eman zionean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Elena Etcheberry

**María Elena Etcheberry Court** (1958ko irailaren 12a) Txileko abokatua eta enpresaria da. Eduardo Frei Ruiz- Tagleren Gobernuko Isapreseko superintendentea izan zen.

## Familia eta ikasketak 
Alfredo Etcheberry Orthusteguy zuzenbide penalean adituaren eta Elena Court-en arteko ezkontzako bost alabetatik zaharrena da.

Joera artistikoak izan arren,  Txileko Unibertsitateko Zuzenbide Eskolan matrikulatu zen, bere aitak bezala abokatu gisa graduatuz.   

Jaime Winter Garcésekin ezkondu zen, eta harekin bost seme-alaba izan zituen, horietako bat Gonzalo Winter diputatua. 

## Karrera 
Graduatu ondoren, modu pribatuan aritu zen bere lanbidean.  1990ean, Isapresko Superintendentzia sortu berrian sartu zen, eta erekundeko Fiskaltzaren abokatu bihurtu zen.      Erakunde gainbegiralean egon zen garaian, 1995ean Isapres Lege berria aldarrikatu zen, haren sustatzaile nagusietako bat izan zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toledoko mazapan

**Toledoko mazapana** () arabiar jatorria duen mazapan mota da, Toledoko probintzian egiten dutena. Mazapan barietate honek adierazpen geografiko babestua du, horretarako gutxienez % 50eko almendra eta azukre naturalekin egiten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto Etchegaray Aubry

**Juan Enrique Alberto Etchegaray Aubry** (1945eko maiatzaren 5a) Txileko ingeniari, enpresari eta politikaria da, Patricio Aylwin presidentearen Estatu ministro ohia.

## Biografia 
Aita Luis Alberto Etchegaray Peyreblanque zuen eta ama Odette Aubry Labarthe. Hiriburuko Aita Frantsesetan ikasi zuen eta gero ingeniaritza zibila Pontifikal Unibertsitate Katolikoan.

Independientea izan arren, historikoki politikoki oso lotuta egon da Alderdi Demokristauarekin, betiko lagunak dituen alderdiarekin.

Beatriz de la Cerdarekin ezkonduta, zazpi seme-alaba izan zituen, eta horietako bat, Alberto, Balore eta Aseguruen Superintendentea izan zen Michelle Bachelet presidentearen administrazioaren lehen zatian.

Estatuko lehen jarduera publikoa 1987an izan zen, diktadura militarraren garaian, Joan Paulo II.a Aita Santuak herrialdera egindako bisita koordinatu zuen ordezkarietako bat izan zen.  Gertakari horri esker, Augusto Pinochet jeneralarekin, Eliza Katolikoarekin, oposizioarekin eta herrialdeko historiaren une konplexu hartan pontifizearen etorrera lortzen lagundu zuten enpresaburuekin harremanetan jarri zen. 

Han sortu zuen Anacleto Angelinirekin gertutasuna, Hego Amerikako herrialdeko gizonik aberatsenetako bat, eta harekin lan estua egingo zuen 1990eko hamarkadaren bigarren erdialdetik. 

1990ean Patricio Aylwinek izendatu zuen Etxebizitza eta Hirigintza Saileko ministro, kargu hori 1994 arte, demokrata kristauen administrazioa amaitu zen arte.  Urte horren hasieran Eduardo Frei Ruiz-Tagle-k galdeketa egin zion Hezkuntza zorroa bere gain hartzeko, baina Etchegaray Aubryk, ondo pentsatu ondoren, baztertu egin zuen eta sektore pribatura joan zen. 

1995ean Pobrezia Gainditzeko Kontseilu Nazionaleko, gero Pobrezia Gainditzeko Fundazio bihurtu zen erakundko, presidente bihurtu zen. 

1994an Celulosa Arauco y Constitución enpresako zuzendaritza batzordean sartu zen eta 2005eko urtarrilean bertako presidente izendatu zuten.  Posizio horretan, herrialdeko hego-erdialdeko konpainia lantegi batek sortutako kutsaduratik eratorritako impasse larriari aurre egin behar izan zion, hori dela eta, gogor egin zien aurre agintariei eta komunitateari. 

Banco del Desarrollon parte hartu zuen, orain Scotiabank Sud Americano-ren esku dagoen erakundean eta enpresa ugaritan, eta SalfaCorp eraikuntza eta higiezinen konpainia nabarmendu zuen, 2007-2015 urteetan presidente izan zelarik.

Hiru hamarkada baino gehiago daramatza bazkide Txileko Eraikuntza Ganberan (CChC), Hogar de Cristoko zuzendaria eta Ekintzaile Kristauen Gizarte Batasuneko kidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profil zabala La Nación webgunean
* Elkarrizketa laburra SS News aldizkarian. DC
* Elkarrizketa El Mercurio webgunean SalfaCorp-eko presidente gisa 2007ko maiatzaren 27an
* Elkarrizketa El Mercurion 2007ko abuztuaren 29an
* Elkarrizketa Txileko Eliza Katolikoaren orrian
Tiramisu

**Tiramisu**a () geruzetan muntatzen den pastel hotza da. Ez dago elaborazio-errezeta bakar bat, oinarrizko osagai batzuetatik abiatutako aldaerak baizik, hainbat produkturen bidez adieraz daitezkeenak. Tiramisu bat kafean bustitako osagai solido batez osatzen da beti, eta horren gainean krema bat jartzen da (txandaka edo ez). Krema horren oinarria azukrearekin irabiatutako arrautzak dira; kakao-hautsez hautseztatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kazuma Kaya

**Kazuma Kaya** (Chiba, Japonia, 1996ko azaroaren 19a), gimnastikan aritzen den kirolari japoniarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen *Taldeka* gizonezko kategorian, eta brontzezkoa, *Zaldi-arkuduna* gizonezko kategorian, Japonia ordezkatuz; *Taldeka*ko kategorian, ROCeko taldearen (urrezko domina) atzetik eta Txinako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Japoniako taldea, eta honako hauek osatzen zuten Japoniako gimnasta taldea: Daiki Hashimoto, Kazuma Kaya, Takeru Kitazono eta Wataru Tanigawak.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuten taldeka.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Gorbeia Suzien mendi lasterketa

**Gorbeia Suzien mendi lasterketa** Bizkaiko Arratia eskualdeko Zeanuri udalerrian hasi eta bukatzen den mendi lasterketa da, inguruko hiru mendi igotzen direna, tartean Gorbeia. Skyrunner World Series txapelketako lasterketa da.

## Ibilbidea 
Hasiera batean 28 kilometrotako ibilbidea egiten zen; Zeanuri - Lekanda - Aldamin - Gorbea - Zeanuri. 2016an mendien ordena aldatu zen, Gorbeia eta Aldamin trukatuz eta ordutik 32 kilometrotako ibilbidea egin behar dute lasterkariek. 2.400 metrotako desnibel positiboa du.

Bigarren lasterketa bat ere badago, Gorbeia Suzien laburra, 21 kilometrokoa (D+ 1200m).

## Palmaresa 
* 2016tik ibilbide berria.

## Garaipenak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gorbeia Suzien mendi lasterketaren webgune ofiziala
Antzezle pornografiko

[thumb|250px|[Rebeca Linares, aktore porno donostiarra.]]
[thumb|250px|[Phil Hollyday eta Angell Summers John B. Rootek zuzendu zuen *Montre-moi du rose!* filman (2009).]]
**Aktore pornografiko** edo **Pornstar** gisa ezagunak, hurrenez hurren, sexu-langile profesionalak dira. Horien eginkizuna gai pornografikoko filmetan benetako sexu-harremanak izatea da (ikus Pornografia-zinema). 

## Historia 
Ameriketako Estatu Batuetako industria pornografikoa izan zen izar sistema bat garatu zuen lehena, bereziki arrazoi komertzialengatik. Ospetsua egin zen lehendabizikoa Linda Lovelace izan zen, Deep Throat (Eztarri sakona) filmaren protagonista. Film hau, generoko benetako klasikoa, 1972an egin zen. 

Beste herrialde batzuetan, Alemanian adibidez, ez da fenomeno hori ematen, gehienak aktore amateurrak direlako (ez profesionalak). Europako egungo industriak ekialdeko bloketik (Errumania, Txekiar Errepublika, Eslovakia, Hungaria eta abar) atera ditu aktore pornografiko handi asko. 

## Artista ospetsuak 
### Ameriketako Estatu Batuetan 
* Marilyn Chambers 
* Gloria Leonard (*The Opening of Misty Beethoven*)
* Georgina Spelvin (*The Devil in Miss Jones*) 
* Bambi Woods (*Debbie Does Dallas*, Jim Clarkek zuzenduta).
* Ron Jeremy

### Espainian 
* Nacho Vidal
* Celia Blanco
* Apolonia Lapiedra

### Euskal Herrian 
* Torbe
* Rebeca Linares

### Frantzian 
* Katsuni
* Luna Rival
* Liza del Sierra

### Katalunian 
* María Lapiedra

### Suitzan 
* Will Steiger

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nerea Apodaka

**Nerea Apodaka** (Laudio, 1992) artista plastikoa da.

## Biografia 
Arte Ederretako ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatearen Leioa-Erandioko kanpusean eta Erromako RUFA unibertsitatean (Rome University of Fine Arts). Ondoren, Ikerketa eta Sormena Artean masterra gauzatu zuen EHUn, non, 2018a geroztik, doktorego tesia egiten dabilen. Aldi berean, Box Art Bilbaoko pintura-begirale gisa eta Bilboko Arte Ederren Museoko hezitzaile eta gidari gisa lan egiten du.

Bere lan artistikoari dagokionez, erakusketa ugaritan parte hartu du, banaka zein kolektiboki.

## Ekoizpen artistikoa 
Bere ibilbide artistikoan zehar, euskarri desberdinak erabili izan ditu, marrazkiak, pinturak, grabatuak, eskulturak edota argazkiak, beti ere euskarria momentuan egiten zebilen lanari moldatuz. Izan ere, irudikapen ereduan eta disziplina-ordenak berrikustea interesatzen zaio Apodakari, aurkako kontzeptuen arteko tentsioak sortuz. Hala, morala eta printzipio onak, gustua, sublimea, sentikortasuna, edertasuna eta hoztasuna, arraroa, eroa, zaharkitua, absurdua eta askatasuna, zoria eta arraza, estetika eta etika bezalako kontzeptuak kokatzen ditu elkarren aurka.Pertsona gisa gauza batzuek kezkak eragiten dizkidate, erakarri egiten naute, eta horiek tentsioan jartzea bilatzen dut; bizi garen kontraesan horiek nabarmentzeko edo, besterik gabe, gozatzeko. Nik Arte deitzen diot horri, gogoko dut. Gero, objektu horiek mini-collage bertikaletan batzen ditu eta emaitza irudi totemikoak eta idolo sinbolikoak gogorarazten dituzten eskulturak dira, artistak *feitiço* deitzen dituenak. Prozesu horren bitartez, bere nahia ordena magiko bateko zerbait bilatzea da, sakratua, totema eta fetitxea nahasiz.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Nerea Apodaka, “Agalma“.jpg|Nerea Apodaka, "Agalma"
Fitxategi:Nerea Apodaka, “Agalma“ - feitiço batzuk.jpg|Nerea Apodaka, "Agalma" (*feitiço* batzuk)
Fitxategi:Nerea Apodaka, “República“.jpg|Nerea Apodaka, "República"
Fitxategi:Nerea Apodaka, “Ishtar“.jpg|Nerea Apodaka, "Ishtar"
Fitxategi:Nerea Apodaka, “Peregrina“.jpg|Nerea Apodaka, "Peregrina"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nerea Apodakaren webgunea
Wrocławko katedrala

**Wrocławko San Joanes Batailatzailearen katedrala**, polonieraz *Archikatedra św. Jana Chrzciciela*, alemanez *Kathedrale St. Johannes des Täufers*, Poloniako Wrocław hirian dagoen katedral katoliko bat da.

1272an eraikia eta 1951n berreraikia, nagusiki estilo gotikoa du eta gehigarri neogotikoak.

## Kanpo estekak
Wrocławko udaletxea

**Wroclawko Antzinako Udaletxea**, polonieraz *Stary Ratusz we Wrocławiu*, alemanez *Altes Rathaus Breslau*, Poloniako Wrocław hiriko antzinako udaletxea eta hiriko eraikin nabarmenetako bat da. Merkatu Plazan dago.

XIII. mendean estilo gotikoan eraiki zen.

## Kanpo estekak
Maider Garayo

**Maider Garayo Urabayen** (Iruñea, 1989) obra grafikoa ardatz duen artista da. 

## Proiektuak 
Eco-sistemas de carteo proiektuan, hiriari eta bere ekintzekin Iruñea iraunkorrago baterantz aldaketak eragiteko duen gaitasunari buruz hausnartzera gonbidatu zituen herritarrak. Ekimen hori Maider Garayok Paula Torán eta Nahia Villanuevarekin batera garatu zuen Huarteko Arte Garaikideko Zentroko egoitza batean barnean. Hiru artistek gure inguruarekin nola erlazionatzen garen galdetu eta herritarengandik jaso dituzten erantzunak, parte hartze prozesu baten bidez. Bertan, olerkiak, testuak, objektuak eta tresnak jaso zituzten. Material hori da laginaren oinarria, eta ikusmenaren, testuaren eta objektuen analogien bidez aurkezten da.
.

## Estilo artistikoa 
Bere sorkuntza artistikoan grabatuak, fanzineak, collageak edo ehun gaineko proiektuak nabarmentzen dira, beti ere litografia, monotipia edota serigrafia baliatuz sortuak.

## Erakusketak 
### Kolektiboa 
* Eco-sistemas de carteo, Ingurumen Hezkuntza Museoa, Iruñea (2019)

### Bakarkakoa 
* *Dear Deer* argazki instalazioa ikusgai jarri zuen Iruñeko Ziudadelan. (2026)

## Iruditegia 

Fitxategi:Maider Garayoren sorkuntza-lanak (1).jpg
Fitxategi:Maider Garayoren sorkuntza-lanak (2).jpg
Fitxategi:Maider Garayoren sorkuntza-lanak (3).jpg
Fitxategi:Maider Garayoren sorkuntza-lanak (4).jpg
Fitxategi:Maider Garayoren sorkuntza-lanak (5).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Merkatuaren Plaza (Wrocław)

**Wrocławko** **Merkatuaren Plaza**, polonieraz *Rynek we Wrocławiu*, alemanez *Großer Ring zu Breslau*, Poloniako Wrocław hiriaren erdigunean dagoen Erdi Aroko plaza bat da. Gaur egun oinezkoentzako gunea da, eta 213x178 metroko azalera du.

Beetan, Wroclawko udaletxea dago.

## Kanpo estekak
Gerbe (lentzeria)

**Gerbe** galtzeteria eta lentzeria ekoizten eta saltzen duen Frantziako enpresa bat da.

## Historia 
Stéphane Gerbek sortu zuen marka 1904an. Fabrika Saint-Vallier udalerrian du, Borgoinaren hegoaldean. Galtzerdiak eta leotardoak saltzen hasi zuen jarduera. Urteak igaro ahala, beste galtzeteria-jantziak saltzeari ekin zion.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Tiran (Iran)

**Tiran** () Irango hiri bat da, Tiran eta Karvan konderriko hiriburua.  2006ko erroldan, 15.673 biztanle zituen, 4.431 familiatan banatuta.

## Kanpo estekak
Errumaniar poni

**Errumaniar ponia** Errumaniako bertako zaldi arraza moderno bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da

Arraza Bukovina eskualdeko Haras de Lucina etxalde-zalditegian sortu zuten 1975. urtean, shetland poniak, hutsul poniekin gurutzatuz.

Eremu urriko arraza da eta ez da bat ere arrunta. Abere kopurua txikia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ros Goill

**Ros Goill**, ingelesez **Rosguill**, Irlandako Donegal konderriaren iparraldean dagoen penintsula bat da, Gaeltacht eremuan. Fánaid eta Corrán Binne penintsulen artean dago.
Fánaid

**Fánaid**, ingelesez **Fanad**, Irlandako Donegal konderriaren iparraldeko kostaldean dagoen penintsula bat da, Gaeltacht eremuan. Swilly aintzira eta Mulroy badiaren artean dago.

Bertan, 1886an eraikitako itsasargia dago.
Mulroy badia

**Mulroy badia**, irlanderaz **Cuan na Maoil Ruaid**, Irlandako Donegal konderriaren iparraldean dagoen aintzira eta badia txiki bat da.
Zou Jingyuan

**Zou Jingyuan**, (txineraz, 邹•敬园, Yibin, Txina, 1998ko urtarrilaren 3a), gimnastikan aritzen den kirolari txinatarra da.

## Kirol ibilbidea 
Hiru urte zituela hasi zen gimnastika egiten. Lehenengo dominak 2017an irabazi zituen, Asiako txapelketan urrezko hiru eta zilarrezko bat eta ondoren Montrealen jokaturiko Munduko txapelketan urrezkoa barra paralelotan. 2018an Dohan urrezko bi barra paralelotan eta taldeka, eta 2019an Stuttgarten zilarrezkoa taldeka.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta bi domina eskuratu zituen. Urrezkoa *Barra paraleloak* gizonezko kategorian, eta *brontzezkoa*, *Taldeka* gizonezko kategorian, biak Txina ordezkatuz; *Taldeka* gizonezko kategorian, ROCeko taldearen (urrezko domina) eta Japoniako taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Txinako taldea, eta honako hauek osatzen zuten gimnasta taldea: Lin Chaopan, Sun Wei, Xiao Ruoteng eta Zou Jingyuanek.

2022ko Munduko Txapelketan urrezko bi domina eta zilarrezko bat eskuratu zituen.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan (Paris) hiru domina lortu zituen, urrezkoa barra paralelotan eta zilarrezkoak eraztunetan eta taldeka.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Corrán Binne

**Corrán Binne**, ingelesez **Horn Head**, Irlandako Donegal konderriaren iprraldean dagoen penintsula eta lurmutur bat da, Gaeltacht eremuan. Dunfanaghy udalerritik hurbil dago, eta Sheephaven badiaren zati da.
Petite Maman

***Petite Maman*** 2021eko Céline Sciamma frantziar zinema zuzendariaren film dramatiko bat da. 

2021eko Berlinalean estreinatu zen. Urte bereko Donostiako Zinemaldian Perlak sailean eman zen, eta Publikoaren Saria irabazi zuen. 

## Argumentua 
Nellyk zortzi urte ditu eta amona galdu berri du. Gurasoei laguntzen dien bitartean, bere ama Marion haurtzaroan jolasten zeneko etxearen inguruak arakatzen ditu, eta han aurkituko du zuhaitzeko etxea. Maiz hitz egin diote etxe hari buruz. Baina amak alde egingo du bat-batean, eta orduan, Nellyk bere adineko beste neskato bat ezagutuko du basoan eta zuhaitzean etxe bat eraikitzen hasiko dira elkarrekin. Lagun berriak Marion du izena.

## Aktoreak 
* Joséphine Sanz: Nelly
* Gabrielle Sanz: Marion
* Stéphane Varupenne: Aita
* Nina Meurisse: Ama
* Margo Abascal: Amona

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sheephaven badia

**Sheephaven badia**, ingelesez **Cuan na gCaorach** eta ingelesez **Sheephaven Bay**, Irlandako Donegal konderriaren iprraldean dagoen badia bat da. Ekialdean Rosguill penintsula eta mendebaldean Horn Head penintsulak mugatzen dute, Atlantikoaren enbatez babestuz.
Mikel Antón Zarragoitia

**Mikel Antón Zarragoitia** edo **Mikel Antón** (Lekeitio, Bizkaia, 1965eko ekainaren 25a - ) EAJko euskal herritar politikaria da,  Eusko Jaurlaritzako Europar Gaietarako zuzendaria izan zen 2003tik 2009ra bitarte eta berriro 2013tik aurrera.

Euskadiren eta Europar Batasunaren eta Europako Kontseiluaren instituzio eta erakundeen arteko harremana kudeatzen du Eusko Jaurlaritzako Europar Gaietarako zuzendaritzak, Euskadik Bruselan duen Ordezkaritzarekin koordinatuta. Harreman horietan Europako erkidegoko zuzenbidea aplikatuko dela gainbegiratu eta koordinatzen du. Pirinioen bi aldeetako erkidego eta eskualdeen arteko lankidetzarako ekimen guztiak sere sustatzen ditu.

## Argitalpenak 
* «Eskualde Elkartuak» *Eleria: Euskal Herriko legelarien aldizkaria* (21):  49–55.
* «Europa de las regiones y el futuro federal de Europa: balance y perspectivas de la gobernanza europea» *Europa de las regiones y el futuro Federal de Europa, 2019*.
* Regiones y naciones sin estado en la diversidad europea: las aportaciones al proceso de integración europea hemen argitaratu:*Europa, Europa.*  (1ª ed. argitaraldia) Tórculo 2006 ISBN 84-8408-376-4.
* «Las regiones como motor de la integración europea» *Europa ante su futuro: una visión desde Euskadi, 2004, , págs. 71-92* (Consejo Vasco del Movimiento Europeo):  71–92.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
* Mikel Antón-en argitalpenak Dialnet
*Mikel Antón Zarragoitia Lnkedin sare profesionalean.
**Significado para el País Vasco de los 30 años en la Unión Europea. Mikel Antón. 2015-12-02 Youtube Raçices de Europa.*
*Eusko Jaurlaritzak Europako Itsasoko Eskualde Periferikoei proposatu die 'Europako eskualde-elkartasun beharra errefuxiatuak eta migratzaileak hartzeko *www.basquecountry.eus* (Noiz kontsultatua: 2021-09-27).
Max Whitlock

**Max Antony Whitlock** (Hemel Hempstead, Erresuma Batua, 1993ko urtarrilaren 13a) gimnastikan aritzen den kirolari britainiarra da.

2012ko Udako Olinpiar Jokoetan (Londres), bi domina eskuratu zituen: brontzezkoa *Taldeka* gizonezko kategorian eta brontzezkoa *Zaldi-arkuduna* gizonezko kategorian; 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Rio de Janeiro), hiru eskuratu zituen: brontzezkoa *Aparatu guztiak* gizonezko kategorian,  urrezkoa *Zorua* gizonezko kategorian eta urrezkoa *Zaldi-arkuduna* gizonezko kategorian. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), berriz, bakarra lortu zuen: urrezkoa *Zaldi-arkuduna* gizonezko kategorian. Guztiak Erresuma Batua ordezkatuz. Tokion, Lee Chih-kai taiwandarraren (zilarrezko domina) eta Kazuma Kaya japoniarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Karel Dujardin

**Karel Dujardin** (Amsterdam, 1626ko irailaren 27a - Venezia, 1678ko azaroaren 20a) Herbehereetako Urrezko Aroaren irarle eta margolaria izan zen.

Bere margolan gehienak, italiar estiloko paisaiak dira, animalia eta nekazariekin, eta beste genero-margolan batzuk. Erretratu gutxi batzuk, margolan historikoak eta margolan erlijiosoak ere margotu zituen.

Bere ibilbidearen hasieran eta amaieran, aldi luzeak igaro zituen Italian. Han, "aker bizarra" ("Barba di Becco") ezizena jaso zuen.

## Iruditegia 

Karel Dujardin - Woman Milking a Red Cow.jpg|*Emakumea behi gorri bat jezten* 
Karel Dujardin 001.jpg|*Haur gaixoa*
Karel Dujardin 002.jpg|*Mutil unaia*
Karel Dujardin 003.jpg|*Atsedena Italiako ostatu batean*
Karel Dujardin - Hagar and Ishmael in the Wilderness.jpg|*Hagar eta Ismael basoan*
DUJARDIN Karel St Paul Healing the Cripple at Lystra.jpg|San Paulo gaixoa sendatzen Listran
Karel Dujardin- Tobias and the angel.jpg| *Tobias eta aingerua*
Karel Dujardin - Les Charlatans italiens.jpg|Commedia dell'Arte, 1657
Karel Dujardin - Boy Blowing Soap Bubbles. Allegory on the Transitoriness and the Brevity of Life - Google Art Project.jpg|Haurra xaboi-burbuilak jotzen

## Kanpo estekak
Robert Montgomery

**Robert Montgomery**, **Henry Montgomery Jr.** jaioa (Fishkill Landing, New York, 1904ko maiatzaren 21a - New York, 1981eko irailaren 27a) estatubatuar zinema aktore, zuzendari eta ekoizlea izan zen. Bi aldiz izendatu zuten gizonezko aktore onenaren Oscar Sarirako *Night Must Fall* eta *Here Comes Mr. Jordan* filmetan egindako lanagatik. Normandiako lehorreratzean esku hartu zuen 1944an. Elizabeth Montgomery aktorearen aita izan zen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Cliff Burton

**Clifford Lee "Cliff" Burton** (Castro Valley, Kalifornia, 1962ko otsailaren 10a - Dörarp, Suedia, 1986ko irailaren 27a) estatubatuar musikari, egile abeslari eta baxu-jotzailea izan zen. Metallica heavy metal taldearekin jo zuen 1982tik 1986an hil zen arte.

Hamahiru urterekin hasi zen baxua jotzen eta hainbat taldetako kide izan zen 1982an Metallicara batu zen arte. Taldearen lehen hiru albumetan parte hartu zuen (Kill 'Em All (1983), Ride the Lightning (1984), eta Master of Puppets (1986)). Suedian biran hil zen, zirkulazio-istripu baten ondorioz.

## Diskografia 
**Estudioko albumak**
* ''Kill 'Em All* (1983)
* *Ride the Lightning* (1984)
* *Master of Puppets* (1986)
* *...And Justice for All* (1988) ("To Live Is to Die" hil osteko abestia)

*Bideo'*
* *Cliff 'em All* (1987)

**Demoak**
* *No Life 'til Leather* (1982)
* *Megaforce* (1983)
* *Ride the Lightning* (1983)
* *Master of Puppets* (1985)

**Bildumak**
* *Garage Inc.'' (1998) ("Am I Evil?" eta "Blitzkrieg"-en bakarrik)

## Kanpo estekak
Farnham

**Farnham** hego-ekialdeko Ingalaterrako azoka hiria da, Surrey konderrian dagoena, Londresko erdigunetik 58 kilometro hego-mendebaldera. 27.386 biztanle zituen 2019an.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Casa de las Rejas (Madril)

**Casa de las Rejas** edo **Las Rejas etxea** (***Errejen Etxea***) Madrilgo eraikin bat da, XVII. mendeko arkitektura barrokoaren adibidea. 1980tik Madrilgo ESCRBC eskolaren egoitza da.

## Historia 
Ez da ezagutzen etxea nork eraiki zuen, ezta zehatz noiz edo zein jaberentzat, baina jada 1656ko Pedro Teixeiraren Madrligo planoan ageri da, eta garaiko Madrilgo adibide barroko bakanetakoa da 21. mendean gordetzen dena. XVII. mendean, eraikina zegoen kaleari Las Rejas kalea deitzen zioten, etxearen leihoetako errejengandik (gaur egun Guillermo Roland kalea da). 

Etxeko maizterren artean Juan de Ciriza bizi izan zen han, FIlipe III.a Espainiakoaren idazkaria eta Estatu Kontseiluko lehendakaria, eta XIX. mendean han bizi eta hil zen Francisco Martínez de la Rosa, Espainiako Ministroen Kontseiluko lehendakaria.

1970eko hamarkadan hutsik geratu zen, suteren bat izan zuen eta erortzeko zorian egon zen, baina Hezkuntza eta Zientzia Ministerioak erosi zuen, eta Escuela Superior de Conservación y Restauración de Bienes Culturales (ESCRBC) delakoa bertan kokatzeko erabili zen, 1980an berrirekiera eginez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Javier Errázuriz Talavera

**Francisco Javier Errázuriz Talavera** (Santiago, 1942ko maiatzaren 7a – *ibidem*, 2024ko martxoaren 4a) Txileko enpresaria eta Zentro Zentristako Batasun Aurrerakoiako senatari eta presidentetzarako hautagaia izan zen. Normalean **Fra-Fra** izenarekin ezagutu zen, bere haurtzaroan toteltasun izan zuelako. Errázuriz Talavera euskal jatorrikoa izan zen. 

## Bizitza 
Santiagon jaio zen, Ladislao Errázuriz senatari ohiaren eta Amelia Talaveraren semea. Liceo Alemanen eta Bernardo O'Higgins Escuela Militar-en ikasi zuen, "brigadista nagusi" mailara helduz.

1989an, Errázurizek Zentro Zentristako Batasun Aurrerakoia sortzea eta urte hartako presidentetzarako hauteskundeetan hautagai izatea erabaki zuen. Botoen % 15 irabazi zuen, baina Hernán Büchi eskuineko hautagaiaren botoak soilik lortu zituen.

1994an, Errázuriz Senatari hautatu zuten 10. Kongresuko Barrutian, Ipar Maulen, 1994tik 2002ra bitartean. 1998tik 2000ra, Errázuriz Ekonomia Batzordearen buru izan zen.

## Lege arazoak 
Hala ere, Rancaguako Apelazio Auzitegiak 1998an abenduaren 22an "delituak eta bahiketa" egitea leporatu zion Errázurizi, Francisco Fernández prokuradorearen salaketak direla eta, Mauleko bere jabetzan Errázurizko langileek eraso eta borondatearen aurka atxiki zutela esan zuelako. Auzitegi Gorenak 1999an Errázuriz bere senatari immunitatea kentzeko botoa eman zuen, 1967az geroztik senatari batek immunitatea galdu zuen lehen aldian.

Errázuriz orduan Fernandez auzipetzea saiatu zen libeloagatik, baina Rancaguako Apelazio Auzitegiak kasua atzera bota zuen. Orduan, Errázurizek salaketa jarri zuen epailearen aurka. Auzitegi Gorenak Errázurizen erreklamazioak ere ezetsi zituen, eta Fernandez absolbitu egin zuen. Hala ere, ez ziren Errázurizen legezko arazoak amaitu.

Errázurizek aspalditik zuen Marcos Jaramilloren aurkako jabegoen inguruko borroka juridikoa, eta 1998rako hainbat auzi zeuden Errázuriz eta Jaramilloren artean. Errázurizek gauzak bere esku hartzea erabaki zuen eta Jaramillo eskopetarekin mehatxatu zuen Jaramillo Errázurizek bere jabetzat jotzen zuenean sartu zenean. Jaramillok orduan Errázuriz salatu zuen bere senideen aurkako armatuta baimenik gabe sartu eta heriotza mehatxuak egiteagatik. Horren aurrean, Errázurizek bere ondasunak Pichilemu udalerriari eman zizkion, "jendearentzako oporleku" bihurtzeko. Auzitegiak Jarramilloren aurka erabaki zuen, 61 eguneko kartzela zigorra ezarri baitzioten Errázurizen aurkako askatasunagatik.

Orduan, Errázurizen hiru enpresek porrot egin zuten eta ikerketak bere beste konpainia baten aurka egin zituzten, Inverraz (Inversiones Errázuriz).

## Erreferentziak 
Iturri osagarriak:

* Kongresuko biografia ofiziala (gaztelaniaz)
* Errázuriz familiaren zuhaitz genealogikoa (gaztelaniaz)

## Kanpo estekak 
* Human Rights Watch Fernández / Jaramillo kasuei buruz
Il capitale umano

***Il capitale umano*** 2013ko Paolo Virzì italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Gabon gauean, auto batek Brianzarako bidean zegoen eta eskola pribatu batean lan egiten zuen zerbitzari bat harrapatu du. Gidariak ihes egiten du, eta zerbitzaria kalean etzanda eta larri zaurituta uzten du. Zerbitzaria ospitaleratuta dago eta heriotzatik gertu dago. Hurrengo egunean, Milango bi familia ezagunen bizitzak lotuta daude.

## Aktoreak 
* Fabrizio Bentivoglio: Dino Ossola
* Valeria Bruni Tedeschi: Carla Bernaschi
* Fabrizio Gifuni: Giovanni Bernaschi
* Valeria Golino: Roberta Morelli
* Matilde Gioli: Serena Ossola
* Guglielmo Pinelli: Massimiliano Bernaschi
* Luigi Lo Cascio: Donato Russomanno
* Giovanni Anzaldo: Luca
* Gigio Alberti: Giampi
* Bebo Storti: inspektorea
* Michael Sart: Jean Louis
* Silvia Cohen: Adriana Crosetti
* Gianluca Di Lauro: Fabrizio
* Paolo Pierobon, Lucaren osaba

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brianza

**Brianza** (italieraz  eta lombardieraz  ahoskatua) Lombardiako eskualde historikoa da, Milandik iparraldera eta Comoko aintziratik hegoaldera dagoena. Guztira 879,8 km² ditu eta eskualde menditsua da.

## Udalerri nagusiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raúl Iturriaga Neumann

**Raúl Eduardo Iturriaga Neumann** (Linares, 1938ko urtarrilaren 23a)  Txileko militarra da, erretiratutako Armadako General Nagusia eta DINA, Augusto Pinocheten diktadura militarrean jardun zuen inteligentzia zerbitzua. 2007ko ekainaren 11an, Iturriaga matxinatu zen Alejandro Solís epaileak  ekainaren 17an desagertutako Luis San Martin MIReko militantea bahitzeagatik emandako 10 urteko kartzela zigorraren aurka (Auzitegi Gorenak 5 urtera murriztu zuena) 1974an. 2018ko irailean, 17 urteko kartzela eraginkorra ezarri zioten, Christoph Willeke Flöelekin batera, zazpi pertsonen bahiketagatik eta bost pertsonen hilketagatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valeria Golino

**Valeria Golino** (; Napoli, 1965eko urriaren 22a) greko-italiar aktorea eta zinema zuzendaria da, *Rain Man* filmean egindako lanagatik ospetsu bilakatu zena.

## Filmografia
### Aktorea 
### Zuzendaria 
* *Armandino e il MADRE* (2010) - film laburra
* *Miele* (2013)
* *Euforia* (2018)

## Kanpo estekak
Carlos Echazarreta Larraín

**Carlos Echazarreta Larraín** Txileko Pichilemu udalerriko 21. alkatea izan zen, eta 1947ko maiatza eta 1950eko maiatza bitartean izan zuen kargua. Sergio Morales Retamal izan zen haren ordezkoa. Echazarreta Pichilemuko *erregidore* ere izan zen hainbat agintalditan.

## Karrera politikoa 
Carlos Echazarreta Pichilemuko alkate hautatu zuten 1947-50 legealdirako, eta kargua hartu zuen 1947ko maiatzaren 18an. 1950eko maiatzaren 21ean utzi zuen bulegoa.  1950-53 bitarteko hurrengo agintaldirako, *erregidore* hautatu zuten, eta berriro hautatu zuten 1953-56 eta 1956-60 agintaldietarako. 

## Bizitza pertsonala 
Guillermo de la Cuadra Gormaz-en 1982an Txileko familiak liburuan ageri denez, Carlos Echazarreta Larraín José Ramón Echazarreta Aristía-ren —Mallocoko San Javier baserriko jabea— eta Josefina Larraín Larraín-en semea zen. De la Cuadrak ere esaten du nekazaria zela Colchaguan (ustez Pichilemu eremuan) eta, azken urteetan, Melipillan. Echazarreta María Iñiguez Infanterekin ezkondu zen 1930eko uztailaren 26an San Bizente Elizan. Echazarreta Iñiguez bikoteak hiru seme-alaba izan zituen: Lucrecia, Carlos eta José Horacio.

Bere semea Carlos, bera bezala, Pichilemuko alkate izatera pasako litzateke, 1963 eta 1967 artean, eta 1973ko iraila eta azaroa bitartean, Augusto Pinocheten gobernu militarrak izendatu ondoren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eulogia Echaurren

**Trinidad Eulogia Echaurren García-Huidobro** (Santiago, 1830 &ndash; ibid, 1887ko apirilaren 27a) Txileko etxekoandrea izan zen, Federico Errázuriz Zañartu presidentearen emaztea, lehen dama gisa jokatu zuena.

## Bizitza goiztiarra 
José Gregorio de Echaurren y Herrera eta Juana García-Huidobro y Aldunate-ren alaba zen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Federico Errázuriz Zañarturekin ezkondu zen 1848ko abuztuaren 24an .

Ezkontzak hamalau seme izan zituen.  Bere seme nagusia, Federico, Errepublikako presidentea ere izan zen (1896-1901), bere alaba María Germán Riesco Errázuriz Errepublikako presidentearen (1901-1906) emaztea zen, eta bere alaba Emilia Fernando Lazcano Echaurren senatari liberal nabarmenaren emaztea. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eulogia Echaurren García-Huidrobro Genealog.cl.
Instalazio arte

[thumb|300px|[Dan Flavinek 1960an egindako instalazioa, Menil Bilduma.]]
**Instalazio artea** arte garaikidearen genero bat da, 1960ko hamarkadan sortua. Obraren elementuak baino garrantzitsuagoa da lanaren ideia orokorra. Berez, esperimentatzeko bide bat da eta edozein espazioetan egokitu daiteke. Eredu esperimental artistikoaren mota edo atal bat da, denbora jakin baterako erakusten dena eta edozein espaziotan aurkez daitekena.  Normalean, iraupen zehatza dute eta, nolabait, arte galkor barruan kokatu daiteke. Sarritan, sortzaileen eta ikusleen arteko eragin-trukea bilatzen du.

## Jatorria 
Sarritan mugimendu honen jatorria Marcel Duchamp artistaren lanetan bilatu izan nahi da. Duchampek egunerokotasunaren objektuak erabiltzen zituen baina beste esanahi artistiko eman nahian. Arte honen beste iturriak *collage* (bidimensional) eta *assemblage* dira, kubismoa eta dadaismoa garatutako teknikak. Instalazioak bide horietan beste urrats izango litzateke. Lehenengo instalazioetan oso artista desberdinak aurki ditzakegu: Helio Oiticica, Bruce Nauman, Joseph Beuys, Daniel Buren, Wolf Vostell, Nam June Paik, Marcel Broodthaers ed Antoni Muntadas.

## Instalaziogile ezagunak 

* Abel Azkona
* Lara Almarcegui
* Txomin Badiola
* Vanessa Beecroft
* Joseph Beuys
* Christian Boltanski
* Eberhard Bosslet
* Louise Bourgeois
* Daniel Buren
* Christo y Jeanne-Claude
* Claude Closky
* Jordi Colomer
* Nacho Criado
* Minerva Cuevas
* Wim Delvoye
* Dan Flavin
* Fred Friedrich
* Dora García
* Damien Hirst
* Anish Kapoor
* Allan Kaprow
* Edward Kienholz
* Jannis Kounellis
* Barbara Kruger
* Shigeko Kubota
* Katja Loher
* Richard Long
* Orlando Mohorovic
* Antoni Muntadas
* Bruce Nauman
* Paloma Navares
* Gabriel Orozco
* Nam June Paik
* Jacek Tylicki
* Bill Viola
* Wolf Vostell
* Krzysztof Wodiczko
* Yayoi Kusama

## Iruditegia 

Image:
Petzel shapes.jpeg|Allan McCollum, *The Shapes Project*, 2005/06.
Wolf Vostell, Fiebre de Automóvil, 1973, Instalación.JPG|Wolf Vostell, Automobilaren sukarra, 1973, Instalazio, Vostell Malpartida museoa.
Christian Boltanski. Signatures.jpg|Christian Boltanski *Signatures*, 2011.
Vasiliy Ryabchenko. "Big Bembi", installation, barrels, linear lamps, deer horns, 1994.jpg|Vasiliy Ryabchenko, "Big Bembi", installation, barrels, linear lamps, deer horns, 1994.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arte galkor
* Arte kontzeptual

## Kanpo estekak
Frimley

**Frimley** hego-ekialdeko Ingalaterrako hiria da, Surrey konderrian dagoena, Londresko erdigunetik 48 kilometro hego-mendebaldera. 19.385 biztanle zituen 2019an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Storia d'amore

'''''Storia d'amore''''' 1986ko Francesco Maselli italiar zinema zuzendariaren drama erromatikoa da.

## Sinopsia 
Langile klaseko neska bat mutil-lagunarekin bizitzera joango da aita eta anai-arrebak zaintzen jarraitzen duen bitartean. Gauzak errotik aldatuko dira beste mutil batekin maiteminduko denean.

## Aktoreak 
* Valeria Golino: Bruna Assecondati
* Blas Roca-Rey: Sergio
* Livio Panieri: Mario
* Luigi Diberti: Brunaren aita
* Gabriella Giorgelli: Sergioren ama

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Colette Audry

**Colette Audry**, (Orange, 1906ko uztailaren 6a- Issy-les-Moulineaux, 1990eko urriaren 20a) emakume idazle, antzerkigile, irakasle, eleberrigile, gidoilari eta literatura kritikoa izan zen. Ekintzatzaile ezaguna izan zen, bereziki sozialista, sindikalista, feminista eta antifaxista.

## Garrantzia 
Audry Simone de Beauvoir eta Jean Paul Sartreren lagun gertua izan zen. Urtetan *Les Temps modernes* aldizkarian idatzi zuen eta Sartreren obra aztertu zuen; 1966an Sartreren obraren gaineko saikera idatzi zuen. 1956an Edgar Morin, Roland Barthes eta Jean Duvignaudekin batera *Arguments* (1956-1962) aldizkaria sortu zuen. 1962an Mouvement Démocratique Féminin (MDF) mugimendua sortzen lagundu zuen; MDF ideia sozialisten eta feministen benetako laborategia izan zen. 1962an Literaturaren Medicis saria irabazi zuen *Derrière la baignoire* eleberriarekin.

## Obra 
### Liburuak 
* *On joue perdant*, Éditions Gallimard, 1946 - narrazioak.
* *Aux yeux du souvenir*, Gallimard, 1947 - oroimenak.
* *Léon Blum ou la politique du Juste*, Éditions Julliard, 1955, - saiakera.
* *Soledad*, Éditions Denoël, 1956 - antzerkia (1967an *Fruits amers* izenburuarekin zinemara eramana). 
* *Derrière la baignoire*, Gallimard, 1962 - eleberria, Médicis saria.
* *Sartre et la réalité humaine*, Seghers, 1966. 
* ''L'Autre Planète*, Gallimard, 1972 - eleberria.
* *Les Militants et leurs morales*, Flammarion, 1976 - saiakera.
* *La Statue*, Gallimard, 1983 - narrazioak.
* *L'Héritage*, Gallimard, 1984 - eleberria.
* *Françoise l'ascendante*, Gallimard, 1986 - eleberria.
* *Rien au-delà*, Éditions Denoël, 1993 - gutunak.

### Antzerkia 
* 1956: *Soledad*, Colette Audryk idatzita, Paul-Hervieu saria de l’Académie française

### Filmografia 
Gidoilari gisa film hauetan lan egin zuen:
* 1946 : *La Bataille du rail*, zuzendaria: René Clément
* 1946 : *Les Malheurs de Sophie*, zuzendaria Jacqueline Audry
* 1951 : *Olivia*, zuzendaria: Jacqueline Audry
* 1958 : *Liberté surveillée*, zuzendariak: Henri Aisner eta Vladimir Voltchek
* 1967 : *Fruits amers*, zuzendaria: Jacqueline Audry
* 1968 : *Le Socrate*, zuzendaria: Robert Lapoujade
* 1969 : *Le Lis de mer*, zuzendaria: Jacqueline Audry

## Bibliografia 
* Liatard Séverine: *Colette Audry, 1906-1990''. Hitzaurrea: Pascal Ory. Archives du féminisme bilduma. Presses Universitaires de Rennes ISBN: 9782753512351.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lukas Dauser

**Lukas Dauser** (Ebersberg, Alemania, 1993ko ekainaren 15a) gimnastikan aritzen den kirolari alemaniarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen *Barra paraleloak* gizonezko kategorian, Alemania ordezkatuz; Zou Jingyuan txinatarraren (urrezko domina) atzetik, eta Ferhat Arican turkiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. 

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ferhat Arıcan

**Ferhat Arican** (Konak, Turkia, 1993ko uztailaren 28a) gimnastikan aritzen den kirolari turkiarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen *Barra paraleloak* gizonezko kategorian, Turkia ordezkatuz; Zou Jingyuan txinatarraren (urrezko domina), eta Lukas Dauser alemaniarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen. 

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Richard Burns

**Richard Alexander Burns** (Reading, Berkshire, 1971ko urtarrilaren 17a - Westminster, 2005eko azaroaren 25a) ingeles auto gidaria izan zen. Munduko Rally Txapelketa Irabazi zuen 2001ean.

Zortzi urterekin hasi zen autoak gidatzen eta 1988an rallyetan gidatzen hasi zen. 1990ean munduko rally txapelketan debutatu zuen eta 2003an erretiratu zen. 104 rallyetan lehiatu zen eta hamar garaipen lortu zituen. 2001ean munduko txapeldun izan zen eta 1999an eta 2000n txapeldunorde.

34 urterekin hil zen, garuneko minbizi baten ondorioz.

## MRT Garaipenak 
:

## Kanpo estekak
Tin Srbić

**Tin Srbić** (Zagreb, Kroazia, 1996ko irailaren 11) gimnastikan aritzen den kirolari kroaziarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen *Barra finkoa* gizonezko kategorian, Kroazia ordezkatuz; Daiki Hashimoto japoniarraren (urrezko domina) atzetik, eta Nikita Nagorny txinatarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. 

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Émile Gaboriau

**Émile Gaboriau** (Saujon, 1832ko azaroaren 9a - Paris, 1873ko irailaren 28a) frantziar eleberrigile eta kazetaria izan zen. Detektibe-eleberrien aitzindaria izan zen.

Paul Févalen idazkaria izan zen. 1886an ''L'Affaire Lerouge* argitaratu zuen, bere lehen detektibe eleberria. Monsieur Lecocq detektibea Eugène-François Vidocqengan inspiratuta zegoen eta beste hiru eleberrietan agertu zen. Lecocqen ospea Sherlock Holmesen etorrerarekin desagertu zen.

## Lanak 
### Sailak 
#### *Abenturazko ezkontzak* 
# *Monsieur J.-D. de Saint-Roch, ambassadeur matrimonial* (1862)
# *Promesses de mariage* (1862)

#### Lecoq eta beste batzuk 
# *L'Affaire Lerouge* (1866)
# *Le Crime d'Orcival* (1867)
# *Le Dossier n° 113* (1867)
# *Les Esclaves de Paris* (1868, 2 lib.) (*Le Chantage*) eta (*Le Secret de la Maison de Champdoce*)
# *Monsieur Lecoq* (1869, 2 lib. – *L'Enquête*) eta (*L'Honneur du nom*)
# *La Vie infernale* (1870, 2 lib.) (*Pascal et Marguerite*) eta (*Lia d'Argeles*)
# *La Clique dorée* (1871)
# *La Dégringolade* (1872)
# *La Corde au cou* (1873)
# *L'Argent des autres* (1874)
# *Une Disparition* (1876)

### Beste batzuk 
* *Le treizième Hussards* (1861)
* *Les Gens de Bureau* (1862)
* *Les comédiennes adorées* (1863)
* *Le Petit Vieux des Batignolles* (1876)
* *Le Capitaine Coutanceau* (1878)
* *Maudite maison* (1876)
* *Casta vixit* (1876)
* *Amours d'une empoisonneuse'' (1881)

## Kanpo estekak
Grace McCallum

**Grace McCallum**  (Cambridge, Minesota, AEB, 2002ko urriaren 30a) gimnastikan aritzen den kirolari estatubatuarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen *Taldeka* emakumezko kategorian, AEB ordezkatuz; ROCeko taldearen (urrezko domina) atzetik eta Erresuma Batuko taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen AEBko taldea, eta honako hauek osatzen zuten: Simone Biles, Jordan Chiles, Sunisa Lee eta Grace McCallumek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Donald Maclean

**Donald Duart Maclean** (Londres, 1913ko urtarrilaren 25a - Mosku, 1983ko martxoaren 3a) britainiar diplomazialari eta espioia izan zen. Cambridgeko bostak taldeko kide izan zen.

Ezkertiarren aldekoa zen, eta NKVDk errekrutatu zuen gaztetan. Hizkuntza modernoak ikasi zituen Cambridgeko Unibertsitatean eta han alderdi komunistan afiliatu zen. Komunisten ideiak gorabehera, karrera diplomatikoan sartu zen. Pariseko, Washingtongo eta Kairoko enbaxada britainiarretan izan zen. Washingtonetik AEBko politika termonuklearraren berri eman zion Moskuri. Espioitzaz susmatuta, Moskuk desertatzeko agindu zion 1951n. Maclean Errusiara joan zen eta britainiar politikan eta Sobietar Batasuna-NATO harremanetan espezialista gisa lan egin zuen.