Eleberri gotiko

[thumb|300px|eskuinera|*Strawberry Hill* estilo [arkitektura neogotiko|neogotikoko etxalde ingelesa, Horace Walpole idazleak eraikiarazia.]]
**Eleberri gotikoa** literatura generoa da, non beldurrezko eta maitasunezko eleberrien ezaugarriak agertzen diren. Genero gisa Horace Walpole idazle ingelesak hasi omen zuen, *The Castle of Otranto* eleberria idatzi zuenean 1764an.

## Ezaugarriak 
* 1- Melodrama: Pertsonaiak eta egoerak puzten dira, efektu estetikoak .

* 2- Autoreak naturaz gaindiko testuingurua sortzen du, zein bere kabuz, beldurra eta misterioa sortzeko gai dena.

* 3- Baita testuinguru arkitektonikoa garrantzitsua da eta bilbea aberasteko erabiltzen da. Itzalak sentimendu melankolikoak sortzen ditu.”Iluna” diren elementuak erabiltzen dira.

* 4- Beldurra eta estasiaren arteko erlazioaren goratzeaa.

* 5- Heriotza, dekadentzia, behe-lainoa eta abar.

* 6- Zorotasuna, irrazionala, basatia dena eta beste edozein ezaugarri ez gizatiarraren erreferentziak.

* 7- Ongia eta gaitzaren arteko polarizazio argia. Normalean, txarra pertsonai baten bitartez erreperesentatzen da.

* 8- Erotismoa eta exotikoa dena. Normalean eleberri gotikoak herrialde urrunetan kokatzen dira.

## Eleberri gotikoaren kronologia eta gaiak 
### Eleberri historikoak 
* 1764 *The Castle of Otranto *, Horace Walpole
* 1773 *Sir Bertrand, a Fragment*, John Aikin
* 1777 *The Old English Baron*, Clara Reeve
* 1785 *The Recess*, Sophia Lee
* 1786 *Vathek*, William Thomas Beckford
* 1795 *Mysteries Elucidated*, Anna Maria Mackenzie
* 1796 *The Haunted Cavern*, John Palmer
* 1796 *Hubert de Sevrac*, Mary Robinson
* 1806 *The Novice of Saint Dominick*, Sydney Owenson
* 1871 *Carmilla*, Joseph Sheridan Le Fanu
* 1895 *The life of Dracula*, Steve Houston
* 1897 * Dracula*, Bram Stoker

### Ann Radcliffe eta beldurrezko eleberria 
* 1790 *Velina de Guidova*, Mary Anne Radcliffe
* 1793 *The Castle of Wolfenbach*, Eliza Parsons
* 1794 *The Mysteries of Udolpho*, Ann Radcliffe
* 1793-7 *Grasville Abbey *, George Moore
* 1796 *Camilla*, Fanny Burney
* 1796 *The Children of the Abbey*, Regina Maria Roche
* 1797 *The Italian*, Ann Radcliffe
* 1798 *The Orphan of the Rhine*, Eleanor Sleath
* 1798 *Wieland*, Charles Brockden Brown
* 1803 *Romance of the Pyrenees*, Catherine Cuthbertson
* 1806 *Secrets of the Castle*, David Carey
* 1809 *Manfroné*, Mary Anne Radcliffe
* 1820 *Melmoth*, Charles Robert Maturin
* 1837 *Rookwood*, William Harrison Ainsworth
* 1839 *The Fall of the House of Usher*, Edgar Allan Poe

### Gotiko ingelesa 
* 1794 *Things as They Are or The Adventures of Caleb Williams*, William Godwin
* 1796 *The Monk*, Matthew Lewis
* 1798 *The Midnight Bell*, Francis Lathom
* 1802 *Koenigsmark the Robber*, Victor Jules Sarrett
* 1806 *Zofloya*, Charlotte Dacre
* 1808 *The Midnight Groan* (anon.)
* 1818 *Frankenstein*, Mary Shelley
* 1819 *The Vampyre*, John William Polidori
* 1820 *Melmoth the Wanderer*, Charles Maturin
* 1824 *The Adventure of the German Student*, Washington Irving

## Literatura gotikoa euskaraz 
Urteetan zehar hainbat idazlan gotiko euskaratu da. Lanik berriena, Erroteta argitaletxearen Liburutegi Gotikoa bilduma da, Aitor Arana idazle eta itzultzaileak itzuli duena. Hauek dira bildumako orain arteko izenburuak eta egileak: 
thumb|Otrantoko Gaztelua Liburuaren Azala
# Frankenstein. Mary Shelley
# Ipuin ankerrak. Villiers de L'Isle-Adam
# Karmilla. Joseph Sheridan Le Fanu
# Katakunba berria eta beste ipuin batzuk. Arthur Conan Doyle 
# Otrantoko gaztelua. Horace Walpole 
# Dorian Grayren erretratua. Oscar Wilde 
# Heideggerren esperimentua eta beste ipuin batzuk. Nathaniel Hawthorne
# Hilobian Esperantozko ipuin gotikoak. Nikolaj Borovko, Eduard S. Payson, Hans Weinhengst, Mason Stuttard

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
# Erroteta argitaletxea