open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Golkoko Arabiar Estatuen Kooperazio Kontseilua

**Golkoko Arabiar Estatuen Kooperazio Kontseilua** (arabieraz: مجلس التعاون لدول الخليج الفارسی) Ekialde Hurbila eskualdeko sei naziok osatzen duten erakundea da, antzina **Golkoko Lankidetza Kontseilua** (ingelesezko GCC siglekin) (arabieraz: مجلس التعاون الخليجي) deiturikoa. 1981eko maiatzaren 25ean sortua, kontseilua honako herrialde hauek osatzen dute: Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia eta Arabiar Emirerri Batuek.

Kontseiluko kideen aberastasun-iturri nagusia petrolioa da. Hala ere, ekonomikoki eta politikoki zaurgarria den eskualdea da, batez ere aberastasun-iturri bakarrarekiko duen mendekotasunagatik, populazio urriagatik, azalera handiagatik eta gaitasun militar urriagatik.

Kontseiluko kide guztien artean, aduana-batasuna dute, eta Munduko Merkataritza Erakundearen kide dira. Gaur egun (2005), Kontseilua, Europar Batasunarekin, merkataritza libreko akordioa negoziatzen ari da.

## Helburuak 
GAEKKaren gutunak dio oinarrizko helburuak direla: estatu kideen arteko koordinazioa, integrazioa eta interkonexioa eremu guztietan egitea beren herrien arteko loturak indartuz eta antzeko erregulazioak formulatuz hainbat arlotan, hala nola ekonomian, finantzetan, merkataritzan, aduanan, turismoan, legerian, administrazioan, industrian, meatzaritzan, nekazaritzan eta uraren eta animalien ikerkuntzan egindako aurrerapen teknikoetan.

Laburbilduz, hauek dira helburu nagusiak:

* Antzeko erregulazioak egitea hainbat arlotan, hala nola ekonomian, finantzetan, merkataritzan, turismoan, legeetan eta administrazioan.
* Industrian, meatzaritzan, nekazaritzan, baliabide hidrikoetan eta animalietan aurrerapen zientifiko eta teknikoa egitea.
* Ikerketa zientifikoko zentroak ezartzea

## Ekonomia 
### Barne-merkatua 
2008ko urtarrilaren 1ean, merkatu bateratu bat jarri zen abian merkatu bateratu eta erabat integratu bat sortu asmoz. Ondasun eta zerbitzuen mugimendua erraztu zuen. Hala ere, haren ezarpena atzeratu egin zen 2009ko finantza-krisiaren ondoren. Aduana-batasun bat sortu zen 2003an, eta 2015eko urtarrilaren 1ean osatu, eta erabat eragile bihurtu zen. 2015eko urtarrilean, merkatu bateratua are gehiago integratu zen, eta GAEKKko langileriari aukera eman zitzaion berdintasun betea izan zezaten gobernuan eta sektore pribatuetan lan egiteko, erretiroaren eta gizarte-segurantzaren arloan, higiezin baten jabe izateko, kapitalen mugimenduan, hezkuntzan, osasunean eta beste gizarte-zerbitzu batzuk eskuratzeko kide diren estatu guztietan. Hala ere, oraindik, oztopo batzuk egon ziren ondasun eta zerbitzuen mugimendu librearen inguruan. Zerga-sistemen koordinazioa, kontabilitate-estandar batzuk definitzea eta legeria zibila egiten ari dira. Lanbide-kalifikazioen, aseguru-ziurtagirien eta nortasun-agirien elkarren arteko eragingarritasuna ere osatu gabe dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Segurtasun Kolektiborako Itunaren Erakundea

**Segurtasun Kolektiborako Itunaren Erakundea** (**SKIE**) (errusieraz:*Организация Договора о коллективной безопасности*, *ОДКБ*) antolakuntza politiko-militar bat da, Europako eta Asia Erdialdeko zenbait herrialdek osatua. Hauek dira kideak: Armenia, Bielorrusia, Kazakhstan, Kirgizistan, Errusia, Tajikistan eta Uzbekistan.

## Historia 
SESB hondoratu zenean, 1991n, sobietar armada desegin eta banatu egin zuten estatu berrien artean, kontingenteen jatorri nazionalaren arabera. Orduan, aginte militar elkartu bat sortu zen EIEko kide guztientzat. Aginte bateratu horrek sobietar tropa zahar guztiak zituen bere ardurapean. 1992an, errepublika independenteetan kokatuta gelditzen ziren sobietar armadaren azken taldeak deseginak ziren, eta 1992 eta 1994 bitartean, sobietar eraginpeko herrialdeetan (Ekialdeko Alemania, Hungaria, Polonia, Txekoslovakia, Errumania, Bulgaria, Lituania, Letonia, Estonia, Mongolia eta Kuba) oinarritutako sobietar armadaren azken hondarrak desegin ziren.

SKIE Estatu Independenteen Erkidegoaren esparruan sortu zen, eta EIEren Segurtasun Kolektiboaren Itunenik abiatuta hasi zen funtzionatzen 1992ko maiatzaren 15ean sinatu baitzuten Armeniak, Kazakhstanek, Kirgizistanek, Errusiak, Tajikistanek eta Uzbekistanek, Taxkent hirian. Azerbaijanek 1993ko irailaren 24an sinatu zuen ituna, Georgiak 1993ko abenduaren 9an, eta Bielorrusiak 1993ko abenduaren 31n. Ituna 1994ko apirilaren 20an jarri zen indarrean.

Errusiako presidenteak, Dmitri Medvedev-ek, adierazi zuen SKIEren kideren baten aurkako eraso militar bati erantzuteko hedatuko litzatekeen indarra NATOren parekoa izango litzatekeela. Era berean, jakinarazi zuen Errusiako Federazioa prest zegoela dibisio eta brigada batekin ekarpena egiteko, eta adierazi zuen ateak irekita jarraitzen zirela Bielorrusia eta Uzbekistan etorkizunean blokeko tropa kolektiboei buruzko akordioan atxiki zitezen.

SKIEko estatu behatzaileak:

SKIEko kide izandako estatuak:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea (NATO)

## Kanpo estekak 
* Collective Security Treaty Organization
Esmée Bulnes

**Esmée Margarita Fernández de Bulnes** (Rock Ferry, Cheshire, Erresuma Batua, 1900 &ndash; Rímini, 1986) britaniar ballet dantzaria, irakaslea eta zuzendaria izan zen. Colon Antzokiko Dantza Eskolako irakaslea izan zen, Balet Egonkorreko obren zuzendari eta bilduma koreografikokoa. La Plata hirian Argentinako Antzokiko Baleta prestatzen aritu zen lehen maistra gisa eta berak sortu zuen Dantza Eskola. 

## Biografia 
Sortu ondoren, 1946an, Argentinako Balet Egonkorraren bigarren zuzendaria izan zen, eta probintziako agintariei Zilarrezko "Dantza Eskola" sortzea proposatu zien figura nagusia.

1939an, Gema Castillorekin batera, Colon Antzokiko Dantza Eskolan izena eman eta hautatua izan zen ikasleentzat, eta gero Arte Institutu Nagusian berrantolatu zuen.

Katedraren titularra izan zen Musika eta Arte Eszenikoaren Kontserbatorio Nazionalean. Enrique Honle Destavoriok bere biografian egindako testimonioaren arabera:"*Beti arduratu zen irakasle kultua eta prestatua izateaz, ikasi beharreko elementu guztiak behar bezala lotuta egon zitezen*", *eta XIX. mendearen hasieran Frantziako Eskolako dantzarik garbiena gordetzeko helburuaren berri izan zuen: "Engranatuz, elementu berriak txertatuz, hala nola ikasketa-barra, urratsak, attitudeak*", 1950eko hamarkadan Italiara joan zen, eta han Milanoko Alla Scala di Milano Antzokiko dantzari-belaunaldi berriak sortu zituen.

## Ikasketak 
Esmée Bulnes, Enrico Cecchetti eta Giusseppina De María senar-emazteen ikaslea izan zen 1914an Londresko akademian. Liubov Yegórova erbesteratuarekin (1898an graduatua San Petersburgoko Institutu Inperialean) ere klaseak hartu zituen Parisen 21 urte inguru. Buenos Airesen, Bulnes gazteak Bideleuxeko Madame Reed-ekin egin zuen dantza, Bruselako (Belgika) Théatre Royal de la Monnaie delakoan.

1925ean, Colon Antzokiko lehen Balet Egonkorra osatzeko izangaien hautaketarako deia egin zenean, Reed de Bideleux andreak Esmée Bulnes postulatzailea gonbidatu zuen epaimahaikide izatera, beste inor ez zegoelako. Urte gutxi batzuk geroago, dantzari gisa zuen errendimendua zalantzazkoa izanik, Bulnes-ek hobe jo zuen maistra biltzaile eta koreografo izatea. Adolph Bolm lehen zuzendariaren irakaskuntzak jaso ondoren, eta 1926tik aurrera Bronislava Nijinskak bi urteko dantza-zuzendari eta -maistra izan zuenak, gero 1928an Boris Romanov sartu zen zuzendari, koreografo eta dantza-maisu gisa Colon konpainian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Esmée Bulnes en Da Capo, Artxibo Historiko Artistikoa Teatro Argentino de La Plata.
Gema Castillo

**Gema Castillo**, jaiotzaz **Gema González Castillo** (Buenos Aires, Argentina, 1907 &ndash; Ibidem, 1979ko maiatza) Argentinako lehen dantzaria, koreografoa eta irakaslea izan zen.

## Biografia 
Aita José González Castillo idazle, antzerki-egile eta Círculo Argentino de Autores-eko lehendakari eta Cátulo Castillo musikari herrikoiaren arreba eta SADAICeko (Sociedad Argentina de Autores-eko) idazkaria. Ama Amanda Bello 1930ean hil zen. Amaren aldeko aitaita  Germán Bello zen, La Platako zaldi-zaintzailearen alaba. Haren beste neba Carlos Hugo Castillo zuen izena. Dantzako interprete nabarmena izan zen, 1931ko maiatzaren 18an dantzari bakarlari izendatua. Colon Antzokiak 1939. urtera arte egon zen eta gero,  eta irakaskuntzara pasatu zen. Adolf Bolm, Boris Romanoff, Michel Fokin, Bronislava Nijinska, Serge Lifar, Margarita Wallmann eta Esmée Bulnes koreografoen zuzendaritzapean aritu zen.

Ryctmi Ballet ballet-taldea osatu zuen Brodway zineman, Victoria Garabato, Raúl Blanco, María Ruanova eta Ana María Gambierrekin batera..

Gainera, hainbat hamarkadatan aritu zen irakasle Kolon Antzokiko eskolan, eta, Esmée Bulnesekin batera, Dantza Eskola Nazionaleko (1939an sortua) lehen irakasleetako bat izan zen. Handik, besteak beste, José Neglia, Armando Navarro, Héctor Zaraspe, Rubén Estanga, Susana Agüero eta Antonio Truyol atera ziern. 1945ean, Mar del Platako Auditoriumeko Dantza Eskolaren inaugurazioan parte hartu zuen.

Zenbait filmetan parte hartu zuen, hala nola *La maja de los cantares* (1946), Benito Perojoren zuzendaritzapean, eta Imperio Argentina eta Amadeo Novoa izan zituen protagonista.

## Antzerkia 
* El amor brujo (Antonia Mercé, Dora Del Grande, Ángeles Ruanova, Mercedes Quintana, Victoria Garabato, Lydia Galleani, Matilde Ruanova, Teresa Goldkhul eta Adela Goldkhul).

## Erreferentziak 
## Bibliografiak 
* Giovannini, Marta (1973). Ballet argentino en el Teatro Colón. Buenos Aires: Plus Ultra. p. 33. Consultado el 13 de diciembre de 2020. 

## Kanpo estekak
Jegor Gaidar

**Jegor Timurovitx Gaidar** (; Mosku, 1956ko martxoaren 19a - Odintsovo, 2009ko abenduaren 16a) errusiar ekonomialari eta politikaria izan zen. Errusiako jarduneko lehen ministroa izan zen 1992ko ekainaren 15etik abenduaren 14ra.

Sobietar Batasuna desegin ondoren Errusian aplikatutako erreforma ekonomikoen talka terapiaren egilea izan zen. Neurri horien ondorioengatik kritikatu zuten, hala nola hiperinflazioagatik, baina liberalek goraipatu egin zuten ekonomia errusiarra kolapsotik salbatzeagatik. Sobietar Batasunari amaiera eman zion Belovezheko Itunan ere parte hartu zuen.

Boris Jeltsinek 1992ko ekainean izendatu zuen lehen ministro, baina Herriko Diputatuen Kongresuak uko egin zion izendapena berresteari.

## Bibliografia 
* *Collapse of an Empire: Lessons for Modern Russia*, by Yegor Gaidar, Brookings Institution Press (17 October 2007), .
* *Russian Reform / International Money* (Lionel Robbins Lectures) by Yegor Gaidar and Karl Otto Pöhl (Hardcover – 6 July 1995)
* *Days of Defeat and Victory* (Jackson School Publications in International Studies) by E. T. Gaidar, Yegor Gaidar, Michael McFaul, and Jane Ann Miller (Dec 1999)
* ''State and Evolution: Russia's Search for a Free Market* by E. T. Gaidar, Yegor Gaidar, and Jane Ann Miller (Donald R. Ellegood International Publications) Hardcover (Aug 2003) 
* *The Economics of Russian Transition* by Yegor Gaidar (15 August 2002)
* *Ten Years of Russian Economic Reform* by Sergei Vasiliev and Yegor Gaidar (25 March 1999)
* *Russia: A Long View'', by Yegor Gaidar (Author), Antonina W. Bouis (Translator), Anders Aslund (Foreword), The MIT Press (12 October 2012), .

## Kanpo estekak
Eraztunen teoria

Aljebra abstraktuan, **eraztunen teoria** eraztunen azterketa da — egitura aljebraikoak non batuketa eta biderketa definituta dauden eta osoetarako zehaztutako eragiketen antzeko propietateak dituzten—. Eraztunen teoriak eraztunen hainbat ezaugarri aztertzen ditu, egitura, irudikapenak, edo beste lengoaia batez esanda, moduluak eta eraztun-mota bereziak, baita teoriaren beraren barruan zein haren aplikazioetarako interesgarriak izan daitezkeen propietateak, hala nola propietate homologikoak eta identitate polinomikoak.

Eraztun kommutatiboak askoz hobeto ulertzen dira ez-kommutatiboak baino. Geometria aljebraikoak eta zenbaki aljebraikoen teoriak, eraztun kommutatiboen adibide natural asko ematen dituztenak, bultzatu dute eraztun kommutatiboen teoriaren garapena; eta orain, *aljebra kommutatibo* izenarekin, matematika modernoaren arlo garrantzitsu bat da. Hiru eremu horiek (geometria aljebraikoa, zenbaki aljebraikoen teoria eta aljebra kommutatiboa) hain estu lotuta daudenez, normalean zaila izaten da emaitza jakin bat zein eremuri dagokion erabakitzea. Adibidez, Hilberten zeroetako teorema geometria aljebraikorako funtsezko teorema da, baina aljebra kommutatiboaren bidez dago deklaratuta eta frogatuta. Era berean, Fermaten azken teorema adierazita dago aritmetika elementalaren terminoetan, aljebra konmutatiboaren zati bat dena, baina haren frogak emaitza sakonak dakartza zenbaki aljebraikoen teorian zein geometria aljebraikoan.

Eraztun ez-kommutatiboak nahiko desberdinak dira. ezohiko portaerak sor baitaitezke. 

Eraztun baten definizioa eta haren oinarrizko kontzeptu eta propietateak kontsultatzeko ikus eraztun (matematika). 

## Kanpo estekak 
* History of ring theory at the MacTutor Archive
Errepublikaren aldarrikapena (Benedito Calixto)

***Errepublikaren aldarrikapena*** () Benedito Calixto margolari brasildarrak margotutako gai historikoko lana da. Olio mihise gainean teknika erabili zuen 1893an bukatu zuen lan honetan. Gaur egun São Paulo Estatuko Pinakotekan erakusten da.

## Gaia 
Irudiak, lau urte lehenago, 1889ko azaroaren 15ean, Brasilgo Errepublika ezarri zuen iraultza politiko-militarra erakusten du, ondorioz, Brasilgo Inperioko monarkia konstituzional parlamentarioa boteretik kendu zuena.

## Historia 
Artistak, autodidakta eta São Pauloko kafe ekoizleen elitearekin lotua, ekitaldia erreproduzitzeko enkargua jaso zuen, horretarako argazkiak eta antzezpenak erabiliz. Benedito Calixtok margotutako lehen eszena handia izan zen, ordura arte proportzio txikiko irudi historikoen erretratuak eta berreskurapenak baino egin ez zituena. 

## Deskribapena 
Lan handia da: 123,50 x 200 zm.
Aldarrikapena erretratatzea proposatzen duten lanen artean, Calixtok interpretazio desberdina dakar, eszenaren lehen planoko elementu zibila baztertuz eta Marechal Deodoro konposizioaren irudi nagusi gisa jarriz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bruno Cornillet

**Bruno Cornillet** (Lamballe, 1963ko otsailaren 8a), Frantziako txirrindulari ohia da. 

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Gerra zalgurdi

thumb|250x250px|Zaldiz bultzatutako orga erromatarra.
thumb|250x250px|Gurdiaren gurpildun hedapenaren gutxi gorabeherako mapa historikoa, 2000–500 BCE
**Gerra zalgurdia** edo **bi gurpildun gurdia** edo **gurdi arina** gerrarako, ehizarako, eta lasterketak egiteko erabiltzen den zaldiz tiratutako gurdi mota bat da. Ezagutzen diren gurdi zaharrenak Sintashta kulturaren hilobietan aurkitu dira gaur egungo Txeliabinsk oblastan, Errusian, eta K.a 2000. urtekoak dira. Gerra zaldigurdi arinak eraikitzea ahalbidetu zuen behineko asmakizuna gurpil-izpia izan zen.

Gerra zalgurdia garraio azkarra, arina, irekia eta bi gurpilekoa zen,zaldi batek, bi zaldi edo gehiagok tiratuta, eta alde batetik ala bestetik kolpatu zitezkeenak. Bi pertsona eramaten zituen zutik, gidari bat eta arkua eta gezia edo xabalinak erabiltzen zituen borrokalari bat. Oinarri basikoa zuen: zoru bat eta aurrealdean eta alboetan babesa. Antzinako gerretan erabili zuten hasieran, Brontze eta Burdin Aroan, eta Gurdia arma militar gorena izan zen Eurasian, gutxi gorabehera K.a. 1700etik K.a. 500era. Baina geroago, gurdi huek bidaiatzeko eta garraiatzeko erabiltzen jarraitu zituzten, prozesioetan, jokuetan, ehizatzeko eta lasterketetan, hala nola antiznateko Greziako Olinpiar Jokoetan eta Antzinako Erromako Zirku Nagusian.

Zaldiak ez ziren garraiorako, golderako, gerrarako edo beste edozein giza jarduera praktikotarako erabili historian nahiko berandu arte, eta gurdia izan zen horrelako lehen aplikazioa. Lehen zibilizazioetan astoak eta beste animalia batzuk nahiago ziren.

## Ikus, gainera 
* Koadriga
* Gurdi
* Gurdi lasterketak
* Karroza
* Biga
* Zalgurdi
* Erosketa orga
* Eskorga
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
STS espazio-anezka

**STS espazio-anezka** edo **STS transbordadore espaziala** (ingelesezko  esaldiaren siglak, ) NASAren espazio-ontzi bat izan zen, lurreko orbita baxurako partzialki berrerabilgarria zena. Bere izena 1969ko plan batetik dator, ontzi espazial berrerabilgarrien sistema baterako, zeinetatik transbordadorea bakarrik finantzatu zuten. 1981eko martxoaren 10ean probako lau hegaldi orbitaletako lehena egin zen, eta 1982an hegaldi operatiboei bidea ireki zitzaien. Transbordadore espazialak 1981 eta 2011 artean 135 misiotan erabili zituzten, Floridako Kennedy Espazio Zentrotik (KSC) abiaraziak, Estatu Batuetan Misio operazionalek hainbat satelite artifizial, planeten arteko zundak eta Hubble espazio teleskopioa (HST) jaurti zituzten; orbitan esperimentu zientifikoak egin zituzten; eta Nazioarteko Espazio Estazioaren (ISS) eraikuntzan eta zerbitzuan parte hartu zuten. Transbordadoreen flotaren misio-denbora, guztira, 722 egun, 19 ordu, 21 minutu eta 23 segundokoa izan zen.

Transbordadoreen osagaien artean honako hauek zeuden: Orbita-ibilgailua (OV), kohete azeleragailu solido berreskuragarri pare bat (SRBak) eta hidrogenoa eta oxigeno likidoa zituen botatzeko kanpoko tanga (ET). Transbordadoreak bertikalki jaurtitzen ziren, kohete arrunt baten antzera, bi SRBrekin, OVren hiru motor nagusiekin paraleloan jardunez. Motor horiek erregaia ETtik lortzen zuten. SRBak ibilgailua orbitan sartu baino lehen kanporatzen zituzten. ET berehala kanporatzen zen orbita txertatu aurretik, eta horrek Maniobra Espazialen Sistemaren (OME) bi motorrak erabiltzen zituen. Misioaren amaieran, transbordadoreak bere OMEri tiro egin zion, atmosferan sartzeko. Transbordadoreak Rogers Dry Laken Edwards Aire Armadaren Kaliforniako Basean edo KSCko Transbordadoreen Lurreratze Instalazioetan kokatutako lurreratze pista bat planifikatzen zuen. Edwardsen lurreratu ondoren, transbordadorea Transbordadoreen Hegazkin Garraiatzaileak eramaten zuen KSCra. Hegazkin hau Boeing 747 modifikatua zen.

Lehen transbordadorea, *Enterprise*, hurbiltze- eta lurreratze-probetarako eraiki zen, eta ez zuen gaitasun orbitalik. Transbordadore honen izena Star Trek zientzia-fikziozko serieko izen bereko espazio-ontzitik dator. Lau orbitatzaile operazional hasiera batean eraiki ziren: *Columbia*, *Challenger*, *Discovery* eta *Atlantis*. Horietatik, *Challenger* eta *Columbia* istripuetan suntsitu zituzten beren misioetan 1986an eta 2003an, hurrenez hurren. Guztira 14 astronauta hil ziren. Bosgarren transbordadore operatibo bat, *Endeavour*, 1991n eraiki zuten *Challenger* ordezkatzeko. Espazio-transbordadorea *Atlantis*en azken misioaren amaieran kendu zuten zerbitzutik 2011ko uztailaren 21ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mats Hummels

**Mats Julian Hummels** (Bergisch Gladbach, 1988ko abenduaren 16a) alemaniar futbolaria da.

Bayern Munich eta Borussia Dortmund talde alemaniarretan jokatu du. 2010ean egin zuen debuta Alemaniako futbol selekzio nazionalarekin eta 2016an munduko txapeldun izan zen taldeko kideetako bat izan zen.

## Palmaresa 
**Borussia Dortmund**
* Bundesliga: 2010–11, 2011–12
* DFB-Pokal: 2011–12, 2020–21
* Alemaniako Futbol Superkopa: 2013, 2014, 2019
* UEFAko Txapeldunen Liga txapeldunordea: 2012–13

**Bayern Munich**
* Bundesliga: 2016–17, 2017–18, 2018–19 
* DFB-Pokal: 2018–19
* Alemaniako Futbol Superkopa: 2016, 2017, 2018

**Alemania**
* Munduko Futbol Txapelketa: 2014

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martial Gayant

**Martial Gayant** (Chauny, 1962ko azaroaren 16a), Frantziako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1984**
* Italiako Giroko etapa bat
* Chateraux-Limoges
**1985**
* Paris-Camembert
* Eskalatzaileen garaikurra
* 3. Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketan
**1986**
* Plouayko Sari Nagusia
* 5. Etorkizuneko Tourrean
**1987**
* Dunkerqueko Lau Egunetako etapa bat
* Frantziako Tourreko etapa bat
* 3. Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketan
**1988**
* 2. Munduko errepideko txapelketan
**1989**
* Fourmiesko Sari Nagusia
* 2. Frankfurteko Sari Nagusian
* 3. Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 3. Binche-Tournay-Binchen
**1990**
* Limousingo Tourra
* 2. Etorkizuneko Tourrean eta etapa bat
* 2. Plouayko Sari Nagusian
**1991**
* Paris-Nizako etapa bat ( taldekako erlojupekoa)
* 2. Midi Libren
* 2. Lombardiako Giroan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dreadnought

[thumb|right|Egun dagoen *dreadnought*ik zaharrena, [USS Texas (BB-35)|USS *Texas*, 1914an hasi zen zerbitzuan eta egun museo bat da.]]
***Dreadnoughta***, **korazatu monokalibrea** ere deitua,  XX. mendean zehar korazatu mota nagusia izan zen. Mota honetako lehenak, Britainiar Itsas Armadaren HMS Dreadnought izenekoak, 1906an zerbitzuan hasi zenean, hainbesteko zirrara eragin zuen non geroago zerbitzuan hasi ziren korazatuak, beren diseinu monokalibrean oinarrituta, *dreadnought* gisa sailkatu zituzten oro har, eta aurreko diseinuei, berriz, *pre-dreadnought* deitu zitzaien. Bere diseinuak bi ezaugarri iraultzaile zituen: kalibre bakarreko armamentu astuna eta lurrun-turbinen bidezko propultsioa. Mota honetako ontzien etorrerak, arma-karrera berpiztu zuen, batez ere Erresuma Batuaren eta Alemaniar Inperioaren artean, baina mundu osoan eragina izan zuen, gerraontzi mota berri hau, botere nazionalaren sinbolo erabakigarri bihurtu baitzen.

HMS Dreadnought eraiki aurretik, hainbat urtez garatu zen ontzi monokalibre baten kontzeptua. Japoniar Itsas Armada Inperialak 1904an ekin zion horrelako korazatu bati, baina ontzia *pre-dreadnought* gisa amaitu zen. Garapen teknikoak azkar egin zuen aurrera, eta ondorengo diseinuek azkar handitu zuten tamaina, eta armamentuan, blindajean eta propultsioan hobekuntzak egin zituzten. Hamar urte eskasean, beste korazatu batzuek zaharkituta utzi zuten HMS Dreadnought bera. Ontzi horiei *super-dreadnought* deitu zitzaien. Dreadnought asko Lehen Mundu Gerraren ondoren desegin zituzten Washingtongo Itsas Itunaren arabera, baina super-dreadnought modernoenetako batzuek zerbitzuan jarraitu zuten Bigarren Mundu Gerran borrokatzera iritsi arte.

*Dreadnought*-en eraikuntzak XX. mendeko lehen urteetan baliabide ugari kontsumitu zituen arren, korazatu mota horrekin hornitutako floten arteko topaketa bakarra izan zen: Jutlandiako guduan, Britainiar Errege Itsas Armadak eta Alemaniako Itsas Armada Inperialak elkarren aurka borrokatu zuten emaitza erabakigarririk gabe. *Dreadnought* terminoa bera (), Lehen Mundu Gerraren ondoren hasi zuten erabiltzen, batez ere Washingtongo Itsas Ituna sinatu ondoren; izan ere, une horretarako zeuden korazatu guztiek ezaugarri berberak zituzten, gerra-gurutzontziek ere bazituzten, *dreadnought* iraultzaren ondoriozko beste ontzi mota batek bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zientzia eta Mundu Gaietako Pugwasheko Konferentziak

**Zientzia eta Mundu Gaietako Pugwash Konferentziak** edo, besterik gabe, **Pugwasheko Konferentzia** deitzen zaio zientzia eta mundu gaiei buruzko nazioarteko konferentzia bakoitzari. Zientzialari, filosofo eta humanista batzuek deitu izan dituzte konferentziak; besteak beste, Albert Einstein, Frédéric Joliot-Curie eta Bertrand Russell. 1995ean Bakearen Nobel saria jaso zuen, Joseph Rotblatekin batera.

## Jatorria 
Lehen konferentzia 1957ko uztailean izan zen, Cyrus Eaton filantropo iparramerikarraren etxebizitza partikularrean, Pugwash herritxoan, Eskozia Berrian, Kanadan, eta hortik datorkio izen generikoa. Ondoren, herrialde askotan egin dira.

Hogeita bi zientzialarik hartu zuten parte lehen konferentzian: 

* Ameriketako Estatu Batuetako 7 kide: David F. Cavers, Paul Doty, Hermann J. Muller, Eugene Rabinowitch, Walter Selove, Leó Szilárd eta Victor F. Weisskopf.
* SESBeko 3: Aleksandr Kuzin, Dmitri Skeltzobin eta Aleksandr Toptxiev.
* Japoniako 3: Iwao Ogawa, Shinichiro Tomonaga eta Hideki Yukawa.
* Erresuma Batuko 2: Cecil Frank Powell eta Joseph Rotblat.
* Kanadako bi kide: George Brock Chisholm eta John S. Foster.
* eta bana Australia: Mark L. E. Oliphant; Austria: Hans Thirring; Txina: Chou Pei-Yuan; Frantzia: Antoine M. B. Lacassagne; eta Polonia: Marian Danysz.

Pugwasheko konferentzien helburua da gai hauek eztabaidatzea, besteak beste: desarmea eta zientzialariaren erantzukizun soziala hazkunde demografikoan, ingurumenaren narriaduran eta garapen ekonomikoan. Bere garaian, konferentzia hauek garrantzi handia izan zuten arma nuklearrak ez ugaritzeko itunak garatu eta sinatzeko orduan.

Pugwash erakundea, Londresen egoitza duena, arduratzen da gaur egun konferentzien deialdia eta antolamendua egitera.

## Bakearen Nobel saria 
1995. urtean, Nagasaki eta Hiroshima bonbardatu eta 50 urtera, eta Russell-Einstein Manifestua sinatu eta 40 urtera, Pugwasheko Konferentziek eta Joseph Rotblatek Bakearen Nobel saria jaso zuten, Norvegiako Nobel Batzordearen erabakiz, «arma nuklearrek nazioarteko politikan izandako eragina gutxitzearren eta, epe luzera,  haiek desegiteko egindako ahaleginagatik».

Batzordeak espero zuen sari hori emateak «arma nuklearrak mundutik kentzeko ahaleginak areagotzera» animatuko zituela munduko liderrak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bakearen Nobel saria

## Kanpo estekak 
*Pugwash Conferences on Science and World Affairs
*The Nobel Prize - Pugwash Conferences on Science and World Affairs
Zulaketa

thumb| Zulaketa titanioan
thumb|*Barauts mota desberdinak:*• A – Metal-barauts helikoidala,• B – Zur-barauts helikoidala,

• C – Hormigoi-barautsa,• D – Zur-barauts laua,• E – Metal gogorrezko plakatxoa duen barauts unibertsala,

• F – Xafla-barautsa,• G – Metala, zura eta plastikoak zulatzeko barautsa>
[ezkerrera|thumb|[Zulagailu|Zulagailua.]]
**Zulaketa** material solidoetan sekzio zirkularreko zulo bat egiteko zulagailuan barauts bat erabiltzen duen ebaketa-prozesua da. Barautsa ebaketa birakariko tresna izaten da, askotan puntu anitzekoa. Barautsa lan-piezaren kontra presionatzen da, eta minutuko ehunaka edo milaka biratan mugitzen da. Horrek lan-piezaren kontrako ebakidura eragiten du, zulatzen den bitartean zuloko txirbilak ebakiz.

Arrokak zulatzean, zuloa ez da ebaketa zirkularreko mugimendu baten bidez egiten normalean, nahiz eta normalean bira egiten duen. Horren ordez, zuloa egiteko, normalean, broka (barauts) bat jartzen da zuloan, mugimendu labur eta maiz errepikatuak eraginez. Mailuaren ekintza zulotik kanpo (goiko mailuzko zulaketa) edo zuloaren barruan (zuloaren hondoko zulaketa, DTH) egin daiteke. Zulaketa horizontalerako zulaketei deriba-barauts deritze.

Kasu bakanetan, forma bereziko tresnak erabiltzen dira sekzio ez-zirkularreko zuloak ebakitzeko; zeharkako ebakidura karratua bezala.

Zulatutako zuloek ertz zorrotza dute sarreran eta bizarrak dituzte irteeraren ondoan (kendu ez badira behintzat). Gainera, zuloaren barrualdeak elikatze-marka helikoidalak izaten ditu.[thumb|250x250px|ezkerrera|[Txirbil|Txirbilak.]]Zulaketak piezaren propietate mekanikoei eragin diezaieke, eta, hala, hondar-tentsio txikiak sor daitezke zuloaren irekieraren inguruan, eta oso material tenkatu eta eraldatuz osatutako geruza mehe bat eratu berri den gainazalean. Ondorioz, lan-piezak korrosioa jasateko eta pitzadurak gainazal tenkatura zabaltzeko ahalmen handiagoa du. Akabera-eragiketa bat egin daiteke baldintza kaltegarri horiek saihesteko.

Barauts ildaskatuen kasuan, edozein txirbil flauten bidez ezabatzen da. Txipek espira luzeak edo ezkata txikiak osa ditzakete, materialaren eta prozesuaren parametroen arabera. Sortutako txirbil motak materialaren mekanizazioaren adierazle izan daitezke, materiala ongi mekanizatzea iradokitzen duten txirbil luzeak erabiliz.

Ahal denean, zuloak piezaren gainazalarekiko perpendikularki egin behar dira. Horrek barautsak lateralki "mugitzeko" joera minimizatzen du, hau da, zuloaren erdiko lerrotik desbideratzeko joera, zuloa lekuz kanpo egon dadin. Barautsaren luzera-diametro erlazioa zenbat eta handiagoa izan, orduan eta ibiltzeko joera handiagoa.

## Erreferentziak 

## Ikus gainera 
* Barauts
* Txirbil
* Zulagailu
* Tornu

## Kanpo estekak
Sydney Samuelson

**Sir Sydney H. Wylie Samuelson** CBE (Londres, 1925eko abenduaren 7a &ndash; Ib., 2022ko abenduaren 14a)  britainiar zinema-zuzendaria eta argazki-zuzendaria izan zen.  1991n izendatu zuen Erresuma Batuko gobernuak Britainia Handiko Zinema Mandatari gisa. 

## Biografia 
Sydney Wylie Samuelson Paddington-en jaio zen, Londresen, George Berthold Samuelson, zinema mutuaren garaiko zinemaren aitzindaria, eta Marjorie Emma Elizabeth Vint-en semea. Lancing-eko West Sussex-eko Irene Avenue Council School-en ikasi zuen. 

Samuelsonek birbobinatzaile gisa hasi zuen bere ibilbidea Lancing-eko (West Sussex) Luxor zineman. Midlands-eko hainbat zinema-aretotan ABC zirkuituko errelebo-operadore gisa lan egin ondoren, Gaumont British-en zinema-editore praktiketako lana lortu zuen, orduan Londresko Lime Grove-n kokatua.

1943tik 1947ra Royal Air Forcen zerbitzatu ondoren  Colonial Film Unit-eko kamera-aprendiz lana lortu zuen. Gero, Rayant Pictures-en lan egin zuen, eta harentzat Isabel II.aren koroazioa filmatu zuen 1953an. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marinel (militarra)

thumb| *Jean Bart* fragata frantseseko marinela.
**Marinela** mundu osoko itsas armada askotan erabiltzen den maila militarra da (ingelesez: *seaman*). Mendeko mailako marineltzat hartzen da, eta, itsas armada desberdinen arabera, maila bakar bat izan daiteke bera bakarrik edo mendeko maila bereko hainbat kidek partekatzen duten izena.

Commonwealth-en, itsas armadako maila baxuena da, eta, Estatu Batuetan, berriz, AEBko armadako hiru maila baxuenei egiten die erreferentzia, eta Estatu Batuetako Kostako Guardian. Marinelaren baliokidea *matelot* da frantses hiztunen herrialdeetan eta *Matrose* aleman hiztunen herrialdeetan.

## Eskifaia
Eskifaiaren, egitura hierarkikoa den heinean, ontziko langile guztien funtzioak ezin hobeto definitu ditu. Pertsona baztertuek edo abenturazalez osatuta izatetik, lanbide zorrotzak bihurtu dira, eta horietan ezin da sartu titulurik gabe, izan Lanbide Heziketako tituluz edo dagokien diploma edo lizentziaren batez.

Eskifaiaren postuen izendapena aldatu egiten da herrialde batetik bestera. Txileko merkataritza-marina nazionaleko itsasontzietan egiten den lan-arauak bizkarreko ofizialen, makina-ofizialen eta betebehar orokorreko ofizialen arteko bereizketa ezartzen du, kapitainaz eta gainerako tripulatzaileez gain, horiek alde batera uzten baitu. Espainian kapitain, ofizial, maisu eta mendekoez hitz egiten da, eta 1982ko ekainaren 24ko BOEn argitaratutako 1982ko Merkataritzako Itsas Armadako IV. Hitzarmen Orokorrean jasota dago.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Martine (2002).  Éditions Robert Laffont , ed. Dictionnaire d’histoire maritime (en francés). p. 1510. ISBN 978-2-221-91285-0. OCLC 300962854. .

## Kanpo estekak
Juan Carlos Abasolo

**Juan Carlos Abasolo Zuazola** (Araia, Araba, 1940ko azaroaren 21a - Zumarraga, Gipuzkoa, 2022ko abenduaren 10a) futbolari profesionala izan zen. Araban jaioa, Gipuzkoan eman zuen bere bizitzaren zatirik handiena. Atzelari jokatzen zuen.

## Ibilbidea
Sansen hasi zen, 1962an Errealera pasa arte. Errealean 1965a arte jardun zuen. Ondoren, Real Unionen jokatu zuen.

## Kanpo estekak 
* Doluminak Errealeko webgunean
*  Abasoloren profila Atotxa.orgen
*  Abasoloren profila Bdfutbolen
Antineutroi

**Antineutroia** neutroiaren antipartikula da eta n ikurra du. Bruce Corkek 1956an aurkitu zuen, antiprotoia baino urtebete geroago, Kaliforniako Bevatron (Lawrence Berkeley National Laboratory) protoi-protoi talkak egiten zituen esperimentu batean. Neutroiaren propietateetako batzuek magnitude bera dute, baina kontrako zeinua. Antineutroi batek neutroi baten masa bera du, eta karga elektriko garbirik ez, baina kontrako zenbaki barionikoa du (+1 neutroiaren kasuan, –1 antineutroiaren kasuan). Izan ere, antiquarkez osatua dago, eta neutroia, berriz, quarkez. Antineutroiak bi behe antiquark down eta goi antiquark bat du. 

Antineutroia elektrikoki neutroa denez, ezin da zuzenean erraz behatu. Aitzitik, materiarekin deuseztatutako produktuak, bai. Teorian, antineutroi aske batek antiprotoi bat, positroi bat eta neutroi bat desegin beharko lituzke neutroi aske baten beta desintegrazioaren antzeko prozesu batean. Zenbait proposamen teorikotan aipatzen da neutroi-antineutroi oszilazio bat egon daitekeela. Prozesu hori gerta daiteke, baina, zein prozesu fisikoren bidez gertatzen den ezezagunad a oraindik; izan ere, prozesu horren bidez, zenbaki barionikoaren kontserbazioa urratuko litzateke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Le otto montagne (filma)

***Le otto montagne*** () 2022ko Felix van Groeningen eta Charlotte Vandermeersch belgikar zinema zuzendarien film dramatikoa da. Paolo Cognettiren izen bereko eleberrian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Pietro hiriko mutila da; Bruno, Aosta bailarako herri ahaztu batean bizi den azken umea. Lagun egingo dira erreinu gisa hartu duten Alpeetako txoko ezkutu horretan. Urteek aurrera egin ahala, Brunok mendiari leial jarraitzen duen bitartean, Pietrok munduan zehar bidaiatuko du. Bizi izandako esperientziek maitasunari eta galerari aurre egitera behartuko dituzte; nondik datozen gogoraraziko diete, eta patuari bidea ireki.

## Aktoreak 
* Luca Marinelli: Pietro Guasti
* Alessandro Borghi: Bruno Guglielmina
* Filippo Timi: Giovanni Guasti
* Elena Lietti: Francesca Guasti
* Elisabetta Mazzullo: Lara
* Lupo Barbiero: Pietro Guasti (umea)
* Cristiano Sassella: Bruno Guglielmina (umea)
* Andrea Palma: Pietro Guasti (gaztea)
* Surakshya Panta: Asmi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fuerza de paz

***Fuerza de paz*** espainiar telesail dramatikoa da, Aurora Guerrak Televisión Españolarako sortua.

## Argumentua 
Espainiako armadako emakumezko sarjentu bat da Ekuatore Ginean giroturiko telesail honetako protagonista. Emakumeak eta haurrak esklabotzatik askatzea da bere helburua; haren bake misioa, ordea, kolokan geratuko da, armadako kide baten heriotza tarteko. Emakumea gertakaria ikertzen hasiko da bide ez-ofizialetatik, baina senargaiak albiste lazgarri bat emango dio telefonoz.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A E I O U – Das schnelle Alphabet der Liebe

***A E I O U – Das schnelle Alphabet der Liebe*** () 2022ko Nicolette Krebitz alemaniar zinema zuzendariaren amodiozko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Annak 60 urte ditu, eta aktore gisa izan zuen garairik gorena aspaldi igaro zen. Adrian nerabe bakarti eta kleptomanoa da, eskolan huts egiten duena. Annak, gogoz kontra bada ere, onartu egingo du Adrianen hizkuntza hezitzaile izateko lana, gazteak hitz egiteko arazoak baititu. Denborarekin, hizkuntza ikasgaiak afari bihurtuko dira, eta Anna eta Adrianen arteko harremana aldatuz joango da.

## Aktoreak 
* Sophie Rois: Anna
* Milan Herms: Adrian
* Udo Kier: Michel
* Nicolas Bridet: Gregori komisarioa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tom Wesselmann

**Thomas K. Wesselmann** (Cincinnati, 1931ko otsailaren 23a - New York, 2004ko abenduaren 17a) estatubatuar pop art margolari eta eskultorea izan zen.

Psikologia ikasi zuen eta soldadutzan komikiak marrazten hasi zen. New Yorkera joan ondoren collage abstraktuak egiten hasi zen, baina gero arte figuratibora aldatu zen. 1961ean lehen erakusketa egin zuen eta "Great American Nudes" ("Amerikar Biluzi Handiak") margolaritza-zikloa hasi zuen. Ondoren, erretzaileei buruzko serieak eta eguneroko objektuekin egindako bodegoi erraldoiak egin zituen. Xafla ebakidun eskulturarekin ere esperimentatu zuen.
Tsundoku

[thumb|[Gau-mahai|Mesanotxe batean aurkitutako liburu-sorta.]]
***Tsundoku*** () liburuak eskuratu eta irakurri gabe pilatzearen fenomenoari deitzen zaio. Bibliomaniaren efektu gisa ulertzen da, etxeko txoko guztietan gerta daiteke, baina ohikoena gau-mahaiko liburu-pilaketa izan ohi da.

Terminoa Meiji aroan (1868–1912) sortu zen, argot japoniar gisa.  *Ts-oku* (gerorako prest dauden gauzak pilatzea) eta *dokusho* (irakurketa-orrietan) elementuak konbinatzen ditu.  Hitza ingelesezko hainbat hiztegietan (*Collins* hiztegian, adibidez) sartzeko iradokizunak daude. Jesús Matosen ustez, liburu bat erosteak irakurtzeak baino ahalegin gutxiago eskatzen du, eta horrek desoreka sortzen du. Japonian, jatorrizko kontzeptuaren herrian, konnotazio negatiboko hitza da, gauzak erdizka uzten dituen eta ondasunak pilatzen dituen pertsonarekin lotzen da kulturalki. Etxean gauzak pilatzearen Diogenes sindromearen aldaera literarioa ere deitu izan zaio. 

Aurkako joera bultzatzeko, famatua da Marie Kondok garatutako sistema, ondasun material gutxiko etxea sustatzeaz gain, asko jota, etxean 30 liburu izatea komeni dela esan izan ohi du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Fortsas gezurra
Rae Dawn Chong

**Rae Dawn Chong** (Edmonton, 1961eko otsailaren 28a) aktore kanadar-estatubatuarra da. *La Guerre du feu* ("Suaren bila") filmean egindako paperagatik ezaguna eta Genie Award saria jaso zuena.

## Biografia 
Tommy Chong aktorearen alaba da eta jatorri txinatarra eta eskoziarra ditu. Robbi Chong ahizpa ere aktorea ta modeloa du.

Hainbat telefilmetan parte hartu ondoren 1981ean *La Guerre du feu* filmeko protagonista izateko aukeratu zuten. Filmea 1982an kaleratu zen eta 1983an emakumeko protagonista onenaren Genie Saria jaso zuen. Hurrengo urtetan filme ugari egin zituen, batzuk oso ezagunak; *Choose Me* (1984), *Fear City* (1984), *Beat Street* (1984), *The Color Purple* (1985) eta *Commando* (1985).

2000. urtean *Cursed Part 3* beldurrezko filmea zuzendu behar zuen eta taberna batean zerbitzatzen ari zen Chris Pratt 19 urteko gaztea ikusi eta bere filmean parte hartzeko castinga egin zion. Pratt-en aurreneko filmea izan zen.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Julen Zabaleta

**Julen Zabaleta Barrenetxea,** ***Yulen*** sinadurarekin ezaguna (Elgoibar, Gipuzkoa, 1921eko otsailaren 14a - Mendaro, Gipuzkoa, 2022ko otsailaren 26a), euskal marrazkilaria izan zen.

## Biografia 
Elgoibarko San Bartolome kalean jaio zen. Gerora, Sallobente-Ermuaran auzoko Musillo baserrian ere bizi izan zen, eta auzoko eskolan ikasi zuen. Aita Agirre eskolan jarraitu zuen lehen hezkuntza ikasten, eta lanbide heziketa ikasketak ere bertan egin zituen. Bernardo Ezenarro izan zuen marrazketa artistiko eta lineal ikasgaian irakasle, eta haren lekua hartu zuen ondoren Zabaletak.

Elgoibarko forjetan hasi zen lanean, eta soldadutza amaitu ondoren Jose Leon Ziaranekin hasi zen lanean, tornulari. Jarben egin zuen lan ondoren, eta han hasi zen delineatzaile lanetan. Geminisen ere egin zituen urte batzuk, Inca enpresan ere bai eta azkenik Goitin, erretiroa hartu zuen arte. Danobatentzat ere egin zuen lan, baina Goitiko langilea zen.

Marrazteko zaletasuna izan zuen umetatik, eta Euskal Herriko eraikin, festa, pertsonai, paisaia eta bestelakoak marraztu zituen lumaz. 7.000 marrazki inguru egin zituen, eta liburuetarako ilustrazio lanak ere egin zituen.

## Sariak 
2018an Debegesak 'Gure Balioak' saria eman zion, bere bizi luzean sustatu dituen giza balioengatik.

## Argitalpenak 
* *Pan Pin*, Zeruko Argia aldizkariaren (1960 - 1969)
* *Eibar, Tintaz eta lumaz (2010)*
* *Amaia: VIII. Mendeko euskaldunen istorioak (2006),* 
* *Elgoibar, ayer y hoy (2008)*
* *Oficios Tradicionales Vascos* (2013).
* *Beasaingo Paperak: Goierri marrazkitan* (2013)
* '''Yulen 100 urte' .'' (2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kontzientzia preso

**Kontzientzia presoa** da (ingelesez, *prisoner of conscience* edo **POC**) bere arraza, erlijio, larru-kolore, hizkuntza, sexu-orientazio edo kredoagatik espetxeratu duten gizabanakoa, baldin eta indarkeria bultzatu edo erabili ez badu, preso politiko terminoari kontrajarriz. Kontzientzia-preso hitzaren jatorria 60. hamarkadakoa da, Amnistia Internazionalak sortu zuen.

## Historia 
1961eko maiatzaren 28an, *The forgotten prisoners* artikuluak *Appeal for Amnesty 1961* kanpaina abiarazi zuen, eta lehen aldiz kontzientzia-presoa honela definitu zen:«Edozein pertsona zeinari fisikoki (espetxeratzeagatik edo beste arrazoi batzuengatik) bere iritzia zintzoki eta indarkeriarik gabe adieraztea (edozein hitz edo sinbolotan)  galarazten zaion». Kanpoan uzten ditu atzerriko gobernu batekin konspiratu duten pertsonak, norberarena botatzeko.Peter Benenson abokatua beste idazle, akademiko eta abokatuen talde txiki batekin mundu osoko kontzientziako presoak identifikatzea eta haiek askatzeko kanpaina izan zen. 1962aren hasieran, kanpainak hainbeste euskarri publiko jaso zuen, erakundea iraunkor bihurtu zela, Amnistia Internazionalaren  izena hartuz. Sortu zenetik, Amnistia Internazionalak gobernuei presioa egin die kontzientzia-presotzat dituen pertsonak askatzeko . 

### Preso politikoekiko desberdintasunak 
*The Forgotten Prisoners* artikuluak, kontzientziako presoak definitzean, argi eta garbi baztertzen zituen indarkeria erabili edo sustatu zuten pertsonak, preso politikoetatik bereiziz. Hala ere, Amnistia Internazionalak onartu duenez hainbat preso politiko, indarkeria erabili edo aldezten ez dutenak, kontzientzia presoak dira ere, besteak beste: Aung San Suu Kyi, Liu Xiaobo, Mohamed Soltan eta Maajid Nawaz. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Preso politikoa

## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak 
* Kontzientzia presoa (Amnistia Internazionala)
Katetoaren teorema

thumb|Triangelu zuzena. Katetoak a eta b dira eta hipotenusa c. b-ren proiekzioa hipotenusaren gainean, q da, eta a-rena p.
**Katetoen teoremak** triangelu angeluzuzen batean, katetoetako baten karratua haren hipotenusaren gaineko proiekzio ortogonala eta hipotenusaren arteko biderkadura dela aztertzen du

## Adierazpen matematikoa 
Teorema honen adierazpen matematikoa hurrengoa da: 

a^2 = pc 

        non c hipotenusa den, a eta b katetoak diren eta 

b^2 = qc
 

         p eta q haien proiekzioak c-n, hurrenez hurren.

## Frogapena 
Beraz, ΔABC triangelu zuzena bi triangelu zuzenetan banatu ahal da, p eta q bakoitzeko kateto bat izanik eta bestea C erpinaren altuera (h). Orduan ΔACH eta ΔBCH triangeluak osatuko dira. Horien angeluak berdinak direnez eta beraz, aldeak proportzionalak, triangeluak antzekoak izango dira.

Antzekoak direla esan daiteke hurrengo arrazoiengatik:           

* Hiru triangeluen angeluetako bat angelu zuzena da. 
* A eta CBH angelu zorrotzak berdinak izango dira, arku berdinean daudelako eta haien aldeak perpendikularrak direlako, eta berdina gertatzen da B eta CAH angelu zorrotzekin.
* ΔACH eta ΔABC triangeluen arteko antzekotasuna hurrengoa da: 

b/q = c/b  

   → b^2 = cq 

  

eta ΔCBH eta ΔABC triangeluen kasuan: 

a/p = c/a  

   → a^2 = cp 

  

## Korolarioa 
Edozein triangelu angeluzuzenetan edozein katetoren hipotenusaren gaineko proiekzio ortogonalaren luzera, kateto horren karratuaren eta hipotenusaren luzeraren zatidura da. 

Korolario hau katetoaren teorema eta altueraren teorematik ondorioztatzen da. Hasierako bi ekuazioetako batean, p edo q bakantzean lortzen da.

a^2 = pc 

              q = a^2/c 

 

## Kanpo estekak
Argazki-zuzendari

[thumb| Filmazio-talde bat, *[Stealth: Ikusezina den mehatxua|Stealth* pelikularako eszenak muntatzen, hegaldi-bizkarrean *Nimitz* klaseko USS *Abraham Lincoln* (CVN 72) hegazkin-ontziko tripulatzaileekin.]]
**Argazki-zuzendaria** film batean, telebista-ekoizpen batean edo zuzeneko beste akzio-obra batean lan egiten duten kamera-burua eta argiztapen-ekipoen burua da, eta irudiarekin lotutako erabaki artistiko eta teknikoak hartzeaz arduratzen da. Eremu honen azterketa eta praktika zinematografia bezala ezagutzen da.

Zinemako, telebistako eta bideoko arlo-buruetako bat da argazki-zuzendaria. Lan hori egiteko, argiztapenari, optikari, enkoadraketari eta konposizioari, egiturei eta abarri buruzko erabakiak hartuko ditu, obraren irudiaren sorkuntza artistikoan laguntzeko. Argazki-zuzendaritzaren kontzeptua produkzio zinematografikoak, telebista-ekoizpenak eta bideo-ekoizpenak eszenaratzeko irudien sorkuntza artistikoari dagokio, normalean filmak eta telebista-serieak egiteko, baita publizitate-lanak, dokumentalak eta film industrialak egiteko ere.

Argazki-zuzendariaren figura oso garrantzitsua da; izan ere, filmaketaren barruan lan egiteaz gain, postprodukzioan ere funtsezko rola betetzen du. Erabaki zuzenak hartu behar ditu filmak estetika bereizgarri bat har dezan. Horretarako, komunikazio ona izan behar du zuzendariarekin, islatu nahi duena zehatz-mehatz transmititu ahal izateko. Era berean, harreman ona izan behar du zuzendari artistikoarekin, filmatuko dituen elementu eszenografikoak filmaren estetikarekin bat etor daitezen.

Telebistan, ohikoena da argazki-zuzendaritzaz arduratzen denak estudioaren barruan lan egitea, baina kanpoan ere egin dezake.

## Kanpo estekak
The Legend of Korra

***The Legend of Korra*** estatubatuar marrazki biziduneko telesaila da. Michael Dante DiMartinok eta Bryan Konietzkoek sortua, Nickelodeonen 2012 eta 2014 artean aireratu zuten. *Avatar, azken aire maisua* telesailaren *spin-off* bat izan zen.

## Argumentua 
Telekinesia gaitasunak dituzten pertsona seinalatu batzuk dira protagonistak. Abilezia horren bidez, ahalmena dute ura, lurra, airea edota sua manipulatu eta arma gisa erabiltzeko. Lau elementuak menderatzeko gai den bakarra, Avatar: nazioarteko harmonia mantendu eta mundu fisiko eta espiritualaren artean zubi lanak egiten dituen norbanakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Desarmillaria tabescens

***Desarmillaria tabescens*** *Physalacriaceae* familiako onddo espezie bat da. Ale gazteak bakarrik jan behar dira, digestio arazoak saihesteko luzaroan egosi ondoren.

Sinonimoak: *Agaricus gymnopodius*, *Agaricus socialis*, *Agaricus buxeus*, *Agaricus irrufatus*, *Lentinus caespitosus*, *Panus caespitosus*, *Agaricus caespitosus*, *Flammula gymnopodia*, *Clitocybe socialis*, *Clitocybe gymnopodia*, *Omphalia socialis*, *Omphalia mellea var. gymnopodia*, *Armillaria mellea var. gymnopodia*, *Clitocybe monadelpha*, *Pleurotus caespitosus*, *Omphalia gymnopodia*, *Armillaria socialis*, *Clitocybe gymnopodia var. socialis*, *Pocillaria caespitosa*, *Gyrophila socialis*, *Dendrosarcus caespitosus*, *Fungus tabescens*, *Clitocybe tabescens*, *Clitocybe parasitica*, *Monodelphus caespitosus*, *Naucoria gymnopodia*, *Armillaria mellea var. tabescens*, *Tricholoma sociale*, *Armillaria tabescens*, *Armillariella tabescens*, *Pholiota gymnopodia*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, haragitsua, hasieran ganbila eta gero laua, titi batekin eta ertzak meheak eta biribilduak. Ez da higrofanoa, eta okre-lehoi kolore arrosa samarrekoa du; ezkata ilunagoz estalita dago, batez ere erdian.

**Orriak:** Dekurrenteak edo itsatsi-dekurrenteak, hasieran zuri-grisaxkak, eta, ondoren, arrosa kolore samarrekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Luzanga eta flexuosoa, eraztun gabea, *Armillaria mellea* antzekoak eraztuna du. Zilindrikoa da, oinarrian zabaltxoagoa, haritsua eta kapelaren antzeko kolorekoa, oinarrian izan ezik, ilunagoa da eta batzuetan ia beltzaxka.

**Haragia:** Zurixka eta arrosakara egiten da oinaren oinarrian. Usain eta zapore atseginak ditu.

**Etimologia:** *Armillaria* terminoa latinetik dator "arkulla" hitzetik, eskumuturrekoa esan nahi du. Eraztunagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua 
Sortatan agertzen diren beste lignikola espezie batzuekin nahas liteke, hala nola *Armillaria mellea* delakoarekin, baina ez du eraztunik. *Pholiota mutabilis* eta *Hypholoma fasciculare* espeziekin ere bai, baina *tubescens*-ak orri dekurrenterik eta zurixkarik ez izateaz gain, ez du oinean eraztunik eta ez gortinarik. *Clitocybe olearia*-rekin ere nahas liteke, baina honek kolore laranja du, ez du ezkatadun kapelarik eta haragiaren usaina ez du atsegina.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean agertzen dira, lurzorutik irteten dutela sorta trinkoak osatuz ematen du, baina hostozabalen sustraietatik ateratzen dira, hala nola, lurpean dauden haritzetatik, gaztainondoetatik eta enbor eta anduien oinarrian ere sortzen dira.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Nigeria, Ruanda, Europa, Errusia, Japonia, Laos, Txina, Hego Korea, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak