open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Itxasora

*Itxasora*1945, Augustin Zubikaraik idatzitako antzerki lana, Biarritzeko Lore Jokoetan lehenengo saria irabazi zuen.

Erbestetik bueltan, Zubikarai Ondarrura itzuli zen eta han idatzi zuen lan hau. Bere egitura eta argumentua nahiko tradizionalak dira. Bertan Euskal Herri idealizatu batekin egiten dugu topo. Lana Bizkaiko kostaldearen herri batean kokatu zen eta haien euskalkia erabiliz dago idatzita. Lan honetan Txomin Agirreren bidea jarraituz, euskal arrantzale eredugarriak aurkezten zaizkigu, haien bizipenak eta pasadizoak. Kontrastea garbiago azaltzeko arrantzale langile eta fededunen ondoan taularen gainean euskal mozkorti batzuk agertzen dira. Lan osoan kantek garrantzi handia dute. Orokorrean, lan honetan ez da gerraondorengo giro iluna ikusten, frankismoa eta errepresioa ez dira aipatzen, zentzu atenporalagoa izanik. *Itxasora* ez da Zubikarairen lan onena baina une historiko hartzan garrantzik handia izan zuen.

## Kanpo estekak
Toledoko X. kontzilioa

**Toledoko X. kontzilioa** Hispania Bisigodoan 656ko abenduak 1etik aurrera une horretan errege zen Recesvintok deituta ospatu zen gotzainen biltzar bat izan zen.

Kontzilio honetan ez zuten Narbonense eta Tarraconense probintzietako gotzainek parte hartu.

Esan bezala, kontzilioa 656ko abenduak 1ean hasi zen. Orotara hamazazpi gotzain izan ziren pertsonalki parte hartu zutenak (hiru metropoliarrak, Toledokoa, urte bete beranduago Eugenio II.a izenarekin aita santu aukeratua izango zena, Bragakoa, Fruktuoso, eta Sevillakoa, Fugitivo izenekoa), ordezkatuta egon ziren beste bost gotzainez gain.

Kontzilioan zenbait gai jorratu ziren, horien artean, laikoek eta klerikoek erregeari eginiko leialtasun zina hausteagatik jasoko ziren zigorrak, erruduna sekularizatua edo erbesteratua izango zela adieraziz. Beste kanon batean apaizek juduei eginiko kristau esklaboen salmenten justifikatu gabeko prezio altuari erreferentzia egiten zaio. Gotzainek, etorkizunean juduekin kristau esklaboen komertzioan aritzen ziren klerikoak Elizatik kanporatuak izango zirela adierazi zuten. Eliz diziplinari buruzko kanonak egin ziren eta elizaren bi barne kontu jorratu ziren: Potamio gotzaina monasterio batera erretiratzea eta Dumioko abadea zen Rezimiroren testamentua, ahal zituenak baino legatu gehiago ezarri zituena. Jorratutako gaien artean gotzainen ez erregulartasun batzuk nabarmentzen dira, erlijioso zein zibilak.

## Kanpo estekak
Toledoko IX. kontzilioa

'**Toledoko IX. kontzilioa** Hispania Bisigodoan 655ean ospatu zen Cartaginense probintziako gotzainen biltzar bat izan zen.

655eko azaroak 2 eta 24 artean ospatu zen Santa Maria Katedralean eta hamasei edo hamazazpi gotzain, sei abade, bi dignatario eta jauregiko lau kondek parte hartu zuten bertan. Kleroaren zintzotasuna, elizaren ondasun eta eliz zelibatuari buruzko hamazazpi kanon onartu ziren. Probintziako beste sinodo bat 656ko azaroak 1ean ospatzea erabaki zen.

Gotzain eta klerikoren batzuen aldetik elizaren ondasunen jabetzea eta eliz zelibatuari buruzko kontua aztertu ziren. Gotzainei eurek aukeratutako edozein elizari euren elizbarrutiko beste eliza baten errenten herena ematea baimendu zitzaien. Klerigo batek (gotzainetik azpidiakonoraino) emakume aske edo esklabo batekin seme-alabarik izango balu, seme-alaba hau betirako bere aitak lan egiten zuen Elizako esklabo bihurtuko zela adostu zen. Elizaren emakume edo gizon liberto bakar bat ere ezingo zen pertsona askeekin ezkondu (erromatar zein godo), eta, ezkonduz gero, bikotearen seme-alabak elizaren esklabuak izango ziren.

Era berean, sinodo honetan, bataiatutako juduek jai kristauak tokiko gotzainaren ondoan pasa beharko zituztela erabaki zen, gotzain honek juduen bihurtzearen benetakotasuna froga zezan. Arau hau ez betetzeagatik zigorra zigorkadak edo baraua izango zen, adinaren arabera.

## Kanpo estekak
Horton

***Horton*** 2008an egindako marrazki biziduneko estatubatuar filma da, Jimmy Hayward eta Steve Martinok zuzenduta.

Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak, Zinema Euskaraz programa dela medio, filma euskaratu zuen. Dr. Seussen izen bereko liburuan oinarrituta dago.

## Argumentu 
Horton izeneko elefante batek hauts-izpi batetik datorren garrasi ahula entzun eta izpia hirusta batean kokatu eta bertan bizi direnekin hizketan hasi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ice Age 3

***Ice Age 3*** 2009an egindako marrazki biziduneko estatubatuar filma da, Carlos Saldanhak zuzenduta.

Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak, Zinema Euskaraz programa dela medio, filma euskaratu zuen.

## Argumentu 
*Tyrannosaurus rex* eme batek Sidek bere arrautzak hartu ondoren hau eraman du. Beste protagonistak dinosauroez beteriko izotzaren azpian daghoen mundu batera bere bila doaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
*
Azken Gaua

***Azken Gaua*** () 2010eko frantziar-estatubatuar film erromantikoa da, Massy Tadjedin zinemagileak zuzendu zuena. Keira Knightley, Sam Worthington, Eva Mendes eta Guillaume Canet izan ziren aktore nagusiak. Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak filma euskaratu zuen, Zinema Euskaraz programa zela medio.

## Argumentu 
Amodioa eta harekin lotutako jeloskortasunak eta traizioa dira *Azken Gaua*-ren protagonista nagusiak. Joanna (Keira Knightley) eta Michael Reedek (Sam Worthington) harreman ona duen bikote bat osatzen dute. Joannak Laura (Eva Mendes) ezagutuko du, Michaelek inoiz aipatutako lankidea. Michaelek New Yorkera lan-bidaia bat egin beharko du, eta hortik aurrera harremana dezente zailduko da. Batetik, Joanna jeloskor sentitzen hasiko da, Michael New Yorkera Laurarekin joan delako eta uste duelako haien artean badela zerbait. Bien bitartean, Joannak bere maitale ohi batekin, Alexekin (Guillaume Canet), eginen du topo berriro ere; horrek bere egoeraren inguruan dituen zalantzak areagotuko dizkio.

## Aktoreak 
* Keira Knightley: Joanna Reed
* Sam Worthington: Michael Reed
* Eva Mendes: Laura
* Guillaume Canet: Alex Mann
* Stephanie Romanov: Sandra
* Griffin Dunne: Truman
* Chriselle Almeida: Chris
* Scott Adsit: Stuart
* Steve Antonucci: Sohoko tipoa
* Daniel Eric Gold: Andy
* Rae Ritke: Barbara
* Cheryl Ann Leaser: Cynthia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Nordfriesland barrutia

**Nordfriesland barrutia** (, , ) Alemaniako Schleswig-Holstein estatuko barrutia da, herrialde osoan iparralderen dagoena. Danimarkarekin egiten du muga.

## Geografia 
Jutlandia penintsulaz gain Frisiako iparraldeko uharteak hartzen ditu. Uharte handienak Sylt, Föhr eta Amrum dira.

## Hiriak eta udalerriak 
Barrutiak 4 hiri eta 8 Amt (herrien elkarketa) ditu.

### Hiriak 
# Friedrichstadt
# Husum
# Tönning
# Reußenköge

### Amt-ak 
# Eiderstedt
# Föhr-Amrum
# Landschaft Sylt
# Mittleres Nordfriesland
# Nordsee-Treene
# Pellworm
# Südtondern
# Viöl

## Kanpo estekak
A Taldea

***A Taldea*** 2010ean egindako frantziar-estatubatuar filma da, Joe Carnahanek zuzenduta.

Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak, Zinema Euskaraz programa dela medio, filma euskaratu zuen. 1980ko hamarkadan egindako *The A-Team* telesail ospetsuan oinarrituta zegoen.

## Argumentu 
John "Hannibal" Smith (Liam Neeson) Mexiko polizia uste biek bahituta dago, Javier Tuco (Yul Vazquez) jeneralarentzat lan egiten dutenak. Hannibalek ihes egitea lortzen du eta Templeton "Faceman" Peck (Bradley Cooper) ere erreskatatzen du.

## Aktoreak 
* Liam Neeson: John "Hannibal" Smith koronela.
* Bradley Cooper: Templeton "Faceman" Peck tenientea
* Quinton "Rampage" Jackson: Bosco Albert "B.A." (Bad Attitude) Baracus sarjentua
* Sharlto Copley: H.M. "Howling Mad" Murdock kapitaina
* Jessica Biel: Charissa Sosa
* Patrick Wilson: Vance Burress edo Lynch ajentea
* Brian Bloom: Brock Pike
* Gerald McRaney: Russell Morrison jenerala
* Jon Hamm: Lynch ajentea
* Terry Chen: Ravech
* C. Ernst Harth: errausketa-labearen langilea
* Corey Burton: Narratzailea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Osorkon IV.a

**Aakheperra Setepenamon Osorkon** edo **Osorkon IV.a** Egiptoko XXIII. dinastiako azken faraoia izan zen, K.a. 730 eta K.a. 715 bitartean gobernatu zuelarik, Egiptoko hirugarren tarteko aroan zehar.

Sheshonq V.a faraoia eta Tadibastet II.aren semea izan zen. Tanisko erregea zen eta soilik Niloren deltaren iparrekialdean gobernatu zuen.

Bere erregealdia Antzinako Egipto aldi berean lau dinastiak gobernatzen zuten garai batean hasi zen: Egiptoko XXIII. dinastia, Iuput II.a errege zuena eta Leontopolis hirian gobernatzen zuena, Egiptoko XXIV. dinastia, Tefnakhtek Saisen gobernatzen zuena eta Egiptoko XXV. dinastia, kushita, Pianjy eta Shabakok gobernatzen zutena.

Osorkon IV.a Iuput II.a eta Tafnakhtekin aliatu zen Pianjyren indartzea zapuzteko, Napatako erregea zena. Israel eta Palestinako erregeei laguntzen ere saiatu zen. Azkenean asiriar erregea zen Sargon II.aren adiskidetasuna bilatu zuen arren, opario baliotsuekin, hamabi zaldi bikain kasu.

Osorkonen heriotzarekin Egiptoko XXII. dinastia amaitu zen, aipaturiko XXIII, XXIV eta XXV. dinastien garaikidea zena. Manetonek, XXV. dinastiako faraoi kushtarra zen Shabako, Bokkoris harrapatu eta bizirik erre ondoren Egipton zenbait urtez errege izan zela dio.
Husum

**Husum** (ipar frisieraz *Hüsem*), Alemaniako Schleswig-Holstein estatu federaleko hiria da, Jutlandia penintsularen mendebaldean kokaturik dagoena eta Nordfriesland barrutiko hiriburua.

## Geografia 
Ipar itsasoaren ertzean dago, Kieletik 82 kilometro mendebaldera.

## Historia 
Abel Danimarkakoaren heriotza kontatzen den 1252ko idatzi batean aipatzen da lehenengo aldiz Husum hiria, *Husembro* izenarekin bada ere.
thumb|ezkerrera|250px| Husumgo gaztelua (*Schloss vor Husum*)

Ipar Itsasoaren ertz honetako beste hiriak bezala, arrisku handia izan da beti itsasotik datorren ekaitzarengatik. Bereziki aipatzekoa da 1362ko uholde handia, kostaldean ez zegoen Husum herriraino itsasertza ekarri zuena. Husumdarrek kaia eraiki zuten eta herriaren aberasten eta handitzen hasi zen.

## Ondasun nabarmenak 
* '*Husumgo gaztelua (*Schloss vor Husum*):** Holstein-Gottorf dukeen egoitza zena 1582an eraiki zen.
* **Andre Mariaren eliza (*Marienkirche*):** 1807an erori egin zen eta 1833an berreraiki behar izan zen.

## Ekitaldiak 
* **Husum WindEnergy*': Energia eolikoaren inguruan egiten den nazioarteko erakusketa handiena da. Bi urtean behin egiten da eta bertan produktu berriak, zerbitzuak eta arazoen aurreko irtenbideak aurkezten dira. Azkenengo ekitaldia 2010eko irailean izan zen. Bertan 1200 enpresak hartu zuten parte eta mundu guztiko 36.000 bisitari izan zituen.

## Hiritar ezagunak 
* Nicolaus Bruhns (1665-1697), musikaria.
* Theodor Storm (1817-1888), poeta eta idazlea.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgune ofiziala
*  Husum WindEnergy 2012 webgunea
Maider Garcia de Bikuña

**Maider García de Bikuña Quintana** —izen-deitura ofizialak: *Maider García de Vicuña Quintana*— (1976) sexologoa eta politikaria da. Euskal Herriko Unibertsitatean Psikologiako lizentzia eskuratu zuen 1999an. 2002az geroztik, sexologo lanetan dihardu Gasteizen. 2011ko udal hauteskundeen ondorioz Aguraingo alkate bihurtu zen, bera buru zuen Bilduko zerrendak gehiengo osoz irabazi baitzuen udalerri hartan. 2015eko hauteskundeen ondoren, alkate izateari utzi zion.

## Erreferentziak
Adrian Edmondson

'*Adrian Charles *Ade* Edmondson*' (1957ko urtarrilaren 24a, Bradford, Mendebaldeko Yorkshire) ingeles aktore, idazle, musikari eta umorista bat da.

Rik Mayall aktorearekin batera *The Young Ones* (Vyvyan punkya) eta *Bottom* telesailak antzeztu zituen.

## Kanpo estekak 
* Adrian Edmonson aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
2010eko Turkiako Itzulia

**2010eko Turkiako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 46. edizioa izan zen. 2010eko apirilak 11tik 18ra ospatu zen.

UCI Europe Tourren barnean egon zen, UCIk 2.HC mailan jarri zuelarik (UCI Zirkuitu Kontinentaletako mailarik gorena dena) maila bat gehiago igoz aurreko edizioarekiko.

Edizio honen garailea Giovanni Visconti italiarra izan zen, ISD-Neri taldekoa.

## Talde partehartzaileak 
Edizio honetan 15 taldek parte hartu zuten, bakoitzak 6 eta 8 txirrindulari artean zituelarik, orotara 111 txirrindulariko pelotoi bat osatuz, horietatik proba 84k amaitu zutelarik. Talde partehartzaileak honako hauek izan ziren.

### UCI ProTour taldeak 
* Footon-Servetto
* Lampre-Farnese Vini
* Liquigas-Doimo
* Team HTC-Columbia

### Talde Profesional-Kontinentalak 
* Carmiooro-NGC
* CCC Polsat Polkowice
* Cofidis
* Colnago-CSF Inox
* De Rosa-Stac Plastic
* ISD-Neri
* Scott-Marcondes César-São José dos Campos
* Skil-Shimano
* Vorarlberg-Corratec
* Xacobeo Galicia

### Talde nazionalak 
* Türkiye National Team

## Etapak 
## Amaierako sailkapenak 
### Sailkapen nagusia 
### Mendiko sailkapena 
### Puntukako sailkapena 
### Esprint berezien sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
2010eko Errioxako Itzulia

**2010eko Errioxako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 50. edizioa izan zen. 2010eko apirilak 25ean ospatu zen, Tierra de Cameros eta Errioxa Garaian zehar eginiko zirkuitu batean (kilometro batzuetan Soriako probintziatik eta Arabatik ere igaro zirelarik) Logroñon hasi eta amaituz, 199,5 kilometroko ibilbide bat eginez.

Proba UCI Zirkuitu Kontinentaletako UCI Europe Tourreko 1.1 mailaren barnean egon zen.

Aurreko egunean 2010eko Laudioko Sari Nagusian parte hartu zuten talde berberek parte hartu zuten. Hala, 109 txirrindulariko pelotoi bat osatu zuten, talde bakoitzeko 8 txirrindularirekin (Footon-Servetto, Carmiooro-NGC eta Heraklion Kastro Murcia izan ezik, proba 7 txirrindularirekin hasi zutenak, 109 horietatik proba 84k amaitu zutelarik.

Garailea Ángel Vicioso izan zen, bere iheskidea izan zen Aitor Perez Arrieta garaituz. Hirugarren Marcos García izan zen, Vicioso eta Perez Arrietaren atzetik zihoan hirukote batean eginiko esprint bat irabazi ondoren.

Gainontzeko sailkapenen garaileak honakoak izan ziren: John Martinez mendikoan eta konbinatuan, Oleg Txuzda tarteko helmugenean, Fabio Duarte esprint berezienean, Romain Sicard 23 urtez azpikoenean, Pablo Lastras lehiakortasunarenean eta Caisse d'Epargne taldekakoan.

## Azken sailkapena 
|}

## Kanpo estekak
Gondolin

**Gondolin** (quenyazko *Ondolinde* hitzetik, "harrizko kantua" esan nahi duena, eta sindarinezko *Gond-dolen* hitzetik datorrena eta "harkaitz ezkutua" esan nahi duena) Erdialdeko Lurraldean girotuta dauden Tolkienen istorioetan agertzen den fikziozko hiri bat da. Eguzkiaren Lehen Aroko elfo noldorren hiri sekretu bat izan zen, Turgonek Inguruko Mendietan sortua, Beleriand iparraldean.

Gondolingo zazpi ateak Zurezkoa, Harrizkoa, Brontzezkoa, Burni forjatuzkoa, Zilarrezkoa, Urrezkoa eta Altzairuzko Ate Handia ziren. Bakoitzak bere kapitain eta guardia propioa zituen.

## Historia 
Gondolin Erdialdeko Lurraldeko noldor hiririk ospetsu eta ederrena zen. Turgonek ezkutuan eraiki zuen Ulmo valarraren laguntzarekin, hiria bedeinkatu eta babesa eman ziona. Esaten zenez, Gondolin hain hiri ederra zen Tirionen antzekoa zela, Amaneko Noldorren hiria, Turgonek inspirazio iturri bezala hartu zuena.

## Kanpo estekak
Escuintla (departamendua)

**Escuintla** Guatemalako hegoaldean kokatutako departamendua da. Iparraldean Chimaltenango, Sacatepéquez eta Guatemala departamenduekin du muga, ekialdean Santa Rosarekin, hegoaldean Ozeano Barearekin, eta mendebaldean Suchitepéquezekin. 4.384 km²ko eremua du eta 2012an 716.204 biztanle zituen. Hiriburua Escuintla hiria da.

## Geografia 
Departamenduaren iparraldean Sierra Madre dago; bertan daude Fuego (3.763 m) eta Pacaya (2.552 m) sumendiak. Mendilerro honetatik hegoaldera itsasbazterreraino iristen den zabaldia hedatzen da. Ozeano Barera isurtzen diren ibai ugari daude. Aipagarrienak Nahualate (Escuintla eta Suchitepéquezen arteko muga egiten duena), Madre Vieja, Coyolate, Acomé, Achiguate eta María Linda dira.

## Ekonomia 
Ekonomia-jarduera nekazaritzan oinarritzen da. Besteak beste kafea, azukre-kanabera, kotoi-landarea, fruituak, artoa eta babarrunak ekoizten dira. Behi-hazkuntza ere garrantzi handikoa da. Dena dela, azken urteetan, turismoak indar handia hartu du, kostaldean batez ere.

## Udalerriak 
# Escuintla
# Guanagazapa
# Iztapa
# La Democracia
# La Gomera
# Tiquisate
# Masagua
# Palín
# San José
# San Vicente Pacaya
# Santa Lucía Cotzumalguapa
# Siquinalá
# Nueva Concepción

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Percy Jackson eta Tximista-Lapurra

***Percy Jackson eta Tximista-Lapurra*** 2010ean egindako estatubatuar filma da, Chris Columbusek zuzenduta.

Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak, Zinema Euskaraz programa dela medio, filma euskaratu zuen. Rick Riordanen *Percy Jackson & The Olympians* liburu-sailan oinarrituta dago.

## Argumentu 
Empire State eraikinaren tontorrean, Zeus eta Poseidon olinpiar jainkoek elkar topatzen dute eta Zeusek bere tximistaren lapurreta salatzen du. Bere ustez, lapurra Poseidonen semea da, Percy Jackson izeneko sasi-jainkoa.

## Aktoreak 
* Logan Lerman: Percy Jackson
* Brandon T. Jackson: Grover Underwood
* Alexandra Daddario: Annabeth Chase
* Jake Abel: Luke Castellan

### Jainkoak 
* Sean Bean: Zeus
* Kevin McKidd: Poseidon
* Steve Coogan: Hades
* Melina Kanakaredes: Atenea
* Rosario Dawson: Persefone
* Dylan Neal: Hermes
* Erica Cerra: Hera
* Stefanie von Pfetten: Demeter
* Dimitri Lekkos: Apolo
* Ona Grauer: Artemisa
* Serinda Swan: Afrodita
* Conrad Coates: Hefesto
* Ray Winstone: Ares
* Luke Camilleri: Dioniso

### Izaki mitikoak 
* Uma Thurman: Medusa
* Pierce Brosnan: Kiron
* Julian Richings: Karonte
* Chelan Simmons: Lotojaleak

### Hilkorrak 
* Catherine Keener: Sally Jackson
* Joe Pantoliano: Gabe Ugliano

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aurelio Arteta (argipena)

**Aurelio Arteta** bi euskal herritarren izen-deiturak dira:

* Aurelio Arteta Errasti, margolaria;
* Aurelio Arteta Aísa, filosofoa, irakaslea eta idazlea.
Aurelio Arteta Aísa

**Aurelio Arteta Aísa** (Zangoza, 1945 - ) Euskal Herriko Unibertsitateko Filosofia Moraleko katedraduna. Filosofia politiko eta moralaren zenbait lanen egilea da. Ezaguna da, orobat, El País, El Correo y Diario de Navarra eta beste zenbait egunkarietan idatzitako zutabeengatik, non euskal abertzaletasunaren aurka jotzen duen.

## Lanak 
* *Marx: forma social, valor y alienación*, (1993);
* *La compasión. Apología de una virtud bajo sospecha*, (1996);
* *La virtud en la mirada. Ensayo sobre la admiración moral* (2002);
* *Teoría política: poder, moral, democracia*, (2003);
* *El saber del ciudadano. Las nociones capitales de la democracia*, (2008);
* *Mal consentido. La complicidad del espectador indiferente*, (2010).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultatea (EHU)

## Kanpo estekak
Rik Mayall

'*Richard Michael *Rik* Mayall*' (Harlow, Essex, 1958ko martxoaren 7a - Barnes, Londres, 2014ko ekainaren 9a) ingeles aktore, idazle eta umorista bat izan zen.

*The Young Ones* (Rick anarkista), *Sugebeltza II*, *The New Statesman* eta *Bottom* telesailetan antzeztu izan du. *Drop Dead Fred* eta *Guest House Paradiso* filmetan ere antzeztu duelarik. Hauetako telesaila eta filma askotan bere adiskidea den Adrian Edmondson umorista eta aktorearekin agertu izan ohi zen.

## Filmografia 
### Telebista 
* *A Kick Up the Eighties* (1981): Kevin Turvey
* *An American Werewolf in London* (1981): 2. xake jokalaria.
* *Gazteak* (*The Young Ones*, 1982-1984): Rick
* *Sugebeltza II* (1986): Lord Flashheart
* *Filthy Rich & Catflap* (1987)
* *The New Statesman* (1987-1994): Alan B'stard
* *Bottom* (1991-1995): Richie

### Zinema 
* *Eye of the Needle* (1981)
* *Drop Dead Fred* (1991)
* *Carry On Columbus* (1992)
* *Bring Me the Head of Mavis Davis* (1997)
* *Guest House Paradiso* (1999)
* *Blackadder: Back & Forth* (2000)

## Kanpo estekak 
* Rik Mayall aktorearen IMDBko fitxa irakurgai 
* Rik Mayall aktoreari 1990an eginiriko elkarrizketa ikusgai
El Discurso del Rey

***El Discurso del Rey*** Altsasun lehenengo aldiz 2011ko irailaren 3an antzeztu zen espainiar nazionalismoaren eta faxismoaren parodia bat izan zen. Parodian ehunka herritarrek hartu zuten parte Altsasuko kaleetan zehar, Espainiako segurtasun indarren uniformeekin mozorroturik desfile faxista bat antzeztuz. Ekitaldian zehar, Juan Carlos I.a Espainiako Erregearen parodia bat ere egin zen, Espainiako batasuna aldarrikatuz eta euskal abertzaletasunaren aurka oihukatuz. Parodiak oihartzun zabala izan zuen Espainiako hedabideetan, parodiaren aurkako kritika zorrotzak sorraraziz. *Manos Limpias* eskuin muturreko espainiar sindikatuaren salaketa bati jarraiki, Espainiako Auzitegi Nazionalak Garazi Urrestarazu herriko alkatea eta beste herritar bat deitu zituen deklaratzera.

## Kanpo estekak 
* *El Discurso del Rey* parodia Vimeo webgunean.
Karl Malden

**Karl Malden**, (Chicago, Illinois, 1912ko martxoaren 22a - Brentwood, Los Angeles, 2009ko uztailaren 1a), **Mladen George Sekulovich** sortua, estatubatuar aktorea izan zen.

## Familia 
Karl Maldenen aita Petar Sekulović serbiar siderugia langilea eta esne-saltzailea, eta ama berriz Minnie Sebera txekiar jostun eta aktorea izan ziren, Karl hiru semeetatik zaherrena izan zelarik. Chicagon jaio zen baina bost urte besterik ez zituela Indianako Gary herrira bizitzera joan ziren. Eskolan mutil ospetsua zen, institutoko saskibaloi taldeko izarra baitzen. Saskibaloi partida horietako batean bi aldizr sudurra puskatu eta harrezkero bere ibilbide osoan ezaugarri nagusietako bat izango zuen sudur desitxuratuarekin bizi izan da.

Eskola mailako zenbait antzezlanetan parte hartzen hasi zen. Graduazioaren ostean, eta bere aitaren urratsak jarraituz siderurgiaren alorrean lanean aritu zen lanean, baina bere lanarekin ez oso gustura egon ez, eta arte dramatikoa ikastera unibertsitatera joatea erabaki zuen. Han gerora bere emaztea izango zen Mona Greenberg ezagutu zuen. 1938an bikotea ezkondu eta bi alaba izan zituzten: Mila eta Carla.

## Ibilbidea 
1930. urte amaieran, antzerki aktore gisa Broadwayen arrakasta lortu zuen, eta geroago, 1940an bere lehenbiziko estreinaldi zinematografikoa egin zuen *They knew what they wanted* filmearekin. Bigarren Mundu Gerran parte hartu ostean, bere ibilbidearekin aurrera jarraitu zuen eta 1940ko hamarkada amaieran Elia Kazan zinema zuzendariaren *Boomerang* (1947) edo *Kiss of Death* (1947) bezalako filmetan ikusi ahal izan zen.

1950eko hamarkadan Karl Maldenen ibilbideak indar handia hartu zuen eta Otto Premingerren *Where the Sidewalk Ends*, Henry Kingen *The Gunfighter*, Alfred Hitchcocken *I Confess edo Elia Kazan zuzendariaren *A Streetcar Named Desire* eta On the Waterfront* bezalako filma garrantzitsuetan parte hartu zuen.

1960ko hamarkadako urteak artistaren ibilbidean arrakastatsuak izaten jarraitu zuten, nahiz eta aurreko hamarkadan baino garrantzia gutxiagoko filmetan parte hartu. *Fear Strikes Out* (1957), *Pollyanna* (1960), *Birdman of Alcatraz* (1962), *How the West Was Won* (1962) edo *The Cincinnati Kid* (1965) filmak antzeztu zituen.

## Filmografia 
[thumb|250px|Karl Malden aktorea *[I Confess (filma)|I Confess* (1953) filman.]]
[thumb|250px|Karl Malden eta [Marlon Brando aktoreak *On the Waterfront* (1954) filman.]]
[thumb|250px|Karl Malden with [Eva Marie Saint in the trailer for *On the Waterfront* (1954)]]
[thumb|250px|Karl Malden aktorea *Aita Barry* pertsonaia antzeztuz *[On the Waterfront* (1954) filman.]]

### Telefilmak 
* *Fatal Vision* (1984)
* *Alice in Wonderland* (1985)

## Kanpo estekak 
* Karl Malden aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Elena Borboikoa

**Elena Maria Elisabet Dominika de Silos Borboikoa eta Greziakoa** (Madril, 1963ko abenduaren 20a - ) Espainiako infanta izan zen, Joan Karlos I.a erregearen eta bere emazte Sofia Greziakoaren alaba delako. *Errege gorentasun* () titulua zegokion, eta 1995etik Lugoko dukesa ere bada. Egun, hirugarrena da Espainiako tronurako oinordekotzan, Leonor eta Sofia bere iloben atzetik.

1995eko martxoaren 18an ezkondu zen, Sevillan, Jaime de Marichalarrekin. Ezkontza horretatik bi seme-alaba izan ditu, tronurako ondorengotzan bere atzetik daudenak jaiotza hurrenkeraren arabera: Felipe Juan Froilán (1998an jaioa) eta Victoria Federica (2000).

2007ko azaroan Errege Etxeak adierazi zuenez, Lugoko dukesak aldi baterako bere senarrarekin bizitzea bertan behera utzi zuen. *Época* aldizkariak kaleratutakoaren arabera, Infantak bere senarrari kokaina kontsumitzea egozten zion, eta ezkontzaren baliogabetasun kanonikoa eskatu zuen. 2009ko abenduan dibortziatzea adostu zuten, Madrilgo epaitegi batean (sekretupean). 2010eko urtarrilean dibortzio hori ofizialki jaso zen Errege Etxeko erregistroan, eta Jaime Maritxalarri titulu guztiak (Lugoko dukea, tartean) kendu zitzaizkion.

Elena Borboikoa, ikasketaz, irakaslea da, lehen hezkuntzan, atzerriko hizkuntzen gaian. Gaztelaniaz gain, ingelesa eta frantsesa menperatzen dituela diote. MAPFRE fundazioan Gizarte Ekintzako sailean aritu ohi da. Horrez gain, bere aitaren eskariz, errege familiaren ordezkari lanak ere egiten ditu hainbat ekitalditan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Biografia ofiziala
Cristina Borboikoa

**Cristina Borboikoa** —jaiotzako izena: *Cristina Federica Victoria Antonia de la Santísima Trinidad Borboi eta Greziakoa*— (Madril, 1965eko ekainaren 13a - ) Espainiako infanta da, Joan Karlos I.a erregearen eta bere emazte Sofia Greziakoaren alaba delako. Errege Gorentasun (*Alteza Real*) titulua dagokio, eta 1997tik 2015era Palmako dukesa ere izan da. Egun zazpigarrena da Espainiako tronurako oinordekotzan, bere neba Filipe printzearen, horren alaba Leonor eta Sofia infanten, bere ahizpa Elena infantaren eta azken horren bi seme-alaben atzetik.

1997ko urrian ezkondu zen, Bartzelonan, Iñaki Urdangarin eskubaloi jokalari olinpikoarekin. Ezkontza horretatik lau seme-alaba izan dituzte, tronurako oinordekotzan Cristina beraren atzetik daudenak jaiotzako hurrenkeran: Juan Valentín (1999an jaioa), Pablo Nicolás (2000), Miguel (2002) eta Irene (2005).

Politika zientzietan lizentziaduna da (1989) Madrilgo Complutense Unibertsitatean, eta New Yorken nazioarteko harremanei buruzko masterra egin zuen. Ondoren UNESCOn aritu zen praktikak egiten, Parisko egoitzan.

1992an Bartzelonan jarri zen bizitzen. 1993ko urrian La Caixan hasi zen lanean, hasieran erakusketa kulturalak antolatzen, eta geroago nazioarteko lankidetzako programen koordinatzaile. Lan horrez gain, Espainiako monarkiaren ordezkaritza lanak ere egin ohi ditu, estatu espainiarrean zein atzerrian.

2009an Bartzelona utzi eta Washingtonen jarri zen bizitzen, bere senar eta seme-alabekin, Urdangarinek Telefonican zuen lanpostua zela eta. 2011 amaieran, prentsan agertutako hainbat informazioren arabera, Urdangarin ustelkeria kasuetan sartuta egon da, berak zuzendutako Nóos enpresak emandako zerbitzu faltsuen bidez. Horiekin aberastu izana leporatu zaio, eta 2012ko urtarrilaren 13an kaleratu zenez, Cristina infantaren aurkako salaketak ere bazeuden,.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Urdangarin afera
Sisberto (Toledoko artzapezpikua)

**Sisberto**, **Sisiberto** edo **Sigeberto** elizgizon bisigodo bat izan zen, Toledoko artzapezpikua 690 eta 693 artean. Egika erregea tronutik kendu eta hiltzeko konspiratzeagatik, Toledoko XVI. kontzilioan, azken urte honetan ospatu zena, eskumikatua, kargutik kendua eta erbesteratua izan zen, eta bere ondasunak konfiskatuak izan ziren.

Egileren batzuk, egile ezagunik gabeko hiru lan literarioren egiletzat jotzen dute, preso egon zen bitartean idatziak izango zirenak.
Kiriko (Toledoko gotzaina)

**Kiriko** (; ). Antzinako iturrietan agertzen ez den arren, Kiriko Bartzelonako gotzaina (640 eta 666 artean postu horretan egon zena) Kiriko Toledoko gotzain metropoliarrarekin identifikatzen da (postu horretan 667 eta 680an egon zena).

* Bartzelonako gotzaina: Hala, 656an ospatu zen Toledoko X. kontzilioko aktak sinatzen agertzen da. Adiskidetasuna eta korrespondentzia izan zuen Ildefonso Toledokoa eta Samuel Tajon Zaragozakoarekin. Kontserbatzen den gutun bategatik, dirudienez Toledora bidaia bat egin zuen Ildefonso hiri horretako gotzain zen garaian, beraz, X. kontzilioaren ondoren. San Ildefonsoren *De perpetua virginitate* lana Kirikori, Bartzelonako gotzainari eskainia dago. Kontserbatzen den beste gutun batean, Kirikok Tajon Zaragozakoari Txindasvinto erregeak eman zion San Gregorio Magnoren lanaren zatien bilduma bat egitearen enkargua amaitzeko esan zion. Quiricus delako batekin identifikatzen da, gotzaina, iturri mozarabeetan aipatua Santa Eulaliaren omenezko ereserki baten egile eta santa honek Bartzelonan zuen hilobiaren ondoan eginiko monasterio baten sortzaile bezala. *Barchinon laete Cucufate vernans* izeneko ereserkiaren egiletzat ere hartzen da, San Cucufate edo San Cugaten omenez, hau zalantzazkoagoa den arren.

* Toledoko gotzain metropoliarra. Hala, 675ean ospatu zen Toledoko XI. kontzilioan agertzen da aktak sinatzen. Felix gotzainaren *Vita Sancti Iuliani Toletani Episcopi* lanean eta Julian Toledokoaren *Historia Wambae regis* lanean ere Toledoko gotzain bezala agertzen da. *Egutegi Mozarabeak* izeneko lanak bere heriotza 680ko urtarrilak 16an datatzen dute. *Vita Sancti Iuliani* lanaren arabera, Kirikoren oinordekoa 680ko urtarrilak 29an sagaratua izan zen.
Jakub Kolas

**Jakub Kolas** (; 1882ko azaroaren 3 [ juliar egutegian urriaren 22] &ndash; 1956ko abuztuaren 13), benetako izena **Kanstantsin Mitskiervitx Mikhailavitx** (Міцке́віч Канстанці́н Міха́йлавіч) Bielorrusiako idazlea izan zen. Bielorrusiako Sobietar Errepublika Sozialistaren Herriko Olerkari (1926an), Bielorrusiako Zientzien Akademiako kide (1928an) eta presidenteordea (1929tik) izan zen.

Bere obretan, Jakub Kolasek bielorrusiar nekazariekiko begikotasuna agertu zuen. Hori agerikoa izan zen idazteko erabili zuen ezizenean. Kolas hitzak galburua esan gura du bielorrusieraz. Olerki bildumak idatzi zituen: “Gatibualdiren Abestiak” (1908) eta “Bihozminaren Abestiak” (bielorrusieraz: Песьні-жальбы, 1910); olerkiak: “Herrialde Berri Bat” (bielorrusieraz: Новая зямля,1923) eta “Simon eta Musikaria” (bielorrusieraz: Сымон-музыка, 1925); istorioak eta antzezlanak. “Arrantzalearen Etxola” olerkian (bielorrusieraz: Рыбакова хата, 1947) Bielorrusia eta Sobietar Estatuaren arteko batzearen ondoko borrokak kontatzen dira. “Bidegurutzean”, bere trilogia, irautzaren aurreko Bielorrusiako nekazarien eta intelligentsia demokrataren bizitzari buruzkoa da. Sobietar Batasuneko estatuko saria eman zioten 1946an eta 1949an.
Hernaniko dukerria

**Hernaniko dukerria** noblezia titulu espainiarra da, Alfontso XIII.a erregeak sortutakoa, 1914ko abuztuaren 11n. Manfredo Luis Borboi eta Bernaldo de Quirós-i eman zion, Ansolako III. Dukea eta Atarfeko II. markesa zenari. Manfredo Luis hori Borboi leinuko kide karlista bat zen, Espainiako tronurako ondorengotza eskubideak galdu zituena.

Dukeak, bi aldiz ezkondu zen arren, ez zuen seme-alabarik izan. Bere familiak uste zuen loba bati egokituko zitzaiola titulua eta Manfredo Luisen arte bilduma garrantzitsua oinordetzan jasotzea. Dena den, dukea hil ondoren agertutako testamentuan titulua Margarita infantari, Joan Karlos I.aren arreba gazteenari uzten zion, eta arte ondare guztia bere bigarren emazteari. Familiak salatzen duenez, testamentu hori iruzurra da. Méndez de Vigo familiak (Dukearen ustezko oinordekoak) Espainiako Errege Familia jotzen du horren errudun, artelanak salduz nazioartean kapitala lortu nahian dabiltzala egotzita.

## Kanpo estekak 
* "El Mundo" egunkariko "Crónica" gehigarrian agertutako artikulua, 2002ko urriaren 27an
* "El Robo real".
James McAvoy

**James McAvoy** (1979ko apirilaren 21a, Port Glasgow) eskoziar aktore bat da.

Berak antzeztutako filma ospetsunen artean honako hauek daude: *The Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe* (2005), *The Last King of Scotland* (2006), *Atonement* (2007), *Wanted* (2008), *X-Men: First Class* (2011) eta *Split*.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak 
* James MvAvoyren webgunea 
* James MvAvoyren zaletuen webgunea 
* James MvAvoyren jarraitzaileen webgunea 
* James McAvoy aktorearen IMDB fitxa irakurgai
Sylt

**Sylt** (iparraldeko frisieraz: *Söl*; ) Alemaniako Schleswig-Holstein estatu federalean dagoen uharte bat da, Nordfriesland barrutian. Ipar itsasoan kokatzen da, iparraldeko Frisiar uharteetan. Sylteko herri handiena Westerland da, 9.072 biztanle dituena.

## Geografia 
Alemaniako laugarren uharte handiena da, eta Ipar itsasoan dituen uharteen artean handiena. 11 kilometrotako *Hindenburgdamm* dikeak elkartzen du kontinentearekin. Uhartearen itxura aldatuz joan da denboran zehar itsasoaren indarraren eraginez.

Mendebaldeko kostalde guztia 40 kilometrotako luzera duen hondartza da eta honek turismorako leku aparta bihurtu du. Ekialdean aldiz lokaztiak nagusi dira itsasbeheran eta eremu hau Wadden itsasoko Parke Nazionalaren barnean dago. Ikusgarria da 52 metrotako garaiera duen *Uwe-Düne* duna.

## Historia 
K.a. 3000 urteko giza aztarnak aurkitu diren arren, Sylten historia VIII edo IX mendeetan hasten da frisiarrek etorrerarekin. Schleswigeko Dukerriaren eta Danimarkaren artean egon izan da beti.

XVII eta XVIII mendeetan balearen ehizak, arrantzak eta ostragintzak garapen ekonomikoa ekarri zuen eta Keitum bihurtu zen uharteko hiriburu. XIX mendean aldiz turismoa iritsi zen eta Westerland bihurtu zen hiriburu berria. 1927an kontinenteari loturik gelditu zen *Hindenburgdamm* dikea eraikitzean.

Bigarren Mundu Gerran gotorleku bihurtu zuten naziek, dunen azpian bunkerrak ere eraiki zituztelarik.

Azken 40 urtetan Alemaniako *jet set*-aren turismo leku bilakatu denez oso famatu bihurtu da Sylt. Westerland eta Kampen herrietan luxuzko denda eta kaleak ikusten diren bezala, Keitum herri tradizional polita da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Soziolekto

**Soziolekto**a gizarte-klase edo talde batek erabiltzen duen hizkuntza aldaera da. Besteak beste, gazteen hizkera, lanbide hizkerak nahiz argot edo legetik at dauden taldeen hizkera sekretuak biltzen dira soziolektoetan.

## Ikus, gainera 
* Hizkuntza-erregistro.
* Idiolekto.

## Kanpo estekak
Bokartak ozpinetan

[thumb|250px|eskuinera|[Tapa moduan zerbitzatuak.]]

**Bokartak ozpinetan** Espainiako Mediterraneoko kostaldean oso ohikoa den janaurreko edo tapa bat da, bere osagarri nagusiak ozpinan paratutako bokartak, baratxuria eta perrexila direlarik.

Bokartak ozpinetan garagardo edo freskagarri batez lagundurik jan ohi direa, ardoarekin ez ohikoagoa da, aurrez jaki hau ozpinetan egona baita, ondorioz ahoan zapore garratza uzten duelarik.

## Ikus gainera 
* Tapak

## Kanpo estekak
1957ko Italiako Giroa

**1957ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 40. edizioa izan zen. 1957ko maiatzak 18 eta ekainak 9 artean ospatu zen, 3926ko ibilbidea eginez 21 etapatan, garaileak batez beste 37,488 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Milanen hasi eta amaitu zen.

119 txirrindularik hasi eta 79k amaitu zuten proba.

Italiako Giroaren edizio honek, elkarren arerio amorratuak ziren Louison Bobet, 1953 eta 1955 artean Frantziako Tourraren irabazlea izan zena, eta 1956ko Italiako Giroaren irabazlea izan zen Charly Gaulen arteko norgehiagoka sortu zuen. Itzuliko etapa erabakigarria 18.a izan zen. Etaparen hasieran, Gaul zen itzuliko liderra, Bobetekiko minutu bat baino gehixeagoko abantailarekin. 100. kilometro inguruan, luxenburgotarra geratu egin zen pixa egiteko, egoera hau, Bobetek, bere taldeari erritmoa bizitzeko esateko probestu zuelarik. Gertaera honen ondorioz Gaulek *Monsieur Pipi* ezizena jaso zuen. Emaitzak berehala iritsi ziren, eta Gaul laster egon zen Bobeten taldetik distantzia handira. Monte Bondoneren igoeraren hasieran, Gaul Bobeten taldeagandik lau minutu baino gehiagora zegoen, distantzia hori, igoera amaieran bikoitza baino gehiago izango zelarik. Maglia arrosa Gastone Nencinirentzat izan zen, Bobeti hemeretzi segundo baino ateratzen ez zizkiona, frantziarrak hurrengo egunean maglia arrosa lortzeko saiakera egin zuelarik, mendiko azken etapa zena.

Hurrengo egunean, Passo di Rolleko igoeran, eguneko hiru mendateetako bigarrena zena, Nencinik zulatu bat jasan zuen, Bobetek italiarra atzean uzteko probestu zuena. Raphaël Geminianiren laguntzarekin, Nencinik galdutako denbora berreskuratu ahal izan zuen, baina, beste behin, zulatu bat izan zuen. Kemenez, Nencinik berriz harrapatu zuen Bobet, baina, zoritxarrez, italiarrak beste zulatu bat izan zuen (hirugarrena hamar kilometrotan), behin betiko frantziarragandik atzeratuta utzi zuena, jada Giroko garaipena bertan ikusten zuena. Alabaina, Bobetek ere zulatu bat izan zuen San Martino di Castrozzan, azken mendatearen aurretik, Passo Brocon. Gaul Nencinirekin aliatu zen, nor Bobeten gurpileraino eraman zuen, Giroa irabazaraziz, eta hala, frantziarraz mendekatuz.

Miguel Poblet espainiarra eta Rik Van Steenbergen belgikarraren arteko esprinterren lehia ere nabarmentzekoa da. Pobletek 4 etapa garaipen lortu zituen, eta 2. beste horrenbeste aldiz izan zen, eta Van Steenbergenek 5 etapa garaipen lortu zituen eta 2 aldiz izan zen bigarren. Era berean, Pobletek itzulian lortu zuen 6. postua ere nabarmen daiteke, ordura arte, espainiar batek Giroan lortu zuen emaitzarik hoberena.

## Talde parte-hartzaileak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Etapak 
## Sailkapenak 
## Kanpo estekak
Kaputxinoen komentua (Altsasu)

**Kaputxinoen komentua** Altsasuko monasterioa da, frantziskotarren Anaia Txiki Kaputxinoen Ordenaren adarrena.

1905ean agertu ziren lehendabizikoz kaputxinoak Altsasun, apaiz eta misiolarientzat seminario bat eratu zutenean, 1988ra arte iraun zuena.

Komentuaren eliza 1913an bukatu zuten, neogotiko estiloan. Egun Altsasuko kaputxinoak elizaz, Ziordiko mojen kapelategiaz eta Frantziskotarren Laikoen Ordenaz arduratzen dira.

## Galeria 

File:Alsasua - Iglesia Capuchinos 03.JPG
File:Alsasua - Iglesia Capuchinos 10.JPG
File:Alsasua - Iglesia Capuchinos 13.JPG
File:Alsasua - Iglesia Capuchinos 05.JPG

## Kanpo estekak
Anaia Txiki Kaputxinoen Ordena

**Anaia Txiki Kaputxinoen Ordena** (; **Kaputxinoak** edo **OFM.Cap.** laburtua) eskeko ordena katolikoa da, frantziskotar familiaren adarra.

## Historia 
ezkerrera|thumb|Matteo de Bascio.
Frai Matteo de Basciok eta Ludovico eta Rafaele di Fossombrone anaiek sortu zuten 1525ean, kontenplaziozko bizitza bilatuz.

Sortzaileak, erretiroko komentuetara joan ziren behatzaileak izan ziren, han, bizitza kontenplatiboago bat izan ahal izateko. Denborarekin, bere kopurua hazi egin zen, eta frantziskotar ordenaren erreforma bat egitea erabaki zuten. Hori oso ohikoa zen garai hartan, asko baitira behaketaren barruan dauden frantziskotarren erreformak. Behatzaileengandik banandu ziren eta komentualen ministro nagusiaren esanetara egon ziren, euren ministro nagusia izan arte.

Frantziskotarren beste adarrak bezala, kaputxinoak, oro har, parrokien zaintzan aritzen dira. Hala ere, bizitza kontenplatiboa eta azterketa estimatzen dituzte.

Kaputxinoak, lehen garaietako izpiritualen oinordeko adarra dira. Sokadun abitu marroi bat erabiltzen dute (frantziskotar behatzaileek bezala), baina beste bi taldeekiko desberdintasun nagusia tunikari lotutako kaputxa bat daramatela da, Frantzisko Asiskoak erabiltzen zuen jatorrizko ohituraren formaren arabera), eta luzeagoa da beste adarrekin alderatuta.
## Ordena Euskal Herrian 
Misio- eta predikatze-lanetan jardun izan dute bereziki. Euskal Herrian hainbat etxe dituzte. Euskalgintzan eta euskal kulturan leku garrantzizkoa izan dute XX. mendean (Alejandro Bilbao, Aita Donostia, Jorge Riezukoa, Polikarpo Iraizozkoa, Damaso Intza, Buenaventura Oieregikoa, etab.).

XX. menden zehar kaputxinoek euskeraren aldeko lan eskerga egin zuten ete mende hasieran, euskara hutsezko izandako lehenbizikoetako aldizkariak argitaratzeri ekion zioten: *Irugarrengo Prantziskotarra* 1913an eta Zeruko Argia 1919an.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lekarozko ikastetxea
* Irugarrengo Prantziskotarra
* Zeruko Argia
* Umeen-Deia
* El Saltillo jauregia

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kaputxino

**Kaputxino** izan daiteke:
* Anaia Txiki Kaputxinoen Ordenaren fraide katolikoa.
* *Cebus* generoaren primateak.
* Kaputxinoak, Errenteriako auzoa.
* Kaputxino edo *cappuccino* kafe-errezeta.
Azentu

Hizkuntzalaritzan, **azentu**a hitzen silaba jakin bati edo batzuei, edo esaldi batean zenbait hitzi ematen zaien enfasi fonikoa da. Andres Alberdik horrela definitu du: "Prosodiako elementua da azentua ere, eta honela defini daiteke: modu adierazgarrian silaba bat besteetatik nabarmentzea, tonuz nahiz intentsitatez".

## Azentu motak 
Hitzen barruan kokatutako azentuei **azentu lexikal** edo **hitzen azentu** ere deritzo; esaldietan hitzek duten azentuari, berriz, **azentu prosodiko** edo **esaldien azentu** deritzo. Azkena prosodiaren hiru osagaietako bat da, erritmo edo isokroniarekin eta intonazioarekin batera. Azentuaren kokapena eta erabilera hizkuntzen arabera aldatu egiten da.

## Euskararen azentua 
Gaiaren inguruan, Andres Alberdik haren zailtasuna azpimarratu du: auzi zaila da azentuarena, molde asko baita euskaraz; azentu-sistema bat baino gehiago, alegia. Idatzia bakarra izan arren –horretarakoxe dugu euskara batu estandarra–, hizkerak askotarikoak dira, azentua barne. Euskalki bakoitzak, eskualde bakoitzak, baita auzo bakoitzak ere, bere prosodia du gurean, bere azentu-doinuera; modu zainduan ala zaindugabean ari garen ere, ez dugu prosodia bera erabiltzen". Euskara batuan eta Euskaltzaindiaren ikuspuntutik "arautu gabeko kontua da".

Euskararen azentua intentsiboa da. Ezin da erraz azaldu zertan datzan, zubereraz izan ezik, euskalki horretan azentuazioa finkoa baita, hitzeko azkenaurreko silaban. Beste euskalkietan, arau hauek dute indarra:

# hitzaren erroa monosilabikoa denean, hitzak berak silaba gehiago izanik ere, azentua lehen silaban doa: *lúrra < lurr-a*, *lúrretan < lurr-etan*;
# erroa bisilabikoa bada eta bokalez bukatzen bada, kasu horretan ere lehen silaban doa azentua: *méndi*, *áte*;
# beste kasuetan, silaba anitzetako hitzetan, azentua azkenaurreko silaban doa (*gizón, gizóna*) eta hitzaren bukaeran bigarren mailako azentu bat gehi dezakete, hitzak lau silaba edo gehiago dituenean (*gizónarentzàt*).

## Bibliografia 
* ALBERDI, Andres: *Ahoskera*, Ikasmaterialetako hizkuntzaren egokitasun-irizpideak finkatzeko Aholku Batzordea, Gasteiz: Eusko Jaurlaritza, 2014, Webgunean: http://www.ogasun.ejgv.euskadi.eus/r51-catpub/es/k75aWebPublicacionesWar/k75aObtenerPublicacionDigitalServlet?R01HNoPortal=true&N_LIBR=051589&N_EDIC=0001&C_IDIOM=eu&FORMATO=.pdf

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Margarita Borboi Borboikoa

**Margarita Borboi Borboikoa** (Erroma, Italia, 1939ko martxoaren 6a - ) Espainiako infanta da Juan Borboi eta Battenbergekoaren eta bere emazte Maria de las Mercedes Borboi-Bi Siziliak eta Orleanskoaren alaba delako. Halaber, Erret Gorentasun (*Alteza Real*) titulua dagokio, eta Soria eta Hernaniko dukesa da.

Margarita itsua da jaiotzatik. Bataiatzerakoan *Margarita María de la Victoria Esperanza Jacoba Felicidad Perpetua de Todos los Santos* izena ezarri zioten. Nobleziatik kanpoko gizon batekin ezkontzean, uko egin zion tronurako ondorengotza eskubideari. Dena den, zalantza dago uko hori baliozkoa ote den; izan ere, 1978ko Espainiako Konstituzioa indarrean sartu baino lehen izan zen, eta bertan ez dio ezer aurretiko ondorengotza gorabeherei buruz. Espainiako Gorteek ere, bere aldetik, ez dute uko hori legez onartu.
1955eko Andaluziako Itzulia

**1955eko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza lasterketa itzuli honen 2. edizioa izan zen. 30 urteren ondoren ospatu zen lehena izan zen. 1955eko urtarrilak 30 eta otsailak 6 artean ospatu zen, 1164 kilometroko ibilbidea eginez 8 etapatan, horietako bi bikoitzak, Malagan hasi eta amaitu zelarik.

86 txirrindularik parte hartu zuten, guztiak espainiar herritartasundunak proban parte hartu zuen lehen atzerritarra izan ezik, Abdelkader Mizmizi marokoarra. Proba 34 txirrindularik amaitu zuten.

Garailea José Gómez del Moral izan zen, eta proba, batez beste 38,640 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Mendiko sailkapena Jesús Galdeano nafarrak irabazi zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Miguel Poblet

**Miguel Poblet Orriols** (Montcada i Reixac, Bartzelonako probintzia, 1928ko martxoaren 18a - Bartzelona, 2013ko apirilaren 6a) txirrindulari kataluniarra izan zen, profesionala 1944 eta 1962 artean, denbora horretan 62 garaipen lortu zituelarik.

Profesionaletara oso gazte pasa zen, 16 urte baino ez zituelarik, baina, denbora askoan zehar, bizi zen toki inguruan ospatzen ziren lasterketetara mugatu zen, nagusiki Katalunia eta inguruko probetara.

Azkenean, Espainiatik kanpoko probetan parte hartzen hasi zenean, Pobletek esprinter bikaina zela frogatu zuen. Italian lortu zituen bere garaipenik garrantzitsuenak. Bi aldiz irabazi zuen Milan-San Remo klasikoa, eta beste behin bigarren izan zen, eta Italiako Giroan hogei etapa garaipen lortu zituen, Espainiako Vueltan eta Frantziako Tourrean beste hiru garaipen ere lortu zituen arren, azken itzuli honetan, maillot horia jantzi zuen lehen espainiarra izatea lortu zuelarik 1955eko edizioko etapa baten. 1956an urte berean hiru Itzuli Handietan etapa garaipenak lortu zituen lehen txirrindularia bihurtu zen, ondoren Pierino Baffik 1958an eta Alessandro Petacchik 2003an berdindu zuten errekorra.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak
### Beste Itzuliak 
### Klasikoak eta Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Alacahöyük

**Alaça Hüyük**, **Alaca Höyük** edo **Alacahöyük** Turkiako iparraldean, Anatolian, dagoen arkeologia aztarnategia da.
Aztarnategi hitita herriaren Bogazköy aitzinako hiriburu politikoa zegoen tokitik hurbil dago, ipar-mendebaldean. Herria XX. mendearen hasieran aurkitu zen. Bertan hititen eraikinen aztarnak topatu dira eta haien azpian inperial hilerri bat; bertako hilobiek 4.500 urte inguru izan ditzakete.

Indusketetan objektu asko aurkitu dira: Kobre Aroko elementu metalurgikoak, ontziteria, harribitxiak, etab. Dena dela, datu asko ez dira ezagutzen; bereziki iluna da idazkera asmatu aurreko bertako populazioaren jatorria. Zenbait espezialisten ustez Asiatik etorritako hititen aurreko populazioaren aztarnak izan daitezke.

## Kanpo estekak 
* : Alacahöyük
* : (Metropolitan Museum of Art) Art of the first cities Royal burials at Alaca Höyük
* : Photo gallery of Sphinx Gate and other Hittite structures at Alaca Höyük
* : Images from Alacahöyük
1999ko Espainiako errepide txirrindularitzako txapelketa

**1999ko Espainiako errepide txirrindularitzako txapelketa** txirrindularitza txapelketa nazional honen 98. edizioa izan zen. 1999ko ekainak 27an ospatu zen, Cordoban, 240 kilometroko ibilbidea eginez. Proba 45 txirrindularik amaitu zuten.

Probaren irteeran egun batzuk lehenago Kataluniako Itzulian hildako Manuel Sanroma txirrindularia omendu zen.

San Jeronimo mendaterako igoeran hamahiru txirrindularik osatutako taldetxo bat osatu zen, non proba irabazteko faborito handiak zeuden, eta ONCE taldeak agintzen zuen taldetxo horretan. Zenbait ihesaldi saiakeraren ondoren taldea helmugara iritsi zen, Ángel Luis Caserok bigarren aldiz jarraian Espainiako txapelketa irabazi zuelarik.

Bere ondoren, bigarren postuan, Roberto Heras sartu zen, eta hirugarrenean, Joseba Beloki.

Hala, Vitalicio Seguros taldearen bolada onak jarraipena izan zuen, bere bigarren Espainiako txapelketa irabaziz taldeak zeraman bi urteetan.

## Sailkapena 
|}

## Ikus, gainera 
* Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* Espainiako Ziklokros txapelketa
* Espainiako errepideko mendiko txapelketa

## Kanpo estekak
Beefeater

thumb|250px|*Beefeater* edo *Yeomen Warder* bat.

**Beefeater** (euskaraz *Txekor haragi jaleak*) ofizialki Yeomen zaindariak izendapenez deituak (ingelesez ''Yeomen Warders of Her Majesty's Royal Palace and Fortress the Tower of London'') usadioz Londresko dorreko Yeomen zaindaria da. Bere zeregina teorikoki Londresko dorrean egon daitezkeen presoak nahiz Britainiar Koroako Bitxiak zaintzea da, nahiz eta gaur egun praktikan dorrera datozen turisten gidari lanak burutzen dituen.

1485. urtean Londresko dorreko zaindari lanetan hasi ziren. Gaur egun guztira 35 zaindari eta buruzagi bat dira. Denak Britainiar Armadan gutxienez 22 urtez zerbitzutakoak dira, gainera zerbitzu iraunkorraren eta jokabide onaren dominen jabeak izan behar dute.

## Ikus gainera 
* Yeoman

## Ikus gainera 
* Londresko dorrea

## Kanpo estekak
Central London

**Central London** edo **Erdialdeko Londres**, Erresuma Batuko Londres hiriburuko erdiguneko barrutiak barne hartzen dituen izendapena da. Berez, ez da izendapen ofiziala eta ez ditu muga zehatzak. Azalera gutxi gorabehera 25 kilometro karratu ditu. Londres Hiria, West End eta South Bank barrutietan barna hedatzen da.

## Ikus gainera 
* City of London

## Kanpo estekak