Unai Fernandez de Betoño

**Unai Fernandez de Betoño Saenz de Lacuesta** (Gasteiz, Araba, 1977) arkitektoa, irakaslea eta politikaria da. Euskal Herriko Unibertsitatean dihardu irakasle. EH Bilduko lurralde antolakuntzako idazkaria da, eta alderdi horren Gasteizko alkategai Rocio Viteroren taldean lan egiten du.

## Arkitekto ikertzailea 
2011ko urrian Doktoretza eskuratu zuen, *Tamaño, proporción y escala en arquitectura* () doktore-tesia aurkeztuta (Manuel Iñiguez irakaslearen zuzendaritzapean). Geroago, Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialak argitaratu zuen lan hori.

Bere ikerketa-ildo nagusia hirigintza eta lurraldearen antolakuntza jasangarria da.

Hirigintzan hizkuntzak duen egoera ere kontuan hartu behar dela defenditu du hainbat forotan.

## Lurraldea eta Hizkuntza Jardunaldien sustatzaile 
Unai Fernandez de Betoño jardunaldi hauen sustatzaile, antolatzaile eta batzorde akademiko kidea izan zen lehen jardunaldian 2014an, baita parte hartzailea 2015 eta 2016koan ere. Lehenengo jardunaldi hura Gipuzkoako Foru Aldundiak (GFA), eta Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak (UEMA) antolatu zuten UEUrekin lankidetzan, Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluak abiatuta zuen *ELE/Arnasguneak hedatuz* izeneko proiektua lantzeko eta gizarteratzeko. Hizkuntzaren eta egoera sozio-kulturalaren arteko harremana aztertzea soziolinguistikarekin batera jaio zen. Hizkuntzalaritzaren ikuspegi sozialago horri geografia, lurralde-antolakuntzak eta hirigintzak ere gehitu zizkioten geroago. Faktore horiek hiztun-komunitatearengan duten eraginaz. “Lurraldea eta hizkuntza” jardunaldietan hazkunde urbanistikoaren eta hizkuntza-aldaketaren arteko harremanaz hausnartu egin da. Bereziki, arnasguneei edo euskaldunen metaketa demografikoa jazotzen den guneei dagokienez. Izan ere, eragin linguistiko arras ezberdina du hiri handi batean mila etxebizitza berri eraikitzeak edo euskararen arnasgune den herri txiki batean berrehun etxe berri egiteak. Kultura-ondarea ez baitute eraikinek eta naturak soilik osatzen.
Fitxategi:LuHi IV kartela - Lurralde eta Hizkuntza.jpg
Fitxategi:LuHI 3 kartela1Lurralde eta Hizkuntza.jpg
Fitxategi:Luhi2 Lurralde eta Hizkuntza2.png
Fitxategi:Luhi1.png

## *Aldiri* aldizkariaren sortzaile 
thumb|Aldiri aldizkari berria Argia aldizkarian (2010)
[thumb|[Ibai Gandiaga eta Unai Fernandez de Betoño arkitektoak (Argia, 2010)]]
"*Aldiri. Arkitektura eta abar*" aldizkariko sortzaileetako bat izan zen. Udako Euskal Unibertsitatearen laguntzarekin 2009an argitaratu zuten 0 zenbakia, "*Hasiberriak. Arkitekto gazteon komeriak*" izenburupean, eta lehendabiziko zenbaki hartako parte-hartzaileen artean zeuden Fernandez de Betoño eta hainbat arkitekto hasiberri, besteak beste, Ibai Gandiaga, Maider Uriarte, Ula Iruretagoiena, Agurtzane Elguren, Kepa Iturralde, Ander Gortazar eta Anartz Ormaza. Geroago ere beti izan da kidea aldizkariko erredakzio-kontseiluan.

Aldiri talde-lanaren emaitza izan da hasieratik, garai hartan baziren arkitekturazko oinarrizko liburu batzuk euskarara itzuliak (Müller-ren *Arkitektura Atlasa*, Paricioren *Arkitekturaren eraikuntza*, edo Solà-Moralesen *Hiri-hazkunde motak*), baina taldeak euskarazko berezko sorkuntza bultzatu nahi zuen, eta ez soilik arkitekturaz modu ortodoxoan aritu nahi, beste hainbat aldizkariren moduan; bestelako gaiei ere tartea eskaini nahi zieten: hirigintza, lurralde-antolamendua, artea, soziologia, ekologia, ekonomia... Zenbaki bakoitzean Joseba Larratxe Josevisky arkitektoren komiki bat ere sartu zuten. Aldizkariaren formatua akademikoagoa bihurtu zen denborarekin. Euskarazko Uztaro aldizkari zientifikoaren bideari jarraituz **Aldirik** Dialnet, Latindex eta MIAR indize eta katalogo akademikoetan agertzea lortu zuen.

## Irakaslea unibertsitatean 
Donostiako Arkitektura Eskolan irakaslea da. Zuzendariorde postuan ere aritu izan da bertan.

“Lurraldea eta Hizkuntza. Eragin Linguistikoaren Ebaluazioa” graduondokoa antolatu zuen UPV-EHU eta UEUrekin. “Urbanizazio-prozesu garaikidea eta horrek eragindako mugimendu demolinguistikoa hizkuntza-aldaketa eragiten ari dira” eta “problematika horri alor ezberdinetatik” erantzuten ahaleginduko ziren graduondokoak ematen zuen “patxada eta sakontasun akademikoa” lagun.

## Politikaria 
EH Bilduko lurralde-antolamenduko idazkari moduan, lurraldea antolatzeko legedia eta ekimenak aztertu izan ditu hainbatetan, berak akademikoki menperatzen duen arlotik eta ikuspuntu kritiko batetik. EH Bilduko legebiltzarkidea izan da eta Gasteizko alkatetzarako udal hauteskundeetako zerrendan bigarren postuan joan da.

## Argitalpenak 
### Liburuak 
* thumb|"Hirigintzaren Oinarriak" liburuaren azala (Unai Fernandez de Betoño, UEU, 2014)*Lur gara* (Astero, 2018)
* *Hirigintzaren oinarriak* (UPV/EHU & UEU, 2014)
* *Hiri gara* (Astero, 2014) 2011-2014 tartean Gaur8 astekarian argitaratutako artikuluen bilduma.
* *Lurraldea & hizkuntza, hizkuntza & lurraldea : Donostian 2014ko urtarrilak 16-17.* Gipuzkoako Foru Aldundia Gipuzkoa D.L. 2014 ISBN 978-84-7907-725-9 
* *Tamaño, proporción y escala. Sobre la cantidad en la arquitectura*. Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofiziala, Bizkaiko Ordezkaritza (COAVN/EHAEO, 2012)

### Artikuluak 
Aldiri aldizkarian gutxienez 14 artikulu idatzi ditu. Ehun baino gehiago dira aldizkari zientifoetan argitaratu dituen artikuluak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Donostiako Arkitektura Goi Eskola Teknikoa
* Udako Euskal Unibertsitatea

## Kanpo estekak 
* Unai Fernández de Betoño. Google Scholar. (100 artikulu zientifiko arkitekturaz-eta)
* Unai Fernández de Betoño. Research Gate. (55 artikulu zientifiko arkitekturaz-eta)
* Unai Fdz. de Betoño wikilaria Euskal Wikipedian

* **Aldiri** bloga (UEU)
* Arkitektura Hiztegia (EHUren zerbitzarian, TikiWiki MediaWiki pean)
* **Hirigintza** webgunea (EHUren zerbitzarian, MediaWiki pean)
* Unai Fernández de Betoño. Sustatu.eus. (>100 artikulu zientifiko arkitekturaz-eta)
* Nolako eragina dauka turismoa etxebizitzan? Unai Fernandez de Betoño Antiguan (Jose Antonio Eguilegor Youtube, 2016-09-20)