Uztailaren 11

**Uztailaren 11** gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hamabigarren eguna da, 193.a bisurteetan. 173 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1576  &ndash; Balmasedan sorginkeriaren aurka gauero kanpaiak jotzea agindu zuten. Ustearen arabera, elizako ezkilak jotzen zituzten bitartean sorginkeriaren boterea deuseztatzen zuten. Beste hainbat herritan neurri bera hartu zuten.
* 1886 &ndash; Euskal Herriko lehen elkarte sozialista sortu zuten Bilbon. Facundo Perezagua izan zen bultzatzailea.
* 1978 &ndash; Poliziak German Rodriguezen hilketaren aurka manifestatzen ari zirenen aurka tiro egin eta Joseba Barandiaran gazte astigartarra hil zuen Donostiako Aldapetan.
* 2006 &ndash; Pablo Muñoz, Diario de Noticiaseko zuzendaria atxilotu zuten, ustez ETAko finantziazio sarearekin harremana izateagatik.

### Mundua 
* 1919 &ndash; Herbehereetako parlamentuak zortzi orduko lanordua ezarri zuen.
* 1921 &ndash; Irlandako Independentzia Gerra amaitu zen.
* 1978 &ndash; Tarragonako Alcanar udalerrian propileno likidotua zeraman zisterna kamioi baten leherketaren ondorioz 243 hildako izan ziren.
* 1987 &ndash; Munduko biztanleria 5.000 miloi pertsonetara iritsi zen.
* 2006 &ndash; Atentatu odoltsua Mumbaiko hiri indiarrean, 190 hildako eta 600 zauritu baino gehiago.
* 2010 &ndash; Kampalan Munduko Kopako finala ikusten ari ziren bi jatetxeetan atentatu batek 64 hildako utzi ditu.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1974 &ndash; *The Legend of the 7 Golden Vampires* ("7 Urrezko Banpiroen Kondaira") filma estreinatu zen, Roy Ward Baker eta Chang Chehk zuzendu eta Peter Cushing, John Forbes-Robertson, David Chiang, Robin Stewart eta Julie Ege aktoreek antzeztu zuten.
* 1997 &ndash; *Contact* ("Kontaktua") filma estreinatu zen, Robert Zemeckisek zuzendu eta Jodie Foster, Matthew McConaughey, James Woods, John Hurt, Tom Skerritt eta Angela Bassett aktoreek antzeztu zuten.
* 2008 &ndash; *Outlander* ("Kanpotarra") filma estreinatu zen, Howard McCainek zuzendu eta James Caviezel, Sophia Myles, Jack Huston, Ron Perlman eta John Hurt aktoreek antzeztu zutelarik.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1895 – Lumière anaiek film bat aurkeztu zuten zientzialarien aurrean.
* 1962 – Bezperan jaurtitako *Telstar* satelitearen bidezko lehen telebista seinaleak emititu ziren.
* 2022 &ndash; James Webb teleskopioak bere eremu sakoneko lehen irudia igorri zuen.

## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 2010 &ndash; Espainiako Futbol Selekzio Nazionalak 1-0 irabazi zion Herbeheetakoari Hegoafrikako Munduko Futbol Txapelketan. Iniestaren golak historiako lehen garaipena eman zion Espainiari.

## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1826 &ndash; Herminia de Alcain, lapurtar andrea, (h. 1887)
* 1894 &ndash; Ignacio Hidalgo de Cisneros, arabar militarra (h. 1966).
* 1896 &ndash; Émile Seitz, lapurtar politikaria (h. 1981).
* 1904 &ndash; Miguel Primo de Rivera Sáenz de Heredia, Lizarrako markesa, espainiar politikari falangista (h. 1964).
* 1911 &ndash; Francis Gaudeul, lapurtar militarra eta arkeologoa (h. 2003).
* 1912 &ndash; Bernard Lavielle, frantsesezko baxenafar idazlea (h. 1997).
* 1913 &ndash; Martin Gorostidi, euskal musikaria (h. 1988).
* 1925 &ndash; Juan Uharte Beaumont, nafar enpresaburu eta mezenasa (h. 2018).
* 1927 &ndash; Milagros Txurruka, bizkaitar dantzari ohia, bikotean hainbat euskal dantza-sueltoko txapelketa irabazitakoa.
* 1937 &ndash; Gonzalo Díaz Beitia, bizkaitar futbolaria.
* 1944 &ndash; Fernando Egidazu, bizkaitar ekonomialaria, Espainiako Bankuan lan egiten duena.
* 1946 &ndash; Ibon Sarasola, gipuzkoar idazlea, hizkuntzalaria eta euskaltzaina.
* 1947 &ndash;
** Jesus Maria Arrieta, gipuzkoar elizgizon eta idazlea.
** Andoni Sagarna, gipuzkoar ingeniaria eta euskaltzaina, terminologia eta hizkuntzaren teknologiaren arloetan euskara modernizatzeko aitzindaria.
* 1949 &ndash; Luis Ibero, nafar politikaria, Zizur Nagusiko alkatea (h. 2020).
* 1952 &ndash; Rafael Biteri, bizkaitar futbolaria (h. 2025).
* 1955 &ndash;
** Marina Aoiz, nafar kazetari eta poeta.
** Juan Maria Azkarate, gipuzkoar txirrindulari ohia.
* 1959 &ndash; Josi Sierra Orrantia, bizkaitar irakaslea eta dokumentalgilea.
* 1961 &ndash; Felipe Rius, nafar idazle eta kazetaria (h. 2018).
* 1962 &ndash; Juanma Suárez, Eskorbuto taldeko baxu-jotzaile eta abeslaria (h. 1992).
* 1964 &ndash; Andoni Aizpuru, gipuzkoar kazetaria eta telebista aurkezlea.
* 1970 &ndash; 
** Idoia Mariezkurrena, gipuzkoar atleta ohia, xabalina jaurtiketan nabarmendu zena.
** Carlos Docando, bizkaitar futbolari ohia eta futbol entrenatzailea.
* 1971 - María José Noain Maura, gipuzkoar arkeologoa.
* 1976 &ndash; Egoitz Lasa, euskal aktorea.
* 1980 &ndash;
** Eneritz Aranburu, bizkaitar abeslaria eta panderojolea.
** Juan José Oroz, nafar txirrindularia.
* 1982 &ndash; Ibai Rejas, arabar futbolari ohia.
* 1986 &ndash;
** Raúl García, nafar futbolaria.
** Igor Romero, gipuzkoar txirrindulari ohia.
* 1997 &#x2013; Iraitz Mateo Gogorza Kazetaria, herri eragilea eta bertsolaria/bertsozalea.

### Mundua 
* 1274 &ndash; Roberto I.a Eskoziakoa, Eskoziako erregea (h. 1329).
* 1558 &ndash; Robert Greene, ingeles poeta, antzerkigile eta eleberrigilea (h. 1592).
* 1561 &ndash; Luis de Góngora, espainiar olerkaria eta antzerkigilea (h. 1627).
* 1653 &ndash; Sarah Good, Salemgo sorginkeria prozesuan sorginkeria leporatu zioten lehen hiru emakumeetako bat (h. 1692).
* 1657 &ndash; Frederiko I.a, Prusiako erregea (h. 1713).
* 1662 &ndash; Maximiliano II.a Emanuel Bavariakoa, Bavariako hauteslea (h. 1726).
* 1694 &ndash; Charles-Antoine Coypel, frantziar margolari, arte-kritikari eta antzerkigilea (h. 1752).
* 1723 &ndash; Jean-François Marmontel, frantziar historialari, idazle eta entziklopedista (h. 1799).
* 1767 &ndash; John Quincy Adams, Ameriketako Estatu Batuetako 6. Presidentea (h. 1848).
* 1775 &ndash; José María Blanco White, espainiar idazlea (h. 1841).
* 1819 &ndash; Susan Warner, estatubatuar idazlea (h. 1885).
* 1832 &ndash; Charilaos Trikoupis, Greziako lehen ministroa (h. 1896).
* 1840 &ndash; 
** Aleksandra Annenskaia, errusiar idazle, irakasle eta itzultzailea (h. 1915).
** Marie Régnier, frantziar idazlea (h. 1887).
* 1846 &ndash; Léon Bloy, frantziar idazlea (h. 1917).
* 1847 &ndash; Luciana de Abreu, brasildar poeta eta irakaslea (h. 1880).
* 1849 &ndash; Harry Kellar, estatubatuar ilusionista eta magoa (h. 1922).
* 1858 &ndash; Minni Boh, alemaniar idazlea (h. 1918).
* 1872 &ndash; José María Orellana, Guatemalako presidentea (h. 1926).
* 1878 &ndash; Hjørdis Grøntoft Raknerud, norvegiar arkitektoa, Eskandinaviako lehen emakume arkitektoetako bat (h. 1918).
* 1885 &ndash; Roger de La Fresnaye, frantziar margolari kubista (h. 1925).
* 1888 &ndash; Carl Schmitt, alemaniar legelari, filosofo politiko eta nazi alderdiko kidea (h. 1985).
* 1890 &ndash;
** Giacomo Albanese, italiar matematikaria (h. 1947).
** Alice Rey Colaço, portugaldar margolari, ilustratzaile modernista, opera-abeslari, eszenografo eta jantzi-diseinatzailea (h. 1978).
** Arthur Tedder, britainiar mariskala (h. 1967).
* 1891 &ndash; Gabriel Benoist, normandierako Cauchois dialektoan idazten zuen normandiar idazlea (h. 1964).
* 1892 &ndash; Thomas Mitchell, estatubatuar aktorea (h. 1962).
* 1899 &ndash; E. B. White, estatubatuar idazlea (h. 1985).
* 1903 &ndash; Rudolf Abel, Sobietar Batasuneko espioia (h. 1971).
* 1904 &ndash; Leland John Haworth, partikulen fisikari estatubatuarra (h. 1979).
* 1907 &ndash; Samivel, frantziar diseinatzailea, margolaria eta idazlea (h. 1992).
* 1912 &ndash; Sergiu Celibidache, errumaniar-alemaniar konpositore eta orkestra-zuzendaria (h. 1996).
* 1913 &ndash; Kofi Abrefa Busia, Ghanako lehen ministroa (h. 1978).
* 1914 &ndash; Aníbal Troilo, *pichuco*, argentinar bandoneon-jotzaile, musikagile eta tango-orkestra zuzendaria (h. 1975).
* 1915 &ndash; Margarita Aliger, sobietar poeta, liburuzain, kazetari eta itzultzailea (h. 1992).
* 1916 &ndash;
** Alexander Prokhorov, sobietar fisikaria, 1964ko Fisikako Nobel Saria (h. 2002).
** Gough Whitlam, Australiako lehen ministroa (h. 2014).
* 1918 &ndash; Venetia Burney, ingeles emakumea, Pluton izena lehen aldiz proposatu zuena, 11 urte zituela (h. 2009).
* 1920 &ndash; Yul Brynner, estatubatuar aktorea (h. 1985).
* 1922 &ndash; Maria Magdalena Domínguez, galiziar poeta (h. 2021).
* 1925 &ndash;
** Mercedes Colás, *Porota*, Giza Eskubideen aldeko argentinar ekintzailea, Maiatzaren Plazako Amak elkarteko lehendakariordea (h. 2021).
** Nicolai Gedda, suediar opera-abeslaria, tenorra (h. 2017).
* 1927 &ndash;
** Theodore Harold Maiman, estatubatuar fisikaria, lehen laserraren sortzailea (h. 2007).
** Gregorio Salvador Caja, espainiar lexikologoa eta dialektologoa (h. 2020).
* 1930 &ndash; Harold Bloom, estatubatuar irakaslea, literaturaren teoria eta kritika akademikoa jorratu zituena (h. 2019).
* 1934 &ndash;
** Giorgio Armani, italiar moda-diseinatzailea, moda-egileen artean maisutzat joa (h. 2025).
** Antonio Jiménez Quiles, espainiar txirrindularia (h. 2023).
* 1943 &ndash;
** Pedro Carrasco, espainiar boxeolaria (h. 2001).
** Howard Gardner, estatubatuar psikologoa, adimen anizkunaren teoriaren sortzaile nagusia.
** Naima Lamcharki, marokoar aktorea (h. 2024).
* 1944 &ndash; Valdeir Vieira, brasildar futbolari ohia eta entrenatzailea.
* 1945 &ndash; Junji Kawano, japoniar futbolari ohia.
* 1947 &ndash;
** John Holt, jamaikar reggae abeslari eta kantagilea (h. 2014).
** Jaroslav Pollák, eslovakiar futbolaria (h. 2020).
* 1949 &ndash; Émerson Leão, brasildar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1950 &ndash; Rifat Rastoder, Montenegroko presidentea (h. 2023).
* 1952 &ndash; Stephen Lang, estatubatuar zinema, telebista eta antzerkiko aktorea.
* 1953 &ndash;
** Leon Spinks, estatubatuar boxeolaria (h. 2021).
** Patricia Reyes Spíndola, mexikar aktore, zuzendari eta ekoizlea.
* 1955 &ndash; Paul Alois Lakra, indiar apezpiku katolikoa (h. 2021).
* 1956 &ndash; Amitav Ghosh, indiar idazlea.
* 1957 &ndash; Patsy O'Hara, INLAko kidea (h. 1981).
* 1958 &ndash; Hugo Sánchez, mexikar futbolari ohia, inoizko mexikar futbolari hoberenetakoa.
* 1959 &ndash;
** Richie Sambora, estatubatuar musikaria, *Bon Jovi* taldeko gitarrista.
** Suzanne Vega, estatubatuar musikari eta abeslaria.
* 1960 &ndash;
** Tomoyuki Kajino, japoniar futbolari ohia.
** Jafar Panahi, irandar zinema zuzendaria eta gidoilaria.
** Ronald M. Schernikau, alemaniar idazlea, Errepublika Demokratikoko herritartasuna eskatzen azkena (h. 1991).
* 1961 &ndash; Esperanza Elipe, espainiar aktorea.
* 1963 &ndash; Dean Richards, ingeles errugbilari ohia.
* 1965 &ndash; Albert Sánchez Piñol, kataluniar idazle eta antropologoa.
* 1967 &ndash; Jhumpa Lahiri, estatubatuar idazlea.
* 1968 &ndash;
** Amal Murkus, palestinar abeslari eta aktorea.
** Conrad Vernon, estatubatuar ahots-aktore eta gidoigilea.
* 1972 &ndash; Henrique Capriles Radonski, venezuelar politikaria eta abokatua.
* 1975 &ndash; Naomi McClure-Griffiths, estatubatuar astrofisikaria eta erradioastronomoa.
* 1976 &ndash; Rose-Maïté Erkoreka, euskal jatorriko quebectar aktorea.
* 1983 &ndash; Samian, Quebeceko hip hop-rap kantaria, frantsesez eta algonkineraz abesten duen lehen rap kantaria.
* 1985 &ndash; Jonathan Sexton, irlandar errugbi jokalaria
* 1987 &ndash; Mela Franco Habijan, filipinar modelo eta aktorea. 
* 1988 &ndash; Joan Smalls, puertoricar modelo, psikologo, aktore eta filantropoa.
* 1989 &ndash; Rachael Blackmore, irlandar jockey-a, Grand National irabazi zuen lehen amazona.
* 1990 &ndash; Caroline Wozniacki, daniar tenislaria.
* 1991 &ndash; Rocío Saiz, espainiar kantaria, aktorea, artista eta LGBT aktibista.
* 1992 &ndash; Carolyn Genzkow, alemaniar aktorea.
* 1993 &ndash; Lina Makhul, estatubatuar-palestinar-israeldar abeslaria.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1580 &ndash; Filiberto Agaramont, Biarnoko seneskala, Agaramonteko eta Gixuneko kondea eta Baionako alkatea (j. 1552).
* 1763 &ndash; Jerónimo Anchuela, aragoiar inprimatzailea, Iruñean (j. c. 1706)
* 1920 &ndash; Valentín Hernández Aldaeta, bizkaitar politikari sozialista (j. 1865).
* 1956 &ndash; Alejandro Aranburu, *Droget*, bizkaitar esku-huskako pilotari, errepublikazale eta iraultzailea (j. 1885).
* 1960 &ndash; Jesus Aranbarri, bizkaitar musikagilea, Madrilen (j. 1902).
* 1961 &ndash; Vicente Uribe, bizkaitar politikari komunista, Pragan (j. 1902).
* 1970 &ndash; Secundino Zuazo, euskal herritar arkitekto eta hirigile arrazionalista, Madrilen (j. 1887).
* 1977 &ndash; Martín Agüero, bizkaitar toreatzailea (j. 1902).
* 1978 &ndash; Joseba Barandiaran, gipuzkoar gaztea, German Rodriguezen hilketaren aurka manifestatzen ari zela poliziak tiroz hila (j. 1959).
* 1996 &ndash; Juan Jose Etxabe, ETAko buruzagia eta lehen ekintzaileetako bat (j. 1937).
* 2011 &ndash; Iñaki Isasmendi, euskal idazlea eta Itxarkundia batailoiko eusko gudaria (j. 1914).
* 2016 &ndash; Javier Etxebarria, bizkaitar futbolaria (j. 1940).
* 2020 &ndash; Iñaxi Etxabe, gipuzkoar bertsolaria (j. 1933).
* 2023 &ndash;
** Loren Eguren, elorriotar mende luzea bizi izan zuen etxekoandre langilea (j. 1920).
** Yanire Granero, bizkaitar diseinatzailea eta enpresaburua (j. 1988).
** Mercedes Luzuriaga, bizkaitar aktorea (j. 1927).

### Mundua 
* 472 &ndash; Antemio, erromatar enperadorea.
* 937 &ndash; Rodolfo II.a Borgoinakoa, Borgoinako erregea (j. ).
* 969 &ndash; Olga Kievekoa, Igor Kievekoa Duke Handiaren emaztea, Kieveko Rusako erregeordea eta Sviatoslav I.aren ama (j. c. 890).
* 1174 &ndash; Amalariko I.a Jerusalemgoa, Jerusalemgo erregea (j. 1136).
* 1231 &ndash; Ines Beaujeukoa, Frantziako Erresumako noblea.
* 1382 &ndash; Nicole d'Oresme, frantziar elizgizon, teologo eta zientzialaria.
* 1451 &ndash; Barbara Celjekoa, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperatriza eta Hungariako eta Bohemiako erregina ezkontidea (j. c. 1392).
* 1593 &ndash; Giuseppe Arcimboldo, italiar margolaria (j. ).
* 1856 &ndash; Josef Kajetán Tyl, txekiar antzerkigile, idazle eta aktorea, Txekiako ereserki nazionalaren egilea (j. 1808).
* 1881 &ndash; Elisabeth Jerichau-Baumann, poloniar-daniar margolaria (j. 1819)
* 1886 &ndash; Jules Malou, Belgikako lehen ministroa (j. 1810).
* 1896 &ndash; Ernst Curtius, alemaniar historialaria, humanista, kritikaria eta jakituna (j. 1814).
* 1903 &ndash; William Ernest Henley, ingeles olerkaria (j. 1849).
* 1909 &ndash; Simon Newcomb, kanadar-estatubatuar astronomoa (j. 1835).
* 1915 &ndash; Albert Schickedanz, austriar-hungariar arkitekto eta margolaria (j. 1846).
* 1920 &ndash; Eugenia de Montijo, Frantziako enperatriza eta Napoleon III.aren emaztea (j. 1826).
* 1931
** Jean-Louis Forain, frantziar margolari, diseinatzaile eta grabatzailea (j. 1852).
** Giovanni Boldini, italiar genero eta erretratu margolaria (j. 1842).
* 1935 &ndash; Jenny Morris, ingeles brodatzailea (j. 1861).
* 1937 &ndash; George Gershwin, estatubatuar musikagile eta pianista (j. 1898).
* 1938 &ndash; Georges Rochegrosse, frantziar margolaria (j. 1859).
* 1941 &ndash; Arthur Evans, britainiar arkeologoa (j. 1851).
* 1946 &ndash; Paul Nash, britainiar margolari surrealista eta gerra artista (j. 1889).
* 1964 &ndash; Maurice Thorez, frantziar politikaria (j. 1900).
* 1970 &ndash; Agustín Muñoz Grandes, espainiar militar eta politikaria, Espainiako Gerra Zibilean Nafarroako II. Brigadaren agintaria (j. 1896).
* 1971 &ndash; John W. Campbell, estatubatuar zientzia-fikziozko eleberrigile eta argitaratzailea (j. 1910).
* 1973 &ndash; Robert Ryan, estatubatuar aktorea (j. 1909).
* 1974 &ndash; Par Lagerkvist, suediar idazlea, 1951ko Literaturako Nobel Saria (j. 1891).
* 1976 &ndash; Eric Baker, britainiar aktibista bakezalea, Amnistia Internazionalaren sortzailetariko bat (j. 1920).
* 1983 &ndash; Ross Macdonald, estatubatuar eleberrigilea (j. 1915).
* 1989 &ndash; Laurence Olivier, ingeles aktorea, zinema zuzendaria eta ekoizlea, kritikagile askoren ustez XX. mendeko aktorerik hoberena (j. 1907).
* 1990 &ndash; Matias Sagardoy Allo, Espainiako militar nafarra (j. 1901).
* 1992 &ndash; Deng Yingchao, txinatar politikaria (j. 1904).
* 1994 &ndash; Gary Kildall, estatubatuar informatikari eta enpresaburua, *CP/M* sistema eragilearen sortzailea (j. 1942).
* 2004 &ndash; Laurance Rockefeller, estatubatuar filantropoa (j. 1910).
* 2007 &ndash;
** Lady Bird Johnson, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (h. 2007).
** Alfonso López Michelsen, Kolonbiako presidentea (j. 1913).
* 2009 &ndash; Go Mi-Sun, 11 zortzimilako igo zituen emakumezko alpinista hegokorearra, Nanga Parbatetik jaisten ari zela (j. 1967).
* 2011 &ndash; Tom Gehrels, estatubatuar astronomoa (j. 1925).
* 2014 &ndash; Tommy Ramone, *Ramones* taldeko lehen bateria-jotzaile eta sortzaileetako bat (j. 1949).
* 2015 &ndash; Satoru Iwata, japoniar bideo-joko programatzaile eta enpresaria (j. 1959).
* 2016 &ndash; Emma Cohen, kataluniar zinema, antzerki eta telebistako aktore, idazle eta zinema zuzendaria (j. 1946).
* 2022 &ndash; Monty Norman, britainiar musikagile eta abeslaria (j. 1928).
* 2023 &ndash; Milan Kundera, txekiar idazlea (j. 1929).
* 2024 &ndash;
** Nicole Buffetaut, frantziar idazlea (j. 1927).
** Shelley Duvall, estatubatuar aktore, zinema ekoizle, idazle, abeslari eta ahots bikoiztailea (j. 1949).
** Bas Maliepaard, herbeheretar txirrindularia (j. 1938).
** Yazid bin Abdul Qadir Jawas, indonesiar teologo, erlijio idazle eta predikari musulman salafista (j. 1963).
* 2025 &ndash;
** Toni Cruz, kataluniar telebista ekoizle eta umorista (j. 1946).
** Bob Joyce, australiar atleta (j. 1936).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Endika eta Gorane/Gorapen/Gorantzi.

## Kanpo estekak 
Uztailaren 10 | Urteko egutegi | Uztailaren 12