Jose Mari Espartza

**Jose Mari Espartza Zabalegi** (Tafalla, 1951ko azaroaren 23a -) Euskal Herriko idazle eta editorea da, Txalaparta argitaletxea sortu eta zuzendu du 1988tik 2023ra arte.

Hainbat elkarteren sorkuntzan parte hartu du, hala nola, Merindad Kultura Elkartea, Altaffaylla Kultur Taldea, eta Nafarroako Ondarearen defentsarako plataforma. Frankismo garaitik prentsa munduan aritu izan da, bai langileen alde bai diktaduraren kontrako militantzian; Merindad Kultura Elkartea sortu zutenetako bat da.

Bere herriari lotutako ekimen ugaritan parte hartu du, bai politikagintzan (udaleko zinegotzia izan zen Agrupación Electoral Popularrekin eta HBrekin), bai historia eta istorioen ikerketan, Altaffaylla Kultur Taldea sortuz. 1989tik editore lanean dihardu, eta berak sortutako Txalapartaargitaletxea, Euskal Herriko inportanteenetakoa, jaioterrian kokatzearen aldeko apustua egin zuen.

Azken urteetan, Nafarroako Ondarearen Defentsarako Plataforma bultzatzen ibili da; ezker abertzalearen ekimenetan ere parte hartu du, egoera politiko berriak bilatzeko dinamiketan laguntzeko asmoz.

## Lanak 
[thumb|[Esker onez saioa (Hamaika Telebista, 2024)]]
Euskalduna bada ere, bere idazki gehienak espainieraz argitaratu ditu; hala ere, bi liburukitan egin zuen bere herriaren historia mardul eta eredugarria bi bertsiotan argitaratu zuen: euskaraz eta erdaraz. Liburu asko Tafallari eta Nafarroaren ikuspegi "ez ofizialaren" ezagutzaren zabalkundeari buruzkoak dira.
* *Tafalla vascona* (Elkar, 1980).
* *Un camino cortado. Tafalla 1900-1939* (Altaffaylla, 1985).
* *apakLa Teja de Medianoche. Gauerdiko Teila*, (Altaffaylla, 1987).
* *Jotas heréticas de Navarra* (Altaffaylla, 1988).
* *¡Abajo las quintas! La oposición histórica de Navarra al Ejército español* (Txalaparta, 1994).
* *Potosí. Andanzas de un navarro en la guerra de las naciones* (Txalaparta, 1996).
* *Tafallaren historia* (Altaffaylla, 2001). Tokiko historia eredugarria, bi tomotan.
* *Réquiem para sordos* (Txalaparta, 2004).
* *Cien razones por las que dejé de ser español* (Txalaparta, 2006).
* *Como puta por rastrojo: origen y uso de algunos dichos navarros* (Altaffaylla, 2009).
* *Mapas para una nación. Euskal Herria en la cartografía y en los testimonios históricos* (Txalaparta, 2011). Mila mapa baino gehiago biltzen dituena.
* *Euskal Herria kartografian eta testigantza historikoetan*. Andoain: Berria, 2012. ISBN: 978-84-936037-9-3.
* *Vasconavarros. Guía de su identidad, lengua y territorialidad*. Tafalla: (Txalaparta, 2012). ISBN: 9788415313410.
* *La sima. ¿Qué fue de la familia Sagardia?* (Txalaparta, 2015). ISBN: 9788416350179.
* *Nuestro pueblo despertará. David Jaime y la República vasconavarra* (Txalaparta, 2016). ISBN: 9788416350445.
* *Tres tristes trileros. Del Burgo, Arbeloa y Aizpun* (Txalaparta, 2016), Floren Aoiz eta Patxi Zabaletarekin batera idatzita. Esparzak Víctor Manuel Arbeloaren atala idatzi du, 2016.
* *Apología. Memorias de un editor rojo-separatista* (Txalaparta, 2018).
* *Zumalacárregui y la República de los Pirineos* (Txalaparta, 2024).

Beste zenbait liburutan parte hartu du, ezagunena *Navarra 1936. De la esperanza al terror* (Altaffaylla, 1986) liburua, non koordinatzaile lana egin zuen; liburuak Frankismoak Nafarroan hil zituenen ikerketan eta oro har urte horietako memoria historikoaren berreskurapenean mugarria izan da.

Liburuez gain ehunka artikulu eta kolaborazio idatzi izan du, bai hedabide nagusi batzuetan (*Egin*, *Gara*, *Diario de Noticias*...) bai Tafallaldeko berriak jasotzen dituzten *Merindad*, *La Voz de la Merindad*, *Letras e Ideas* eta *Gure liburuak*.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txalaparta (argitaletxea)
* Altaffaylla
* Euskal Herriko idazle erdaldunak

## Kanpo estekak 
* «Gainontzekoak ez zirelako ausartu lortu genuen egile handien lanak argitaratzea»»&#x20;*Eslava,&#x20;Ana. &#x20;(2018).&#x20;(Berria*, 2028-11-04)
* Biografia Tafallako Liburutegiaren webgunean.
* : Jose Maria Esparza Auñamendi Entziklopedian.