Edward Thorndike

**Edward Lee Thorndike** (1874ko abuztuaren 31 - 1949ko abuztuaren 9a) psikologo estatubatuarra zen, eta, karrera ia osoa, Columbia Unibertsitateko Teachers Collegen egin zuen. Psikologia konparatuari eta Ikaskuntza prozesuari buruzko lanek konexionismoaren teoriara eraman zuten, eta hezkuntza-psikologiaren oinarri zientifikoak ezartzen lagundu zuen. Industria-arazoak konpontzen ere lan egin zuen, hala nola langileen azterketan eta probetan. Psikologia Korporazioko kontseiluko kide izan zen, eta Amerikako Psikologia Elkartearen presidente 1912an. 2002an *Review of General Psychology* aldizkarian argitaratutako inkesta batek XX. mendeko psikolo bederatzigarren aipatuena bezala sailkatu zuen Thorndike. Edward Thorndikek eragin handia izan zuen sendotze teorian eta jokabidearen analisian, bere eraginaren legearekin lege enpirikoen oinarrizko markoa emanez portaeraren psikologian. Jokabidearen psikologiaren alorrean egindako ekarpenen bidez, hezkuntzan izan zituen eragin nagusiak, non efektuaren legeak eragin handia duen ikasgelan.

## Hastapenak 
Thorndike, Williamsburg-en (Massachusetts) jaio zen, Edward R —Lowell-en (Massachusetts) ministro metodista— eta Abbie B Thorndike gurasoengandik. Thorndike The Roxbury Latin School-en (1891), West Roxbury-n, (Massachusetts) eta Wesleyan Unibertsitatean (BS 1895) graduatu zen. Batzuetan, psikologia konparatibo modernoaren funtsezko dokumentutzat hartzen da Edwarden tesia. Graduatu ondoren, Thorndike bere hasierako interesetara itzuli zen, hezkuntza-psikologiara. 1898an, Columbia Unibertsitatean, doktoretza egin zuen James McKeen Cattell-en —psikometriaren sortzaileetako bat— zuzendaritzapean. 

1899an, Cleveland-eko (Ohio) College for Women of Case Western Reserve-n, hasierako zorigaiztoko enplegu batean, urtebetez lan egin ondoren, Columbiako Unibertsitateko Teachers College-n psikologia irakasle izan zen, non bere karrera osoan egon zen, giza ikaskuntza, hezkuntza eta buruko proba aztertzen. 1937an, Thorndike Psikometrik Elkartearen bigarren presidentea izan zen, Louis Leon Thurstoneren urratsei jarraituz, aurreko urtean elkartea eta bere aldizkaria, *Psychometrika*, sortu zuena.

1900eko abuztuaren 29an, Elizabeth Moultonekin ezkondu, eta lau seme-alaba izan zituzten, horien artean, Frances, matematikari izan zena.

Karreraren hasierako faseetan, lur eremu zabal bat erosi zuen Hudson ibaian, eta beste ikertzaile batzuk bere inguruan finkatzera bultzatu zituen. Handik gutxira, kolonia bat sortua zuen bertan, bera tribu-buru" izanik.

## Konektibismoa 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Original_%22Puzzle_Box%22_Apparatus_Design.png/220px-Original_%22Puzzle_Box%22_Apparatus_Design.png|thumb| Thorndikeren jatorrizko aparatua bere puzzle-kutxako esperimentuetan erabilia. *Animal Intelligence*-n ikusten den bezala (1898ko ekaina)
Thorndike, konduktismoan eta ikaskuntzan ez ezik esperimentu klinikoetan animaliak erabiltzen ere, aitzindaria izan zen. Thorndike animaliekin egindako ikerketetan oinarritutako ikaskuntzaren teoria bat sortzeko gai izan zen. Hori frogatzeko, Thorndike puzzle-kutxak sortu zituen. Puzzle- kutxak ziren, gutxi gorabehera: 50 cm luzera, 38 cm zabalera eta 30,5 cm altuerakoak. Kutxa bakoitzak ate bat zeukan txirrika batetik pasatzen zen soka bati lotutako pisu batez irekitzen zena. Ateari loturiko sokak kutxa barruko palanka edo botoi batera zeramatzan. Azkenean, katuak, nahi gabe, zoruko etengailua zapaldu, eta atea irekitzen zuten.

Thorndikek argi eta garbi bereizi nahi zuen puzzle-kutxetatik ihes egiten zuten katuek ezagutza erabiltzen zuten ala ez. Galdera honi erantzuteko, animalia batek ihes egiteko behar zuen denbora kutxan zegoen bakoitzean irudikatuz, agerian dauden ikaskuntza-kurbak izan ziren Thorndikeren tresnak. Animaliek, ezagutza erakusten bazuten, orduan ihes egiteko denbora, bat-batean, baztergarria den aldi batera jaitsiko zela arrazoitu zuen, eta, hori ere, bat-bateko jaitsiera gisa agertuko litzateke ikaskuntza-kurban; animaliek, berriz, saiakuntza- eta errore-metodo arruntago bat erabiliz, pixkanakako kurbak erakutsiko lituzkete. Bere aurkikuntza izan zen katuek pixkanaka baina etengabe ikasten zutela.

## Helduen ikaskuntza 
Thorndikek, Lehen Mundu Gerran, Estatu Batuetako armadarako jarri zuen lanean bere proba-esperientzia alfabetatu gabeko, eskolatu gabeko eta ingelesez hitz egiten ez zuten errekrutatuak ebaluatzeko erabiltzen zen Army Beta probaren garapenean parte hartuz.

Thorndikeren ustez, «Instrukzioak helburu zehatzak eta sozialki baliagarriak izan behar ditu». Thorndikek, izan ere, ikasteko gaitasuna ez zela 35 urte arte jaisten uste zuen, eta, urtean, ehuneko 1eko tasan bakarrik, garai hartako pentsamenduei «ezin diezu txakur zaharrei trikimailu berririk irakatsi» aurka eginez. Geroago frogatu zen ikaskuntza-abiadura (ez ikasteko ahalmena) behera egiten zuela adinarekin. Thorndikek efektuaren legea ere adierazi zuen, zeinak dioen ondorio onek jarraitzen dituzten jokabideak etorkizunean errepikatuko direla.

Thorndikek garapen intelektualaren hiru eremu nagusiak identifikatu zituen. Lehenengoa, adimen abstraktua da, hau da, kontzeptu desberdinak prozesatzeko eta ulertzeko gaitasuna. Bigarrena, adimen mekanikoa, hau da, objektu fisikoak erabiltzeko gaitasuna. Azkenik, adimen soziala dago, hau da, giza elkarrekintza kudeatzeko gaitasuna.

# Ikaskuntza pixkanakoa da.
# Ikaskuntza automatikoki gertatzen da.
## Erabilerarik ezaren legea: zenbat eta denbora gehiago egon elkarte bat erabili gabe, orduan eta ahulagoa da.
# Prestutasunaren legea: erantzun eta loturen kalitatea jarduteko prestutasuna eragiten duena.

## Ikuspegi eugenikoak 
Thorndike eugenesiaren aldekoa zen. Bere ustez, «hazkuntza selektiboak gizakiak ikasteko, sano mantentzeko, justizia zaintzeko edo zoriontsu izateko duen gaitasuna alda dezake. Ez dago gizakiaren ingurunea hobetzeko modu ziur eta ekonomikoagorik bere izaera hobetzea baino».

## Kritika 
Thorndikeren efektuaren legea eta puzzle-kutxaren metodologia kritika zehatza jasan zuten konduktistak eta beste psikologo askorengandik. Efektuaren legearen gaineko kritikek, gehienbat, teoriaren lau alderdi hartzen dituzte: efektuaren funtzionamendu inplizitu edo atzeraeraginezkoa, legearen inplikazio filosofikoa, ikaskuntza eragiten duten baldintza eraginkorren identifikazioa eta legearen erabilgarritasun integrala.

## Thorndike hezkuntzari buruz 
Thorndikeren hezkuntza psikologiak jokabidearen psikologiarako joera hasi zuen, zeinak ebidentzia enpirikoak eta arazoak konpontzeko ikuspegi zientifikoa erabili nahi baitzituen. Thorndike, hezkuntzaren psikologia eratzeko, lehen psikologoetako bat izan zen eskolarekin lotutako gaietan ikaskuntza-teoria, psikometria eta ikerketa aplikatua uztartu zituena. Hezkuntzan zuen eraginetako bat garai hartako proben eta testuliburuen merkaturatze masiboari buruz zuen ideietan ikusten da. Thorndikek ikaskuntzak natura islatu behar zuelako ideiaren aurka egin zuen, garai hartako garapen-zientzialarien pentsamendu nagusia zena. Horren ordez, eskolatzeak natura hobetu behar zuela pentsatzen zuen. Bere garaiko beste psikologo askok ez bezala, Thorndikek hezkuntzaren ikuspegi estatistikoa egin zuen bere azken urteetan, informazio kualitatiboa (kuantitatiboa?) bilduz irakasleei eta hezitzaileei hezkuntza arazo praktikoei aurre egiten laguntzeko. Thorndikeren teoria asoziazio-teoria zen, garai hartako asko bezala. Estimuluaren eta erantzunaren arteko lotura, beraz, sari edo berrespen baten bidez sendotzen zela uste zuen. Motibazioa ere, hortaz, ikasteko faktore garrantzitsua zela ere uste zuen. Efektuaren Legeak indartzaileen eta zigortzaileen arteko erlazioa sartu zuen. Thorndikek, indartzaileen eta zigortzaileen arteko erlazioari buruz egin zuen deskribapena osatu gabe zegoen arren, gerora, ikerketa gehiagoren katalizatzaile bihurtuko zen arlo horretan egindako lana, BF Skinner-ena adibidez.

Thorndikeren Efektuaren Legeak dioenez: «nahi den efektua sortzen duten erantzunak berriro gerta daitezke; aldiz, efektu desatsegina sortzen duten erantzunak zailago da berriro gertatzea». «Desiratutako efektu» eta «efektu desatsegina» terminoak «indargarri» eta «zigortzaile» bezala ezagutu ziren azkenean. Thorndikek Behavioral Psychology Society-ri egindako ekarpenak ikasgelan dituzten eraginen bidez ikusten dira, jokabideak goraipatzeari eta baztertzeari arreta berezia jarriz. Laudorioa, esaterako, ikasgelan nahi den jokabide bat gerta dadin bultzatzeko eta laguntzeko erabiltzen da. Laudorioak, ikasgelan erabiltzen direnean, erantzun zuzenak eta portaera egokiak areagotzen dituela frogatu da. Ez-jakintasun planifikatua, izan ere, helburu-jokabide baten agerpena gutxitzeko, ahultzeko edo kentzeko erabiltzen da Thorndikek uste zuen gizon-emakumeen guraso-portaeraren desberdintasunak arrazoi biologikoengatik zirela eta ez kulturalengatik. Gizarteak, berezko desberdintasunak zirenak «zaildu edo deformatu» zitzakeela onartu arren, berak uste zuen «guk (ikertzaileok) mutilen eta nesken ingurunea guztiz antzekoa mantenduko bagenu sen horiek desberdintasun ziur eta garrantzitsuak sortuko lituzketela neska-mutikoen jarduera moralen aktibitate mentaletan». Izan ere, Watsonek berak, agerian kritikatu zuen txosten batean, gizakiengan dagoen ama-senaren ideia bularra emateko borrokan ari ziren ama-berrirengan. Watsonek argudiatu zuen: Laztantzeko, mainatzeko eta besteengatik «egiteko» Thorndikek aipatutako «erizain-sen» joera zentzugabekoa, ama-berriek zailtasun handiz eginten dituzte, ikasitakoak dira, alegia, eta ia bat bera ere ez dago «instintiboa» dena".

Gizonen eta emakumeen pentsamenduen eta jokabideen arteko berezko desberdintasunei buruz, Thorndikek zituen sinesmenak emakumeak gizartean duen paperari buruzko argudio misoginoak eta sasi-zientifikoak barne hartzen zituen. Esaterako, «erizainaren senarekin» batera, «menpekotasunaren menderakuntza» senaz hitz egin zuen, idatziz: «Emakumeak, oro har, berezko izaeraz dira gizonen menpekoak».

## Thorndikeren hitz-liburuak 
Thorndikek hiru hitz-liburu ezberdin idatzi zituen irakasleei hitza eta irakurketa irakaskuntzan laguntzeko. Multzoko lehen liburua, *Irakaslearen hitza-liburua* (1921) argitaratu ondoren, beste bi liburu idatzi eta argitaratu zituen, bakoitza, aurrekoarekin alderatuta, hamarkada batera. Multzoko bigarren liburua, bere izenburu osoa *Haur eta gazteentzako irakurketa orokorrean ohikoenak eta zabalenak diren hogei mila hitzez osaturiko irakaslearen hitz liburua*, 1932an argitaratu zen, eta hirugarren eta azken liburua, *Irakaslearen Hitza Liburua. 30.000 hitzekoa*, 1944an argitaratu zen.

Hirugarren liburuaren hitzaurrean, Thorndikek idazten du: bertan jasotako zerrendak «hitz bat idatziz, ahoz edo irakasteko hitz bat erabili behar duen jakin nahi duenari, zein ohikoa den ingelesezko irakurketa gaietan esaten dio» (X. or.). Gainera, irakasleek zerrenda hobeto erabil dezaketela aholkatzen du, irakurketa-irakaskuntzan zehar zein hitz azpimarratu behar den aukeratzerakoan hartzen dituzten erabakiak gidatzen uzten badiote. Hitz batzuek besteek baino enfasi handiagoa eskatzen dute, eta, Thorndikeren arabera, bere zerrendak irakaskuntzaren bidez maizen indartu beharko liratekeen hitzen berri ematen die irakasleei, eta, horrela, «(ikasleen) hitz-ezagutzaren zati iraunkor bat»" bihurtuko da (XI. or.). Hitz bat zerrendan ez badago baina hezkuntza-testu batean agertzen bada, haren esanahia aurkitu den testuinguruan bakarrik ulertu behar da, eta, ondoren, memoriatik laburki baztertu.

Bigarren liburuko A eranskinean, Thorndikek bere hitzen zenbaketari eta hitz jakin batzuei maiztasunak nola esleitzen zaizkien kredituak ematen ditu. A eranskinetik estrapolatutako iturri hautatuak hauek dira:

* Haurrentzako irakurketa: Edertasun beltza, Emakume txikiak, Altxorraren uhartea, Gabonetako kanta, Sleepy Hollow-en kondaira, Gazteen laguna, eskolako kartillak, lehen irakurleak, bigarren irakurleak eta hirugarren irakurleak.
* Literatura estandarra: Biblia, Shakespeare, Tennyson, Wordsworth, Cowper, Pope eta Milton.
* Ohiko gertaerak eta lanbideak: Estatu Batuetako Konstituzioa eta Independentzia Adierazpena, Sukaldaritzaren liburu berria, Joskintza eta jantzigintza praktikoa, Lorategi eta baserriko almanaka eta posta-eskaeraren katalogoak

Thorndikek, liburuan sartu beharreko hitz arruntak bilatzeko, tokiko egunkariak eta korrespondentzia ere aztertu zituen. 

## Thorndikeren eragina 
Thorndikek asko lagundu zion psikologiari. Animalien psikologoengan izan zuen eragina, batez ere, portaeraren plastikotasunean zentratu zirenengan; asko lagundu zuen eremu horren etorkizunean. Konduktismorako bidea zabaltzen laguntzeaz gain, neurketari egindako ekarpenak filosofian, hezkuntzaren administrazio eta praktikan, administrazio militarrean, industriako langileen administrazioan, funtzionario publikoan eta gizarte zerbitzu publiko eta pribatu askotan eragin zuen Thorndike izan zen, ikaskuntzaren arloan, printzipio psikologikoak aplikatzen lehena. Bere ikerketek ikaskuntzaren teoria eta lege asko ekarri zituzten. Bere ikaskuntzaren teoria, batez ere efektuaren legea, bere lorpenik handienatzat hartzen da, gehienetan. Ikerketa gehiago egin ondoren, bere ariketa-legea guztiz salatzera behartu zuen, praktikak bakarrik ez zuela elkarte bat indartzen eta denborak bakarrik ez zuela elkarte bat ahultzen ikusi baitzuen, eta, 1917an ere, Zientzia Akademia Nazionalean onartu zuten. Elkartean sartu zuten lehen psikologoetako bat izan zen. Thorndike ezaguna da efektuaren legea onartzen duten animaliekin egindako esperimentuengatik. 1934an, Thorndike Zientziaren Aurrerapenerako Amerikako Elkarteko presidente hautatu zuten.

## Thorndikeren gauza arbuiagarriak 
Bere "ideal arrazista, sexista eta antisemitak" direla eta, 2020ko George Floyd-en protesten artean, New Yorkeko Teachers Collegeko Patronatuak, aho batez, bere izena Thorndike Hall-etik kentzeko bozkatu zuen.

## Lan aukeratuak 
* Educational Psychology (1903)
*  (1904)
* The Elements of Psychology (1905)
* Animal Intelligence (1911)
* Edward L. Thorndike. (1999) [1913], *Education Psychology: briefer course*, New York: Routledge 
* The Teacher's Word Book (1921)
*  (1922)
* The Measurement of Intelligence (1927)
*  (1931)
* A Teacher's Word Book of the Twenty Thousand Words Found Most Frequently and Widely in General Reading for Children and Young People (1932)
* The Fundamentals of Learning (1932)
* The Psychology of Wants, Interests, and Attitudes (1935)
* The Teacher's Word Book of 30,000 Words (co-authored with Irving Lorge) (1944)

### Artikuluak
* «Some Experiments on Animal Intelligence», Science, Vol. VII, January/June, 1898.
* «Do Fishes Remember?», Science, New Series, Vol. 11, No. 268, February 16, 1900.
* «Mental Fatigue», The Psychological Review, Vol. VII, 1900.
* «Judgements of Magnitude by Comparison with a Mental Standard», with R. S. Woodworth, The Psychological Review, Vol. VII, 1900.
* «Adaptation in Vision», Science, New Series, Vol. 14, No. 345, August 9, 1901.
* «Psychology in Secondary Schools», The School Review, Vol. 10, No. 2, February 1902.
* «The Careers of Scholarly Men in America», The Century Magazine, May 1903.
* «Measurement of Twins», The Journal of Philosophy, Psychology and Scientific Methods, Vol. 2, No. 20, September 28, 1905.
* «An Empirical Study of College Entrance Examinations», Science, New Series, Vol. 23, No. 596, June 1, 1906.
* «Sex and Education», The Bookman, Vol. XXIII, March/August 1906.
* «Education», The Bookman, October 1906.
* «The Mental Antecedents of Voluntary Movements», The Journal of Philosophy, Psychology and Scientific Methods, Vol. 4, No. 2, January 17, 1907.
* «On the Function of Visual Images», The Journal of Philosophy, Psychology and Scientific Methods, Vol. 4, No. 12, June 6, 1907.
* «The Effect of Practice in the Case of a Purely Intellectual Function», The American Journal of Psychology, Vol. 19, No. 3, July 1908.
* «A Note on the Specialization of Mental Functions with Varying Content», The Journal of Philosophy, Psychology and Scientific Methods, Vol. 6, No. 9, April 29, 1909.
* «Collegiate Instruction», Science, New Series, Vol. 31, No. 794, March 18, 1910.
* «Repeaters in the Upper Grammar Grades», The Elementary School Teacher, Vol. 10, No. 9, May, 1910.
* «The Relation between Memory for Words and Memory for Numbers, and the Relation between Memory over Short and Memory over Long Intervals», The American Journal of Psychology, Vol. 21, No. 3, July 1910.
* «Practice in the Case of Addition», The American Journal of Psychology, Vol. 21, No. 3, July 1910.
* «Testing the Results of the Teaching of Science», The Mathematics Teacher, Vol. 3, No. 4, June 1911.
* «A Scale for Measuring the Merit of English Writing», Science, New Series, Vol. 33, No. 859, June 16, 1911.
* «The Measurement of Educational Products», The School Review, Vol. 20, No. 5, May, 1912.
* «Educational Diagnosis», Science, New Series, Vol. 37, No. 943, January 24, 1913.
* «Notes on the Significance and Use of the Hillegas Scale for Measuring the Quality of English Composition», The English Journal, Vol. 2, No. 9, November 1913.
* «An Experiment in Grading Problems in Algebra», The Mathematics Teacher, Vol. 6, No. 3, March 1914.
* «The Failure of Equalizing Opportunity to Reduce Individual Differences», Science, New Series, Vol. 40, No. 1038, November 20, 1914.
* «The Form of the Curve of Practice in the Case of Addition», The American Journal of Psychology, Vol. 26, No. 2, April 1915.
* «The Resemblance of Young Twins in Handwriting», The American Naturalist, Vol. 49, No. 582, June 1915.
* «Notes on Practice, Improvability, and the Curve of Work», The American Journal of Psychology, Vol. 27, No. 4, October 1916.
* «On the Function of Visual Imagery and its Measurement from Individual Reports», The Journal of Philosophy, Psychology and Scientific Methods, Vol. 14, No. 14, July 5, 1917.
* «The Understanding of Sentences: A Study of Errors in Reading», The Elementary School Journal, Vol. 18, No. 2, October 1917.
* «Reliability and Significance of Tests of Intelligence», The Journal of Educational Psychology, Vol. XI, 1920.
* «The Psychology of the Equation», The Mathematics Teacher, Vol. 15, No. 3, March 1922.
* «A Note on the Failure of Educated Persons to Understand Simple Geometrical Facts», The Mathematics Teacher, Vol. 14, No. 8, December 1921.
* «The Psychology of Problem Solving», Part II, The Mathematics Teacher, Vol. 15, No. 4, April, 1922; Vol. 15, No. 5, May 1922.
* «The Nature of Algebraic Abilities», Part II, The Mathematics Teacher, Vol. 15, No. 1, January 1922; Vol. 15, No. 2, February 1922.
* «The Strength of the Mental Connections Formed in Algebra», The Mathematics Teacher, Vol. 15, No. 6, October 1922.
* «The Constitution of Algebraic Abilities», The Mathematics Teacher, Vol. 15, No. 7, November 1922.
* «The Teachable Age», The Survey, April 1, 1928.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Curti, Merle. *The Social Ideas of American Educators* (1935) 459–98 orr
* Hergenhahn, B.R.; Olson, Matthew H. (2005), *An Introduction to the Theories of Learning*, Pearson Education 
* Hergenhahn, B.R. (2009), *An Introduction to the History of Psychology*, Wadsworth, Cengage Learning, 
* Joncich, Geraldine (1968), *The Sane Positivist: A Biography of Edward L. Thorndike*, Wesleyan University Press, LCCN 68-27542
* Thorndike, Edward (1932), *The Fundamentals of Learning*, AMS Press Inc., 
* Kentridge, Robert (2005), *Edward Thorndike, puzzle-boxes, and the law of effect*, University of Durham
* Dewey, Russ (2007), *The Search for Laws of Learning*, www.psywww.com
* Cooper, Sunny (2009), *Theories of Learning in Educational Psychology*, www.lifecircles-inc.com, archived from the original on 2011-06-29
* Esterhill, Frank J. (2000), *Interlingua Institute: A History*, Interlingua Institute, 
* Lynn, Richard (2001), *Eugenics: A Reassessment*, Praeger, 
* Saettler, L. Paul (2004), *Evolution of American Educational Technology*, IAP, 
* Thorndike, Edward Lee (1911), *Animal Intelligence*, Macmillan
* Darity, William A. (2008), *International Encyclopedia of the Social Sciences*, Gale, 
* Zimmerman, Barry J.; Schunk, Dale H. (2003), *Educational Psychology: A Century of Contributions*, Lawrence Erlbaum Associate, 
* Goodenough, Florence L. (1950). *Edward Lee Thorndike: 1874-1949* . American Journal of Psychology. 63, 291-301.
* Woodworth, RS (1950). "Edward Thorndike 1874-1949". Zientzia, Serie Berria. 111 (2880): 251. JSTOR 1676976

## Ikus, gainera 
* Halo efektua

## Kanpo estekak 
* [Edward Thorndikeren lanak](https://www.gutenberg.org/author/Thorndike,+Edward+L.+(Edward+Lee)) Project Gutenberg-en
* Edward Thorndikeren edo hari buruzko lanak Internet Archive-n
* Edward Thorndike-ren lanak LibriVox-en (domeinu publikoko audioliburuak) 
* Works by Edward L. Thorndike, Hathi Trust-en
* Edward Thorndike-ren biografia
* Psikologiaren historiako klasikoak - Animalien adimena Thorndike-ren eskutik
* Edward L. Thorndike  www.nwlink.com-en
* Edward Thorndike Find a Grave-n