open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Segontia Paramica

**Segontia Paramica**  barduliarren lurraldeko *civitas* bat izan zen, Ptolomeok aipatu zuena. Segontia izena duten hainbat herri edo hiri aipatzen dira iturri klasikoetan. Pliniok dio Uxama eta Segontia hainbat lekuri izena emateko agertzen direla. Ptolomeok bi *Segontia Paramica* aipatzen ditu: bat bakzeoen artean eta bigarrena barduliarren lurretan.

## Kokapena 
Bere kokapena ez da ezaguna. Burgosen dagoen Cigüenzan kokatu zuen Claudio Sánchez-Albonozek, "Sigüenza del Páramo" bere esanetan, baina bere proposamena ez da onartzen gaur egun: Ciguenza autrigoien eremuan dago eta gainera, Cigüenza herriak ez omen du inoiz izan "del Páramo" zati hori, besteak beste. Beste leku batzuk proposatu dira: Azkoitia, Paritza, Kontrasta edo Okariz.  Arabako mendebaldean, *Segontius* eta *Segontiecus* antroponimo asko agertu dira (Okarizeko ermitan, adibidez) eta horregatik María L. Albertos historialariak eskualde horretan egongo zela proposatu du, eta azken lanetan Okarizen alde egin du. 

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Menosca

**Menosca** barduliarren lurraldeko *civitas* bat izan zen, Ptolomeok aipatu zuena. Haren kokapena ezezaguna da, baina zenbait ikerlarik Hernanin, Zarautzen, Getarian edo Donostian kokatu dute. Edonola ere, kostaldean zegoen, Deba eta Oiasso artean. Zarautz eta Getaria arteko eremuan antzekotasunak izan ditzakeen toponimo bakarra Meaga da. 

## Zarauzko indusketak 
Andre Maria parrokian edo *Santa Maria La Real* elizaren azpian egindako indusketa lanak 1997an hasi ziren. Horiei esker, Burdin Arotik aurrera topatutako aztarnak agertu ziren. Erromanizazio garaiko Gipuzkoako aztarnategi garrantzitsuenetariko bat dela esan eta dokumenta dezakegu, kalitate handiko eraikuntzak baitaude, Aroaren bukaeratik K.o. V. mendera arte doan okupazio-kronologian.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herria erromatarren garaian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tullonium

**Tullonium** edo **Tullonio** barduliarren lurraldeko *civitas* bat izan zen, Ptolomeok aipatu zuena. Antoninoren Ibilbidearen arabera,  galtzadako *mansioetako* bat zen. Egungo Dulantzin zegoen, Henaio gaztelutik 500 metrora iparralderantz.

Tulloniumek municipium maila lortu zuen ziur aski.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alba (barduliarren hiria)

**Alba** barduliarren lurraldeko *civitas* bat izan zen, Ptolomeok aipatu zuen. Antoninoren Ibilbidearen arabera,  galtzadako mansioetako bat zen. Haren kokapena zehatza zalantzazkoa da, eta bost teoria daude: Albeiz, Agurain, Ziordia, Txintxetru eta Durruma. Azken ikerketek erakutsi dute Durruma dela kokapenik probableena.
thumb|Durrumako ortoargazkia. 1932-1934 hegaldia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Morogi

**Morogi** barduliarren lurraldeko *civitas* bat izan zen, Plinio Zaharrak aipatu zuena. Haren kokapena ez da ezaguna; Orio, Donostia edo Ergobia proposatu dira. Beste aukera bat Santiagomendi da, bertan baitzegoen kastro bat.

## Etimologia 
Euskarazko toponimoetan *Moregi*, *Moregia* eta *Boregi* agertzen dira han hemenka, eta *aintzira* edo *zingira* esanahiarekin lotu da. Bestetik, hizkuntza zeltatan **mrogi-* proposatu da, *eremua*, *lurraldea* (Erdi Aroko *marka*) zein *muga* hitzaren jatorrian bide dagoena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izumo (Shimane)

Japoniako Shimane prefekturako bigarren hiria da. 2014ko erroldaren arabera 170.541 biztanle ditu. Izumo-taisha santutegiarengatik da ezaguna Japonia osoan.

## Geografia 
Shimane prefeturako ipar-mendebaldean kokaturik dago, Japoniako itsasoaren ertzean.

## Historia 
Aintzinatik populatua izan den eremua da eta arkeologoek hogei bat tresna aurkitu dituzte duela 120.000 urtetakoak. Aintzinako hilobi ugari aurkitu dira eta tumulu haundi bat ere badago ehun metroko luzera eta sei metroko altuera daukana. Tumulu hau IV mendekoa den Dainenji tenpluaren alboan dago.

Ez da ezagutzen noiz sortu zen Izumo-taisha santutegia baina 950ko agiri batean deskribapen zehatza ageri da.

Izumoko lurrak ez ziren nekazaritzarako aberatsak baina Okaji Shichibeik 1670 urtean Takase ubidea eraiki zen eta Matsue probintziako arroz ekoizle handietakoa bihurtu zen.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Izumo-taisha 121539276 b25e49382d o.jpg|Izumo-taisha.
Irudi:Izumo-taisha 121538649 804cc41841 o.jpg|Izumo-taisha.
Irudi:Shimane Museum of Ancient Izumo No,6.JPG|Aintzinako Izumaren museoa.
Irudi:Gakuenji temple Konpondo.jpg|Gakuen-ji.

## Hiri senidetuak 
*  (1986)
*  (1996)
*  (2002)
*  (2003)
*  (2008)

## Kanpo estekak 
*  Izumoko webgune ofiziala.
Tolerantzia Ediktua

**Tolerantzia Ediktoa** Kamehameha III.ak, Hawaiiko erregeak, 1839ko ekainaren 17an emandako agindua izan zen, Eliza Katolikoa bertan ezartzea baimenduz. Hawaiiko Erresumatik kaleratua izan zen Eliza Katolikoa Kamehameha I.a eta Kamehameha II.aren erregealdietan.

Euren administrazioaren azpian Hawaiiko antzinako tradizio eta erlijioa ziren nagusia. Kamehameha III.a haurra zenean Eliza kongregazionala zen nagusia.

1839ko ekainaren 17an, Frantziako gobernuaren mehatxupean (Bihotz Sakratuaren Kongregazioa babestu nahi zuten) Eliza Katolikoa bertan ezartzea baimendu zuten.

## Kanpo estekak
Izumo-taisha

Izumo hirian dagoen santutegi xintoista da, Japoniako bigarren garrantzitsuena Ise santutegi handiaren ostean.

## Historia 
Kondairak dioenez Ninigi-no-Mikoto (Amateratsu jainkosaren biloba) zerutik jeitsi zen eta Ōkuninushi jainkoak bere lurrak oparitu zizkion. Amateratsuk esker onez Izumo-taisha oparitu zion.

Xintoismoak dioenez Izumok Japoniako uharteetan agintzen zuen, "jainkoen lurra" zela ere estan zen, eta Ōkuninushi jainkoa omentzeko eraiki zen Izumo-taisha santutegia. Ōkuninushi ei da Japoniako uharteen egilea eta zoriontasunaren zaintzailea, pertsonen arteko harreman onak sortarazten dituena.

Ez da ezagutzen noiz sortu zen Izumo-taisha santutegia baina 950ko agiri batean deskribapen zehatza ageri da. 48 metrotako altuera dela esaten du, Narako Tōdai-ji Buda bera ere gainditzen duena.

Kamakura Aroan tamaina txikitu zioten santutegiari baina 1744 urtean gaur egungo itxura emanez berreraiki zuten. 24 metrotako garaiera eta 11 metrotako karratua oinarrian. XVIII eta XIX mendeetan erromesaldien helmuga garrantzitusa bihurtu zen, erromes kopurutan Ise santutegi handiak baino gainditzen ez zuena.

## Egitura 
* **Honden:** Eraikin nagusia da eta *taisha-zukuri* arkitektura estiloaren jatorria da. Guraize itxurako bigak *chigi* ditu eraikinaren aurrealdean eta atzealdean. Eraikinaren oinarria etxe tradizionalen berdina da. Eraikin handia izanik hainbat arazo sortu ziren egituran eta aldaketa ugari izan ditu historian zehar. Hau dela eta oinarria ez da simetrikoa, arraroa santutegi xintoistetan.
* **Kaguraden:** 1776 urtean eraiki zuen Senge familiak. Erritu tradizionalak egiteko eraikina da. Gaur egun ere hainbat zeremoniaren lekua da, sinistunen ezkontzak, japoniar musika tradizionalaren kontzertuak eta errezuak besteak beste. Barnean Japoniako arroz-lastozko sokarik luzeena dauka, 13'5 metrotako luzera eta 5 tonako pisua daukana.
* **Shōkokan:** Bi solairutako eraikina da. Lehe solairuan Kaguraden eraikinera datozen erromesen harrera gela dago eta bigarren solairuan santutegiko tresna eta artelanak dituen museoa.
* **Haiden:** Errezurako erabiltzen den eraikina da.

## Jaialdiak 
Jaialdi guztien helburua sinistunak jainkoaren inguruan elkartu eta zoriontasunaren alde errezu egitea da.

Jaialdi nagusia maiatzaren 14 eta 15ean izaten da, Jaialdi inperiala hain zuzen ere. Dena dela hilabetero badago jaialdiren bat Izumo-taisha santutegian.

## Iruditegia 

Irudi:Izumotaisha-doutorii.JPG|Brontzezko *torii*-a.
Irudi:Izumo-taisha 121538651 f69f257ed0 o.jpg|*Haiden* eraikinaren teilatuan guraize itxurako *chigiak*.
Irudi:Izumo-taisha01nt3200.jpg|*Kaguraden*.
Irudi:Izumo-taisha10n4592.jpg|*Shōkokan*.
Irudi:Izumo-shrine Haiden01.jpg|*Haiden*.
Irudi:Izumooyashiro11.JPG|Hasierako Izuma-taisharen maketa.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Iridaceae

**Iridazeo** (**Iridaceae**) Iridalen ordenako izen bereko familiako landareez esaten da. Hiru motako sustraiak izan ditzakete, sortako luzeak, gladioloek eta gisakoek bezala ondodunak edo erraboiladunak. Zurtoin zuzena izaten dute gehienek, eta hostoak luze zaintsuak. Oso lore desberdina dute genero edo mota batekoek eta bestekoek, baina sexu banakoak dira guztiak. Atsoliliak eta ezpata-loreak dira familia honetako landarerik ezagunenak.. Hosto estuak eta lore morexkak ditu.

## Generoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crocus

**Crocusa**, izan ere, Iridaceae familiako landare-loredun genero bat da. 90 espezie ezagutzen dira, guztiak iraunkorrak eta kormoetatik jaiotzen direnak. Asko gizakiak landatzen ditu, lore dekoratibo gisa erabiltzen direlako udazken, negu eta udaberrian. Euren jatorria basoetan eta erreka-alboetan dgo, itsas mailatik tundra alpinora, Europa, Ipar Afrika eta Ekialde Hurbilatik Txinako mendebaldera.

*Crocus sativus* espezietik azafraia ateratzen da.

## Etimologia 
Generoaren izena grezieratik dator,  (*krokos*) hitzetik. Hitz hau, aldi berean, hizkuntza semitarretatik dator, eta harremana du hebreerako  (*karkōm*), aramerako  (*kurkama*) eta arabierako  (*kurkum*) hitzekin. Azken honek arabieraz azafrai eta kurkuma esan nahi du. Sanskrito klasikoan ere  (*kunkumam*) hitza erabiltzen zen azafrai esateko, eta hala agertzen da *Sushruta Samhita* liburuan. Ziurrenik honek ere semitar jatorria du.

## Espezieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Matsue

Shimane prefekturako hiriburua da, Japoniako prefektura-hiribururik txikienetakoa, izan ere, 2014ko erroldaren arabera 206.891 biztanle ditu. Hala ere Japoniako itsasoaren ertzean dagoen bigarren hiri japoniar populatuena da Niigataren ondoren.

## Geografia 
Prefeturaren ipar-mendebaldeko mugan dago, Tottori prefekturaren ondoan. Ohashi ibaiaren bi ertzetan zabaltzen da hiria, Nakaumi eta Shinji aintziren artean. Japoniako itsasoa eta aintzira bien artean kokaturik dagoenez "uraren hiria" (水の都) ezizena eman izan zaio.

## Historia 
Horio Yoshiharu jauntxoak 1607 eta 1611 artean eraiki zuen gaztelua eta inguruan herria eratuz joan zen. Aintzinako Sanin eskualdearen agintea bertan egon izan zen urte askotan zehar, hasieran Horio leinuaren eskutan eta ondoren Kyogoku familiarenean eta 1637an Matsudairatarrek hartu zuten boterea. Azken hauek Tokugawatarren senideak izanik luze iraun zuten eta gazteluaren inguruan eratu zen hiriari berari ere izena eman zioten.

Lafcadio Hearn idazle greziarra Matsuen izan zen irakasle 1890 eta 1891 artean eta bere etxea izan zena gaur egun museo bihurtua dago.

Matsue hiria bera 1889ko apirilaren 1ean fundatu zen eta XXI mendean inguruko hainbat herri hartuaz bat zabaldu egin da.

## Klima 

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Matsue castle01bs4592.jpg|Matsue gaztelua.
Irudi:Sada jinja.jpg|Sada santutegia.
Irudi:Kamosu Shrine in Matsue, Japan - 松江市の神魂神社2.jpg|Kamosu santutegia.
Irudi:Mihojinja -01.jpg|Miho santutegia.
Irudi:Lafcadio Hearn Memorial Hall01st3200.jpg|Lefcadio Hearnen etxe-museoa.
Irudi:Shiominawate Matsue08s4592.jpg|Meimei-an te etxea.
Irudi:Shimane Art Museum01st3200.jpg|Shimane Arte Museoa.
Irudi:Tamatsukuri onsen01st3200.jpg|Tamatsukuri onsena.
Irudi:SakaiminatoCity.jpg|Nakaumi aintzira.
Irudi:Lake Shinji, Matsue.jpg|Shinji aintzira.
Irudi:080720 Ohashi Matsue Shimane pref Japan02s3.jpg|Ohashi ibaia.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Kurkumina

**Kurkumina** diarilheptanoide bat da. Hego Asiako kurkuma espeziaren kurkuminoide nagusia da. Zingiberaceae landare familiako *Curcuma longa* espezietik ateratzen da. Kurkumina konposatu polifenolikoa da, bi O-metoxi fenoliko talde ditu.

Kurkumina boroaren kuantifikazioa egiteko erabil daiteke. Azido borikoarekin erreakzionatzen du, kolore gorriko konponsatua sortuz, rosozianina.

Janariak koloreztatzeko erabiltzen da. Koloratzaile gaitasunagatik, forma komertzial interesgarrienak oleorresina, (%40-55eko purutasuna) eta kurkumina purua (%90-95eko purutasuna) dira.. Janarien aditibo gisa agertzen denean E100

Izan ere, kurkumina azkar metabolizatzen da, gibelean konjugatzen da eta gorozkien bidez iraizketa egiten da. 

## Iturriak 
Kurkumina kurkumaren edo azafrai indioaren errizomatik aurkitzen da, bertatik lortzen baita. 

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak
Kurkuma

**Kurkuma** (***Curcuma longa***) Zingiberaceae familiako landare-iraunkor belarkara errizomatsua da. Tamil Nadun du jatorria, Indiako hego-ekialdean, eta 20&nbsp;°Ctik 30&nbsp;°C arteko tenperatu behar du eta euri bolumen handia hazi ahal izateko. Landareak urtero ateratzen dira euren errizomak hartzeko eta aurreko urteetako errizomekin birsortzen dira.

Ez direnean freskoak hartzen errizomak 30-45 minutu artean egosten dira eta, ondoren, labeetan lehortzen dira. Prozesu honen ostean Tamilen sukaldaritzan eta curry askotan erabiltzen den espezia laranja-horixka eskuratzen da. Bere osagai aktiboa kurkumina da, gaixotasun batzuen sendagai gisa ere ikertzen ari dena.

Kurkumaren nekazaritza garrantzitsua da Indian.

## Etimologia 
Izena hizkuntza semitarretatik dator, eta harremana du hebreerako  (*karkōm*), aramerako  (*kurkama*) eta arabierako  (*kurkum*) hitzekin. Azken honek arabieraz azafrai eta kurkuma esan nahi du. Sanskrito klasikoan ere  (*kunkumam*) hitza erabiltzen zen azafrai esateko, eta hala agertzen da *Sushruta Samhita* liburuan. Ziurenik honek ere semitar jatorria du.

## Sukaldeko erabilera 
Sustraia lehortu ondoren hauts bihurtzen da. Kolore horixka du ematen die prestaketei eta zapore berezia. Curryan erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zingiberales

**Zingiberales** landare loredunen ordena bat da. Ordena honen espezieen artean jengibre, kardamomo eta kurkuma daude.

## Familia 
* Cannaceae familia
* Costaceae familia
* Heliconiaceae familia
* Lowiaceae familia
* Marantaceae familia
* Musaceae familia
* Strelitziaceae familia
* Zingiberaceae familia

## Kanpo estekak
Zingiberaceae

**Zingiberazeo** **Zingiberaceae** familiako landareez esaten da. Landare belarkarak dira. Sustrai erraboilatsua, hosto bilkariak, lore hermafroditak eta kusku egiturako fruitua izaten dute. 1.300 bat landare biltzen dira familia honetan, gehienak tropiko inguruetakoak. Familia honetako landarerik ezagunenetako bat jengibrea da.

## Taxonomia 
* Siphonochiloideae subfamilia
** Siphonochileae
*** *Siphonochilus*
* Tamijioideae subfamilia
** Tamijieae leinua
*** *Tamijia*
* Alpinioideae subfamilia
** Alpinieae leinua
*** *Aframomum*
*** *Alpinia*
*** *Amomum*
*** *Aulotandra*
*** *Cyphostigma*
*** *Elettaria*
*** *Elettariopsis*
*** *Etlingera* (= *Achasma*,* Geanthus*,* Nicolaia*,* Phaeomeria*)
*** *Geocharis*
*** *Geostachys*
*** *Hornstedtia*
*** *Leptosolena*
*** *Paramomum*
*** *Plagiostachys*
*** *Renealmia*
*** *Siliquamomum*
*** *Vanoverberghia*
** Riedelieae leinu
*** *Burbidgea*
*** *Pleuranthodium*
*** *Riedelia*
*** *Siamanthus*
* Zingiberoideae subfamilia
** Zingibereae leinua
*** *Boesenbergia*
*** *Camptandra*
*** *Caulokaempferia*
*** *Cautleya*
*** *Cornukaempferia*
*** *Costus*
*** *Curcuma*
*** *Curcumorpha*
*** *Distichochlamys*
*** *Haniffia*
*** *Haplochorema*
*** *Hedychium*
*** *Hitchenia*
*** *Kaempferia*
*** *Laosanthus*
*** *Nanochilus*
*** *Paracautleya*
*** *Parakaempferia*
*** *Pommereschea*
*** *Pyrgophyllum*
*** *Rhynchanthus*
*** *Roscoea*
*** *Scaphochlamys*
*** *Smithatris*
*** *Stadiochilus*
*** *Stahlianthus*
*** *Zingiber*
** Globbeae leinua
*** *Gagnepainia*
*** *Globba*
*** *Hemiorchis*
*** *Mantisia*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siphonochilus

***Siphonochilus*** Zingiberaceae landare familiako generoa da. Bere barruan 12 espezie ezagutzen dira.

## Espezieak 
* *Siphonochilus aethiopicus* (Schweinf.) B.L.Burtt (1982)
* *Siphonochilus bambutiorum* A.D.Poulsen & Lock (1999)
* *Siphonochilus brachystemon* (K.Schum.) B.L.Burtt (1982)
* *Siphonochilus kilimanensis* (Gagnep.) B.L.Burtt (1982)
* *Siphonochilus kirkii* (Hook.f.) B.L.Burtt (1982)
* *Siphonochilus longitubus* Lock (2010)
* *Siphonochilus nigericus* (Hutch. ex Hepper) B.L.Burtt (1982)
* *Siphonochilus parvus* Lock (1991)
* *Siphonochilus pleianthus* (K.Schum.) Lock (2010)
* *Siphonochilus puncticulatus* (Gagnep.) Lock (2010)
* *Siphonochilus rhodesicus* (T.C.E.Fr.) Lock (1984)

## Kanpo estekak
Ikonoklasmo

**Ikonoklasmoa** nahita egindako ikur eta irudi erlijiosoen suntsipena da, arrazoi politiko eta erlijiosoengatik. Ikonoklasmoaren defendatzaileak **ikonoklastak** dira, *ikonoklasta* hitzak hedaduraz beste esanahi batzuk ere bereganatu dituen arren. Kristautasunean, ikonoklasmoak Exodo liburuan agertzen den aginduari jarraizten dio, hor irudi horiek debekatzen zirelako. 

VIII eta IX. mendeetan bi aldi ikonoklasta izan ziren Bizantziar Inperioan; halaber, XVI. mendean, Erreforma Protestantean zehar ere, garai ikonoklasta izan zen. Islamean ere irudikapen erlijiosoak debekatzen dira; hala, talibanek Bamyango bi irudi suntsitu zituzten 2001. urtean.

## Ikus, gainera 
* Bizantzioko eztabaida ikonoklasta

## Kanpo estekak
Ikonoklasta (argipena)

**Ikonoklasta** hitzak adiera zenbait ditu:

* **ikonoklasta**, ikonoklasmoari dagokiona edo ikonoklasmoaren aldekoa;
* **ikonoklasta**, indarrean dagoen doktrina edo ideologia irauli nahi duena.
Marketin nahasketa

**Marketin mix** () —*nahasketa komertziala* eta *mix komertziala* izenez ere ezaguna— enpresaren helburuak betetzearren marketineko arduradunak erabiltzen dituen tresna edo aldagaiak dira. Marketin estrategiak dira, edo marketin ahaleginak, eta marketin planean (plan operatiboa) barneratu behar dira. Enpresak estrategia hori erabili ohi du bezero gehiago lortu nahi duenean.

## Jatorria 
Marketin mix kontzeptua *Neil Borden-ek* garatu zuen 1950. urtean, honek 12 elementu zerrendatu zituen, marketin arduradunen zeregin eta kezkak jasotzen zituena. Zerrenda hau laburtua izan zen lau elementu klasikoetan edo 4 P-ak:
* **Product= Produktua:** ezaugarriak, kalitatea, aukera, marka izena, ontzia/enbalajea eta zerbitzuak besteak beste.
* **Place= Banaketa:** kanalak, estaldura, kokagunea eta logistika.
* **Promotion= Komunikazioa:** publizitatea, salmenta pertsonala, salmenta sustapena eta harreman publikoak.
* **Price= Prezioa:** prezio zerrenda, deskontuak eta ordaintzeko baldintzak.

Lau aldagai hauen artean koherentzia egotea beharrezkoa da.

Lau atal hauek nahitaezkoak dira marketing plan bat gauzatzeko. Lehenik eta behin, salduko den produktua landu eta tratatuko da, ondoren produktuaren arabera, zein tokitara banatuko den erabakiko da. Salduko den toki horietan, zer nolako komunikazioa izango duen ere garrantzitsua da.
Ondorioz, gure produktuaren inguruan salduko diren produktuen komunikazioak eta prezioak begiratu beharko dira, prezio erakargarri bat jarri ahal izateko.
Aipatzekoa da, gure produktua ezaguna baldin bada edo merkatuan arrakasta handia baldin badu, nahiz eta beste produktuek baino prezio altuagoa izan, erraz salduko dela.

## Kanpo estekak
Euforia

thumb|300px
**Euforia** gogobetetasun, alaitasun eta zorion handia sentitzen direneko emozioa da, bereziki pertsonak barrez edo pozezko erreakzioen bitartez azaleratzen badu. Gehienetan, egoera anormal moduan baloratzen da, maiz droga eta substantzia psikotropikoek eragindakoa, baina baita lortutako arrakastarekin, amodioarekin eta beste esperientzia espiritualekin loturik. Arazo psikologikoen sintoma izan daiteke, hala nola nahasmendu bipolarra eta ziklotimia. Aurkako kontzeptua, emozio negatiboak biltzen dituena, disforia da.

## Kanpo estekak
Eliza kongregazional

thumb|Elsternwickeko Eliza kongregazionala
**Eliza kongregazionala** kalbinismoa jarraitzen duen edozein eliza kristauren izena da, gobernu "kongregazionalista" egiten badu, hau da, elizarena berarena. Sistema honetan kongregazio bakoitzak bere eliza kudeatzen du modu independentean eta autonomoan.

Eliza kongregazional askok euren jatorria "Jatorrizko eliza kongregazionalean" kokatzen dute, Robert Brownek 1592an argitaratutako lanean oinarritzen den eliza mota. Ingalaterran lehenengo kongregazioen lehen pausoekin "separatista" eta "independente" izena hartu zuten, presbiteriarretatik ezberdintzeko, biak direlako kalbinista. Herrialde horretan, oraindik orain, independente izena ematen zaie eliza kongregazional batzuei.

## Kanpo estekak
Curcuma

***Curcuma*** Zingiberaceae familiako landare-iraunkor belarkara errizomatsuen genero bat da. 80 bat espezie ezagutzen dira.

## Etimologia 
Izena hizkuntza semitarretatik dator, eta harremana du hebreerako  (*karkōm*), aramerako  (*kurkama*) eta arabierako  (*kurkum*) hitzekin. Azken honek arabieraz azafrai eta kurkuma esan nahi du. Sanskrito klasikoan ere  (*kunkumam*) hitza erabiltzen zen azafrai esateko, eta hala agertzen da *Sushruta Samhita* liburuan. Ziurenik honek ere semitar jatorria du.

## Espezieak 
## Argazki galeria 

File:Curcuma_longa_(Haldi)_W2_IMG_2440.jpg
File:Curcuma aeruginosa1.jpg
File:Curcuma alismatifolia B.jpg
File:Curcuma amada 1.JPG
File:Flowers (15).jpg
File:Curcuma gracillina (Scott Zona) 001.jpg
File:Curcuma inodora W IMG 1291.jpg
File:Curcuma longa (Haldi) W2 IMG 2440.jpg
File:Curcuma roscoeana4.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oki uharteak

Japoniako itsasoan dagoen uhartedi da, Shimane prefeturan dagoena. Uharte guztiak batera 346'1&nbsp;km²-ko azalera hartzen dute eta 24.500 biztanle dituzte.

## Uharteak 
Lau uharte nagusi daude baina guztira 16 uharte dira. Daisen-Oki Parke Nazionalaren barnean daude. Japoniako Honshu uharte nagusitik 80 kilometrotako distantzian daude.

Dōgojima uhartea (ekialdean) da uharterik handiena eta bertan dago punturik altuena ere, Daimanji mendia (608 m). Mendebaldean Dōzen uharte multzoa dago, aintzinako sumendi baten kraterra dena eta bertan daude gainerako uharte handiak, Nishinoshima, Nakanoshima eta Chiburijima.

## Banaketa administratiboa 
## Historia 
Duela 500 milioi urte inguru zeuden stratosumendi handien higatutako gailurrak dira. Bertan aurkitu izan dira Japoniako arrokarik zaharrenak.

Paleolito garaitik izan dira populatuak, arkeologoek Jōmon, Yayoi eta Kofun aroetako tresnak aurkitu dituzte.

VII mendean Oki probintzia osatu zuten eta Kojiki eta Nihon Shoki liburuetan Dōgojima uhartea aipatzen da. Heian Aroan herbesterako erabili izan ziren, 1221 urtean esate baterako Go-Toba enperadorea bertara eraman eta hantxe hil zen. 1332an Go-Daigo enperadorea ere bertara herbesteratua izan zen baina honek ihes egitea lortu zuen.

Kamakura Aroan Izumo probintziako agintarien kontrolpean izan zen eta 1600 urtetik aurrera Tokugawa shogunak kontrol zuzena izan zuen. 1876an sartu zuten Shimane prefeturan.

## Iruditegia 

Irudi:白島海岸.jpg|Dōgojima.
Irudi:Matengai of Kuniga Coast in Oki Island Shimane pref600.jpg|Nishinoshima.
Irudi:Oki shrine.jpg|Nakanoshimako Oki santutegia.
Irudi:Chibu seen from akahage-yama.jpg|Chiburijima.

## Kanpo estekak
Industria marketina

**Industria produktuen marketina** ezaugarri bereziak ditu kontsumo marketinarekin alderatzen bada. Industria produktuak erosten dituztenak profesionalak izanik, erosteko erabakia hartzerakoan irizpide objektiboagoak erabiltzen dituzte. Beraz, marketina produktuaren prestazio teknikoak azpimarratzera bideratuko da prezioaren ordez. Zentzu honetan, asko estimatzen da erosleen aldetik produktuen espezifikazio teknikoak; abiadura, kontsumoa, potentzia fisikoa, materialaren erresistentzia eta abar. Erosketa ondorengo zerbitzuek ere berebiziko garrantzia dute.

Marketin mota honetan produktuaren kalitatea da gehien estimatzen dena, eta beraz, produktuaren informazio zehatza eskuratu nahi da. Helburu hau lortzeko, marketin arduradunek erabiltzen dituzten marketin ekintzarik ohikoenak hauek dira:

* Produktuen katalogo teknikoaren argitalpena.
* Produktuaren nobedadeen berri emateko liburuxka, dipitko edo triptiko komertzialen mailing-a.
* Sektoreko azoketara joatea.
* Argitalpen profesionaletan publizitatea sartzea: iragarkiak, propaganda-tartekoak, publierreportraiak eta abar.
* Jardunaldietara gonbidatzea:
** 'Open House' edo ate irekien jardunaldiak.
** Jardunaldi teknikoak. Adituek ematen dituzten hitzaldiak, produktuen sektorearekin zerikusia dute.
** Enpresak parte hartuko duen sektoreko azoketarako sarrerak bidaltzea.

## Kanpo estekak
Daisen-Oki Parke Nazionala

Japoniako parke nazional bat da Japoniako itsasoan dauden Oki uharteak eta itsasertzeko Daisen mendiaren inguruko lurrak hartzen dituena.

## Geografia 
Shimane, Tottori eta Okayama prefeturetan zabaltzen da Parke Nazionala eta hainbat eremu desberdin hartzen ditu bere baitan:
* Sumendiak: Daisen eta Hiruzen mendiak (Kenashi eta Hōbutsu) besteak beste.
* Izumo lautada: Bertan dago Izumo-taisha santitegi handia.
* Oki uharteak.

## Historia 
1936an Daisen Parke Nazionala eratu zen eta 1961ean Oki uharteak barneratu zituen.

## Iruditegia 

Irudi:Daisen -03.jpg|Daisen mendia.
Irudi:Karasugasen and Daisen in Autumn.jpg|Daisen mendia udazkenean.
Irudi:Hiruzen 02.jpg|Hiruzen mendiak.
Irudi:Cape Hinomisaki Izumo01n4592.jpg|Hinomisaki lurmuturra.

## Kanpo estekak
Daisen mendia

Japoniako Honshu uhartearen mendebaldeko sumendia da, 1.729 metroko altuera duena. Daisen-Oki Parke Nazionalaren barnean dago Japoniako itsasoaren ertzean.

## Erupzioak 
Duela 1'8 milioi urte hasi ziren eta "Daisen zaharra" duela 500.000 urte sortu zen. "Daisen berria" aldiz zaharraren kraterrean sortu zen duela 50.000 urte hasi eta duela 10.000 urte bukatu ziren erupzioen eraginez.

## Historia eta erlijioa 
Shugendō adar budistarentzako mendi garrantzitsua da eta 733ko agiri batek *Ōkami-take* izena ematen dio, "jainko handiaren mendia". *Hōki Fuji* eta *Izumo Fuji* izena ere eman izan zaio.

718 urtean mendiaren erdialdean Daisen-ji tenplua eraiki zen eta erromes leku bihurtu zen. Hala ere mendiaren tontorrera igotzea debekaturik egon zen monjeak ez zirenentzat Edo Aroa hasi zen arte. Daisen-ji tenpluaren gainean Ōgamiyama santutegia ere eraiki zen.

## Igoera 
2000 urtean Tottoriko lurrikara handia izan zen eta ordutik *Kengamine* (1.729m) gailur nagusira igotzea debekaturik dago, arriskutsua baita. Ibilbide ohikoena Daisen-ji tenpluan hasten da eta *Misen* tontorrera igotzen da (1.709m)

## Iruditegia 

Irudi:Mt Daisen Full View.jpg|Mendebaldeko ikuspegia.
Irudi:Daisen in Autumn.jpg|Udazkenean.
Irudi:Daisen2.JPG|Iparraldeko horma.
Irudi:Daisen south wall.jpg|Hegoaldeko ikuspegia.
Irudi:Daisen7.JPG|Daisen-ji tenplua.
Irudi:Daisen8.JPG|Ōgamiyama santutegia.

## Kanpo estekak
Iwami Ginzan-go zilar meategiak

Japoniako Shimane prefeturako Ōda hirian dagoen aintzinako zilar meategia da. Japonian inoiz izan den zilar meategi handiena izan zen lau mendetan zehar 1923an itxi zen arte. 2007 urtean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Historia 
Kamiya Jutei merkatariak ireki zituen 1526 urtean eta ekoizpen maila gorena XVII mendean lortu zuen, urtero 38 zilar tona ateratzen zituenean. Lorturiko zilarra txanponak egiteko erabiltzen zen eta jauntxoen arteko borroka gogorrak izan ziren meategiak kontrolatzeko harik eta 1600an Sekigaharako borroka irabazi ondoren Tokugawa shogunerriaren menpe gelditu ziren arte.

XIX mendean zilarraren ekoizpenak behera egin zuen eta gainerako meategien aurrean lehia galduz joan zen. Zilar eskasia ikusita kobrea ere ateratzeari ekin zioten baina azkenean 1923an itxi bearra izan zuen.

## Meategien garrantzia 
Asia ekialdeko meategirik garrantzitsuena izan zen eta Europa eta Txinan Potosíko Cerro Rico (Bolivia) parean jartzen zuten. Kalitatea ere ahin ona zen bertako zilarrari "Soma zilarra" izena eman zitzaion, Iwami Ginzan meategiak Sama (Soma) herrian baitzeuden.

Bertan ateratako zilarrekin Japoniako txanponak bakarrik ez, XVIII mendean Txina, Herbehereak eta Portugalgoak ere egin ziren, hauek baitziren japoniarrekin merkatal harremanak zituzten herrialde bakarrak.

## Babesa 
Meatzari herriko hainbat zati oso ondo kontserbatu dira eta Japoniako Gobernuak 1969an "Eraikin historikoen babes barrutia" izendapena ezarri zuen bertan. 2007an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, eta kalte ekologiko txikia sorrarazi izana hartu zuten kontutan, izan ere materialeen erabilera eta aprobetxamendua oso handia izan baitzen.

## Iruditegia 

Irudi:Iwami Ginzan Silver Mine, Ryugenji Mabu Mine Shaft 001.JPG|Ryugenji Mabu meategia.
Irudi:Omori shimogawara hukuya ato.JPG
Irudi:180504 Omori of Iwami Ginzan Silver Mine Oda Shimane pref Japan01bs4.jpg|Omori herria.

## Kanpo estekak 
*  Iwami Ginzango webgune ofiziala
Ōda (Shimane)

Japoniako Shimane prefekturako hiria da. 2014ko erroldaren arabera 36.219 biztanle ditu. Iwami Ginzan-go zilar meategiengatik da ezaguna Japonia osoan.

## Geografia 
Japoniako itsasoaren ertza eta Chūgoku mendien arteko kosta zatian dago. Sanbe mendia (1.126m) dago bre lurretan eta Daisen-Oki Parke Nazionalaren parte da.

## Historia 
Ōda-ren lurraldea Izumo probintziaren parte izan da historian zehar. Aintzinako hiru ibilbideren lotunea izan zen (San'in, Izumo eta Bingo) neurri handi batean Iwami Ginzan-go zilar meategiak zirela eta.

Hiria bera 1954ko urtarrilaren 1ean eratu zen eta 2005 urtean inguruko Nima eta Yunotsu herriak barneratu zituen.

2007an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen **Iwami Ginzan-go zilar meategiak**.

## Ekonomia 
nekazaritza da nagusi baina teila produkzio handia ere badu.

## Ondasun nabarmenak 
* **Iwami Ginzan-go zilar meategiak:** 1526 eta 1923 artean martxan egon ziren eta Tokugawa shogunerriaren zilar ekoizle nagusia izan zen. Japoniaz haratago Asia ekialdean famatuak izan ziren.
* **Nima harea museoa:** Munduko beirazko erloju handiena dauka eta urtebete kontatzen duen harea dauka barnean. Urtarrilaren batean biratzen dute erlojua.
* Mononobe santutegia

## Iruditegia 

Irudi:180504 Shimizudani Refinery Ruins of Iwami Ginzan Silver Mine Oda Shimane pref Japan03s.jpg|Iwami Ginzan-go zilar meategiak.
Irudi:Mt. Sanbe and Ukinuno pond.JPG|Sanbe mendia.
Irudi:Mononobe jinja Haiden.JPG|Mononobe santutegia.
Irudi:Yunotsu -温泉津- (4084828039).jpg|Yunotsu herrixka ilunabarrean.

## Hiri senidetuak 
*  (1987)
*  (1990)

## Kanpo estekak 
*  Ōdako webgune ofiziala.
Abyssocottus elochini

***Abyssocottus elochini*** *Abyssocottus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Abyssocottidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Abyssocottus*
* Abyssocottidae

## Kanpo estekak 
* FhisBase.org
Adoxaceae

**Adoxazeo** (**Adoxaceae**) Dipsacales ordenaren landare loredunen familia bat da, barnean 5 genero eta 150-200 espezie dituena. Hona hemen generoak:

* *Adoxa*
* *Sambucus*
* *Sinadoxa*
* *Tetradoxa*
* *Viburnum*

## Galeria 

Image:Viburnum davidii.jpg|*Viburnum davidii*
Image:Sambucus racemosa2.jpg|*Sambucus racemosa*
Image:Sambucus nigra0.jpg|*Sambucus nigra*
Image:Elderberryfruit5081.JPG|*Sambucus canadensis*
File:Viburnum grandiflorum I IMG 7005.jpg| *Viburnum grandiflorum*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dipsacales

**Dipsakale** (**Dipsacales**) landare loredunen zuhaixka-erako landare ordena bat da.

## Taxonomia 
**Adoxaceae**
* *Adoxa*
* *Moschatellina*
* *Sambucus*
* *Sinadoxa*
* *Tetradoxa*
* *Viburnum*
**Diervillaceae**
* *Diervilla*
* *Weigela*
**Caprifoliaceae**
* *Heptacodium*
* *Lonicera*
** *Leycesteria*
** *Lonicera*
** *Symphoricarpos*
** *Triosteum*
**Linnaeaceae**
* *Abelia*
* *Dipelta*
* *Kolkwitzia*
* *Linnaea*
**Morinaceae**
* *Cryptothladia *
* *Morina*
**Dipsacaceae**
* *Dipsacus*
** *Acanthocalyx*
** *Pterocephalus*
** *Dipsacus *
** *Scabiosa*
* *Triplostegia*
**Valerianaceae**
* *Patrina*
* *Nardostachys *
* *Centranthus*
* *Plectritis*
* *Valeriana*
* *Valerianella *
* *Fedia*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borroka (argipena)

**Borroka** izenak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* **borroka**, kontzeptu orokorra adierazten duen terminoa.

* **borroka**, bi pertsonen arteko liskar fisikoa; batzuetan, kirol izaera hartzen du,
** borroka librea,
** borroka profesionala,
** greko-erromatar borroka,
** kanariar borroka;
* adiera beretik eratorriak, baita ere,
** borroka-arteak, borrokako praktika kodetuen multzoa, bereziki Asiako borroka-praktika zenbaitekin lotuak,
** borroka armatua,
** kale borroka,
** klase-borroka.
Campanulaceae

**Kanpanulazeo** **Campanulaceae** familiako landare belarkarez esaten da. Latexa edo esne itxurako izerdia dute familia honetako landare gehienek, eta txandaka antolatutako hostoak. Loreak berriz handi ikusgarriak eta hermafroditak izaten dituzte, kanpai itxurakoak, eta fruitua kusku egiturakoa. 35 genero eta 700 bat mota biltzen ditu familia honek. Lurralde epeletan bizi dira gehienak.

## Generoak 
* *Adenophora*
* *Apetahia*
* *Astrocodon*
* *Asyneuma*
* *Azorina*
* *Berenice*
* *Brighamia*
* *Burmeistera*
* *Campanula*
* *Campanulastrum*
* *Canarina*
* *Centropogon*
* *Clermontia*
* *Codonopsis*
* *Craterocapsa*
* *Cryptocodon*
* *Cyananthus*
* *Cyanea*
* *Cylindrocarpa*
* *Cyphia*
* *Cyphocarpus*
* *Delissea*
* *Diastatea*
* *Dielsantha*
* *Downingia*
* *Echinocodon*
* *Edraianthus*
* *Feeria*
* *Gadellia*
* *Githopsis*
* *Grammatotheca*
* *Gunillaea*
* *Hanabusaya*
* *Heterochaenia*
* *Heterocodon*
* *Heterotoma*
* *Hippobroma*
* *Homocodon*
* *Howellia*
* *Hypsela*
* *Jasione*
* *Laurentia* (sin. *Isotoma*, *Solenopsis*)
* *Legenere*
* *Legousia*
* *Leptocodon*
* *Lightfootia*
* *Lobelia*
* *Lysipomia*
* *Merciera*
* *Michauxia*
* *Microcodon*
* *Monopsis*
* *Musschia*
* *Namacodon*
* *Nemacladus*
* *Nesocodon*
* *Numaeacampa*
* *Ostrowskia*
* *Palmerella*
* *Parishella*
* *Peracarpa*
* *Petromarula*
* *Physoplexis*
* *Phyteuma*
* *Platycodon*
* *Popoviocodonia*
* *Porterella*
* *Pratia*
* *Prismatocarpus*
* *Pseudonemacladus*
* *Rhigiophyllum*
* *Roella*
* *Rollandia*
* *Ruthiella*
* *Sclerotheca*
* *Sergia*
* *Siphocampylus*
* *Siphocodon*
* *Symphyandra*
* *Theilera*
* *Trachelium*
* *Treichelia*
* *Trematolobelia*
* *Trimeris*
* *Triodanis*
* *Unigenes*
* *Wahlenbergia*
* *Zeugandra*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yoshino gereziondo

**Yoshino gereziondoa** (*Prunus × yedoensis*), , Rosaceae familiako apaindura zuhaitz txikia da. Loredun gereziondo hau *Prunus lannesiana var. speciosa* eta *Prunus subhirtella var. pendula* arteko hibrido bat litzateke eta 1720 inguruan sortu omen zen Edo eskualdean (Tokio, Japonia)

## Ezaugarriak 
Zuhaitz txikia da (10-15 m) hazkuntza lasterrekoa. Udaberrian loratzen da (apiril hasieran klima epeletan).

Azala gris argia da.

Loreak arrosak dira kimuak irekitzean eta gero zuriak. Mordo elkartuak osaten dituzte, lauzpabost lorek osatuak.

Hostoak erorkorrak dira, eta udazkenean urre kolorea hartzen dute.

## Landaketa 
Egutera nahiago du eta lur drainatua eta azidoa. Ez du lehortea ondo jasaten.

Hibrido hau antzua da eta era begetatiboan ugaltzen da.

## Sakura eta Hanami 
Japoniarrek gereziondoen lortazea (*sakura*) ospatzen dute, *Hanami* izeneko agerraldietan.

*Prunus* ×*yedoensis* da gereziondo apaingarri estimatuena Japonian. Uhartedi osoan landatua dagoenez, klima azpitropikaleko Okinawa prefekturan izan ezik, meteorologoek erabiltzen dute *loratze frontea* neurtu ahal izateko.

## Uniformetasun genetikoa 
*Prunus* ×*yedoensis* hibridoaren uniformetasun genetikoari esker, barietate genetikoak ez du eraginik loratze datan, baizik eta egoera klimatikoak du batez ere. Uniformetasun genetiko honen zergatikoa hibridoaren sorreran datza, espezie guztia zuhaitz hibridatu bakar batetik sortu baitzen XVIII. mende hasieran ugalketa begetatiboa erabiliz.

## Azpi-espezieen zerrenda 
Catalogue of Life-ren arabera:
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* f. *mishimazakura*
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* f. *nudiflora*
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* f. *shojo*
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* f. *surugazakura*
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* f. *taizanfukun*
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* var. *angustipetala* Chan S.Kim & M.H.Kim
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* var. *candida*
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* var. *grandiflora*
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* var. *manadzurulittorea*
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* var. *nudiflora*
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* var. *perpendens*
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* var. *rubriflora*
* sous-espèce *Prunus* ×*yedoensis* var. *surugazakura*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sakura

## Kanpo estekak
Zergapeko

**Zergapekoa** edo **zergaduna** erakunde publiko batekiko pertsona fisiko batek dituen eskubide eta betebeharrak dira, zergen ondorioz sortzen dira zergadunak. Zergapekoa behartuta dago zergak ordaintzera (zerga-oinarriak, tasak edo ekarpen bereziak), Estatua finantzatzeko helburuarekin. Gainera, berezko figura da zerga-zuzenbidean edo zergen harremanetan. Herrialde bakoitzeko legearen arabera zehazten eta definitzen da. Zergapekoa, orokorrean, subjektu pasiboa izaten da zerga-zuzenbidean, eta subjektu aktiboa, berriz, Estatua, Administrazio publikoaren bidez.

## Zergapekoa eta subjektu pasiboa 
Zergapekoa eta subjektu pasiboa berdinak izaten dira zerga gehienetan, baina kontzeptualki desberdinak dira. Zergapekoa zerga jasaten duen pertsona den bitartean, subjektu pasiboa zergak dakarren betebeharra duena da. Adibidez, BEZaren kasuan zergapekoa azken kontsumitzailea da, subjektu pasiboa ondasunak eta zerbitzuak ematen dizkion enpresa da.
 
## Zergapeko motak 
Kasu batzuetan, tamainaren arabera, eta oro har, pertsona juridiko kopuruaren arabera (negozio edo enpresaren tamainaren arabera), zergapeko batek administrazioarengandik banakako tratua jaso dezake, eta aldizkako ikuskapenak jasan ditzake (ausazkoen ordez) zerga betebeharrak betetzen dituen ziurtatzeko. Herrialde batzuetan, baliteke ogasuneko ikuskariak izendatzea enpresa baten aldizkako ikuskapena egiteko.

Kasu horietan, zergapekoak ez dauka legalki ezberdindu beharrik beste zergapeko arruntekiko, administrazioarekin tratu jarraituago bat izan ezean.

Zergapekoak bi multzo handitan banatzen dira:
* Pertsona Fisiko edo Naturalak
* Pertsona Juridiko edo Morala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errutilo hegalgorri

**Errutilo hegalgorri** edo **errutilo hegatsgorri** (*Achondrostoma arcasii*) *Achondrostoma* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.

10 cm inguru izaten da luze, eta 40 g pisatzen ditu gehienez. Bizkarraldea urdina du, eta sabelaldea zilar kolorekoa. Azpiko hegalak gorriak izaten ditu, eta aldean marra oso markatua. Alde bakoitza 36 eta 48 ezkata-filaz osatuta dago. Horretaz gain, 7 hezur dauzka hegaletan, eta 4 eta 6 hortz faringeo artean.

Haien ugaltze-garaia maiatz eta ekain artean da, eta kanpoko ernalketa bidez ematen da, arrautzak substratu baten gainean ipiniz.

## Banaketa 
Mendiko erreka eta lakuetan bizi da, Amuarrain arruntarekin asoziazioan. Iberiar penintsulan, laku endorreikoetan bizi den espezie autoktono bakarra da. Erreken behe-ibilguan ere topa daiteke, hondo loditsua eta ur-landare zingiratsuak dituztenean bereziki, hala nola, Miñoko estuarioaren ibaiadarretan. Iberiar penintsulako espezie endemikoa da.

## Elikadura 
Arrain oportunista bat da, gehienbat ur-ornogabeetan oinarritutako dietarekin. Hala ere, erreka batzuetan bere elikadurak konposagai detritiboro handia izan dezake, ur-landare batzuk ere integratuz. Elikadura-eredu hau egokitze-estrategia bat izan daiteke, bereziki erreka mediterraneoen kasuan, non sasoien arteko ezberdintasun markatua dagoen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Achondrostoma*
* Cyprinidae

## Kanpo estekak 
* FhisBase.org
Alburnus alburnus

***Alburnus alburnus*** *Alburnus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian. Euskaraz *aburna* izena du.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Alburnus*
* Cyprinidae

## Kanpo estekak 
* FhisBase.org
Abaza (hiria)

**Abaza** (; khakaseraz: Абаза) Errusiako hego-erdialdean dagoen Khakasiako hiria da. Abakan ibaiaren goialdean dago, Abakan hiritik 144 km hegoaldera. 2010ean 17.115 biztanle zituen.

## Historia 
Abaza 1856an sortu zuten, eta burdin hobien ustiapenari esker garatu zen. 1966an hiri estatusa jaso zuen.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Grey

***The Grey*** (euskaraz *Grisa*) 2011ko Joe Carnahan estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko drama filma bat da. Ian MacKenzie Jeffers idazlearen *Ghost Walker* eleberrian oinarritua dago. Bertan, Liam Neeson, Frank Grillo, Dermot Mulroney, Dallas Roberts, Joe Anderson, Nonso Anozie eta James Badge Dale aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Alaskan hegazkin istripua izan ondoren, John Ottway (Liam Neeson) buru duen petrolio-findegi langile talde batetik bizirik irten diren kideak tundra izoztu eta hotzean ez lur eta ez zeru gelditu dira. Zauriak dituztela eta eguraldi latz etengabea jasaten dutelarik, hotz jasangaitz hartatik ihes egiteko egun gutxiko epea dute. Hori gutxi balitz bizirik irten diren kideen atzetik otso basati andana odoltsu bat atzetik gupidagabe eta nekagaitz jarraika dabil. Giza harrapakinak banan-bana otsoen edota eguraldiaren ondorioz hiltzen doazen heinean, gizaseme talde honek lurralde latz hartatik bizirik irteteko aukerak murriztuz joango dira.

## Aktoreak 
* Liam Neeson: John Ottway.
* Frank Grillo: John Díaz.
* Dermot Mulroney: Jerome Talget.
* Dallas Roberts: Pete Hendrick.
* Joe Anderson: Todd Flannery.
* Nonso Anozie: Jackson Burke.
* James Badge Dale: Luke Lewenden.
* Jacob Blair: Cimoski.
* Ben Bray: Hernández.
* Anne Openshaw Ottwayren emaztea.

## Ondorioa 
Filmak lehenengo itxura batean abentura edo ekintza filma baten itxura guztia du, baina istorioa aurrera joan eta protagonistaren oroitzapenak azaleratzen diren heinean gertakarien nahiz istorioaren atzean drama filosofikoa dagoela ikusiko da, heriotza eta gizakion eguneroko biziraupen borrokari buruzko istorio bat dela ikusten delarik, otsoak nahiz taldekideek jasan beharko dituzten baldintza latzak gizakiok egunero gainditu behar ditugun oztopoen irudikapena direlarik.

Eguneroko gizakion biziraupen borroka eta edozein motako oztopoei etsi gabe nola edo hala amaiera arte aurre egiteko filosofia hori protagonista haurra zenean bere aitak bulegoko horman zintzilik zuen poesia motz honek laburbiltzen du, filmean zehar nahiz amaieran aipatzen delarik:

## Kanpo estekak 
* *The Grey* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Grey* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Txernogorsk

**Txernogorsk** (; khakaseraz: Харатас) Errusiako hego-erdialdean dagoen Khakasiako hiria da. Minusinsk sakonunean dago, Abakan hiritik 18 km iparraldera. 2010ean 72.147 biztanle zituen.

## Historia 
Txernogorsk 1936an sortu zen, zenbait meatze-herri batu zirelarik. Izan ere, 1904an harrikatzaren ustiapena hasia zen eskualdean. Sobietar garaian Gulagaren lan esparru bat egon zen bertan.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saianogorsk

**Saianogorsk** (; khakaseraz: Саяногорск) Errusiako hego-erdialdean dagoen Khakasiako hiria da. Saian mendien ipar-mendebaldeko isurialdean dago, Jenisei ibaiaren ezkerreko ertzean, Abakan hiritik 97 km hegoaldera. 2010ean 49.887 biztanle zituen.

Hirian garrantzi handiko bi aluminio-galdategi daude. Behar duten argindarra, Jeniseiren ura erabiltzen duen Saiano-Xuxenskaia zentral hidroelektrikoak ekoizten du. 2009an Errusiako handiena den indarretxe honek oso istripu larria izan zuen: 2. turbina lehertu zen. Turbina aretoa eta makina aretoa urez bete ziren, turbina aretoko sabaia behera etorri zen eta, ondorioz, 75 pertsona hil ziren.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barbo arrunt

**Barbo arrunta** (*Barbus barbus*) *Barbus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.

## Deskribapena 
Barbelaren gorputza sendoa da, ezkata handiekin estalia eta ia zilindrikoa. Bizkar hegala altua eta motza da. Bere muturra ia konikoa da, ahoa ventral posizioan aurkezten du. Honek ezpain mamitsuak eta lau barbel mamitsuak ditu ezaugarri. Bi lerroetan faringeko hortzak ditu.

Bizkarra oliba berde-marroi berdexka izan ohi du goiko aldean, hegalek urrezko isla izan ohi dutelarik. Sabela horixka da igeltsuz zuria.
Jubenilen barba
Bi hegats analek eta parekatutako hegatsek tonu gorrixka bera dute, bizkarreko eta kaudaleko hegatsak ilunak direlarik.

Tamaina handira irits daitekeen arraina da, noizean behin metro bateko luzera gainditzen duena. Emea arra baino azkarrago hazten da.

Sexu heldutasuna 4 eta 6 urte ondoren lortzen dute. Erreprodukzioa maiatzetik uztailera gertatzen da legar hondoa korronte osoko eremuak aukeratuta. Ustez pozoitsuak diren 35.000 eta 60.000 arrautza erruten dituzte, eta garatzeko bost edo hamar egun behar dituzte. Barbelar arrain orojalea da eta baita animalia bentikoez, intsektuen larbez, batez ere izar-muturrez eta algaz elikatzen den harrapatzailea ere. Bere janaria bilatzera ohituta dago ezpain osoko muturrarekin harriak biratuz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Barbus*
* Cyprinidae

## Kanpo estekak 
* FhisBase.org
Sorsk

**Sorsk** (; khakaseraz: Сорығ) Errusiako hego-erdialdean dagoen Khakasiako hiria da. Kuznetsk Alatau mendilerroaren ekialdeko isurialdean dago, Abakan hiritik 145 km ipar-mendebaldera. 2010ean 12.143 biztanle zituen.

## Demografia 
## Ekonomia 
Molibdeno hobien ustiapena da Sorskeko ekonomiaren oinarria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bronco Billy

**Bronco Billy** 1980ko Clint Eastwood estatubatuar zinema zuzendariaren filma bat da. Bertan, berak, Sondra Locke, Geoffrey Lewis, Scatman Crothers, Bill McKinney, Dan Vadis, Sam Bottoms eta Sierra Pecheur aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bronco Billy (Clint Eastwood) eta bere konpainiak AEBtan udalerriz-udalerri bere Mendebalde Urruneko zirku-ikuskizuna antzezten larri-larri bizitzea lortzen dute. Halako batean, bere senar berriak ezkontz-bidaian lagatako emakumezko ondorengo aberats bat (Sondra Locke) konpainiara elkartu eta gauza oraindik ohikoa dena baina okerrago joango da.

## Aktoreak 
* Clint Eastwood ... *Bronco Billy*
* Sondra Locke ... *Antoinette Lilly*
* Geoffrey Lewis ... *John Arlington*
* Scatman Crothers ... *Doc Lynch*
* Bill McKinney ... *Lefty LeBaw*
* Sam Bottoms ... *Leonard "Lenny" James*
* Dan Vadis ... *Arrano Handi buruzagia*
* Sierra Pecheur ... *Lorraine Ur Garden*

## Kanpo estekak 
* *Bronco Billy* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Bronco Billy* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Zamo txiki

**Zamo txikia** (*Carassius carassius*) *Carassius* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian. Europa eta mendebaldeko Asiatik zabalduta dago.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FihsBase.org

## Ikus, gainera 
* *Carassius*
* Cyprinidae
Zamo arrunt

**Zamo arrunta** edo **karpa** (*Cyprinus carpio*) *Cyprinus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.

Europa eta Asiako aintzira eta ibai handietan aurkitzen da. Ur gezatako arrain hau inbaditzailea da Euskal Herrian.

## Taxonomia 
Hiru azpiespezie ditu:
* *Cyprinus carpio carpio* (ekialdeko Europakoa)
* *Cyprinus carpio haematopterus* (ekialdeko Asiakoa)

## Deskribapena 
Zamo helduak 60-90 cm-ko luzera eta 9 kg-ko pisua hartu ohi ditu baina 1'2 metrotako eta 40 kg-ko zamoak ere aurkitu izan dira. Zamo basatiak haztegietan hazitakoak baino txikiagoak izan ohi dira.

Kolorez zilarkara da, bizkarraldea ilunagoa du eta sabelaldea argiagoa, arrainetan ohikoa den gisan. Ezkata luzeak ditu. Bizkarraldeko hegatsa luzea da eta arantza sarriak ditu.

## Bizilekua eta ekologia 
Ur gezatakoa izanik ibai eta aintziratan bizi da. Sardak osatzen ditu eta orojalea da. Ibai eta aintzira hondoetan intsektuen larbak, krustazeoak, moluskuak eta arraien arrautzak harrapatzen ditu, baina ur azaleko zooplanktona ere jaten du. Egun guztian zehar elikatzen bada ere gauez eta ilunabarrean aktiboagoa da.

Zamo bakarrak milioi bat arrautzatik gora jartzen ditu urtero eta animalia asko elikatzen dira arrautza horietaz. Zamo helduen harrapariak lutxoa, amerikar perka, hainbat hegazti (ubarroiak, lertxunak, zerrak, arrano arrantzaleak...) eta ugaztunak (igaraba...) dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* Zamo txiki
* *Cyprinus*
* Cyprinidae
Danio kyathit

***Danio kyathit*** *Danio* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.

## Banaketa 
Myanmarren bizi da, Irawadi ibaiaren zenbait adarretan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Danio*
* Cyprinidae

## Kanpo estekak 
* FhisBase.org
Leuciscus bearnensis

***Leuciscus bearnensis*** *Leuciscus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.

Aturri ibaiaren arroan baino ez da bizi eta 28 cm.-ko luzera ere izan dezake.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Leuciscus*
* Cyprinidae

## Kanpo estekak 
* FhisBase.org