open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Felix Akitaniakoa

**Felix Akitaniakoak** (?-676) 660. urtean Baskonia eta Akitaniako dukerriak elkar uztartu zituen eta dukerri berri honen dukea izan zen, hortaz Baskonia-Akitaniako batasunaren sortzailea izan zen. 602. urtetik aurrera Baskonian dukeak zeuden eta 638tik aurrera (Dagoberto I.aren heriotza) Akitanian ere bazeuden. Baina denbora labur batez Felix eszenatokian agertu arte bi dukerrietan gertatzen zenaren berririk ez dago. "San Martzialen Mirarien Liburua"ren lekukotasunari esker Felix tolosar patrizioaren izatearen berri dugu, zetorren historiaren arabera, nonbait euskaldunen eta akitanirren historian paper garrantzitsua izango zuen. Testuak honela dio:

Testu eder honetatik Euskal Herrian gertatzen zenaren inguruko albiste interesgarriak eskura ditzakegu. Lupo Felixen zerbitzura sartzean, honek Tolosan eta Baskonian agintzen zuen. Ebroi kondeak bere karguaz gozatzen zuen garaia zen, 659 eta 670. urteen artean, azken urte honetan Luxeuileko espetxean sartu baitzuten. Merovingiekiko independentzia 660. urte aldera gertatuko zen, 657an oraindik artzapezpikua akitaniar Tolosa hirian izendatzen baitzuten. Data zehaztu ondoren, bere jabegoen hedadura argitzeke gelditzen da. Bide batez, Felixek Tolosan agintzen zuela aipatzen da, bertako jatorria zuelarik. Baina "Pirinio mendiak arterainoko hiri guztietan agintzen zuela" ere esaten da, baita baskoi jendearengan ere. "Gens" delakoaren aipamen hau euskal tribuekikoa da, ziurrenik Pirinioetatik haratuagokoak, honek Baskonia estatu berri honetara elkartu zela iradokitzen du. Gertatutakoa enigma bat da. Badirudi Dagobertorekin amorrazioz borrokatu ziren baskoi gerrazalea akitaniarrei elkarturik agertzen direla, hori dena Felixen buruzagitza bikoitzarenpean, bai akitaniarra zein baskoia.

## Erreferentziak
Horinger konderria

**Horinger Konderria** (txinera sinplifikatuz: 和林格尔县; pinyineraz: Hélíngé'ěr Xiàn), Hohhot osatzen duten konderrietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 190.000 pertsona bizi ziren 3.401,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Hohhoten banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Horinger konderriko kode postala.
Millennium Falcon

250px|thumb|*Millennium Falcon* espazio-ontzia.
**Millennium Falcon** (euskaraz *milurteko belatza* esan nahi du) Star Wars film sagaren jatorrizko trilogian agertzen den espazio-ontzi baten izena da. Star Wars III. Atala: Sithen mendekua filman ere agerraldi labur bat egiten du.

## Historia 
Millennium Falcon YT-1300 corelliar kargaontzi bat da eta diska zurixka forma du. Zaharra den arren eta egin zaizkion aldaketak egin arren, Han Solok galaxiako espaziontzirik azkarrena dela dio. Argiaren abiadura bost puntutan gainditzeko gai da. Dash Rendarren Outrider izeneko espaziontziaren antzerakoa da.

Jatorrian kontrabandorako erabilia, Aliantza Errebeldera batu zen eta zenbait misio bete zituen, horien artean Lehen eta Bigarren Izar Hiltzaileak eta X-Wing ehizaontziak suntsitzea.

## Ontzia 
Lehen begiratu batean Luke Skywalkerren honako hau bezalako iruzkinak eragiten dituen arren, "Txatar mordo bat dirudi" alegia, Millennium Falcon YT-1300 ereduko kargaontzi corelliar bat da, 27 metro inguru neurtzen duena, Corellian Engineering Corporationek eraikia eta Han Solok eta Chewbaccak kontrabandako misio arrakastatsuetarako asko erabili zutena (aurretik ontzi hau Lando Calrissianena izan zen, beste gaizkile bat eta aipaturiko bikotearen laguna, nori Hanek irabazi zion bere ohiko apustuetako batean, sabacc izeneko joko batean).

## Aldaketak 
Millennium Falconek aldaketa batzuk jasan ditu, horietakoren batzuk legez kanpokoak, baina horiei esker, Han Soloren ontzi maiteak argiaren abiadura bost puntutan gaindi dezake.

Beste aldaketa batzuk ere baditu bere egituran, adibidez Han Solok Inperioaren base batetik lapurtu zituen eta Gurutzeontzi Estelar batentzako ziren pantaila babesleak.

Hala ere, ontziaren arazoetako bat hainbeste aldaketa izatean hauek oso delikatuak direla da, eta Chewbaccak edo Hanek etengabe konpondu behar izatea, eta behin baino gehiagotan sartzen dituzte nahaspiletan Han eta wookieea. Egia esateko, barneko ordenagailuak berak, hiru androide ezberdinen burmuin elektronikoez osatua dagoena, ontziak etengabe ezin duela hegan egin dio, baina ez da hala, ezta gutxiagorik ere.

## Armak 
Armei dagokienez, ontzi honek laser kanoi laukoitzdun dorretxoak, matxarda nagusien artean kokatutako bi laser kanoi nagusi eta bere behealdean ezkutatutako tiroketa automatikoko pertsonaurkako laser bat ditu. Misil jaurtigailuak ere baditu. Beste xehetasun batzuk ere nabarmentzen dira, ontziaren zorupean kokatutako eskanerren aurkako gelatxoa kasu, jatorrian kontrabandorako izan bazen ere, behin baino gehiagotan Aliantza Errebeldeko kideak ezkutatzeko balio izan zuena.

## Izenaren jatorria 
Izenaren jatorria paradoxa azalezin bat eta George Lucasek edo filmetako gidoiak planteatu gabekoa da, Star Warsen unibertsoan ez baitago belatzik, ezta gure errealitatean ezagutzen ditugun belatzekin harremanik izan lezakeen antzeko animalirik ere. George Lucasi 1984an eginiko elkarrizketa batean Millennium Falconen izenaren jatorriari buruzko galdera egin zioten eta zuzendariak *Next question, please* (hurrengo galdera, mesedez) erantzun zuen.

## Kanpo estekak
Moulins

**Moulins** () Frantziako erdialdean dagoen hiria da, Allier departamenduko hiriburua dena. Borboierria antzinako eskualdearen hiriburua, Allier ibaiaren ondoan dago.

## Demografia 
## Alkateak 
## Herritar ospetsuak 
* Claude Louis Hector de Villars (1653-1734), Frantziako mariskala
* James Fitz-James Stuart (1670-1734), ingeles militarra
* Jaques Auguste Delaire (1796-1864), abokatu eta musikagilea
* Théodore de Banville (1823-1891), poeta
* Antoine Meillet (1866-1936), hizkuntzalaria

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Le Puy-en-Velay

**Le Puy-en-Velay** (okzitanieraz *Lo Puèi de Velai*) Frantziako erdialdean dagoen hiria da, Loira Garaia departamenduko hiriburua dena.

Loira ibaiak udalerria zeharkatzen du.

## Toki interesgarriak 
* Le Puy-en-Velayko katedrala
* San Migel Aiguilhekoa

thumb|center|350px|Hiriko ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Balantze-orri

[eskuinera|thumb|**Balantze-orria** ohiko [balantza|balantze baten bitartez azal daiteke: enpresak lortu dituen dirubideak (ondare garbia eta kanpoko finantza-sorburuek osaturiko pasiboa) aktiboa osatzeko erabiltzen dira.]]

Kontabilitatean, **balantze-orria** enpresa bateko ondarearen egoera une jakin batean agertzen duen agiri bat da. Balantzeak enpresak daukan ondarearen zerrenda zehazten du, ondare hau sortu duten finantza-baliabideekin batera. Aktiboa, pasiboa, finantzaketa-taula, eta galera-irabaziak barneratzen ditu. Aktiboa finantzaketa-taulako fluxuen batura baino handiagoa denean, galerak egongo dira, eta txikiagoa denean, irabaziak. Ondare garbia, finantzaketa-taulako fluxuak gehi galera-irabaziak izango da.

Balantzeak hiru atal bereizten ditu:
* aktiboa: enpresak daukana da (eraikinak, makinak, dirua, ...), etorkizunean enpresari etekinak emango dizkio erabiltzeagatik, (makineriaren kasuan) saltzeagatik edo trukatzeagatik.
* pasiboa: enpresak dituen betebeharrak dira, eskuarki ekonomikoak izaten dira, bere aktiboa osatzeko erabili dituen kanpoko baliabideak edo dituen zorrek osatzen dutelako (maileguak, herri-ogasunari zor zaiona...).
* ondare garbia: aktiboa osatzeko erabilitako funts berekiak (bazkideen ekarpena edo kapitala, baltzuak eraturiko erreserbak...) osatzen dute.

Balantzeak orekazko egoera bat islatu behar du: batetik, aktiboa eta bestetik pasiboa eta ondare garbia, berdinak izan behar dira zenbatekoz, finantza-baliabideak (pasiboa eta ondare garbia) ondarea (aktiboa) osatzeko erabili behar baitira. Oreka honi kontabilitate-ekuazio deritzo.

Aktiboan nahiz pasiboan elementuak sailkatuta agertzen dira haien ezaugarrien arabera, **ondare-masak** osatzeko. Horrela, aktiboan aktibo korrontea eta ez-korrontea bereizten dira, eta pasiboan ere berdin, elementuen likidotasuna urtebete baino laburragoa denean aktibo ez-korrontea izanik eta urte bete baino gehiago denean aktibo korrontea izanik.

Hiru adigai haiek formula honen bidez kalkulatu daitezke:

Ondare garbia = Aktiboa - Pasiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Favila Asturietakoa

**Favila** edo **Fafila Asturietakoa** (? - 739) Asturietako erregea izan zen (737 &ndash; 739).

## Biografia 
Pelaio Asturietakoaren semea izan zen. Kondairak dio hartz baten kontra borrokatzen hil zela, baina litekeena da hilketa politiko baten ondorioz izatea.

Froiluba ezkondu eta ez zaizkio seme-alabarik ezagutzen. Ondorengoa Ermenesinda bere arrebaren senarra Alfontso izan zuen.
Alfontso I.a Asturietakoa

**Alfontso I.a Asturietakoa** (? &ndash; 757), *Katolikoa* ezizenaz ezaguna, Asturietako erregea izan zen (739 &ndash; 757).

## Biografia 
Aita Petri Kantabriako dukea izan zuen.

Errekonkista deitu izan zaion fenomenoari ekin ziola esaten da, omeiarrek sortutako emiretzan gertatutako gatazka politikoak aprobetxatuz, batez ere, Al-Andalusko armada osatzen zuten berebereen erreboltarekin Duero ibaiaz iparralderako lurrak musulmandarren kontrolpetik kanpo geratu zirenean eta kalifatzaren aldaketa gertatu zenean Islamaren barruan Damaskotik Bagdadera. Horrela, 740an Galizia eta iparraldeko Portugal eta 754an León konkistatu zituen, Alfontso III.aren kronikaren arabera.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Pelaio Asturietakoaren alaba Ermenesinda ezkondu eta hiru seme-alaba izan zituzten:
* Fruela ondorengoa.
* Vimarano.
* Adosinda, Silo —Asturietako seigarren erregea— ezkondu zuena.

## Oharrak
Aurelio Asturietakoa

**Aurelio Asturietakoa** ( - Llangréu/Samartín del Rei Aurelio, 774) Asturietako erregea izan zen (768 &ndash; 774).

## Biografia 
Aita Fruela Kantabriakoa Alfontso I.a Asturietakoaren anaia izan zuen.

Kronikek ez dute aipatzen emazte edo seme-alaba izan zituenenik.
Silo Asturietakoa

**Silo Asturietakoa** (? &ndash; Pravia, 783) Asturietako erregea izan zen (774 &ndash; 783).

## Biografia 
Alfontso I.a Asturietakoaren alaba Adosinda ezkondu zuen. Kronikek ez dute aipatzen seme-alabarik izan zituenenik.

Inguruko erresumekin bakean bizi zen arren, Galizian nobleziaren matxinada bat zapaldu behar zuen.

## Kanpo estekak
Mauregato Asturietakoa

**Mauregato Asturietakoa**  (? &ndash; 789) Asturietako erregea izan zen (783 &ndash; 789).

## Biografia 
Alfontso I.a Asturietakoaren sasikumea izan zen. Silo Asturietakoa hil zenean Alfontso II.a Asturietakoa hautatu zuen oinordeko baina Mauregatok matxinotu eta Alfontsok Araba aldera ihes egin behar izan zuen.

Abderraman I.arekin bake ituna negoziatu zuen Ehun Dontzeilen Zergaren truke.

## Oharrak
Aeghyna

**Aeghyna**, **Aeghyna**, **Aegyna**, **Aigino** edo **Aichina**, (?-638) Baskoniako dukerriko dukea (626-638), Genialen ondorengoa izan zen.

626an frankoek Baskoniako dukerrian agintzeko hautatu zuten. Agintean gutxi gorabehera 638. urtera arte egon zen. Duke izendatu berri zela Paladio eta bere semea zen Senoceko artzapezpikua baskoien matxinada batekin bat egoteaz salatu zituen. Frankoen banaketa eta Akitaniako erresumaren ezartzea probestuz baskoiek Aiginorekiko abantailaz borrokatu zuten. 628. urte aldera Karibertok aurre hartuko die eta baskoiei euren gogoz kontra Tolosako erresuman sartzera behartzen ditu. Kariberto honek Loiratik Pirinioetako hiri guztiak bere kargu zituen, Tolosa barne, azken hau Akitaniako erresumaren hiriburu bihurtu zuelarik. Azkenik Aeghyna betirako zokoratua izan zen, bere ondorengoa eta duke berria Amand edo Ainand izan zelarik.

## Erreferentziak
Alfontso II.a Asturietakoa

**Alfontso II.a Asturietakoa** (Oviedo, 760 inguru - Oviedo, 842), *Kastua* ezizenaz ezaguna, Asturietako erregea izan zen (791 &ndash; 842).

## Biografia 
Aita Fruela I.a Asturietakoa zuen eta bere osaba Silo hiltzean ondorengo aukeratu zuen. Hala ere, Mauregato matxinatzean, amarekin Arabara ihes egin behar zuen.

Lisboa arpilatu eta bere erresuma finkatu zuen.
Ramiro I.a Asturietakoa

**Ramiro I.a Asturietakoa** (Oviedo,  - *ibidem*, 850eko otsailaren 1a), Asturietako erregea izan zen (791-842).

## Biografia 
Aita Bermudo I.a Asturietakoa zuen. Abd ar-Raman II.ari Musa ibn Musak arazo handiak sortu zizkionez, ez zion Ramirori eraso egin. Hala ere, normandiarren erasoak pairatu behar izan zituen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Litekeena da bitan ezkontzea baina iturri urriak daudenez gero, ezin da egiaztatu:
* Lehendabizikoz, Paterna emazte izan zuen. Seme bat izan zuten: Ordoño oinordekoa.
* Bigarrenez, Urrakarekin ezkondu zen (agian, Paternak izen hori izanik, emakume bera zen). Hiru seme-alabok izan zituzten: Gartzia, Rodrigo (beharbada Gaztelako lehendabiziko kondea) eta Aldontza.

## Kanpo estekak
Fruela II.a Asturietakoa eta Leongoa

**Fruela II.a Asturietakoa eta Leongoa** ( - 925) Asturietako (910 &ndash; 924) eta Leongo erregea (924 &ndash; 925) izan zen .

## Biografia 
Alfontso III.a Asturietakoa eta Gartzia Enekoitz Nafarroakoaren alaba Ximena zituen gurasoak. 910ean aita hil zitzaionean Asturiak jarauntsi eta 924an Ordoño II.a Leongoa bere anaia hil zenean, Leongo errege bihurtu zen, ilobak baztertuz.

925an hil eta Alfontso Froilaz oinordekoa bazuen ere, laster Ordoño II.a Leongoaren semeek berreskuratu zuten tronua.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Ximeno Gartzia Nafarroakoaren alaba Munia Ximenez ezkondu eta hiru seme-alaba izan zituzten:
* Alfontso, ondorengoa.
* Ramiro.
* Ordoño.

Alargundu eta Banu Qasiko Urraka ezkondu zuen.

## Kanpo estekak
Guiena

**Guiena** (; ) Okzitaniako eskualde historikoa da, egungo Frantziako hego-mendebaldean kokatua eta garai bateko Akitaniako Dukerriaren azken faseko lurraldea. Pentsatzen da *Guiena* Akitania izenaren herri hizkerako desitxurapen bat dela.

Honen barruan Agenais, Quercy, Périgord eta Rouergue lurralde historikoak zeuden, baita Lapurdi ingurua ere, nahiz eta tamaina desberdinak izan zituen historian, askotariko gerra eta hitzarmenen ondorioz.

Parisko Hitzarmenaren ondoren (1295) Akitaniako dukearen (Ingalaterrako erregearen) kontrolpeko lurraldea izan zen. XV. mendean, kostaldeko lur-zerrenda batek osatzen zuen, Blayetik Lapurdiraino, Bordele hiriburu zuela. 1453an, Castillongo guduaren ondorioz, Akitaniako Dukerriaren azkena heldu zen, Frantziaren eskuetan geldituz. Gaskoinia, Limousin, Saintonge eta Bearnorekin lurralde handi bat osatzen zuen.

Euskal Herriaren parte bat ere, Lapurdi, gutxi gora-behera, Guienaren parte izan zen, eta hortaz, Ingalaterrako Erresumaren kontrolpeko lurraldea.
## Ikus, gainera 
* Gaskoinia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Keylogger

**Keylogger** (ingelesetik: "Key" tekla eta "Logger" erregistratzailea; teklen erregistratzailea). Teklatuan egiten diren pultsazioak erregistratzeaz arduratzen den software mota bat da. Erabiltzaileen kontu korrontea, kreditu txartelaren zenbakia, pasahitzak eta horrelako datu pribatu eta garrantzitsuak biltzeko erabiltzen da, besteak beste.

## Historia 
Lehenengotariko keylogger-a Perry Kivolowitz-ek idatzi zuen eta net.unix-wizards,net.sources sarean argitaratu zen azaroaren 17an, 1983 urtean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hardware and software keylogging methods
Trainerilla

thumb|300px|2007ko Kantabriako trainerilla txapelketa.
**Trainerilla** tostako arraunketan erabiltzen den ontzia da, 6 arraunlari eta patroia izan ohi dituena.

## Historia 
Trainerilla ez da ontzi tradizional bat, arraun kirolerako berariaz eraikitako txalupa baizik. Hainbat elkartek trainerua osatzeko 13 arraunlari aurkitzeko arazoak zituztela ikusita Manolo eta Luis Algorri ontzigileei ontzi berria sortzeko enkargua egin zieten 1940. hamarkadaren hasieran. Lamiakon zuten astilleroan hainbat trainerilla eraiki zituzten.

Historiako aurreneko trainerilla estropada 1945. urteko abuztuaren 4 eta 5ean jokatu zen Areetan eta Espainiako Txapelketa izendatu zuten. 3.000 metrotako distantzian jokatu zen eta aurreneko egunean Raspas del Embarcadero etxeko taldea nagusitu zen Castrori bi segundu eta Santurtziri 15 aterata. Areetarren eta kantabriarren arteko distantzia hain txikia izanda jendetza izugarria bildu zen bigarren jardunaldia ikustera. Lehia oso berdindua izan zen hiru trainerillak aldi berean helmugaratu ziren. Bi eguneko denborak batuta Raspas izan zen txapelduna.

300px|eskuinera|thumb|1946ko Zarauzko trainerilla txapelketa.
1950etik aurrera arraunketak beheraldia izan zuen eta herri gutxi ziren gai trainerua osatzeko. Batel eta trainerillen txapeketei esker herri askotan iraun zuen arraunarekiko zaletasunak eta hainbat elkarteren sorrera ere ekarri zuen. Espainiako txapelketaz gain herri askotan trainerilla estropadak jokatzen hasi ziren, hauetako bi nagusitu ziren urtez urte eta Gipuzkoa, Bizkaia eta Kantabriako talde onenek lehiatzen zuten bertan:
* Zarauzko Bandera (1946-1975)
* Bermeoko Santa Eufemiako Bandera (1948-1981)

1960 inguruan probintzietako ligak hasi ziren jokatzen.

## Ontziaren ezaugarriak 
Arraunlariak ilaran esertzen dira, bata bestearen atzean, eta normalean ababor eta istribor aldera arraun egiten dute, txandaka, hau da, bakoitzak aurrean duenaren kontrako aldera. Trainerillak 9 metro inguruko luzera du.

## Lehiaketak 
Batelen denboraldia amaitzerakoan hasten dira trainerillen arteko liga probintzialak, apirila aldean, eta ekaina hasieran amaitzen da trainerilla denboraldia Espainiako Txapelketarekin. Hiru mailatan jokatzen dira, gizonezko seniorrak, gizonezko juniorrak (1987-tik aurrera) eta emakumezko seniorrak (2007-tik aurrera). Guztiek ere 3.500 metrotako distantzia osatzen dute.

## Garaipenak 
2019ko datuak barne.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Batel
* Traineru
* chipironier
## Kanpo estekak 
*  http://estropa.net(https://web.archive.org/web/20100206192629/http://estropa.net/) Arraunzaleen topagunea, estropadei buruzko berriak, bideoak etab.
843 Nicolaia

**843 Nicolaia** asteroide gerrikoan aurkitutako 843. asteroidearen izena da. 1916ko irailak 30ean aurkitu zuen Holger Thielek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1916 AN** zen. Asteroide galdua izan zen 65 urtez, 1981ean Heidelbergetik berraurkitu zen arte.

## Kanpo estekak
844 Leontina

**844 Leontina** asteroide gerrikoan aurkitutako 844. asteroidearen izena da. 1916ko urriak 1ean aurkitu zuen J. Rhedenek Vienako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1916 AP** zen.

## Kanpo estekak
845 Naëma

**845 Naëma** asteroide gerrikoan aurkitutako 845. asteroidearen izena da. 1916ko azaroak 16an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1916 AS** zen.

## Kanpo estekak
846 Lipperta

**846 Lipperta** asteroide gerrikoan aurkitutako 846. asteroidearen izena da. 1916ko azaroak 26an aurkitu zuen K. Gyllenbergek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1916 AT** zen.

## Kanpo estekak
847 Agnia

**847 Agnia** asteroide gerrikoan aurkitutako 847. asteroidearen izena da. 1915eko irailak 2an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1915 XX** zen.

## Kanpo estekak
Erasmus

**Erasmus** honakoa izan daiteke:
* Erasmo Rotterdamgoa, Pizkunde garaiko humanista, filologo, teologo, filosofoa , musikaria eta matematikoa.
** Erasmus programa, bere omenez izendatutako programa.
* Erasmus Darwin giza lengoaiaren aztertzailea, medikua, naturalista, fisiologoa, filosofo britainiarra.
* Erasmo Formiakoa, Euskal Herrian San Telmo.
849 Ara

**849 Ara** asteroide gerrikoan aurkitutako 849. asteroidearen izena da. 1912ko otsailak 9an aurkitu zuen Sergei Belyavskyk Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1912 NY** zen.

## Kanpo estekak
850 Altona

**850 Altona** asteroide gerrikoan aurkitutako 850. asteroidearen izena da. 1916ko martxoak 27an aurkitu zuen Sergei Belyavskyk Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1916 S24** izan zen.

## Kanpo estekak
851 Zeissia

**851 Zeissia** asteroide gerrikoan aurkitutako 851. asteroidearen izena da. 1916ko apirilak 2an aurkitu zuen Sergei Belyavskyk Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1916 S26** zen. S motako eta Flora familiako asteroidea da.

## Kanpo estekak
Garrapateaerdi

thumb
thumb
**Garrapateaerdi** musikan biribil baten berrehun eta berrogeitamaseirena eta beltz baten hirurogeitalaurena irauten duen musika irudi bat da. Garrapatea baten erdia da.

6 kortxete edo neuma irtetzen zaizkio plikatik, bata bestearen gainean, eta halakoak dituzten gainontzeko musika irudiak bezala, zenbait gertu eta konpas berean daudenean, neuma hauek elkartu egiten dira euren artean sei lerro paraleloren bidez.

Interpretatzeko zaila denez, egungo musika lanetan ia ez da erabiltzen, egungo opera barne.

Barrokoko musikan erabili zen, egungo konposatzaileek ia erabat baztertu dutelarik.

## Kanpo estekak
Alfontso Froilaz

**Alfontso Froilaz** (911-Asturias, 933), *Konkorduna* ezizenaz ezaguna, Galizia eta Leongo erregea (925 &ndash; 926) izan zen .

## Biografia 
Fruela II.a Leongoa eta Ximeno Gartzia Nafarroakoaren alaba Munia Ximenez zituen gurasoak.

Erresuma jarauntsi zuenean Ordoño II.a Leongoaren semeek (Antso, Alfontso eta Ramiro II.a Leongoa) tronua kendu zioten. Galiziara ihes egin eta handik Asturiasera non harrapatua izan zen. 933 inguruan hil zen.

## Kanpo estekak
Delling

**Delling** eskandinaviar mitologian jainko Æsirretako bat zen eta goizeko egunsentia irudikatzen zuen. Egunaren jainkoa zen Dag edo Dagren aita zen gaueko jainkosa zen Nottekin batera, batzuetan Nott Dagren arreba zela esaten den arren. Hervarar sagan agertzen da.

## Kanpo estekak
Alfontso IV.a Leongoa

**Alfontso IV.a Leongoa** (899-San Julián monasterioa, 933ko abuztua), *Monjea* ezizenaz ezaguna, Galizia (929 &ndash; 931) eta Leongo erregea (925 &ndash; 931) izan zen .

## Biografia 
Ordoño II.a Leongoa eta Elvira Menéndez zituen gurasoak.

Antso I.a Gartzeitzen laguntzari esker, tronua kendu zion Alfontso Froilazi. Anaia Antso Ordoñez hil zenean Galiziako errege bihurtu zen. Emaztea hil zitzaionean, Ramiro bere anaiaren alde uko egin zion tronuari. 933an hil zen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Antso I.a Gartzeitz eta Tota Nafarroakoaren alaba zen Oneka ezkondu eta seme bi izan zituzten:
* Ordoño, erregea ere izango zena.
* Alfontso, ume zela hilda.

## Kanpo estekak
Cupatitzio ibaia

**Cupatitzio ibaia** Mexikoko Michoacan estatuko ibai bat da. Bere izena purepechaz "igeri egin daitekeen tokia" esan nahi duen hitz batetik jasotzen du. Ospetsua da bere landaretza eta bere ur gardenengatik, baita deabruaren belaunaren mitoagatik ere Uruapan eskualdeko istorio bat. Cupatitzio Michoacan mendebaldeko ibairik garrantzitsuena da, honi esker nekazal ekoizpen garrantzitsu bat garatu duena eta landaretza aberats bat duena.

Barranca del Cupatitzio Parke Nazionalean jaiotzen da. Cupatitzio ibaiaren sorleku zehatzari "deabruaren belauna" deritzo, 3 metroko sakonera duen putzua, non tokiko haurrek txanponak eskatzen dituzten buruz behera bota eta txanponak putzuaren hondoan bilatzeko, 1600 metro inguruko altueran. Parke osoa zeharkatzen du, iturri irtenkari ugari sortuz, pixkanaka jaisten da jada Uruapan hiritik kanpora, Tzaráracuako urjauzia eratzen duen amildegi batekin topo egin arte. Presa batean baltsatua da, ondoren Lonbardiako harana bustitzen joateko.

Parke hau, ur ugariz gain, klima epel eta tropikal arteko landaretzaz betea dago, Uruapan hirian kokatua baitako, Tierra Caliente deritzon eskualdearen sarrera dena, Michoacan estatuko hiriburu den Moreliatik 110 kilometrora eta Mexiko Hiriaren mendebaldera (400 kilometro inguru).

## Kanpo estekak
Tzaráracuako ur-jauzia

thumb|200px|Tzaráracua urjauzia
**Tzaráracuako urjauzia** Mexikoko Michoacan estatuko Uruapan hiritik 10 kilometro ingurura dago.

Urjauziak 40 metro inguruko altuera du eta Cupatitzio ibaiak sortzen du, Barranca del Cupatitzio Parke Nazionalean jaiotzen den ibaia dena, Uruapan hiriaren barnean. Ibai hau Tepacaltepec ibaiaren eta Balsas ibaiaren ibaiadarra da.

Urjauzia zenbait erorketetan banatua dago.

## Kanpo estekak
Ordoño II.a Leongoa

**Ordoño II.a Leongoa** ( - León, 924ko ekaina) Galizia (910 &ndash; 914) eta Leongo erregea (914 &ndash; 924) izan zen .

## Biografia 
Alfontso III.a Leongoa eta Gartzia I.a Eneko Nafarroakoaren alaba Ximena zituen gurasoak. Errekonkistan aritu zuen eta 923an Iruñeko Erresumak eskatuta Naiara okupatu zuen Banu Qasiko Mohamed ibn Abdulah ibn Lope hiltzen.

Hiltzean bere anaia Fruelak tronua usurpatu zuen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
892an Elvira Menéndez ezkondu eta hiru seme izan zituzten:
* Antso
* Alfontso
* Ramiro
* Gartzia
* Antso
* Ximena

Berriro Aragonta Gutierrez eta Antsa Iruñekoa ezkondu zituen baina ez zuen beste seme alabarik izan.

## Kanpo estekak
Gartzia I.a Leongoa

**Gartzia I.a Leongoa** ( - 914) lehendabiziko Leongo erregea (910 &ndash; 914) izan zen .

## Biografia 
Alfontso III.a Leongoa eta Gartzia I.a Enekoitz Nafarroakoaren alaba Ximena zituen gurasoak. Errekonkistan aritu zuen eta semerik gabe hil zenez, Ordoño anaia errege berri bihurtu zen.

## Kanpo estekak
Ramiro II.a Leongoa

**Ramiro II.a Leongoa** (898 inguru - León, 951ko urtarrila), *Nagusia* ezizenaz ezaguna, Leongo erregea (931 &ndash; 951) izan zen .

## Biografia 
Ordoño II.a Leongoa zuen aita. Alfontso anaiari Alfontso Froilaz menderatzeko lagundu ondoren, 926an iparraldeko Portugal konkistatu zuen. Antso Ordoñez 929an hil zenean Galiziako Erresuma izan zuen.

Errekonkistan Abderraman III.a mendean hartu zuen 939ko Simancasko guduan. Hain zen gogorra ezen musulmanek "Deabrua" jarri baitzioten ezizena.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Lehendabizikoz Adosinda Gutierrez ezkondu zuen. Hiru seme-alabak izan zituen:
* Bermudo
* Teresa Leongoa, Gartzia I.a Nafarroakoa ezkonduko zuena.
* Ordoño.

932an Antso I.a Gartzeitzen alaba Urraka ezkondu eta lau seme-alabak izan zituen:
* Antso
* Elvira
* Teresa
* Belaskita, Bermudo II.a Leongoa ezkonduko zuena.

## Kanpo estekak
Ordoño III.a Leongoa

**Ordoño III.a Leongoa** ( - León, 956ko iraila) Leongo erregea (951 &ndash; 956) izan zen .

## Biografia 
Ramiro II.a Leongoa eta Adosinda Gutiérrez zituen gurasoak. Iruñeko Erresuma eta Fernán González Gaztelako kondeak Antso bere anaia nahiago zuten tronuan. 953an anaia mendean hartzeaz gain, Gaztelako konderria ere kontrolpean izan zuen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Fernán Gonzálezen alaba Urraka ezkondu eta bi seme izan zituen:
* Bermudo
* Gonzalo.

## Kanpo estekak
Batel

ko portuan.]]
thumb|Esperanza elkarteko batela, Kontxan (1948)

**Batela** (edo **batelekua**) bost bat metro luze eta lau tosta dituen ontzia da, antzina arrantzarako beladuna baina egun batez ere arraunketan erabiltzen dena batel estropadatan.

Batela izan da euskal kostaldeko arrantza-ontzietan txikiena. Jatorrian, masta bakarra zeukan eskuarki; alabaina, kasuren batean txalupa handiagoen biko masteria imitatu izan du.) Ontzi mota hau gutxienez XIII. mendetik dokumentatu da. Izan ere, Parisko artxibo nazionaletan Donostiako zigiluaren argizari-aztarna ikus daiteke, 1297ko agiri batean.

Itsasontzi hauek XX. mendearen hasieran hartu zuten motorra, 1920tik aurrera.

Kostatik hurbil arrantzatzeko erabiltzen da, batez ere txipiroiak, antxoak, txitxarroa eta legatza. Tretza, mailasare txikiak eta krustazeoentzako nasak ere arrantzatzeko ere balio du.
Batzuk, zubi estalia ez dutenez, ohikoa edo oso gomendagarria ez den arren, itsasotik urrundu egiten dira udako egun onetan, hegalaburra arrantzatzera, kostatik 10-15 milia ingurura hurbiltzen denean

Ezaugarri formal hauek Euskal Herriko hainbat itsasontziri, 4,50 eta 20 metro luze bitartekoak, horien artean batela, trainerua, trainerilla eta lera. Gaur egun, Lapurdin zurezko gutxi geratzen dira: Baionako *Patxikua* eta Donibane Lohizune ko ''Airosa' arrantza-ontzia (1954).

### Motordunak
thumb|2023an, Hondarribiko portuan kabina txiki bat duen poliesterrezko batel txikia. Horrela, euskal kostaldeko arrantza-unitate handienak imitatzen ditu

Batelak gasolinazko motor txikiekin hornitzen ziren lehen (hortik "gazolin" ezizena).

### Zuntzezkoak 
Itsasontzi hau zur eraikitzen zen, 1970eko hamarkadaren erdialdera arte. Adibidez, Hondarribiko *Olaziregi* ontziolan, poliester zuntzera igaro ziren garai hartan, eta berrogeita hamar urtetan zurezko txirbildun lisadore guztiak ordezkatu zituzten. Ezaugarri nagusiak mantendu zituzten oraindik. Baina alderantzizko popa-zutaren ezaugarri nagusia ezin da poliester molde batean berregin, kroskoa ez litzatekeelako orduan desmoldagarria izango. Egurrezko eraikuntzak bakarrik ematen du popa-zutoinari alderantzizko forma oso nabarmena ematea, eta horrek zurezko batelekuari atzeko eraikuntzaren dotoretasun oso berezia ematen dio, tipikoki euskal kostaldekoa. Baionatik Bermeora arteko portuetan ikus daitezke ehunka poliesterrezko txirbil plantxatzaile, elkarren ondoan lerrokatuta eta zurezko gutxi batzuk baino ez dira geratzen portu horietan (Pasaia), Euskal Batel Eroak (Lekeitio), Egurrezkoa eta Itsas Begia elkartea eta Marin (Ziburu), Les Escumayres Talasta (Donibane Lohizune).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Batel estropada
* Trainerilla
* Traineru

## Kanpo estekak 
*  Gipuzkoako batel ligaren estropadako argazkiak.
Ordoño IV.a Leongoa

**Ordoño IV.a Leongoa** (924 &ndash; Kordoba, 960), *Gaiztoa* ezizenaz ezaguna, Leongo erregea (958-960) izan zen. Alfonso IV.a Monjearen semea eta Ramiro II.aren iloba zen, eta noble leondarren laguntzaz iritsi zen tronura, Sancho I.a kanporatu ondoren. Hala ere, bere agintaldia oso laburra eta ezegonkorra izan zen, ez baitzuen boterea sendotzea lortu. Azkenean, bere aurkarien presiopean ihes egin eta Kordoban hil zen erbestean.

## Biografia 
Alfontso IV.a Leongoa eta Oneka Iruñekoa izan zituen gurasoak. Fernán Gonzálezen alaba Urraka ezkondu eta nobleziaren matxinadari esker Antso I.a Leongoa bere lehengusuari tronua kendu zion.

Honek nafar-musulman armada bati esker tronua berreskuratu eta Ordoño ihes egin zuen. Erbestean saiatu zuen tronua berreskuratzea baina nekez.

## Kanpo estekak
Bermudo I.a Asturietakoa

**Bermudo I.a Asturietakoa**, *Diakonoa* ezizena zuena, Asturietako erregea izan zen (789 &ndash; 791).

## Biografia 
Aita Fruela Perez eta anaia Aurelio Asturietakoa zituen. Hisham I.a Kordobakoaren erasoaldiak Araba eta Galizian izan ondoren, Bierzon porrota izan zuen. Orduan koroari uko egin eta monasterio batera itzuli zen non 797an hil zen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Nunila ezkondu eta Ramiro I.a Asturietakoa izan zuen semea.

## Kanpo estekak
Luddismo

start=0|thumbtime=191|thumb| Teknopositibismoa eta luddismoa ulertzeko bideoa.

thumb|*Ludditen burua*, 1813ko irarlana.

**Luddismoa** industrializazioaren aurkako langile mugimendu bat izan zen, Ingalaterran bereziki 1811-1812 urte bitartean garatu zena. Ehungintzako langileak ziren batez ere, euren lanpostuak kolokan jartzen zituztelakoan makina berrien erabileraren aurkakoak. Izan ere, makina horiek (ehungailu industrialek eta iruteko ardatz automatikoek) lanpostuak desagerraraztea zekarren orokorrean, baina baita ordu arte teknikoak edo espezializatuak ziren lanbideak kualifikazio gutxiko (eta beraz, soldata apaleko) lanpostuez ordezkatzea ere.

## Luddismoa Europan 
Europako gobernu guztiek zigor gogorrak ezarri zituzten makinak apurtzen zituztenen kontra, baita heriotza zigorra ere. Ingalaterran ez ezik (1790-1917), Frantzian (1817-1923), Belgikan (1821-1830) eta Alemanian ere (1830-1842) zabaldu ziren. Lyoneko (1831) eta Saxoniako (1844) ehungileen matxinada handietan ere aurrekoetako ezaugarri asko ageri ziren.

Espainian lehenengo ekintza luddita Alcoin gertatu zen, 1821ean, 1.200 langilek makina jarri berriak desegin zituztenean.

## Makinen aurka: Ludditen bi ekintza 
Britania Handiko kasu bat:

Espainiako kasu bat:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Neoluddismo
* Ned Ludd

## Kanpo estekak
Bermudo II.a Leongoa

**Bermudo II.a Leongoa** (948 eta 953 artean - 999ko iraila), *hezueriduna* ezizenaz ezaguna, Galizia (982 &ndash; 999) eta Leongo erregea (984 &ndash; 999) izan zen .

## Biografia 
Ordoño III.a Leongoa eta Urraka Fernandez zituen gurasoak.

Ramiro III.a Leongoaren joera absolutista zela eta, Galiziako nobleziak Bermudo izendatu zuen Galiziako errege. Honek guda zibila piztu zuen eta irabazlerik ez zegoenean Ramiro hil eta Bermudo Leongo errege bihurtu zen.

Bere erreinaldian Almanzor jasan behar zuen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
* Lehendabizikoz Ramiro II.a Leongoaren alaba Belaskita ezkondu eta alaba bat izan zuten: Cristina.
* Alargundu eta Gartzia Fernandezen alaba Elvira ezkondu eta hiru seme-alaba izan zituzten: Alfontso, Teresa eta Antsa.
* Sasikume bi ere izan zituen: Elvira eta Pelaio

## Kanpo estekak -
Bermudo III.a Leongoa

**Bermudo III.a Leongoa** (1017 &ndash; Tamaróngo gudua, 1037ko irailaren 4a) Leongo erregea (1028 &ndash; 1037) izan zen .

## Biografia 
Alfontso V.a Leongoa eta Elvira Menendez zituen gurasoak. Hamaika urte zituela bihurtu zen errege.

Antso III.a Nagusia garaikidea zuen eta honek bere semea Fernando hasieran Gaztelako konderrian eta gero Leongo tronuan jartzea lortu zuen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Ximena Antso ezkondu eta seme bakarra izan zuen: Alfontso (1030-1030)

## Kanpo estekak
Ekialdeko Sierra Madre

**Ekialdeko Sierra Madre** () Mexiko ekialdeko mendikatea da, Texasko hego-mendebaldetik Veracruzeko Cofre de Perote ingururaino luzatzen dena; bertan Zeharkako Sumendi-ardatzarekin bat egiten du. 1.300 kilometro da luze, ipar-mendebaldetik hego-ekialdera.
 
## Geografia 
Ekialdeko Sierra Madre Rio Granderen hegoaldetik Veracruz estaturaino luzatzen da, Mexikoko golkoaren paraleloan, AEBetako Texas eta Mexikoko Coahuila, Nuevo León, Tamaulipas, San Luis Potosí, Hidalgo, Puebla eta Tlaxcala zeharkatuz. Veracruzen Zeharkako Sumendi-ardatzarekin elkartzen da. 1.300 kilometroko luzera dauka, eta batez besteko zabalera 50 kilometrokoa da.

Itsas jatorriko harkaitz sedimentarioen tolesduraren ondorioz sortu zen mendikate hau, eozenoko laramidar orogenian . Zutabe litologikoak 3.000 metroko sendoera hartzen du. Kretazeoko harkaitz sedimentarioak dira sendoenak, eta akuiferoak sortzen dituzte euren unitate karstifikatuetan. Cerro San Rafael, Cerro el Morro, Cerro el Potosí eta Sierra de la Marta dira tontorrik garaienak, guztiak 3.700 metro ingurukoak; Coahuila estatuan dagoen Cerro San Rafael da bakartuena eta prominentzia handiena daukana.

Landaretza eta fauna dibertsitate handia dago, eta espezie asko endemikoak dira. Texas hego-mendebaldeko Chisos Mountains eta Big Bend parke nazionaleko landare eta animaliak Mexikoko aldean daudenen oso antzekoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cerro San Rafael

**Cerro San Rafael** izenekoa Paraguaiko Paraguari departamenduan kokatuta dagoen altuera txikiko muino bat da, Caañabé errekaztotik gertu eta Ybycuí mendilerroaren barnean dagoena. Gutxi gora-behera Cerro Giménezetik bost kilometro iparraldera dago. Bere altuera 165 metrokoa da.

## Kanpo estekak
Cerro Giménez

**Cerro Giménez** izenekoa Paraguaiko Paraguari departamenduaren erdi ipar-ekialdean kokatua dagoen muino bat da, Acahay eta La Colmena hirien artean, Caañabé errekaztoaren ibilgutik gertu. Cerro Medina izeneko muinotik zortzi kilometro mendebaldera dago. 285 metroko altuera du eta Ybycuí mendilerroaren barnean dago.

## Kanpo estekak
Caañabé erreka

**Caañabé erreka** Paraguaiko Erdialdeko departamenduko eta Paraguari departamenduko ur ibilgu bat da. Gutxi gorabehera 100 kilometroko ibilbidea egiten du. Izan ere, iturria Ybycuí mendilerroaren lautadan du; eta ahoa, berriz, Ypoá aintziran.

Erreka hau zati batean Paraguarí eta Erdialdeko departamenduen arteko muga naturala da, baita Paraguarí eta Carapegua udalerrien artekoa ere.

## Kanpo estekak
Ypoá

**Ypoá** Paraguaiko erdi mendebaldean dagoen aintzira bat da, Paraguari departamendua eta Erdialdeko departamenduaren arteko mugan. Publikoarentzako abildutako bere hondartzara Paraguaiko Quiindy udalerriaren jurisdikziopean dagoen Apuá harana lagun duen desbideraketa lubetatu batetik sartzen da. Aintzira Ybycuíko ordokiak eta Erdialdeko Departamenduaren lautada eta zingirek inguratzen dute.

## Kanpo estekak
Antso I.a Leongoa

**Antso I.a Leongoa** (935 &ndash; Castrelo de Miño, 966), *Gizena* ezizenaz ezaguna, Leongo erregea (956-958 eta 960-966) bitan izan zen .

## Biografia 
Ramiro II.a Leongoa eta Urraka Iruñekoa izan zituen gurasoak. Ordoño III.a Leongoa bere anaia 956an hil zenean , errege berri bihurtu zen. Bere gizentasuna zela eta Fernán Gonzálezek nobleziaren matxinada zuzendu eta Ordoño IV.a Leongoa izendatu zuten errege.

Antso Toda Nafarroakoa bere amamari laguntza eskatu zion Erresuma berreskuratzeko. Honek Abderraman III.arengana jo eta tratamendua egin ondoren, nafar-musulman armadak Zamora eta Leon berreskuratu eta Antso berrezarri zuten.

## Kanpo estekak 
* Antso I.ari buruzko artikulua *Argia*n
Puy de Sancy

**Puy de Sancy** (*Puei de la Crotz/de Sant Circ* okzitanieraz) Frantziako erdialdean, Okzitaniako lurretan eta Puy-de-Dômeko departamenduan dagoen mendia da, Erdialdeko Mendigunean kokatutakoa eta bertako tontorrik garaiena dena.

Jatorriz sumendia da.

## Kanpo estekak 
* Sancyri buruzko webgunea
Lerin eta Baigorri

**Lerin eta Baigorri** Nafarroako udalerri-ohi bat da, Estelleriko Erriberako Lerin herriak eta Iguzkitzaibarreko Baigorri egun biztanlerik ez duenak osatuta, Lizarrako merindadea.

1857ko erroldarako desagertuta agertzen zaigu eta harrezkero Lerinek bere izena daraman udalerria osatzen du; aldiz, Baigorri Oteitzako udalerriaren lur-eremuan sartu zuten.

## Demografia 
Udalerri gisa agertzen den 1842ko erroldan **Lerin eta Baigorri**k 1195 biztanle eta 234 etxe zituen; bistan da pisu demografiko ia osoa Lerinek zuela, Baigorrik historikoki populazio oso eskasa izan edo herri hustua izan delako, besterik gabe.

## Ikus, gainera 
* Lerin
* Baigorri
* Nafarroako herri hustuen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalerri honek 1842tik aurrera izandako biztanleria datuak aurkitzeko webgunean; bere datuak Leringoekin asimilatuta agertzen dira.
Banderas (zinema)

**Banderas zinema** Bilboko San Ignazio auzoko Lehendakari Agirre etorbidean zegoen zinema izan zen.

## Ezaugarriak 
Eraikina 1950eko hamarkadaren amaieran altxatu zen, gaur egungo Lehendakari Agirre etorbidea eta Navarro Villoslada kaleen ertzean. Zinema auzoko etxebizitza gehienekin batera eraiki zuten. 1952an German Agirre arkitektoak, antzokia eraikitzeko proiektua aurkeztu eta hiru urte beranduago zabaldu zuten. Izena aldean dagoen mendiarena da.

Urte askotan zehar Lehendakari Agirre etorbidean egon zen auzoaren ertzean eta landaren ondoan, 1970eko hamarkadan ondoko Ibarrekolanda auzoa zabaltzen hasi arte. Zinema emanaldiez gain, kontzertuak eta antzerkia ere izaten ziren antzokian. 1970eko hamarkadaren amaieran, zinemako jabeek eraikina saldu eta bertan hamabi solairuko etxebizitza blokea eraiki zen (eraikin urdina).

## Ikus, gainera 
* Bilboko zinemen zerrenda

## Kanpo estekak
Hamabost egun Urgainen

***Hamabost egun Urgainen*** polizia-eleberri klasikoa da. Jose Antonio Loidik idatzi zuen 1955an eta genero horretako lehenengo euskal nobela izan zen.

## Istorioa 
Urgaineko lurperatzaileari, Txomini, gertatutako pasadizo harrigarri batekin abiatzen da liburua. Txomin kanposantuan zegoela, hildako gizon bat lurperatu behar zuen eta bere erraina dagoeneko hilda zegoenez, honen alboan lurperatu zuen. Baina emakumearen hilotza ikusterakoan harrituta geratu zen, kopetan tiro bat zeukala ikusita. Harriduraren poderioz, alkatearengana joatea erabaki zuen. Bere etxean zegoela, emaztearekin hitz egiten aritu zen eta alkatea etxean ez zegoenez, ikusitakoa emazteari azaldu zion. Honek ez zekien zer egin eta irtenbide bila herriko sendagileari deitu zioten. Sendagileak ez zuen ezertxo ere ulertzen eta guztion artean Garaidiri, Donostiako ikertzaileari, deitzea erabaki zuten. Garaidik kanposantura joatea proposatu zien emakumearen gorpua ikusteko asmotan eta ondoren erabakiko zuten zer egin.

Hasiera batean erraza zirudien kasua, pixkanaka-pixkanaka korapilatuko da.

## Kanpo estekak
San Vicente

**San Vicente** hitzek "Done Bikendi" esan nahi dute espainieraz. Hori dela eta, hainbeste lekuren izena da.

## Toponimia 
### Euskal Herrian 
* San Vicente: Urraulbeitiko herria, Nafarroan.

### Gaztelan 
* San Vicente de Arévalo, Ávilako probintziako udalerria.
* San Vicente de la Barquera, Kantabriako udalerria.
* San Vicente de la Cabeza, Zamorako probintziako udalerria, Alisten.
* San Vicente de la Sonsierra, Errioxako udalerria.
* San Vicente del Palacio, Valladolideko probintziako udalerria.
* San Vicente del Valle, Burgosko probintziako Montes de Oca eskualdeko udalerria.
* San Vicente de Toranzo, Corvera de Toranzo udalerriaren herriburua.
* Val de San Vicente, Kantabriako udalerria.
* Sierra de San Vicente, Toledoko probintziako eskualdea.

### Extremaduran 
* San Vicente de Alcántara, Badajozko probintziako udalerria.

### Argentinan 
* San Vicente, Buenos Airesko probintzian.

### Kolonbian 
* San Vicente del Caguán, Caquetán.

### El Salvador 
* San Vicenteko departamendua.
* San Vicente, departamenduko hiriburua.

### Txilen 
* San Vicente de Tagua Tagua, O'Higgins eskualdean.

## Eraikinak 
* San Vicente zinema, Bilboko antzinako zinema.

## Ikus, gainera 
* Saint Vincent eta Grenadinak
* Saint-Vincent
* San Vicentejo
* Done Bikendi (argipena)
* San Bizente
* São Vicente
* Sant Vicenç
* Sant-Visant
* San Bisentse
O Rosal

**O Rosal** Galiziako Pontevedrako probintzian dagoen O Baixo Miño eskualdeko udalerria da.

## Parrokia 
* As Eiras (San Bartolomeu)
* O Rosal (Santa Mariña)
* San Miguel de Tabagón (San Miguel)
* Tabagón (San Xoán)

## Iruditegia 

Irudi:Baixada dos Muíños do Picón.jpg|O Rosal udalerrian dagoen Muiñoseko jeitsiera
Irudi:Vistadomiño.jpg|Miño ibaiaren ikuspegia Muiñosetik
Irudi:Muiños do Folon e do Picón.JPG|Muiñoseko ikuspegia
Irudi:Rutadesendeirismomuíñosfolón.jpg|Mendi ibilbidearen seinalea

## Kanpo estekak 
* O Rosaleko udal webgunea
Momo erregea

[thumb|190px|Wagner Momo erregea, [Rio de Janeiroko inauterietan, 2004an.]]
**Momo erregea** edo **Rei Momo** Brasilen inauterietako jabe kontsideratzen duten pertsonaia da. Rio de Janeiron sortu zen 1933an, eta urtero txandaka pertsonaia publiko batek egiten du haren papera. Altua eta lodia izan ohi da, eta alkateak hiriaren giltzak ematen dizkio, inauterien hasierari ekiteko.

## Momo erregea Rio de Janeiron 
* 1933-1948: Paper Mache Doll
* 1949-1950: Gustavo Mattos
* 1951-1957: Nelson Nobre
* 1958-1971: Abrahão Haddad
* 1972: Edson Seraphin de Santana
* 1973: Elson Gomes da Silva (Macula)
* 1974: Gustavo Mattos
* 1975-1982: Elson Gomes da Silva (Macula)
[thumb|190px|[Waldemar Esteves da Cunha, Santos hiriko Momo erregea, Mira erreginarekin, 1988ko inauterietan.]]
* 1983: Paolo Vicente Paccelli
* 1984: Roberto Barbosa de Castro (Roberto)
* 1985-1986: Elson Gomes da Silva (Macula)
* 1987-1995: Reynaldo de Carvalho (Bola)
* 1996: Paulo Cesar Braga Champorry
* 1997-2003: Alex de Oliveira
* 2004: Wagner Jorge Vanderson Santos Monteiro
* 2005: Marcelo de Jesus Reis
* 2006-2008: Alex de Oliveira
* 2009: Milton Rodrigues
* 2010: Milton Rodrigues

## Momo erregea Santosen 
Waldemar Esteves da Cunha (1920 - 2013) Santos hiriko Momo erregea izan zen 1950etik 1956raino, eta 1958etik 1990eraino, artean 92 urte zituela; beraz, gaurdaino, Brasil osoan inoiz izan den Momo erregerik zaharrena da.

## Referencias 
## Kanpo estekak 
*  «Rei Momo - O dono do carnaval» (Momo erregea, inauterien jabea).
Apuá harana

**Apuá harana** () Paraguaiko Mariscal López 1. Errepidea Errepide Nazionalaren inguruan, Paraguari departamenduko Quiindy barrutiko toki landatarrean kokatutako konpainia edo herrixka bat da.

Bertan Paraguaiko polizia nazionalaren polizia-etxea eta etxebizitzaren batzuk ikus daitezke, baita Ypoá aintziraren hondartzara doan bide bat ere.

237 metroko altueran dago.

## Kanpo estekak
1. Errepidea (Paraguai)

**PY01 errepide nazionala**, **1. errepidea** edo **1. ibilbidea**k, izen ofizial bezala **PY01 Francisco Solano López Mariskala errepidea** duena, Paraguaiko hiriburu den Asunción hegoaldeko Encarnación hiriarekin lotzen du. 382 kilometroko luzera du. Alde bakoitzeko bat edo bi errei ditu bere ibilbidearen toki ezberdinetan.

224. kilometroan, San Ignacio Guasú hirian 4. Errepidearekin lotura dago, Pilar hiriarekin lotzen duena.

## Bidesarien kokapena 
* 42. kilometroa: Itáko bidesaria
* 157. kilometroa: Caapucúko bidesaria
* 325. kilometroa: Coronel José Félix Bogadoko bidesaria

## Ibilbidea 
Errepide honek zeharkatzen dituen 1.000 biztanle baino gehiagoko herri eta hirien zerrenda honako hau da, iparraldetik hegoaldera:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lupo I.a Otsoa

**Lupo I.a Otsoa**, **Lope I.a Akitaniakoa**, **Lope Otsoa**, **Loup Otsoa** edo **Lupo Otsoa**. Akitania eta Baskoniako dukea (670-710). Lope Felix akitaniar-baskoi dukearen zerbitzuan sartzean, azken honek Tolosa eta Baskonian agintzen zuen.

Merovingioekiko independentzia 660. urte aldera gertatuko zen, 657an artzapezpikuak oraindik Tolosan izendatzen baizituzten. Dukerri euskaldunaren hedadura «Ex Miraculis S. Martialis» agiriko lekukotasunak zehazten du, bertan hau dio: «hiri guztiak Pirinio mendiak arte» eta «jende baskoi gaiztoaren» gain aginduz.

Euskal batasuna nabaria da. 672an Septimania eskualdea baskoiekin elkar ulertuz matxinatu egingo da, honen ondorioz Wanba, Paulo eta euren aliatuen espedizioa emango delarik. Wanba errege godoak bizitasun eta bizkortasunez jokatuko du. Martxa azkarren bidez, Lope I.a akitaniar-baskoi dukea harrapatzen saiatuko da, azken hau Herault ibaiaren eskubiko ertzean dagoen den Aspiran kokalekuan bere gudarostearekin batera ikustera eman baitzen. Julianus aipatzen duen legez, godoek gudaroste baskoi-akitaniarra aurkitu baino lehen berehalakoan hanka egin zuen. Halere Lope I.a, frankoen babesik gabe, ez zen godoen gudaroste nazionalari aurre egiteko bezain indartsua. Wanbak Septimania baketu ondoren atzera egin zuen. 670ko Felixen heriotzaren ondoren Lope duke izendatua izan zen eta Ebroinengandik ihesi Baskonian babesa aurkitu zuten neustro-burgoion erresumako baroien babesa ere bazuen. Txilperik II.arekin izandako harremanak adiskidetasunekoak izango ziren, bere aginduz 670 eta 673an Garnomon kontziliorako deia egin baitzuen. Dax eta Baionako artzapezpikuek joatera laga zioten.

Txilperik II.aren heriotzaren ostean, Thierry III.a izango da bere ondorengoa, hau bavariar, alemaniar, turingiar, bretoi eta baskoien errebindikazio nazionalen giroaren erdian topatuko delarik. Lope I.ak frankoen erresumak ziren Austrasia eta Borgoñaren gertakari politikoetatik ihes ezin eginik zebiltzan botererik gabeko bi dukerrietan agintzen zuen. Ebroin tiranoaren aurkako liskarren aurrean, Lope I.a bere gudarostearekin Limoges hiriaren aurrean bertaratzen da, artzapezpiku eta hiritarrei udalerri hartatik kanporatzeko aginduz, honela beren leialtasun zinetik errelebatuz baina bere gobernura makurtuaraziz. San Martzialeko santutegiko Lope I.aren egonaldiaren inguruko kondaira bat ere badago. 680an Lupo I.a eta bere gerlariak Limogesitk alde egin zuten baina behin betiko bakea ez zen Ebroin tiranoaren heriotzararte iritsiko, hau 681an erailta hil zelarik.

688an jauregiko maiordomoa zen Heristaleko Pippinek bere zigortze espedizioak inperioko zenbait herrialdeen aurka zuzendu zituen, hauen artean akitaniarrak eta baskoiak zeudelarik, baina gauzak zeuden bezala gelditu ziren, hots, independentzian. Lope I.ak berrogei urte inguruan gobernatu zuen, 710. urtean Eudon Handia dukeak, dirudienez bere sema zena, ordezkatu baitzion. Lope.a 68 urte bizi izango zen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lupo I.a Euskomedia.org