open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Ligne

***La Ligne*** 2021eko Ursula Meier suitzar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Margaret amarekin bizitzera joango da. Eztabaida batean, ama joko du. Debekatu egingo diote amarekin harremanetan jartzea eta 100 metro baino gutxiagora hurbiltzea. Horrek areagotu egingo du hurbiltzeko gogoa. Margaret 100 metrora agertuko da egunero, ahizpa ikustera eta musika eskolak ematera.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entre les vagues

***Entre les vagues*** 2021eko Anaïs Volpé frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Alma eta Margot banaezinak dira. Elkarren lagunik onenak. Gaztaroko energiari eta mundua konkistatzeko gogo sutsuari eusten diote. Aktore karrera arrakastatsu bat izateko ametsa dute biek. Amets hori lortzeko urrats bat gehiago egingo dute, Parisen obra batean protagonista eta ordezko aukeratzen dituztenean.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Satyrium ilicis

***Satyrium ilicis*** Lycaenidae familiako intsektu lepidoptero espezie bat da, Europa erdialdean eta hegoaldean eta Asia mendebaldera iristen dena, Ural mendilerrora eta Kaukason barrena Libanoraino.

## Deskribapena 
Tamaina ertaineko tximeleta da, 32-36 mm arteko hegal-zabalera duena. Tximeleta marroia da, emeek orbain laranjak izaten dituzte. Hegalen azpialdeak ere marroiak dira eta atzeko hegalen ertzean ilargi erdi itxurako puntu laranjak izaten ditu. Hegalen gainaldean eta azpialdean lerro zuri irregular bana ikusten da. Atzeko hegalek luzakin txiki batzuk dituzte. Normalean hegalak bilduta izaten ditu.

Tximeleta emea arra baino handiagoa izaten da.

## Bizi zikloa 
Belaunaldi bakarra ateratzen du urtean eta tximeleta heduak ekaina eta abuztua artean ikusten dira. Tximeleta emeak landareen adarretan edo kimuetan jartzen ditu arrautzak eta negua pasa ondoren beldar berde argia ateratzen da, 2 cm luze dena eta lodikotea.

*Camponotus* eta *Crematogaster* generotako inurriek zaintzen dituzte beldarrak harik eta pupa bihurtzen den arte. Pupa okrea da, puntu ilunak dituena, eta orbel artean egoten da. Udan tximeleta heldua jaioko da.

## Habitata 
Artadietan, hariztietan eta hauetatik gertu dauden soilgunetan ikusten dira 1.800 metrotako altueran gehienez ere.

## Iruditegia 

Irudi:Satyrium ilicis 01.JPG|*Satyrium ilicis*.
Irudi:SatyriumIlicisEsper1783OD.JPG|Emearen gainaldearen eta azpialdearen marrazkia.
Irudi:"Satyrium ilicis" - bruine eikenpage.jpg|Irurria beldarra zaintzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brian and Charles

***Brian and Charles*** 2022ko Jim Archer britainiar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Negu bereziki gogor baten ondoren, Brianek depresio sakon bat izango du. Galesko haran batean bizi da, erabat bakartuta eta hitz egiteko inor gabe. Tramankuluak sortzen ditu. Egun batean, maniki baten burua aurkituko du, eta hainbat piezarekin, robot adimentsu bat sortuko du bakardadeari aurre egiteko.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosario Pi

**Rosario Pi Brujas** (Bartzelona, Katalunia, 1899ko uztailaren 29a &ndash; Madril, 1967ko martxoaren 22a) 1930eko eta 1940ko hamarkadetan Espainian eta Italian aktore, gidoilari, zinema ekoizle, zinema-zuzendari eta enpresaburu aritu zen. Espainiako zinemaren aitzindarietako bat da, Helena Cortesina, Margarita Alexandre eta Ana Mariscalekin batera.

## Lan ibilbidea 
Zinemagintzan hasi aurretik emakumeei zuzendutako jantzi denda bat izan zuen, baina ez zen ondo atera eta itxi egin zuen. Ondoren, Emilio Gutiérrez Bringas, enpresaburu mexikarra, eta Pedro Ladrón de Guevara enpresaburu espainiarraren laguntzarekin Star Films ekoiztetxea sortu zuen. 1931 eta 1935 artean, Star Films-ek Edgar Neville, Benito Perojo eta Fernando Delgadoren lehen hiru soinu-filmak ekoitzi zituen.

Filmak ekoizteaz gain, Rosario Pi-k zuzendari eta gidoilari gisa aritu zen. *Doce hombres y una mujer* (1934) film luzearen gidoilaria izan zen, Wenceslao Fernández Flórez idazlearen jatorrizko argudioan oinarritua. Eta Manuel Penellaren *El gato montés* operaren egokitzapena idatzi eta zuzendu zuen 1935ean.  Bertan ijitoen bizitza erretratatu zuen eta 1930eko hamarkadako surrealismoaren eta arte abangoardistaren elementu batzuk sartu zituelako nabarmentzen da. Bestalde, historialari batzuek Luis Buñuelen *Abismos de pasión* (1953) filmetako aurrekari estilistikotzat jo dute filma.

1937an *Molinos de viento* filmatu zuen, María Mercader protagonista zuela. Haren proiekzioa eremu errepublikanoan zentsuratu zen, zuzendariak alderdi matxinatuarekin zuen kidetasunagatik. Espainiako Gerra Zibila hasi eta gero, Pik Parisera ihes egin zuen Mercaderrekin eta artistarentzat zenbait paper lortu zituen. Fox eta Hollywooden lan egiteko eskaintzak baztertu ondoren, biak Italiara joan ziren, eta han Cinecità estudioetan, Erroman, hasi ziren lanean. 

Gerraostean, Espainiara itzuli zen, baina ez zuen bestelako lanik lortu.

Rosario Pi, beste filma bat zuzentzeko ideia inoiz utzi ez zuen arren, modaren negoziora itzuli zen eta jatetxe bat ireki zuen Madrilen. Rosario Pi 1967an hil zen.

## Ibilbide zinematografikoa 
Filmagintzan aritu zen Bigarren Errepublikan eta Gerra Zibilean.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* "Reinventando el placer cinematográfico femenino Rosario Pi, Josefina Molina y Judith Colell" en: Reescribir ficciones: imágenes de la literatura en el cine y la televisión. Mirabel Editorial. 2005. ISBN 8493427586. OCLC 65212018.
* Alet Valero, *Una española frente a la españolada. Rosario Pi, " El gato montés", 1936*   Hispanística XX,  0765-5681, N.º 14, 1996.

## Kanpo estekak 
* Zinema errepublikanoa: Rosario Pi-ren kasua (doktoretza tesia)
Moko-tximeleta argi

**Moko-tximeleta argia** (*Muschampia lavatherae*) Hesperiidae familiako lepidopteroen espezie bat da. Europa erdialdean eta hegoaldean aurkitzen da, Marokotik Anatoliako penintsulararte.

Eugenius Johann Christoph Esper naturalista alemaniarrak deskribatu zuen 1783. urtean. *Carcharodus* generoaren barnean zegoen tximeleta hau baina 2020ko ikerketa baten ondoren *Muschampia* generora aldatu zuten.

## Deskribapena 
Tamaina txiki-ertaineko tximeleta da, 26-30 mm arteko hegal zabalera du. Antzeko tximeleta espezieen artean kolore argiena duena da. Kolore zuria, arrea eta gris argi eta ilunak tartekatzen dira xake diseinu batean, baina patroia ez da oso garbia. Aurreko hegalak argiagoak dira eta atzekoak ilunagoak. Hegalen azpialdea zuri-berdexka da. Arra eta emea oso antzekoak dira.

## Bizi zikloa 
Belaunaldi bakarra izaten du. Ekaina eta irailaren artean ikusten dira tximeleta helduak hegan. Tximeleta arra oso lurraldekoia izaten da. Tximeleta emeak hostoetan jartzen ditu arrautzak eta handik jaiotzen den beldarrak hostoekin babeslekua egiten du hibernatzeko. *Stachys alpina*, *Stachys recta*, *Stachys germanica*, *Stachys officinalis*, *Stachys sylvatica* eta *Sideritis* landaretaz elikatzen da. Uda iristen denean pupa sortzen du beldarrak izan duen azken babesgunean.

## Habitata 
Lurzoru karetsuetako zelaiak atsegin ditu. 200 m eta 2.000 m arteko altueran aurkitzen da. Zenbat eta gorago ohikoagoa da moko-tximeleta argia ikustea.

## Iruditegia 

Irudi:Carcharodus lavatherae1.JPG
Irudi:Carcharodus lavatherae tarrieri.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Totenfrau (telesaila)

***Totenfrau*** alemaniar telesaila da, Benito Muellerrek, Wolfgang Muellerrek eta Barbara Stepanskyk ORFerako sortua.

## Sinopsia 
Senarra nork hil dion argitu nahian, mendeku gosez itsuturiko emakume batek komunitate txiki bateko sekreturik ilunenak argitaratuko ditu.

## Aktoreak  
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vergara kaia

**Vergara kaia** erabilera industrialerako egitura zaharra eta turismo-gune bat da Viña del Mar hirian, Valparaíso eskualdean, Txilen. Población Vergara kostaldeko ertzean leku nabarmena hartzen du, 1893 eta 1894 artean eraiki zen "La Población Vergara" Sozietate Anonimoaren aginduz, lurren jabea eta Salvador Vergara, hiriaren sortzailearen semea, akzioduna zen, Jose Francisco Vergara.  Jatorriz Caleta Abarkan Maestranzako Lever, Murphy & Co enpresak fabrikatu zuen, A. Guillemore ingeniari britainiarraren planoekin, hainbat alditan konpondu eta sendotu zen. Gainera, 62 tonako garabi tipikoa izan zen, Joseph Booth and Bros Ltd.-ek 1914an Leeds-en (Ingalaterra) fabrikatua,  eta 1937an Valparaísoko portuan erebilita erositakoa. 2016an kaia guztiz zaharberritu zuten, eta puntu horretan Valparaísoko badia zabala ikus daitekeen begiratokiak gehitu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo esteka
Iparraldeko xake-tximeleta

**Iparraldeko xake-tximeletaa** (*Carterocephalus palaemon*) Hesperiidae familiako lepidopteroen espezie bat da. Europan eta Asian hedaturik dago. Iberiar penintsulan iparraldean soilik aurkitzen da, Asturiastik Piriniotara.

Peter Simon Pallas zoologo alemaniarrak deskribatu zuen 1771. urtean.

## Deskribapena 
Tximeleta txiki-ertaina da, 26-30 mm arteko hegal zabalera du. Hegalak marroi ilunak dira eta orban laranjak aurrealdean eta urre kolorekoak atzealdean dituzte, xake taula baten antzera. Hegalen ertzak zuriak dira. Hegalen azpialdean antzerako patroia mantentzen da, baina kolore argia dute eta orban horixkak lerro ilunez inguraturik daude.

Arra eta emea antzekoak dira koloreei dagokionez, baina emeak pixka bat handiagoak dira.

## Bizi zikloa 
Belaunaldi bakarra ateratzen duen tximeleta da. Martxo-apiriletik uztailera ikusten dira imagoak hegan. Tximeleta arrak lurraldekoiak izaten dira. Emeak beldarra elikatuko den landarearen hostoetan banan bana jartzen ditu arratzak. Beldarra fina eta berdea da, hibernatu ondoren kolore arrea hartzen du. Hosto bat kiribildu egiten du babesleku gisa eta bertan bizi da. Jateko soilik ateratzen da bertatik. 

Gramineoen hosto lehorretan ezartzen du pupa eta handik tximeleta heldua jaioko da.

## Habitata 
Zelai hezeetan eta basoetako soilguneetan aurkitzen da, beti ere ura albioan duela, izan ere imagoak sarritan ikusten dira putzu ertzetan ura edaten. 200 m eta 1.400 m arteko altueran aurkitzen dira.

## Iruditegia 

Irudi:2018.05.16.-28-Nationalpark Hainich-Kammerforst--Gelbwuerfeliger Dickkopffalter-Maennchen.jpg|Hegalen gainaldea.
Irudi:Carterocephalus palaemon (4725387118).jpg|Hegalen azpialdea
Irudi:Carterocephalus palaemon- mating (HS).JPG|Arraren eta emearen arteko kopula

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga

***Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga*** () Tongako nazio ereserkia da. Eguneroko bizitzan ***Fasi fakafonua*** izenez ezagunagoa da (). Ereserkiaren letra Uelingatoni Ngū Tupoumalohi printzeak idatzi zuen, eta musika Carl Gustavus Schmittek. 1874. urtean erabili zen lehen aldiz.

## Hitzak 
thumb|left|Tongako ereserkia nazioarteko notazioan
:ʻE ʻotua māfimafi
:ko homau ʻeiki koe
:ko koe ko e falalaʻanga
:mo e ʻofa ki Tonga.

:ʻAfio hifo ʻemau lotu
:ʻaia ʻoku mau faí ni
:mo ke tali homau loto
:ʻo maluʻi ʻa Tupou.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sālote Tupou III.a

**Sālote Tupou III.a**, jaiotzez **Sālote Mafile‘o Pilolevu**, (Nuku'alofa, Tonga, 1900eko martxoaren 13a – Auckland, Zeelanda Berria, 1965eko abenduaren 16a) Tongako erregina izan zen. Ia 48 urtez egon zen erregina, Tongako beste edozein monarka baino gehiago. Altueragatik ezaguna zen: 1.91 metro neurtzen zuen.

## Bizitza 
thumb|left|Sālote printzesa 1908an

Sālote (Karlota) 1900eko martxoaren 13an jaio zen Jurgi Tupou II.a erregearen eta Lavinia Veiongo erreginaren familian. Sālote Mafile'o Pilolevu birramonaren omenez jarri zioten izena. 1909ko abenduan Aucklandera (Zeelanda Berria) bidali zuten bost urteko hezkuntzan hasteko.

1917an, Viliami Tungī Mailefihirekin ezkondu zen. 18 urterekin ama izan zen lehen aldiz. Bere semeak hauek ziren:
* Siaosi Taufa'ahau Tupoulahi printzea (1918ko uztailaren 4a – 2006ko irailaren 10a), geroago Tāufaʻāhau Tupou IV.a erregea;
* Uiliami Tuku‘aho printzea (1919ko azaroaren 5a – 1936ko apirilaren 28a);
* Sione Ngū Manumataongo printzea (1922ko urtarrilaren 7a – 1999ko apirilaren 10a), geroago Fatafehi Tuʻipelehake.
Hiru haurdunaldi abortu naturaletan amaitu ziren.

Sālote erregina 1965eko abenduaren 16an hil zen Aucklandeko ospitalean, gaixotasun luze baten ondoren. Gorpua Tongara eraman zuten.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
L'assedio di Calais

'''''L'assedio di Calais'''* (*Calaisko setioa* euskaraz) hiru ekintzez osaturiko opera tragiko bat da, Gaetano Donizettiren musika eta Salvatore Cammaranoren italierazko libretoa duena. 1836ko azaroaren 19an lehen aldiz taularatu zen Napoliren San Carlos Antzokian. Gaur egun oso gutxitan antzezten da; Operabase webgunearen arabera 2005-2010 garaian bi aldiz bakarrik aurkeztu da.

## Oinarri historikoa 
Oinarri historikoa 1346an eman zen Calaisko setioa izan zen, geroago Ehun Urteko Gerra deituko zenaren hasiera aldera.

## Lanaren aurrekariak 
Cammarano Luigi Marchionniren obran oinarritu zen. Bigarren mailan ere y, secundariamente, en el *ballet* de Luigi Henryren (1827) balleten ere oinarritu zen. Biak ala biak Pierre Laurent Buirette de Belloyren *Le siège de Calais'' (1765) lanean oinarritu ziren. Beraz, gaiak tradizioa zuen.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Libretoa.
* :Lan osoa Youtuben.
Echaurren plaza

**Echaurren plaza** Valparaíso hiriko Puerto auzoan dagoen berdegunea da. Gaur egungo izena 1876an eman zioten, Francisco Echaurren Huidobro alkatearen omenez.

Hiriaren sorrerako plaza izan zen, horregatik eginkizun sozial eta ekonomiko garrantzitsua izan zuen kolonia garaian. Gaur egun, Victoria plazak hiriaren "plaza nagusia"ren lekua hartu zuen, beraz, Echaurren plazaren garrantzia eta konkurrentzia desagertzen joan da denborarekin. Hala ere, plaza da turismoaren arretaren ardatza, **Echaurren plaza** eta Sotomayor plazarekin lotzen dituen Serrano kaleko Eremu Tipikoaren parte baita. 

## Historia 
### Arma-plaza 
Hiriko lehen plaza izan zen, kolonia garaitik jada existitzen zena, non moila gisa ere funtzionatu zuen.  Bere lehen izena *Plaza de Armas* zen. 

### Hornidura Plaza 
1810eko hamarkadan, herrialdearen independentziarekin, bere izena **Plaza del Abasto** izatera pasatu zen, gaur egun Cochrane kalea dagoen aldean hiriko kai nagusia zegoelako. 1820an Peru Askatzeko Espedizioa kai honetatik abiatu zen.

### Echaurren plaza (1876-gaur egun) 
XIX. mendearen amaieran *Plaza Echaurren* izena hartu zuen Francisco Echaurren Huidobro Valparaísoko alkatearen omenez. 

2008ko apirilean, estatua bat inauguratu zen Jorge "negro" Farías "Buenos Airesko muinoetako urretxindorra" Buenos Aireseko abeslariaren omenez, La joya del Pacífico balsa ezaguna egin zuen . http://www.estrellavalpo.cl/prontus4_noticias/site/artic/20080422/pags/20080422001159.html

Bere Tassara eta Astoreca eraikinak nabarmentzen dira, bizitegi edo merkataritza gisa erabiltzen direnak.

Plaza honek historian zehar aldaketa asko izan ditu, 1906an lurrikara baten ondoren zaharberritu egin baitzen 

## Erreferentziak 
## kanpo estekak
Pátria (ereserkia)

***Pátria*** () Ekialdeko Timorko nazio ereserkia da. 1975ean erabili zen lehen aldiz, Ekialdeko Timorrek Portugalekiko independentzia aldarrikatu zuenean. Erabilera horrek gutxi iraun zuen, herrialdea Indonesiak inbaditu zuelako. 2002an Ekialdeko Timorren independentzia behin betiko berreskuratu zenean, ereserkia berriro onartu zen ofizialki.

Musika Afonso Redentor Araújok moldatu zuen, eta hitzak Francisco Borja da Costak. Hasieran portugesez bakarrik abesten zen, baina gaur egun tetumezko bertsioa ere badago.

## Hitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
LibreOffice Impress

**LibreOffice Impress** LibreOffice bulegoko paketearen aurkezpen-programa da, *The Document Foundation*ek garatua OpenOffice.org Impress-en fork bat. MicroSoften PowerPointen eta Corel-eko Corel Presentations-en antzeko aurkezpen-programa da. Jendaurreko aurkezpenak, aurkezpen digitalak prestatzeko erabiltzen da. 

Formatu irekiko .odp fitxategiak modu lehenetsian sortzeko prestatuta dago baina  .pptx, .pdf eta beste zenbait formatutako fitxategiak ere sor ditzake.

LibreOffice pakete osoa bezala, GNU lizentziapean argitaratutako software librea da Impress, eta hainbat plataformatan erabil daiteke, besteak beste, Linux, FreeBSD, Mac OS X eta Microsoft Windows plataformetan.

## Ezaugarriak 
Hauek dira Impress-en ezaugarri batzuk:

* Diagramak, marrazketa-objektuak, testuak, multimedia edukiak eta beste elementu asko izan ditzaketen diapositibak sortzeko aukera ematen du. Eta elementu desberdinak nahas daitezke aurkezpenean zehar eta diapositiba bakar batean.
* Diapositiben arteko hainbat trantsizio mota eskaintzen ditu, diapositiba bateko elementuen animazioak eta multimedia-efektuak egiteko zenbait aukera ematen ditu.
* LibreOffice Draw-en grafiko bektorialak sortzeko tresna asko Impress-en ere badaude.
* Txantiloiak erabiltzeko aukera ematen du. Software librearen komunitateak sortutako txantiloiak partekatzeko aukera.
* Microsoft Powerpoint aplikazio pribatiboaren aurkezpenak inportatu, aldatu eta esporta ditzakezu.
* Esportatzeko aurkezpena PDF eta SWF formatuak erabil daitezke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* LibreOffice.
* LibreOffice Writer.
* LibreOffice Calc.
* LibreOffice Draw.

## Kanpo estekak 
* LibreOfficeko gune ofiziala
Iñigo San Clemente

**Iñigo Alexander Sanclemente Kinross** (Bilbo, 2001eko martxoaren 29a) Kolonbiar jatorriko Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Ezker atzelari moduan aritzen da. Santutxu eta Vila-realeko harrobietan ibili da. 2022ko udan Sestao Riverrek fitxatu zuen Bigarren Federazioan jokatzeko. Denboraldi horretan 1.federaziorako igoera lortu zuen ezkerraldeko taldearekin. 2024ko udan Arandinak fitxatu zuen Hirugarren Federazioan jokatzeko.

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Visitatio (argipena)

**Visitatio** termino latinoak hainbat artikulutara eraman gaitzake Wikipedia honetan:

Kristautasunean:

* **Visitatio** edo **Ikustaldia**, Andre Mariak Elisabeti egin zion bisitaren Bibliako pasartea.
* **Visitatio Sepulchri** edo **Hilobira bisita**, Bibliako beste pasarte bat, Hiru Mariak Jesusen hilobira joan zirenekoa. 
* **Visitatio ekintza liturgikoa**, gotzainek egin ohi duten bisita erritual bat.

Pertsona izen gisa, termino honetatik eratortzen da gaztelaniazko *Visitación* izena, eta euskarazko ordain hauek ere:

* **Bisitazio**
* **Ikerne**
* **Iker**, aurrekoaren forma maskulinoa.
Erebia lefebvrei

***Erebia lefebvrei*** Nymphalidae familiako tximeleta bat da. Piriniotaran aurkitzen da.

## Deskribapena 
Tamaina handiko tximeleta da, 40-48 mm arteko hegal-zabalera du. Arrak kolore beltz bizia du. Aurreko hegaletan bi edo hiru ozelo zuri txiki ditu, atzeko hegaletan beste hiru. Hegalen azpialdea ere beltza da eta ez du ozelorik.

Emeak kolore desberdinak izan ditzake, beti ere iluna, baina arra baino argiagoa. Ez du ozelorik izaten.

## Bizi zikloa 
Ekaina amaieratuk abuztura ikusten dira hegan tximeleta helduak. Arrautzak jartzerakoan emeak erortzen uzten ditu banan bana. Beldarra berde-marroia da eta alboetan lerro ilun eta argiak tartekaturik ditu. Gramineoetaz elikatzen da eta dirudienez bi urte egiten ditu beldar egoeran, bi hibernazio beraz.

## Habitata 
1.900 metrotatik goragoko harkaitzetan ikusten da. Imagoek lurretik gertu egiten dute hegan eta harkaitz puntetan pausatzen dira.

## Iruditegia 

Irudi:Erebia lefebvrei MHNT 2013.0.336 Vallée d'Estaube Hautes-Pyrénées - ventral.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicolaas Pierson

**Nicolaas Gerard Pierson** (Amsterdam, 1839ko otsailaren 7a - Heemstede, 1909ko abenduaren 24a) herbeheretar ekonomialari eta Alderdi Liberalgo politikaria izan zen. Herbehereetako lehen ministroa izan zen 1897tik 1901era.

Ekonomia eta estatistika irakaslea Amsterdamgo Unibertsitatean eta Herbehereetako Banku Nazionaleko zuzendaria izan zen. 1891tik 1894ra Finantza ministroa izan zen Gijsbert van Tienhovenen gobernuan.

1897tik 1901era lehen ministro izan zen, eta zergen eta neurri sozialen erreforma garrantzitsua egin zuen hezkuntzan eta osasunean. Bere agintaldia 1901ean amaitu zen eta, ondoren, Ordezkarien Ganberako kide izan zen 1905etik 1909ra.
Valparaísoko badia

**Valparaísoko badia** Txileko Ozeano Bareko badia natural bat da, Valparaíso eskualdean dagoena. Herrialdeko badiarik garrantzitsuena da eta Valparaíso, Viña del Mar eta Concón udalerriak bere kostaldean daude, Valparaiso Metropoli Eremuko kostaldeko eremua.

## Historia 
Espainiar konkistatzaileak iritsi baino lehen, bai kostaldean, bai haranetan, pikuntxeak bizi ziren, haiek *Alimapu* (Mapudungunetik "lur errea") deitzen zioten Concón eta Punta Ángeles artean hedatzen den badiara, *Quintil* (Mapudungunetik "arrauna egiten den lekua") deitzen zen bitartean San Frantzisko itsasadarrak (Plaza Echaurren) zeharkatzen duen harana . 

Eremu geografiko honetan, Pikuntxeak arrantzarako eta itsas-lehoiak ehizatzera dedikatzen ziren, barnealdeko haranekin ere merkataritza zezaketen baliabideak. Inken menderatze garaian, eremua Collasuyoren parte izan zen, lonco *Tanjalonco*, *Quillota indioen* jaun eta Aconcagua ibaiaren beheko ibilguaren menpe geratuz, Inca kuraca gisa inbestitu zena. 

Juan de Saavedra kapitain espainiarrak aurkitu zuen badia 1536an, eta lehorrez heldu zen Diego de Almagrok bere konkista espedizioan bidalitako ontzi batzuk aurkitzeko. Santiaguillo karabela aurkitu zuen, badia txiki horretan ainguratuta, *Valparaíso* izena jarri zion bere jaioterriari omenez: Valparaíso de Arriba, Espainiako Cuenca probintzian. 

1542an, Pedro de Valdivia konkistatzaileak eremu hau aukeratu zuen sortu berri den Santiago hiriko portu ofiziala ezartzeko. Hasieran, Peruko Erregeordetzako itsasontzien etorrera lekua baino ez zen; Dena den, 1559an hiriaren eskema bat marrazten hasi zen, gaur egungo Matriz elizaren tokian eraikitako kapera batetik abiatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xeromphalina cauticinalis

***Xeromphalina cauticinalis*** *Mycenaceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarria, denbora luzez egosi ondoren mikatza kentzeko, nahaskietan erabil daiteke. Baina ez du sukaldaritzako interesik, oso haragi gutxi duelako eta kalitate gastronomiko eskasekoa.

Sinonimoak: *Agaricus caulicinalis*, *Agaricus badipus*, *Gymnopus badipus*, *Agaricus campanella var. ß badipus*, *Omphalia campanella var. badipes*, *Omphalia pubescentipes*, *Chamaeceras caulicinalis*, *Marasmius fulvobulbillosus*, *Marasmius tomentosipes*, *Omphalia parvibulbosa*, *Omphalia campanella f. badipus*, *Xeromphalina fulvobulbillosa*, *Xeromphalina fellea*, *Xeromphalina amara*, *Xeromphalina cauticinalis var. acida*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, unbilikatu samarra. Hori-lehoi kolorekoa edo azafrai kolorekoa, mintzezkoa. Ertza ildaskatua.

**Orriak:** Zabal samar, subdekurrenteak, kapelaren kolore berekoak.

**Hanka:** Fistulosoa, horixka goialdean  orrietatik gertu; gainerakoa burdin kolorekoa, ia beltza. Erraboil formako zabalgune batekin amaitzen da. Gainazala hareatsua bezalakoa. 2,5 eta 5 cm bitarteko luzerakoa eta 1 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa.

**Haragia:** Mehea, mintzezkoa, hori-okre kolorekoa.

**Etimologia:** *Xeromphalina* terminoa grekotik dator, lehorra, idorra, esan nahi duen "xerós" hitzetik, eta zilbor, zilbor txiki, esan nahi duen "omphalos" hitzetik. Bere zilbor lehorragatik. *Cauticinalis* epitetoa, mikatza delako du.

## Jangarritasuna 
Ez du balio gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
Habitata, oinaren kolorea eta erraboila kontuan hartzen baditugu, nahastezina.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Mendiko koniferoen eroritako pinu-orratzetan. Ugaria, ehunka alerekin estaltzen du lurzorua, eta belar edo azikulen gainean nabarmentzen da.

### Banaketa eremua 
Europa, Islandia, Australia, Errusia, Hego Korea, Japonia, Honduras eta Ipar Amerika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Die Hochzeit

***Die Hochzeit*** (euskaraz *Ezkontza*) Richard Wagnerren bukatu gabeko opera da. Wagnerrek libretoa osatu eta 1832ko udazkenean hasi zen musika konposatzen. Rosalie ahizpak, bere familia sostengatzen zuenak, historiarekiko desadostasuna adierazi zionean utzi zuen proiektua. Wagnerrek konposizioa utzi eta libretoa suntsitu zuen. Gaur egun operaren zati bat ezagutzen da. 

## Argumentua 
Ada izeneko neskazahar bat Arindal izeneko gazte batekin ezkontzera doa. Bikoteak elkarren artean ez du ezer sentitzen, baizik eta interes politikoek bultzatuta ezkonduko dira. Ezkontzaren bezperan, Cadolt, Adarekin maiteminduta zegoena, neskalagunaren gelan sartzen da pasiozko azken gau bat igarotzeko asmoz. Adak baztertu egiten ditu Cadolten proposamenak, eta ez du bera bahitzen uzten, gizona balkoitik bultzatuta. Bere heriotza eragin bazuen ere, Ada ere Cadoltekin maiteminduta zegoen, eta hiletan bere maitearen gorpuaren ondoan erori eta hil egin zen.

Wagnerrek Ada eta Arindal izenak osatu zuen bere lehenengo operan, *Die Feen* (Maitagarriak) erabili zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Gusakova

**Maria Ivanovna Gusakova** (; Timoxkino, 1931ko otsailaren 2a - San Petersburgo, 2022ko maiatzaren 8a) errusiar iraupen-eskiatzailea izan zen.

Sobietar Batasuneko taldean lehiatu zen eta hiru domina olinpiko irabazi zituen. 1960ko Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen 10 km-ko proban eta zilarrezkoa 3x 5 km-ko erreleboan. 1964 jokoetan brontzezko domina lortu zuen 10 km-ko proban.

1962ko Munduko Txapelketan urrezko domina irabazi zuen 3 x5 km-ko erreleboan, zilarrezkoa 10 km-koan eta brontzezkoa 5 km-koan.
Ander Blanco

**Ander Blanco Gimon** (Salamanca, Espainia, 2000ko martxoaren 6a) Bizkaitar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdiko atzelari moduan aritzen da. Danok Bateko harrobian ibili da. 2025eko udan Leioarekin berritu zuen.

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Brick Lane

[thumb|300px|Kaleko errotulua ingelesez eta [bengaleraz.]]

**Brick Lane** Londresko East End aldean dagoen Tower Hamlets auzoko kale luze bat da. Gaur egun, Londres hiriko bangladeshtar komunitatearen bihotza da, eta, beraz, kalea *Banglatown* izenez ezagutzen da.

## Kokapena 
Kalea Swanfield Streetetik igarotzen da -Bethnal Green iparraldean-, Bethnal Green Road zeharkatzen du, Spitalfields zeharkatu eta Whitechapel High Street-ekin lotzen da hegoaldetik Osborn Streetetik. Metro geltokirik hurbilenak Liverpool Street eta Aldgate East dira. 2010eko ekainean ireki ondoren, London Overgroundeko geltokirik hurbilena Shoreditch High Streeteko geltokia da.

## Historia 
Lehen, kaleak Whitechapel Lane zuen izena. Gaur egungo izena XV. mendean bertan hasi ziren adreiluak eta teilak egiten, bertako buztinezko aztarnategiak erabiltzen. XVII. menderako, kalea hegoaldetik eraikitzen ari ziren. Etorkinen olatuak Spitalfieldseko errefuxiatu higanoten hedapenarekin hasi ziren. Hauen ondoren irlandarrak, judu askenaziak eta, XX. mendean, bangladeshtarrak iritsi ziren. Eremua ehunen, jantzien eta jantzien industriaren zentro bihurtu zen, langile ez-kualifikatuen eta eskulan etorkinaren ugaritasunaren ondorioz. Garagardoaren elaborazioa 1680 baino lehen iritsi zen Brick Lanera, putzu sakonetatik ateratako urarekin egina.

Joseph Truman zen garagardotegi bakarra, 1683an lehen aldiz erregistratu zena, baina bere familiak, Benjamin Trumanek bereziki, Old Truman Brewery garrantzitsua ezarri zuen Brick Lanen.

## Merkatuak 
Brick Lane Market XVII. mendean garatu zen, hiritik kanpo saltzen ziren fruta eta barazkien sektorerako. Sunday Market, Petticoat Lane eta gertuko Columbia Road bezala, juduen komunitatearentzako dispentsa baten ondorioa da. Cheshire Street eta Sclater Street kaleen arteko bidegurutzean oinarritzen da azoka, eta merkealdiak, frutak, barazkiak eta beste gauza asko saltzen ditu. Hanbury Streetekiko elkargunetik gertu beste bi merkatu daude: Upmarket, janari eta arropa vintage azoka batekin, eta Backmarket.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :The Boston Globe review of Brick Lane.
* :Neighbourhood webgunea.
* :Brick Lane through the last two hundred years.
Giovanna d'Arco

'''''Giovanna d'Arco'''* (euskaraz *Joana Arc-ekoa*) Giuseppe Verdik sortutako opera da, Temistocle Soleraren libreto baten gainean; Solerak ere *Nabucco* eta *I Lombardi*ren libretoak idatzi zituen. Hau Verdiren zazpigarren opera izan zen. Hitzaurrea eta hiru ekitaldi ditu. Lanak Joana Arc-ekoaren biografiaren zati bat irudikatzen du eta Friedrich von Schillerren *Die Jungfrau von Orleans'' draman oinarrituta dagoela dirudi. 1844ko udazkena eta negua bitartean idatzi ondoren, Milango La Scalan taularatu zen lehen aldiz, 1845eko otsailaren 15ean.

Gaur egun lan hau gutxitan antzezten da. Operabase webgunearen estatistiken arabera 2005-2010 garaian sei aldiz bakarrik antzeztu zen, Verdiren 22.a izanik.

## Historia 
XIX. mendearen hasieran, Joana Arcekoaren historia hainbat operatan agertu zen, Nicola Vaccai (1827) eta Giovanni Pacinirenean (1830) barne, eta bi kasuetan Schillerren obrari eta historiaren bere bertsio bereziari buruzko oroitzapen handiak agertzen ziren. Verdiren editoreak, Giovanni Ricordik, autore frantsesarenean eskubiderik urratzen ez zela bermatzeko eskatu zuen, berak gai berari buruzko lan frantses baten berri izan baitzuen; Solerak, erantzun gisa, erabat ukatu zuen Schillerren obra bere libretoaren iturria zela, eta obra drama italiar guztiz originala zela baieztatu zuen.

Hala ere, Julian Budden musikologoak dioenez, Joana gudu-zelaian hiltzea bezalako gertaerek, sutan erre beharrean, argi uzten dute libretoaren alderdi batzuk Schillerren obratik hartzen direla. Era berean, libretoaren garapen orokorrari dagokionez, antzezlanarekin alderatuta, pertsonaiak ahalik eta txikienak izatea eskatzen du, eta antzezlanak antzerki-sentsazionalismoa izatea, argumentua tratatzeko erabiltzen den poesian eta gizatasunean agerian geratzen dena.

## Pertsonaiak 
## Diskografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :2015eko bertsioa Youtuben.
* :Libretoa eta oharrak.
Banksia aculeata

***Banksia aculeata*** Banksia familiako zuhaixka espezie bat da. Mendebaldeko Australiako hego-mendebaldetik datorrena. Udaren hasieran lore arrosak ematen dituzten linterna formako infloreszentziak dituen hiru espezieetako bat da. Hostoek ertz horzdun oso arantzatsuak dituzte. Landare arraro bat da, gune garaietako legarrezko lurzoruetan aurkitzen dena. Erreta hil ondoren, hazien bidez birsortzen da.

## Deskribapena 
*Banksia aculeata* zuhaixka hostotsu moduan hazten da, 2 m-ko altuerara iritsi arte. Azal gris pitzatua du eta ez du egurrezko sustrai-tuberkulurik. Hostoak 4-9 cm luze dira eta 0,8 - 3 cm zabal, eta lobulu zurrunak dituzte ertzetan. Infloreszentziak 6-9 cm luze dira eta zutituak izan ordez, pendularrak dira. Loreak 3-4 cm luze dira, oinarrian arrosa kolorekoak, baina zatiketa krema-kolorekoa izanez. Infruteszentzia sartutako zurezko moko bat da, 20 folikulu handi izatera iritsi daitekeena.

## Taxonomia 
*Banksia aculeata* Alexander Segger Georgek deskribatu zuen eta *Nuytsia* 3(3)-n argitaratu zen: 386–389, 68–70. 1981.

; Etimologia
:

Banksia: izen generikoa, Sir Joseph Banks botanikari ingelesaren omenez emana, 1770ean ***Banksiako*** lehen espezimena jaso zuena izan zen, James Cooken lehen espedizioan.

***aculeata***: epiteto latindarra, "arantzekin" esan nahi duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Litvinenko (telesaila)

***Litvinenko*** britainiar telesaila da, Tiger Aspectek ITVerako sortua.

## Sinopsia 
«Ni isiltzea lortuko duzu akaso, baina mundu zabaleko protesten ulua zure belarrietan islatuko da bizi osoan, Putin jauna». Alexandr Litvinenkoren hitzak dira, hil aurreko gutunean idatziak. Behin KGBko kide, zerbitzu sekretu errusiarretik ihes egin eta Londresen asiloa lortu zuen, 2006an polonioz pozoituta akabatu zuten arte. Pozoitzearen inguruko polizia ikerketa da telesailaren oinarri narratiboa. Hasieran, Litvinenkoren eta detektibeen arteko ospitaleko elkarrizketak dira gidoiaren zutabe nagusia eta, ostera, kasua argitzeko autoritate britainiarrek egindako lan zorrotza.

## Aktoreak  
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Velma (telesaila)

***Velma*** estatubatuar marrazki biziduneko telesaila da, Charlie Grandyk HBO Maxerako sortua.

## Sinopsia 
Scooby-Doo txakur ikonikoaren istorioko pertsonaia zehatz bat izango da protagonista, Velma Dinkley, taldeko kiderik bizkorrena. Ikerlari sena duen neskato honen iragan ezkutua esploratuko du telesailak.

## Bikoiztaileak  
* Mindy Kaling : Velma Dinkley
* Glenn Howerton : Fred Jones
* Sam Richardson : Norville «Sammy» Rogers
* Constance Wu : Daphne Blake

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pieris rapae

***Pieris rapae*** Pieridae familiako tximeleta da. Europan, Asian eta Afrika iparraldean hedatzen da. Ipar Amerikan, Australian eta Zeelanda Berrian ere aurkitu izan da, gizakiak axolagabe eramanda, eta aza eta arbi landaketen izurrite bihurtu du.

Lineok deskribatu zuen *Papilio rapae* eta *Artogeia rapae*. Beldarrak arbiaz (*Brassica rapa*) elikatzen delako jarri zion *rapae* izena.

## Deskribapena 
### Imagoa 
Tximeleta handia da, 38-50 mm arteko hegal zabalera hartzen du. Gainaldetik zuria da eta aurreko hegalen puntak grisak ditu. Puntzu beltz bana du aurreko eta atzeko hegaletan. Atzeko hegalaren azpialdea horixka da. Emearen puntuak handiagoak dira eta hegalen aurrealdeko kolore grisa leunagoa da.

Aza-tximeletaren (*Pieris brassicae*) antzekoa da, baina aza-tximeleta handiagoa da eta hegalen puntak ilunagoak dira.

### Beldarra 
Beldarra ile finez estalita dauka gorputza. Berdea da, puntu beltzak ditu eta lerro hori finek zeharkatzen dute gorputza aurrealdetik atzealdera.

Beldarren arbia eta aza jaten dute eta izurrite izatera irits daitezke. Pupa berdea edo okrea izan ohi da eta horrela hibernatzen du, udaberrian imagoa ateratzen den arte.

## Habitata 
Baratzetan aurkitzen da, bai eta bide ertzetan, eremu urbanoetan eta lurralde zabaletan ere. Itsasoaren mailatik hasi eta 2.000 metrotako altueraraino. Putzuen ondoan sarri ikusten dira ura edaten.

## Landare elikagaiak 
Seguruenik, beldarrek gehien erabilitako landarea baratzetako aza da. Basa egoeran bertako brasikazeo ugariz elikatzen dira, hala nola *Biscutella, Diplotaxis, Eruca, Sinapis edo Sisymbrium* generoak.

## Banaketa eremua 
Oso hedadura handia hartzen du Afrikako iparraldetik eta Makaronesiatik, Europa osoan zehar, Asiaraino eta are Ipar Amerikaraino ere, non sartua izan den. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Pieris rapae male.jpg|Arra.
Irudi:Pieris.rapae.mounted.jpg|Emea.
Irudi:Kleiner Kohlweissling.jpg|Hegalen azpialdea.
Irudi:Pieris.rapae.caterpillar.jpg|Beldarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Arregui

**Carlos Alberto Arregui** (José C. Paz, 1954ko azaroaren 7a &ndash; Venezia, 2023ko maiatzaren 5a)   erdilari gisa jokatu zuen futbolari argentinarra izan zen.  Bere ibilbide profesional osoa Club Ferro Carril Oeste-n egin zuen  Eskuin erdilari gisa aritu zen  .

"motoneta" ezizena jarri zioten, ekipoarekin arerioak gainditzeko zuen gaitasunagatik.

1982ko Espainiako Munduko Txapelketarako zerrendan egon zitekeen . Egia esan, Carlos Salvador Bilardo Selekzioaren entrenatzaileak kargua hartu zuenean, ostiralean, 1983ko martxoaren 18an, 18 jokalariko zerrenda eman zuela eta horietako bat Carlos Alberto Arregui izan zela.   

5 aldiz izan zuen elastiko txuri-urdina janzteko plazerra: bi aldiz Txilen aurka (2-2 eta 1-0) 1983an eta hiru Nehru Kopan, Calcutan, 1984ko urtarrilean: 1-1 Poloniarekin, 0-1 Txinaren aurka eta 3-0 Hungariako Vasas Budapesten aurka, eta bertan sartu zuen bigarren gola.

1982ko Espainian jokatutako Munduko Kopa galdu zuen azazkal inkarnatu baten ondorioz, azkenean, taldetik kanpo utzi zuen. Hori entrenamenduetan Maradonak asmo txarreko zapalda baten ostean.

Futbol profesionaletik erretiratu ondoren, Estudiantes Unidos de Bariloche klubean jokatu zuen, gero Venezian (Italian) kokatu zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Incroyable mais vrai (filma)

***Incroyable mais vrai*** 2022ko Quentin Dupieux frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Gaur egun etxebizitza lortzea benetako odisea da; agian horregatik, Alainek eta Mariek ez dute zalantzarik dena duen etxe bat erosteko, baita ezaugarri bitxiak dituen soto bat ere. Apurka-apurka, Mariek mendekotasuna izango du bere etxe berriko beheko solairuan sartzeko, eta bikoteak eztabaida izango du auzokide berriekin tokiaren sekretua partekatzearen edo gordetzearen inguruan.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El fred que crema

***El fred que crema*** 2022ko Santi Trullenque kataluniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Negua da 1943. urtean, Pirinioetan. Sara eta Antoni bikote gaztea Andorrako herri txiki batean bizi dira. Egunero jasotzen dute Bigarren Mundu Gerraren berri. Egun batean, beren lagun Sendo iritsiko da, judu batzuekin batera, bertan ezkutatzera. Bizitza zaildu egiten zaie alemaniarrak juduen bila iristen direnean. Horrek krisia eragingo du Sararen eta Antoniren artean. Sararen familiaren sekretuak agerian geratuko dira.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adela Calva Reyes

**Adela Calva Reyes** (San Ildefonso, Tepeji del Río de Ocampo, Hidalgo, Mexiko, 1967ko abenduaren 16a - 2018ko martxoaren 2a) mexikar poeta eta saiakeragilea izan zen otomiera eta gaztelania hizkuntzetan.

## Biografia 
Adela Calva San Ildefonso herrian jaio zen, Tepeji del Río de Ocampon.

Haren literatura-lana Mexikoko XXI. mendeko literaturaren parte da, eta San Ildefonso herri pobreko nortasunaren adierazgarria. Bere herrialdeko eremu urriko hizkuntzen irakasle eta defendatzaile leiala izan zen (otomieraren aldaeran, bereziki).

## Argitalpenak 
* *Ra hua ra hiä* Hitzari hegoak (2008, Conaculta).

* *Maga pädihu te’ä ra b’edi ra nanoteknología* Nanoteknologia ezagutzera goaz (2013, UNAM).

* "Dombo ma enxe" Nire arimaren lorea (2019) Libro de  Adela Calva Reyesek ñhañhu hizkuntzan idatzitako poesiak eta gaztelaniara traskribatuak. Liburu hau Adela hil ondoren argitaratu zen. 

## Ikus gainera 
* Otomiera hizkuntza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heeojil gyeolsim

'''''''''' () 2022ko Park Chan-wook hegokorear zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Hae-joon-en poliziako detektibea da, eta mendi batetik erorita hil egin den gizon dirudun baten kasua ikertzen ari da. Erori egin zen, bere burua bota zuen edo bota egin zuten argitu behar du. Horretarako, hildakoaren emaztea, Seo-rae, galdekatuko du, eta haren jarrera hotzak gizonaren hilketaren susmagarri bilakatuko du. Txinatik migratutako emakumearen eta polizia hegokorearraren artean dagoen desirak eta erakarpenak interes eta susmo joko batean murgilduko ditu bi protagonistak.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amor idiota

***Amor idiota*** 2004ko Ventura Pons kataluniar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Pere-Lluc Solans gazte heldugabea da. Ezagun bat hil ondoren parranda egun batean, Sandra izeneko neska bat ezagutuko du. Gero eta obsesionatuago dago berarekin, baina ezkonduta dago...

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Michel Aguirre

**Jean-Michel Aguirre** (Tostat, 1951ko azaroaren 2a) frantziar hamabosteko errugbilari ohia da, Uztartze-erdilari eta zabaltzaile postuetan aritzen zena.

Stade Bagnerais taldean jokatu zuen eta Frantziako Txapelketako bi final galdu zituen, 1979 eta 1981ean.

Frantziako errugbi selekzioan 39 partida jokatu zituen 1971 eta 1980 artean eta 123 puntu lortu zituen. Slam handia irabazi zuen bere selekzioarekin 1977ko Bost Nazioen Txapelketan.

## Ikus, gainera 
* Frantziako errugbi selekzioa 1977ko Bost Nazioen Txapelketan
Stella Assange

**Stella Assange**, jaiotzaz **Sara González Devant** (Johannesburg, Hegoafrika, 1983) hegoafrikar abokatua eta giza eskubideen defendatzailea da. Hainbat aldiz aldatu du izena: lehenik, **Stella Moris**, 2012an; ondoren, Stella Moris-Smith Robertson, eta, azkenik, Stella Assange (2022an Julian Assangerekin izandako ezkontzagatik). Hegoafrikan jaio zen, baina nazionalitate bikoitza du, suediarra eta espainiarra. Bere ibilbidean zehar, giza eskubideen nazioarteko defendatzailea izan da, batez ere senarraren kasuan.

## Bizitza goiztiarra eta hezkuntza 
Sara González Devant 1983an jaio zen Johannesburg-en, Hego Afrikan. Ama espainiarra eta antzerki-zuzendaria da; aita, ostera, Kuba jatorriko suediarra eta arkitektoa, hirigilea eta artista. Devant-en gurasoak Medu Art Ensemble-n parte hartzean ezagutu zuten elkar. Medu Art Ensemble Botswanako apartheidaren aurkako artista kolektiboa da. Gaztaroan, Devant Botswanan, Lesothon, Suedian eta Espainian bizi izan zen. 1985ean, Hego Afrikako defentsa-indarrak Gaboronen egindako eraso batean, Thamsanga Mnyele Devants familiaren lagun bat hil zuten. Estatuak babestutako hilketa-ekintza horrekelkartu egin zuen Devant familia.

Lesothoko nazioarteko eskola batera joan ondoren, Devantek titulua lortu zuen zuzenbidean eta politikan Londresko SOAS Unibertsitatean, Oxfordeko errefuxiatuen Zuzenbideko maisutza eta nazioarteko zuzenbide publikoko maisutza Madrilgo Complutense Unibertsitatean ikasten ari zela.

## Ibilbidea 
Devantek hainbat artikulu idatzi ditu New Internationallist aldizkari independentearentzat.

2011n, Julian Assange-ren legezko taldeak kontratatu zuen Devant, sexu-eraso karguengatik Suediara estraditatua izan ez zedin. Azkenean, kargu horiek kendu egin ziren.

Julian Assange-rekin lan egiten zuen bitartean, segurtasun gehiago izateko, 2012an Devantek 'Stella Moris' izena hartu zuen.

2022ko urriaren 10ean, Stellak eta beste hainbatek giza-katea osatu zuten Erresuma Batuko Parlamentuaren inguruan, Assange-ren askatasuna eskatzeko eta estradizio-saiakera oro bertan behera uzteko.

## Bizitza pertsonala eta ezkontza 
2015ean, Moris eta Assange harremanetan hasi eta 2022an ezkondu ziren.

2022ko martxoaren 23an, Stella Julian Assangerekin ezkondu zen, Belmarsheko espetxean egindako zeremonia batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carissa Véliz

**Carissa del** **Carmen Véliz Perales**, ezagunagoa **Carissa Véliz** izenez (Mexiko, 1986) hispaniar-mexikar filosofoa, irakaslea eta ikertzailea da. 2020. urtetik Filosofia eta Etikako irakasle elkartua da Oxfordeko Unibertsitatean.

## Biografia 
Carissa de Carmen Véliz Perales María Peralesen alaba da, familia espainiarra du eta nazionalitate mexikarra eta espainiarra.

Filosofiako Gradua ikasi zuen Salamancako Unibertsitatean (2006-2010). El Pais egunkarian kolaborazioak egiten ditu.

## Ibilbidea 
2020tik, Oxfordeko Unibertsitateko (Filosofia Fakultatea) filosofia eta etikako irakasle elkartua da, eta etika eta filosofiako ikertzailea. Bere lana bereziki pribatutasunean, adimen artifizialaren etikan, filosofia aplikatuan, etikan eta filosofia politikoan garatzen da. El Pais egunkarian kolaborazioak egiten ditu.

## Lanak 
* *Privacidad es poder* liburuaren egilea da.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2011. urtean La Caixa Fellowship saria jaso zuen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Tenerlos Foroan
Psilozina

**Psilozina** (4-hidroxi-N,N-dimetiltriptamina) psilozibinatik eratorritako alkaloide bat da, onddo  haluzinogeno gehienetan dagoena. Propietate enteogenoak ditu. Uste da O-azetilpsilozina psilozina-profarmakoa dela.

Albert Hofmann kimikari suitzarrak, Hans Tscherter laborategiko teknikariarekin batera, psilozina eta psilozibina isolatu zituen lehen aldiz Sandoz laborategietan, onddo haluzinogenoetatik abiatuta, 1959an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
McCarthy

**McCarthy** hauetako bat izan daiteke:

## Pertsonak 
* Cormac McCarthy (1933), estatubatuar eleberrigilea
* Fintan McCarthy (1996), irlandar arraunlaria
* Jenny McCarthy (1972), estatubatuar aktorea, modeloa, telebista aurkezlea, idazlea eta txertoen aurkako konspirazionista sutsua
* John McCarthy (1927–2011), estatubatuar informatikari 
* Joseph McCarthy (1908–1957), estatubatuar politikari 
* Mary McCarthy (1912–1989), estatubatuar idazlea
* Melissa McCarthy (1970), estatubatuar aktore, idaizle, zinema ekoizlea, eta umorista
* Tom McCarthy (1966), estatubatuar zinema zuzendaria, gidoilaria eta aktorea
Hipparchia alcyone

***Hipparchia alcyone*** Euskal Herrian aurki daitekeen tximeleta bat da, Nymphalidae familiakoa. Europa hegoaldean eta erdialdean bizi da bizi da, Afrika iparraldean eta Anatolia penintsulan ere bai.

Denis eta Schiffermüler naturalista austriarrek deskribatu zuten 1775. urtean.

## Deskribapena 
### Imagoa 
Tximeleta handia da, 50-62 mm arteko hegal zabalera du. Tximeleta marroi iluna da eta banda zuri-horixka zabal batek zeharkatzen ditu hegalak. Nabarmenagoa da atzeko hegaletan. Aurreko hegaletan ozelo handi bana eta txiki bana ditu. Tximeleta emea antzekoa da, zerbait handiagoa eta bandak argiagoak dira.

## Bizi zikloa 
Belaunaldi bakarra ateratzen du urtean eta ekainetik irailera ikusten da hegan. Beldarra elikatuko den landarean edo handik gertu jartzen ditu arrautzak. Beldarra gramineotaz elikatzen da eta neguan hibernatu egiten du. Udaberrian pupa gorrixka bat eratzen du eta handik tximeleta heldua aterako da.

## Habitata 
Basoen soilgunetan eta eremu zabaletan bizi da, itsasoaren mailatik hasi eta 2.000 metrotako altueraraino. Zuhaitzen enborrean pausatzen da eta oso ongi kamuflatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Hipparchia hermione MHNT CUT 2013 3 30 Peyreleau dorsal.jpg|Tximeleta emea.
Irudi:Hipparchia alcyone revers.jpg|Hegalen azpialdea.
Irudi:Skalnik alcyona.jpg|Tximeleta erraz kamuflatzen da enborrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
42 segundos

***42 segundos*** 2022ko Alex Murrull eta Dani de la Orden kataluniar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Argumentua Bartzelonako 1992ko Joko Olinpikoetan Espainiako waterpoloko gizonezkoen talde nazionalaren ibilbidearen dramatizazio bat da, Pedro García Aguadoren (eta bere substantziekiko menpekotasunaren) eta Manel Estiarteren (bere ahizparen suizidioaren tragediari aurre eginez) istorio pertsonaletan sakonduz. Nahiz eta aurkako pertsona ospetsuak izan, Matutinović, entrenatzailearen agindupean partekatutako sufrimenduaren gainean eraikitako ulermen batera iristen dira. Entrenamendu-metodo ankerrek taldearen gorrotoa ekarri zioten.

## Aktoreak 
* Álvaro Cervantes: Manel Estiarte
* Jaime Lorente: Pedro García Aguado
* Pep Ambròs
* Àlex Maruny
* Roger Casamajor
* Joan Sentís
* Christian Valencia: Jesús Rollán
* Tarik Filipović: Dragan Matutinović

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dunlop

**Dunlop** hauetako bat izan daiteke:

## Pertsonak 
* Carol Dunlop (1946–1982), estatubatuar idazlea, itzultzailea, ekintzailea eta argazkilaria
* John Boyd Dunlop (1840–1921), eskoziar asmatzaile
* Rachael Dunlop (1970), australiar biokimikari, mediku ikerlari, blogari eta zientzialari eszeptikoa
* Weary Dunlop (1907–1993), australiar errugbilari, kirurgialari eta gerra-presoa
Lasiommata maera

***Lasiommata maera*** Nymphalidae familiako tximeleta bat da. Europan nahiko ohikoa da. Afrika iparraldean eta Asian ere bizi da, Ekialde Hurbilean, Erdialdeko Asian eta Himalaia mendilerroan ere bai.

Lineok deskribatu zuten 1758. urtean.

## Deskribapena 
Tamaina ertaineko tximeleta da, 40-50 mm arteko hegal-zabalera du. Kolore marroi arreko hegalak ditu, orban laranja zabalekin, eta aurreko hegaletan ozelo handi nabarmenak ditu. Atzeko hegaletan hainbat ozelo txiki ere ikusten zaizkio. Azpialdean hegoak grisagoak dira eta aurreko hegaletan ozelo handi bat ere ikusten da.

Esan beharra dago koloreen tonalidadean aniztasun handia ager dezaketela, kolore marroi arrea bezala kolore griseko hegalak ere izan baititzakete, baina ozeloak nabarmenak dira beti ere.

Beldarra berde argia da, eta alboetan lerro zurixka bat du.

## Bizi zikloa 
Bi belaunaldi ateratzen ditu eta maiatzetik urrira ikusten dira tximeleta helduak. Bigarren belaunaldikoak tamainaz txikiagoak izaten dira. Hill-topping izeneko estrategia erabiltzen dute elkar gorteatzeko. Arrak altuera handira igotzen dira hegan eta ondoren emeek garaiera handienak lortu dituzten arrak aukeratzen dituzte. Ondoren emeak gramineoen zurtoinetan jartzen ditu arrautzak, haietaz elikatzen baitira beldarrak. Neguan hibernatu egiten du eta udaberrian pupa berdea puntu horiduna eratzen du. Bertatik tximeleta heldua aterako da.

## Habitata 
Toki malkartsuetan bizi da, arroka artean edo belardietan ikusten da. Itsasoaren mailatik 2.000 metro arteko altueran aurkitzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Large Wall Brown. Lasiommata maera . male. ( form borealis?) (16010198280).jpg|Tximeleta arra.
Irudi:Lasiommata maera - female 02 (HS).jpg|Tximeleta emea.
Irudi:Lasiommata maera - female 02 (HS).JPG|Hegalen azpialdea.
Irudi:Lasiommata maera - female 01 (HS).JPG|Barietate marroi-grisa, Tirol aldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak