Maria Teresa Borboi-Parmakoa

**Maria Teresa Borboi-Parmakoa** (Paris, 1933ko uztailaren 28a - *Ibidem*, 2020ko martxoaren 26a) Borboi-Parma Errege Etxeko printzesa bat izan zen. Bere anaia Carlos Hugok zuzentzen zuen Alderdi Karlistan militatu zuen frankismo berantiarrean eta Espainiako Trantsizioan. Ideologia sozialistakoa, «printzesa gorria» deitu zioten.

## Biografia 
Maria Teresa 1933ko uztailaren 28an jaio zen Parisen. Xabier Borboi-Parmakoaren eta Maria Magdalena Borboi-Bussetekoaren alaba zen.

Bostz-eko gaztelu zaharrean hazi zen, Besson-en (Borboierria). Quebec-en eta Tours-en ikasi ondoren, Paris-Sorbona Unibertsitateko doktoretza bat lortu zuen hispaniar ikasketetan eta beste doktoretza bat soziologia politikoan Madrilgo Unibertsitate Konplutensean politikoan; bi unibertsitateetan irakasle izan zen. Bere doktore-tesia Irlandako gatazka nazionalari buruzkoa izan zen.

Bere sustraiek eta ikuspuntuek pertsona ezagun asko erakarri zituzten, eta horrek André Malraux, François Mitterrand, Yasser Arafat eta Hugo Chávez ezagutzera eraman zuen, eta «printzesa gorria» ezizena irabazi zuen.

1968an bere familia Espainiatik kanporatu eta Juan Carlos Borboikoa etorkizuneko errege izendatu ostean, Maria Teresak parte hartze erabakigarria izan zuen bere anaiak zuzentzen zuen Alderdi Karlistaren bilakaera ideologiko ezkertiarrean, alderdia Frankoren erregimenaren kontra ipiniz.

Alderdi horretako nazioarteko harremanen arduradun gisa, 1973ko urrian Moskun egin zen Bake Indarren Munduko Kongresuan parte hartu zuen, eta Dolores Ibarruri «Pasionariarekin» hitz egin zuen. Diktadura frankistaren aurkako oposizio demokratikoko hainbat indarren “Platajunta” sortu zenean, María Teresa izendatu zuten haren sorreraren berri emateko Parisen egindako prentsaurreko batean.

Maria Teresa izan zen Karlismoaren interpretazio sozialista eta demokratikoa egiteraren arduradun nagusienetakoa, Josep Carles Clemente kazetariarekin eta bere alderdiko beste militante batzuekin batera. Ikusmolde horren arabera, karlismoa beti izango zatekeen «Estatu liberal oligarkiko eta zentralistaren aurkako mugimendu erabat herrikoi eta antikapitalista».

Aldi berean, bere aitak sinatutako manifestuak agertu ziren, aldaketa ideologikoa babesten zutela ziruditenak. Hala ere, Rodón Guinjoán-en arabera, 1970eko hamarkadan Xabier Borboi-Parma oso ahulduta zegoen fisikoki eta mentalki, eta, horregatik, Carlos Hugo bere seme zaharrenak eta María Teresa, Cecilia eta Nieves alabek «oso erraz erabiltzen eta instrumentalizatzen zuten», eta ezagutzen ez zituen dokumentuak sinarazten zizkioten.

### Familia-haustura 
1977an, Jurramendiko gertakarietatik urtebetera, Xabierrek karlismoaren joera ezkertiarra baztertu zuen ofizialki, eta bere seme Sixto Henrike Borboikoarekin azaldu zen erreportaje batean, «marxismoa eta separatismoa» espresuki gaitzetsiz. Beste seme-alabek salatu zuten Sixtok bere aita bahitu zuela eta, sortutako iskanbilagatik, aita ospitalera eraman behar izan zuten.  Horren ostean, beste seme-alaba hauek notario aurrean manifestu bat sinarazi zioten, eta horrek familia zatitu zuen.  Amak, Maria Magdalena Borboi-Bussetekoak, prentsa ohar batean esan zuen bere senarra ospitaletik eraman zutela notarioaren aurrera, medikuek agindutakoaren aurka, eta manifestu hori mehatxuekin sinatzera behartu zutela, bere osasunari kalte larriak eraginez (izan ere, Javier handik gutxira hil zen). Maria Magdalenak bere seme-alabe horiek arbuiatu zituen, besteak beste Maria Teresa. Bere hiletara joatea ere debekatu zien.

### Azken urteak 
Josep Carles Clemente eta Joaquin Cuberorekin batera, Maria Teresak bere aitari buruzko biografia bat argitaratu zuen 1997an, *Don Javier, una vida al servicio de la libertad* izenburupean. Miguel Ayuso irakasle tradizionalistak «eskandalagarritzat» eta «gezurtitzat» jo zuen lan hori, gerraostean jada Xabier Borboi-Parmak ideia ezkertiarrak zituela idatzi baitzuten.

Bere bizitzako azken urteetan kezkaz jarraitu zuen Kataluniako prozesu independentista, Gobernu zentralaren jarduna kritikatuz, eta preso zeuden politikarien askatasuna aldarrikatu zuen.

Maria Teresa ez zen inoiz ezkondu, eta ez zuen seme-alabarik izan.

### Heriotza 
Maria Teresa SARS-CoV-2 birusak eragindako COVID-19 gaitzaren ondorioz hil zen errege familia bateko lehen kidea izan zen. 86 urterekin hil zen, 2020ko martxoaren 26an.

## Familia 
## Idazlanak 
* Borbón-Parma, María Teresa de (1977). *El momento actual español, cargado de utopía*. .
* —— (1979). *La clarificación ideológica del Partido Carlista*. .
* —— (1990). *Cambios en México*. .
* —— (1994). *Magreb: Nuestro poniente proximo*. .
* —— (1997). *Don Javier: una vida al servicio de la libertad*. .
* —— (1999). *Desde Tánger: la transición que viene*. .
* —— (2001). *La Transición desde el frente exterior*.
* —— (2009). *Así fueron, así son*. .
* —— (2014). ''Les Bourbon Parme: une famille engagée dans l'histoire''.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak