open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Colacho

thumb|300px|Colacho haurren gainetik salto egiten.
thumb|300px|Atabal jotzaileak protagonismo berezia du festan
thumb|300px|Festaren pertsonaia nagusiak.
thumb|300px|Minerva anaidia. Erdian Colachoa.
**Colacho** pertsonaia mitikoa da. Burgos probintziako Castrillo de Murcia herrian (Espainia) urtero ospatzen den festa tradizional eta berezi bati izena ematen dio (). Ospakizuna 1621tik egiten da eta esanahi kristaua du nahiz eta elementu paganoekin nahastua izan. Castrilo de Murcia gaur egun Sasamón udaletxean dago integratuta. Herri antzerkiaren generoaren barruan sailkatu daiteke festa hau.

## Historia 
Minerva Anaidia 1520an sortu zen, Erromako Santa Maria sopra Minerva basilikaren eredua jarraituz. Horrelako anaidien helburua eukaristiaren inguruko kultoa zabaltzea zen. 1621tik Minerva Anaidiak, Corpus Christi festarekin lotuta, ekintza desberdinak egiten ditu: dantzak, prozesioak, auto sakramentalak... Jendearen partehartzea indartzeko, bestetik, tradizioko iseka pertsonaia sartu zuten: Colachoa. Festa honetan, dena dela, Colachoari esanahi berria eman zioten, deabruarekin identifikatuz.

Gaztela eta Leongo erkidegoko interes turistikoko festa da.

## Pertsonaiak 
Hauek dira nagusiak:
* Eukaristia, pertsonaia nagusia
* Agintzaileak: festa antolatzen dute eta prozesioaren ordena gordetzen dute. Dotore jantzita doaz.
* Atabal jotzailea: zeremonia erlijiosoa iragartzen du herrian zehar.
* Colachoa: deabrua da. Festa oztopatu nahi du. Oso jantzi berezia darama, gorria, berdea eta horia. Aurpegia maskara batekin estaltzen du. Eskuetan zigorra darama.

## Ezaugarriak 
Herriak Kristoren presentzia Eukaristian eskertu nahi du eta helburu horrekin ekintza eta aktibitate desberdinak antolatzen ditu. Horren aurrean, Colachok, pertsonaia irrigarria, txantxak egiten ditu eta ekimenak oztopatzen saiatzen da. Anaidiak atabal jotzailearekin, herrian zehar elizan egingo den funtzioan parte hartzeko deia zabaltzen du. Halaber, Colacho atabalaren soinuaren aurrean irri egiten du. Jendeak, batez ere umeek, haren aurka hasten dira eta, erantzunez, Colacho haien atzetik arituko da zigor batez jotzen.

Egun nagusian, igandean, herri osoa apaintzen da. Plazeetan loreez apaindutako aldareak eta koltxoiak jartzen dira. Koltxoietan urtean jaiotako haurrak jartzen dira eta Colachoak haien gainetik salto egiten du. Unean, apaiza haurrengana hurbiltzen da bedeinkatzeko, horrela gaizkia uxatuz.

Ospakizunek aste oso bat irauten dute, tartean Corpus Christi eguna.

Behin prozesioa bukatu den, herria larrainetara doa gazta eta ardoa hartzera.

## Esanahia 
Festan ongia eta gaizkia sinbolizatu egiten dira. Deabruak haurren arimak harrapatu nahi ditu baina azkenean erlijioak irabazten du. Ziur aski horren azpian beste antzinako tradizioak egon daitezke.

## Bibliografia 
* *El Colacho*, 2019ko programa. Minerva Anaidia-Castrilo de Murcia Auzo-Batzarra.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Corpus Christi

## Kanpo estekak 
* :Colachoaren inguruko artikulua.
* :2017ko festaren inguruko dokumentala.
* :Colachoren ezaugarriak.
Trending topic

**Trending topic** (euskaraz *Uneko joera* edo *Uneko gaia*), sare sozialetan erabilitako hitz ohiko eta errepikatuenetako bat da.

Lehenbizikoz, Twitter sare sozialean aipatu zen, honen azal nagusiak hamar nabarmenenen sailkapena ikusgai du, gainera, erabiltzaileak kokapen geografikoa edo bere zaletasun pertsonalen arabera ere aukera ditzake, bai eta erabiltzailea nork jarraitzen duenaren arabera ere. Hedabideetan daukan ohiartzunak izendapen hau interes handiko edozer aipatzeko erabilia izatera pasarazi du, baita sare sozialetik kanpo aipatzen den gaia baldin bada ere.

## Kanpo estekak
Peter Mutharika

**Arthur Peter Mutharika** (Thyolo, Nyassalandia, 1940ko uztailaren 18a) malawiar hezitzaile, abokatu eta politikaria da, Bingu wa Mutharika presidente ohiaren anaia. Malawiko Errepublikako presidentea izan zen 2014ko maiatzaren 31tik 2020ko ekainaren 28ra. 2014ko Presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen, eta 2019an, oso alde txikiarekin, berriz hautatua izan zen. Konstituzio Auzitegiak 2019ko emaitzak baliogabetu ondoren, hauteskundeak errepikatu ziren eta Lazarus Chakweraren aurka galdu zen.

2025eko presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen eta bigarrenez presidente kargua hartu zuen 2025eko urriaren 4an.

## Erreferentziak
GT Ligako 2020ko denboraldia

**GT Ligako 2020ko denboraldia** Galiziako Traineruen Liga edo Ipar-mendebaldeko Traineruen Liga arraun lehiaketaren hamazazpigarren denboraldia izan zen. Lehen mailako txapelketa uztailaren 18an hasi zen Boiroko uretan eta abuztuaren 23an amaitu zen A Pobra do Caramiñal udalerrian; bigarren maila, aldiz, Redondelan hasi zen egun bat beranduago, uztailaren 19an, eta egun berean bukatu zen A Pobran. COVID-19 pandemiak aurre-denboraldia eta egutegia baldintzatu zituen; esate baterako, 2020an arraun egin behar zuten A Cabana, Amegrove eta Coruxo elkarteek euren ontziak lehorrean uztea erabaki zuten. Bestalde, aurreko urtean ohorezko txandan emaitza ederrak lortu zituzten Mecos, Samertolameu eta Tirán lehiatzeko asmoz itzuli ziren.

Denboraldi honetako txapeldun nagusiak Moañako arraun elkarteak izan ziren: Samertolameu eta Tirán. Guztira, bosna bandera eta 95na puntu lortu zituzten, eta bi traineru azkarrenak izan ziren jokatu ziren 10 estropadetan; bi ontziek igoera play-offean arraun egiteko txartela lortu zuten. Hala ere, arrakasta handiena izan zuena Tirángo ontzia izan zen. Estropada guztietako denborak kontuan hartuz, tirándarrak izan ziren azkarrenak eta, beraz, GT Ligako garaikurra irabazi zutenak. Gainera, play-offean bigarren egin zutenez, TKE Ligara igotzea lortu zuten. Meirako elkartea, aldiz, azkena izan zen play-offean eta hurrengo urtean GT Ligan jarraituko du. Ohorezko txanda, azkenik, Vilaxoánek eta Bueuk osatu zuten, 73na punturekin.

### Estropadak 
Denboraldi honetan 10 estropada eta bandera baino ez ziren izan jokoan.

#### Jaitsiera/Igoera play-offa 
Jaitsiera/Igoera play-offean hiru ontzik parte hartu zuten: bigarren mailan hurrenez hurren bigarren eta hirugarren postuan gelditu ziren Cesantesek eta Perillok; eta lehenengo mailan bederatzigarren egin zuen Murosek. Hirutik bik baino ez zuten lortuko hurrengo denboraldian lehen mailan arraun egiteko txartela.
2 Castropol herrian COVID-19aren egoerak okerrera egin zuenez, Castropol elkarteak 4. jardunaldian parte ez hartzea erabaki zuen osasun ardunen gomendioak jarraituz. Justifikatutako hutsegitea izan zenez, Batzordeak 4 puntu ematea erabaki zuen.
3 Castropol elkarteak txapelketa uztea erabaki zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Galiziako Traineruen Liga
* TKE Ligako 2020ko denboraldia
* KAE Ligako 2020ko denboraldia

## Kanpo estekak 
* GT Ligaren webgunea
2007ko Eurovision Abesti Lehiaketa

**2007ko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 52. edizioa izan zen. Helsinkiko Hartwall Areena aretoan ospatu zen, Finlandian. Finalerdia maiatzaren 10ean jokatu zen, eta finala maiatzaren 12an. Aurkezleak Jaana Pelkonen eta Mikko Leppilampi izan ziren.

Garailea Serbiako Marija Šerifović izan zen, "Molitva" abestiarekin. Serbiaren lehen garaipena izan zen, herrialde independiente bezala egin zuen lehen agerraldian. Herrialdeak hizkuntza propio batean abestera behartzen zituen araua 1999an bertan behera utzi zenetik, lehen aldiz irabazi zuen olerkietan ingelesik erabiltzen ez duen abesti batek.

Berrogeita bi herrialde izan ziren partaide, orduko partaide kopuru errekorra. Serbiaz gain, Montenegro, Georgia eta Txekiak lehen agerpena egin zuten. Austria eta Hungaria urte bateko eten baten ostean bueltatu ziren. Bestalde, Monakok uko egin zion partaidetzari.

## Lehiaketa 
Lehiaketak finalerdi bat eta final bat izan zituen. *Big 4* taldeko herrialdeak (Alemania, Erresuma Batua, Espainia eta Frantzia), eta beraiez aparte, aurreko edizioko lehen hamar sailkatuak zuzenki agertu ziren finalean. Gainontzako herrialdeek finalerdian jokatu zituzten finalerako hamar pase.

### Finalerdia 
Taulan azpimarratutako herrialdeak pasa ziren finalera.

### Finala 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
2006ko Eurovision Abesti Lehiaketa

**2006ko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 51. edizioa izan zen. Atenaseko O.A.C.A. Olympiako Klisto Gymnastirio aretoan ospatu zen, Grezian. Finalerdia maiatzaren 18an jokatu zen, eta finala maiatzaren 20an. Aurkezleak Maria Menounos eta Sakis Rouvas (2004ko greziar ordezkaria) izan ziren.

Garailea Finlandiako Lordi taldea izan zen, "Hard Rock Hallelujah" abestiarekin. Finlandiaren lehen garaipena izan zen. Aurreko pop irabazleengandik aldentzen zen hard rock generoagatik eta taldearen munstro-janzkerengatik nabarmendu zen Lordiren garaipena.

Hogeita hamazazpi herrialde izan ziren partaide, aurreko edizioko errekorra baino bi gutxiago. Armeniak lehen agerpena egin zuen. Bestalde, Austria eta Hungariak partaidetza eten zuten. Serbia eta Montenegrok parte hartzeko izena eman ostean utzi zuen lehiaketa, ordezkaritza hautatzeko prozesuan Serbia eta Montenegroko telebista-erakundeen artean desadostasuna azaleratu zelako; hala ere, botoa emateko eskubidea gorde zion Europako Irrati-Telebista Batasunak Serbia eta Montenegrori.

## Lehiaketa 
Lehiaketak finalerdi bat eta final bat izan zituen. *Big 4* taldeko herrialdeak (Alemania, Erresuma Batua, Espainia eta Frantzia), eta beraiez aparte, aurreko edizioko lehen hamar sailkatuak zuzenki agertu ziren finalean. Gainontzako herrialdeek finalerdian jokatu zituzten finalerako hamar pase.

### Finalerdia 
Taulan azpimarratutako herrialdeak pasa ziren finalera.

### Finala 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
Fernán Gonzálezen arkua

**Fernán Gonzálezen arkua** Burgos hiriko garaipen arkua da. XVI. mendean eraikia, Herrerar arkitektura estilokoa da.

## Historia 
Arkua Fernán González etxea zegoen orubeen gainean eraiki zen, haren omenez. 1584 eta 1587 artean egin zen Juan Ortega de Castañeda harginaren agindupean.

## Ezaugarriak 
Eraikinak bi alde handiak ditu. Lehenegoan erdi puntuko arkua da elementu garrantzitsuena; bi albotan Toskana estiloko zutabeak ditu. Bigarren atalean erregearen, Burgoskoaren eta Gaztelakoaren armarriak daude. Halaber, Fernán Gonzálezen aldeko Frai Luis de León idazlearen testu batez kartela ikus daiteke.

## Iruditegia 

Image:
Callejeando por Burgos (34655554673).jpg|Armarriak.
1806-1820, Voyage pittoresque et historique de l'Espagne, tomo II, Vista del arco de Fernan-Gonzales en Burgos. Vista de la plaza de Segovia y monumentos antiguos.jpg|XIX. mende hasierako irudia.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Kanarietako katedrala

**Kanarietako eliza santu katedral-basilika** () edo **Santa Anaren katedral-basilika** () Las Palmas Kanaria Handiko alde zaharrean, Vegueta auzoan, dagoen katedral bat da, Kanarietako elizbarrutiaren egoitza dena. Errege-erregina Katolikoek eraikitze-lanak hasteko agindua eman zuten baina, dirurik ez zegoenez, 1570ean eten egin zituzten. 1781ean berriro hasi ziren. 1894an basilika txiki izendatu zuten eta 1974an
kultura ondasun.

## Kanpo estekak
Kanaria Handiko estadioa

**Kanaria Handiko estadioa** () Las Palmas Kanaria Handikoan, Siete Palmas auzoan, dagoen futbol-zelaia da, Unión Deportiva Las Palmasen egoitza dena. 2003an inauguratu zuten kirol anitzeko estadioa baina 2014an atletismo-pista kendu zioten. Harrezkero, 32.392 lagunentzako tokia du.

## Kanpo estekak
Alemaniako Rallya

**Alemaniako Rallya**, , Alemanian burutzen den Munduko Rally Txapelketako rally lasterketa da. 1982an sortu zen, eta ibillbidea nagusiki Treveris eskualdeko zoladura bideetan barna doa.

## Irabazleak 
## Ikus gainera 
* Munduko Rally Txapelketako rallyak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kolomarte

[eskuinera|thumb|300x300px| [Lyme Park (Cheshire), Giacomo Leoni- k diseinatua. Fatxada nagusiak 15 kolomarte ditu pilastraten bidez banatuak. ]]
Bi zutabeen arteko espazioari **kolomarte** deritzo.

Kolomartea ardatzetik ardatzera neurtzen da eta ordenaren arabera honela sailkatzen dira:

* *Toskanar ordena* batean, sei modulo;
* *Doriar ordenan* batean, zazpi modulo;
* *Joniar ordena* batean, hamaika modulu eta erdi;
* *Korintoar ordena* batean, sei, bederatzi eta hamabi modulu artean izan daiteke, idulkidun portikoak diren edo ez.

## Kolomarte estandarrak 
Kolomarte tarteen neurri estandarrak hauek dira:

; Piknostilo
:Diametro bat eta erdi duen kolomartea.
; Sistilo
: Bi diametroko kolomartea.
; Eustilo
: Bi eta laurden diametroako kolomartea; Vitruvioren arabera proportzio onena da 
; Diastilo
: Hiru diametroko kolomartea.
; Areostilo
: Lau edo gehiago diametroko kolomartea. Hauen arkitrabea harrizkoa izan ordez egurrezkoa izan behar du.
; Araeosistiloa
: Areostilo eta sistilo kolomarteak txandakatuz.

## Ikus, gainera 
* Kolomadi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loto-kapitel

[eskuinera|thumb|225x225px| Loto-kapitela ([Ramesseum|Ramesseum). ]]
**Loto-kapitela** antzinako Egipton erabiltzen zen loto lorearen itxura duen kapitel mota da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
João Félix

**João Félix Sequeira** (Viseu, Portugal, 1999ko azaroaren 10a), futbolaren munduan **João Félix** bezala ezagunagoa, Atletico Madril Espainiako taldean eta Portugalgo Selekzio nazionalean jokatzen duen futbol jokalaria da, aurrelari postuan jokatzen duena.

Futboleko merkatuaren analisian espezializatutako Transfermarkt orrialdearen arabera, 80 milioi euroko balioa du.

## Ibilbidea 
### Hasiera 
9 urte zituenetik, Porto, Padroense eta azkenik 2015etik Benficaren harrobietan ibili zen, eta 2016ean Benficaren bigarren taldera jauzi egin zuen. Talde honen lehen harrobiarekin 30 partidu jokatu zituen, eta 7 gol sartu.

### SL Benfica 
2018ko udan jokalariak lehen taldera jauzi egiteko zortea eduki zuen, eta lehen denboraldia, 2018-2019, bikaina izan zen, 26 partidutan 15 gol sartu baitzituen bigarren aurrelari gisa. Honek Europako hainbat talde handiren interesa piztu zuen.

### Atletico Madril 
2019ko udan, Atletico Madrilek 126 milioi euro ordaindu zizkion Benficari bera fitxatzeko, taldearen historiako fitxaketa garestiena bihurtu zelarik.

#### 2019-2020 
## Estadistikak 
## Selekzio nazionala 
Portugalgo 18, 19 eta 20 urtez azpiko selekzioekin jokatu ondoren, azkenik, selekzio absolutuarekin debuta egin zuen 2019ko ekainaren 5ean, UEFAko Nazioen Ligako finalerdietako partida batean, Suitzaren aurka. Partida hori 3-1eko emaitzarekin amaitu zen, Portugalen alde.

2020ko irailaren 5ean, bere lehen gola sartu zuen, UEFA 2020-21eko Nazioen Ligako Kroaziaren aurkako partidan.

Denera 16 partidu jokatu ditu, eta 3 gol sartu ditu.

2020ko Eurokoparako deialdian dago, 2021era atzeratu zutena COVID-19 pandemiarengatik.

## Kanpo estekak
Gran Canaria Arena

**Gran Canaria Arena** Las Palmas Kanaria Handikoan, Siete Palmas auzoan, dagoen saskibaloiko pabiloia da, Club Baloncesto Gran Canariaren egoitza dena. 2014an inauguratu zuten eta 9.870 lagunentzako tokia du. 2014ko Munduko Saskibaloi Txapelketaren D taldearen partidak bertan jokatu zituzten.

## Kanpo estekak
Portellako herrixka

**Portellako herrixka** historiaurreko kokaleku bat da Salina uharteakoa, Siziliako Lipari artxipielagoan.

## Arkeologia 
Herrixka itsaslabar batean kokatuta dago, itsas mailako 20 eta 300 metro artean, Santa Marina eta Faro lurmuturraren bitartean. Kokalekua 1954an aurkitu zen eta indusketak 1999 eta 2008 urteen artean egin ziren. Aurkikuntzei esker, Linguako Hiriko Museoa (Santa Marina Salina) abian jarri zen.

Indusketetan aurkitu dira 3-4 diametroko 25 etxola zirkularrak eta obalatuak. Hormak morterorik gabeko harriekin egin ziren, espazio oso estuetan aldapa dela-eta. Herrixka mailakatuta dago. Barrualdean, altzariak eta eguneroko objektuak aurkitu dira. Tokiak lauzak eta apalez mugatuta zeuden non pitxerrak eta beste objektu batzuk aurkitu baitziren. Zeramika eskuz egindakoa zen, horietariko asko handiak ziren (pithos) ura gordetzeko. Uste da herrixkan 200 bat lagun bizi zirela.

Herrixka Milazzeseko kulturan sailkatu da.

## Iruditegia 

Fitxategi:Ceramica egea di importazione.jpg|Egeotik inportatutako zeramika
Fitxategi:Coppe in ceramica su altopiede.jpg|Oin altuko zeramikazko edalontziak
Fitxategi:Collane da Salina.jpg|Idunekoak
Fitxategi:Reperti vari.jpg|Askotariko objektuak

## Bibliografia 
* MARTINELLI, M.C. (zuzendaria) (2005): Il villaggio dell'età del bronzo medio di Portella a Salina nelle Isole Eolie, beste egile batzuk: BEIETTI SESTIERI, A.M.; CALDERONI, G.; FERLITO C.; FIORENTINO, G.; JONES R. E.; LEVI, S.T.; LO CASCIO, P.; LOPES, L.; MARTELLI, I.; MAZZARELLA, R.: Origines. Studi e materiali pubblicati a cura dell'Istituto Italiano di Preistoria e Protostoria, Firenze, 1-339 or.
* BERNABÒ BREA, L.; CAVALIER, M. (1968): *Meligunìs Lipàra III*, 144-180 or.

## Kanpo estekak 
* Sito Archeologico - Portella, 2019.06.27an kontsultatuta.
* SALINA ISOLE EOLIE - IL VILLAGGIO PREISTORICO DI PORTELLA, 2019.06.27an kontsultatuta.
* ''Luigi Bernabò Brea - I luoghi dell'attività'', su www.luigibernabobrea.it. 2019.06.27an kontsultatuta.
* Portale:Archeologia 2020.08.29an kontsultaturik.
* Milazzese 2020.08.29an kontsultaturik.
* Perle dalla Storia: la Cultura del Milazzese 2020.08.29an kontsultaturik.
* Milazzeseko aurkikuntzak 2020.08.29an kontsultaturik.
San Bartolome (argipena)

**San Bartolome** izenak adiera zenbait ditu.

## Santua 
* Bartolome (apostolua) Jesus Nazaretekoak hautaturiko apostoluetako bat;
Izen honetan oinarrituta, lurralde kristauetako leku eta eraikin askori izen hau ipini zioten.

## Toponimia 
Euskal Herriko, zenbait auzoren izena,
* San Bartolome (Ordizia), Ordizia udalerrian dagoen auzo bat .
* San Bartolome (Amezketa), Amezketako auzoa.
* San Bartolome kalea, Donostiakoa.
* San Bartolome kaleska, Donostiakoa.
* San Bartolome muinoa, Donostiakoa.
* San Bartolome (Araba), herri hustua Araban.

Munduanː
* San Bartolomé de Béjar, Ávilako udalerria.
* San Bartolomé de Corneja, Ávilako udalerria.
* San Bartolomé de Pinares, Ávilako udalerria.
* San Bartolomé de las Abiertas, Toledoko udalerria.
* San Bartolomé de la Torre, Huelvako udalerria.
* San Bartolomé de Tirajana, Kanaria Handia uharteko udalerri kanariarra.
* San Bartolomé (Lanzarote), Lanzarote uharteko udalerri kanariarra.

## Eraikinak 
* San Bartolome estadioa, Ribaforadako futbol zelaia.
* Ikus: San Bartolome eliza (argipena)

## Beste batzuk 
* San Bartolome gaueko sarraskia. Katolikoek higanoten aurkako egindako sarraskia.
* San Bartolome saria, txirrindularitzako lasterketa, Zegaman jokatzen dena.
* San Bartolome Sari Nagusia,  txirrindularitzako lasterketa, Gernikan jokatzen dena.
Torii

thumb| Torii arkua santutegi baten sarreran.
 izena du Japoniako santutegi xintoisten sarrerako japoniar usadiozko arkua; eremu sakratua eta profanoa banatzen ditu. Bi zutabez osatuta dago, goialdean habe horizotal batez lotuta. Sarritan gorriz edo gorriminez pintatuta daude eta zutabeen gainean gorantz kurbatuta dagoen buru bat izaten du. Tradizioz toriiak zurezkoak edo harrizkoak ziren baina azkenaldian altzairuzkoak eta altzairu herdoilgaitzezkoak egiten hasi dira.

Tori (txoria) eta bere amaiera, i (tokia). Txorientzako leku bat izango litzateke. Erlijio sintoistan, txoriak, ispirituen mezularitzat hartzen dira (Kami). Toriiak oparotasun, fede, itxaropen eta zorte onaren ikurrak dira. Bestalde, espiritu negatiboak urruntzen dituzte.

1945eko Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketa atomikoetan, milaka pertsona hil ziren hedatze-uhinaren astinduaren ondorioz, eta beste askok erradiazioak eragindako arazoengatik. Hondamen izugarria izan zen, historian aurrekaririk izan ez duten bi hiriak astindu zituena. Deigarria da toriiak, ispiritualaren eta sinboloen ate gisak, ez zirela hautsi ez erori.

Bonba nuklearrak leherrarazi zituztenetik, astindua jasan zuten torii batzuen irudiak, bizirik atera zirenen itxaropen ispirituaren zati izan ziren, horietako batzuk, hondamenditik bake eta itxaropen ikur bezala kontserbatuz.

Gainera, 2011ko martxoaren 11n Japonia astindu zuen tsunamia egon zen. 15.893 hildako, 2.556 desagertu, 6.152 zauritu eta aurrekaririk gabeko suntsiketa bat eragin zituen. Japoniako toriien misterioa Tsunamiaren ondoren sortzen hasi zen, Bigarren Mundu Gerrako irudiak 2011ko martxokoekin alderatuz eta aztertuz. Toriiak, askatutako indarkeriari aurre eginez ikusarazi ziren, erresistentzia eta itxaropenaren ikur bihurtuz.

## Torii motak 
Honen araberako da: Zutoinak (hashira) lurrarekiko perpendikularrak diren edo inklinatuta dauden; ateburuak (kasagi) zuzenak edo kurbatuak diren; eta zirietatik eusten diren habeak (nuki) zutoinetatik irteten diren ala ez.

Shinmei-torii: Arku-motarik sinple eta zaharrenak eskuineko ateburuak eta punta nabarmenik gabeko habeak ditu ezaugarri. Arku mota honen adibideak Ise santutegian edo Kasuga-Taishan daude.

Shime-torii: soka bat (shimenawa), zutoin batetik bestera lotzen zen, santutegiaren barnealdeko eta kanpoaldeko muga markatzeko. Ospetsuena Amiwako santutegian dago.

Myōjin-torii: Arku-motarik ohikoena dira. Ateburu kurbatuak dituzte gorantz. Habeek dagokien santutegiaren izena daramate idatzita. Zutoinak edo pilareak pixka bat okertuta daude, zurezkoak, harrizkoak edo zehatzak dira eta bermelloiz margotu edo margotu gabe uzten dira.

TORII-en adibideak:

Torii de Miyajima: 1168. urtean egin zen. 500 edo 600 urte bitarteko balforero zurez egina. 16,6 metroko altuera du eta 60 tonako pisua. Torii honek, itsasoko enbatak eta tifoiak jasaten ditu.

Fushimi Inari-Taisha: 10.000 tori inguru, ilaran jarrita daude 4 kilometroko pasealeku batean. Hau da Inariren espirituari eskainitako ninja sintoisaren santutegi nagusia.

Santuari itsukushiman.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judith eta Holofernes (argipena)

**Judith eta Holofernes** izenekin, hainbat artikulutara zuzendu gaitezke:

* **Judith** eta **Holofernes** Bibliako Itun Zaharreko pertsonaiak dira, **Judithen Liburukoak.**

Haien historian oinarriturik, hainbat lan egin dira:

* Judith eta Holofernes, Caravaggioren margolana.
* Judith eta Holofernes, Artemisia Gentileschiren margolana, Napoliko bertsioa.
* Judith eta Holofernes, Artemisia Gentileschiren margolana, Florentziako bertsioa.
Judit eta Holofernes (Artemisia Gentileschi, Napoli)

***Judit eta Holofernes*** margoa, olio-pintura mihisean. Artemisia Gentileschi margolari italiarrak 1612 eta 1613 bitartean egindako lana da. Capodimonte Napoliko museo nazionalean gordetzen da.

Historialariek lan honi buruzko interpretazio biografiko asko egin dituzte, eta litekeena da Gentileschiren bizitzarekin zuzenki erlazionatua egotea: 1611. urtean, 19 urte zituela, Agostino Tassi pintoreak bortxatu egin zuen. Handik hain denbora gutxira lan hau margotu izana (Gentileschi Erroman bizi izan zen bitartean), lotua egon daiteke gertaerarekin. Konposizioan eta ekintzaren deskribapen indartsuan, indarkeria agerikoa eta mendekuzko amorrua oso ebidenteak dira: sinbolikoki bortxaketa baten epaitzat har daiteke, oso litekeena da hala izatea. Gainera, Juditen pertsonaian Gentileschiren autoerretratua dagoela uste izan da. Gaia, berriz, Judit eta Holofernesen istorioa, Bibliako Judithen liburuko pasartea, nahiko ohikoa zen garai hartan eta Gentileschiren aurrekari eta maisu estetikoak, Caravaggiok, margotu izan zuen adibidez.

Napolitik Bilbora etorri zen margolan hau 2008. urtean, Arte Ederren Museoan egin zen erakusketa batera.

Gentileschirentzat esanguratsua behar zuen artelanak nolabait, urte batzuen buruan berregin egin baitzuen beste margo batean, oso aldaketa txikiekin: Florentziako Uffizi Galerian dagoen margo berriagoan, Judithek soineko horia du urdinaren ordez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tenzin Mariko

**Tenzin Mariko** (1997) tibetar emakumezko modelo transgeneroa da. Tibeteko lehen pertsona transgeneroa izateagatik egin zen ezaguna.

## Bizitza 
**Tenzin Ugen** jaiotza izenez, Tsering Gonporen eta Chime Yangzomen bost seme artean laugarrena izan zen. 9 urterekin gurasoek Samdrup Darjay Shaolin Monasteriora bidali zuten monje budista egiteko. 13 urterekin, Katmanduko Tergar Institutura bidali zuten monje ikasketekin jarrai zezan. 16 urte zituenean, institutua utzi zuen eta Dharamshalara itzuli zen.

2015ean Miss Tibet edertasun lehiaketan parte hartu zuen emakume transgenero bezala. Gainera, MTVko *Ace Of Space* showean parte hartu zuen.
Amara Moira

**Amara Moira** (Campinas, São Paulo, Brasil, 1985eko otsailaren 26a) brasildar idazlea da.

Amara literatur-irakaslea eta idazlea da. 2016an *E se eu fosse puta* liburu autobiografikoa argitaratu zuen, zeinean bere bizipenak prostituzioan diharduen trabesti baten ikuspuntutik kontatzen zituen. 2018an Literatur Teoria eta Kritikan doktoretu zen Campinasko Estatu Unibertsitatean.

## Liburuak 
* *E se eu fosse puta* (2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2008ko Eurovision Abesti Lehiaketa

**2008ko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 53. edizioa izan zen. Belgradeko Belgrade Arena aretoan ospatu zen, Serbian. Finalerdiak maiatzaren 20an eta 22an jokatu ziren, eta finala maiatzaren 24an. Aurkezleak Jovana Janković eta Željko Joksimović (2004ko serbiar partaidea) izan ziren.

Edizio honetan gehitu zen bigarren finalerdi bat, aurreko lau edizioetan finalerdi bakarra jokatu zelarik.

Garailea Errusiako Dima Bilan izan zen, "Believe" abestiarekin. Errusiaren lehen garaipena izan zen.

Berrogeita hiru herrialde izan ziren partaide, partaide kopuru errekorra. Azerbaijan eta San Marinok lehen agerraldia egin zuten. Austriak, bestalde, uko egin zion partaidetzari.

## Lehiaketa 
Lehiaketak bi finalerdi eta final bat izan zituen. *Big 4* taldeko herrialdeak (Alemania, Erresuma Batua, Espainia eta Frantzia), eta herrialde antolatzailea (Serbia) zuzenki sailkatu ziren finalean. Gainontzako herrialdeak bi finalerdien artean banatu ziren. Finalerdi bakoitzean, telebotoaren emaitzen lehen bederatzi sailkatuak, eta beraiez gain, badaezpadako epaimahaien gustokoena, sailkatu ziren finalera.

### Lehen finalerdia 
Herrialde partaideei gain, Alemania eta Espainiari ere botoa ematea egokitu zitzaien. Taulan azpimarratutako herrialdeak pasa ziren finalera (horiz azpimarratutakoa, epaimahaiari esker).

### Bigarren finalerdia 
Herrialde partaideei gain, Erresuma Batua, Frantzia eta Serbiari ere botoa ematea egokitu zitzaien. Taulan azpimarratutako herrialdeak pasa ziren finalera (horiz azpimarratutakoa, epaimahaiei esker).

### Finala 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
Gabiriako Rallysprinta

**Gabiriako Rallysprinta** edota **Gabiria-Legazpi Rallysprinta**, Gipuzkoako Gabiria eta Legazpi udalerrien arteko GI-3540 errepidean burutzen den rallysprint lasterketa bat da. Urtero otsailaren erdialdera burutzen da, Gabirian hasi eta Legazpin amaituz. 1998an sortu zen.

## Puntuagarritasuna 
* Rallysprint Pilotuen Euskal Txapelketa
* Gipuzkoako Rally Txapelketa
* Formula Libreko Euskadi Rallysprint Garaikurra

## Kanpo estekak 
* 2019ko Gabiriako Rallysprintaren araudia ikusgai
Basilika txiki

thumb|200px|Basilika txiki baten apaindura heraldikoak.
**Basilika txikia** (, pl. *Basilicae minores*) Aita Santuak zenbait eliza katolikoei emandako titulua da.

## Historia 
Erromatar Inperioaren garaian, kristautasuna erlijio ofizial bilakatu zenean, ezinbestekoa zuten gurtza egiteko eraikin handiak izatea. Hori zela eta, Erromako lehendabiziko elizak erromatar basiliken antzera eraiki zituzten. Laster haien artean bi kategoria sortu ziren: basilika nagusiak maila goreneko lau elizak ziren eta besteak txikiak ziren. Munduan zehar, beste 1500 eraikin gehitu zitzaizkien, tartean, katedral guztiak.

## Kanpo estekak
Goierriko Rallysprinta

**Goierriko Rallysprinta**, Gipuzkoako Lazkao udalerrian burutzen den rallysprint lasterketa bat da. Urtero martxoaren erdialdera burutzen da, Goierri eskualdean. 2014an sortu zen.

Lazkaon hasi eta Lazkaomendi auzoa eta Zaldibia, Abaltzisketa eta Gaintza udalerrien arteko errepidean barna igarotzen da.

## Ibilbidea 
* Irteera: GI-3491, PK 0.34
* Amaiera: GI-3371, PK 0.55.

## Puntuagarritasuna 
* Euskal Herriko Rally Txapelketa

## Kanpo estekak 
* 2019ko Goierriko Rallysprintaren araudia ikusgai
Bidasoko Rallya

**Bidasoko Rallya** Gipuzkoako Hondarribia udalerrian egiten den rally lasterketa bat da. Urtero martxoaren amaieraldera jokatzen da, Bidasoaldea eskualdean. 2008an sortu zen.

Hondarribian hasi eta amaitzen da, Jaizkibel, Irun eta San Martzial igarota.

## Kanpo estekak
Albaceteko katedrala

**San Joan Bataiatzailearen eliza santu katedrala** () Albaceten, dagoen katedral bat da, Albaceteko elizbarrutiaren egoitza dena. Tenplu mudejar baten gainean, 1515ean hasi ziren eraikitze-lanak eta 1949an amaitu ziren. 1982an
kultura ondasun.

## Kanpo estekak
OK Computer

***OK Computer*** Radiohead rock talde ingelesaren hirugarren diskoa da, 1997ko ekainaren 16an Parlophone diskoetxeak argitaratua. Taldeko kideek, Nigel Godrich soinu ingeniari eta ekoizlearen gidaritzapean sortu zuten diskoa, 1996 urtean zehar zein 1997ko lehenbiziko hilabeteetan. Diskoaren zati garrantzitsuena Ingalaterrako Bath hiriko St Catherine's Court jauregian sortu zuten. Lan honekin, talde ingelesak jauzi estilistiko nabarmena eman zuen, musika zein hitz aldetik influentzia berri ugari barneratuz. OK Computer lan kontzeptual gisa sailkatzen ez den arren, teknologia berrikuntzek gizakiarengan sortzen duten alienazio eta isolamendua dira abesti guztietan presente dauden ideia nagusiak, eta ideiok batasun eta kohesio nabarmena ematen diote disko osoari, ekoizpen oso landuarekin batera.

## Kanpo estekak
Opakuako Igoera

**Opakuako Igoera**, Arabako Opakua udalerrian burutzen den rally lasterketa bat da. Urtero apirilaren hasieraldera burutzen da. 2006an sortu zen.

Kanpezun hasi eta Opakuako mendatea igoz Opakua herrian amaitzen da.

## Kanpo estekak 
* 2019ko Opakuako Igoeraren araudia ikusgai
Alcalá de Henaresko katedrala

**Justo eta Pastorren maisu-katedral santu eta entzutetzua** () Alcalá de Henaresko alde zaharrean dagoen katedral bat da, Alcalá de Henaresko elizbarrutiaren egoitza dena. 1514an eraiki zuten isabeldar gotiko estiloan. 1998an Gizateriaren Ondare izendatu zuten. Lovainako San Petri elizarekin batera, munduko maisu-eliza bakarra da, hau da, bere kalonje guztiak teologian doktoreak izan behar dira.

## Kanpo estekak
Galesko Rallya

**Galesko Rallya**, , Galesen burutzen den Munduko Rally Txapelketako rally lasterketa da. 1932an sortu zen, eta ibilbidea nagusiki Cardiff hiriburuaren inguruko eskualdean eta Galesko iparraldeko lur bideetan barna doa.

## Irabazleak 
## Ikus gainera 
* Munduko Rally Txapelketako rallyak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Gol olinpiko

thumb|220px|Lehen gol olinpikoa, 1924an Cesareo Onzari jokalari argentinarrak Uruguayko selekzioari sartu ziona Buenos Airesen.
Futbolaz ari garela, **gol olinpikoa** deritzo jokaldi bati, non baloia kornerretik zuzenean aurkariaren atera bidaltzen den. Oso bakanetan gertatzen da, eta jokalari gutxik lortu izan dute horrelakorik sartzea.

Izena hartzen du era horretan sartutako lehen goletik, zeina Cesareo Onzari jokalari argentinarrak sartu baitzuen, berau Club Atletico Huracán eta Argentinako selekzioko jokalaria. Balentria gertatu zen 1924ko urriaren 2an Sportivo Barracas taldearen zelaian, Buenos Airesen bertan, adiskidantzako partida batean, Argentinako eta Uruguayko selekzioen artean, azken hau Parisen jokatutako Olinpiar Jokoetako txapelduna. Partida etxekoek irabazi zuten, 2-1. Era horretako lehen tantoa izan zen, baliozkotua jokoaren arauak erreformatu ondoren. Famatu egin zen “Onzarik olinpikoei sartutako gola” moduan, baina aurrerago laburtu egin zen, “gol olinpikoa” izateraino. Harrezkero, horrela deitu zitzaien era horretako golei, aurrez araudiak ez baitzuen onartzen kornerretik zuzenean sartutak golik.

Gol olinpiko gehien futbolari turkiar batek sartu zituen, Şükrü Gülesin izenekoa, bere karreran 32 gol sartu baitzituen era horretan. XX. mendeko 50. hamarraldian Errekorren Guinnes liburuan agertu omen zen. Lehen gol olinpikoa Olinpiar Joko batzuetan Megan Rapinoe jokalari estatubatuarrak sartu zuen, 2012ko emakumeen arteko finalerdietan. Munduko Kopan sartutako lehen gol olinpikoa, berriz, Marco Coll jokalari kolonbiarrak sartu zion Lev Yashin atezain errusiar mitikoari, 1962an. 2019ko Emakumezkoen Munduko Kopan, aldiz, Elise Kellond-Knight jokalari australiarrak sartu zion gol olinpiko bat Norvegiari 83. minutuan. Hala ere, Norvegiak egin zuen aurrera, penaltietan.

Gol olinpiko bat sartzen denean, jeneralean atezainaren akats gisa hartzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beranda

eskuinera|thumb| Beranda etxe baten inguruan.
**Beranda** atari ireki bat da, gehienetan zutabeak dituen estalkidun galeria modukoa  eta sarritan eraikinaren aurreko edo aldeetan kokatua eta eskudel  batez mugatua. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berdinlerro

[eskuinera|thumb|300x300px| Toledoko [Apareilu|aparailuan berdinlerroak argi eta garbi nabaritzen dira. ]]
Arkitekturan, **berdinlerroa** (latinez viridis "indartsua") errenkada horizontal bat da; hari esker, adreiluzko edo beste material batekin eraikitako hormari trinkotasuna ematen zaio. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bero sor

**Bero sorra** substantzia batek fasez aldatzeko behar duen energia kantitatea da; solidotik likidora (fusio-beroa) edo likidotik gasera (lurrunketa-beroa). Kontuan hartu behar da beroaren energia hori fase aldaketarako erabiltzen dela eta ez tenperatura handitzeko.

## Kanpo estekak
Bero sentikor

**Bero sentikorra** gorputz edo objektu bati emandako bero-energia da; tenperatura handitzen du bere egitura molekularrari eragin gabe eta, beraz, bere faseari eragin gabe. Oro har, esperimentalki frogatu da gorputz bat berotzeko edo hozteko beharrezko beroaren kantitatea gorputz horren masaren eta tenperaturaren diferentziarekin proportzionala dela. Proportzionaltasun konstante horri bero espezifikoa deitzen zaio eta gorputz baten tenperatura handitzeko bero kopuru jakin bat (energia) aplikatu behar zaio.

## Kanpo estekak
Kataluniako Rallya

**Kataluniako Rallya**, , Katalunian burutzen den Munduko Rally Txapelketako rally lasterketa da. 1957an sortu zen, eta gaur egun ibilbidea nagusiki Costa Daurada inguruan burutzen da, baita Baix Camp, Baix Penedès, Alt Camp eta Priorat ekusaldeetan ere, iraganean Costa Brava.

## Irabazleak 
## Ikus gainera 
* Munduko Rally Txapelketako rallyak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Bizente Zaragozakoa

**Bizente Zaragozakoa** (Huesca, ? - Valentzia, ) santu martiri kristaua, izan zen Hispania erromatarreko elizgizon bat, diakonoa San Valerio Zaragozakoarena. Huescan jaioa baina Zaragozan hasia, **San Bizente Huescakoa** ere esaten zaio. Diokleziano enperadorearen kristauen kontrako jazarpenetan atxilotu zuten, eta Valentzian hil zuten.

## Martiritza 
Bizenteren martiritza kontatzen du Joakin Lizarragak bere *Sanduen bizitzetan*, nola torturatu zuten Daziano izeneko agintari baten aginduz.

Amorratu egin zen Daziano erantzun harroagatik, eta hala ekin zion:

Eta torturak jarraitu egin zuen heriotzara arte:

thumb|300px|erdian|P*aratu zute gero burriñasko goatze gisa batean, su emanes alde guzietaik..*.

## Erreferentziak
Shock kultural

[thumb|[Australiar bidaiari bat Sierra Leonako landetxe bat bisitatuz.]]
thumb|300px|Konkistatzaileek fusilekin eta zaldiekin izandako topaketek azkoitiarrak hunkitu zituzten, beraz europarrak ekialdetik datozen profetekin nahastu zituzten.
thumb|450px|Ereduaren arabera, jendeak hasiera batean (1) eztei denbora eta ondoren (2) trantsizio aldia izango du, hau da, kulturaren shocka. Baina gero, jendea moldatzen hasiko da (3) (puntu lerroak erakusten du batzuek kultura berria gorrotatuko dutela). Eta (4) antzinako kulturara egokitzeko beren lekura itzultzen diren zenbait pertsona aipatzen ditu.
**Shock kulturala** gizabanako batek beste ingurune sozial ezberdinean jasaten dituen antsietate eta sentimenduak (ezustekoa, desorientazioa, nahastea, eta abar) sortzen da. Kultura ezberdina asmilitzeko zailtasunekin lotuta dago, erakoa dena eta ez dena jakiteko. Askotan berea ez den kultura horren aldi batzuei errefus moral edo estetikoak eragiten ditu.

## Lau etapetako teoria 
1961ean Kalervo Obergek lehendabiziko proposatu zuen termino hau eta, terminoa garatu duen teoriaren arabera, shock kulturalak lau etapa ditu, honako ezaugarri komunak dituztenak:

* Lehenengo etapari eztei-bidaia diote. Gizabanakoentzat berria bikaina da.
* Bigarren etapan shock kulturala azaleratzen da.
* Hirugarrenean, diferentzia kulturalak konpontzeko negoziazio bat egiten dute.
* Laugarren eta azken etapan onespena gertatzen da: gizabanakoak kultura berriaren alde onak eta txarrak ulertzen du eta haiekin funtzionatzeko gai dela konturatzen da.

## Shock kultural alderantzikatua 
Gizabanakoa, beste kulturarekin usatua izan ondoren, bere jatorrizko kulturara itzultzean shock kultural alderantzikatua gertatzen da. Gehienetan bi etapa ditu: idealizazio eta itxaropenak. Gizabanakoak iraganaren alde onak fokuratzen dituenean (alde txarrak saihestuz) idealizazioa gertatzen da. Itxaropenak premisa faltsu batean oinarrituta daude: bere jatorrizko ingurunea ez da aldatu eta gauzek bere horretan jarraitzen dute.

Baina errealitateak ez ditu itxaropenak betetzen eta baldintza berriekin bat etorri behar da. Prozedura honek trabak eta larritasuna sortzen ditu.

## Emaitzak 
Shock kulturalaren adostasun edo negoziazio faseak hiru emaitza ezberdinak eragiten ditu:

* Kanpoko kultura onartzeko eta ondorengo integratzeko ezintasuna. Gizabanakoa etsaitasunezkotzat jotzen duen kultura anfitrioitik isolatzen da eta ghetto batean sartzen da. Bere jatorrizko kulturara itzultzea beste biderik ez du ikusten. Hala ere, birgizarteratzeko zailtasunak ere gertatu daitezke.
* Kultura anfitrioian gizarteratze osoa gerta daiteke, era berean, aurreko kultura galduz. Honi asimilazio kulturala diogu. Normalean gizabanakoa ez da aurreko kulturara itzuliko.
* Gizabanakoak kultura anfitrioiaren alde positiboak hartzen ditu, aurreko kulturaren zenbait alde mantentzen dituen bitartean. Nolanahi ere, gizabanakoak ez du bere jatorrizko kulturara itzultzeko inolako trabarik izaten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hierro (telesaila)

***Hierro*** Pepe Coira eta Alfonso Blancok sortutako telesail dramatikoa da.

## Sinopsia 
Hierro, Kanaria uharteetako irlan girotua, argitu gabeko hilketa baten inguruko istorioa da.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hierro (argipena)

**Hierro** izan daiteke:

## Biografiak 
* Manolo Hierro (1962-), espainiar futbolaria
* Fernando Hierro (1968-), espainiar futbolaria
* Ignacio Hierro (1978-), mexikar futbolaria

## Toponimoak 
* Cueva del Hierro, Gaztela-Mantxako udalerria
* Hierro, Kanarietako uhartea
* Hierroko aireportua, uharteko aireportua

## Besteak 
* *Hierro*, 2009ko filma
* *Hierro*, Bilboko egunkaria
* *Hierro*, espainiar telesaila
* Puerta de Hierro (Madril), Madrilgo monumentua
Too Old to Die Young

***Too Old to Die Young*** Nicolas Winding Refn eta Ed Brubakerk sortutako telesaila da.

## Sinopsia 
Erlijioa eta heriotza oinarri, thriller sozial eta politikoaren alderik ilunena jaso du.

## Pertsonaiak 
* Miles Teller: Martin Jones
* Augusto Aguilera: Jesus
* Cristina Rodlo: Yaritza
* Nell Tiger Free: Janey
* John Hawkes: Viggo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Niedra Gobernua

**Niedra Gobernua** 1919an sortutako Letoniako Behin-behineko gobernu bat izan zen, Kārlis Ulmanisen behin-behineko gobernuaren kontrakoa zen eta Alemaniarren txotxongilo estatu moduan funtzionatu zuen. Gobernua Andrievs Niedra politikariaren izena jaso zuen, honek sortu zuelako.

## Hiru gobernuen arteko gatazka 
1919an hiru gobernu ezberdin zeuden Letonian; lehen esandako biak eta Pētera Stučkasen gobernu komunista, Boltxebikeen azpian.

Niedraren gobernua Baltikoko alemaniar herriaren faborea lortu nahi zuen, honekin Alemaniaren laguntza lortzeko.

1919aren apirilaren 16an Kārlis Ulmanisek bere gobernua proklamatu zuen, eta honek alemaniar asko atxilotzea agindu zuen. Egun batzuk geroago, 27an, Niedra Liepājāra iritsi zen eta bere gobernua proklamatu zuen. Hasieran koalizio gobernu bat proposatu zuen hura honen burua izanez baina Letoniako Herri Gobernua, 1918an sortu zena ezetz esan zuen eta hala banatu zuen koalizioa: Ulmanisen 4 ministro, Niedraren 4 ministro, 3 alemaniar eta Judu 1. Ulmanisek ere ezetz esan zuen.

Vorwick Greenek, EABk bidalitako bakegileak baita ere nahi izan zuen gobernu hau sortzea, krisi eta barne gatazka egoera hau amai zezan. Greenek Rüdiger von der Goltz generalarekin hainbat aldiz eta Niedraren gobernuari laguntzeko konbentzitu zuen. Greenen ideia hala izan zen: "Alemaniarrek Boltxebikeen kontra haibeste laguntzen ari direnez (*Baltische Landswehr)* behin-behineko gobernuan parte hartu behar dute."

Gerraren partetik, Poloniaren kontraerasoa Letoniako egoera hobetu zen eta Boltxebikeek atzeratu behar izan ziren. Maiatzaren 22an Riga askatu zuten eta alemaniarrek han Niedraren gobernua birproklamatu zuten. Aurrerago Niedraren gobernuaren azpian borrokatzen zuten alemaniarrak Cesis okupatu zuten eta honek Estoniarekin gatazka zuzenean jarri zien. Momentu honetan Britaniar armadak iritsi ziren Ulmanisi laguntzeko eta gatazka handi bat gertatu zen Cesisko kanpoaldean. Honengatik alemaniar asko Letonia utzi eta beste lurraldeetara alde egin zuten, hala ere, oraindik asko geratu ziren Boltxebikeak borrokatzeko.

## Bukaera 
Cesiseko porrota eta gero Niedraren gobernua erori zen. Niedraren ministroak boterea utzi zuten eta soldadu gehienak Ulmanisen aginpean sartu ziren. Ezetz esan zutenak Mendebaldeko Errusiako Bolondresen Armada sortu zuten eta Lituaniarantz alde egin zuten.

## Erreferentziak 
Letoniako historia 1914-1940
## Kanpo estekak
Finlandiako Aintziren Eskualdea

**Aintziren Eskualdea** edo **Aintziren Lurraldea**, , "Finlandia Aintzira", , Finlandiako erdialdean dagoen lurraldea da. Finlandiako geografia osatzen duten lau paisaietatik hedadura handiena duena da.

Muino txiki, aintzira, drumlin eta esker ugariz beteriko goi-ordoki batek osatzen du, horietaz gain pinudi basoak ere badauzka. Duela 10.00 urte izotz-geruzen atzeraldiaren ondorioz sortu zen.

## Kirola 
Lurralde honetan urteko 1000 Aintziren Rallya burutzen da.

## Kanpo estekak
Finlandiako Rallya

**Finlandiako Rallya**, **1000 Lakuen Rallya** edo **Mila Lakuen Rallya**  edo , Finlandian burutzen den Munduko Rally Txapelketako rally lasterketa da. 1951an sortu zen, eta ibillbidea nagusiki Finlandiako erdialdean dagoen Aintziren Eskualdeko bideetan barna doa, Jyväskylä hiriaren ingurumarian.

## Irabazleak 
## Ikus gainera 
* Munduko Rally Txapelketako rallyak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Hadrianopolisko Ituna

thumb|300px|Lurraldeen mugen aldkaetak Hadrianopolisen Itunaren ondorioz.
thumb|300px|Moskuko Garaipen Arkua, 1834.
**Hadrianopolisen Ituna**, egungo Turkiako Edirne hiria, 1829ko irailaren 14an sinatu zen. Itun horrekin Errusiar-turkiar Gerrari amaiera eman zitzaion.

## Errusiar-turkiar Gerra 
1828tik 1829ra luzatu zen gerra hau. Aurrez aurre Otomandar Inperioa eta Errusiar Inperioa jarri ziren gatazka honetan. Gatazkaren jatorria Greziako Independentzia Gerran (1821-1832) egon zen. Greziarrei errusiarrek lagundu zieten (baita ere Frantzia eta Erresuma Batua]]) eta horrek sultan otomandarraren haserrea eragin zuen. Gerran errusiarrek garaipen handiak lortu zituzten Kaukason eta Balkanetan. Otomandar Inperioaren maldan behera markatu zen itun honekin; inperio horrek bere zabalera nagusia 1683an lortu zuen, Vienari setioa jarri ziotenean.

## Itunaren klausulak 
* Nagusia: otomandarrek Greziaren independentzia onartzen zuten nahiz eta baldintza batzuk jarri eta ez lurralde osoan.
* Otomandar Inperioak Errusiarren eskuetan lurralde desberdinak uzten zituen: Danubioko itsasadarraren uharteak, Itsaso Beltzaren Kaukaso aldeko itsas ertzea eta Dardaneloak itsasartea erabiltzeko eskubidea onartu zuten.
* Otomandarrek Errusiaren suberania Georgian onartzen zuten.
* Gainera errusiarren ikuskatze eskubidea hiru autonomietan onartzen zuten: Serbian, Moldaviako Printzerrian (egungo Errumanian) eta Valakiako Printzerrian. Horrela, esaten zen, autonomia horien joritasun eta "merkataritza askatasuna" bermatzen zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Hadrianopolisen bakea.
João Lourenço

**João Manuel Gonçalves Lourenço** (Lobito, 1954ko martxoaren 5a) angolar militar eta politikaria da, Angolaren Askapenerako Herri Mugimenduko kidea. Angolako Errepublikako presidentea da 2017ko irailaren 26tik.

## Erreferentziak
Amaren hilkortasun-tasa

[thumb|Amaren hilkortasun-tasa giltza adierazleetako bat izan zen [Nazio Batuen Milurtekoko Garapen Helburuetarako]]
**Amaren hilkortasun-tasa** bizirik jaiotako 100.000 haurreko, haurdunaldiarekin eta erditzearekin loturiko arrazoiengatik, eta erditzetik berrogeita bi egunerako bitarteko tartean, hiltzen den emakume kopurua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Club Deportivo Tudelano 2019-2020

Entrenatzailea:  Nacho Martín (19-Egun) (23.jardunalditik)  Txema Lumbreras (98-02,08-13,18-20) (22.jardunaldirarte)
* 15px = Kapitainak.
* 15px = Epe luzeko lesioa.

#### Bajak 
### Neguko merkatua 2020 
### Udako merkatua 2019 
## Kanpo estekak
Rolling Thunder Revue: A Bob Dylan Story by Martin Scorsese

***Rolling Thunder Revue: A Bob Dylan Story by Martin Scorsese*** 2019ko Martin Scorsese estatubatuar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Joan Baez eta Bob Dylan elkarrekin kantuan ari dira, 1975ean eta 1976an egin zuten 'Rolling Thunder Revue' biran. Lagun gehiago batu ziren biran, eta erakargarria da oso Allen Ginsberg olerkariaren izaera eta ekarria. Han ziren, besteak beste, Patti Smith abeslari eta poeta, Sam Shepard gidoilari eta aktorea, Joni Mitchell abeslari eta margolaria eta Scarlet Rivera biolin jotzailea. AEBetako agertoki txikietan egin zuten bira. Taldea gauero aldatzen zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A.N. Castroren Bandera

**A.N. Castroren Bandera**, babeslearengatik **Castro Glass Bandera** izena izan zuena, talde honek 2019. urtean antolatu zuen estropada izan zen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Oihan Astigarraga

**Oihan Astigarraga** (Azkoitia, Gipuzkoa, 1999eko maiatzaren 1a) aktorea eta modeloa da. Ezaguna da YanTash izenez sare sozialetan aritzeagatik, eta ETB 1eko *Goǃazen* telesailean *Gure kasa* saioan *Egunak egin du* Saioan eta ’’Jateko Modukoa’’ saioan agertzeagatik. Horretaz gain, hainbat kolaborazio egin ditu modelo lanetan.

## Bizitza 
Azkoitiako Floreaga Salestar Ikastetxean ikasitakoa. Bere bizitzan zehar antzerkia ikasten haritu da. 9 urte zituela Azpeitiako Antzerki topaketan artu zuen parte S.O.S antzezlanarekin, lehenengo aldiz oholtza gainean, jarraian Euskal Herriko hainbat herrietan egon ziren. Hinbat antzerki musikalak egiten aritu zen Azkoitiako Alaibatza taldearekin non Don Bosco Antzerki musikala eta Nork nahi du bizi betirako musikala eskeini zuten. Bertan jakin zuen aktorea izan nahi zuela. Gurutze Eizmendi, Amancay Gaztañaga, Marga Antolaguirre izan ditu irakasle. Ikus entzunezko ikasketak amaitu ostean, *Go!azen* edo Gure Kasa saioko kolaboratzailea izan zen lehengo denboraldian. Gainera ETB 1eko hainbat programetan aritu da Gaur gun RTVEeko hainbat telesaietan agertu da. Detective Touré edo Cicatriz telesaian. Horain arte estenikoak ikasten hari da Bizkaiko Antzerki Ikastegia - an

## Filmografia 
### Telesailak 
* 2017 - *Go!azen*
* 2023 - *Detective Touré*
* 2024 - *Cicatriz*

### Telebista saioak 
* 2016 - *Kantugiro*
* 2017 - *Gure Kasa*
* 2018 - *Goazen basakabira*
* 2019 - *Bago!az*
* 2020 - *Egunak egin du*
* 2021 - *Jateko modukoa*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak