open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Viguerako Erresuma

[thumb|250px|Orduko Erresumako mapa, [errusieraz.]]
**Viguerako Erresuma** Errioxako Viguera inguruan 970 eta 1005 urteen artean izandako iraupen gutxiko erresuma izan zen.

## Historia 
Gartzea I.a Nafarroakoak Ramiro Gartzea bere bigarren semeari utzi zion titulua eta egungo Errioxa eskualdea. Dudatan dago benetan erresuma ote den, orduko infanteei errege deitzen dietelako.

918an Ordoño II.a Leongoa eta Antso I.a Gartzeitzek Viguerako eskualdea konkistatu eta Banu Qasitarrak bota zituzten eskualdetik. 923 inguruan, jadanik tinko eusten zuten eskualdean. 924 eta 972 artean Fortun Galindez izan zen eskualdeko buruzagia; prefektu eta duke tituluak zituen, eta Antso I.aren eta Gartzearen zuzendaritzapean gobernatzen zuen.

Teresa Leongoak bere bigarren emaztea hala eskatuta, bere testamentuan Ramiro bere semeari Viguera eta inguruko lurraldeak utzi zizkion. Antso Abarka seme nagusiak, Iruñeko erregea zean, aitaren borondatea errespetatu eta anaia Viguerako erregetzat onartu zuen.

991an Ramirok bere semea Antso Ramirez zuen oinordekoa eta Antsok Gartzea Ramirez bere anaia. Litekeena da honek 1002an edo pixka bat geroago anaia hil zen arte erregekidea izatea. Gartzea ez da 1005 eta 1030 artean berriro aipatua eta alabak baino ez zituenez, Viguera berriro Iruñeko Erresumako zati bat izango zatekeen.

1099. urterako Viguera inguruko eskualdea jadanik Errioxa zuen izena.

## Bibliografia 
* Cañada Juste, Alberto. *"Un milenario navarro: Ramiro Garcés, rey de Viguera"*, Vianako Printze Erakundea, 42 (1982), 21-37. orr.
* Ubieto Arteta, Antonio. *"Monarcas navarros olvidados: los reyes de Viguera"*, *Hispania* X (1950), 8-25. orr.

## Kanpo estekak
Ramiro Gartzeitz Viguerakoa

**Ramiro Gartzeitz Viguerakoa** —; — (? &ndash; 981eko uztailaren 8a) Iruñeko infante eta Viguerako erregea (970 &ndash; 981) izan zen.

## Biografia 
Gartzia II.a Santxitz eta honen bigarren emaztea Teresa Leongoa zituen gurasoak. Teresa saiatu zen senarrak Antso Abarka seme nagusia oinordegabetu zezan, Ramiroren mesederako. Gartziak ez zuen semea oinordegabetu, baina Viguera eskualdea eman zion Ramirori eta baita errege titulua ere. Orduan, anaiaren  eta basailu bilakatu zen Ramiro.

975ean saiatu zen gertuko Banu Qasitarrei erasotzen, baina uztailaren 6an Estercuelgo guduan menderatua izan zen.

Bere heriotzaren data zehatza ezezaguna da. 981ean data jarritako agiri batek, ziur asko 991. urtekoa, jadanik hilda zela dio. Musulman iturriek 981eko Torrevicenteko guduan hil zela diote, bertan Gartzea Fernandez Gaztelako kondeak eta biek Galib Abu Temman Al-Nasiren alde egin zuten Almanzorren kontra.

## Seme-alabak 
Bi seme izan zituen, biak Viguerako erregeak izandakoak:
* Antso
* Gartzia

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Bishko, Charles Julian. *"Salvus of Albelda and Frontier Monasticism in Tenth-Century Navarre."* *Speculum*, 23. Liburukia, 4. Zbk (1948ko urria), 559–590. orr.
* Cañada Juste, Alberto. *"Un milenario navarro: Ramiro Garcés, rey de Viguera"*, Vianako Printze Erakundea, 42 (1982), 21-37. orr.
* Ubieto Arteta, Antonio. *"Monarcas navarros olvidados: los reyes de Viguera"*, *Hispania* X (1950), 8-25. orr.

## Kanpo estekak
Zuri (musika)

thumb|100px|Bi zuri eta zuri isiltasun bat erakusten dituen pentagrama

**Zuria** musikan biribil baten erdia irauten duen musika irudia da. Musika irudi guztiek bezala, zuriak ere badu bere iraupen bereko isiltasun bat. Gainetik pentagramako hirugarren lerroari erantsitako laukiluze bat da.

Esan bezala, zuriak beltz baten iraupen bikoitza edo biribil baten iraupen erdia adierazten du. Puntutxoa gehituz gero, bere ohiko balioa eta beste erdi bat iraungo du, hau da, hiru beltz.

2/4 konpas batean, zuriak bi denbora (bi beltz) irauten du, 2/2ko batean bat eta 2/1ekoan denbora erdi. Gainontzeko notak bezala, pentagrametan balio erlatibo batekin erabiltzen da. Jarraian duen balio handiagoko musika irudia biribila da, lau beltz irauten duena, eta honen ondoren karratua dator, zortzi beltz irauten duena eta ia erabiltzen ez dena.

Zuria ez da erabiltzen ohi konpas hirutarretan.

## Kanpo estekak
809 Lundia

**809 Lundia** asteroide gerrikoan aurkitutako asteroide bitar bat da, Vesta familiakoa eta V motakoa. 1915eko abuztuak 11n aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1915 XP** zen. Bere izena Suediako Lundeko Behatokiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Faustina Kowalska

thumb|260px|**Santa Faustina Kowalska**.

**Santa Maria Faustina Kowalska** (Głogowiec, Polonia, 1905eko abuztuaren 25 &ndash; Krakovia, 1938ko urriaren 5), jaiotzez **Helena Kowalska**, poloniar lekaime katoliko bat izan zen. Eliza Katolikoak santu izendatu zuen 2000. urtean. Bizitzan zehar 600 orriko eguneroko bat idatzi zuen, non ustez Jesusengandik zetozen mezuak idatzi baitzituen. Eguneroko honetan oinarritzen egungo *Jainkoaren Errukia* izeneko debozio katolikoa.
Antso Ramiritz Viguerakoa

**Antso Ramiritz Viguerakoa** (? - 1002 eta gero) Viguerako bigarren erregea (991 &ndash; 1002) izan zen.

## Biografia 
Remiri Garzeitz lehendabiziko Viguerako erregearen seme nagusi eta oinordekoa izan zen. Aita hil ondoren, Antso Garzeitz bere osaba eta Gartzia bere anaiaren agirietan agertzen da.

Duela gutxi arte 999 hil zela uste zen, baina agiri aurkitu berriari esker 1002an bizirik zegoela probatu da. Urte hartan, Gartzia II.a 1000 agertu zen azken aldetik eta 1004an Antso III.a lehendabizikoz agertu arte, Viguerako Erresuma baino handiagoa zen lurralde bateko erregetzat hartzen da. Batzuen ustez, hori zela eta Iruñeko Erresumako erregeordetzat hartzen da, Semero Garzeitz Nafarroakoak Gartzia I.a gaztea zenean egin zuen moduan. 1002ko agirian azkenekoz agertzen denez, suposatzen da hortik gutxira hil egingo zuela.

Iruñeko erregeen eskutitzetan agertzen den Antsa Santxitz izeneko emakumea bere alabatzat jo dute, baina hori oraindik ezezaguna da.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Cañada Juste, Alberto. "Lucubraciones en torno a un documento milenario", Vianako Printze Erakundea, 63 (2002), 339-344 orr..
* Cañada Juste, Alberto. *"Un milenario navarro: Ramiro Garcés, rey de Viguera"*, Vianako Printze Erakundea, 42 (1982), 21-37. orr.
* Ubieto Arteta, Antonio. *"Monarcas navarros olvidados: los reyes de Viguera"*, *Hispania* X (1950), 8-25. orr.
Pertsio

**Pertsio**, latinez *Aulus Persius Flaccus*, (Volterra, 34 – Erroma, 62) latinezko olerkari satiriko bat izan zen. Filosofia estoikoaren jarraitzailea ere izan zen.

## Bizitza 
*Ordo equester* delakoaren familia baten baitan jaioa, 12 urte zituela heldu zen Erromara, non erretorika eta filosofia ikasi baitzituen. Kornuto estoikoaren jarraitzailea izan zen. Kornuto bera izango zen Pertsio hil eta gero, Pertsioren biblioteka jasoko zuena eta bertan aurkitu zituen Pertsiok bere bizitzan idatziriko sei satirak. Ama, izeba eta lehengusinarekin bizi izan zen beti, garaiko bizitza politikoan sartu gabe.

## Kanpo estekak
Gartzia Ramiritz Viguerakoa

**Gartzia Ramiritz Viguerakoa** (? &ndash; 1005 eta gero eta 1030 baino lehen) Viguerako hirugarren eta azken erregea (1002 &ndash; 1030) izan zen.

## Biografia 
Ramiro Garzeitz lehendabiziko Viguerako erregearen bigarren semea izan zen.

991an Antso Ramiritz anaiarekin batera Antso Gartzeitz Iruñeko erregearen eskutitzetan agertu zen. Ez da ziurra anaiarekin batera errege-kidea zela edo 1002an anaia hil zenean Viguerako erresumaren errege bihurtu zela.

Bere erreinaldia ez da guztiz ezaguna: soilik agirietatik desagertu zen. Semerik ez zuenez, bera hiltzean, Viguerako Erresuma Iruñeko Erresumak berriro bereganatua izan zen, hau da Antso III.a Nagusiaren eskuetara.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Gartzia Tota izeneko emaztea izan zuen:
* Tota. Honek Orti Santxitz ezkondu zuen, agian Atapuercako guduan Gartzia III.a Santxitzek hil zuen Naiarako jauna.
* Fronilda. Honek garaikideak asaldatu zituen "neba"rekin intzestu egin zuelako. Agian hau aitaren sasikumea izan liteke, baina hori guztiz ezezaguna da.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Cañada Juste, Alberto. *"Un milenario navarro: Ramiro Garcés, rey de Viguera"*, Vianako Printze Erakundea, 42 (1982), 21-37. orr.
* Ubieto Arteta, Antonio. *"Monarcas navarros olvidados: los reyes de Viguera"*, *Hispania* X (1950), 8-25. orr.

## Kanpo estekak
Beltran Velez Gebarakoa

**Beltran Velez Gebarakoa**, Campo Realeko markesa, (? &ndash; 1652ko otsailaren 21a), euskal herritar politikaria izan zen.

Ama Katalina Velez Gebarakoa eta aita Eneko Velez Gebarakoa Oñatiko kondeak zituen. Katalina Velez Gebarakoa, Eneko Velez Gebarakoa bere anaiaren alaba zena, ezkondu zuen.

Filipe IV.a Espainiakoaren aholkulari eta Sardiniako erregeordea (1651-1652) izan zen. Campo Realeko markesaren titulua jazo zuen.

Eneko bere semea k 1666ko abuztuaren 12an Claude Lamoral Lignekoaren alaba zen Klara ezkondu zuen.
François de Hadoque

**François de Hadoque** zalduna Tintinen abenturetako fikziozko pertsonaia bat da, Hergék marraztu eta idatzitako abenturak.

Haddock Kapitainaren arbasoa da. François de Hadoque zalduna Adarbakarra (La Licorne) itsasontziaren agintaritza zuen kortsario bat zen, eztandarazi egin zuena Rackham Gorria pirata beldurgarriaren eskuetan eror ez zedin. Zenbait urtez uharte batean bizi izan zen, ondoren Frantziara itzuliz, non Luis XIV.a Frantziakoa erregeak Moulinsarteko gaztelua oparitu zion, bi mende beranduago bere ondorengoa zen Haddock kapitainaren etxea izango zelarik.

Zaldun honen abenturak eta Tintin eta Haddocken aldetik bere altxorraren bilaketa *Adarbakarraren sekretua* eta *Rachkam Gorriaren altxorra* komikietan kontatzen dira.

## Kanpo loturak
807 Ceraskia

**807 Ceraskia** asteroide gerrikoan aurkitutako 807. asteroidearen izena da. 1915eko apirilak 18an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1915 WY** zen.

## Kanpo estekak
Cihuacoatl

**Cihuacoatl** (baita **Chiucoatl** edo **Ciucoatl** ere) azteka mitologiako jainkosa bat da, erdi sugea eta erdi emakumea. Cihuacoatl, erditu zuen lehen emakumea izan zen, horregatik erditzeen babeslea eta bereziki erditzerakoan hildako emakumeena. Quetzalcoatl lumadun suge jainkoari gizateriaren egungo aroa eraikitzen lagundu zion aurreko aroetako hezurrak birrinduz eta hauek odolarekin nahastuz. Mixcoatlen ama da, bidegurutze batean bertan behera utzi zuena. Tradizioak bere galdutako semeagatik negar egitera sarri itzultzen dela dio, baina tokian soilik sakrifizioetarako erabiltzen den aizto bat aurkitzen du. Cihuateteo gobernatzen zuen, erditzean hil ziren emakume nobleak.

Elezaharrean, jainkosa hau mamu eran agertzen da Moctezumaren inperioaren suntsipenari buruz ohartarazteko, ondoren, izen herrikoi bezala La Llorona hartuz.

Ilamatecuhtli, Toci eta Tlazolteotl jainkoen alde bat ere bada, baita Tenochtitlángo erregeordearen titulua ere.

## Kanpo estekak
Ilamatecuhtli

**Ilamatecuhtli** (nahuatlez Ilamatecuhtli, ) azteka mitologiako jainkosa bat da. Citlalicue, Cihuacoatl edo Chicomecoatl ere izan liteke.

Bere jaia tititl hilabetean ospatzen zen eta Huitzilopochtliren tenpluan neska esklabo bat sakrifikatuz ohoratzen zen.

## Ikus, gainera 
* Azteka mitologia

## Kanpo estekak
Hugo Gyldén

**Johan August Hugo Gylden** (Helsinki, 1841eko maiatzaren 29a -Stockholm, 1896ko azaroaren 9a) nagusiki zeru mekanikari buruzko bere lanengatik ezaguna izan zen finlandiar-suediar astronomo bat izan zen.

Hugo Gylden Nils Abraham Gyldenen semea izan zen, Filologia klasikoko irakaslea Helsinkiko Unibertsitatean eta unibertsitate honetan eman zituen ikasle urteen ondoren *filosofia maisu* bezala graduatu zena Fisika eta Matematikako Fakultatean 1860an. 1871n Suediako Zientzien Errege Akademiak deitu zuen Estokolmoko Behatokian astronomoa eta burua izateko. 1872an Akademiako kide bihurtu zen.

Ilargiko Gylden kraterra eta 806 Gyldenia asteroideak beragatik jasotzen dute izena.
Rackham Gorria

**Rackham Gorria** Hergék idatzi eta marraztutako Tintinen abenturak kontatzen dituen komiki batzuetan agertzen den fikziozko pertsonaia bat da.

Rackham Gorria sekulako aberastasuna zuen pirata bat zen, bere itsasontzia, gizonak eta biziarekin batera François de Hadoquek lapurtu ziona, Haddock kapitainaren arbasoa, Adarbakarraren sekretua komikian kontatzen denaren arabera.

Aipaturiko komikiaren arabera, François de Hadoque eta Rackham Gorriaren arteko topaketa 1698an gertatu zen. François de Hadoque frantziarra Santo Domingo uhartetik abiatu zen Europarantz, gidatzen zuen itsasontzia, Adarbakarra izenekoa, Rackham Gorriak eta honen gizonek abordaiatu zutenean. Honen ondorengo guduan, piratek Hadoqueren itsasontzia eurenganatzea lortu zuten, baina Rackhamen ordezkaria, Diego Navarro, frantziarraren esku hil zen eta piraten itsasontzia hondoratu egin zen. Piratak armekin eta altxorrarekin pasa ziren frantziar itsasontzira eta Hadoque preso hartua izan zen, baina gauean, piraten tripulazioak bere garaipena ospatzen zuen bitartean, Hadoquek ihes egitea lortu zuen. Rackhamek ihes egiten ari zela atzeman zuen eta elkarren aurka borrokatu zuten, baina Hadoqueren esku hil zen, honek, ondoren, Adarbakarra itsasontzia eztandarazi zuelarik.

Rackham Gorriaren pertsonaia Jack Rackham benetako piratan oinarritua dago.

## Kanpo estekak
Rachkam Gorriaren altxorra

***Rachkam Gorriaren altxorra*** () Hergék idatzi eta marraztutako Tintinen abenturak kontatzen dituen komiki bat da. 1945ean argitaratu zen. *Adarbakarraren sekretua* lanarekin hasten den sailaren bigarren eta azken zatia da.

## Istorioa 
Tintin eta Haddock kapitaina Sirius ontzian bidaiatzeko prestatu dira, Rackham Gorriaren altxorraren bila joateko. Abiatu aurretik Tournesol ezagutu dute, ustez bidaian lagunduko dien itsaspeko bat erakusten diena. Tournesol gorra denez, ez dezake uler asmakizun hori ez dutela behar, Haddockek idatziz jartzen dion arte, 

Itsasontzia abiatu da, Dupont eta Dupond poliziekin batera, Txori anaietako bat (Tintinen etsaiak direnak sail horretako lehen komikian) ihesean irten eta itsasontzitik gertu begira egon baita itsasontzia abiatu aurretik. Aurrerago polizoi bat aurkitu da itsasontzian, Tournesol, bere asmakizunarekin batera ezkutuan itsasontzian sartu dena.

Bidaia aurrera doa, eta errakuntza batzuen ondoren *Adarbakarra* izeneko itsasontzia hondoratu zen uhartera iristen dira, ustez, altxorra dagoen tokia dena. Tournesol irakasleak gurutze bat ikusi du uhartean; bertan bilatu arren, ez dute altxorrik aurkitu, ezta urpean ere. Beraz, goibelduta, etxera itzuli dira.

Tintinek eta Haddockek dena galdutzat eman zutenean, Tournesol irakasleak eskuizkribu bat eratu du *Adarbakarra* itsasontzian aurkitutako paper batzuekin. François de Hadoque identifikatzen dute, Haddock kapitainaren arbaso bat, Moulinsarteko gazteluaren jabe gisa. Tournesolek kapitainarentzat erosi du, bere itsaspekoarekin emandako laguntzagatik esker onez.Harn direnean, gaztelua esploratzen aritu dira, Tintin Adarbakarraren sekretua izeneko komikian bahituta egon zen sotora iristen diren arte. Bertan San Joan Ebanjelariaren estatuabdago, Tintini altxorra benetan non dagoen adierazten diona: altxor hori, protagonistei Adarbakarra itsasontziaren kokapenari buruzko pistak eman zizkieten pergaminoen arabera, "Arranoaren gurutzepean" zegoen, eta Tintinek pista hori eta San Joan Patmoseko arranoa deitu izanaren arteko lotura egiten du. Estatuaren zati bat estaltzen duen koadro bat kendutakoan, lehen joan ziren uhartea adierazita duen globo bat topatzen dute: hau, globoa irekitzen eta bere edukia, Rackham Gorriaren altxorra erakusten duen malguki baten giltzarria da.

## Kanpo estekak
Laboa

**Laboa** Lizoainibar-Arriasgoiti udalerriko Lizoainibar ibarreko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

1970an jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Lizoainibar-Arriasgoitiko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak *laboarrak* ziren.

## Izena 
*Laboa* toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Lauhoa* (1234)
* *Laboa* (1280)
* *Labau* (1382)
* *Laboa* (1532)
* *Laboa* (1800)
* *Laboa* (1966)

## Historia 
Ez dago Tibalt II.a erregeak 1258an Koroaren ondarearekin betiko lotu zituen ibarreko tokien artean. Noizean behin, 1280ko erresumako kontu-erregistroan agertzen da, “ikerketa” bati buruz, baina ez da sartzen hurrengo bi mendeetako su-liburuetan. 1646an su bakarra zuen. 10 biztanle zituen 1786an eta 12 1857an.

Berezitasun administratiboak izan zituen, XIX. mendearen lehen erdian erregimen mota hori desagertu arte. 1802an 13 arimako etxe bakarra zuen, eta 1847an bi bizilagun eta 16 biztanle. 1835-1845eko udal-erreformak egin arte, ibarreko diputatuak gobernatu zuen. 1847an bideak lokalak baino ez ziren eta egoera txarrean zeuden, eta Urrozko zaldiko-maldikoek posta ekartzen zuten Iruñetik.

10 biztanle zituen 1852an, 13 1958an, 11 1887an, 10 1940an, bat ere ez 1950ean eta 1960an. Ez da ageri 1970eko Izendegian, eta bai (baina biztanlerik gabe) 1981ean.

## Ondasun nabarmenak 
* Laboko jauregia, Erdi Aroko jauregia.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lizoainibar
* Lizoainibar-Arriasgoiti
* Pirinioaurrea
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak 
* Lizoainibar-Arriasgoitiko Udalako webgune ofiziala
Foniatria

**Foniatria** giza komunikabidean sortzen diren gaitzak aztertzen dituen medikuntzaren atala da. Arazo hauek, entzumena, hizkera, ahotza edo ahoskerarekin izaten dute zerikusia.

Foniatriak hartzen dituen gaixotasunen artean, afasia, disartria, disfasia, eta dislalia daude. Gaitzak sendatzeko audifonoak edo bestelako neurriak har daitezke.

## Kanpo estekak
Hemendik

**Hemendik** Noticias Taldeko Deia egunkariaren gehigarria da. Bertan, Bizkaiko eskualde desberdinetako tokiko albisteak azaltzen dira, normalean egunkarian agertzen diren moduan baino sakonago. Gehigarrian agertutako eskualdeak "Ezkerraldea", "Kostaldea", "Durangaldea" eta "Enkarterri" dira.

Horrez gain, noizbehinka, Bilboaldeko garraiobideetan, doako egunkari moduan ematen dute, adibidez Bilboko metroan gune metropolitarreko ezkerraldean.

## Ikus, gainera 
* Deia
* Noticias Taldea

## Kanpo estekak
Semeno Gartzeitz

**Semeno Gartzeitz** edo **Ximeno Gartzeitz** —— (?-931ko maiatzaren 29a) Iruñeko infante eta erregeordea (925 &ndash; 931) izan zen.

## Biografia 
Nafarroaren kontrako 924ko Abd ar Rahmanen espedizioaren kronikan aipatzen da su eman ziotela nafar erregearen jaioterriari: Bizkaia. Bizkaia Zangozatik Ezporogiraino luzatzen den eskualde bati deitzen zaio egun, Oibar ere tartean.

Semeno leinuarena, Gartzia Semenoitz eta Dadildis Pallarskoa zituen gurasoak. Antso I.a Gartzeitz bere anaia hil zenean, seme bakarra utzi zuen, adingabea.

927an Banu Qasi laguntzeko armada bat eraman zuen hegoalderantz eta Abd ar-Rahman III.a atzera egitera borrokatu gabe bultzatu zuen.

Horrexegatik, erregeorde edo errege-kide izan zen Gartzia I.a Santxitzen lehendabiziko urteetan, 931ko maiatzaren 29a.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Orti I.a Gartzeitz erregearen iloba eta Tota Nafarroakoa erreginaren ahizpa zen Antsa Azearitz ezkondu eta lau seme-alabak izan zituzten:
* Gartzia Semenoitz, bere izeko Antsa Gartzeitz ezkondu zuena.
* Antso Semenoitz.
* Dadildis Semenoitz.
* Munia Semenoitz, Fruela II.a Leongoa ezkondu zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tintin

**Tintin** Hergéren komiki sailetako fikziozko detektibe eta kazetaria da. *Le Petit Vingtième* aldizkaria 1929an haren abenturak faszikuluka argitaratzen hasi zien.

Erreportari gazte ausarta da, Milu bere txakurtxoarekin batera, bost kontinenteetan zehar daramaten abenturetan murgilduta, sarritan gaiztagin talde oso bati aurre eginez (Rastapopoulos, Allan Thompson, Müller doktorea, etab.), lagunez inguraturik: Haddock kapitaina, Tournesol irakaslea edota Dupond eta Dupont polizia-agenteak.

Hergék Benjamin Rabier ilustratzailearen *Tintin Lutin* albumean inspiratuta bataiatu zuen bere pertsonaia, eta Tintinen janzkerak album bereko beste pertsonaia baten antza du. Rabier albumean, 'Tintin' Martin izenaren hipokoristikoa da, Augustinena ere izan litekeen arren. Haren "nortasunari" dagokionez, Tintin Totorren "ondorengoa" dela esan daiteke, Hergék 1926an sortutako pertsonaia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arno (argipena)

**Arno** hitzak esanahi hauek ditu:

* Ardo hitzaren aldaera, batez ere Iparraldean erabilia.
* Arno, Gipuzkoako mendebaldean dagoen mendia, Mendaro eta Mutriku artean.
* Arno ibaia, Italiakoa, Florentzia zeharkatzen duena.
* Arno badia, Australia hegoaldeko herria.
Milu

**Milu** izan daiteke:

*Milu (), "Tintinen abenturak" komiki saileko pertsonaia;
*Milú (Maria de Lourdes de Almeida Lemos) (1926–2008), portugaldar abeslaria;
*Milu, hawaiiar mitologian, Lua-o-Milu edo azpimunduko jabea;
*Milu, Irango herrixka.
Stockholmgo Behatokia

**Stockholmgo Behatokia** () XVIII. mendean Suediako hiriburu den Stockholmen sortutako astronomia instituzio bat da. Gaur egun Stockholmgo Unibertsitatearen zati da. Oraindik bi behatoki historiko mantentzen ditu Stockholm inguruan.

## Historia 
Lehen behatokia Suediako Zientzien Errege Akademiak sortu zuen Per Elvius idazkariaren ekimenez. Eraikuntza 1748an hasi zen Carl Hårleman arkitektoaren diseinuen arabera, eta 1753an amaitu zen. Behatokiko lehen zuzendaria Pehr Wilhelm Wargentin izan zen. Honen ondorengo zuzendarien artean, Hugo Gylden eta Bertil Lindbad daude.

XVIII. mendeko behatokiak, gaur egun museo bezala funtzionatzen du. Behatoki berri bat eraiki zen Saltsjöbadenen, Stockholmen kanpoaldean eta 1931n amaitua (lan honen arkitektoa Axel Anderberg izan zen. Hala ere, egungo behaketa gehienak ia soilik Suediatik kanpora eta ekuatoretik gertuago dauden behatokietan egiten dira.

[thumb|ezkerrera|Behaketa areto zaharra, XIX. mendean goialdeko [kupula eraiki zen arte erabili zena.]]

Institutua Akademiatik Unibertsitatera eraman zen 1973an eta gaur egun Stockholmeko erdialdearen kanpoaldean dago.

Hjalmar Branting gazteak, ondoren sufragio unibertsal bidez hautatua izan zen lehen Lehen Ministroa izango zena, matematikari laguntzaile bezala lan egin zuen Stockholmgo behatokian 1879tik 1880 arte eta 1882tik 1883 arte

## Kanpo estekak
Gorostiza baserria

**Gorostiza baserria** Arrasateko Uribarri elizateko hirigunean dagoen baserria da.

1994ko ekainaren 20an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Euskal baserrigintza ereduari jarraitzen dion eraikina da, nahiz eta gaur egun inguru urbano batez inguratuta egon. Honela dago osatuta: beheko solairua, lehena eta ganbara. Agirian dagoen harlangaitzez egina da gehienbat. Eraikin nagusiari atxikitako bi osagai ditu, modu horretara, baserriaren oinarria ia laukia izanik.

Aurreko aldean, balkoia izan ezik, ardatz bati lotutako leiho multzoa ageri da, leiho gaineko langetak zurezkoak direlarik. Teilatu azpiko ganbara adreiluz estalia dago eta bi bao hiruki ditu. Ezkerreko aldea bi leiho daude. Eskuinekoan, atxikitako eraikinean, baserriak arkitekturari dagokionez duen osagairik interesgarriena dago: arku dobelatu eta zorrotz batez egindako sarrera. Atzeko aldean ia erabat itxia da eta bao bat besterik ez du. Horma honetan hargintza erregularragoa da, eraikina antzinakoa dela erakutsiz. Etxe hau oso egoera onean dago kontserbaturik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Smoke on the Water

[thumb|300px|"Funky Claude", Claude Nobs, Directeur du [Montreux Jazz Festival]]
**Smoke on the Water** (euskaraz "Kea uretan") hard rock generoko Deep Purple britainiar taldearen abestia da, eragin handiko Machine Head bildumaren barnean kaleratu zuten, 5:40 minutuko iraupena du. Abestiak 1972ko abenduaren 4ean Frank Zappa musikariaren emanaldi batean zehar Suitzako Montreux udalerriko Kasinoan jazotako suteari buruzko gaia du. Ritchie Blackmore gitarrajoleak bere Gibson ES-335 gitarrarekin (gerora Fender Stratocaster bat) abestiaren erdialdean jotzen duen riffa munduko rockaren historiako *riff* ospetsuenetakoa da. 1972ko *Made in Japan* bildumako zuzeneko bertsioa ere oso ospetsua da.

## Hitzak 
Euskaraz
**Smoke on the Water**
"Kea uretan"

Montreauxeruntz atera ginen
Geneva lakuko kostaldean
Unitate mugikor batekin grabatzeko
Denbora askorik ez genuen
Frank Zappa and The Mothers taldeak
inguruetako tokirik onena lortu zuten
Baina ergelen batek su pistolaz
lekua zimentuetaraino erre zuen

Kea uretan, sua zeruan
Kea uretan

Apostuetxea kiskaldu zuten
Soinu higuingarri batez zendu zen
Funky Claudek barrura eta kanpora korrika eginez
Haurrak atera zituen
Dena amaitu zenean
Beste leku bat aurkitu behar izan genuen
Baina suitzar denbora agortzen ari zen
Lasterketa galdu behar genuela zirudien

Kea uretan, sua zeruan

Grand Hotelean bukatu genuen
Hutsa, hotza eta ezer gabe zegoen
Baina kanpoan zegoen Rolling Stonesen kamioiarekin
Bertan gure musika egin genuen
Argi gorri eta ohe zahar gutxi batzurekin
Izerdia ateratzeko leku bat izan genuen
Honetatik zer atera genuen ez dio axolik
Inoiz ez dugula ahaztuko badakit

Kea uretan, sua zeruan

## Kanpo estekak 
* Smoke on the Water abestia entzungai. Jatorrizko estudioko grabazioa.
* Smoke on the Water abestia zuzenean. Deep Purple taldeak 1973an New Yorken eskainitako emanaldia
Gaztañaga baserria

**Gaztañaga baserria** Usurbilgo Elizaldeko hirigunean dagoen baserria da.

2005eko maiatzaren 31n, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Eraikinak ia oinplano karratua du (20 x 21m); halaber, bi isurkiko zurezko estalkia eta fatxada nagusiarekiko bizkar elkarzuta ditu, hegoalderantz orientatua. Bi solairu eta ganbara ditu.

Hormak, harri-hormazkoak dira eta harlanduzko lan eskantzuak dituzte. Hegoaldeko fatxada nagusiaren beheko solairua zementuzko harri-horma luzituz egina dago. Fatxada nagusi horren gainerako zatiak zurezko otaesiak ditu, eta bertako baoak zeramikazko adreilu trinkoz beteta daude. Sarrera nagusian, erdi puntuko arku dobelatuko baoa aurkituko dugu. Bertan, burdin forjatuko gontzek eutsitako zurezko ate sendo eta lodia dago. Ateko arkuaren dobelen gainean erdi ezabatutako armarria dago. Lehen solairuan zurezko markoak dituzten sei leiho lerrokatzen dira. Horietako bat, kanpora ateratako balkoi bihurtu dute. Ganbaran beste lau leiho eta sei usategi daude. Fatxada honetan, hego-mendebaldean dagoen eskantzua hartzen duten haize-babesak daude. Mendebaldeko fatxadak –oso irregularra eta baoen banaketa asimetrikoarekin–, harlanduz egindako kubo-formako putzu-andela du erantsita. Bere inguruan, gaur egun oraindik erabiltzen den putzua dago (bertako baratzea ureztatzen erabiltzen dute). Ekialdeko fatxadaren beheko solairuan karrerape itsutua dago, eta bertako ostiko molduratuak oraindik kanpoaldetik ikus daitezke. Karrerape itsutu honen gainean zurezko otaesiak daude eta baoak harri-hormez beteak dituzte. Halaber fatxada honetan, leiho irregularrak dituzten hainbat bao aurkituko ditugu.

### Barrualdea 
Sarrera nagusitik, lurzoruan harrizko lauza handiak jarrita dituen atalondora heltzen gara. Atzealdean, gaur egun erabiltzen ez duten ukuilua dago. Bertan, eraikina eusten duten eta lehen solairura heltzen diren bederatzi zutabe handietako zenbaiten behealdea ikus daiteke. Zutabe hauek eta bertan mihiztatzen diren habeak XVI. mendekoak dira. Lehen solairutik gorako egitura XVIII. mendekoa da, garai horretan eraikina hegoaldeko (fatxada nagusia) eta ekialdeko (ataripe itsutuak) sektoreekin handitu zelako. XVIII. mendeko egitura pieza bakarreko zutabez egina dago, eta ganbaran urkila luze eta finak agertzen dira, bai eta aho-ziriketan mihiztatutako habe eta besoak ere.

Lehen solairuan egongela nagusia dago, eta bertatik hainbat ganbara itsutara sar daiteke. Ganbaretako batean bainugela dago lurrean zink-xaflak dituela. Neurriengatik eta argi naturala sartu ahal izateko, korridorean estalkitik jaisten den argizuloa dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Bolgo

**Bolgo** Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da. Mendi Lainotsuetako orko handia, beharbada Uruk hai bat, Azogen semea. Bolgo *Iparraldekoa* bezala ezagutzen zen. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2941. urtean hil zen Beornen esku.

Orkoak haserretu egin ziren Thorinek eta bere kideek Orko Handia hil zutenean, eta Gundabad mendian bildu ziren berriz, nano guztiak hiltzeko asmoz. Bolgok Warg eta orkoen armadaren buru joan zen Mendi Lainotsuetatik Ereborrera, non Bost Armaden gudua gertatu zen.

Ereborren, Bolgoren armadak Esgarotheko gizakiei, Oihan Beltzeko elfoei eta Burdinazko Muinoetako nanoei aurre egin behar izan zien. Guduan zehar Thorin Haritzezko Ezkutua Bolgo hiltzen saiatu zen, baina honen goardia pertsonalak Thorin bera eta honen iloba ziren Fili eta Kili hil zituen. Beranduago, Beornek Bolgoren goardia pertsonala sakabanatu zuen eta orkoa zanpatu zuen, hau hilez.

## Kanpo estekak
Durin I.a

**Durin I.a** Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da. Khazad-dûmeko Durin I.a erregea Durin *Hilezkorra* bezala ezagutua zen eta eskandinaviar mitologiako izen bereko pertsonaia bezala, nanoen zazpi aiten artean nagusiena zen, Aüle valarrak sortutako lehena. Durin Erdialdeko Lurraldeko beste izaki asko baino lehenago sortua izan zen, eta Iluvatarren aginduz Erdialdeko Lurraldeko mendietan lotan egon zen elfoak jaio ziren arte.

Esnatu ondoren nanoek Kheled-zâram deitu zuten laku batera bidaiatu zuen. Han, Mendi Lainotsupean Khazad-dûm deitu zuen hiri handi bat sortu zuen, ondoren Moria deitua. Denbora asko bizi izan zen, eta horregatik deitua izan zen *Hilezkorra*, baina azkenik Eguzkiaren Lehen Aroa amaitu baino lehen hil zen.

Durin I.ak nano bizarluzedunen leinua sortu zuen. Beste sei Durin egon ziren (Durin II.a, Durin III.a, Durin IV.a, Durin V.a, Durin VI.a eta Durin VII.a), lehenaren hain antzerakoak benetan bere leinuko beste norbaitetan berraragitu zen *Hilezkorra* zela pentsatzen zela. Itxuraz, Durin I.aren lehen oinordekoek euren "aurreko bizitzetako" oroitzapenak zituzten.

## Kanpo estekak
Fili

**Fili** Tolkienen legendarium ospetsuan Durin I.aren leinuko nano bat da, Disen semea, hau Thorinen arreba eta ezagutzen den emakume nano gutxietako bat. Ered Luin mendietan jaio zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2859. urtean.

Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2941ean, Thorinek "Mendipeko Erresuma" Smaug "Urrezkoa" herensugearen eskuetatik berreskuratzeko Ereborrerako mision abiatzeko osatu zuen konpainian sartu zen. Euren gaztetasunagatik, bera eta bere anaia Kili ziren espedizioko zaluenak eta horregatik bidaltzen zituen Thorinek abangoardiara esploratzeko. Biek aurkitu zuten konpainia ondoren Mendi Lainotsuetako orkoek preso hartuko zuten tokia zen leizezuloa. Eta biek aurkituko zuten, Bilbo Zorrozabalekin batera, Ate Sekretua zegoen tokia. Fili, gainera, trebea zen sokekin, bera izan zen Sorgindutako ibaiaren kontrako ertzean utzitako txalupa kakotu zuena.

Urte horretan bertan hil zen, Kilirekin batera, Bost Armaden guduan, hil zorian zegoen bere osaba Thorin erregea defendatuz. 82 urte baino ez zituen.
Durin

Eskandinaviar mitologian **Durin** nanoen zazpi aiten artean lehena eta Tyrfing ezpata bezalako objektu miragarri ugariren lan forjatzailea zen.

Durin eskandinaviar olerki ugaritan agertzen da, Völuspa horien artean. Durin (lotia) eta Motsognir (orro basatiduna) berez sortu ziren Odinek bere anaia Vili eta Verekin batera mundua sortu zutenean Ymir erraldoi kosmikoaren gorputik. Durin eta Motsognir. Ymirren haragi hilaz elikatzen ziren har bezala eratu ziren (beraz harriz eta lurrez eginak zeuden). Jainkoek adimena eta giza itxura eman zieten. Biak izan ziren euren herrietako lehenak. Nanoak, gizakien begietara txikiak eta itsusiak bezala deskribatzen ziren, argiaren beldur ziren, honen ondorioz harri bihur baitzitezkeen eta argitik ihes egiten zuten. Lurrazpiko Niðavellir erresuman bizi ziren, munduko zuhaitza zen Yggdrasilera finkatutako bederatzi munduetako bat.

Pertsonaia honetan oinarrituta dago Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den Durin I.a errege nanoa.

## Kanpo estekak
Finis Valorum

Star Warsen unibertsoan **Finis Valorum** Errepublika Galaktikoko Kantziler Gorena zen Nabooko guduaren aurreko urteetan.

Valorum kantzilerra, ordurarte galaxia nahiko modu onean gobernatu zuena, garai horretan Nabooko erregina zen Padmé Amidalaren zentsura mozio baten bidez bere kargutik kendua izan zen, Naboo planeta Merkataritza Federazioaren aurka jasaten ari zen krisia konpontzeko bere ezgaitasunaren aurrean, Palpatine senatariak aholkatuta. Senatuan Valorum ordezkatzeko hautagaien artean Palpatine bera zegoen, Kantziler Goren aukeratua izan zena egun batzuk beranduago, Errepublika Inperio bihurtu aurretik kargu hau bete zuen azken pertsona izan zelarik.

Valorum Geonosiseko gudua gertatu eta gutxira hila izan zen egiletza Sistema Independenteen Konfederakuntzako separatistei eman zitzaien eraso terrorista batean. Baina, Valorum aurretik Bail Organa senatariarekin bildu zen, Palpatinen ekintza politikoei buruzko bere susmoak adieraziz.

## Valorum kantzilerra zinean 
Finis Valorumen papera Star Warsen filmetan Terence Stampek antzeztu zuen, lehen eta azken aldiz Star Wars I. Atala: Mehatxu Mamua filmean agertuz. Stampek, paper hau antzezteko AEBetako presidente ohia den Bill Clintonengan oinarritu zela esan zuen.

## Kanpo estekak
Ibarrola Haundi baserria

**Ibarrola Haundi** Usurbilgo Kalezar auzoko hegoaldean dagoen baserria da, bizkar zabalaren goialdean.

2005eko urriaren 3an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Oinplano laukizuzena du, bi isurkiko zurezko estalkia, eta fatxada nagusiarekiko bizkar elkarzuta, hegoalderantz orientatua. Bi solairu eta ganbara ditu.

Fatxada nagusia harri-horma zarpeatuz eta kareztatuz eraikita dago. Hegoaldeko fatxada nagusi honek bistako otaesiak ditu. Ekialdeko fatxadan, sarrera moduan zubi dintelatua, hareharrizko harlanduz inguratua, eta ate horren antzeko ezaugarriak dituzten hiru leiho-bao aurkituko ditugu. Mendebaldeko fatxada motzagoa da lurra aldapan dagoelako. Bertatik zuzenean ganbarara sar gaitezke ate handi bat gurutzatuta. Alde honetan ere, dolare bezala erabilitako eranskin atxikia aurkituko dugu. Iparraldeko fatxada (atzealdea) ia itsua da eta zati bat zementuzko blokez berritua dago.

Baserriaren egitura pieza bakarreko hamaika zutabek, habeek, gapirioek eta, enara buztanekin eta aho-zirikekin mihiztatutako besoek osatzen dute. Egiturak, dolare zizelkatuak daude. Mendebaldeko fatxadara atxikitako eranskina monumentutik kanpo geratzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Iparragirre baserria

**Iparragirre** Zaldibian dagoen baserria da, Olaeta bailarako goialdean dagoena.

2005eko maiatzaren 24an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Baserriak oinplano laukiluzea du, bi isurkiko zurezko estalkia, eta fatxada nagusiarekiko bizkar elkarzuta, hegoalderantz orientatua. Bi solairu eta ganbara ditu. Fatxada nagusiko beheko solairua eta lehen solairua harri-hormez eginak daude. Fatxada, oholtzez itxita dago. Zona honetan dagoen aldapaz baliatuta, eraikinean sartzeko (mendebaldeko etxebizitza), harrizko zubia gurutzatuta, zurezko atea dago. Inguru honetan ere atxikitako eranskin bat dago; hau ere harri-hormez eta taulaz egina, aurrekoaren antzeko zubi baten gainean dago (ekialdeko etxebizitza). Ekialdeko fatxadaren beheko solairua harri-hormez egina dago, lehen solairua berriz, harri-hormez betetako otaesi bertikalez. Fatxada honen iparraldean, eranskin bat eraiki zuten; lehen solairua harri-hormez egina dago eta hormak zementuz zarpiatuak eta kareztatuak ditu. Mendebaldeko fatxadak, bi solairuetan harri-hormak ditu. Bertan sarrerako atea eta leiho-bao txikiren bat daude. Iparraldeko fatxada altu honetako –lurraren aldaparen ondorioz– beheko solairua eta lehen solairua harri-hormez eginak daude, eta ganbara oholtzez.

Barrualdeko egiturak, lurzoru naturalaren gainean jarritako harrizko zapatek eusten duten haritzezko atal bakarreko hamabi zutabe ditu. Zutabeek, habeek, besoek eta petralek osatzen dute enarabuztan eta aho-zirikaz lotutako armadura. Hegoaldeko fatxada nagusiaren elkarzut kokatutako harri-hormazko –eta oholtzazko itxitura ganbaran– paretak banatzen ditu barrutik baserriko bi etxebizitzak, ekialdekoa eta mendebaldekoa. Lehena bigarrena baino handiagoa da. Fatxada nagusian dauden sarrerako harrizko zubiak eta bertan dagoen eranskina, monumentutik kanpo geratzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Goro (Italia)

**Goro** Italiako Ferrara probintziako herria da, Emilia-Romagna eskualdean. Herria Bolognatik 80 kilometro ipar-ekialdera eta Ferraratik 50 kilometro ekialdera dago.

2004ko abenduaren 31ko erroldaren arabera, 4.058 biztanle zituen 31,4 kilometro koadroko azaleran.

## Mugakideak 
Mangok honako udalerri hauekin egiten du muga:
 

## Kanpo estekak 
*  Gororen webgune ofiziala.
Goro

**Goro** esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:

## Lekuak 
* Goro: Italiako herria.
* Goro: Beningo Tchaourou komunako auzoa.
* Goro: Kaledonia Berriko herria.
* Goro: Etiopia hegoaldean dagoen herria.

## Pertsonaiak 
* Goro Miyazaki, Hayao Miyazaki animazio zuzendari japoniarraren semea.
* Goro Inagaki, Japoniako SMAP musika taldearen partaidea.
Shinjuku

[thumb|350px|eskuinera|Shinjuku auzoko [etxe orratzak egunez.]]
 Tokioko mendebaldeko auzoetako bat da. 2009ko erroldaren arabera 318.270 biztanle bizi ziren 18,23 kilometro koadroko azalera, eta biztanle dentsitatea 17.140 pertsona kilometro koadroko zen.

## Geografia 
Honako auzo hauek inguratzen dute Shinjuku: Chiyoda ekialdean, Bunkyō eta Toshima iparraldean, Nakano mendebaldean eta Shibuya eta Minato hegoaldean. Shinjuku barnean oso desberdinak diren eremuak aurkitzen dira:
* **Ekialdeko Shinjuku:** Shinjuku geltokitik ekialdera kokaturiko aldea da. Tokioko entretenimendu eta gaugiroko auzoa da. Tokion lan egin ondoren etxera bueltan datorren jendeak betetzen ditu *Golden Gai* eremuko taberna txikiak eta Kabukichō auzo "gorriko" lokalak. *Shinjuku Ni-chōme* Tokioko gay auzoa ere bertan dago. Honetaz gain aipatzekoak dira Shinjuku Gyoen lorategiak ere, 58'3 hektareatako parkea.
* **Nishi-Shinjuku:** Shinjuku geltokitik mendebaldera kokaturik dago eta Tokioko etxe orratzen kontzentrazio handiena duen auzoa da. Bertan dago Tokioko udaletxea besteak beste. 250.000 pertsona joaten dira egunero bertako bulegoetan lan egitera. 1960an Gobernuak *fukutoshin* izena eman zion ("hiriko bigarren bihotza") baina 1991ean udaletxea bertan ezarri zenetik *shin toshin* ("hiriburu berria") ezizenaz ezagutzen da.
* **Ōkubo:** Tokioko korearren auzoa da.
* **Auzo erresidentzialak:** Ochiai eta Totsuka iparraldean, Ushigome ekialdean eta Yotsuya hegoaldean.

## Historia 
1634ean hainbat tenplo eraiki ziren Shinjukuren ekialdean eta 1698an Tokiotik mendebalderako errepidean zegoen posta edo geltokia ezarri zen bertan, *Naitō Shinjuku* izenekoa. Naitō bertako daimio (jauntxoa) zen.

Shinjuku 1923ko Kantoko lurrikararen ondoren hasi zen garatzen, izan ere lurrikaren aurrean eremu egonkorra baitzen. 1947an finkatu ziren gaur egungo mugak Yotsuya, Ushigome eta Yodobashi auzoek bat egin zutenean. 1991ean Tokioko gobernua bertara mugitu zen gaur egun Tokioko udaletxea den eraikinera.

## Ekonomia 
Nazioarteko konpainia askok dute beren egoitza Shinjukun:
* NTT: Japoniako Telekomunikazio konpainia.
* Olympus Corporation
* Seiko Epson
* Subaru
* Fuji Heavy Industries

## Kirolak 
Tokyo Yakult Swallows beisbol taldeak bertan du egoitza. 5 aldiz izan da Japoniako txapelduna.

Taihō Kōki sumo borrokalari handia bertakoa da. Yokozuna titulua eskuratu ondoren 58 borroka jokatu zituen, historiako hirugarrena bihurtuz.

## Ondasun nabarmenak 
* Shinjuku Gyoen lorategiak
* Tokioko udaletxea
* Tokioko Operaren Hiria
* Kabukichō (auzo gorria)

## Iruditegia 

Irudi:Shinjuku Gyoen National Garden - sakura 3.JPG|Shinjuku Gyoen.
Irudi:TokyoMetropolitanGovernmentOffice.jpg|Tokioko udaletxea.
Irudi:Tokyo Opera City-2.jpg|Tokioko Operaren Hiria.
Irudi:ShinjukuStreet02.JPG|Kabukichō.
Irudi:Golden gai.jpg|Golden Gai auzoko taberna txikiak.

## Kanpo estekak 
*  Auzoaren webgunea.
Waterworld

**Waterworld** Kevin Costnerrek zuzendutako 1995eko filma da, eta berotze globalak mundu osoko izotzaren urtzea eragin ondoren, mundu osoa ur azpian utzi duen uholdea eta ondoren lurreko bitanleen bizimodua nolakoa den kontatzen du. Ameriketako Estatu Batuetan 1995eko uztailaren 28an estreinatu zen.

## Ikus, gainera 
* Hondamendi filmen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Filmaren fitxa IMDB.com webgunean.
The Hurricane

**The Hurricane** John Fordek zuzendutako 1937ko filma da, eta zikloi tropikal batek Ozeano Bareko uharte batean sortutako hondamendia kontatzen du.. Ameriketako Estatu Batuetan 1937ko azaroaren 8an estreinatu zen.

## Ikus, gainera 
* Hondamendi filmen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Filmaren fitxa IMDB.com webgunean.
817 Annika

**817 Annika** asteroide gerrikoan aurkitutako 817. asteroidearen izena da. 1916ko otsailak 6an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1916 YW** zen. Eunomia familiako asteroidea da.

## Kanpo estekak
821 Fanny

**821 Fanny** asteroide gerrikoan aurkitutako 821. asteroidearen izena da. 1916ko martxoak 31n aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1916 ZC** zen.

## Kanpo estekak
824 Anastasia

**824 Anastasia** asteroide gerrikoan aurkitutako 824. asteroidearen izena da. 1916ko martxoak 25ean aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1916 ZH** zen. Bere izena Anastasia Semenoffengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Alfred Sisley

**Alfred Sisley** (1839ko urriaren 30a - 1899ko urtarrilaren 29a) Parisen jaiotako margolari inpresionista izan zen, bizitzako aldirik handiena Frantzian eman zuena, nahiz eta familia eta hiritartasuna ingelesak izan. Aita merkatariak zeta zuen diru-bide, eta ama musikan aditua zen. 18 urte bete orduko Londresera bidali zuten ikasteko asmoarekin, eta lau urtean ekonomian trebatzen jardun zuen. 1862an Parisera itzuli zen eta pintatzen ikasteari ekin zion Marc-Charles-Gabriel Gleyre artista suitzarraren estudioan. Bertan Frédéric Bazille, Claude Monet eta Pierre-Auguste Renoir ikaskide izan zituen. Argiaren ñabardurak oihalean ahalik eta ondoen azaldu nahian paisaiak zuzenean margotzeari ekin zioten. Eta erabili zituzten kolore eta efektuek garai hartako ikusleak ezustean harrapatu zituzten. Sisleyk ez zuen bizi bitartean arrakasta handirik lortu, eta haren margoek hil ostean jaso zuten ospe eta onespena.

## Galeria 

Fitxategi:Allee de chataigniers - Alfred Sisley.jpg|*Chestnut Trees etorbidea, La Celle-Saint-Cloud-etik hurbil*, 1865.
Fitxategi:Sisley-Bridge at Villeneuve-la-Garenne.jpg|*Villeneuve-la-Garenne*, zubia; 1872.
Fitxategi:Alfred Sisley 009.jpg|*Hampton Court*, zubia; 1874.
Fitxategi:Sisley Molesey Weir-Morning.jpg|*Molesey Weir - Goiza*, 1874
Fitxategi:Sisley-Regatta at Hampton Court.jpg|*Estropada Hampton Court-en*, 1874
Fitxategi:Alfred Sisley 050.jpg|*Estropada Molesey-n*, 1874
Fitxategi:Alfred Sisley 062.jpg|*Uholdea Port-Marly-n*, 1876

## Kanpo estekak 
* Sisleyren margoak
* Sisleyren bizitza eta lanak
Xihu Barrutia (Nanchang)

**Xihu Barrutia** (txinera sinplifikatuz: 西湖区; pinyineraz: Xīhú Qū), Nanchang osatzen duten barrutietako bat da. 2006ko erroldaren arabera 441.600 pertsona bizi ziren 41,3 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Nanchangen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Xihu barrutiko gobernuaren webgunea.
Qingyunpu Barrutia

**Qingyunpu Barrutia** (txinera sinplifikatuz: 青云谱区; pinyineraz: Qīngyúnpǔ Qū), Nanchang osatzen duten barrutietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 260.000 pertsona bizi ziren 40,40 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Nanchangen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Qingyunpu barrutiko gobernuaren webgunea.
Xinjian konderria

**Xinjian konderria** (txinera sinplifikatuz: 新建县; pinyineraz: Xīnjiàn Xiàn), Nanchang osatzen duten barrutietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 692.000 pertsona bizi ziren 2.337,8 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Nanchangen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Xinjian konderriko gobernuaren webgunea.
Nong'an konderria

'''Nong'an konderria''' (), Changchun osatzen duten konderrietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 1.120.000 pertsona bizi ziren 5.221,0 kilometro koadroko azaleran.

## Klima 
## Ikus, gainera 
* Changchunen banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nanguan Barrutia

**Nanguan Barrutia** (txinera sinplifikatuz: 南关区; pinyineraz: Nánguān Qū), Changchun osatzen duten barrutietako bat da. 2004ko erroldaren arabera 610.000 pertsona bizi ziren 497,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Changchunen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Nanguan barrutiko gobernuaren webgunea.
Jiutai

**Jiutai Hiria** (txinera sinplifikatuz: 九台市; pinyineraz: Jiǔtái shi), Changchun osatzen duten barrutietako bat da. 2004ko erroldaren arabera 830.000 pertsona bizi ziren 2.875,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Changchunen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Jiutai hiriko gobernuaren webgunea.
Niðavellir

**Niðavellir** ("Zelai Ilunak" antzinako eskandinabieraz, **Nidavellir** ere idatzia bere ahoskatzeagatik) eskandinaviar mitologian nanoak bizi ziren tokia zen. Mundu bakar bezala tratatu izana eskandinaviar mitologian zalantzazkoa da, Snorri Sturlusonek idatzitako Edda prosaikoaren eskuizkribu batzuetan Svartalfaheimekin lotzen baita, elfo ilunen mundua, eta, aurreko guztiaren arabera, nanoena.

## Kanpo estekak
Durin II.a

**Durin II.a** Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da. Morian jaio zen Eguzkiaren Lehen Aroan eta bertako erregea izan zen. Khazad-dûm erresuma nanoa oinordetu zuen. Ez da askorik ezagutzen bere erregealdiari buruz, Khazad-dûmeko nanoak Anduin ibaiaren haranetako gizakiekin konfederakuntza batean zeudela zioten adierazpenak dauden arren, non gizakiek janaria ematen zuten nanoen armen truke.

## Kanpo estekak
Bigarren Gerra Mitridatikoa

**Bigarren Gerra Mitridatikoa** (K.a. 83-K.a. 82) Pontoko Erresuma eta Erromako Errepublikaren arteko hiru Gerra Mitridatikoetako bat izan zen. Bigarren gerra hau Pontoko errege zen Mitridates VI.a eta erromatar jenerala zen Luzio Lizinio Murenaren artean gertatu zen.

Lehen Gerra Mitridatikoa amaitu ondoren Silak Mitridatesi utzi zion bere erresumaren erregetza, garaitua izan zen arren. Murena Asian geratu zen gerran zehar Gaio Flavio Fimbriak zuzendutako armadaren zati izan ziren bi legioren buru. Murenak Mitridatesi bere armada berrarmatzen egotea leporatu zion eta Ponto inbaditu zuen. Mitridatesek garaitu zuenean, Murenak, egokiena, Silaren aginduak obeditu eta Mitridates eta bere erresuma bakean uztea zela erabaki zuen. Hala eta guztiz ere, ondoren Hirugarren Gerra Mitridatikoa gertatu zen.

## Kanpo estekak
820 Adriana

**820 Adriana** asteroide gerrikoan aurkitutako 820. asteroidearen izena da. 1916ko martxoak 30ean aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1916 ZB** zen.

## Kanpo estekak
Gaio Flavio Fimbria

**Gaio Flavio Fimbria** Erromatar Errepublikako politikari eta militar bat izan zen. Fimbria Gaio Marioren aldekoa izan zen eta Lehen Gerra Mitridatikoan borrokatu zuen.

Bere aita Gaio Flavio Fimbria kontsul erromatar izan zen Gaio Mariorekin batera. Fimbria semea Luzio Valerio Flakoren legatu bezala bidalia izan zen Lehen Gerra Mitridatikoan borrokatzera, baina berarekin gatazka izan zuen eta kaleratua izan zen. Flako ez zegoela probestuz, Fimbriak nahigabea sortu zuen tropetan komandantearen zorroztasuna eta diruzalekeriaren ondorioz. Flako bere soldaduek hil zuten Nikomedian. Flako hila izan ondoren, Fimbriak berak hartu zuen tropen agintaritza eta zenbait arrakasta lortu zituen Mitridates VI.aren aurka, Pitanen, Eoliako kostaldean garaitu zuena, eta ziuraski harrapatu egingo zuen Luzio Kornelio Silaren jenerala zen Luzio Lizinio Lukulok bere flotarekin lagundu izan balu.

Fimbriak oso modu krudelean tratatu zituen Mitridatesen edo Silaren aldi jarri zirenen asiarrak. Erromatarra zela argudiatuz Troiako ateak ireki izana lortu ondoren, eta erromatar bezala tratu adiskidetsu bat emango ziela agindu ondoren hiriko biztanle guztiak sarraskitu zituen eta hiria suntsitu zuen erroetaraino errez. K. a. 84an, Dardanoseko Hitzarmena sinatu ondoren, honen bidez Lehen Gerra Mitridatikoa amaitutzat ematen zelarik, Silak Fimbria begiz jo zuen eta bere posiziora joan zen herritar jenerala hiltzeko asmoz. Fimbriak, ihes egiteko modurik ez zegoela ikusirik, bere buruaz beste egin zuen. Bere tropek Errepublika garaian zerbitzatu zuten Asiako probintzian Hirugarren Gerra Mitridatikoa amaitu arte.