open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Argentarioen Arkua

thumb|250px|Arkuaren ikuspegia gauez.
thumb|250px|Bao-barnearen xehetasuna.
**Argentarioen Arkua** (italieraz *Arco degli Argentari*, latinez *Arcus Argentariorum*) Erroman dagoen ate txiki bat da, San Giorgio al Velabro elizaren arkupeari erantsita dagoena. Arkitrabatutako ate forma du, eta, beraz, ez da arku bat, bere izenak dioen bezala.

Monumentua, 204an eraikia izan zen, vicum Jugarium deritzon antzinako hiribidea Foro Boarioko plazara ematen zuen tokian, Bocca della Verità deritzonaren plazaren egungo tokian. *Argentarii et negotiantes boari huius loci*ek (hemengo bankari eta merkatari boarioak), Septimio Severo eta Karakala enperadoreei, Geta zesarrari, Septimioren emazte zen Julia Domnari eta Karakalaren emazte zen Fulvia Plautillari eginiko eskaintza pribatu bat da. Idazkunek, laster jasan zituzten Damnatio Memoriae deritzen kalteak, Plautilla (205ean erbesteratua eta 211n hildakoa) eta Getaren (212an hila) izenak ezabatuz. Lehen une batean, eskaintzak, beharbada, Gaio Fulvio Plauziano pretorioaren prefektu zenaren izena ere mantendu zuen, 205ean erori zena.

Monumentuak, 6,80 metroko altuera eta 5,86ko zabalera du. Atea, bi pilastra handik eutsitako haitzurdinezko arkitrabe batetaz osatua dago, angeluetan lesena apainduak dituelarik, horietatik ekialderenekoena, VII. mendean, San Giorgio al Velabro elizan erdierantsia izan zena. Egitura, haitzurdin zurizko plakez estalia dago, basamentua trabertinozkoa den bitartean. Litekeena da arkuaren gainean, errege familiaren estatuak jarri izana.

Apaindura oso aberatsa da, landare irudiekin eta espazio guztiak hartzen ditu (horror vacui), espazio figuratiboentzako askatuz. Hegoaldeko zatian, eskaintza idazkuna, trabeazioko friso eta arkitrabeari gain hartzen diena, Herkules eta jeinu bat irudikatzen dituzten bi baxuerliebez inguratua dago. Pasabide barneko panelek, sakrifizio eszenadun erliebeak dituzte, irudiak, simetrikoki kontrajarriak daudela: eskuman, Septimio Severo eta Julia Domna agertzen dira, ezabatutako irudi batek Geta irudikatu beharko lukeen bitartean, eta, ezkerrean, Karakala, jatorrian, ondoan, Plautilla eta Plauziano zituena, *damnatio memoriae* delakoak ezabatuak izan zirenak. Mendebaldeko zutabearen kanpoaldeko zatian, panelak, soldadu eta preso barbaroak irudikatzen ditu, aurrean, erromatar zutoihalekin apaindutako bi lesena angeluarren artean, tunika laburra duen irudi bat kontserbatzen den bitartean. Berau, erliebe nagusien gainean, garaipen edo arranodun panel txikiagoek osatzen dute, eta, bere azpian, sakrifikatutako biktimen buruaz beste egite eszenak.

## Ikus, gainera 
* Foro Boarioa

## Kanpo estekak
Farnadjom Iberiakoa

**Farnadjom Iberiakoa** edo **Parnajom**, Iberiako errege izan zen K.a. 112 eta K.a. 93 bitartean. Parnavaziar dinastiako laugarrena izan zen. K.a. 93an hil zen.

Bere aita Mirian I.aren oinordeko bihurtu zen, hau, K.a. 112an hil ondoren.

Zaden jainko jentilaren idolo bat eraiki zuen herrialdeko hiriburu zen Miskheta eta Mtskhetan, eta Nekresi hiria sortu zuen.

K.a. 93an, tronutik kanporatu eta hil zuen Arshak Armeniako printzeak, Iberiako hurrengo errege eta Arsazidar dinastiaren sortzaile bihurtu zena.

Urte beteko bere semea zen Mirianek, bizirautea lortu zuen eta Partiako gortean aurkitu zuen babesa. Bere aitaren tronua berriz hartu zuen K.a. 32an
Kobentina

180px|eskuinera|thumb|Kobentinaren baxuerliebea
**Kobentina** (latinez ***Coventina***), mitologia zelto-erromatarran, putzuetako eta iturburuetako jainkosa da. Ugaritasuna eta ugalkortasunaren ikurra da.

Erromatar garaian egin zitzaizkion irudi eta eskaintzei esker ezagutzen dugu. Frantzia hegoaldean, Ingalaterra iparraldean gurtu zuten bereziki, zehazki Northumberland konderriko Carrawburghen, han, bere omenezko tenplu bat baitago, Hadrianoren Harresian kokatua dago eta bertan hondar arkeologiko ugari aurkitu diren, txanponak, eraztunak, harriak, beirateria eta zeramikak kasu. Toki hau IV. mendearen amaieran utzi egin  zela uste da, Teodosio I.a Handiaren jentilen aurkako ediktu baten ondorioz.

Baliteke beste inskripzio batzuk, Hispaniako bi (egungo Lugoko probintzian) eta Narbonensis-eko bat, Coventinari buruzkoak izatea, baina hori eztabaian dago.

## Kobentinaren putzua 
Kobentinaren Putzua (Coventina's Well) izena eman zaion lekuan, Coventinarentzat eskainitako hainbat inskripzio eta zinopariak dituzten gordailuak aurkitu ziren harresiz inguratutako eremu batean. Harresia, hain zuzen ere, iturberuaren jarioa geldiarazteko eraiki zen. 

Putzua eta inguruko eremu harresitua erromatarren gotorlekutik eta Hadrianoren harresiko Carrawburgh tropa auxiliarren gotorlekutik gertu dago. Carrawburgh Brocolitia izena zuen erromatar garaian, VII. mendeko Ravenako Kosmografian adierazten denez , eta geroago, edo aurreko iturrietan oinarritua, "Procolitia", V. mendeko *Notitia Dignitatum* dokumentuaren arabera. Inguruan, Mithraeum erromatar baten eta ninfeo baten hondakinak daude ere.300px|erdian|thumb|Kobentinaren irudikapen hirukoitza.

### Irudiak 
Aztarnategian egindako indusketetan inskripzioak dituzten hainbat aldare aurkitu dira, batzuk erromatarren artean ohikoan diren ninfen  itxurarekin: etzanda, jantziek ez dituztela euren gorputzak erabat estaltzen eta urarekin nola edo hala eralzionatuta. Horietako batean, hiru emakume agertzen dira eta bi modutan irakurri da: Koventina hiru aldiz irudikatu zen (jainkosa hirukoitza izan zenaren seinale) edo hiruetako bat jainkosa da eta beste biak laguntzaileak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Horazio Kokles

[thumb|260px|Horazio Kokles, [Hendrick Goltziusen margolana.]]

**Horazio Kokles**, latinez *Horatius Cocles*, K.a. VI. mendeko erromatar heroi mitiko bat izan zen (koklesek, "begi bakarrarekin" esan nahi du). Elezaharraren arabera, berak bakarrik defendatu zuen Erromara zeraman zubia Porsennak gidatutako etruriarren aurka. K.a. 509an kontsul izan zen Marko Horazio Pulviloren anaia zen.

## Elezaharra 
Elezaharraren arabera, K.a. 508an, Horazio Koklesek, etruriar armadaren aurrera egitea geldiaraztea lortu zuen, bere erkideek, Sublizio zubia botatzen zuten bitartean, etsaiek, Tiber ibaia Erromarantz zeharkatzea eragozteko.

Hasieran, berarekin batera borrokatu zuten Espurio Lartziok eta Tito Herminiok, baina, zubia, ia botata zegoenean, hauei, hirian salbu jartzeko esan zien, berak, ibaiaren beste aldean, bakarrik borrokatzen jarraitzen zuen bitartean. Ibaia erabat botata geratu zenean, Tiber ibaira bota zen armajantzi osoarekin, Polibioren arabera, eta ito egin zen. Tito Livioren arabera, ibaia igerian zeharkatu ahal izan zuen, eta hiriko harresien babesera itzuli zen, hiria bera, bere balentriarekin patu tamalgarri batetik salbatuz.

Erromako herriak, bere esker ona erakutsi zion estatua bat eskainiz eta lurrak emanez.

## Kanpo estekak
Autozefalia

**Autozefalia**, eliza kristauetan, eta, bereziki, Eliza Ortodoxoan eta ekialdekoetan, eliza hierarkiko baten estatusa da, non bere gotzainak, goragoko mailako beste inor ez duen. Kontzilio ekumeniko batek edo maila altuko gotzain edo beste primatu batek, probintzia eklesiastikoak gotzain horren autoritatetik askatzen dituenean, eliza independente berria, jada bertakoa ez den hierarkiarekiko erabat leial mantentzen den bitartean, kontseilua edo primatua, autozefalia ematen ari da.

Adibidez, Zipreko Eliza Ortodoxoari, autozefalia eman zitzaion Efesoko kontzilioan, eta Zipreko artzapezpikuak zuzentzen du, goragoko autoritate eklesiastikoren aurrean erantzuten ez duena, bere eliza, beste eliza ortodoxo batzuekiko erabat leial mantentzen den arren. Antzera, Etiopiako Tewahedo Elizari autozefalia eman zion Gotzain Koptoak 1950ean, eta Amerikako Eliza Ortodoxoak, Moskuko Aitalehendiak autozefalia eman zion 1970ean.

Autozefaliaren aurreko maila bat, **autonomia** da. Eliza autonomo batek, bere maila goreneko gotzaina du, artzapezpiku edo metropolitar bat bezala jatorrizko elizako aitalehena goragoko autoritate bezala duelarik, baina erabateko burujabetza du beste gauza guztietan.

*Autozefalok* ez du *autogobernu* esan nahi, baizik "buru propioarekin". Kephalosek, grezieraz, burua esan nahi du. Beraz, autozefalok, buru propioa duela esan nahi du, autonomok, "autolegetua" esan nahi duen bitartean. Nomos da, grezieraz, "legea" esan nahi duen hitza.

## Kanpo estekak
Yangtze Plaka

thumb|500px|Yangtze plakaren mapa
**Yangtze Plaka**, plaka tektoniko bat da. Bere hedadura 0,05425 estereorradianekoa da. Eurasiar Plakarekin lotua dago. Bere izena, Yangtze ibaiagatik jasotzen du.

Txinaren hegoekialdean dago. Txinaren hegoekialdea, Ekialdeko Txinako Itsasoaren hegomendebaldea eta Hegoaldeko Txinako Itsasoaren iparraldea hartzen ditu.

Yangtse Plakak, Okinawa Plaka, Filipinetako Plaka, Sunda Plaka, Eurasiar Plaka eta Amuriar Plaka ditu mugakide.

Yangtse Plaka, milioi bat urteko 0,9983ºko errotazio abiaduran mugitzen da, 69º 07' ipar latitudean eta 97º 72' eki longitudean kokatutako polo baten arabera.

## Kanpo estekak
Apio Klaudio Zentsorea

thumb|260px|Apio Klaudio senatuan
**Apio Klaudio Zentsorea** edo **Apio Klaudio Zeko** *itsua* esan nahi duena, (; K.a. 340-K.a. 273), kargua K.a. 312an bete zuen erromatar zentsore ospetsu bat izan zen. Kargurako izendatua izan zen, aurretik, kontsul izan ez zen arren, cursus honorumean ohikoena zen bezala.

## Aktibitatea zentsore bezala 
Klase baxuei lagundu zien, baita merkataritza burgesiari ere, hiritar aberatsei, are libertoen semeei ere, Senatuan sartzea baimenduz. Samnitar Gerretan, Lazion eta Campanian kolonien sortzea bultzatu zuen, etruriar eta samnitarren aurka gotorleku bezala balio zezaten.

Senatu zerrenden elaborazioa zentsoreentzat uztea lortu zuen, ordura arte, kontsulen lana zena.

Via Apiaren eraikitzailea izan zen, Erroma Capuarekin lotzen zuena. Aqua Appia, Erromako lehen akueduktua izan zena ere eraiki zuen.

Legezko egutegi bat argitaratu zuen, ordura arte, pontifizeen lana zena.

## Beste kargu publiko batzuk 
K.a. 307an eta K.a. 296an kontsul aukeratua izan zen. K.a. 287 eta K.a. 286an diktadorea izan zen. K.a. 280an jada itsu zegoela, Pirroren aurkako hitzaldi ospetsu bat esan zuen, Heraklea Lukaniakoan erromatar armadak Pirroren aurka jasandako porrotagatik, bake hitzarmen guztiei muzin eginez eta, Erromak ez zuela amorerik eman behar adieraziz. Ezagutzen den latinez eginiko lehen hitzaldia izan zen.

## Aktibitate literarioa 
K.a. IV. mendearen amaieran, Zuzenbideari buruzko lehen lana idazteko ekimena izan zuen, lehen lan literario erromatartzat ere har daitekeena, hala, XII Taulen Legeak eta pontifizeen Urte-liburuak kanpoan uzten badira.

*Sententiae* batzuk idatzi zituen, pitagorastar eragineko aforismoak bertso saturnioetan, horietatik, gutxi batzuk baino heldu ez direlarik egundaino. Horien artean, *faber est suae quisque fortunae* (bakoitza, bere zoriaren arduraduna da) ospetsua dago.

## Kanpo estekak
Saturnio

**Saturnioa** latindarren bertso formarik antzinakoena da. Beranduagoko olerkariek, hala, bere jatorri antzinakoagatik deitu zuten (Urrezko Aroari erreferentzia eginez, Saturno jainkoen errege zenean). Livio Andronikok, Homeroren Odisea latinera itzultzeko edo egokitzeko erabili zuen metrika da, Neviok, Lehen Gerra Punikoari buruzko olerki epiko orijinalean erabili zuena, eta baita, arval apaizen ereserkietan agertzen dena ere. Ondorengo olerkariek, nolabaiteko erreluktantzia sentitu zuten beragatik. Ez dago adostasunik bere sistema metrikoari buruz, bertso bakoitza bi zatitan banatzen dela izan ezik, ianbikoa eta trokaikoa, modu orokorrean. Gehien aipatzen den adibidea, ustez, Metelo familiako partaide batek, Nevioren erasoetatik defendatzeko erabili zuena da: *dabunt mallum Metelli / Naevio poetae* (Metelotarrek zigortuko dute Nevio olerkaria). Badirudi aliterazioak ere paper garrantzitsua bete izan duela saturnioan.

## Kanpo estekak
Mtskheta

**Mtskheta** () hiri-museo bat da, Georgiako hiririk antzinakoenetakoa eta Mtskheta-Mtianeti ekialdeko probintziako hiriburua, Tbilisitik gertu.

K.a. III. mendea eta V. mendearen artean antzinako Georgiako Erresumako hiriburu izan zen eta bertako eliza historikoen multzoa, Kaukasoko Erdi Aroko arkitekturaren adibide ona dira, eta erresuma honen garapen maila altuari buruzko lekukotza bikaina. Mtskhetan, georgiarrek, kristautasuna onartu zuten 317an eta oraindik, Georgiako Eliza Ortodoxo eta Apostolikoaren egoitza magusia da.

1996ko ekainean, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen, "Mtskhetako monumentu historikoak" izenarekin.

## Monumentuak 
[thumb|ezkerrera|240px|[Jvari monasterioa]]
[thumb|ezkerrera|240px|[Svetitskhoveli katedraleko]]
[thumb|ezkerrera|240px|[Samtavro monasterioa]]
thumb|ezkerrera|240px|Xio-Mgvime monasterioa

Mtskhetan daude georgiar arkitektura kristauaren monumentu garrantzitsuenak le:
* Svetitskhoveli katedrala (XI. mendekoa)
* Jvari monasterioa (VI. mendekoa)
* Antiokoren eliza
* Samtavro monasterioa (XI. mendekoa)
* Xio-Mgvime monasterioa eta Skhtalba eliza
* Tserovani Hirutasun Santuaren eliza.

Aipatzekoak ere badira:
* Armaztsikhe gotorlekua (III. mendekoa)
* Armaztsikhe akropolia (IX. mendekoa) (Armazi),
* errege-jauregi baten hondakinak (I-III. mendekoak) eta I. mendeko hilobi bat,
* Bebris Tsikhe gotorlekua (XIV. mendekoa),
* Mikhail Mamulaxviliren lorategia,
* Arkeologia Institutua...

## Senidetutako hiriak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blidako probintzia

**Blia** (arabieraz: البليدة) Aljeriako Wilaya edo probintzietako bat da. 1.696 kilometro koadro ditu eta 1.009.892 biztanle 2008ko zentsoan. Hiriburua Blida da. Guztira 10 barruti eta 25 udalerri ditu.

## Kanpo estekak
Venera 9

**Venera 9**, Sobietar Batasunak, Venera Programaren barnean, 1975eko ekainak 8an jaurti zuen espazio zunda bat da. Orbitatzaile batetaz, eta honengandik, 1975eko urriak 20an banandu zen lurreratze modulu edo lander batetaz osatuta zegoen. Lurreratze modulua, eguzkiaren zenitetik gertu lurreratu zen Artizarrean. Fluido zirkulazio sistema bat erabili zen beroa banatzeko. Sarreraren aurretik aurrehozte sistema honek, ontziaren operazioa ahalbidetu zuen lurreratu eta 53 minutuz. Venera 10a lurreratu zen tokitik 2200 kilometrora lurreratu zen.

Honako tresna eta esperimentu hauek zeramatzan:

* 1.6 eta 2.8 μmko Infragorri espektrometroa
* 8 eta 28 μmko infragorri erradiometroa
* 352 μmko Ultramoreentzako fotometroa
* 2 fotopolarimetro (335-800 nm)
* 300-800 nmko espektrometroa
* Lyman-αren espektrometroa H/D
* Mapatze biestatikoko radarra
* CM, DM irrati ezkutatzeerako
* Triaxial Magnetometroa
* 345-380 nmko kamera ultramorea
* 355-445 nmko kamera
* 6 azterle elektrostatiko
* Modulazio ionikoko 2 tranpa
* Energia baxuko protoien eta alfa uhinen detektagailua
* Energia baxuko elektroien detektagailua
* Erdieroaleen 3 kontagailu
* Gas deskargen 2 kontagailu
* Cherenkoven detektagailua

## Emaitzak 
Hasierako emaitzak, honako hauek izan ziren:

* A 30 eta 40 kilometro arteko zabalera eta 30 eta 35 kilometro arteko altuera duten lainoak
* B Osagai atmosferikoen artean, HCL, HF, Br eta I zeuden
* D Azaleran, presio atmosferikoa, Lurreko 90 atmosferen baliokidea zen
* E Azalerako tenperatura 485&nbsp;°Ckoa zen
* F Argi maila, udako egun lainatu batetakoaren antzerakoa
* G Argazkietan itzalak ikusi ziren, airean, itxuraz, ez dago hautsik eta higatu gabeko 30 eta 40 zentimetro arteko harkaitz ezberdinak
* H Zundak, 50 minutuz iraun zuen, baldintza horietan, 485ºko tenperaturan eta 90 atmosferako presioan zanpatua izan aurretik, atmosfera, amoniakoz eta azido ugariz osatua zegoelarik. Presio hori, Lurreko ozeanoetatik kilometro bat beherago dagoenaren baliokidea da.

## Kanpo estekak
Sententzia (literatura)

Erretorikan eta irudi literarioen artean, sententzia (latinez *sententia* -æ), *probatione* argumentatibo deiturikoetako bat da. Esaldi labur bat da, izaera orokortzaile batekin, bizitza edo gizakiaren arloren bati buruzko balio orokorreko ideia bat ezarri nahi duena. Sententzia, egileak berak, autoritate argudio bezala erabiltzen duen aforismo propio bat da.

## Kanpo estekak
Caja Castilla-La Mancha

**Caja Castilla-La Mancha** edo **CCM** (Gaztela-Mantxako Aurrezki Kutxa), izen bereko erkidegoko aurrezki kutxarik garrantzitsuena da. 1992ko ekainaren 26an sortu zen, Albacete, Cuenca, Ciudad Real eta Toledoko aurrezki kutxek bat egitean.

## Eskuhartzea 
2009ko martxoaren 29an, Espainiako Bankuaren eskuhartzea gertatu zen, aurrezki kutxaren porrota galerazteko, erakundeak aurrezki kutxaren zuzendaritza hartu zuen. Aste batzuk lehenago, Espainiako Bankua eta Espainiako gobernua, aurrezki kutxa PSOEk zuzenduriko beste aurrezki kutxa batekin batzen saiatu ziren, baina Unicajarekin mantenduriko negoziaketek porrot egin zuten.

## Ikus, gainera 
* CajaSur

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aurrezki kutxaren webgunea.
Matias Goñi

**Pedro Matias Goñi** (Viana, Nafarroa, 1647 &ndash; Mexiko Hiria, 1712) jesulagun nafarra zen, Mexikon kristautasuna zabaltzen ibilia.

## Bizitza 
Matias Goñi Logroñon, Errioxan, jesulagun ordenatu zen. Mexikora joan eta Kalifornia Beherean Kino Aitarekin batera kristau fedea zabaltzen aritu zen 1683tik. Bidaia Sinaloatik abiatu zen, Blas de Guzmán kapitainak gidatutako "La Concepción" ontzian eta Kino Aita zihoan "San José" ontzian.

San Ildefonso Errege Kolegioko nagusia izan zen, Mexiko Hirian. Bertan hil zen.

## Kanpo estekak 
*  Vianako herritar ezagunak
Bouirako probintzia

**Bouira** (, Kabileraz: 50px|Tubiret, Tubiret) Aljeriako Wilaya edo probintzietako bat da. 4.439 kilometro koadro ditu eta 694.750 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Bouira da. Guztira 12 barruti eta 45 udalerri ditu.

## Kanpo estekak
Minaren Unitate

**Minaren Unitatea** azpi-zerbitzu edo atal mediko berezia da, oinazea tratatzeko espezializatua eta normalean Anestesiologiaren zerbitzu batek kudeatutakoa.

## Baliabideak 
Minaren unitate batean orokorrean pazienteak kontsultetan baloratzen edo diagnostikatzen dituzte, eta horren arabera tratamendu edo teknika bereziak eskainiko dizkiete medikuek. Teknika horien artean blokeoak, neuroestimulatzaileak, erradiofrekuentzia edo sendagaien ponpak ditugu, hauetako batzuk kirofano batean ipini beharrekoak direla.

## Euskal Herrian 
Osakidetza mailan, unitateak zabalik daude Txagorritxu, Santiago, Gurutzeta, Basurtu, Galdakao eta Donostiako ospitaleetan, eta Osasunbidean Nafarroako Ospitalean.

## Kanpo estekak 
* Gurutzetako Anestesiologiaren zerbitzuaren atalak
Aulo Sempronio Atratino

**Aulo Sempronio Atratino** (), Erromatar Errepublika garaien hasierako kontsul bat izan zen, K.a. 497 eta K.a. 491n, bietan Marko Minutzio Augurinorekin. Sempronia gensekoa zen.

Tito Liviok cognomenik gabe aipatzen du, soilik Aulus Sempronius, kontsul fastoetan, bere cognomena baino agertzen ez den bitartean. Dionisio Halikarnasokoak bere izen osoarekin aipatzen du.

Bere lehen kontsulaldian, Saturno jainkoaren tenplu bat sagaratu zuen Erromatar foroan, eta, aurretik aipatutako egileek, Saturnalak izeneko jaien sorrerarekin lotzen dute. Bigarren kontsulaldian, Tito Livioren arabera, Koriolano zigortua izan zen.

Dionisiok, Sempronio Atratino Erromako prefektu izan zela dio, Regilo lakuko gudua gertatu zenean, K.a. 498 edo K.a. 496an, herniar eta volskoen aurkako gerran, K.a. 487an, berriz Erromako prefektu eta Errepublikako Interrex bezala aipatzen du K.a. 482an, baina honek ez dirudi oso litekeena.
Aleister Crowley

**Edward Alexander (Aleister) Crowley** (Warwickshire, Ingalaterra 1875ko urriaren 12a - Hastings, Ingalaterra 1947ko abenduaren 1a) britainiar olerkari, saiakeragile eta eleberri-idazle. Esoterismo, magia, okultismo eta sorginkeriaren zale amorratua izan zen, eta bere bizitza osoan gai hauekin lotutako gertakari harrigarriei esker mundu osoan ospea lortu zuen.

Bere buruari ezizen ugari jarri zizkion, horien artean: *Frater Perdurabo* edota *Pizti Handia* ("The Great Beast"). Bere hilobian honako esaldi hau zizelkatua dago: "Hemen datza munduko gizonik zitalena".

Bestalde hainbat kirol eta zaletasun izan zituen: bere gaztaroan mendizaletasuna (Himalaiara joan zen lehenbiziko europar espedizioko kidea zelarik Kangchenjunga mendia igotzeko saiakera burutu zuen), xakea, txirrindularitza, piraguismoa, olertia...

## Kanpo estekak 
* Aleister Crowley bilduma
Intef III.a

**Nakhtnebtepnefer Intef** edo **Intef III.a**, Egiptoko XI. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 2054tik K.a. 2046 arte gobernatuz, Jürgen von Beckerathen arabera.

Gutxi gora-behera, zortzi urteko erregealdia izan eta hegoaldeko hiriburua zen Tebasetik gobernatu zuen.

Bere aurreko faraoia izan zen Intef II.agandik jaso zuen erresuma defendatu zuen. Ez dago, errege honek, bere erregealdian, garaikide izan zituen Egiptoko IX. dinastia eta Egiptoko X. dinastiaren aurrean lurralderik hedatu edo eman zuenaren zantzurik.

Erregealdi labur, eta, dirudienez, baketsu baten ondoren, bere oinordekoa, bere seme Mentuhotep II.a izan zen.

## Bere garaiko testigutzak 
Intef III.ak, Elefantinan zaharberritze lan batzuk hastea agindu zuen, lan horiek, bere seme Mentuhotep II.ak jarraitu zituelarik.
Saurmag I.a Iberiakoa

**Saurmag I.a Iberiakoa**, Kartliko errege bat izan zen (Antzinaro klasikoko iturrietan Iberia bezala ezagutu zen antzinako georgiar erresuma). K.a. 237tik K.a. 162 arte gobernatu zuen, Tourmanoffek adierazten duenaren arabera. Parnavaziar dinastiakoa zen.

Tronura, bere aita Pharnavaz I.a Iberiakoaren oinordeko bezala iritsi zen, hau hil zenean, K.a. 237an. Fidagarritasun falta handiak daude bere erregealdiko datetan, garairako nahiko luzea dirudiena.

K.a. 190ean, Seleuzidar Inperioak Armenia galdu zuen, Artaxe eta Zariadres gobernarien esku geratu zena, euren burua Armenia eta Armenia Sofenako errege izendatu zutenak. Iberian koroa lortzeagatik gertatu ziren borrokek, erresuma ahuldu zuten, eta armeniarrek, Gogarena eta Khorzena okupatu zituzten. Aldi berean, Egressi erresumak, mendebaldeko lurraldeen zati bat konkistatzeko probestu zuen.

K.a. 162an hil zen, eta, bere oinordekoa, Mirian I.a Iberiakoa izan zen.
Nevio

**Gneo Nevio** (K.a. 261-K.a. 201), erromatar idazle bat izan zen. Tragediak, komediak eta olerki epiko bat idatzi zituen bertso saturnioetan: *Gerra Punikoa* (*Poenicum Bellum*). Epika nazional erromatarraren sortzailetzat jotzen da, aurretik, Livio Andronikok Homeroren Odisearen itzulpena baino ez duelarik.

Bere jatorriari dagokionez, Campaniako herri latindarretakoren batean jaio zela uste izan da, baina Erroman, Nevia gens plebeio bat zegoela ezagutzen denez, seguruena, Erroman jaio izana da, erromatar hiritar bezala. Lehen Gerra Punikoan parte hartu zuen.

Antzerkigile gisa, bere karrera K.a. 235ean hasi eta 30 urtez jarraitu zuen. Bere amaiera aldera, nobleziaren etsaitasuna jaso zuen, bereziki Metelotarrena, eszenatik zuzendu zizkion erasoengatik, ondorioz, kartzelatua izan zelarik. Kartzelan zegoela, bi lan idatzi zituen, non bere aurreko errespetu faltagatik barkamena eskatu zuen, eta, plebearen tribunoen parte-hartzearen ondorioz askatua izan zen, jarraian, Utikara erretiratuz. Dirudienez erbeste honetan idatzi zuen Gerra Punikoari buruzko bere lana, jada antzezlanak idaztetik erretiratua zegoenean.

Livio Androniko ez bezala, erromatarra zen, eta ez greziarra; idazle original bat zen, eta ez lan greziarren egokitzaile eta itzultzaile soil bat. Neviok ere, tragedia eta komedia greziarrak egokitu zituen arren, jatorrizko eredutik at joan zen, *fabula praetexta* edo drama nazionala sortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hego Bismarcketako plaka

thumb|500px|Hego Bismarcketako plakaren mapa.

**Hego Bismarcketako plaka** mikroplaka tektoniko bat da. 0,00762 estereorradianeko hedadura du. Pazifikoko plakari lotua dago.

Ozeano Barearen mendebaldean dago. Bismarck uhartediaren zati bat hartzen du (Bretainia Berria), Ginea Berria uhartearen ipar-ekialdeko kostaldea, Salomon itsasoaren ipar-mendebaldea eta Bismarck itsasoaren hegoaldea.

Hego Bismarcketako plakak mugakide ditu Woodlark plaka, Ipar Bismarcketako plaka, Manusko plaka eta Salomon itsasoko plaka.

Aipaturiko beste plakekin dituen mugak, Bougainvilleko fosak eratzen ditu, Bretainia Berriaren hego kostaldean.

Hego Bismarcketako plaka, milioi bat urteko, 8,44ºko errotazio abiaduran mugitzen da, 10º 61' ipar latitudean eta 32º 99' mendebal longitudean kokatutako polo baten arabera.

## Kanpo estekak
Trabertino

thumb|220px|Trabertinozko bloke baten itxura
**Trabertinoa** edo **kare tuparria**, gune karstikoetan, uretan disolbatuta doan kaltzio karbonato metaketek eratutako harkaitz baten izena da, eraikuntzan apaindura harkaitz bezala asko erabiltzen dena, eraikinaren kanpoan zein barnean. Antzinako Erromako monumentu eta eliza ugari, trabertinoz eginak daude.

## Konpozisioa 
Kareharriz osatutako gune karstikoetan, urak harkaitza disolbatzen du eta kaltzio karbonatoz kargatzen da, osinak eta leizeak eratzearen funtsezko arrazoia dena, baina, mineral hori, ondoren, eraketa ezberdinetan meta daiteke, horien artean, estalaktita eta estalagmita ezagunak. Baldintza zehatz batzuetan, ur termal edo urjauzietan, metaketa hauek eratzen dute trabertinoa, kaltzita, aragonito eta limonitaz osatutako harkaitz bat, barrunbedun geruza paraleloduna, kolore hori eta zurikoa, zeharrargitsua eta itxura leun eta ederrekoa.

Itxura eder hori, kareharria formatzerakoan haren baitan kokatutako landare, hosto, adar, eta beste elementu biodegradagarriak usteltzerakoan utzitako hutsuneek ematen diote.

## Trabertino desberdinak 

Ehringsdorf 5.jpg|Weimar-Ehringsdorf-gp trabertinoa.
Travertin Canstatt.jpg|Cannstatt-go trabertino, Baden-Wurtemberg.
Travertin Rom.jpg|Trabertino erromatarra, Italia (Tivoli).
Travertin Etrusco.jpg|Trabertino toskanarra, Toscana (Rapolano Terme, Siena).
Bremen_staatsarchiv_persischer_travertin_70x70_20141109_bg_1.jpg|Trabertino persiarra, Iran, Ekialdeko Azerbaijan, Maragha.

## Ikus, gainera 
* Karst
* Kareharri

## Kanpo estekak
Kanadako Mastersa

|- valign="top"
|colspan="2"| erdian|250px
|- valign="top"
| **Lekua :**
|  Toronto eta Montreal, Kanada
|- valign="top"
| **Gainazala :**
| Gogorra
|- valign="top"
| **Kategoria :**
| ATP World Tour Masters 1000
|- valign="top"
| **Sariak :**
| 2,450,000$
|- valign="top"
| **Web orrialdea :**
| rogerscup.com
|}

**Kanadako Mastersa** urtero Kanada herrialdeko Toronto eta Montreal hirietan txandakatuz jokatzen den tenis txapelketa da. ATP World Tour Masters 1000 txapelketetako bat da gizonezkoen zirkuituan, Grand Slam txapelketen ostean garrantzia gehien duten txapelketak alegia. Emakumezkoen zirkuituan 1 taldeko txapelketa da. Bi txapelketa hauek, ez dira aldi berean jokatzen, beste Masters batzuekin gertatzen den bezala, uztaila eta abuztuko aste ezberdinetan jokatzen direlarik. Gainera, gizonezkoena eta emakumezkoena ez dira leku berean jokatzen, bata Tononton jokatzen denean bestean Montrealen jokatzen baita.

Gaur egun gainazal gogorrean jokatzen den txapelketa honek (1979a baino lehen lur harrotuan ere jokatu zen), hasiera batean **Kanadako Irekia** izenarekin ezaguna zen. Bere izen ofiziala **Rogers Cup** da.

Wimbledon eta US Open txapelketekin batera, gaur egun jokatzen diren txapelketetatik historia luzeena duen txapelketa da. Bere lehen edizioa 1881. urtean jokatu zen gizonezkoetan eta 1892. urtean emakumezkoenean.

## Finaletako emaitzak 
### Banakakoa gizonezkoetan 
### Banakakoa emakumezkoetan 
### Binakakoa gizonezkoetan 
### Binakakoa emakumezkoetan 
## Txapelketa gehien irabazi dutenek 
### Gizonezkoetan 
* **6 garaipen:**
**  Ivan Lendl: 1980, 1981, 1983, 1987, 1988, 1989
* **3 garaipen:**
**  Andre Agassi: 1992, 1994, 1995
* **2 garaipen:**
**  Guillermo Vilas: 1974, 1976
**  John McEnroe: 1984, 1985
**  Roger Federer: 2004, 2006
**  Rafael Nadal: 2005, 2008

### Emakumezkoetan 
* **4 garaipen:**
**  Chris Evert: 1974, 1980, 1984, 1985
**  Monica Seles: 1995, 1996, 1997, 1998
* **3 garaipen:**
**  Martina Navratilova: 1982, 1983, 1989
* **2 garaipen:**
**  Steffi Graf: 1990, 1993
** 23px Arantxa Sánchez Vicario: 1992, 1994
**  Martina Hingis: 1999, 2000
**  Amélie Mauresmo: 2002, 2004
**  Justine Henin: 2003, 2007

## Kanpo estekak 
* Txapelketaren web orrialde ofiziala
Orofernes I.a

Diodoro Sikuloren arabera, **Orofernes I.a** Ariarates I.aren anaia izan zen, Kapadoziako gobernaria, honek, Artaxerxes III.a persiarrarekin batera, Bagoas eta Mentor Rodasekoa persiar komandanteek Egipto birkonkistatzea lortu zuten kanpainan, K.a. 343an, borrokatzera bidali zuelarik.

Hil zenean, bi seme utzi zituen, horietatik nagusiena, Ariarates II.a, Orofernesen anaiak adoptatu zuelarik. Orofernesen semea, urte batzuk beranduago, Kapadoziako erresuma independenteko oinordeko bihurtuko zen.

## Kanpo estekak
Afrodita Uraniaren tenplua

**Afrodita Uraniaren tenplua** (), 1981ean aurkitua izan zen, Atenasko agoraren ipar-mendebaldeko zatian, Panatenearren Bidearen beste aldean.

Indusketek, eraikina, K.a. 500ean datatzea ahalbidetu dute. Aldare bat identifikatu da monumentuaren formagatik eta sakrifizioak egin ondoren geratutako hezurduren eta errautsen aurkikuntzagatik. Aldarea, ustez, Afrodita jainkosari eskainia zegoen, Pausaniasek toki horretan, Afrodita Uraniari eskainitako aldare bat aipatzen baitu, bi haitzurdinezko erlieberen txatalek babesten dute hipotesi hau.

## Kanpo estekak
Madrilgo Mastersa

|- valign="top"
|colspan="2"| erdian|250px
|- valign="top"
| **Lekua :**
| Caja Mágica
|- valign="top"
| **Gainazala :**
| Lur harrotua
|- valign="top"
| **Kategoria :**
| ATP World Tour Masters 1000
|- valign="top"
| **Sariak :**
| 2,450,000$
|- valign="top"
| **Web orrialdea :**
| Mutua Madrid Open
|}

**Madrilgo Mastersa** Madril hirian urtero-urtero jokatzen den tenis txapelketa da. Hasiera batean Madrilgo Madrid Arena pabiloian jokatzen zen (2003 eta 2008 artean).

Gaur egun Masters hau ATPren ATP World Tour Masters 1000 atalaren barnean kokatzen den txapelketetako bat da gizonezkoen zirkuituan, Grand Slam txapelketen ostean garrantzia gehien duten txapelketak alegia. Emakumezkoen zirkuituan 1 taldeko txapelketa da. Bere izen ofiziala **Mutua Madrileña Madrid Open** da, eta Caja Mágica izeneko pabiloian jokatzen da.

## Finaletako emaitzak 
### Banakakoa gizonezkoetan 
### Banakakoa emakumezkoetan 
### Binakakoa gizonezkoetan 
### Binakakoa emakumezkoetan 
## Txapelketa gehien irabazi dutenek 
### Gizonezkoetan 
* **4 garaipen:**
**  Boris Becker: 1990, 1991, 1994, 1996
* **2 garaipen:**
**  Roger Federer: 2006, 2009

## Ikus gainera 
* Caja Mágica

## Kanpo estekak 
* Txapelketaren web orrialde ofiziala
Mont Blanceko tunela

**Mont Blanceko tunela** (; ) Alpeetan dagoen tunel bat da, errepide bidez Frantzia eta Italia elkartzen dituena, Mont Blanc mendi ospetsuaren azpian.

Tuneletik gertu dauden bi hiririk ezagunenak, Frantziaren aldetik Savoia Garaia departamenduko Chamonix eta, Italiaren aldetik, Aostako Harana probintzian dagoen Courmayeur dira. 1957an hasi eta 1965ean amaitu zen. 11,6 kilometroko luzera eta 8,6 metroko zabalera du, eta mendiaren azpitik igarotzen da aipaturiko bi hiri hauen artean. Alpeak zeharkatzen dituen ibilbiderik nagusienetakoa da, bereziki Italiarentzat, berau erabiltzen duena bere salgai guztien herena Europa iparraldera garraiatzeko.

## Bere tragedia handia 
1999ko martxoak 24an, tunelean su hartutako kamioi belgikar batek, Europako tragedia automobilistikorik handienetako bat sortu zuen. Sua, tunelaren barnean zegoenez, berehala hedatu zen, aurrean topatzen zuen erregai guztiari su emanez. Berebiziko sute bat gertatu zen, eta, suhiltzaileek, 53 ordu eman behar izan zituzten sua itzaltzeko. 39 pertsona hil ziren, horietatik gehienak, euren kotxeen barnean erraustuta, beste batzuk, oinez ihes egin nahian.

## Kanpo estekak
Shanghaiko Mastersa

|- valign="top"
|colspan="2"| erdian|250px
|- valign="top"
| **Lekua :**
| 
|- valign="top"
| **Gainazala :**
| Gogorra-kanpokaldean
|- valign="top"
| **Kategoria :**
| ATP World Tour Masters 1000
|- valign="top"
| **Sariak :**
|
|- valign="top"
| **Web orrialdea :**
|
|}

**Shanghaiko Mastersa** 2009. urtetik hasita Txina herrialdeko Shanghai hirian jokatzen den tenis txapelketa da. ATP World Tour Masters 1000 txapelketetako bat da gizonezkoen zirkuituan, Grand Slam txapelketen ostean garrantzia gehien duten txapelketak alegia.

Urteko zortzigarren ATP Masters 1000 txapelketa da. Txapelketa honek Hanburgoko Mastersaren lekua hartu zuen 2009. urtean.

## Finaletako emaitzak 
### Banakakoan 
### Binakakoan 
## Kanpo estekak 
* Txapelketaren web ofiziala
Barruti federal

**Barruti federal** bat, herrialde federal baten administraziopean dagoen lurralde bat da, herrialde horretako estatu edo probintzia bakar baten ere zati izan gabe edo hauetakoren baten administraziopean egon gabe.

Ohikoa da federazioek barruti federalak sortzea, herrialdeko gainontzeko probintzia edo estatuen interes eta eraginetik babesteko. Kasu honetan, Hiriburu Federal deritzo, beste hiriburu batzuengandik ezberdintzeko: probintzialak, estatukoak, udalekoak...).

Errusiari dagokionez, zazpi barruti federal daude, aldiz, maila nazionalaren eta banaketa administratibo txikiagoen arteko maila gehigarri bat direnak.

## Adibide batzuk 
* Bogota Hiriburu Barrutia, Kolonbia
* Hiriburu Federala, Argentina, Patagonia Egitasmoa
* Canberra, Australia
* Hiriburu Barrutia (Venezuela)
* Brasilgo Barruti Federala
* Mexiko Barruti Federala
* Malasiako hiru lurralde federalak:
** Kuala Lumpur, hiriburua, botere legegile eta judizialaren egoitza
** Labuaneko hiru uharte txikiak
** Putrajaya, botere betearazlearen egoitza
* Delhi
* Islamabad
* Washington Hiria
Venera 13 eta 14

**Venera 13 eta 14** (, Sobietar Batasunak, Venera Programaren barnean, Artizar planeta esploratzeko jaurtitako bi espazio zunda izan ziren.

Bi zundak, 1981ean Artizarrera jaurtitzeko aukera probesteko eraikiak, eta, bata bestearekiko, bost eguneko tartearekin jaurti ziren: Venera 13a 1981eko urriak 30ean, 06:04:00 UTC orduan eta, Venera 14a, urte bereko azaroak 4an, 05:31:00 UTC orduan, biak ala biak, 760 kiloko masa orbital osoarekin.

## Misioaren garapena 
Zundak, Artizar planetara, jaurti eta lau hilabetera iritsi ziren, eta planetara, lurreratze modulu edo lander bat bidali zuten 1982ko martxoak 1ean. Misio bakoitza, ontzi erremolkatzaile batean, eta honi lotuta zihoan lurreratze zunda edo lander batez osatua zegoen. Lurreratze modulua, hermetikoki itxia izan zen presiopean. Honek, tresneria eta elektronika guztia zeramatzan, eta antena batek koroatutako eraztun erako plataforma batean muntatua zihoan. Diseinua, Venera 9tik 12rarteko ontzien antzerakoa zen. Neurketa kimiko eta isotopikoak hartzeko, eguzki argiaren barreiatzea neurtzeko, eta planetaren atmosfera trinkoan zehar jaisten ari zen bitartean deskarga elektrikoak erregistratzeko tresneria zeraman. Ontziak, kamera sistema bat, espektrometria fluoreszente sistema bat, harizko zulagailu bat eta azalera frogatzailea, penetrometro dinamikoa eta sismometro bat, azaleko ikerketak egiteko erabili zituen. Lurreratze moduluek, planetaren azaleran 32 minutu irauteko diseinatuak izan zirenak, 127 minutu iraun zuten (90 atmosferako presioan eta ia 500&nbsp;°Cko tenperaturan), eta Lurrera igorritako datuak, arrakastarekin iritsi ziren, Artizarraren azaleraren lehen kolorezko argazkiak igorriz.

## Kanpo estekak
Zenbaketa bikoitz (konbinatoria)

**Zenbaketa bikoitza** konbinatorian erabili ohi den frogapen metodoa da, non multzo baten zenbaketa bi era ezberdinetara egiten den, suertatzen diren bi adierazpenak berdinak direla egiaztatzeko.

## Adibidea 
*n* pertsonako multzo batean, edozein tamainako pertsona taldeen kopurua zenbatu behar da.

Alde batetik talde hauen kopurua, 0 pertsonako talde kopurua (honela talde bakarra osa daiteke), pertsona bakar bateko talde kopurua, ...,eta *n* pertsonak barnehartzen dituzten talde kopurua gehituz lortzen da. Beraz, hau izango da metodo honen bitartez kalkulatzen den talde kopurua:

:\sum_{k=d}^n {n\choose k}

Gogoratu behar da, *n* elementu multzo batetik, ordena kontuan hartu, k-koteak osatzeko era kopurua hau dela:

:{n \choose k}.

Bigarren metodo baten bitartez, pertsona bakoitzak *bai* eta *ez* erantzunak ditu aukeran, taldearen barnean egon nahi duen erantzuterakoan. Honela, pertsona guztietarako, 2 × 2 × ... × 2 = 2*n* era daude taldeak osatzeko.

Beraz, bi metodoek gauza bera zenbatzen dutenez, berdintza hau egiaztatzen da:

: \sum_{k=0}^n {n \choose k} = 2^n,
Königsbergeko zazpi zubietako ebazkizuna

[frame|eskuinera|[Königsberg hiriaren mapa, Eulerren garaian. Zeharkatu beharreko zazpi zubiak erakusten ditu.]]

**Königsbergeko zazpi zubietako ebazkizuna** matematikaren historian ospetsua den ebazkizuna da. 1736. urtean Leonhard Euler matematikariak ebatzi zuen soluziorik ez zuela erakutsiz. Horrela, esan daiteke grafo-teoria eta topologia izeneko adarrak sortu zirela matematikaren baitan.

## Ebazkizunaren enuntziatua 
Königsberg hiria Pregolia ibaiko bi ertzetan kokatzen zen eta ibaiak besarkatzen zituen bi uharte zabal ere hartzen zituen, bi ertzetara 7 zubien bitartez loturik, irudiak erakusten duen bezala.

Hirian zehar, zazpi zubiak behin bakarrik zeharkatzen dituen txango bat bilatzea da ebazkizunaren xedea, ibaia zubietatik bakarrik zeharkatuz, eta zubiak oso osorik ibili behar direla.

## Eulerren azterketa 
Lehorrean jarraitzen den ibilbideak ebazpenerako garrantzirik ez duenez, zazpi zubietako mapa grafo baten bitartez azal daiteke, zubiak ertz moduan irudikatuz:

180px →
179px →
180px

Ibilbide bateko abiapuntuan eta helmugan ezik, erpin batera sartu ondoren, atera ere egin behar da. Beraz, ibilbide batean erpin batera heltzen den aldi kopurua bat dator, muturretako erpinetan ezik, erpin batetik ateratzen den aldi kopuruarekin. Beraz, zubiak edo ertzak behin bakarrik zeharkatu behar badira, erpin guztietako mailak bikoitiak izan behar dira, muturreko erpinetan ezik. Erpin berean hasi eta bukatu nahi bada, Eulerren zirkuitua osatu nahi bada alegia, abiapuntuko eta helmugako erpineko maila ere bikoitia izan beharko da.

Zazpi zubietako ebazkizunean, zazpi zubietako mapari dagokion grafoko lau erpinak maila bakoitikoak direnez, ezin da osatu Eulerren zirkuiturik, ez eta Eulerren ibilbiderik ere, hau da ezin dira zeharkatu zazpi zubiak zubirik errepikatu gabe.

Azterketa honetatik Eulerren teorema sortzen da. Ertzak behin bakarrik zeharkatzen dituen ibilbide bati **ibilbide eulertar** deritzo. Ibilbide eulertarra izateko, abiapuntuan eta helmugan ezik (bi erpinetan ezik, alegia), beste erpin guztietako mailak bikoitiak izan behar dira. Erpin berean hasi eta bukatzen bada, **zirkuitu eulertarra** dagoela esaten da, kasu honetan erpin guztietako mailak (abiapuntua eta helmuga barne) bikoitiak direlarik.

## Ikus, gainera 
* Grafo eulertar

## Kanpo estekak
Asian Dub Foundation

***Asian Dub Foundation*** britainiar musika electroniko-taldea da, rock instrumentuak erabiliz —punkaren eragina adierazteko— breakbeat, dub, dancehall eta ragga nahasten dituena.

## Biografia 
Taldea 1993an sortu zen, *Identical Beat* dokumentalaren ondorioz. Filma Londresko Farringdon Community Music Housen grabatu zuten eta asiar umeei musikaren oinarrizko teknologia irakasteari buruzkoa zen. Aniruddha Das irakasleak, John Pandit gazte-langileak eta Deeder Zaman 14 urteko bengaliar raperoak Asian Dub Foundation izeneko sound systema sortu zuten.

Lehendabiziko maketei esker, "Nation Records" diskoetxearekin kontratua izenpetu eta *Conscious* izeneko lehen EP grabatu zuten 1994an. EP horretan *punk to ambient* eta bengaliar folk abestien eragina nabaria zen. Lehen kanta arrakastatsua *Rebel Warrior* izan zen, 1920ko hamarkadan Kazi Nazrul Islam bengaliar poetak idatzitako *Bidrohi* poeman oinarrituta.

Bigarren albumak ''Rafi's Revenge* zuen izena; besteak beste, *Naxalite* abestian Indiako naxalita ideologia goretsi zuten hor.

2001ean, *La Haine* eta 2004an *La Bataille d'Alger* filmetarako soinu-bandak egin zituzten. Tartean, 2003an *Enemy of the Enemy'' albuma argitaratu zuten, Sinéad O'Connorren lankidetzaz. Urte hartan, 100.000 ikusleren aurrean aritu ziren Dordoinako Larzac herrian, José Bové laboraria omentzeko kontzertu batean.
 
2006ko irailean, *Gaddafi: A Living Myth* dub/punk opera estreinatu zuten Londresko Coliseum antzerkian. 2007ko udaberrian *Timefreeze 1995-2007* bilduma atera zuten, Public Enemy taldeko Chuck D-ren laguntzaz. Hurrengo urtean *Punkara* izeneko albuma kaleratu zuten.

## Diskografia 
### Albumak 
#### Asian Dub Foundation 
#### Dr. Das 
* *Emergency Basslines* (2006)

#### Deeder Zaman 
* *Minority Large* (2008) (Japonian soilik argitaratua)

#### Ghetto Priest 
* *Vulture Culture*
* *Beyond Flesh*

### Singleak 
### DVDak 
* *Asian Dub Foundation live: Asian Dub Foundation live* (DVD) (2003)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
François Furet

**François Furet** (1927ko martxoak 27, Paris-1997ko uztailak 12), historialari frantziar bat eta Académie françaiseko partaidea izan zen. 1995ean, Soziologia eta Gizarte Zientzien Amalfi Europar Saria jaso zuen ''Le passé d'une illusion* lanagatik.

## Lanak 
* *La Révolution française*, Denis Richetekin, Fayard, Paris, 1965.
* *Penser la Révolution française*, Gallimard, Paris, 1978.
* *L'atelier de l'histoire*, Flammarion, Paris, 1982.
* *Le Siècle de l'avènement républicain*, Gallimard, « Bibliothèque des histoires », Paris, 1993.
* *Le Passé d'une illusion*, *essai sur l'idée communiste au XXe siècle*, Laffont/Calmann-Lévy, Paris, 1995, 580p.
* *Fascisme et Communisme*
* *La Révolution*, Histoire de France, Hachette, Paris.
* *Dictionnaire critique de la Révolution Française''
Hegoaldeko Barruti Federala

thumb|250px|Hegoaldeko Barruti Federalaren Kokapena Errusian.
**Hegoaldeko Barruti Federala**, Errusia osatzen duten zortzi barruti federaletako bat da. Barrutiko hiririk handiena Krasnodar da. Errusiako banaketa administratibo guztiak zortzi barruti federaletan (errusieraz федеральные округа, singularrean: федеральный округ) banatzen dira, horietako bakoitza, zuzenean Errusiako presidenteak izendatutako ordezkari batek gobernatzen duelarik.

## Osaketa 
: Errusiak 2014 anexionatua. Nazioarteko estatu gehinek Ukrainako zati gisa aitortzen dute.

## Presidentearen ordezkari guztiahaldunak 
* Viktor Kazantsev (2000ko maiatzak 18-2004ko martxoak 9
* Vladimir Yakovlev (2004ko martxoak 9-2004ko irailak 13
* Dmitri Kozak (2004ko irailak 13-2007ko irailak 24
* Grigori Rapota (2007ko irailak 24-2008ko maiatzak 12
* Vladimir Ustinov (2008ko maiatzak 12-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Errusiar Federazioko Presidentearen Ordezkari Guztiahalduna Hegoaldeko Barruti Federalerako
Silly Wizard

**Silly Wizard** Eskoziako folk musika taldea izan zen, 1971 urte ingurura Edinburgh-en sortu zen eta bere lehendabiziko kideak hauek izan ziren: por Johnny Cunningham (biolina, biola, mandola, ahotsa), Bob Thomas (gitarra, mandolina, mandola, banjoa, kontzertina) eta Gordon Jones (gitarra, bodhrána, ahotsa, bouzoukia eta mandola). Aurreneko musika emanaldiak The Triangle Folk Club musika elkartean eskaini zituzten, ondoren 1972. urtean zehar Frantzian barna bira bat eginez.

Johnny Cunningham 2003ko abenduaren 15an zendu zen, New Yorken.

## Diskografia 
* 1976 *Silly Wizard*
* 1978 ''Caledonia's Hardy Sons*
* 1979 *So Many Partings*
* 1980 *Take the High Road* (Single-a)
* 1981 *Wild & Beautiful*
* 1983 *Kiss the Tears Away*
* 1985 *Live In America*
* 1985 *Golden Golden*
* 1985 *The Best Of Silly Wizard*
* 1987 *A Glint of Silver*
* 1988 *Live Wizardry*
* 2008 *Live Again''

## Kanpo estekak 
* Silly Wizard taldearen Webgune "Ofiziala"
* The Rambling Rovers
* Andy M Stewart-en webgunea
* Johnny Cunningham-en webgunea
* Phil Cunningham-en webgunea
* Gordon Jones-i buruzko webgunea
Melpomene

Greziar mitologian, **Melpomene** (, "Melodiatsua"), antzerkiko bi musetako bat da. Hasiera batean, Kantuaren musa zen, baina Tragediaren musa izatera pasa zen, gaur egun ezagutzen den bezala.

Melpomene, Zeus eta Mnemosineren alaba da. Dionisorekin lotua, tragedia inspiratzen du. Modu aberatsean jantzia irudikatzen da, edukitzaile grabekoa eta begirada zorrotzekoa. Orokorrean, eskuan, mozorro tragiko bat darama ezaugarri nagusi bezala, beste batzuetan, panpanozko zetro edo koroa bat darama, edo baita odoleztaturiko sastakai bat ere. Diadema batekin koroatua doa, eta koturnoak jantziak ditu oinetako bezala. Mazo baten gainean pausatua ere irudikatzen da, tragedia, jeinu bizi bat eta irudimen ahaltsu bat exijitzen dituen arte oso zail bat dela adierazteko.

Elezaharren batzuetan, Melpomene, sirenen ama bezala agertzen da, hauen aita, Akeloo edo Fortzis, Gorgonen aita izango litzatekeelarik. Bere eskuetako batean, zetro bat eta koroa bat hartuta ditu, eta, bestean, sastakai bat. Gotorlekuz armaz eta erramuz inguratua dago, eta, bere harrokeriari, bakardadearen tristezia batzen zaio.

Mito batek dioenez, Melpomenek, emakume batek izan zitzakeen aberastasun guztiak zituen: edertasuna, dirua, gizonak... baina, guztia izanda ere, ezin zuen zoriontsu izan, bizitzaren benetako dramara daroana da, guztia izatea ez da nahikoa zoriontsu izateko.

## Eskulturak 
* Arriagaren monumentua, Casilda Iturrizar parkea, Bilbo
* Melpomene (Bilbo), Uribitarte kalea, Bilbo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koturno

thumb|Melpomene, mozorroarekin eta koturnoekin irudikatua.
**Koturnoak**, Antzinako Erroman erabilitako larruzko zintez eutsitako kortxozko zoladun oinetako altu batzuk ziren.

Koturnoa, tragedia antzezlanetan erabiltzen zuten aktoreek, komedietan kalotxak erabiltzen zituzten bezala.

Koturnoek, pertsonaia nobleak interpretatzen zituen aktoreari altuera ematen zioten, koruaren gainetik altxatuz eta mozorroaren neurri handiekin berdinduz, honela, pertsonaia erraldoi bat bihurtuz. Honela, publikoarenganako inpresioa ere gehitzen zen.

Melpomene, antzerkiko bi musetako bat, oinetan koturnoak daramatzala irudikatzen da.

## Kanpo estekak
Tin whistle

**Tin Whistle** (), bere izendapen zehatzenean, **"whistle"** hitzak ingelesez **txistua** edo **txirula** esan nahi du, baina orokorrean *tin* edo *low whistle* txistu motei deitzen zaie. Irlandar musika-tresna ospetsuenetakoa da dudarik gabe, bai eta zeltiar musikako esanguratsuena ere. *Tin* hitzak euskaraz *latorria* esan nahi du, aintzineko *whistle*-ak materiale honetan egin ohi baitziren.

*Whistle*-a musika-tresna oso aintzinekoa da. Bere jaiotza Txinan izan omen zen orain dela 5.000 urte, eta Europara XI. mendean ailegatu omen zen. Baina gaur egungo *whistle* txistua ez zen XIX. menderarte sortu, Ingalaterran Clarke-n eskuek landu zuten arte. *"Tin Whistle"* delakoa (ingeleraz *Penny Whistle* edo *Irish Flute* ere deitzen da; Irlanderaz *Flageolet* edo *Feadóg*), 6 zulodun txistu antzeko bat zen. XX. mendeko 50eko hamarkadan plastikozko ahokoa ezarri zitzaion, gaur egun ere modu honetan dago normalki. Iada 70. hamarkadan, Overton-ek *Low whistle* (Txistu baxua) delakoa asmatu zuen, afinat una octava per sota.

Gaur egun *Low* eta *Tin Whistle* erako txistuak ekoizten dituzten musika-etxe ugari daude nonnahi ere. Mota eta doinu ezberdinetakoak (jatorrizkoa Do musika notan dago doitua), honako materialetan ekoizten dira: metala, banbua eta batez ere [plastiko]]a. Berarekiko dagoen ospe eta jarraipena dela eta, gaur egun folk musika talde askotako kideek joi izan dute Euskal Herrian: Sorotan Bele, Alboka... baita eta euskal abeslari askoren musikan parte hartu, adibide gisa: Benito Lertxundi.

*Tin whistle*-aren doinu edo soinuak Euskal Herriko musikan txistuaren antza badu, baina batez ere Iparraldeko txirularen doinu bizi, garbi eta finaren antza edo parekotasun handia du.

Nahiz eta Irlandako musika-tresna bezala hartua izan, beste hainbat herrialdeetako herri-musikan ere jotzen da: Eskozia, Gales, Ingalaterra, Kornualles, Man Uhartea, etab, etab...

## Ikus, gainera 
* Low whistle

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Whistlemania
* Whistle txistuen denda
Postari txinatarraren ebazkizun

thumb|200px|eskuinera|Grafoak maila bakoitiko 2 puntu ditu: A eta D. Beraz, ertz guztiak distantzia txikienez zeharkatzeko zirkuituan AD ertzetik 2 aldiz igaro beharko da, maila guztiak bikoitiak eta ondorioz zirkuitu eulertarra izan dadin. Distantzia txikieneko ibilbidea beraz, ADCBAEDA da.

Grafo-teorian, **postari txinatarraren ebazkizuna** edo **bide ikuskapen ebazkizuna** noranzkorik gabeko grafo haztatu batean ertz edo lokarri guztiak zeharkatzen dituen ibilbide itxi edo zirkuitu laburrena bilatzeko ebazkizuna da.

## Ebazpena 
Grafoak Euler-en zirkuitua duenean, zirkuitu hori bera izango da soluzio hobezina.

Grafoak maila bakoitiko erpinak baditu, erpin hauek bisitatu edo lotu behar dira, binaka, beraien artean distantzia txikienez, guztira zeharkatutako distantzia txikiena izan dadin.

Zuhaitz erako grafo batean, soluzio hobezinerako ertz bakoitza bi aldiz zeharkatu behar da.

## Ikus, gainera 
* Saltzaile ibiltariaren ebazkizun

## Kanpo estekak 
* Bide ikuskatzearen problema, Gizapedian.