open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Graziana Barrenetxea

thumb|260px|Zugarramurdiko Sorginen museoa
**Graziana Barrenetxea** (Zugarramurdi, 1540 &ndash; Logroño, 1610) Zugarramurdiko herritar bat izan zen, eta Zugarramurdiko sorginkeria prozesuagatik da ezaguna. Prozesu horretan, torturen indarrez, Grazianari «Zugarramurdiko akelarreko erregina» izatea leporatu zioten, berak heriotzaraino ukatua.
## Bizitza 
XVI. mendean jaio zen, baina urte zehatzik ez daukagu. Migel Goibururekin ezkondu zen, eta gutxienez bi alaba izan zituen, Maria eta Estebania izenekoak.

### Epaiketa 
XVII. mende hasieran sorginkeria salaketa eta traizio ugari izan ziren Lapurdiko kostaldeko herrietan batez ere. Horrek, zenbait pertsona boteretsuen biltzar bat eragin zuen eta prozesu bat hasi zuten. Laster, zenbait pertsona atxilotu eta Logroñora bidali zituzten. Graziana eta bere bi alabak Logroñora joan ziren, 1609ko otsailean, atxilotuen alde hitz egiteko. Ez zieten jaramonik egin eta atxilotu egin zituzten. 

Gainera Zugarramurdira bidali zituzten pertsona gehiago sorginen bila. 300 pertsona inguru (umeak kenduta) atxilotu zituzten Zugarramurdi eta alboko herrietan. Haietatik 40, Logroñora eraman zituzten. 1610. urteko azaroaren 7 eta 8an, bera, bere senarra eta bere bi alabak zigortu zituzten. Laurak, epaia baino lehen hil egin ziren, kartzelan.

Graciana Zugarramurdiko etxetzarretako apo-ehizaren burutzat hartu zuten, eta *akelarrearen* erregina izatea leporatu zioten: «zeremonia-maistra, suhia, Joanes de Goiburu, txistua eta Joanes de Sansinena, panderoa jotzen zuten bitartean». Salaketaren ostean, Espainiako Inkisizioak Logroñoko auzitegiko Juan del Valle Alvarado inkisidorea bidali zuen eskualdea miatzera eta ikertzera. Zugarramurdin hainbat hilabete eman ondoren, salaketa ugari batu zituen, usteen eta 300 pertsona sorginkerien salakuntzapean inkulpatuak izan ziren, umeak alde batetara utzita. 300 horietatik 40 Logroñora atxiloturik eraman zituzten, hiri hartan espetxeratuak izan ondoren, torturapean zeuden bitartean epaiketaren zain gelditu zirela.  Fikzio horretan, ordea, pertsonaiak ez du zerikusirik errealitate historikoarekin. Álex de la Iglesia zinema zuzendari euskal herritarraren «komedia zoro» horretan (berberak adierazi bezala), Carmen Maura aktorea izan zen Graziana Barrenetxea.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gloria Cabral

**Gloria Cabral** (São Paulo, Brasil, 1982) arkitektoa da, 2004az geroztik Arkitektura Kabineteko bazkide titularra.

## Lehen urteak 
Sei urte zituela, Asuncionen (Paraguai) bizi izan zen familiarekin. Asunción Unibertsitate Nazionalean arkitektura ikasi zuen. Unibertsitatea amaitu aurretik, 2003an, Cabral Arkitekturako Kabinetearekin elkartu zen. Sasoi hartan, bazkide bat erretiratu zen, eta Cabralek, beste pasante batzuekin batera, talde bat osatu zuen eta azterlaneko bazkide bihurtu. Gaur egun, Gloria Cabral Brasilen bizi da eta bertan egiten du lan. 

## Ibilbidea 
2004az geroztik Kabineteko bazkide titularra da, eta Solano Benítez eta Solanito Benitezekin batera zuzentzen du.

2014. urtean, Peter Zumthor suitzarrak Cabral aukeratu zuen, mundu osoko profesionalen arteko bere dizipulu gisa, Rolex 2014/2015 Ekimen Artistikoaren programaren esparruan. Suitzak munduko talentu gazteen artean egiten duen bilaketa baten bidez sortu zen haren izendapena. Lau arkitekto hiruturen artean lortu zuen saria (Cabral zen emakume hirukote bakarra, eta beste diziplina batzuetako finalistak izan ziren zazpi arkitekto babestuen artean).Urte horretan Suitzara hainbat aldiz joan zen eta Zumthor-ekin lan egin zuen te-etxe baten proiektuan.

## Lan nagusiak 
* Abu etxea
* Teletoia KRI
* Fada barra
* Kincho Izeba Korala
* Texo galeria
* L.A. etxea
* KSPatiño etxea
* II. Kabinetea
* OMVA etxea
* Verónica etxea
* Angelina
* Sukalondoa
* Estigarribia etxea

## Aintzatespenak 
* Teleton Haurren Errehabilitazio Zentroaren proiektuaren arduraduna izan zen. 2010ean Biurteko Panamerikarreko lehen saria irabazi zuen, Errehabilitazioa eta Birziklapena kategorian.

* 2016. urtean, bere bazkideekin batera, Veneziako Arkitekturako Biurteko Urrezko Lehoia lortu zuen, Nazioarteko Erakusketan Parte-Hartze Onenaren saria.

* 2018an Moira Gemmill Prize saria eman zioten, The Architectural Review eta The Architects’ Journalen eskutik.

* Arkitektura Jasangarriaren 2021 Sari Orokorra lortu zuen, Cité de l’Architecture et du Ondaroine-k (Frantzia) antolatuta. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valdis Zatlers

**Valdis Zatlers** (Riga, 1955eko martxoaren 22a) letoniar mediku eta politikaria da. Letoniako presidentea izan zen 2007tik 2011ra.

Medikuntza ikasi zuen Rigan eta zirujau ortopedikoa izan zen. 1986an laguntza medikoko zerbitzuan egon zen Txernobylgo hondamendiaren ondoren. Letoniako Traumatologia eta Ortopedia Ospitaleko zuzendaria izan zen 1998tik 2007ra.

2007an hauteskundeak irabazi eta Letoniako 7. presidente bihurtu zen. 2011n ez zuten lortu berriz hautatua izatea.

## Kanpo estekak
Palasport Olimpico

**Palasport Olimpico**, egun ofizialki **Pala Alpitour** babes hitzarmen batengatik, marka komertzialak onartzen ez dituzten ekitaldietan ez ezik noiz **PalaOlimpico** izenez ezagutzen da, Turingo erabilera anitzeko pabilioia da. Arata Isozaki arkitektoak eraiki zuen. 2005eko abenduan inauguratua, 12.350 eserleku ditu izotz hockey partidetarako, eta Italiako estalitako estadio handiena da. 

Pabilioia 2006ko Neguko Olinpiar Jokoetarako eraiki zen, eta Turingo Estadio Olinpikoaren ondoan dago. 

## Iruditegia 

Irudi:Torino-stadioghiaccio01.jpg|Barnealdea 2006ko Neguko Olinpiar Jokoetan.
Irudi:Pala_Alpitour_July_2016.jpg|Barnealdea saskibaloirako (2016ko Udako Olinpiar Jokoetarako sailkapen fasea).

## Kanpo estekak 
* Palasport Olimpicoren webgune ofiziala
Saitama 2002 Estadioa

**Saitama 2002 Estadioa** (japonieraz: 埼玉スタジアム2002 *Saitama Sutajiamu Ni-maru-maru-ni*) Japoniako Midori-ku, Saitama Prefektura, kokatutako futbol zelaia da. Saitama Stadium bezala edo *Saisuta* bezala ere ezaguna da. Estadioa 2001ean inauguratu zen, eta 63.700 lagunentzako lekua du. J1 Ligako Urawa Red Diamonds klubaren etxea da.

Urawako erdigunetik 9 km-ra dago, 50 minutura trenez (Satama Railway) JR Tokyo geltokitik Urawa Misono geltokira eta Urawa Misono geltokitik estadiora 15 minutu inguru oinez.

## 2002ko Mundu Kopako partidak 
2002ko Mundu Kopako lau partida jokatu ziren estadioan.

## 2012ko 20 urtez azpiko emakumezkoen Mundu Kopako partidak 
2012ko U-20 Emakumeen Futbol Mundu Kopako sei partida jokatu ziren estadioan.

## Udako Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, COVID-19 pandemiaren eraginez 2021ean jokatu behar izan zirenak, zenbait futbol partida jokatu ziren Saitama 2002 Estadioan.

Fitxategi:Saitama stadium.jpg|
Fitxategi:Saitama Stadium 1.jpg|
Fitxategi:Saitamastadium0417.jpg|
Fitxategi:F20210724ES-0983 (51439824007).jpg|2020ko Udako linpiar Jokoak - Tokio

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sitio oficial del Estadio Saitama (japonés)
Mitra zuri

thumb|Mitra-zuria.

**Mitra zuria** (*Helvella crispa*) ascomycota dibisioko onddo zuria da, garatzen duen fruitu gorputzak nahiko kolore eta forma berezia daukala. Agian jateko *Helvella*-rik gozoenetakoa izango da, hala ere, ez du merezi jasotzea, jan ahal izateko elaborazio konplexua behar duelako eta perretxiko hauek kontsumitzeak dakartzan arriskuengatik. Ez da gomendatzen kontsumitzea.

Sinonimoa: *Phallus crispus*.

## Deskribapena. 
**Kapela:** Bonete itxurakoa, 2 eta 5 cm. arteko garaiera, ia zuria, okre-zurixka edo okre-karamelu kolorekoa, oinaren gainean tolestutako plaka gingildun batzuek osatzen duten muntatzeko aulki formakoa.

**Himenioa:** Kapelaren kanpoko aldea estaltzen du, leuna eta zurbila da.

**Hanka:** 5 eta 10 cm. bitarteko altuera, zuria, lodia, hutsa, zaila eta ildo sakonak ditu.

**Haragia:** Mehea, elastikoa eta zaila; usain eta zapore gutxikoa.

**Etimologia:** *Helvella* hitza latinetik dator, eta lekale, barazkiak, esan nahi du, oro ar, belar usaintsua.

*Crispus* epitetoa ere latinetik dator, “crispus”-etik kizkurtua esan nahi du. Kapelaren formagatik.

## Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria, ondo egosi ondoren, hemolisinak baititu.

### Nahasketa arriskua 
Kapela zurixka edo okrea duten beste *Helvella* batzuekin, *Helvella fusca* bezalakoekin, hau ez da hain sendoa eta okre-marroi kolorekoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, baso-bideen ezpondetan eta bide ertzetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Islandia, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Israel, Himalaiako eskualdea, Mongolia, Japonia, Txina, Zeelanda Berria, Hegoafrika.

## Galeria 

Fitxategi:Helvella crispa 2.jpg
Fitxategi:Helvella crispa 3.jpg
Fitxategi:Helvella crispa 4.jpg
Fitxategi:Helvella crispa 5.jpg
Fitxategi:Helvella crispa 6.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miyagi Estadioa

**Miyagi Estadioa** (japonieraz: 宮城スタジアム) Rifu-n kokatutako futbol estadioa da; Sendai hiritik gertu, Miyagi Prefekturako hiriburua, Japonia. Helbidea 40-1 Aza-Tate, Sugaya, Rifu-cho, Miyagi-gun, Miyagi-ken da. 2001ean inauguratu zuten, eta 49.000 lagunentzako lekua du.

## 2002ko Mundu Kopako partidak 
2002ko Mundu Kopako hiru partida jokatu ziren estadioan.

## 2012ko 20 urtez azpiko emakumezkoen Mundu Kopako partidak 
2012ko U-20 Emakumeen Futbol Mundu Kopako sei partida jokatu ziren estadioan

## Iruditegia 

Fitxategi:MiyagiStadiumMainStand.jpg|
Fitxategi:MiyagiStadiumBackStand.jpg|
Fitxategi:MiyagiStadium2007-4-29 cropped.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sitio oficial del Estadio de Miyagi (japonés)
Sumykhimpromeko amoniako-ihesa

**Sumykhimpromeko planta kimikoko amoniako-ihesa** 2022ko martxoaren 21ean, Sumyko guduaren testuinguruan, gertatutako ihes kimiko bat izan zen; izan ere, Errusiaren aire-eraso batek Sumykhimpromeko ongarri-fabrikako amoniako-tanga bat kaltetu zuen, lurzorua 2.5 kilometroko erradioan kutsatuz –eta Novoselytsya eta Verkhnya Syrovatka herrietara, Sumy Oblastean, ailegatuz–. Haize-norabidearen ondorioz, Sumy hiria ez zen asko kaltetu, nahiz eta ihesetik gertu egon.

## Aurrekariak 
Ihesa gertatu baino bi egun lehenago, Mikhail Mizintsev-ek, Errusiako Defentsa Nazionalaren Kudeaketa Zentroko buruak, adierazi zuen nazionalista ukrainarrak bandera faltsuko eraso kimikoa egiten ari zirela Sumyn. Martxoaren 19an bertan, Mizintsevek argudiatu zuen ukrainarrek lurreko minak jarri zituztela lantegiko biltegi kimikoaren inguruan, tropa errusiarrak hirirantz bazihoazen, bertako hiritarrak pozoitzeko. 

Era berean, argudiatu zuen bigarren-mailako eskola bat ere modu antzekoan saboteatua izan zela Kotlyarovo-n, Mykolaiv Oblastean.

## Ihesa 
Ihesaren berri eman zen lehen aldiz 2022ko martxoaren 21eko goizaldeko 4:30ak aldera, Sumykhimprom planta kimikoan, Sumy hiriko aldirietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clemens August Graf von Galen

**Clemens Augustinus Emmanuel Joseph Pius Anthonius Hubertus Marie Graf von Galen** (Dinklage, 1878ko martxoaren 16a - Münster, 1946ko martxoaren 22a) alemaniar kardinala izan zen.

Aristokrazia alemaniarreko kide izan zen eta bere hezkuntzaren zati bat Austria-Hungarian jaso zuen jesulagunekin. Apaiz ordenatu zen eta Berlingo parrokietan lan egin zuen 1906 eta 1929 bitartean, urte horretan Münsterrera bidali baitzuten.

Indibidualismoaren, sozialismoaren eta demokraziaren aurka agertu zen, eta nazionalista eta abertzale alemaniarra izan zen. Versaillesko Ituna bidegabetzat jo zuen eta boltxebismoa Alemaniarentzat eta Elizarentzat mehatxu gisa ikusi zuen.

1934tik aurrera nazien aurka egiten hasi zen. Arrazakeria, eutanasia programa eta Elizaren aurkako jazarpena gaitzetsi zituen.

Pio XII.a Aita Santuak kardinal izendatu zuen 1946an eta Benedikto XVI.ak beatifikatu egin zuen 2005ean.
Ricchi e Poveri

**Ricchi e Poveri** (euskaraz: "Aberatsak eta Txiroak") 1967an Genovan sortutako musika erromantikoko pop talde italiarra da.

Hainbat jaialditan parte hartu dute, hala nola San Remon non 1985ean ''Se m'innamoro* abestiarekin irabazi zuten. 1978ko Eurovision jaialdian *Questo amore* abestiarekin hartu zuten parte, eta hamargarren postuan geratu ziren. 

1980ko hamarkada hasierakoak dira bere arrakasta ezagunenak, nazioartean ere zabaldu zirenak. Garai horretakoak dira, *Che sarà*, *Sarà perché ti amo*, *Mamma Maria*, *Made in Italy* eta *Buona Giornata''.

## Kideak 
* Franco Gatti, 1967tik 2016ra eta 2020ko baturan
* Angela Brambati, 1967tik
* Angelo Sotgiu, 1967tik
* Marina Occhiena, 1967tik 1981era, eta 2020koan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariupolgo arte-eskolako bonbardaketa

2022ko martxoaren 20an, **Errusiak Mariupolgo 12. arte-eskola bonbardatu** zuen, non ehunka pertsona babesten ziren errusiarrek Ukraina inbaditu zutenean.

## Testuingurua 
Otsailaren 24an, Errusiako Indar Armatuek, Errusiaren-aldekoen laguntzarekin, Mariupol portu-hiria setiatu zuten, biktima ugari eraginez eta bertako biztanleei elikagai-, gas- eta elektrizitate-hornidurak moztuz. Sergii Orlov-en ustez –Mariupolgo alkatea– hiriaren %80–90 artean suntsituta zegoen errusiar bonbardaketen ondorioz. Martxoaren 20rako, tokiko agintariek uste zutenez, gutxienez 2,300 zibil hil zirela setioan, bonbardaketa gertatu aurretik.

## Bonbardaketa 
2022ko martxoaren 20an, Ukrainako agintariek iragarri zuten tropa errusiarrek 400 pertsona inguru babesten ziren arte-eskola bat bonbardatu zutela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zino Francescatti

**René-Charles Francescatti**, artistikoki **Zino Francescatti** (Marseilla, 1902ko abuztuaren 9a-La Ciotat, 1991ko irailaren 17a) frantziar biolin-jotzaile eta irakasle ospetsua izan zen. Francescatti Niccolò Paganiniren lanetan espezialista zen.

## Biografia 
Marseillan jaio zen. Aita ere biolinista zuen; aita Paganiniren dizipulua izan zen Camillo Sivorirekin ikasi zuen. Bost urterekin hasi zen musika jotzen, eta hamar urterekin  jendaurrean Beethovenen Biolinerako Kontzertuarekin egin zuen debuta. 1927an Parisera joan zen, École Normale de Musiquen irakastera. 1931n egin zuen lehen mundu bira eta, 1939an, New York Philharmonic orkestrarekin egin zuen Amerikako debuta. Bere ibilbidea, beraz, babesik onenekin hasi zen, nahiz eta gerra aurretik Estatu Batuetara joan izana geldialdi garrantzitsua suposatu zitzaion. Hala ere, Francescattik bere ospeari eutsi zion.

Bere bizitza musikala beste lau artistek markatu zuten: Jacques Thibaud, babestu eta animatu zuena; Maurice Ravel, bere lagun handia; Francescatti haren obraren interpreta leiala izan zen; Bruno Walter, sarritan zuzendu zuena; eta Robert Casadesus, zeinarekin bikote bat osatu zuen. Francescattiren ikasleen artean Gérard Poulet, Régis Pasquier eta Nina Bordnar zeuden.

La Ciotaten erretiratu zen, eta hamasei urtez han bizi izan zen, 1991n hil zen arte; 89 urte zituen. Urtebete lehenago, hiriak bere musika eta arte dramatikoko kontserbatorioari "Zino Francescatti" izena eman zion. Yolandek, haren emazteak hiriko museoari argazkiak, partiturak eta bere lehen biolina utzi zizkion.

Zino Francescattik 1727ko Stradivarius biolina jotzen zuen, *Hart* izenekoa. 1987an Salvatore Accardori utzi zion.

## Diskografia 
* Camille Saint-Saëns, *Concerto número 3*, New York Philharmonic Orchestra, Pierre Boulez zuzendaria (kontzertua 1975eko abenduaren 16an egin zen). CD Lyrinx LYR 086
*Camille Saint-Saëns, *Concerto n° 3,* Philarmonic Symphony Orchestra of New York, Dimitri Mitropoulos zuzendaria. LP Columbia  1950 report CD Sony 1996
*Camille Saint-Saëns, *introduction et Rondo Capricioso, Havanaise ;* Chausson*, Poème,* The Philadelphia Orchestra, Eugene Ormandy zuzendaria. LP Columbia 1950

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beethoven Violinconcierto D, 0p.61 Youtuben. Francescatti biolinean.
* :Webgune ofiziala.
Ryūsuke Hamaguchi

**Ryūsuke Hamaguchi** (, Kanagawa, 1978ko abenduaren 16) japoniar zinema zuzendaria eta gidoilaria da. Tokioko Unibertsitatean eta Tokioko Arte Ederren Unibertsitate Nazionalean ikasia, *Passion* (2008) graduko lanarekin eman zen ezagutzera Japonian. 

*Happy Hour* (2015) filmearekin lortu zuen lehen aldiz nazioarteko arreta, *Asako I & II* (2018) filmak jarraitu zuena. 2021ean bi film kaleratu zituen, *Wheel of Fortune and Fantasy* eta *Drive My Car*. Azken lan honengatik, Zuzendari onenaren eta Egokitutako gidoi onenaren Oscar Sarietarako izendatu zuten Hamaguchi, eta Nazioarteko film onenaren Oscar Saria. 

## Kanpo estekak
Daria Martxenko

**Daria Martxenko** (Ukraina) artista eta ekintzailea da.

## Biografia 
Dariak Kiev-en duen estudioan, Vladimir Putin errusiar presidentearen *Gerraren aurpegia* izeneko erretratua egin zuen. Ukrainako ekialdeko frontetik ekarritako 5.000 kartutxorekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Daria Martxenkoren iruditegia
Rifu

Japoniako Miyagi prefekturako udalerria da. 2020ko ekainaren 1ean 36.014 biztanle zituen eta 800 biztanleko km²-ko biztanle dentsitatea 13.568 etxetan. Bere azalera osoa 44,89 km²-koa da. Rifu bere nashi udareengatik da ezaguna. Azkenaldian, nashi udareekin egindako ardoa eta gozokiak garatu dira herrian.

## Geografia
;Inguruko udalerriak
*Miyagi prefektura
**Sendai
**Tagajō
**Shiogama
**Tomiya
**Ōsato
**Taiwa
**Matsushima

Japoniako erroldako datuen arabera Rifuko biztanleria hazi egin da azken urteotan.

## Erreferentziak
In situ PCRa

'''*In situ* PCR'*a ehun zati edo hedapen zitologikoaren gainean PCR bat egitean datza, dNTPak (nukleotidoak) edo kolorimetrikoki edo fluoreszenteki markatutako zundak erabilita,  beraz teknika hau *in situ*-hibridazioa (ISH) konbinatzen dituen teknika molekularra da. 

Teknika honetan zelula osoen barruan anplifikatzen da gure intereseko genaren sekuentzia, modu honetan ISH edo immunokimikak detektatu ditzakeen kopia kopurua lortuz. Lehenengo anplifikazioa egiten da eta ondoren, detekziorako *in situ-*hibridazioa erabiltzen da, DNA/RNA zundak erabiliz. Honek ahalbidetzen du genoma kantitate oso txikiak detektatzea. 

Termozikladoreen]erabilera beharrezkoa da, eta hauek tenperatura aldetik kontrol zehatza eduki behar dute ondo dakigun bezala eta intereseko gunean DNAren pilaketak ekiditeko UV erradiazioa erabiltzen da (PCR konbentzionalean bezala), edo *in situ-*hibridazio PCRarekin konbinatzen da.

## Historia 
*'*In situ* PCR'''a 1990. urtean erabili zen lehenengo aldiz, lentibirus batekin infektatuta zeuden zelulekin. Denborarekin, teknika honen garapena burutu da giza papilomaren genoma detektatzeko asmoarekin.

1992. urtean Komminoth-ek in situ PCR teknika erabili zuen DNA birala, geneen kopia sinpleak eta eraldaketa genikoak detektatzeko eta urte berean, Bagasra-k GIB-aren birusa detektatu zuen odol laginetan.

1993. urtean Gosden eta Hanratty zientzialariek, nahiz eta kopia kopuru txikian egon, sekuentzia jakinak detektatu zituzten. Honek guztiak adierazten du teknika hau oso baliagarria dela sekuentzia geniko eta biralen detekziorako, nahiz eta horren kopia gutxi egon edo soilik zelula gutxi batzuek duten.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
EPF (école d'ingénieurs)

'''EPF (école d'ingénieurs)'* (lehen *École polytechnique féminine*) 1925ean sortutako ingeniaritza eskola frantsesa da.

Ikastetxeak diziplina anitzeko profila duten ingeniariak prestatzen ditu, industriaren eta zerbitzuen sektore guztietan lan egiten dutenak. Klase bakoitza hezkuntza orokorreko 350 ikaslek, gradu bikoitzeko zikloek eta ikasketa-ikasleek osatzen dute.

Cachanen kokatua, baita Troyesen 2010etik eta Montpellierren 2012tik ere, EPF estatuak aintzatetsitako interes orokorreko goi-mailako hezkuntza-erakunde pribatu bat da. Ikastetxea Union des grandes écoles indépendantes (UGEI) elkarteko kide da.

EPF 1994an sortu zen Marie-Louise Parisek 1925ean sortu zuen *École polytechnique féminine'' ohitik (inoiz ez zen École polytechnique-ri lotu).

## Lizentziatu ospetsuak 
* Astrid Guyart, eskriman aritzen den kirolari frantziarra da

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Filipa Hainautekoa

**Filipa Hainautekoa** (; Valenciennes, 1310eko (edo 1315eko) ekainaren 24a - Windsorko gaztelua, 1369ko abuztuaren 15a) Ingalaterrako erregina ezkontidea izan zen 1328tik hil zen arte.

Gilen Hainautekoa eta Joana Valoiskoaren alaba izan zen. 1328an Eduardo III.a Ingalaterrakoarekin ezkondu zen. Eragin handia izan zuen Eduardok Ingalaterrako merkataritza-hedapenean interesa izan zezan, Neville's Crosseko guduako garaipenean parte hartu zuen eta Eskoziarako eta Frantziarako espedizioetan ere parte hartu zuen. Ospe handia lortu zuen Ingalaterrako herriaren artean, 1347an bere senarrak Calaisko burgesei bizia barkatzea lortu baitzuen.

Ingalaterrako erregina erregeordea izan zen 1346an, senarra Frantzian zegoela Ehun Urteko Gerran borrokan.

Hamahiru seme-alaba izan zituen, baita Eduardo Printze Beltza ere.
Kasumigaseki Landa Klub

**Kasumigaseki Landa Kluba** (japonieraz 霞ヶ関カンツリー倶楽部) Kasumigaseki Landa Klub Kawagoe, Saitama, Japoniako golf zelai pribatua da.

1929ko urriaren 6an ireki zen, eta Saitamako lehen golf zelaia izan zen. Profesional eta afizionatu mailako txapelketa ugari antolatzen ditu.

* Kanada Kopa - 1957
* Japoniako Irekia - 1933, 1956, 1995, 2006
* Japoniako Emakumeen Irekia - 1999
* Japoniako Amateurra - 1965, 1977
* Japoniako Emakumeen Amateurra - 1956, 1964, 1974
* Asiako Amateur Txapelketa - 2010

2020ko Udako Olinpiar Jokoetarako golf-lekua izan zen.

## Historia
Golf zelaia 1929ko urriaren 6an inauguratu zen ekialdeko zelaiaren irekierarekin. Kinya Fujitak eta Shiro Akahoshik diseinatu zuten. Lurra Shohei Hocchi Kurosu bankuaren sortzaile eta jabeak eman zuen. 1930eko hamarkadaren hasieran, ekialdeko ibilbidea Charles Hugh Alisonen diseinu baten arabera urbanizatu zuten. 1932ko ekainaren 12an, Kinya Fujitak diseinatuta.

1933an. 1957an, East Course Golfeko Munduko Kopa (garai hartan Kanada Kopa izenekoa) izan zen.

2015eko martxoan, Kasumigaseki, ofizialki,  XXXII Olinpiadako golf txapelketaren egoitza gisa onartu zuen NOKek, eta, maiatzean, ekialdeko zelaiaren berritze lanak hasi ziren Tom & Logan Fazioren proiektu baten oinarriturik; berritze lanak 2016ko urrian amaitu ziren, golf zelaiak gizonezkoen eta emakumezkoen golf txapelketa olinpikoa hartu zuen 2021eko uztailaren 29tik abuztuaren 7ra.

## Ibilbidea
Golf zelaiak, guztira, 36 zulo ditu. Ekialdeko ibilbideak 18 zulo ditu, 71eko par eta 6.827 metroko luzera duena. Mendebaldeko ibilbideak, berriz, 18 zulo ditu, 73ko par eta 6.508 metroko luzera duena.

## Sarbidea 
Gertuen dagoen tren geltokia Kawagoe Lineko Kasahata geltokia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asepeyo

**Asepeyo** laneko istripu eta gaixotasun profesionalen mutua da, Gizarte Segurantzak 151 zenbakiarekin onartua.

## Historia 
1915ean Mutualidad de Previsión Social izenpean sortua, 1944an Jesús Serra kataluniar enpresariaren ekimenari esker Asistencia Sanitario Económica para Empleados y Obreros, Mutualidad de Previsión Social (akronimoa: Asepeyo) bilakatu zen.

## Kanpo estekak
Catalana Occidente

**Catalana Occidente** espainiar aseguru-etxea da. 50 herrialdetan lan egiten du eta 7.300 langile inguru ditu.

Katalunian sortua, 1971tik aurrera Sant Cugat del Vallès zuen bere egoitza nagusia. 2017. urtera arte, *procés*aren ondoren Madrilera aldatu zuten. Hego Euskal Herrian presentzia nabarmena du, izan ere, Seguros Bilbao edota Previsora Bilbaína erosi zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala.
Vrbas

**Vrbas ibaia** Bosnia eta Herzegovinako mendebaldeko ibai nagusietako bat da.

Sava ibaiaren zuzeneko ibaiadarra da.  Banja Luka hiria da ibai honen ibarrean dagoen gune populatu nagusia.

Jugoslaviako Erresuma estatu gisa esistitu zenean erresuma hartako  banovina izeneko probintrzietako bati izena eman zion ibaiak: Vrbas Banovina.

## Kanpo estekak
FREMAP

**FREMAP** laneko istripu eta gaixotasun profesionalen mutua da, Gizarte Segurantzak 61 zenbakiarekin onartua.

## Historia 
1933an, Espainiako Landa Orubeen Jabeen Elkarteak Espainiako Landa Finken Jabeen Elkarteko Aseguruen Mutualitatea sortu zuen. Urte horretan bertan, izena aldatu zitzaion MA.P.F.R.E. Nekazaritzako Aseguruen Mutualitateari. Enpresa lan-istripuen arriskuaren aseguratzaile gisa hasi zen, eta, ondoren, aseguru-motak zabaltzen joan zen, Aseguruen Mutualitateko MAPFRE izena hartu arte.

1966ko Gizarte Segurantzaren Oinarrien Legearen ondorioz, erakunde horien definizioak berariaz jasotzen zuen beren jarduera lan-istripuen eta lanbide-gaixotasunen kontingentzien kudeaketara mugatzeko eskakizuna. Horrela, urte horretan bertan, MAPFRE Mutualitateko Ezohiko Batzar Nagusiak MAPFRE Mutua Patronala Lan Istripuetatik juridikoki independentea den erakunde batean bereiztea onartu zuen. Aldi berean, MAPFRE izen bereko aseguru pribatuko sailetan lan egiten jarraitzea erabaki zuen.

## Kanpo estekak
Jesús Serra

**Jesús Serra Santamans** (El Pont de Vilomara i Rocafort,  - Bartzelona, ) kataluniar enpresaburua izan zen,  Catalana Occidente taldea sortu zuena.

## Biografia 
Bere bizitzan zehar enpresa ezberdinen sorreran parte hartu zuen. Horretarako Bruno Alonso Martínezen laguntza paregabea izan zuen beti, horien artean Catalana Occidente. Bere aitaren tradizioari jarraituz, aseguru-agente gisa hasi zen lanean, orain bere ondorengoek administratzen duten taldea sortu arte.

1944an Asepeyo mutualitatea sortu zuen eta 1947an Occidente aseguru-etxearen zuzendaritza nagusia hartu zuen. 1959an, bere anaia Antoniorekin eta lagun talde batekin batera, Catalana de Seguros enpresaren kontrola hartu zuen, eta haren zuzendaritza nagusia hartu zuen. 1965. urtean, lan-istripuen asegurua nazionalizatu zenean, Asepeyoren jarduera eten zen. Urte horretan bertan, Cantabria  konpainia Catalana Occidentean integratu zen.

1971n enpresa Sant Cugat del Vallèsera lekualdatu zen, eta han egon zen egoitza nagusia 2017. urtera arte, *procés*aren ondoren Madrilera aldatu zen arte. 1979tik 1993ra, Compañía Española de Crédito y Caución enpresako presidentea izan zen.

Bere enpresa-ibilbideak ETAren helburu bihurtu zuen 1980an. ETAk 67 egunez eduki zuen bahituta, eta, dirudienez, erreskate bat ordaindu ondoren askatu zuen.

Harreman ona izan zuen Jordi Pujol Generalitateko presidente ohiarekin, biek Banca Catalanan ardurak partekatu zituztenean sortua.

Bartzelonako Teniseko Errege-Klubeko presidentea izan zen hamabost urtez (1976-1989) eta Baqueira Beret eski estazioaren fundatzailea (1964). Arango Kontseilu Nagusiak Aran Haraneko Seme Kuttun izendatu zuen, bailaran egin zuen enpresa-lana eskertzeko eta eski-estazioak inguru horretan egin zuen ekarpenagatik, eskualdeko motor ekonomiko garrantzitsuenetako bat bihurtuz.

1992an, Kataluniako Generalitateak San Jordiren Gurutzea eman zion, enpresa-arloko katalan ospetsu gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banca Catalana

**Banca Catalana** kataluniar banketxea izan zen. 50 herrialdetan lan egiten du eta 7.300 langile inguru ditu.

1959ko martxoan sortu zuten Florenci Pujolek, Jordi Pujol semeak eta Francesc Cabana suhiak, Oloteko Dorca bankua erosita. 1961ean egoitza Bartzelonara lekualdatu eta Banca Catalana izena jarri zioten.

"Banca Catalana" izeneko aferan izandako finantza-beherakadaren ondoren, taldea Espainiako banku handien partzuergo batean sartu zen 1984an. Banco de Vizcayak urtebete geroago hartu zuen kontrola, eta, ondoren, enpresa eta marka komertziala likidatu zituen, baita bere aktiboak gaur egun BBVAn integratu ere.

## Kanpo estekak
1622ko sarraski indigena

**1622ko sarraski indigena**, **Jamestowneko sarraskia** izenez ere ezaguna, Virginiako Kolonian gertatu zen 1622ko martxoaren 22an, ostiral santuan, eta Opchancanough buruzagiak zuzendutako Powhatan Konfederazioaren ezusteko eraso batzuen ondorioz sortu zen. Erasoan 347 pertsona inguru hil ziren,  Jamestowngo ingeles biztanleriaren herena inguru.

Jamestown Ipar Amerikako ingeles lehen kolonia izan zen 1607an, eta Virginia koloniaren hiriburua izan zen. Jamestown bera hilketatik salbatu bazen ere azken orduko ohar baten bidez , James ibaian zehar kolonia txikiago asko ezarri ziren, bai ibaian gora bai ibaian behera. Erasotzaileek gizon, emakume eta haurrak hil zituzten, etxeak eta laboreak sutan jartzen zituzten bitartean.

Henrico zen orduan hedapen betean zeuden komunitate txikietako bat, eta indigenen eraso koordinatuen zatirik okerrena jasan zuena. Kolonia horietako asko gertakarien ostean abandonatu egin ziren. Hildakoen aztarnategi handienetako bat Wolstenholme Towne izan zen, eta Jamestowndik 7 miliatara ibaian behera dauden azken indusketa arkeologikoetan beste aztarnategi bat aurkitu da.

## Aurrekari historikoak 
Ingelesen eta Powhatan herriaren arteko lehen gerraren ondoren (1609-1613), Pocahontas, Powhatan buruzagiaren alaba, eta John Rolfe kolonoaren ezkontzak 1614an, kolono ingelesen eta aborigenen arteko harreman baketsuagoen garaia ekarri zuen. Powhatan Konfederazioa. 1618an, Wahunsonacock buruzagia hil ondoren, bere anaiordea Opechancanough-ek ordezkatu zuen. Ez zuen kolonoekin harreman baketsuak mantentzeko aukerarik ikusten eta ingelesen eta powhatan herriaren arteko lehen gerraren amaierako azken porrotetik errekuperatu ondoren, kolonia ingelesen suntsipena planifikatzea erabaki zuen.

1622ko udaberrian, ingeles batek Nemattanew kontseilariaren hilketaren ondoren, Opechancanoughek ezusteko kanpaina bat abiatu zuen, batez ere James ibaian kokatutako hogeita hamaika kolonia ingeles eta plantazioen aurka.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Price, David A. (2003). «March 22, 1622: Skyfall». Love and Hate in Jamestown: John Smith, Pocahontas, and the Start of A New Nation. Nueva York: Alfred A. Knopf. pp. 200–221. . 
* Rajtar, Steve (1999). Indian War Sites. Jefferson, NC: McFarland. .
Ruth Miller (aktorea)

**Ruth Miller** (Chicago, 1903ko martxoaren 19a-Santa Monica (Kalifornia), 1981eko ekainaren 13a) Ameriketako Estatu Batuetako emakume aktorea izan zen. Zinema mutuaren garaian aritu zen. 

### Filmografia 
* *The Sheik* (1921)
* *The Affairs of Anatol* (1921)
* *The Volga Boatman* (1926)
* *The King of Kings* (1927)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ruth Miller IMDb webgunean.
Panir

**Panir** edo **ponir** gazta (Indian ingelesez *paneer* idatzia) Indiako gaztanbera mota bat da, behi- edo bufalo-esnearekin egindako gazta freskoa da, Indiako azpikontinente osoko herrialdeetan ezaguna eta oso kontsumitua. 

Gazta biguna da, ez zahartua, ez urtua, eta ondutako esnearekin egiten da, non fruitu edo barazkietatik eratorritako azidoak gehituz sortzen den: adibidez limoi zukua izan daiteke eduki azido gehigarri hori.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elaine N. Aron

eskuinera|thumb|260px|Elaine Aron-en Prozesamendu sentsorialaren sentsibilitatea
**Elaine N. Aron**, sortzez **Elaine Nancy Spaulding** (Kalifornia, AEB, 1944ko azaroaren 1a) psikologian doktorea eta ikertzailea da. Zentzumenen prozesamenduaren sentsibilitateari buruzko hainbat lan idatzi ditu, eta zenbait artikulu argitaratu ditu, herentzian jasotako izaera eta pertsonen arteko harremanei buruzkoak, batez ere prozesamendu sentsorialarekiko sentikortasunaren gaiari buruz, La Persona Muy Sensibilial (1996) lanarekin hasi zen, milioi bat kopia baino gehiago saldu dituena..

## Bizitza 
Elaine Nancy Spaulding psikologian lizentziatu zen Kaliforniako Unibertsitatean (Berkeley), ondoren psikologia klinikoko masterra egin zuen Torontoko York Unibertsitatean eta Pacifica Graduate Institute-n doktoratu zen. 

### Lan ibilbidea 
San Frantziskoko C. G. Jung institutuan sartu zen. 1991n, sentikortasuna definitu zuen zentzumenen prozesamenduan, eta *Highly Sensitive Person* (euskaraz: Pertsona Oso Sentikor) terminoa sortu zuen.

### Ikertzaile 
Aronek psikoterapiako praktika du Mill Valleyn (Kalifornia). Aron psikologia-irakaslearekin, Arthur Aronekin, ezkonduta dago. Harekin lankidetzan ari da haurren inguruneak MSFekin duen elkarreraginari buruzko ikerketetan, helduen funtzionamendua aurreikusteko. Ia 50 urteko maitasun-azterketan, 36 galderako zerrenda egin zuen bikoteak, ehunka azterketatan erabili zutenetik, laborategiko ingurune batean gertutasuna sortzeko, arrotzen arteko hesiak hausteko eta polizia-agenteen eta komunitateko kideen arteko ulermena hobetzeko.

## Lanak 
* *Sentikortasunaren Dohaina.Sentikortasun handiko pertsona* (Obelisco, 2006) (Jatorrizko bertsioa: *The highly Sensitive Person* (1996).
* *Oso sentikorra den pertsonarentzako lan-eskuliburua* (Ed.Obelisco, 2019) (Jatorrizko bertsioa: The highly sensitive person's workbook izenburu osoa da, eta gaztelaniara itzulita dago.
* Sentiberatasunaren dohaina maitasunean (Obelisco, 2017) (Jatorrizko bertsioa: *The highly Sensitive Person in love* (1996)
* *Haurtzaroko sentikortasun handiaren dohaina* (Ed Obelisco, 2017) (Jatorrizko bertsioa: The *Highly Sensitive Child* (2002)
* *The undervalued Self* (LITTLE BROWN & CO, 2010).
* *Psychotherapy and the highly sensitive person* (Routledge, 2010).
* The highly sensitive parent (CITADEL PR, 2020).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web orri ofiziala
IndiGo

**InterGlobe Aviation Ltd.** enpresa**,** **IndiGo** markarekin negozioak egiten dituena, kostu txikiko hegazkin konpainia indiarra da. IndiGok IGI aireportuan (Delhi) du operazio zentro nagusia, baina enpresaren egoitza Gurgaon hirian du (Haryana, Indian). 

## Historia 
Hegazkin-konpainia pribatu gisa sortu zuten 2006an Rahul Bhatiak (InterGlobe Enterprises-eko burua) eta Rakesh Gangwalek. Lehen hegazkina 2006ko uztailean eskuratu zuten eta hilabete geroago hasi zen bidaiak egiten. Aire-konpainia Indiako  handiena bihurtu zen bidaiarien merkatu kuotan2012an. Enpresa 2015eko azaroan burtsan kotizatzen hasi zen.

21. mendearen lehen laurdenean, Indiako hegazkin-konpainiarik handiena bilakatu da, garraiatutako bidaiarien eta flotaren tamainaren arabera, eta merkatu-kuota nazionala %53,5ekoa zuen 2021eko urrian. Era berean, kostu txikiko hegazkinetan, Asiako enpresa handiena bilakatu da kategoria honetan, garraiatzen diren hegazkin- eta bidaiari-flotaren tamainari dagokionez. Era guztietako hegazkin konpainien arteabm Asiako seigarren handiena, 2018-19 urteetan 64 milioi bidaiari baino gehiago garraiatuz urtean. Konpainiak 1.500 hegaldi egiten zituen egunero 2019an, 96 helburu hiritara: 71 Indiakoak eta 25 nazioartekoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernando Barrenetxea

**Fernando Barrenetxea Muxika Ortiz de Allende Aperribai** (Bilbo,  - ?) bizkaitar politikaria izan zen. Ezagutzen dugun Bizkaiko lehen Ahaldun nagusia da.

## Bizitza 
XVII. mendean jaio zen. Fernando Barrenetxea Ortiz Allende Ibañez Arbolantzaren semea zen. Bilbon bataiatua izan zen 1639ko maiatzaren 23an. Bilboko alkatea izan zen eta, 1666. urtean, Bizkaiko Ahaldun nagusia bilakatu zen. Bi urte geroago, 1668ko urtarrilaren 8an, Maria Hilaria Ergiñigorekin ezkondu zen. Bost seme-alaba izan zituen. Honako hauek dira: Francisco Fernando Barrenetxea Ergiñigo, Joakin Iñaki Barrenetxea Ergiñigo, Maria Antonia, Juana Maria eta Luisa abizen berberarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andra Mari Ikastola (Etxarri-Aranatz)

thumb|Ikastola ondoko etxebizitzak
**Andra Mari Ikastola**k Etxarri Aranatzen, Nafarroa Garaian, 1969. urtean hasi zuen bere ibilbidea. Guraso, ume eta herritar talde batek elkarlanean abiatutako proiektua izan zen; haren helburua beren seme-alabak euskaraz eta euskal kulturaz heztea zen.

## Ikastolaren kronologia 
* 1969: Andra Mari ikastolaren hasiera, Eskola Zaharretan, auzolanean itxuratu zuten eta gero, 12 ikasleren etorrerarekin hobetu egin zuten. Hasiera guztietan bezala, ez ziren gutxi izan gainditu beharreko oztopo eta lehiak: leku falta, ofizialtasuna... Baina guraso eta herriko jendearen ilusio,dedikazio, azken batean, ikastola herri-proiektu bezala finkatzeko nahiak, posible egin zuen gaur egun dugun ikastola. 4

* 1981-1982:Liburuak lehenengo aldiz ekarri zituzten ikastolara.

* 1985: Lehenengo aldiz legeztatu zuten ikastolaren irekitzea 8 gela

* 1989: Andra Marik lehenengo Nafarroa Oinez festa antolatu zuen,  “Nafarroan euskaldun” leloarekin.

* 1994: Andra Mari Ikastolaren 25. urteurrena ospatu zen.  

* 1995: Andra Marik eta Iñigo Aritzak "Sakana" Ikastola sortu behar izan zuten DBH egon ahal izateko.

* 1996: Bigarren Nafarroa Oinez antolatu zuen “Herrikolore” leloarekin, eskola zaharra egokitu egin zuten eta honela DBH legeztatu zuten.

*1998-1999: DBH amaitu zuen lehen promozioa atera zen ikastolatik.

* 2009: Hirugarren Nafarroa Oinez antolatu zuen “Txikiak handi” leloarekin, eta Etxarriko ikastolaren 40. urteurrena ospatu zen. Europako hizkuntza gutxituen herrialdeekin harremanetan jarri zen lehenengo aldiz Nafarroa Oineza,"Txikiak handi" proiektuari hasiera emanez.

* 2010: "Oinez Basoa" proiektuaren lehenengo basoa 2010eko neguan landatu zen, Arbizuko udalak utzitako lur eremu batean. 5.200 zuhaitz landatu ziren.

* 2015-2016: Utzubar Txikiko Haur eta Lehen Hezkuntzako eraikina egin zen.

* 2018-2019: Eskolaldi etengabea ezarri zen HH eta LH.

* 2019: Andra Mari Ikastolaren 50. urteurrena.

## Hezkuntza proiektua 
Eta bere zailtasun handienak gainditu ondoren bere mugak zabaldu zituen proiektu ezberdinekin, *KiVa*, *Arte proiektua*, *Pentsaera konputazionala*, *Sormen proiektua*, *Irati proiektua*, *Orekaz proiektua*, *Denok berdinak denok desberdinak proiektua*… Proiektu horiekin gauza berriak ikasiez aparte, lagunekin errespetua lantzen irakasten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ikastolaren webgune ofiziala.
Francesc Cabana

**Francesc Cabana Vancells** (Bartzelona, Katalunia, 1934ko abenduaren 13a) kataluniar bankari eta historialari ekonomikoa da. Gaztelaniaz eta katalanez idatzi du.

## Biografia 
Maria Pujolekin, Kataluniako Generalitateko presidente ohiaren arrebarekin ezkonduta, banku-historiari eta Kataluniako ekonomiari eta burgesiari buruzko lanak argitaratu ditu. Bartzelonako Burtsan lan egin zuen (1957-1959) eta Munduko Bankuko aholkularia izan zen Ekuatore Ginean (1988-1992). Kataluniako Nazioarteko Unibertsitateko irakaslea ere izan da (1997-2005).

1998an Sant Jordiren gurutzea jaso zuen Kataluniako tradizio industriala eta ekonomikoa zabaltzen egindako ekarpenagatik. 2014an El Punt Avui egunkarian igandero ''Quadern d'economia'' izeneko zutabea argitaratzen zuen.

## Lanak 
## Erreferentziak
Indigo Girls

**Indigo** **Girls** rock-folk bikote estatubatuarra dira, Atlantan eratutako musika taldea (Georgia, Estatu Batuak), Amy Ray eta Emily Saliersek osatua.

## Ibilbidea 
Taldea osatzen duten bi musikariak eskolako lagunak dira umetatik. Indigo Girls izenarekin hasi ziren Emoryko Unibertsitateko ikasle gisa, astero The Dugout tabernan, Emory Villagen.

1987an, *Strange Fire* izeneko disko-bilduma egin zuten, eta 1988an konpainia diskografiko garrantzitsu batekin kontratua lortu zuten. Harekin bederatzi album argutaratu ondoren 1987tik 2007ra bitartean, IG Recordings grabaketa marka propio eta berriarekin jarraitu zuten ondoren autoekoizle gisa.

Indigo Girls-ekin zerikusia duten proiektuetan lan egitetik kanpo,  bakarkako lanak argitaratu ditu Amy Rayk, eta irabazi asmorik gabeko erakunde bat sortu du, musikari independenteak sustatzen dituena. Emliy Saliers, berriz, jatetxeen industriako ekintzailea izan da, eta idazlea ere bai da. Don Saliers aitarekin  talde berezientzako ekintzailetzan emanaldiak antolatu ditu. 

Taldeko bi emakumeak, Saliers eta Ray, lesbianak dira baina ez dira elkarren bikote sentimentala, eta ezagunak dira daude ingurumen eta politika-kontuetan aktibistak direlako.

## Kanpo estekak 
* *Closer to Fine*, Indigo Girls-en abesti eta bideoklipal, taldearen Youtube kanalean.
Tamara Clavería

**Tamara Clavería** (Bilbo, 1984) Gizarte integratzailea, AMUGE Elkarteko kide eta lehendakaria da.

## Biografia 
Hamalau urte zituela eskolatik atera zuten gurasoek etxeko ekonomian lagundu zezan, ahizta txikia nagusitzean ikasketak berreskuratu zituen eta Gizarte Integratzaile titulatu zen. Emakume ijitoen hezkuntza defendatzen du eta herri ijitoaren egoera hobetzeko erreminta dela ziurtatzen du. AMUGE - Asociación de Mujeres Gitanas elkarteko kidea da, bertatik arrazakeria salatu egiten du eta feminismo barneratzaileago baten alde egiten du. Bizkaiko SOS Arrazakeriarekin batera ijitoek pairatzen duten diskriminazioa salatu du, eta Unesco Etxea bezalako erakundeekin elkarlanean aritzen da. Durangon antolatutako Euskal Herriko V. Jardunaldi Feministetan parte hartu zuen, eta ondoren 2019ko azaroaren 25ean mugimendu feminista autonomoak ospatutako ekitaldian hitz egitera gonbidatua izan zen.

## Argitalpenak 
##### Artikuluak aldizkarietan 
* *Nola bizi dugu emakume ijitook zaintza?* (Pikara Magazine, 2022)
* *¿Cómo vivimos las mujeres gitanas los cuidados?* (Pikara Magazine, 2022)
* *Las gitanas no podemos ir tranquilas ni de compras* (Andra, 2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Paul Laurens

**Jean-Paul Laurens** (Fourquevaux, 1838ko martxoaren 28a - Paris, 1921eko martxoaren 23a) frantziar margolari eta eskultorea izan zen.

Léon Cogniet eta Alexandre Bidaren ikaslea izan zen. Izugarri antiklerikala eta errepublikarra izan zen eta gai erlijioso eta historikoetako margolanak egin zituen. Horien bidez, zapalkuntza monarkikoaren eta klerikalaren aurkako mezua adierazten saiatu zen.

Frantziako Hirugarren Errepublikako gobernuak hainbat enkargu egin zizkion Parisko Udalari, Panteoiari edo Tolosa Okzitaniako Kapitolioari.

Irakasle izan zen Julian Akademian eta Parisko Arte Ederretako Goi Eskolan. Frantziako akademizismoko azken margolari nabarmenetako bat izan zen.

## Iruditegia 

File:Beaux-Arts de Carcassonne - La Délivrance des emmurés de Carcassonne 1879 - Jean Paul Laurens.jpg|*Carcassonneko askatuak*, 1879
Augustins - L'Agitateur du Languedoc - Jean-Paul Laurens RO 699.jpg|*Bernard Délicieux, Languedoceko irabiagailua*, 1887
Augustins - Saint Jean Chrysostome et l'Impératrice Eudoxie - Jean Paul Laurens 2004 1 156.jpg|*San Joan  Krisostomo eta Aelia Eudoxia enperatriza*, 1893
Hotel de ville de Tours triptyque Jeanne d'Arc 2.jpg|Joana Arcekoa, Tourseko udaletxea, c. 1900
Capitole Toulouse - Grand escalier - Le Tournois - Jean-Paul Laurens.jpg|*Torneoa*, 1912
Laurens Caton d'Utique (RO 147).jpeg|Katon Minorren heriotza (1863)
JPaul Laurens The Death of Tiberius.jpg|Tiberioren heriotza (1864)
Jean Paul Laurens Le Pape Formose et Etienne VI 1870.jpg|Formoso aita santua eta Eztebe VI.a (1870)
Execution of the duke d Enghien.jpg|Enghiengo dukearen exekuzioa (1873)
Laurens excomunication 1875 orsay.jpg|La scomunica di Roberto II.a Frantziakoaren eskumikoa (1875)
Jean-Paul Laurens - The Byzantine Emperor Honorius - 1880.jpg|Honorio (1880)
Le grand inquisiteur.jpg|Aita Santu eta inkisitorea (1882)
Laurens - The Last moments of Maximilian.jpg|Gli ultimi momenti di Maximiliano I.a Mexikokoaren azken uneak (1882)
Laurens - Hostages.jpg|Bahituak (1896)
La muerte de Galeswinthe - Jean-Paul Laurens.jpg|Galsuindaren heriotza (1906)
File:Jean-Paul Laurens, Le Lauragais, Toulouse, Capitole.gif|Lauragais (1897)

## Kanpo estekak
Veronako Unibertsitatea

**Veronako Unibertsitatea** (Università degli *Studi di* *Verona* italieraz) Veronan (Italia) dagoen unibertsitate publikoa da.

## Historia 
### Erdi Aroko Studiuma 
Badirudi zuzenbide-scuole bat zegoela Veronan Erdi Aroaren hasieran, IX. mendean eta ia seguru asko X. mendean, Raterio gotzainaren garaian. 1339ko irailaren 22an, Benedicto XII.a aita santuak Avignonen bula bat eman zuen, Veronari *Studium generale* bat ematen ziona. Aita Santuak ezarritako ahalmenak lau ziren, horietako bi legezkoak, zuzenbide zibileko ahalmena eta zuzenbide kanonikoa. Beste biak Medikuntza eta Letrak izan ziren. Scaligeri familiaren gainbeherak, Viscontitarren parentesiaren ondoren, Verona Veneziako Errepublikaren mende jartzera eraman zuen; Veneziako Errepublikak unibertsitate bakarra izatea nahi zuen, Paduakoa, eta Veronan unibertsitate-ikasketak izateko edozein asmo bertan behera utzi zuen, arlo juridikoan ikasketa horien interesa jaitsi ez bazuen ere.

### Egungo unibertsitatea 
1950ean, historialari katolikozko talde batek Zientzia Historikoen Eskola Librea sortu zuen eta Veronatarrentzako unibertsitate publiko bat sortzeko proiektua bultzatu zuen. 1959an, hiriko gobernuak Negozioen eta Ekonomiaren Eskola Librea eta Ikasleentzako Partzuergoa sortu zituen, eta urte horretako azaroaren 1ean inauguratu ziren. 1963an erakundea Paduako Unibertsitatearen mende jarri zen bere Ekonomia Fakultatearen egoitza gisa, eta handik gutxira Zuzenbidea, Medikuntza eta Kirurgia, Artea eta Filosofia fakultateak ireki zituen. Azkenik, 1982an baimena jaso zuen, Paduako Unibertsitatetik bereizi eta Veronako Unibertsitate bihurtu zen.

## Erakundea 
Egidio Meneghetti liburutegia eta Arturo Frinzi liburutegia ditu; azken hori Veronako handiena da, herritar guztiei irekita dago (ikasleak izan ala ez) eta 180.000 obra baino gehiago ditu. Gainera,  beste 36 liburutegi dira, unibertsitate-karrera bakoitzerako bat.

Kirol-taldea Italiako Sportivo Unibertsitate Zentroak antolatutako unibertsitate-lehiaketetan parte hartzen duen CUS Verona da. Kirol batzuek txapelketa nazionalak irabazi zituzten eta, gainera, CUS Verona Rugby talde profesionala du, Lehen Mailan lehiatzen dena.

### Fakultateak 
Unibertsitateak fakultate hauek ditu:
* Bioteknologia
* Medikuntza
* Administrazioa eta negozioak
* Informatika
* Ekonomia
* Atzerriko hizkuntzak eta literatura
* Giza zientziak
* Zuzenbidea
Graduatu famatuenak Mr. Lui artista eta Luca Azzolini eta Aldo Busi idazleak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carme Freixa

**Carme Freixa Zurita** (Bartzelona, Katalunia) psikologoa, kazetaria eta aktibista feminista da. 2010etik 2012ra Kataluniako Emakume Kazetarien Elkarteko buru izan zen.

## Ibilbidea 
Freixa psikologia klinikoan lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, eta sexualitatean espezialista da. Bultzatzaile izan zen, eta bi hamarkadatan lan egin zuen osasun arloan, gazteen eta emakumeen sexu eta ugalketa osasunari buruzko programetan.80ko hamarkadatik, komunikabideetan lan egiten du. 2000ko 90eko hamarkadaren amaieran eta hasieran, bereziki ezaguna egin zen giza sexualitateari buruzko kolaborazioengatik, "*Ellos y nosotras. Tratado contra la mutilación cerebral femenina*" (*Haiek eta gu*. *Emakumeen garun mozketaren aurkako tratatua*) (1998), Onda Cero Musican *El asiento de atrás* gazteentzako irratsaioa zuzendu eta aurkeztu zuen, eta  *Julia en la Ondaren "El Gabinete"* saioan kolaboratu zuen. Ondoren, generoari eta feminismoari buruzko iritzi-zutabeekin jarraitu zuen 20 minutos-en *Ull de gènere* (2007) lanarekin. *Cicatrices Transgénicas* (*Orbain Transgenikoak)* (2000) izeneko bloga ere sortu zuen, Susana Koskarekin batera. 2009an *T-Incluir* saria jaso zuen. 2010ean, Associació de Dones Periodistes de Catalunya elkarteko

Denboraren erabilera sozialeko politika publikoetan, sexu- eta ugalketa-osasuneko programetan, gazteria- eta genero-politiketan aditua da Freixa, eta emakumeen esplotazioa salatuz emakumeen eskubideen alde borrokatzen duten hainbat erakunderen partaide da; besteak beste, RECAV (Red Estado Contra el Alquiler de Vientres), prostituzioaren plataforma abolizionista eta emakumeak ezabatzearen aurkako aliantzan.

2020an, *Nietas de la memoria* proiektu kolektiboan parte hartu zuen. Frankismoaren garaian ikusezin bihurtu ziren eta II. Errepublikan lortutako aurrerapenen ondoren, eskubideak galdu zituzten eta "bigarren mailako herritar" bihurtu ziren, ekonomikoki independenteak izateko aukerarik gabe, beren bizitza "senarrei zerbitzatu eta obeditzea" baztertuta geratu zirenen omenez.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Institut Català de les Dones saria  *Plura*l lanagatik.
* *T-Incluye* saria 2009 *Cicatrices Transgénicas* izeneko blog inklusiboenari.
* *"Jaque mate" Ministra* Catalunya Press 8 de marzo de 2021

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sheleader. Carme Freixa i els Temps-en erabilerak
* Orbain transgenikoak
* Oroimenaren bilobak
* Carme Freixa Emakumeak sarean
Hovhannes Tumanyan

**Hovhannes Tumanyan** (; Dsegh, Errusiar Inperioa, 1869ko otsailaren 19aGreg./otsailaren 7aJul. - Mosku, 1923ko martxoaren 23a) armeniar olerkari, idazle, itzultzaile eta ekintzailea izan zen. Armeniako poeta nazionala da.

Lori probintzian jaio zen eta Tbilisira joan zen, Errusiar Inperioko armeniar kulturaren erdigunera. Olerkiak, baladak, eleberriak eta kazetaritza eta kritika artikuluak idatzi zituen. Estilo errealistan idatzi zuen eta eguneroko gaiak jorratu zituen.

Bakegilea izan zen armeniarren eta tatarriaren sarraskietan 1900eko hamarkadan, eta 1918ko Armenia-Georgia gerraren aurka agertu zen. Ebanjelioaren predikaria izan zen eta armeniar genozidioko errefuxiatuei lagundu zien.

## Lanak 
### Olerkiak 
* *Txakurra eta katua* (1886)
* *Maro* (1887)
* *Akhtamar* (1891)
* *David Sassoungoa* (1902)
* *Tmuk gotorlekua harrapatzea* (1902)
* *Ezti tanta bat* (1909)
* *Gaizkiaren amaiera* (1908)
* *Xah eta eskalea* (1917)
### Eleberriak 
* *Anush* (1890)
* *Gikor*
* *David Sassoungoa*
### Maitagarrien ipuinak 
* *Nazar Kementsua*
* *Antxumea*
* *Panos Zorigaiztokoa*

## Kanpo estekak