open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arabako Arkeologia Museoa

**Bibat Arkeologia museoa** Arabako Gasteiz hiriburuko Alde Zaharreko arkeologia museoa da, Aiztogile kaleko 54. zenbakian, Arabako Fournier Karta museoari erantsita: bi museo horiek elkartuta Bibat museo multzoa (2009an irekia) osatzen dute.

## Eraikina 
Garai batean museoaren egoitza Gobeu-Gebara-San Joan jauregian egon zen, gaur egun Bendaña jauregiari erantsitako eraikinean dago. Eraikina Patxi Mangado arkitektoak diseinatu zuen eta XV. Europako Kobrezko Arkitektura Saria irabazi zuen.

## Erakusketa 
Erakusketa hiru solairutan banaturik dago, eta Paleolito Aroa, Burdin Aroa, Antzinako Erroma eta Erdi Aroan sortutako Gasteiz udalerrian barna ibilaldi bat proposatzen du. Denera 1.500 pieza inguru dauzka. Lorategietan disko itxurako hilarrien erakusketa bat ere badago. Espezializatutako liburutegi bat ere badu, eta gainera museoak Araban zehar garatzen diren arkeologia programak ere kudeatzen ditu.

## Ordutegia 
* Astelehenetan, itxita.
* Asteartetik larunbatera: 10:00-14:00 eta 16:00-18:30.
* Igande eta jaiegunetan: 11:00-14:00.
* Jaiegun diren astelehenetan: 11:00-14:00, eta biharamunean (asteartea) itxita.

## Galeria 

Fitxategi:Vitoria - Bibat 064.jpg|Hezurdura
Fitxategi:Vitoria - Bibat 065.jpg|Historiaurreko lanabes litikoak.
Fitxategi:Pequeño Torque procedente del castro de las Peñas de Oro.jpg|Zuiako Oroko Haitzetako kastroan aurkitutako urrezko balizko torkea.
Fitxategi:Vitoria - Bibat (Estela del Jinete, Iruña-Veleia, siglos II-I a.C.).jpg|Iruña-Veleiako zaldunaren estela.
Fitxategi:Vitoria - Bibat 061.jpg|Iruñako Dama: Iruña-Veleian aurkitutako erromatar garaiko dama edo jainkosa baten eskultura
Fitxategi:Vitoria - Bibat (objetos de la Edad del Bronce) 02.jpg|Brontze aroko objektuak
Fitxategi:Bifaz (40553823392).jpg|Aisuan, Legution, aurkitutako aurpegibikoa edo bifazea.
Fitxategi:Cerámica (39701154645).jpg|Erromatar garaiko Terra sigillata motako ontzia
Fitxategi:GERT P3.Miliario de Errekaleor frontal copia.jpg|Errekaleorren aurkitutako miliarioa

## Ikus, gainera 
* Arabako Fournier Karta Museoa
* Bibat
* Bendaña jauregia
* Arkeologiarako Arabar Institutua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskadiko Museoak Katalogo Kolektiboa (Emsime) - Arabako Arkeologia Museoaren bilduma
* Arabako Foru Aldundia: *40 urte Arabako Arkeologia Museoa*, museoari buruzko bideoa, *YouTube* webgunean. Iraupena: 2' 54.
* Arabako BIBAT Arkeologia Museoa. Museoaren webgunea.
* Arkeologiarako Arabar Institutua
Ramón Mendiburu

**Ramón Mendiburu Ibarburu** (Donostia, 1940ko martxoaren 12a) euskal txirrindulari ohia da. 1962 eta 1970 artean txirrindulari profesionala izan zen eta hamabi garaipen lortu zituen.

Erretiratu ostean, Espainiako Vueltako kirol zuzendaria eta antolatzailea izan zen.

## Palmaresa 
**1963**
* Altsasuko Saria
* Nicolas Casaus Saria
* Espainiako eskualdekako txapelketa (Gipuzkoa)
* 3. Masferrer garaikurran
* 6. Setmana Catalanan

**1964**
* 3. Errioxako Itzulian
* 3. Ordiziako Klasikan

**1966**
* Espainiako Vueltako etapa 1
* Elola Saria
* Trapagaran
* Traspando

**1967**
* Andaluziako Itzulia, eta etapa 1
* Muñecas de Famosa Sari Nagusia

**1968**
* Errioxako Itzulia eta etapa 1

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Margnat-Paloma (1962-1963)
* Inuri (1964)
* Ferrys (1965)
* Fagor (1966-1970)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kordoi Etxea

**Kordoi Etxea** (gaztelaniaz *Casa del Cordón*) Arabako Gasteiz hiriburuko Alde Zaharrean kokaturik dagoen jauregi bat da. Hain zuzen ere, Aiztogile kalean dago. Bere izena etxe honetako sarbide bikietako arku baten gainean ikus daitekeen frantziskotarren ordenako kordoi bati zor dio.

## Eraikina 
XV. mendean Juan Sánchez de Bilbao judu merkatariak erdi aroko etxe batzuk zeuden lekuan eraiki zuen. Bere ama, María Ruiz de Gauna, XIII. mendeko Gaona leinukoa, dorrea utzi zion oinordetzan eta berak dorrea inguratuz jauregia eraiki zuen, dorre hau jauregi honetako lehenbiziko eta bigarren solairuen barnean mantendu delarik. Izar itxurako ganga polikromatu bat nabarmentzen da, honekin dorretxe honetako areto noblea estali eta gaur egun arte osorik mantendu izan da.

## Historia 
Gotiko arkitektura zibilaren adibide eder hau hainbat pertsona ospetsuen iragan lekua izan zen, esate baterako Filipe I.a Gaztelakoa eta bere emaztea zen Joana Gaztelakoa. 1522ko urtarrilaren 22an Adrian Utrechkoa jauregi honetan zegoela 13 egun aurretik Aitasantu izendatu zutelaren berria iritsi zitzaion. Adrian VI.a izango zena hilabete batez Gasteizen bizitzen egon zen, bertan Espainiako Erresumako erregetza mantendu zuen eta Frantziako Erresumatik zetozen erasoaldien aurrean Nafarroako Erresumaren espainiar defentsak prestatzen aritu zelarik.

## Erakusketak 
Zaharberritze lan konplexu batzuen ondoren, gaur egun eraikinak irakaspen asmoa duten erakusketa ugari izan ohi ditu. Honela bada, bertaratzen den jendak euskal eta arabar kultura, historia, natura, artisautza, folklorea, euskal mitologia, eta abarren inguruko erakusketez gozatzeko beta du.

## Erreferentziak
Francisco Mitxelena Arsuaga

**Jose Francisco Mitxelena Arsuaga** (Oiartzun, 1924ko abenduaren 12a - Bartzelona, 1989ko otsailaren 24a) euskal txirrindularia izan zen. 1942 eta 1953 artean txirrindulari profesionala izan zen eta zenbait garaipen lortu zituen. Joxe bere anaia txirrindulari profesionala ere bazen.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen
X: Ez zuten egin

## Taldeak 
* Independente (1942-1947)
* Real Sociedad (1948)
* Touring (1949)
* Independente (1950-1953)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bonifacio Murillo

**Bonifacio Murillo** (Gipuzkoa, 1913 - ) euskal txirrindulari ohia da. 1934 eta 1940 artean txirrindulari profesionala izan zen eta errepidean ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa 
**1936**
* Espainiako Ziklo-kros Txapelketa: 3.a 16px

## Taldeak 
* Unión de Irún (1934)
* Club Gimnástico Irunés (1935)
* Independente (1939)
* Irun (1940)

## Erreferentziak
Javier Palacín

**Javier Palacín Salgado** (Donostia, 1971ko azaroaren 25a - ) euskal txirrindulari ohia da. Afizionatu mailan, Kaiku-Gurelesa taldean izan zen. 1994 eta 1996 artean txirrindulari profesionala izan zen eta ez zuen garaipenik lortu. José María bere anaia txirrindularia ere bazen.

## Palmaresa 
**1992**
* 7. Nafarroako Itzulian eta etapa bat
**1993**
* 7. Nafarroako Itzulian eta bi etapa
* 2. Bidasoko Itzulian
**1994**
* 2. Laudioko Sari Nagusian 
* 2. Valentziako Erkidegoko Itzuliko etapa batean 
* 2. Gaztela eta Leongo Itzuliko etapa batean 
* 4. Sabiñánigoko Klasikoan
* 10. Ordiziako Klasikan

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Euskadi (1994-1996)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
José María Palacín

**José María Palacín Salgado** (Donostia, 1964ko azaroaren 25a - ) euskal txirrindulari ohia da. 1987 eta 1989 artean txirrindulari profesionala izan zen eta ez zuen garaipenik lortu. Afizionatuetan Bizkaiko Bira irabazi zuen. Javier bere anaia txirrindularia ere bazen.

## Palmaresa
**1986**
* Bizkaiko Bira
* 3. Bidasoko Itzulian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Zahor Chocolates (1987-1988)
* Puertas Mavisa (1989)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñigo Igartua

**Iñigo Igartua Almandoz** (Bergara, 1968ko martxoaren 24a - ) euskal txirrindulari ohia da. 1990 eta 1995 artean txirrindulari profesionala izan zen ziklo-kros modalitatean eta zenbait garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
## Taldeak 
* Independente (1990-1995)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Luis Mokoroa

**Luis Mokoroa** (Donostia, 1943 - ) Gastronomiazko Euskal Anaiarteko betiereko lehendakaria da. Era berean, Donostiako Aste Nagusia abiarazten duen kainoikada eragiten duen pertsona izateagatik da ezaguna.
Roke (argipena)

**Roke** izenak zenbait esanahi ditu:

* Roke, gizonezko izena;
* San Roke, Eliza Katolikoko santua, eta horren omenezko eliza, baseliza, jaiak eta lekuak; hala nola,
** San Rokeak, Deban,
** San Roke kalea, Donostian.

## Ikus, gainera 
* Roque
* San Roque
Bibat

[thumb|400px|Bibat museoaren aurrealdea. Ezkerrean, [Bendaña jauregi errenazentista, Karta Museoaren egoitza; eskuinean, Patxi Mangado arkitektoak sortutako eraikin berria, Arkeologia Museoaren egoitza.]]

**Bibat** Arabako Gasteiz hiriburuko Alde Zaharrean (Aiztogile kaleko 54. zenbakian) dagoen museogune bat da, 2009ko martxoan irekia. Hain zuzen ere, museo bi bat eginda daudela adierazi nahi du izen horrek, Arabako Fournier Karta Museoa eta Arabako Arkeologia Museoa bateratzetik sortutako museogunea baita. Karta Museoa Bendaña jauregi errenazentistan dago; Arkeologia Museoa, aldiz, hari erantsita Patxi Mangado arkitektoak sortutako eraikin berrian.

Fournier Karta Museoaren bilduma munduko bost karta bilduma garrantzitsuenen artean sailkatuta dago, garai guztietako eta bost kontinenteetako kartez osatua baita. Horietaz gain, ikusgai daude Fournier familiak Gasteizen bertan bost belaunaldiz ekoitzi dituen kartak ere.

## Ikus gainera 
* Arabako Fournier Karta Museoa.
* Arabako Arkeologia Museoa.
* Heraclio Fournier.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Héctor González

**Héctor González Baeza** (Barakaldo, 1986ko martxoaren 16a - ) euskal txirrindularia da. 2008 eta 2012 artean izan zen txirrindulari profesionala eta bi garaipen lortu zituen.

## Taldeak 
* 2008-2009: Saunier Duval-Prodir
* 2010-2011: KTM - Murcia
* 2011-2012: C.A. Valencia Tierra i Mar

## Palmaresa 
**2010**
* Beauceko Tourreko etapa bat
* Guadalupeko Tourreko etapa bat

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Erreferentziak
Jesús-Jacques Moujica

**Jesús-Jacques Moujica** (Urretxu, 1926ko irailaren 18a - Montélimar, 1950eko azaroaren 13a) euskal txirrindularia izan zen. 1945 eta 1950 artean txirrindulari profesionala izan zen eta 37 garaipen lortu zituen, tartean 1949ko Bordele-Paris. 1948ko ekainaren 4an frantziar nazionalizatu zen.

1950eko azaroaren 24an, Jean Reyrekin entrenatzen ari zela, trafiko-istripu batean hil zen.

## Palmaresa 
**1946**
* Auguste Mallet Sari Nagusia 
* Circuit d'Armagnaceko etapa 1 
* 2. Circuit des cols pyrénéensetan eta etapa 1 
**1948**
* Grand Prix de la Tomate
* Zuberoako Zirkuitua
* Libre Poitou Sari Nagusia
* 2. Circuit du Gersean eta etapa 1 
**1949**
* Challenge Sedis
* Bordele-Paris
* Germain Reynier Sari Nagusia
* Circuit des cols pyrénéenseko etapa 1 
* Algeriako Itzuliko 2 etapa 
* 3. Paris-Roubaixen
* 3. Paris-Bruselan
* 3. Canneseko Sari Nagusian
* 5. Paris-Roubaixen
**1950**
* Avignon-Cavaillon-Avignon
* Tour de l'Ouesteko etapa 1 
* 3. Catox Sari Nagusian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Mark Lanegan

**Mark William Lanegan** (Ellensburg, Washington, 1964ko azaroaren 25a - Killarney, Irlanda, 2022ko otsailaren 22a) estatubatuar konposatzaile eta abeslaria izan zen, 1990eko hamarkadatik aurrerako ikonikoenetako bat. 

Bakarkako ibilbidean itzal handiko erreferentzia izateaz gain, Screaming Trees taldeko buru izan zen, baita Queens of the Stone Age, Mad Season eta The Gutter Twins taldeetako gertuko kolaboratzaile ere.
 
## Musika ibilbidea 
1985ean sortu zuen Screaming Trees taldea, Conner anaiekin batera, gitarra elektrikoen soinua distortsionatzeko pedal bati hartuta izena. Bederatzi lan grabatu zituzten 1996ra arte, eta 2000n desegin zuten, ez zutelako topatu euren lanik grabatzeko prest egongo zen diskoetxerik. Seattle inguruan sorturiko rock-grunge mugimenduaren protagonistetako bat izan zen sasoi hartan.

1990. urtean  ekin zion bakarkakoari, modu paraleloan eta blues estilora gerturatuz. Inguruko hainbat musikarirengana ere jo zuen estreinako *The Winding Sheet* lan hartarako, tartean Nirvanako Kurt Cobain eta Krist Novoselicengana. Estudioko hamabi lan utzi zituen denera; tartean, *Bubblegum* (2004) arrakastatsua, *Panthom Radio* (2014) eta *Straight Songs of Sorrow* (2020) azkena.

Mende berriarekin batera, Queens of the Stone Age taldearekin gero eta gehiago agertzen hasi zen. Kaliforniako taldearen bigarren lanean (*Rated R*, 2001), "In the Fade" kantuan hartu zuen parte, eta *Songs for the Deaf* (2002) entzutetsuan ere hiru kantutan aritu zen —"A Song for the Dead", "Hangin' Tree" eta "God Is In the Radio"—. Ohikoa bihurtu zuten elkarlana, eta, beste proiektu batzuen artean, Afghan Whigs taldeko Greg Dullirekin sortu zuten gero The Gutter Twins.

2022ko otsailaren 22an hil zen, Killarneyn, Irlandan.

## Diskografia 
;Bakarka
* *The Winding Sheet* (1990)
* *Whiskey for the Holy Ghost* (1994)
* *Scraps at Midnight* (1998)
* ''I'll Take Care of You* (1999)
* *Field Songs* (2001)
* *Bubblegum* (2004)
* *Blues Funeral* (2012)
* *Imitations* (2013)
* *Phantom Radio* (2014)
* *Gargoyle* (2017)
* *Somebody's Knocking* (2019)
* *Straight Songs of Sorrow'' (2020)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mark Laneganen webgunea
Orko

**Orkoa** fikziozko munstro arraza bat da. Izendapen hau anglosaxoieratik dator eta zelta mitologiako izaki batzuk deskribatzeko erabili ohi zen. Orkoak gizaki eta piztien arteko nahasketa bat dira, itxura higuingarria eta nahiko jokaera oldarkor edo basatia dute, bereziki taldean doazenean, eta ez dira oso buruargiak izaten. Erromatar mitologian *Orcus* hitza *beste mundua* edo inframunduaren parekidea da.

John Ronald Reuel Tolkien idazlearen eleberrietan agertu zirenetik ezagun bilakatu ziren (*Orc* izendapena erabili zuen). Gaur egun erabili ohi den orkoaren irudia *Hobbita* eta *Eraztunen Jauna* eleberrietan agertzen dena izan ohi da, eta batzuetan Pluto jainkoaren seme zen erraldoi baten izena ere izan zen.

## Kanpo estekak
Juan José Quintanilla

**Juan José Quintanilla Txabarri** (Donostia, 1958ko abenduaren 10a) euskal txirrindulari ohia da. 1980 eta 1981 artean txirrindulari profesionala izan zen eta ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa
**1980**
* Andaluziako Itzuliko Mendiko sailkapena
* 7. Laudioko Sari Nagusian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Flavia-Gios (1980)
* Reynolds (1981)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
* 
* Juan José Quintanilla - *SitiodeCiclismo.net*
Itsasmuseum Bilbao

**Itsasmuseum Bilbao** edo **Bilboko Itsasadarra Itsas Museoa** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen museoa da. Olabeaga auzoan dago, Euskalduna zubia eta Euskalduna jauregiaren alboan. Garai batean Euskalduna ontziola zegoen lekuan dago, Bilboko itsasadarraren Ezkerraldean.

Museo honen helburua Bilboko itsasadarra, Bilboko portua eta Bizkaiko itsaso-jarduerek historian zehar pilatutako kultura-ondarearen ikerketa, babesa eta hedapena sustatzea da. 27.000m²-koa azalera du. Ontziez gain, *All Iron* izena daraman edukiontzia, Ponpa etxea eta Karola garabia daude museoaren kanpoaldean.

## Historia 
Ontziola 1984ean itxi zen eta museoa 2003an ireki. 1997an Patronatua eratu zen, Bilboko esparru publiko eta pribatu nagusietako ordezkariek osatutakoa. 1999an zehar museoaren Babes eta Mezenasgo Egitasmoa martxan jarri zen, Fundazioaren Patronatuko kide ziren enpresa eta erakundeak jadanik programan sartuta zeuden.

[thumb|499px|erdian|Bilboko Itsasadarra Itsas Museoa, [Karola garabia eta Euskalduna zubia.]]

## Ordutegia 
### Neguko ordutegia 
* Asteartetik ostiralera: 10:00etatik 18:00etara.
* Larunbatetan, igandeetan eta jai egunetan: 10:00etatik 20:00etara.
* Astelehenetan: itxita.
* Astearteetan: sarrera dohainik (Ikasturtean zehar, irailetik ekainera bitartean.)

### Udako ordutegia (oraingo ordutegia) 
* Asteartetik igandera: 10:00etatik 20:00etara.
* Astelehenetan: itxita.
* Astearteetan: sarrera dohainik (Ikasturtean zehar, irailetik ekainera bitartean.)

Irudi:Bilbao, grúa Carola 1.JPG|Karola garabia.
Irudi:Le Musée maritime (Bilbao) (3445068239).jpg|Museoko itsasontziak.

## Ikus gainera 
* Bilboko itsasadarra
* Euskalduna ontziola
* Bilboko portua

## Kanpo estekak 
* Bilboko Itsasadarra Itsas Museoaren webgunea
Jorge Ruiz Cabestany

**Jorge Ruiz Cabestany** (Donostia, 1956ko azaroaren 22a - ) euskal txirrindulari ohia da. 1980 eta 1982 artean txirrindulari profesionala izan zen eta bi garaipen lortu zituen. Peio bere anaia txirrindularia ere bazen.

## Palmaresa 
**1979**
* 7. Nafarroako Itzulian

**1980**
* Kantabriako Itzulia: etapa 1

**1981**
* Laudioko Sari Nagusia

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Equipos 
* Flavia Gios (1980)
* Teka (1981)
* Hueso (1982)

## Erreferentziak
Igor Romero

**Igor Romero Etxebarria** (Mutriku, 1986ko uztailaren 11 - ) euskal txirrindulari ohia da. 2007tik 2008ra eta geroago 2011n profesionala izandakoa.

## Palmaresa 
**2006**
* San Bartolome Saria
**2009**
* 2. Oroko Andre Maria Sarian
* 3. Leintz Bailarari Itzulian
* 6. Nafarroako Itzulian
**2010**
* Euskal Herriko errepideko txapelketa
* Gipuzkoako erlojupeko txapelketa (Gervais Memoriala)
* Guerrita garaikurra
* Altzoko Igoera
* 2. Xanisteban Sarian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Orbea-Oreka (2007-2008)
* Caja Rural (2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cantinflas

**Mario Fortino Alfonso Moreno Reyes**, askoz ere ezagunagoa **Cantinflas** ezizenaz (1911ko abuztuaren 12a, Mexiko Hiria &ndash; 1993ko apirilaren 20a, Mexiko Hiria) antzerki eta zinemako mexikar aktore eta umorista bat izan zen. 1957ko Urrezko Globo Saria irabazi zuen.

Cantinflas, Mexikoko auzo behartsuetatik irtendako pertsonaia eroxka eta maltzurkeriarik gabeak, ospe itzela eman zion Mario Morenori. Itxura ere nahastezina zuen: begi biziak, bibote bitxia, galtzak erdi eroriak, mugimendu xelebreak...Askotan *Charlot mexikarra* deitu izan zaio, eta Charlie Chaplinek berak garaiko komikorik onena zela erran zuen.

Zineman oso ibilbide luze eta oparoa izan zuen, bere film garrantzitsuenen artean honako hauek daudelarik: *El supersabio* (1948, Miguel M. Delgado), *Si yo fuera diputado...* (1951, Miguel M. Delgado), *Around the World in Eighty Days* (1956, Michael Anderson), *El padrecito* (1964, Miguel M. Delgado), *Por mis pistolas* (1968, Miguel M. Delgado), *El patrullero 777* (1977, Miguel M. Delgado), edota *El barrendero* (1981, Miguel M. Delgado).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Cantinflas aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
Beñat Urain

**Beñat Urain Epelde** (Mendaro, 1986ko ekainaren 26a - ) euskal kirolaria da. 2009tik 2011ra txirrindulari profesionala izan zen eta ez zuen garaipenik lortu. 2012an txirrindularitza utzi eta arraunlari sartu zen Aita Mari Arraun Elkartean.

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Orbea Continental (2009-2011)

## Erreferentziak
Enrique Torres

**Enrique Torres** (Gipuzkoa, ?, ?) euskal txirrindularia izan zen. 1934 eta 1946 artean txirrindulari profesionala izan zen eta hainbat garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
## Taldeak 
* Independente (1934 - 1935)
* Veloz Club (1936 - 1938)
* Umore Ona (1939)
* Fortuna (1940 - 1944)
* Real Sociedad (1945 - 1946)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ainhoa Garmendia

**Ainhoa Garmendia Insausti** (Legorreta, Gipuzkoa, 1974ko urriaren 26a) euskal soprano eta opera abeslaria da.

## Biografia 
Kantuaren munduan sartu aurretik, akordeoi- eta piano-ikasketak egin zituen Donostiako Musika-Kontserbatorioan. Donostiako Orfeoiaren partaide izan eta gero, Madrilera joan zen, eta hango Goi-Mailako Kantu-Eskolan Manuel Cid irakaslearekin hobetu zituen kantu-ikasketak. 1977an, Elena Lazarska-rekin eskolak hartu zituen Vienako Musikako eta Arte Dramatikoko Unibertsitatean.

*Don Pasquale*ren Norina pertsonaia jokatuz debuta egin zuen 1995 urtean, eta, 1999. urteaz geroztik, bi urte eman zituen Marseillako Centre National d’Artistes Lyriques Opera-Eskolan bere errepertorioa prestatzen.

2001 urtean, Leipzigeko Operak kontratatu zuen, eta, besteak beste, honako pertsonaia hauek jokatu zituen: Sussana (*Figaroren ezteiak*), Marzelline (*Fidelio*), Änchen (*Frankotiratzailea*), Lisa (*Lo-ibiltaria*) eta Musetta (*La Bohème*). Bi urte beranduago, Marseillako Operan debuta egin zuen *Il turco in Italia*ko Zaide papera antzeztuz.

2004 eta 2005 urteetan, beste hiru ekoizpenetan parte hartu zuen (*Txirula magikoa*, *Fidelio* eta *Temistokle*), eta, Lausanan (Suiza) eta Tolosan (Frantzia), Micaëla (*Carmen*) eta Aspasia (*Temistokle*) antzeztu zituen.

2005-2006 aldian, Ivan Fischeren gidaritzapean, Glyndebourneko Jaialdian eta Royal Albert Hallen debuta egin zuen Despina papera (*Così fan tutte*) jokatuz. Halaber, Marzelline (*Fidelio)* eta Lisa (*Lo-ibiltaria*) paperak antzeztu zituen hurrenez hurren Marseillako Operan eta Berlineko Operan.

Leipzigeko Operan zortzi urte egin ondoren, 2009. urteaz geroztik, bere kasa dabil operaren zirkuituan.

2014ea Opus Lirica sortu zuen Donostian eta aldi berean Donostiako opera denboraldia, non berak bai soprano eta bai zuzendari artistiko moduan lan egiten duen.

## Kanpo estekak 
* Ainhoa Garmendia sopranoaren webgunea 
* [Nerea Pikabea(https://eu.wikipedia.org/wiki/Nerea_Pikabea)k egindako elkarrizketa, *Administrazioa Euskaraz*, 2017ko uztaila, 5-6 or.]
* Ainhoa Garmendiari elkarrizketa: Operak egokitu egin du bere mezua Berria, 2022.07.05
Elisa Zamacois

**Elisa Zamacois Zabala** (Bilbo, 1838ko apirilaren 29a &ndash; Buenos Aires, 1915) euskal soprano eta zarzuela abeslaria izan zen.

## Biografia 
Elisa hogei anai-arreben artean emakume bakarra izan zen. Anaia gehienak artista izan ziren: Niceto idazlea, Elisa abeslaria eta Eduardo margolaria. Bere aita Miguel Zamacois irakasle eta agotea zen.

Bilbon ikasi ondoren, Madrilera joan zen, non 1857an eta hamasei urte besterik ez zituenean, Teatro de la Zarzuela izeneko antzerkian debuta egin zuen. Enrique Ferrer, baritonoa ezkondu zuen. Madrilen bere generoaren izar nagusi bilakatu zen 1884an erretiratu arte.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fouta

**Fouta zaldia** Senegal aldeko bertako zaldi arraza bat da. Bere tamainagatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

Fouta zaldien beste izen bat "Foutanké" da. Mendebaldeko Afrikako zaldi hauek arinak dira eta beraien jatorrian berberiar zaldiak daude.

Fota arrazaren bi barietate daude; M'Bayar eta Fleuve zaldi motak hain zuzen, biak Senegalen hedatzen dira..

Fleuve motak bertako ponien eta zaldi berberiarren arteko nahasketa du jatorri.

Senegalgo poni gehienak arinak badira ere, beraien jatorri arabiarra dela eta, hainbat zaldi astunagoak dira, gurdi eta zama astunekin ibili beharraren ondorioz aukeratutako abereak izanik.

Zaldi hauek oso garrantzitsuak dira bertako biztanleen ekonomiarako, mota guztiko zamak eramaten bait dituzte batetik bestera.

## Ezaugarriak 
* Tamaina soin gurutzera: 135cm-145cm.
* Koloreak: Gaiztankara, beltza eta argiak.

## Zabalpena 
M'Bayar poniak Senegalgo Baol eskualdeko poni mota bat da. Fleuveko poniak berriz bertako poni arinak dira, bertako aurreneko ponietan dute jatorri, beti berberiar zaldirekin nahasturiko abereak izanik.

## Kanpo estekak 
*  Arrazari buruzko artikulu txikia argazkiekin
*  Arrazari buruzko artikuloa
## Erreferentziak
Ricardo Zamacois

**Ricardo Melchor Zamacois Zabala** (Bilbo, 1847ko urtarrilaren 6a - Bartzelona, 1888ko otsailaren 18a) euskal aktore eta zartzuela abeslaria izan zen.

## Biografia 
Ricardok hogei anai-arreba izan zituen, gehienak artista izan zirenak: Niceto idazlea, Elisa abeslaria eta Eduardo margolaria.

Bilbon ikasi ondoren, Madrilera joan zen, non *Café San Isidro* izeneko antzerkian debuta egin zuen. Arrakasta handia izan zuen, Espainian zein Amerikan.

## Erreferentziak
Facundo Zabaleta

**Facundo Zabaleta Labandibar** (Oiartzun, Gipuzkoa, 1934ko martxoaren 19a - 2016ko apirilaren 14a) txirrindulari profesional ohia izan zen. 1954tik 1960ra bitartean izan zen txirrindulari profesionala, eta zenbait garaipen lortu zituen.

## Kirol lorpenak 
**1953**
* Leintz Bailarari Itzulia
* 2. Altsasuko Sarian

**1955**
* Errenteria
* 2. Espainiako Ziklo-kros Txapelketan 16px

**1957**
* Lizarra
* 2. Espainiako Ziklo-kros Txapelketan 16px
* 5. Eibarko Bizikletan

**1958**
* Ordiziako Klasika
* 7. Eibarko Bizikletan
* 8. Kataluniako Voltan

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, erretiratu zen

## Taldeak 
* Independente (1954)
* Añorga (1955)
* Mostajo-UC Tarrasa (1956)
* Real Unión Palmera (1957)
* Beasain-Caobania (1958)
* Independente (1959-1960)

## Erreferentziak
José Ramón Orozko

**José Ramón Orozko** (Eibar, 1921 &ndash; 2009ko abenduaren 5a) euskal opera abeslaria da, tenorea hain zuzen ere.

## Biografia 
Eibarren eta Easo Abesbatzan ikasi ondoren, 1954an Italiara joan zen non arrakasta handia izan zuen RAIn agertu eta gero.

## Erreferentziak
Julio Catania

**Julio Catania Puente** (Bilbo, 1921eko apirilaren 28a - Marbella, 2002ko uztailaren 8a) euskal opera abeslaria izan zen, baxua hain zuzen ere.

## Biografia 
Bilbon, Víctor Zubizarretarekin ikasi ondoren, 1952an Mario Lanza izeneko beka lortu eta Bartzelonara joan zen. Hurrengo urtean El Liceun debutatu eta ibilbide arrakastatsua izan zuen.

## Lanak 
* *La verbena de la Paloma*, Igor Markevitxek zuzenduta.
* *La tabernera del puerto*.
* *Las de caín*.
* *La eterna canción*, Pablo Sorozabalek zuzenduta. Hispavox (1965). EMI 7243 5 743442 3 (2001)
* *Doña Francisquita*.
* *La dolorosa*.
* *La zapaterita*.
* *Don Manolito*, Pablo Sorozabalek zuzenduta. ZAFIRO S.A. ZCL1019 A (1969)
* *Paseo Musical con Ricardo Vidal*, Ricardo Vidalek ekoiztua (2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cleto Zabala

**Cleto Zabala Aranbarri** (Bilbo, 1847ko apirilaren 26a – Madril, 1912ko urtarrilaren 1a) musikagilea izan zen.

Emilio Arrietarekin Madrilen ikasi eta gero, 1881ean *La hija del pescador* opera aurkeztu zuen Bilbon. 1882an Bizkaiko Foru Aldundiak emandako beka bati esker Italiara joan zen ikasketak osatzera. Bilboko Orfeoiaren zuzendaria izan zen..

1890eko hamarkadan Madrila joan zen, eta Apolo eta Novedades antzokietako arduradun izan zen. 1895ean *El señor barón* eta *El niño de Jerez* zarzuelak aurkeztu zituen, eta 1899an, berriz, *Varietés* zarzuela. 1901ean *Marcia *opera aurkeztu zuen, gaur egun galdua dena. Meza bat eta korurako beste lan batzuk ere idatzi zituen.

## Erreferentziak
Valentin Zubiaurre Urionabarrenetxea

**Valentin Maria Zubiaurre Urionabarrenetxea** (Garai, 1837ko otsailaren 13a – Madril, 1914ko urtarrilaren 13a) bizkaitar musikagilea izan zen.

## Biografia 
Bilbon hasi eta gero, 1852an Hego Amerika bisitatu zuen. 1866an Madrilen Hilarion Eslabarekin ikasi zuen. 1873an beka bat lortu zuen Frantzian, Italian eta Alemanian ikasteko.

## Lanak 
* *Fantasía para trompa con acompañamiento de piano* (1900)
* *Solo de Oboe con acompañamiento de piano* (1886)
* *Pieza de Cornetin con accompañamiento de piano para oposiciónes*

### Opera 
* *Luis de Camoens*.
* *Fernando el Emplazado* (1869)
* *Leda* (1877)

### Orkestra 
* *Sinfonía en mi mayor* (1870)

### Musika erlijiosoa 
* *La Pasión según San Mateo*
* 5 *Meza*
* *Requiem*
* *Salve*
* *Stabat Mater*
* *Motetes*

### Piano 
* 2 *Sonata*

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Blas de Laserna

**Blas de Laserna Nieva** (Corella, 1751ko urtarrilaren amaiera, otsailaren 4an bataiatua – Madril, 1816ko abuztuaren 8a) nafar musikagilea izan zen. 1776. urtetik aurrera Madrilgo antzerki talde batean lan egin zuen. Bere garaiko egilerik emankorrena izan zen. Bostehun tonadilla idatzi zituen, laurogei sainete, ehun eta berrogeita hamar musika lan komedietarako, opera bat, zarzuela bat, bakarrizketa bat eta bi tronparentzako kontzertu bat, besteak beste. Haren musika lanik ezagunena eta onenetakoa *El majo y la italiana fingida* da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Víctor Zubizarreta

**Víctor Zubizarreta Arana** (Bilbo, 1899 – *ibidem.*, 1970eko azaroaren 11a) bizkaitar musikagile, organo-jole eta pedagogoa izan zen.

Laster lotu zion musika jotzeari eta hamabi urte besterik ez zituela San Nikolas elizaren organoa jotzen zuen. Gero Madrilen ikasi zuen.

Lorenzo Perosi italiar musikagile ospetsua izan zuen laguna. 1926an Bilbon *Schola Cantorum Santa Cecilia* sortu zuen.

Ber lanik ezagunenak *Fantasía vasca* orkestrarako, *Kardin* balleta, biolin eta pianorako bere *Sonata* eta *Rapsodia vasca* edo *Preludio vasco* dira. Azkenak oraindik ospetsuak diren *Ama begira zazu* edo *Agur ene maitia* abestiak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angeluko itsasargia

**Angeluko itsargia** edo **Angelu Seinale-Dorrea** Lapurdiko Angelu udalerriaren kostaldean kokatzen den itsasargi bat da. Atturriren barra eta Barrako lerratokiaren artean dago.

## Historia 
1861ean eraikia, hasieran oinarri hexagonala eta zutabearen enborra besterik ez zen. Bigarren Mundu Gerran alemanek hamabi angeluko solairu bat gehitu zioten. Aturriko barrako pilotuen korporazioa Frantziako zaharrenetarikoa da. Baionako portura sartzeko eta ateratzeko maniobren ardura dute lanbide.

## Eraikina 
Aturriko bokalean dago, Baionako barra ospetsuaren parean. Hondarra mugitzen denez, sarbidea ere lekualdatu ohi da. Bidea zeharkatzeko moduan badago, bi argi berde pizten dira. Sarbidea baimendua dagoen ala ez adierazteko, argia zuri edo gorri egoten da. Argia 17 m garai dago, eta 6 miliako irispidea du.

## Ikus gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak
* Atturriren barra

## Kanpo estekak 
* Angeluko itsasargiari buruzko orrialdea irakurgai. 
* Angeluko itsasargiari buruzko bideoa ikusgai. Youtube.com
Magnum (telesaila)

***Magnum*** (jatorriz **Magnum P.I.**, hots, *Magnum Private Investigatir*, euskaraz *Magnum Ikertzaile Pribatua*) 1980 eta 1988 bitartean CBS katean aireratu zen estatubatuar telesaila bat izan zen. Bertako antzezle nagusiak Tom Selleck, John Hillerman, Roger E. Mosley eta Larry Manetti izan ziren.

Telesaila hau Euskal Herrian 1987tik ETB 1 eta ETB 2 kateek euskaraz nahiz gaztelaniaz 1980 eta 1990eko hamarkadetan zehar igorri zuten.

## Argudioa 
[ezkerrera|250px|thumb|[Tom Selleck eta Sharon Stone aktoreak 1984ko apirilean Hawaiko Kahala Hilton Hotelean *Magnum* telesaileko grabaketa batean zehar.]]

Telesaila honek Hawaiin bizi den Thomas Sullivan Magnum (Tom Selleck) izeneko ikertzaile pribatu baten abenturak azaltzen ditu. Batzuetan bertako erdi-ipurdiko kasuak ikertzen aritzen da, bestetan aldiz Tanaka komisarioak (Kwan Hi Lim) hala eskatuta krimen kasu garrantzitsuagoak ere ikertu izan ditu. Magnum ikertzailea Robin Masters izeneko nagusi aberats eta misteriotsu baten etxaldean bizi eta harentzat lan egiten du, bide batez haren jabetzakoa den Ferrari 308 GTS kirol-auto ikusgarri bat ere gidatu ohi duelarik. Masters jauna ez da Magnumen babeslea soilik, Magnumek aurretik lagundu izanaren truke ikertzaileak aberatsaren etxaldeko gonbidatuen etxea eta autoa erabiltzeko askatasun handiaz gozatzen du.

Aldiz, etxaldean Jonathan Quayle Higgins III izeneko ingeles maiordomo edo etxezain zorrotz bat ere badago (John Hillerman, ironikoki aktore hau Texaskoa zen, nahiz eta telesailean ingeles azentuaz mintzatu). Etxezain honek beti Magnum eta bere gonbidatuak izutu ohi dituzten Zeus eta Apollo izeneko bi doberman txakurren jabe ere bada. Higginsek Mastersen etxaldea mantendu eta zaintzeaz gain haren erabilerarako erabateko askatasuna du, honen ondorioz telesailaren lehenbiziko ataletan Magnumek Higgins etxezaina Masters jauna bera dela uste du. Elementu honek telesailaren lehenbiziko atalei bixitasun handia ematen die, nahiz eta gerora Higgins eta Masters jauna pertsona ezberdinak direla nehin ere ez oso argi gelditu izan.

Bestalde Magnumek bere ikaslanetan beste bi lagun minen laguntza jaso ohi du: Ricky edo Orville Wilbur Richard *Rick* Wright (Larry Manetti) eta T.C edo Theodore Calvin (Roger E. Mosley), biak ere Vietnamgo Gerran Magnumekin batera arituak. Rickek Hawwaiko King Kamehameha golf zelaian lan egiten du eta bertako mafiarekin harremanak dituenez, informazio iturri bikaina suertatu ohi da, aldiz T.C.-k aerotaxi moduan erabili ohi duen Hughes 500 modeloko helikoptero bat eta honen kolore berdinez margotutako Volkswagen T3 furgoneta baten jabe ere bada.

Magnum estatubatuar kirolen zaletu handia zen, bereziki beisbolarena, gainera etxalde aurreko hondartzan kayakean arraunean ere ibili ohi da. Magnumem ezaugarri nagusienetako batzuk aldiro jantziak zeramatzan loredun atorra koloretsuak, Detroiteko Tigreak beisbol taldeko kapelak, udako galtza motzak eta itxura berezia ematen zion mostatxo moduko biboteak ziren.

## Ikus gainera 
* *Magnum* telesailaren sarrera ikusgai. Youtube.com 
* *Magnum* telesaileko IMDBko fitxa ikusgai 
* *Magnum* telesaileko zaletuen webgunea 

## Kanpo estekak
Tomás Asiain

**Tomás Asiain Magaña** (Tutera, 1923ko ekainaren 28a - *ibidem.*, 1989ko urtarrilaren 21a) nafar musikagile eta militarra izan zen.

## Biografia 
Tuteran ikasi ondoren, 18 urte zituela Zaragozan sartu zen Espainiako Armadan. Madrilen bukatu zituen bere ikasketak. Hainbat abesbatza eta banda militarrekin lan egin zuen. Bere lanik ezagunena *La muerte no es el final* abesti erlijiosoa da.

## Erreferentziak
Francisco Carrascón

**Francisco Carrascón Aguado** (Tutera, 1876ko abenduaren 3a - Madril, 1936ko urriaren 31) nafar musikagilea izan zen.

## Biografia 
Tuterako apaiztegian ikasi ondoren, 1900. urtean Madrilera joan zen. Bertan irakasle eta eliz musika konpositorea izan zen. Gerra Zibilaren hasieran milizianoek fusilatu zuten.

## Lanak 
* *Missa dominicalis*
* *Motetes*
* *Tamtum Ergo*
* *Memorare*
* *Missa pro defunctis*
Grand Palais

**Grand Palais**, **Grand Palais des Beaux-Arts** edo **Grand Palais des Champs-Elysées** (euskaraz *Jauregi Handia*, *Arte Ederren Jauregi Handia* edo *Eliseo Zelaietako Jauregi Handia*) Frantziako Paris hiriburuan dagoen jauregi bat da. Hain zuzen ere, Parisko 8. barrutian eta Sena ibaiaren Eskuinaldean kokatzen da, hots, Champs-Élysées parkearen barnean dago, Petit Palais jauregia eta Alexandro III.a zubiarekin batera multzoa osatzen duelarik.

## Historia 
1900eko Nazioarteko Erakusketa Parisen ospatzeko beta aprobetxatuz Gran Palais jauregia 1897. urtean eraikitzeari ekin zitzaion.

Lehen Mundu Gerra garaian ospitale militarra izan zen eta Bigarren Mundu Gerran propaganda naziaren erakusketak egiteko erabili zuten alemaniarrek. Parisko askapenean ordea Frantziako erresistentziaren egoitza izan zen.

Gaur egun erakusketa handiak egiteko erabiltzen da eta mendebaldeko hegalean *Palais de la Découverte* zientzia museoa dago. Behe solairuan polizia etxe handi bat dago.

thumb|erdian|500px|Atari nagusia.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: Avenue Winston-Churchill, 75008
* Geltokiak:
** 15px15px15px Champs-Élysées – Clemenceau
** 15px15px15px Franklin D. Roosevelt

## Kanpo estekak 
* Grand Palais jauregiaren webgunea
Joan Frantzes Iribarren

**Joan Frantzes Iribarren** (Zangoza, 1699ko martxoaren 24an bataiatua - Málaga, 1767ko irailaren 2a) nafar musikagilea izan zen.

## Biografia 
Umea zela Madrilera joan zen non haur kantari bilakatu zen. 1717an Salamancako katedraleko organojole izendatu zuten, gero Málagako katedralean lan egiteko.

Berak egindako 1000 abesti baino gehiago geratu zaizkigu.

## Diskografia 
* 1990 - *Cantatas Barrocas Españolas del siglo XVIII*. MEC 1017 CD. Madrid.
* 1994 - *Barroco español. Vol.1. "Mas no puede ser"*. Deutsche harmonia mundi 05472 77325 2.
* 2005 - *Villancicos y Cantadas. Sacred Songs And Dances from Latin America and Spain*. Koch International Classics 7654.
* 2007 - *Iribarren: Salmos, villancicos y cantadas*. RTVE música.
* 2008 - *Serpiente Venenosa*. Almaviva DS 0150
* 2009 - *Arde el furor intrépido*. OBS-Prometeo OBS 01

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petit Palais

**Petit Palais** edo **Musée des Beaux-Arts de la Ville de Paris** (euskaraz *Jauregi Txikia* edo *Paris Udalerriko Arte Ederretako Museoa*) Frantziako Paris hiriburuan dagoen jauregi bat da. Hain zuzen ere, Parisko 8. barrutian eta Sena ibaiaren Eskuinaldean kokatzen da, hots, Champs-Élysées parkearen barnean dago, Grand Palais jauregiaren alboan dagoelarik.

## Eraikina 
1900eko Nazioarteko Erakusketaren ospakizunerako Charles Girault arkitektoak eraiki zuen.

Lorategi bat duen biribil erdiaren itxura duen patio batean kokatzen da, hauregi hau bere alboan dagoen Grand Palais jauregiaren antzekoa delarik. Bere joniar zutabeak, atari handia eta gangak Sena ibaiaren beste aldean kokatzen den Hôtel des Invalides eraikinaren antza ematen diote.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: Avenue Winston Churchill, 75008
* Ordutegia: 10:00 - 18:00 asteartetik igandera
* Geltokia: 15px15px15px Champs-Élysées – Clemenceau

## Ikus gainera 
* Grand Palais
* Hôtel des Invalides

## Kanpo estekak 
* Petit Palais jauregia eta museoaren webgunea
Miguel Urkizar

**Miguel Urkizar** (Tolosa, ? - ) euskal txirrindulari ohia da. 1956 eta 1962 artean txirrindulari profesionala izan zen eta errepidean ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa 
**1955**
* 3. Ordiziako Klasikan
**1959**
* 3. Espainiako Ziklo-kros Txapelketan 16px

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Independente (1956)
* Boxing Club (1957)
* Independente (1958-1959)
* Beasain Kas (1960)
* Independente (1961-1962)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Manuel Turrillas

**Manuel Turrillas Ezkurra** (Barasoain, 1905eko urtarrilaren 1a - Iruñea, 1997ko urriaren 20a) nafar musikagilea izan zen.

## Bizitza 
Jaioterriko Udal Bandan musika ikasi zuen. Ez zen profesionala izan, nekazal-kooperatiba batean lan egin zuelako. 20 urte zituela, Iruñera joan eta La Pamplonesa musika bandan sartu zen, non 50 urte eman zituen. Sanferminetan abesten diren abesti asko (*El primer cohete, Clarín de fiestas, Alegría sanferminera*...) berak eginak dira, bai eta Osasunaren ereserkia eta Nafarroa Oinezen abesti batzuk ere. Azpilagaña auzoan enparantza batek Turrillasen izena dakar.

## Erreferentziak
Concorde zubia

**Concorde zubia** (frantsesez *Pont de la Concorde*) Frantziako Paris hiriburuko zubi bat da. Sena ibaia zeharkatzen du, ibai honen Eskuinaldea eta Ezkerraldea nahiz Parisko 8. barrutia eta 7. barrutia lotuz. Bestalde quai des Tuileries (Concorde plaza) eta quai d'Orsay kaiak ere lotzen ditu.

Luzez 153 metro eta zabaleraz 34 metro ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Paris-PontConcorde-1829.jpg|1829an.
Irudi:P1020427 Paris VII Palais Bourbon pont de la concorde rwk.JPG|Zubia eta Palais Bourbon jauregiaren ikuspegia.
Irudi:Paris le grand palais lors d'une promenade sur la Seine.JPG|Concorde zubia, atzealdean Grand Palais jauregia ikus daitekelarik.

## Kanpo estekak 
* Concorde zubiari buruzko orrialdea. Structurae.de
Juan Bautista Vallejo

**Juan Bautista Vallejo** (Hernani, ? - ) euskal txirrindularia izan zen. 1924 eta 1945 artean txirrindulari profesionala izan zen eta zenbait garaipen lortu zituen. Arturo bere anaia txirrindularia ere izan zen.

## Palmaresa 
## Taldeak 
* Deportivo Alaves (1924-1926)
* Gasteizko Txirrindulari Elkartea (1927)
* Deportivo Alaves (1928-1929)
* CD Logroño (1930)
* Independente (1931-1939)
* Fortuna (1940-1944)
* Real Sociedad (1945)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ángel Vázquez

**Ángel Vázquez Iglesias** (Lazkao, 1980ko maiatzaren 9a - ) euskal txirrindulari ohia da. 2005 eta 2007 artean txirrindulari profesionala izan zen eta ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa
**1999**
* 2. Oñati Sarian
**2004**
* 6. Nafarroako Itzulian
**2006**
* 9. Errioxako Itzulian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Barbot-Pascoal (2005)
* Atom (2006)
* Barbo-Halcon (2006)
* LA-MSS (2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jusepe Ximénez

**Jusepe Ximénez**, **José Ximénez** edo **José Jiménez** (Tutera, 1600 inguru - Zaragoza, 1672ko abuztuaren 9a) nafar musikagilea izan zen.

## Biografia 
Bere ikasketak Tuteran hasi zituen, Melchor bere anaiarekin batera. Baina hau bertoko organo-jole bilakatu zenez, Zaragozara joan zen. La Seon organo-jole bihurtu eta bertan lan egin zuen 45 urtez, noiz Andrés de Sola bere ilobak ordezkatua izan zenean. Berak egindako 27 lan geratzen dira.

## Erreferentziak
Javier Jacinto

*Artikulu hau musikagilea eta orkestra zuzendariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Rial».*
**Javier Jacinto Rial** (Trintxerpe, Pasaia, 1968ko azaroaren 1a) musikagilea eta orkestra zuzendaria da.

## Bizitza 
Txistu, Piano, Biolontxelo eta Konposizio ikasketak egin zituen Pasaian, Donostian eta Iruñean. Konposizio, Orkestra Zuzendaritza eta Konposizio Elektroakustikoko ikasketak egin zituen Madrilen. 1990ean Pasaiko Pasaia Musikal Eskolan irakasle titulartzat hasi zen, eta 1996an kontserbatorio horretan bertan Musika Informatikoko Laborategia sortu zuen. Euskal Herriko Musika Eskolen Elkartearen Orkestraren zuzendari ere bada.

Konpositore gisa sari ugari eskuratu ditu: besteak beste, Madrilgo Kontserbatorio Nagusiko Flora Prieto Saria, Eusko Jaurlaritzak Musika Garaikidea lantzen duten konpositoreei ematen dien saria 1999an *Haizearen Ahotsa* lanarekin, Madrilgo Virgen de la Almudena Saria 2000. urtean *Madrid Promenade* obrarekin, eta abar. Musika Sarien XV. ekitaldian (2011), Musika Zientzia eta Arteetako Akademiak hautagaitzat aukeratu zuen, Musika Klasikoko Egile Onenaren Sailean, *Danza de la Pampa* lanagatik.

Beste zenbait orkestra ere zuzendu ditu (Deutsches Kamer Orchestra, Badajozko Udal Banda, Euskal Herriko Gazte Orkestra...).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Javier Jacintoren webgunea.
Sobrongo Uraren Museoa

**Sobrongo Uraren Museoa** Lantarongo udalerri arabarraren Sobrón herrian dagoen museoa da, La Presa auzoan hain zuzen ere. Sobrongo urtegia bertan dagoela aprobetxatuz, Añanako Kuadrillako Interpretazio Gune museo bilakatu zuten.

Bertan uraren munduarekin erlazionatutako hainbat gai jorratzen dira, besteak beste, ingurumena, biologia edota terapeutika, ikus-entzunezko ugariren bitartez.

Bisitatzeko ordutegi mugatua dauka. Sarrera ordaindu behar da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko museoen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Andrés de Sola

**Andrés de Sola** (Tutera, 1634ko azaroaren 30a - Zaragoza, 1696ko apirilaren 21a) nafar musikagilea izan zen.

## Biografia 
Bere ikasketak Tuteran hasi zituen, Melchor bere osabarekin batera. Zaragozara joan zen, non Jusepe Ximénez bere osaba La Seon lan egiten zuen. Osaba hiltzean ordezkatu zuen. Bere lanak Portoko Udal Liburutegian mantentzen dituzte.

## Erreferentziak
José Urdangarin

**José Antonio Urdangarin Imaz** (Ataun, 1909ko ekainaren 9a - ??) euskal txirrindularia izan zen. 1928 eta 1936 artean txirrindulari profesionala izan zen eta bi garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1932**
* 3. Loinaz Proban
**1934**
* Santikutz Klasika
* Getxoko Zirkuitua

## Taldeak 
* Beasain (1928)
* Fortuna (1931)
* C.C. Eibarres - GAC (1932)
* Unión de Irun-Orbea (1933)
* Unión de Irun (1934)
* Umore Ona (1935-1936)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Götaland

**Götaland** Suediako eskualde historiko bat da; bertan, Vänern eta Vättern aintzirak daude. Suediako usadiozko hiru eskualdeetako bat da, baina egun ez du inolako banaketa administratiborik. Izena gauten herrialdetik datorkio, jatorrizko hizkuntzan *gotar*, eta «Gauten Lurraldea» esan nahi du. Suediako bigarren hiri Göteborg eskualde hartako mendebaldeko kostaldean dago..

## Probintziak 
Eskualdea hamar probintziaz osaturik dago, gutxi gorabehera Götako Elegite Gorteak 1634ean ezarritako eskumenetan oinarrituak. Horiei, 1658 eta 1679 bitartean, Eskania, Gotland eta Bohuslän gehitu zitzaizkien:

 
* Blekinge
* Bohuslän
* Dalsland
* Gotland
* Halland
* Skåne
* Småland
* Västergötland
* Öland
* Östergötland

50px|Blekinge
51px|Bohuslän
50px|Dalsland
50px|Gotland
50px|Halland

50px|Skåne
50px|Småland
50px|Västergötland
50px|Öland
50px|Östergötland

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txikierdi (argipena)

**Txikierdi** izenak esanahi zenbait ditu:

* Txikierdi, Usurbilgo auzoa;
* Juan Lorenzo Lasa Mitxelena, *Txikierdi* ezizenez, ETAkidea.
Juan Lorenzo Lasa

**Juan Lorenzo Lasa Mitxelena**, ***Txikierdi*** ezizenez (Orereta, 1955eko otsailaren 14a - ) 1980ko hamarkadako ETA erakundeko kide nabarmen bat izan zen. 1970eko hamarkadaren hasieran sartu zen ETAn. 1974 urtean Frantzian errefuxiatu zen. 1977ko aministiaz aske geratu ondoren, ETAko komandoak zuzentzen hasi zen, harik eta 1985 urtean frantses poliziak atxilotu zuenera arte. 1992 urtean Espainiara estraditatua izan zen, non 300dik gora urteko gartzela zigorra jaso zuen.

2013ko abenduaren 9an irten zen Sevillako espetxetik Juan Lorenzo Lasa Mitxelena, Estrasburgoko Auzitegiak Parot doktrina baliogabetu ondoren. Guztira, 28 urtez izan dute preso.
Arrue (argipena)

**Arrue** izenak zenbait esanahi ditu:

* Arrue, euskal jatorriko abizena;
* **Arrue** abizena duten pertsonaiak;
** Ramiro Arrue, euskal herritar margolaria,
** José Arrue, euskal herritar margolaria,
** Antonio Arrue, euskal idazlea,
** Gregorio Arrue, euskal idazlea;
* Arrue jauregia, Segura herriko eraikin historikoa;
* Arrue (enpresa), haurrentzako gurditxoak ekoizten dituen Adunako enpresa.
Fermín Martínez

**Fermín Martínez Ibáñez** (Iruñea, 1966ko uztailaren 4a) euskal herritar futbol arbitro laguntzailea da. Futbol Arbitroen Nafar Batzarraren kidea, 2004tik aurrera nazioarteko mailan arbitro-lanak egiteaz gain, Espainiako futbol ligako lehen mailan dabil.

2000/01 denboralditik aurrera maila gorenean arbitratu du, gehienetan Alberto Undiano Mallencorekin batera. Canal+en *El día después* telesaioari esker, ospetsu bilakatu zen *"Fermín, el del banderín"* (Fermin, banderatxoarena) ezizenaz.

## Erreferentziak
Carlos Delgado

**Carlos Delgado Ferreiro** (Portugalete, 1970eko uztailaren 9a) euskal futbol arbitroa da. Futbol Arbitroen Bizkaitar Batzarraren kidea, 2006/07 denboralditik aurrera Espainiako futbol ligako lehen mailan dabil. 2006ko abuztuaren 29an Ramón Sánchez Pizjuán estadioan debutatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Witchcraft (musika taldea)

**Witchcraft** (ingelesez *Sorginkeria*) 2000. urtean sortutako doom metal talde bat da. Ingelesez abestu ohi dute.

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Witchcraft* CD/LP (Rise Above Records 2004)
* *Firewood* CD/LP (Rise Above Records 2005)
* *The Alchemist* CD/LP (Rise Above Records 2007)
* *Legend* (2012)
* *Nucleus* (2016)
* *Black Metal* (2020)
* *Idag* (2025)

### Singleak/EPak 
* "No Angel or Demon" 7" (Primitive Art Records 2002)
* "Chylde of Fire" 7" split w/Circulus (Rise Above Records 2005)
* "If Crimson Was Your Colour" 7" (Rise Above Records 2006)
* Split 12" EP, The Sword taldearekin batera (Kemado Records 2007)

## Taldekideak 
### Gaur egungo taldekideak 
* John Hoyles - gitarra elektrikoa
* Fredrik Jansson - bateria
* Ola Henriksson - baxu elektrikoa
* Magnus Pelander - ahotsa eta gitarra elektrikoa

### Taldekide ohiak 
* Jonas Arnesén - bateria
* Jens Henriksson - bateria
* Mats Arnesén - baxu elektrikoa

## Abestiak 
* Chylde of Fire abestia entzungai. Youtube.com 
* Witchcraft musika taldearen abestiak entzun. Youtube.com 

## Kanpo estekak 
* Wichtcraft taldearen webgunea. 2007. urtetik moldaketa lanetan!! 
* Witchcraft musika taldea. Myspace.com
Emilio Gurutzeta

**Emilio Carlos Gurutzeta Muro** (Donostia, 1941eko azaroaren 4a - Fraga, 1987ko otsailaren 25a) euskal herritar futbol arbitroa izan zen. Futbol Arbitroen Gipuzkoar Batzarraren kidea, 1969/70 denboralditik 1987/88 denboraldira Espainiako futbol ligako lehen mailan izan zen. 1974an nazioartean arbitratzeko aukera eman zioten, bi Olinpiar Jokoetan parte hartuz (1976 eta 1980)

Oso arbitro polemikoa izan zen. Kotxe istripu batean hil ondoren, Espainiako ligaren arbitrorik onena aukeratzeko Gurutzeta Saria egin zuten.

## Erreferentziak