open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ferran Rull

**Ferran Rull** (El Catllar, 1997ko abuztuaren 22a) kataluniar aktorea da. Pau Freixasek zuzendu eta Albert Espinosa idazleak idatzitako *Heroes* filmarekin egin zuen debuta zinemaren munduan, eta bertan Xavier Sala interpretatzen du pertsonaia nagusia. TV3ko *Polseres vermelles* telesailean parte hartu du, Pau Freixasek zuzendua eta Albert Espinosak idatzia. Serie honetan Bru antzezten du, giltzurrun bat falta zaiolako ospitalean dagoen mutil bat. 2009an, Rullek *Pare model* izeneko film laburra egin zuen, non mutil gaizto bat antzezten zuen. 8 urtetik aurrera, Antzerki eta Musika Memoria Eskolan ari da.

## Filmografia 
### Zinema 
* 2010: *Heroes* 

### Telebista 
* 2011: *Polseres vermelles* 
* 2023: *Bojos per Molière*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tom Sizemore

**Thomas Edward "Tom" Sizemore Jr.** (Detroit, 1961eko azaroaren 29a - Burbank, Kalifornia, 2023ko martxoaren 3a) estatubatuar aktorea izan zen.

Born on the Fourth of July, Harley Davidson and the Marlboro Man, Passenger 57, True Romance, Natural Born Killers, Strange Days, Heat, Saving Private Ryan, Red Planet, Black Hawk Down, Pearl Harbor filmetan antzeztu zituen taldeko rolengatik nabarmendu zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Boa (argipena)

**Boa** izenak honakoa adieraz dezake:

* **Boa edo boidae**, suge familia bat. non nabarmentzen diren:
** '**Boa* (generoa)**, Boidae familiako suge-generoa.
** Espezieen artean, boa hertsikaria.
* **Boa (jantzia)**, lumazko lepoko osagarria.
* **Boa (Noia)**, Noia udalerriko parrokia bat Galizian.
* **Boa uhartea**, Ipar Irlandan.
* **Boa Música**, Espainiako diskoetxe bat.
* **BoA**, Hego Koreako abeslaria.
* **Bôa**, britainiar rock alternatiboko taldea.

Era berean, akronimo gisa, honako hau izan daiteke **BOA**:

* **Aragoiko Aldizkari Ofiziala**, **Boletín Oficial de Aragón**, Aragoiko Autonomia Erkidegoko egunkari ofiziala.
* **British Olympic Association** (Britainiar elkarte olinpikoa).
* **Boliviana de Aviación*', Boliviako aire konpainia.
Boa (jantzia)

**Boa** esaten zaio lepoaren inguruan jartzen den lumazko bufanda apaingarriari. Ohikoan luzea izanik, boa sugearen izena hartzen du hainbat hizkuntzatan.

## Historia 
Boa batez ere emakumeek historiako garai ezberdinetan erabili duten apaingarri edo beroki bat da. Viktoriar aroan, XIX. mendearen zatirik handienean, baita XX. mendeko zenbait urtetan ere, oso ezaguna zen osagarria Mendebaldeko aberatsen artean. 

XXI. mendean vedetteek erabiltzen dute eta osagarri erotiko gisa ohikoa da ingurune intimoetan, erreibindikazioetan eta kabaret erako erakustaldietan.  Mozorrotzeko orduan ere asko erabiltzen da eta New Orleanseko Mardi Grasen eroateko jantzi klasikoa da, urre, berde eta more kolore tipikoekin. 
[thumb|[Mikel Martin Conde|Mikel Martin LGTBI ekintzailea Errenteriako jaien hasierako suziria boaz jantzita pizten.|erdian|350x350px]]
## Osagaiak 
Boa erdiko nukleo baten inguruan jositako txori luma zerrenda luze batez osatuta dago, eta horrela koherentzia uniformea ematen dio. Luma sintetikoak ohikoak dira XXI. mendean, baina XIX. mendeko lehen boetan hegaztien benetako lumak erabiltzen ziren, hauek zirelarik ohikoak:

* Ostruka boa: Erdiko sokari jositako ostrukaren luma luzeekin egiten dira.
* Indioilar boa: bere prestatzeko, indioilar etxekotuaren gorputzean hazten diren luma ireki batzuk erabiltzen dira. Ostrukenak baino zurrunagoak dira eta, beraz, deserosoagoak dira larruazala igurztean. Badira eredu trinkoagoak eta astunagoak; eta arinagoak eta eramateko errazagoak diren beste batzuk. Dekorazio-objektu gisa ere erabil daitezke.
* Marabu boa: Oso luma fin eta leunak dira, apainketa lanetan edo abaniko, soineko, beroki edo txanoen parte gisa ere oso estimatuak izan direnak. Naturan arriskuan dagoen hegaztia izanik, ez dago ondo ikusia bere lumak erabiltzea XXI. mendean

Normalean, boa osatzen duten lumak kolore ezberdin eta biziz tindatzen dira, era guztietako jantziekin konbinatzeko. Ez da arraroa bi kolore ezberdinetan etortzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bagdad Dorrea

**Bagdadeko Dorrea**, lehen **Nazioarteko Saddam Dorrea** bezala ezagutzen zena, 105 metroko altuera duen eraikina da; antena kontatuz, 205 metroko altuera duen egitura da. Bagdadeko hiriari, Iraken, telebista eta irrati estaldura emateko balio du, baita ere elementu turistiko gisa.

## Historia 
Dorrea 1994an inauguratu zen, Golkoko Gerran suntsitu zen aurreko komunikazio-dorrearen hondakinak ordezkatuz. Gailurrean jatetxe birakari bat eta turistentzako behaketa-plataforma bat ditu azken solairuan. 2003ko Irakeko inbasioaren ondoren, dorrea soldadu eta frankotiratzaile estatubatuarrek okupatu zuten, jatorrizko Saddam Nazioarteko Dorrea izena egungo Bagdadeko Dorreagatik aldatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://web.archive.org/web/20110719062652/http://www.grd.usace.army.mil/news/releases/NR10-04-11.pdf Dorrearen proiektua.
Bagdadeko Sinagoga Handia

**Bagdadeko Sinagoga Handia** (), baita ere **Shaf ve’Yativ Sinagoga** gisa ezaguna, museo gisa erabiltzen den eraikina da. Bertan sinagoga berreraiki egin da. 

## Historia 
Leku horretan Kristoren aurretik, 597. urtean, Israelgo Lurraldetik Babiloniara erbesteratu zuten Khekonia erregeak eraikitako sinagoga bat egon zela uste da. Jerusalemgo Tenpluaren hondakinetatik jasotako materiala bere eraikuntzan erabili zela esaten da. Eraikinak, orain, sinagoga berreraiki zen museo gisa balio du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sayidat al Nejat katedrala

**Sayidat al Nejat katedrala** () Irakeko Bagdad hiriburuko katedral bat da. Siriako eliza katolikoa da. Karrada barrutian dago eta Bagdadeko elizarik handienetako bat da.

## Eraso terrorista 
2010eko urriaren 31n ISISek 53 pertsona inguru hil zituen Bagdadeko Sayidat al Nejat katedralaren aurkako erasoan, eta 60 inguru zauritu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Ultimate Warrior (filma)

***The Ultimate Warrior*** (euskaraz *Azken Gerlaria*), 1975eko Robert Clouse estatubatuarrak zuzendutako zientzia-fikzio eta ekintza film bat da. Yul Brynner, Max von Sydow, Joanna Miles, Richard Kelton, Lane Bradbury eta William Smith aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
2012, pandemia batek mundu guztiko biztanlego gehiena hil du, zibilizazioa desagertu egin da eta bizirik geldituko gizakiak suntsitutako hirietan talde ezberdinetan banatuak bizi dira, talde hauek oraindik gelditzen diren elikagai urriak bereganatzeko asmoz elkarrekin borrokatu ohi dira, talde hauetako batzuk besteak baina basati eta ankerragoak dira.

New York hirian altzairua bezain indartsua eta handia den tipo misteriotsua (Yul Brynner) agertuko da, besteak baina oinarri zibilizatuagoak dituela dirudien eta Baroia (Max von Sydow) buru duen taldeari haien gerlaria izateko eskeintza eginez.

## Aktoreak 
* Yul Brynner: Carson
* Max von Sydow: Baroia
* Joanna Miles: Melinda
* William Smith: "Carrot"
* Richard Kelton: Cal
* Darrell Zwerling: Silas
* Gary Johnson: L. Harkness
* Lane Bradbury: Barrie
* Mel Novak: Lippert
* Mickey Caruso: B. Harkness
* Nate Esformes: Garon
* Stephen McHattie: Robert
* Henry Kingi: Carroten gizona

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Wayne Shorter

**Wayne Shorter** (Newark, New Jersey, 1933ko abuztuaren 25a - Los Angeles, 2023ko martxoaren 2a) estatubatuar jazz saxo-jotzaile eta musikagilea izan zen.

1950eko hamarkadaren amaieran egin zen ezagun Art Blakeyren Jazz Messengers bandako kide eta musikagile gisa. 1960ko hamarkadan Miles Davisen Second Great Quintet taldean sartu zen eta ondoren Weather Report taldea sortu zuen. Hogei disko grabatu zituen taldeburu gisa.

Hamabi Grammy sari irabazi zituen eta saxo sopranoaren maisu izendatu zuten.

## Diskografia 
* *Introducing Wayne Shorter*  (aka *Blues a la Carte*, Vee-Jay, 1959) 
* *Second Genesis*  (Vee-Jay, rec. 1960, rel. 1974)
* *Wayning Moments*  (Vee-Jay, 1962)
* *Night Dreamer*  (Blue Note, 1964)
* *JuJu*  (Blue Note, 1964)
**Speak No Evil*  (Blue Note, rec. 1964, rel. 1966)
* *The Soothsayer*  (Blue Note, rec. 1965, rel. 1979)
* *Et Cetera*  (Blue Note, rec. 1965, rel. 1980)
* *The All Seeing Eye*  (Blue Note, rec. 1965, rel. 1966)
* ''Adam's Apple*  (Blue Note, rec. 1966, rel. 1967)
* *Schizophrenia*  (Blue Note, rec. 1967, rel. 1969)
* *Super Nova* (Blue Note, 1969)
* *Moto Grosso Feio* (Blue Note, rec. 1970, rel. 1974)
* *Odyssey of Iska* (Blue Note, rec. 1970, rel. 1971)
* *Native Dancer*  (Columbia, rec. 1974, rel. 1975) Milton Nascimentorekin
* *Atlantis* (Columbia, 1985)
* *Phantom Navigator* (Columbia, rec. 1986, rel. 1987)
* *Joy Ryder* (Columbia, 1988)
* *High Life* (Verve, 1995)
* *1+1* (Verve, 1997) Herbie Hancockekin
* *Footprints Live!* (Verve, 2002)
* *Alegría* (Verve, 2003)
* *Beyond the Sound Barrier* (Verve, rec. live 2002–2004, rel. 2005) Wayne Shorter Quartet bezala
* *Carlos Santana and Wayne Shorter – Live at the Montreux Jazz Festival 1988* (Image Entertainment, 2007) Carlos Santanarekin
* *Without a Net* (Blue Note, rec. live 2010, rel. 2013) Wayne Shorter Quartet bezala
* *Emanon'' (Blue Note, 2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1912ko Bost Nazioen Txapelketa

**1912ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hirugarren ekitaldia izan zen (guztira 30.a). 1912ko urtarrilaren 1ean hasi eta apirilaren 8an bukatu zen. Ingalaterrak eta Irlandak garaipen partekatua eskuratu zuten.

## Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**6**||4||3||0||1 || 44 || 16 || +28
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Irlanda **Irlanda** ||**6**||4||3||0||1 || 33 || 34 || -1
|-
| 3 ||align=left|  Eskozia||**4**||4||2||0||2 || 53 || 37 || +16
|-
| 3 ||align=left|  Gales ||**4**||4||2||0||2 || 40 || 34 || +6
|-
| 5 ||align=left|  Frantzia ||**0**||4||0||0||4 || 25 || 74 || -49
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1912 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Aureliano Oyarzún

**Aureliano Oyarzún Navarro** (1858ko ekainaren 6a - 1947)  Txileko medikua izan zen, eta antropologo bihurtu zen Txileko jatorrizko kulturak ikasi zituenean, Suaren Lurraldeko indigenak barne. XX. mende hasierako ikertzaile garrantzitsuenen artean dago, Max Uhle eta Martin Gusinde austriarrekin batera.

## Hasierako bizitza eta hezkuntza 
Aureliano Oyarzún Navarro Oyarzún eta Navarrorengandik jaio zen. Aitaren bitartez euskal jatorrikoa zen. Unibertsitatea baino lehen bertako eskoletan ibili zen, eta bertan medikuntza ikasi zuen.

## Ibilbide akademikoa 
Francisco Puelma Tupperren ordez izendatu zuten Txileko Unibertsitateko medikuntza fakultateko patologia irakasle 1891n.  1891ko Txileko Gerra Zibilean, Puelma José Manuel Balmaceda presidentearen aldekoa izan zen eta unibertsitatetik kanporatua izan zen.  Oyarzún Emilio Croizetek ordezkatu zuen gero.

Gatazkan zehar, Oyarzunek Ozeano Bareko Gerran eta Limako (Peru) Txileko okupazioan parte hartu zuen.

Oyarzunek Txileko herri indigenei buruzko ikerketa asko egin zituen, batez ere Suaren Lurraldean. Idazle oparoa izan zen gaiaren inguruan, Selknam eta Yaghan herriak aztertzen zituena. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrés Allamand

**Andrés Allamand Zavala** (1956ko otsailaren 7a), Txileko politikaria, Renovación Nacional-en sortzaile eta iraganeko buruzagietako bat da.  Jatorri frantsesa eta euskalduna du . 2011ko urtarrilaren 14an Defentsa ministro izendatu zuen Sebastián Piñera presidenteak. 2011ko urtarrilaren 16an zin egin zuen eta 2012ko azaroaren 5ean utzi zuen kargua. 2021eko uztailaren 28an, 2021eko uztailaren 28an, [3] Kanpo Arazoetarako ministro izendatu zuten,  2014az geroztik zeukan Senatuko eserlekuari uko egin zion  Allamand Amerika arteko Elkarrizketako kidea da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Andrés Allamanden webgunea
* Andrés Allamand Wikilosríos-en
Isobutileno

**Poliisobutilenoa** (IUPAC: **2-metilprop-1-enoa**) konposatu organikoa da (CH3)2C=CH2 formula duena. Alkeno biniliko bat da eta butilenoaren lau isomeroetako bat. Gas kolorge ta sukoia da industrian oso erabilia dena. Poliisobutilenoa eta hainbat kopolimero sintetizatzeko monomeroa da.

## Sintesia 
Isobutilenoa industrian bi maneraz ekoizten da, tert-butil alkohola deshidratatuz edo isobutanoaren deshidrogenazio katalitikoz.

(CH3)3COH ->[Azido oxalikoa] (CH3)2C=CH2

(CH3)3CH -> (CH3)2C=CH2 + H2

## Erabilera 
Isobutilenoa poliisobutilenoa eta hainbat kopolimero sintetizatzeko monomeroa da. Horretaz gain hainbat produktu kimiko interesgarri prestatzeko lehengai gisa ere bailatzen da, isooktanoa eta metakroleina adibidez.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Butileno
* 2-buteno
* 1-buteno

## Kanpo estekak
Polibuteno

**Polibutenoa** butilenoaren 3 isomeroen polimerizazioz lortzen den polimeroa da. Hortaz, monomeroak 1-butenoa, 2-butenoa eta isobutilenoa dira. Lortzen den produktua poliisobutileno puruaren oso antzekoa da. Ez nahastu polibutilenoarekin, 1-butenoa polimerizatuz sintetizatzen dena.

## Erabilera 
Polibutenoak aplikazio asko ditu: zigilatzailea, itsasgarria, estaldura-produktua, polimeroen modifikatzailea, ... Hidrogenatutako polibutanoa produktu kosmetikoetan baliatzen da, hala nola, ezpainetako margoetan. Euliak eta saguak harrapatzeko tranpa itsasgarrietan ere usatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polibutileno

**Polibutilenoa** 1-butenoaren polimerizazioz sintetizatzen den polimeroa da, (CH2CH(Et))n formula duena. Ez nahastu polibutenoarekin non 1-butenoa polimerizatzen den monomeroetako bat den.

## Prestakuntza eta ezaugarriak 
Polibutilenoa 1-butenoa polimerizatuz Ziegle-Natta katalizatzaileak usatuz lortzen da.

Horrela sintetizatutako polimeroak pisu molekular handia dute eta erdi-kristalinoak eta isotaktikoak dira. Horrek ezaugarri mekaniko oso interesgarriak ematen dizkie eta metalak edo kautxua ordezkatzeko usa daitezke. 

Ezaugarri horiek medio hodiak, ur-berogailuak, bilduki malguak eta tenperatura altuko itsasgarriak egiteko baliatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mesoglea

thumb|Belaki askonoide baten zelula-motak; urdin argiz, mesoglea.
**Mesoglea** deritzo marmoketan hidroeskeleto estatiko gisa funtzionatzen duen ehunari. Belakietan aurkitzen den ehunari, oro har, mesohilo deitzen zaio.

## Deskribapena 
Mesoglea ura da gehienbat. Uraz gain, mesoglea hainbat substantziaz osatuta dago, besteak beste, kolagenoa bezalako proteinak eta heparan sulfato bezalako proteoglikanoak.  Mesoglea gehienbat azelularra da, baina bai knidarioetan bai ktenoforoetan mesogleak muskulu- eta nerbio-zuntz sortak ditu.  Beste nerbio- eta muskulu-zelulak geruza epitelialaren azpian gelditzen dira. Mesogleak hondakinen eta bakterioen fagozitosian zeregina duten amebozitoak ere baditu. Zelula hauek infekzioei aurre egiten diete bakterioen aurkako produktu kimikoak ekoiztuz. 

Mesoglea zelula-geruza bat baino meheagoa izan daiteke zelenteratu txikiagoetan, hala nola hidrak, edo gorputzaren bolumena osa dezake marmoka handiagoetan.  Mesogleak barne-eskeleto gisa balio du, gorputzari eutsiz. Bere propietate elastikoek muskuluen uzkurduraren ondorioz deformazioaren ondoren forma berreskuratzen laguntzen dute.  Hala ere, uraren flotagarritasunik gabe, mesoglea ez da gorputzaren pisuari eusteko adina zurruna, eta zelenteratuek, oro har, lauak bilakatzen dira, edo are deuseztu egiten dira uretatik ateratzen direnean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Henri Jaspar

**Henri Japart** (Schaerbeek, 1870eko uztailaren 28a - Saint-Gilles, 1939ko otsailaren  15a) belgikar politikaria izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1926tik 1931ra.

Haurtzaroa justiziaren aurrean defendatzen zuen abokatu karrera bat izan zuen. Alderdi Katolikoko kide izan zen, eta 1939an sartu zen parlamentuan, Liejako barrutitik, 1936ra arte. Ekonomia, Barne, Kanpo Arazoetako, Kolonietako eta Finantzetako ministroa izan zen.

Parisko Bake Biltzarran eta 1929 eta 1930eko Hagako Konferentzietan parte hartu zuen. Lehen ministroa izan zen 1926tik 1931ra.
1914ko Bost Nazioen Txapelketa

**1914ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen bosgarren ekitaldia izan zen (guztira 32.a). 1914ko urtarrilaren 1ean hasi eta apirilaren 13an bukatu zen. Ingalaterrak bigarren aldiz jarraian eskuratu zuen Slam nagusia.. Lehen Mundu Gerrak eragindako etenaldiaren aurretik jokaturiko azken txapelketa izan zen.

Txapelketako partida bat ez zen jokatu. Eskoziak Frantziaren aurka jokatzeari uko egin zion 1913ko txapelketan Parisen jokaturiko partidan izan ziren istiluen ondorioz. Partida hartan M. Baxter epaile ingelesak jokalari eskoziarren babesean atera behar izan zuen zelaitik.

## Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**8**||4||4||0||0 || 82 || 49 || +33
|-
| 2 ||align=left|  Gales ||**6**||4||3||0||1 || 75 || 18 || +57
|-
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**4**||4||2||0||2 || 29 || 34 || -5
|- 
| 4 ||align=left|  Eskozia ||**0**||3||0||0||3 || 20 || 46 || -26
|-
| 4 ||align=left|  Frantzia ||**0**||3||0||0||3 || 19 || 78 || -59
|-
|}

## Partidak 
[270px|thumb|Eskozia eta Ingalaterraren arteko partida, 1914ko [Calcutta Cup|Kalkuta Kopa.]]

## Sariak 
## Palmaresa 
1914 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
1913ko Bost Nazioen Txapelketa

**1913ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen laugarren ekitaldia izan zen (guztira 31.a). 1913ko urtarrilaren 1ean hasi eta martxoaren 24an bukatu zen. Ingalaterrak partida guztiak irabazi zituen eta lehenengo aldiz Slam nagusia eskuratu zuen.

Ingalaterrak ez zuen entsegu bakar bat jaso txapelketa guztian. Hori ez zen berriz gertatuko 1977ko Frantziaren garaipenerarte.

## Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**8**||4||4||0||0 || 50 || 4 || +46
|-
| 2 ||align=left|  Gales ||**6**||4||3||0||1 || 35 || 33 || +2
|-
| 3 ||align=left|  Eskozia||**4**||4||2||0||2 || 50 || 28 || +22
|- 
| 4 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**2**||4||1||0||3 || 55 || 60 || -5
|-
| 5 ||align=left|  Frantzia ||**0**||4||0||0||4 || 11 || 76 || -65
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1913 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
1-buteno

**1-butenoa** edo **1-butilenoa** konposatu organiko bat da CH3CH2CH=CH2 formula duena. Alkeno biniliko bat da eta butilenoaren 4 isomeroetako bat. Erraz likidotzen den gas kolorgea da. Bereziki garrantzitsua da polibutilenoa sintetizatzeko monomeroa delako.

Cracking prozesuetako albo-produktuetako bat da.

## Erabilera 
Esan bezala 1-butilenoaren polimerizazioak polibutilenoa ematen du. Komonomero legez ere usatzen da, adibidez, etilenoarekin hainbat polimero berezi sintetizatzeko.

Butanona eta butilen oxidoa sintetizatzeko lehengai gisa ere baliatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Butileno
* Isobutileno
* 2-buteno

## Kanpo estekak
1920ko Bost Nazioen Txapelketa

**1920ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen seigarren ekitaldia izan zen (guztira 33.a). 1920ko urtarrilaren 1ean hasi eta apirilaren 3an bukatu zen. Galesek, Eskoziak eta Ingalaterrak partekaturiko garaipena eskuratu zuten. Lehen Mundu Gerrak eragindako etenaldiaren ondoren jokaturiko lehenengo txapelketa izan zen.

## Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Gales** ||**6**||4||3||0||1 || 58 || 23 || +35
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Eskozia** ||**6**||4||3||0||1 || 37 || 18 || +19
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**6**||4||3||0||1 || 40 || 37 || +3
|-
| 4 ||align=left|  Frantzia ||**2**||4||1||0||3 || 23 || 26 || -3
|-
| 5 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**0**||4||0||0||4 || 22 || 76 || -54
|-
|}

## Partidak 
270px|thumb|Frantzia eta Galesen arteko partida Parisen, 1920an.

## Sariak 
## Palmaresa 
1920 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Ignacio de la Carrera

**Ignacio de la Carrera y Cuevas** (1747-1819) txiletar aristokrata, Txileko Lehen Gobernu Batzordeko kidea eta Carrera anaien aita izan zen, garai hartan Txileko independentziarako lehen borroketako buruzagi garrantzitsuenetakoak izan zirenak. Patria Vieja ("Errepublika Zaharra"). Ignacio de la Carrera euskal jatorrikoa zen. 

## Biografia 
Santiagon jaio zen 1747an, Ignacio de la Carrera y Uretaren eta Javiera de las Cuevas y Pérez de Valenzuelaren semea. Oso dirutza handia jaso zuen bere gurasoengandik, bereziki bere aitarengandik, meatzaritzako enpresaburua izan zena. Francisca de Paula Verdugo Fernández de Valdivieso y Herrerarekin ezkondu zen, eta harekin lau seme-alaba izan zituen: Javiera, José Miguel, Juan José eta Luis, denak Txileko independentziaren aldeko borrokaren hasierako buruzagi garrantzitsuenetako batzuk izatera heldu zirenak.

XVIII. mendearen amaieran hasi zuen bere karrera militarra milizian sartuz, eta geroago, 1777an, Printzearen Zalditeria Erregimentuan. Bere karrera militarra gorabehera, familiako negozioa zaintzen jarraitu zuen, eta Txileko gizon aberatsenetakotzat hartzen zen. Bere familia koloniako aristokrazia goreneko kidea zen, eta horregatik, 1810eko irailaren 18an Txileko Lehen Gobernu Batzordeko kide izan zen, monarkismoarekiko sinpatia pertsonala izan arren. Gertaera honek oso parte hartze politiko aktibo batera bultzatu zuen.

1811n, Gobernuko Auzitegi Nagusiko kide izan zen, eta 1812an, behin-behineko Gobernu Batzordekoa. 1814an, Espainiako agintariek Txilen agintea berreskuratu zutenean, atxilotu eta Juan Fernandez uharteetara erbesteratuta bidali zuten. Prozesu judizial luze bat ireki zitzaion bere eta bere familiaren gobernu independentearen lehen saiakeran parte hartzeagatik.

1817an utzi zioten Txilera itzultzen, Juan Fernandez uharteen gainerako preso guztiekin batera. Hala ere, bere familia Argentinan sakabanatuta, jazarria eta erbesteratua izan zen errealitate gogorrari aurre egin behar izan zion. Bere seme Juan Jose eta Luis Mendoza hirian exekutatu zituzten 1818ko apirilaren 8an, Javiera eta José Miguel erbestean zeuden bitartean, bata Uruguain eta bestea Argentinan borrokan. Txileko gobernuak Argentinan bere semeen exekuzio publikoaren kostua ordaintzera behartu zuen. Azken gertakari horrek gogoa hautsi zion azkenean, eta Santiagon hil zen urtebete eskasera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Oinarrizko biografia
Rosa Sevilla de Alvero

**Rosa Sevilla de Alvero,** jaiotza-izena: **Rosa Lucia Sevilla** y **Tolentino** (Tondo, Manila, Filipinak, 1879ko martxoaren 4a - Quezon City, Filipinak, 1954ko maiatzaren 11) filipinar aktibista, hezitzailea eta kazetaria izan zen, Filipinetan emakumeen sufragioaren alde egin zuena.

## Haurtzaroa eta hezkuntza 
Sevilla 1879ko martxoaren 4an jaio zen Tondo-n, (Manila),  Ambrosio Sevilla, Espainiako Armadako sarjentua, eta Silvina Tolentino y Rafael izan ziren bere gurasoak. Ama Aurelio Tolentino iraultzaile eta antzerkigilearen senidea. Tolentino bere izebarekin hazi zen, askotan "hezkuntza koloniala" deitzen dutenaren aurka defendatzen zuten nazionalistak eta intelektualak gonbidatzen zituena bere etxera. 
Amerikako garai koloniala-aren lehen urteetan, Manilako Emakumeen Institutua sortu zuen 21 urterekin, eta Filipinetako lehen emakume-eskoletako bat bihurtu zen

1954ko maiatzaren 11n hil zen, 75 urte zituela. Caloocan-en, Metro Manila, Filipinetan lurperatu zuten.

## Bizitza pertsonala 
Emilio Alvero artistarekin ezkonduta egon zen.

## Legatua 
Bere bizitzak zubi lana egiten du XIX. mendeko suhartasun iraultzailearen eta XX. mendeko instituzionalizazio zibikoaren artean. Hezitzaile, kazetari eta aktibista gisa, Sevilla de Alvero ez zen mugatu emakumeen eskubideen alde egitera; eskubide horiek modu eraginkorrean gauzatzeko behar ziren hezkuntza eta gizarte-azpiegiturak eraiki zituen. Emakumeen Institutua sortzeko eta mugimendu sufragistaren buru izateko egindako lanak ahalegin kalkulatua suposatu zuen filipinar identitatea balio indigenetan eta fede katolikoan oinarrituta mantendu zedin, garai modernoko aukera profesional eta politikoekin bat egiten zituen bitartean.
## Sariak 
* Presidential Medal of Merit: (Merezimenduaren domina presidentziala) jaso zuen 1948ko uztailaren 4an
* Queen Isabella II of Spain Award: (Espainako Isabel erreginaren saria) eman zioten 1948an

## Aintzatespenak 
* 2021eko martxoaren 4an, Googlek 142 urte bete zituen Google Doodle batekin. 
* Filipinetako Quezon hiriko Loyola Heights auzoko kale batek bere izena darama bere oroimenez.

## Ikus gainera 
* Rosa Sevilla de Alvero and the Instituto de Mujeres of Manila 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rosa Sevilla-ren biografia Youtube-n (gaztelaniaz)
* Remembering Rosa Alvero gogoratzen (ingelesez)
Tomás Asta-Buruaga

**Tomás Pablo Asta-Buruaga Montoya** (1996ko urriaren 11) Txileko futbolaria da, Universidad Católica-k mailegatua Unión La Calera taldean jokatzen duena erdiko atzelari gisa.

## Klubaren ibilbidea 
Santiagon jaioa, Asta-Buruaga Unión Españolako gazte lizentziatua zen. 2012ko uztailaren 29an, 15 urte besterik ez zituela, erreserba taldean debuta egin zuen 90 minutu osoa Txileko Bigarren Maila Profesionala 1-0 galdu zuen Deportes Iberiaren aurka. 

Asta-Buruagak 2013ko uztailaren 23an egin zuen debuta lehen taldean, 3-0 Txileko Kopa etxean Palestinoren aurka irabazita.  Ondoko kanpainetan B-taldearen ohiko figura, 2014ko otsailaren 22an egin zuen bere Lehen Mailan debuta, Everton de Viña del Mar-en etxean 3-1 porrotean hasita. 

### Deportes Antofagasta 
2016-17 denboraldirako, Asta-Buruaga Deportes Antofagasta maila goreneko taldeari mailegatu zioten. Oso gutxitan erabilia, 2016ko azaroaren 20an sartu zuen bere lehen gola, bere taldeak lortu zuen bakarra Universidad Católicaren 5-1 galdu zuenean. 

2017ko erdialdean erosia, Asta-Buruaga, ondoren, ohiko titular bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
1922ko Bost Nazioen Txapelketa

**1922ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen zortzigarren ekitaldia izan zen (guztira 35.a). 1922eko urtarrilaren 2an hasi eta apirilaren 8an bukatu zen. galesek zortzigarren txapelketa irabazi zuen. 

## Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Gales** ||**7**||4||3||1||0 || 59 || 23 || +36
|- 
| 2 ||align=left|  Ingalaterra ||**5**||4||2||1||1 || 40 || 47 || -7
|- 
| 3 ||align=left|  Eskozia ||**4**||4||1||2||1 || 23 || 26 || -3
|-
| 4 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**2**||4||1||0||3 || 19 || 32 || -13
|-
| 4 ||align=left|  Frantzia ||**2**||4||0||2||2 || 20 || 33 || -13
|-
|}

## Partidak 
380px|thumb|Frantzia eta Galesen arteko partida Parisen, 1922an.

## Sariak 
## Palmaresa 
1922 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
2-buteno

**2-butenoa** edo **ß-butilenoa** konposatu organiko bat da CH3CH=CHCH3 formula duena. Alkeno biniliko bat da eta  cis-trans isomeria du. Bi isomeroak *cis-2-butadienoa* eta *trans-2-butadienoa* dira. Butilenoaren isomeroetako bat da.

Cracking prozesuetako albo-produktuetako bat da.

Bi isomeroak destilazioz bereiztea oso gaitza da, baina erabilera gehienetan horrek ez du inportantziarik. Industria-mailako 2-butenoak % 70 cis isomeroa du eta % 30 trans isomeroa

## Erabilera 
2-butenoaren erabilera nagusia gasolinaren eta butadienoaren sintesia da. Monomero gisa ere erabiltzen da butilenoaren beste isomeroekin nahasirik polibutenoaren sintesian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Butileno
* Isobutileno
* 1-buteno

## Kanpo estekak
Jerónimo Méndez Arancibia

**Jerónimo Segundo Méndez y Arancibia**  (Chañaral, 1887ko irailaren 25a &ndash; Santiago, 1959ko ekainaren 14a) txiletar medikua eta politikaria izan zen, Alderdi Erradikaleko (PR) kidea. Barne ministro izan zen Pedro Aguirre Cerda presidentearen gobernuan, eta 1941eko azaroan hil ondoren herrialdeko presidenteorde kargua hartu zuen. Aurretik Coquimbo bere jaioterriko udalerriko alkatea, kontseilaria eta senataria izan zen. 

## Biografia 
### familia eta ikasketak 
Txileko Chañaral udalerrian jaio zen 1887ko irailaren 25ean, Jerónimo Méndez y Rojas eta Clotilde Arancibia y Carvajalen semea.  Lehen eta Bigarren Hezkuntzako ikasketak egin zituen La Serenako Gizonen Lizeoa, eta goi mailako ikasketak jarraitu zituen Txileko Unibertsitateko Medikuntza Eskolan, eta handik 1914an zirujau titulua lortu zuen, *"Enfermedades de la vista"* tesiarekin. Ondoren, oftalmologian espezializatu zen eta 1926, 1930 eta 1931n, Europara diziplina horretan prestakuntzarako bidaiak egin zituen. 

Amelia Toyos Realesekin ezkondu zen, eta harekin bost seme-alaba izan zituen: Hugo, Amelia, Eliana, Raquel eta Mario, azkenak bikiak. 

### Karrera profesionala 
Ovalle-n hasi zuen bere jarduera profesionala, hiri horretan egon zen 1919ra arte. 1921ean Coquimbo Ospitaleko mediku izendatu zuten, 1924 eta 1945 bitartean bertako zuzendaria izanik. Aldi berean, Seguro Obrero de Coquimboko mediku-buru izan zen 1930 eta 1944 artean 

Bestalde, Coquimbo Social Clubeko kidea zen, Radical Clubekoa (hamabi urtez lehendakaria izan zen), Txileko Artisauen Elkarteko ohorezko bazkidea eta Magallanes Kirol Klubaren buru.   Era berean, Línea Aérea Nacionaleko presidente izan zen (1941-1942), Karitate eta Gizarte Laguntzako Zuzendaritzako zuzendari nagusi (1942-1943), Txileko Elektrizitate Konpainiako presidente eta *La Hora* egunkariko zuzendari gisa.  Coquimboko alkatea izan zen 1933 eta 1935 artean, eta udalerri horretako alkatea 1935 eta 1938 artean. 1940an, Atacamako eta Coquimboko senatari gisa hautatu zuten hauteskunde osagarrietan , Abraham Gatica Silva zenaren ordez. Bere administrazioan, ordezko senatari izan zen Higiene, Osasun eta Laguntza Publikoko Batzorde Iraunkorrean.  Urte horretako azaroaren 25ean Aguirre Cerda hil zenean, presidenteorde gisa berretsi zuten eta bere ardura izan zen estatuburuaren hileta buru izatea. 

Hurrengo presidentetzarako hauteskundeak deitzeko misioarekin, 1941eko abenduaren 4an hau deitu zen eta 1942ko otsailaren 1ean egin zen  Juan Antonio Ríos hautagaia irabaziz, erradikala ere. 

Ríos Errepublikako lehendakaritzan zegoela, 1943ko otsailaren 4an, Osasun, Ongizate eta Gizarte Laguntza Ministerioaren buru izendatu zuten, urte bereko ekainaren 7ra arte karguan arituz.  Gero, beste erradikal baten presidentetzapean, Gabriel González Videla, 1950eko apirilaren 11tik maiatzaren 8ra bitartean, Barne ministro eta Kanpo Harremanetarako ministro kargua hartu zuen, ordezko eta ordezko gisa hurrenez hurren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fabián Hormazábal

**Fabián Marcelo Hormazábal Berríos** (1996ko apirilaren 26a) Txileko futbolaria da, eta gaur egun Lehen Mailako O'Higgins taldean jokatzen du aurrelari gisa.

## Karrera 
### Gazte ibilbidea 
Hormazábalek O'Higgins Txileko lehen mailako taldean hasi zuen bere ibilbidea. Kategoria azpiko klubetik senior taldera igaro zen.

### O'Higgins 
2014-15 denboraldirako, Hormazábal klubeko lehen talderako igo zen. 2014-15 Txileko Koparako 3 partida jokatu zituen eta gol bat sartu zuen Santiago Wanderers-en aurka. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Tchinda Andrade

**Tchinda Andrade** (Mindelo, Cabo Verde, 1979 - *ibidem*, 2024ko azaroaren 29a) Cabo Verdeko trans aktibista bat izan zen, bere herrialdean aintzatetsia izan den lehen transexualtzat hartzen dena.

## Ibilbidea 
Andrade Mindelon jaio eta hazi zen. Andradek urte batzuk bazeramatzan ere emakumez janzten, 1998ko São Vicente irlako inauterietan sartu zen desfilean gainerako emakumeekin batera, eta horrek ospetsu egin zuen. Ordutik aurrera Inauteri hura *Tchindaval* bezala ezagutu zen. Bi egun geroago, *A Semana* tokiko egunkarian adierazi zuen emakume sentitzen zela, nahiz eta gizon gisa jaio, eta garai hartarako ohikoa ez zen bezala transexual gisa aurkeztu zen. Horren ondorioz, bere inguruko beste pertsona batzuk identifikatuta sentitu ziren eta bere herrialdeko LGBT komunitatea sortzeko bidea eman zuen.

Cabo Verdeko LGTB komunitatearen borrokaren eta ikusgarritasunaren aitzindari bihurtu zen, eta herrialde horretako homosexualei eta transexualei *tchindas* ezizena jarri zieten. Dokumentalak zazpi izendapen lortu zituen *Goya sarietarako* eta hainbat sari jaso zituen Los Angelesko *Outfest*, Chicagoko *Reeling* eta *LesGaiCineMad* lehiaketetan. CNNk "heroina transgenerotzat" hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tchindas (2015) dokumentalaren webgune ofiziala
* Tchinda eta Claudiari egindako elkarrizketa
* Tchindari elkarrizketa
Rickenella swartzii

***Rickenella swartzii*** *Repetobasidiaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du sukaldaritzarako balio. Espezie txikia da, eta gehienetan goroldiotan ikusi gabe uzten dugu, batez ere kolore mateak dituenean.

Sinonimoak: *Omphalina setipes*, *Rickenella setipes*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,5 eta 1 cm bitarteko diametrokoa, ganbil-unbilikatua, marroixka kolorekoa, ertza argiagoa du eta gardentasunez ildaskatua.

**Orriak:** Oso dekurrenteak, zabal, zurixkak, orritxo txikiekin.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Fistulosoa, mehea, luzea, belusduna, marroixka kolorekoa, urdin more koloreko islekin goian eta marroi argikoekin behealdean.

**Haragia:** Arrexka, usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Rickenella* terminoa, Adalbert Ricken mikologo alemaniarrari eskainia dago. *Swartzii* epitetoa, Olof Peter Swartz naturalista, botaniko eta taxonomoari eskainia dago.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
Nekez nahas daitekeen espeziea da, *Hygrocybe*-ren baten antza izan dezake, baina hauek ez dira inoiz hain txikiak.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, baso eta zelai heze eta goroldiotsuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Ekuador, Svalbard, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Scary Movie 2

***Scary Movie 2*** (euskaraz *Beldurrezko Filma 2*), 2001eko Keenen Ivory Wayans estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko komedia film bat da. Anna Faris, Shawn Wayans, Marlon Wayans, Regina Hall, Tori Spelling, Andy Richter, Natasha Lyonne, Chris Elliott eta Tim Curry aktoreek antzeztu zuten.

*Scary Movie* (2000) aurrekaria du eta *Scary Movie 3* (2003), *Scary Movie 4* (2006) eta *Scary Movie 5* (2013) jarraipenak.

## Argumentua 
Zientzialaria ero batek neska gazte bat era bere lagun taldea haren etxaldean asteburua pasatzeko erreklitatu berri ditu, gazteak abentura eta bizipen berriak izateko irrikiz daude. Behin han daudela, amets nahasmenari buruzko zientzia esperimentu bat egiteko aitzakian etxaldea sorgindua dagoela jabetuko dira, hau zientzialariaren benetako asmoentzako guztiz egokia izango da. Egonaldian zehar, ikasle gazteak etxaldea mamuz lepo dagoela ohartuko dira, nagusiki aurreko jabearena, iraganean han hilketa pasional bat burutzearen arduraduna izan zena.

## Aktoreak 
* Anna Faris: Cindy Campbell
* Shawn Wayans: Ray Wilkins 
* Marlon Wayans: Shorty Meeks
* Regina Hall: Brenda Meeks
* Christopher Masterson: Buddy Sanderson
* Kathleen Robertson: Theo
* David Cross: Dwight Hartman
* Tim Curry: Oldman irakaslea
* Tori Spelling: Alex Monday
* Chris Elliott: Hanson
* James Woods: Aita McFeely
* Andy Richter: Aita Harris
* Richard Moll: Hugh Kane (Infernu Etxeko mamua)
* Veronica Cartwright: Voorhees andrea
* Natasha Lyonne: Megan Voorhees
* Beetlejuice: Shortyren garuna
* Matt Friedman (*ahotsa*): Polly the parrot 
* Vitamin C (*ahotsa*): Bere burua antzeztuz
* Suli McCullough (*ahotsa*): Pailazoa
* Jennifer Curran: Victoria Crane, Hughen neskamea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
1923ko Bost Nazioen Txapelketa

**1923ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen bederatzigarren ekitaldia izan zen (guztira 36.a). 1923ko urtarrilaren 20an hasi eta apirilaren 14an bukatu zen. Ingalaterrak partida guztiak irabazi eta txapelketa eta Slam nagusia lortu zituen. 

Txapelketaren ekitaldi hau jokatu ondoren palmaresean Eskozia, Gales eta Ingalaterra bakarkako zortzina garaipenekin kokatu ziren buruan.

## Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**8**||4||4||0||0 || 50 || 17 || +33
|- 
| 2 ||align=left|  Eskozia ||**6**||4||3||0||1 || 46 || 22 || +24
|- 
| 3 ||align=left|  Gales ||**2**||4||1||0||3 || 31 || 31 || 0
|-
| 3 ||align=left|  Frantzia ||**2**||4||1||0||3 || 28 || 52 || -24
|-
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**2**||4||1||0||3 || 21 || 54 || -33
|-
|}

## Partidak 
270px|thumb|Ingalaterra eta Irlandaren arteko partida Leicesterren, Crumbie Stand estadioan, 1923an.

## Sariak 
## Palmaresa 
1923 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* www.britishpathe.com webgunean Eskozia eta Frantziaren arteko partidaren inguruko bideoa, taldeak, partida eta ospakizunak
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Gorritza (onddoa)

**Gorritza**, **gorrista** edo **errotari marroi-arrosa** (*Rhodocybe gemina*) *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarri ona, Burgos eta Palentziako eskualde batzuetan oso preziatua.

Sinonimoa: *Rhodocybe truncata*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, titi zabal batekin, gero, laua eta, azkenean erdian hondoratua, ertza batzuetan irregularra, gorrixka-marroi-haragi kolorekoa, zuntz txiki adnatekin markatua.

**Orriak:** Hasieran estu, gero normalean zabal; itsatsita edo zertxobait dekurrenteak, zuri-krema kolorekoak edo krema-arrosa kolorekoak, ondoren lehoi kolorekoak erreflexu arrosekin esporengaitik.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Lodia, mozkotea, trinkoa, batzuetan irregularra, zuria edo arrosaz zikinduta, haritsua.

**Haragia:** Lodia, trinkoa, sendoa, zuria edo arrosa eremuka, irinaren usaina eta zaporea ditu. Autoreren batek dio usaina intxaur edo mazapan baten mamiaren antzekoa dela.

**Etimologia:** *Rhodocybe* terminoa grekotik dator, arrosa, esan nahi duen "rhódon" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik. Kapelaren koloreagatik. *Truncata* epitetoa berriz latinetik dator, moztua esan nahi duen "truncatus" hitzetik. Bere itxura eta formagatik.

## Jangarritasuna 
Estimatua Burgosko eta Palentziako eskualde batzuetan.

### Nahasketa arriskua 
Oso espezie aldakorra da; forma txikiagoak eta ahulagoak daude, eta *Collybia* batzuekin nahas daitezke.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean da ugaria, gutxiago baina udaberrian ere ugaltzen da. Ziza lekuetan aurkitzen da, batez ere 600 metrotik gorako altuerako zelaietan.

### Banaketa eremua 
Europa.

## Galeria 

Fitxategi:Rhodocybe gemina 1.jpg
Fitxategi:Rhodocybe gemina 2.jpg
Fitxategi:Rhodocybe gemina 3.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eneko Saralegi

**Eneko Saralegi Martinikorena** (Errazkin, 1993ko otsailaren 12a) nafar aizkolaria da.

## Ibilbidea 
Gaztetatik ibili izan da aizkora probatan. 2011n Gazte mailako Euskadiko txapelduna izan zen. 2021ean Nafarroako binakako txapelketa irabazi zuen Jon Rekondorekin batera eta bakarkakoan hirugarrena izan zen. 2022an ere hirugarrena izan zen.

2022an Euskal Duatloian hirugarren egin zuen eta 2023an txapelduna izan zen.

## Palmaresa 
* Euskal Duatloia
** txapeldun (1): 2023
** hirugarren (1): 2022
* Nafarroako Aizkolari Txapelketa:
** Bakarka (0): hirugarren 2021ean eta 2022an.
** Binaka (1): 2021
* Euskadiko Txapelketa (gazte mailan)
** Txapelduna (1): 2011
** Txapeldun ordea (1): 2010

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1921eko Bost Nazioen Txapelketa

**1921eko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen zazpigarren ekitaldia izan zen (guztira 34.a). 1921eko urtarrilaren 15ean hasi eta apirilaren 9an bukatu zen. Ingalaterrak partida guztiak irabazi zituen eta hirugarrenez eskuratu zuen Slam nagusia. 

## Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**8**||4||4||0||0 || 61 || 9 || +52
|-
| 2 ||align=left|  Frantzia ||**4**||4||2||0||2 || 33 || 32 || +1
|- 
| 2 ||align=left|  Gales ||**4**||4||2||0||2 || 29 || 36 || -7
|- 
| 4 ||align=left|  Eskozia ||**2**||4||1||0||3 || 22 || 38 || -16
|-
| 4 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**2**||4||1||0||3 || 19 || 49 || -30
|-
|}

## Partidak 
270px|thumb|Ingalaterra eta Irlandaren arteko partida Londresen, 1921ean.

## Sariak 
## Palmaresa 
1921 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Wilma Murto

**Wilma Murto** (Kuusjoki, 1998ko ekainaren 11) finlandiar atleta bat da, pertika-jauzian espezializatua. Europako txapelduna izan zen 2022an aire librean eta 2023an pista estalian.

## Ibilbidea 
16 urte baino ez zituela hartu zuen parte Munduko gazte mailako txapelketan eta 2015ean Europako gazte mailako errekorra ezarri zuen, 4'45m. 2016an 4'71m egin zuen sato eta munduko 20 urtez azpiko errekorra izan zen.

2021ean Tokioko Olinpiar Jokoetan bosgarren egin zuen. 2022an Europako txapelduna izan zen eta munduko txapelketan seigarrena.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1925eko Bost Nazioen Txapelketa

**1925eko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hamaikagarren ekitaldia izan zen (guztira 38.a). 1925eko urtarrilaren 24an hasi eta apirilaren 18an bukatu zen. Eskoziak partida guztiak irabazi eta lehenengo aldiz Slam nagusia eskuratu zuen. 18 urte ziren bakarkako garaipenik lortzen ez zuena, aurreko aldia 1907ko garaipena izan zen.

## Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Eskozia** ||**8**||4||4||0||0 || 77 || 37 || +40
|-
| 2 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**5**||4||2||1||1 || 42 || 26 || +16
|- 
| 2 ||align=left|  Ingalaterra ||**5**||4||2||1||1 || 42 || 37 || +5
|- 
| 4 ||align=left|  Gales ||**2**||4||1||0||3 || 34 || 60 || -26
|-
| 5 ||align=left|  Frantzia ||**0**||4||0||0||4 || 23 || 58 || -35
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1925 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala