open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Terebuzu

thumb|*Tragopogon porrifolius*
**Terebuzua** edo **Salsifia** (*Tragopon porrifolius*) Asteraceae familiako, Tragopon generoko, landare belarkara da. Sustraia jateko kultibatzen da. Landare biurtekoa, lore gorria baina bere zurtoin hori barruan da. Frantziar sukaldean oso tipikoa da.

Ez da nahastu behar: Eskortzonera (Scorzonera hispanica)
Valbuena de Duero

**Valbuena de Duero** Valladolideko udalerria da, Campo de Peñafiel eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 502 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Valladolideko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Valladolideko udalerrei buruzko webgunea Valladolideko aldundiaren webgunean.
Sergi Arola

**Sergi Arola** (Bartzelona, Katalunia, 1968ko apirilaren 3a) sukaldari katalan ezaguna da, Ferran Adrià eta Pierre Gagnaire sukaldari handien ikaslea izandakoa. Madrilgo Miguel Ángel Hoteleko "*La Broche*" jatetxearen arduraduna izan zen. Gaur egun, Bartzelonako Arts hoteleko sukaldearen arduraduna da. Horrez gain, Arolak eta bere emazteak, Sara Fortek, Sergi Arola-Gastro jatetxea zabaldu zuten Madrilen, 2008ko otsailaren 14an.

## Telebistako lanak 
* *De Primero* (Canal Cocina)
* *La Cocina de Sergi Arola* (Canal Cocina)

## Kanpo Loturak 
*   Sergi Arola-Gastro jatetxea
*  Sergi Arolaren bloga
Aguadulce

**Aguadulce** Sevillako udalerria da, Sierra Sur de Sevilla eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.124 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Sevillako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Alanís

**Alanís** Sevillako probintziaren iparraldean dagoen udalerria da, Sierra Norte eskualdean dagoena, Sierra Morena inguruko mendietan.

## Demografia 
2023ko erroldaren arabera 1.675 biztanle zituen. XX. mende erdialdetik biztanleria galtzen ari da. Esaterako, 1940an 4.924 biztanle zituen.

## Historia 
1937ko azaroaren 19an, Sevillan esklabo lanak egitera bidalitako 57 euskal preso errepublikar hil ziren tren istripuan. Alanis herrian izan zen, eta guztira 72 lagun hil ziren istripuan. Argitzeke dago istripuaren zergatia, eta ustez herriko hilerrian lurperatutako gorpuzkinak ere ez dira topatu. 2009an Sabin Egilior zinemagileak historia hori gogoratu zuen *El largo viaje* (Bidaia luzea) dokumentalean, eta senideek omenaldia egin zieten tren hartan hildakoei. Frankismoak eskulan esklabua erabili zuen azpiegitura publikoetan, etsaia umiliatzeaz gain irabazi ekonomikoak lortzeko eta besteren artean, trenbide eta errepideak egin zituzten, baita Euskal Herrian ere. Milaka izan ziren lan horietara behartutako presoak.

## Ondarea 
* Alanísko gaztelua
* San Juan baseliza
* Nuestra Señora de las Angustias baseliza
* Jesús Nazareno baseliza
* Nuestra Señora de las Nieves baseliza
* San Miguel de la Breña baseliza
* Herriko iturriak: Pilitas eta Santa María

## Senidetzeak 
* Rocca di Papa (Italia)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sevillako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Balmasedako pasioa

[thumb|eskuinera|Jesusen aldean gurutziltzatzera daramatzaten lapurretako bat, Balmasedako Pasioan, 2017ko Ostiral Santuan. Atzean, [Balmasedako Zubi Zaharra.]]
**Balmasedako pasioa** urtero aste santuan antzezten den pasioa da. Bi dira antzezpen egunak, Ostegun Santua eta Ostiral Santua. Bi egunetan Balmasedako herritarrek Jesusen azken orduak antzezten dituzte.
Jatorria [aldatu | aldatu iturburu kodea]
Ahozko iturrietan oinarrituta, autore batzuek 1480an dute jatorria, izurri izurrite batek hiribildua suntsitu zuen urtean, baina 1771. urtera arte ez dago irudikapen horien existentziaren dokumentu-baieztapenik, Aste Santuko prozesioetatik eratorritako hainbat gastu islatzen dituzten udal aurrekontuei buruzko dokumentuen bidez [5] [6].

XIX. mendearen erdialdean, 1865ean, dokumentuetan jasota dago prozesio tradizionalarekin batera zeuden pertsonaia batzuk sartu zirela, soldadu erromatarrak, hain zuzen ere. Gero, eboluzionatuz joango da, pixkanaka beste pertsonaia batzuk sartuz [5] [6].

Pasio bizidunaren lehen ekitaldia XIX. mendean egin zen eta ordutik ospe handia lortu du urtero ehundaka bisitari erakarriz. 1974an herritarrek Via Crucisaren elkartea sortu zuten.

## Kanpo estekak 
*  Balmasedako pasioaren webgunea.
Basoko elur-orein

**Baso elur-oreina** (*Rangifer tarandus fennicus*) Finlandia eta Errusia ipar-mendebaldeko elur-orein azpiespezie bat da.
1175 Margo

**1175 Margo** asteroide gerrikoan aurkitutako 1175. asteroidearen izena da. 1930eko urriak 17an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1930 UD** zen. Bere izenaren jatorria ezezaguna da.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
Constantina (Sevilla)

**Constantina** Sevillako udalerria da, Sierra Norte eskualdean dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 6.598 biztanle zituen. 483 km²-ko azalera du eta hiriburutik 87 kilometrotara dago.

## Demografia 
## Galeria 

Constantina1.jpg|Gaztelua
Plaza de la Carretería.jpg| Carretería plaza.
Plaza de Nuestra Señora de la Amargura.jpg|Eskola
Iglesia de Santa María de la Encarnación.jpg|Eliza
Portada de la Iglesia de Santa María de la Encarnación.jpg|Eliza

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Guadalcanal (argipena)

**Guadalcanal** izenak hainbat adiera ditu:

* Guadalcanal, Solomon uharteetatik handiena.
* Guadalcanal, Andaluziako (Espainia) udalerria.
* Guadalcanalgo Kanpaina, Bigarren Mundu Gerrako borrokaldi nagusietako bat, Guadalcanal uhartearen inguruan izan zena.
La Luisiana

**La Luisiana** Sevillako udalerria da, Comarca de Écija eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 4.608 biztanle zituen.

Pablo Olabidek sustatutako XVIII. mendeko nekazaritza politikaren proiektu garrantzitsuenetariko bateko parte bat izan zen La Carolina herria. Gaztela eta Andaluzia lotzen zituzten bideak jendez betetzeko, eta besteak bestea lapurretei aurre egiteko, sei mila kolono alemaniar, holandar eta espainiar katoliko kokatu zituzten eremu horretako hogeita hamar herri eta herrixketan, hiru zentro berriren inguruan: La Carolina, La Carlota eta La Luisiana. 1775ean, herriok bideragarri zirela erakutsita, nobleek eta Elizak herri hauei, La Luisiana barne, zituzten abantailak kendu eta herri arruntak bihurtu ziren. Erabaki honen ondorioz, herri hau Andaluziako herri berezi bat izatetik, beste herri arrunt bat izatera bilakatu zen.

## Ikus, gainera 
* Sevillako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalerriari buruzko webgunea.
Dos Hermanas

**Dos Hermanas** Sevillako udalerria da, Comarca de Sevilla eskualdean dagoena. 2015ko urtarrilaren 1eko erroldan, 131.317 biztanle zituen.

## Mugakideak 
Dos Hermanas udalerriaren mugakideak honakoak dira: Ipar-mendebaldean Gelves, iparraldean Sevilla, ipar-ekialdean Alcalá de Guadaíra, mendebaldean Coria del Río, ekialdean Alcalá de Guadaíra, hego-mendebaldean Puebla del Río Sur, Los Palacios eta Villafranca eta hego-ekialdean Los Palacios, Villafranca eta Utrera

## Klima 

## Demografia 

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,1)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:140000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
ScaleMajor = gridcolor:b increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2000 text:2000
  bar:2008 text:2008
  bar:2014 text:2014
  
PlotData=
  color:d width:20 align:center

  bar:1920 from:0 till: 10971
  bar:1930 from:0 till: 15427
  bar:1940 from:0 till: 20330
  bar:1950 from:0 till: 21281
  bar:1960 from:0 till: 27996
  bar:1970 from:0 till: 39387
  bar:1981 from:0 till: 57357
  bar:1991 from:0 till: 77997
  bar:2000 from:0 till: 97324
  bar:2008 from:0 till: 120323
  bar:2014 from:0 till: 130369
  
PlotData=

  bar:1920 at: 10971 fontsize:s text: 10.971 shift:(0,5)
  bar:1930 at: 15427 fontsize:s text: 15.427 shift:(0,5)
  bar:1940 at: 20330 fontsize:s text: 20.330 shift:(0,5)
  bar:1950 at: 21281 fontsize:s text: 21.281 shift:(0,5)
  bar:1960 at: 27996 fontsize:s text: 27.996 shift:(0,5)
  bar:1970 at: 39387 fontsize:s text: 39.387 shift:(0,5)
  bar:1981 at: 57357 fontsize:s text: 57.357 shift:(0,5)
  bar:1991 at: 77997 fontsize:s text: 77.997 shift:(0,5)
  bar:2000 at: 97324 fontsize:s text: 97.324 shift:(0,5)
  bar:2008 at: 120323 fontsize:s text: 120.323 shift:(0,5)
  bar:2014 at: 130369 fontsize:s text: 130.369 shift:(0,5)
  

Iturria: [ Instituto Nacional de Estadística de España] 

## Argazkiak 

Fitxategi:Huerta de la princesa (Dos Hermanas).JPG|Huerta de la Princesa etxea
Fitxategi:Palacio de Alperiz (Dos Hermanas).JPG|Alperiz jauregia
Fitxategi:Parroquia Dos Hermanas día.JPG|Santa Maria Magdalena eliza
Fitxategi:Teatrodh01 267X200.jpg|Udal antzokia
Fitxategi:Mercadodeabastosdh.jpg|Merkatua

## Ikus, gainera 
* Sevillako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
La Lantejuela

**La Lantejuela** Sevillako udalerria da, Sierra Sur de Sevilla eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.885 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Sevillako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Pedrera

**Pedrera** hitzak hainbat esanahi ditu:

* Antoni Gaudíren Milà Etxea izendatzeko erabilitako izenetako bat.
* Pedrera, Sevillako probintzian dagoen udalerria.
Peñaflor

**Peñaflor** hainbat tokiren izena izan daiteke:

* Peñaflor, Sevillako probintzian dagoen udalerria.
* Peñaflor, Santiago Txileko gune metropolitarreko komuna.
* Peñaflor de Hornija, Valladolideko probintzian dagoen udalerria.
* Peñaflor, Zaragozako nekazal auzoa.
* Peñaflor, Asturiasko Grado herriko nekazal parrokia.
Osuna

**Osuna** esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:

* Osuna, Sevillako probintzian dagoen udalerria.
* Osunako dukerria, izen bereko herriak osatzen duen dukerria.
* Osunako Unibertsitatea, XVI. mendean sortutako unibertsitatea.
Olmedo

**Olmedo** hitzak hainbat esanahi ditu:

* Olmedo, Espainiako Valladolideko probintzian dagoen herria.
* Olmedo, Italiako Sassariko probintzian dagoen udalerria.
* El Caballero de Olmedo, Lope de Vega idazlearen lana.
* Olmedo, Ekuadorren dagoen herria.
San Salvador (argipena)

**San Salvador** hainbat tokiren izena izan daiteke:

* San Salvador, Erdialdeko Amerikako herrialdea.
* San Salvador, Espainiako Valladolideko probintzian dagoen udalerria.

## Jakingarriak 
Antzina Bizkaiko Trapagaran udalerriari "San Salvador del Valle" deitzen zitzaion.
Somosierra

**Somosierra** hitzak hainbat leku izendatzen ditu:

* Somosierra, Madrilgo Erkidegoko mendigunea.
* Somosierra, Madrilgo Erkidegoko udalerria.
* Somosierra, Madrilgo Erkidegoko mendatea.
* Somosierra, Santa Cruz de Tenerifeko auzoa.
Elche (argipena)

**Elche** hitzak hainbat tokiren izena adierazten du:

* Elche de la Sierra, Albaceteko probintziako herria.
* Elche, Alacanteko probintziako *Elx* herria izendatzeko gaztelerazko izena
Salcedillo

**Salcedillo** hitzak hainbat tokiren izena adierazten du:

* Salcedillo, Teruelgo probintzian dagoen udalerria.
* Galindo-Salcedillo, Bizkaiko Trapagaran udalerrian dagoen auzoa.
Plou

**Plou** hainbat tokiren izena da:

* Plou, Teruelgo probintzian dagoen udalerria.
* Plou, Frantziako Cher departamenduko komuna.
Help! (abestia)

**Help!** (euskaraz *Lagundu!*) The Beatles talde ingelesak 1965an I'm Down bilduman kaleratu zuen abestia da.

## Kanpo estekak 
* The Beatles taldearen *Help!* abestia entzungai
Hello, Goodbye

**Hello, Goodbye** (euskaraz *Kaixo, Agur*) The Beatles talde ingelesak 1967an kaleratu zuen abestia eta singlea da.

## Kanpo estekak 
* The Beatles taldearen *Hello, Goodbye* abestia entzungai
Let It Be (abestia)

**Let It Be** (euskaraz literalki *Utzi ezazu egoten*, itzulpen egokitua *Utzi bere horretan* edo *Utzi dagoen bezala* litzateke) The Beatles talde ingelesak 1970an kaleratu zuen abestia eta singlea da.

## Euskarazko bertsioa 
Joxerra Garzia irakasleak euskarazko bertsio bat egin zuen ('Ez etsi' izenburuarekin), eta baita berak kantatuta grabatu ere.

## Kanpo estekak 
* The Beatles taldearen *Let It Be* abestia entzungai 

## Erreferentziak
Yellow Submarine (abestia)

**Yellow Submarine** (euskaraz: *Itsaspeko horia*), 1966an The Beatles ingeles taldeak Revolver bildumaren barnean kaleratu zuen abestia da. Paul McCartney izan zen konpositorea, eta Ringo Starrek abestu zuen.

## Hitzak 
Abestiaren hitzak itsaspeko hori batean egindako bidaia bati buruzkoak diren arren, bidaia psikodelikoa dela ulertzen da.
Abestiaren leloak hau esaten du:

::Gu guztiok bizi gara itsaspeko hori batean
::itsaspeko hori, itsaspeko hori.
::Gu guztiok bizi gara itsaspeko hori batean
::itsaspeko hori, itsaspeko hori.

## Kanpo estekak 
* The Beatles taldearen *Yellow Submarine* abestia entzungai
Ob-La-Di, Ob-La-Da

thumb|*Ob-La-Di, Ob-La-Da* diskoaren azala

***Ob-La-Di, Ob-La-Da*** Ingalaterrako The Beatles taldeak 1968an *The Beatles* bildumaren barnean kaleratu zuen abesti bat da. Talde horretako kide Paul McCartneyk idatzi zuen, Jamaikako ska estiloan, eta Londresen bizi zen Jimmy Scott nigeriar musikariak ezagun egindako esaldi bat hartu zuen abestiaren izenbururako eta korurako.

## Kanpo estekak 
*   The Beatles taldearen *Ob-La-Di, Ob-La-Da* abestia, YouTube.
Pozuelo

**Pozuelo** hitzak hainbat toki eta pertsonaren izena adierazten du:

## Euskal Herrian 
* Pozuelo, Nafarroako Santsoain kontzejuko jaurerria.

## Espainian 
### Aragoin 
* Pozuelo de Aragón: Campo de Borjako udalerria.

### Gaztela-Mantxan 
* Pozuelo, Albaceteko probintziako herria.
* El Pozuelo: Cuencako probintziako udalerria.
* Pozuelo de Calatrava, Ciudad Realgo probintziako udalerria.

### Gaztela eta Leonen 
* Pozuelo de la Orden: Valladolideko probintziako udalerria.
* Pozuelo del Páramo: Leóngo probintziako udalerria.
* Pozuelo de Tábara: Zamorako probintziako udalerria.

### Extremaduran 
* Pozuelo de Zarzón: Cáceresko probintziako udalerria.

### Madrilgo Erkidegoan 
* Pozuelo de Alarcón, Madrilgo Erkidegoko udalerria.
* Pozuelo del Rey, Madrilgo Erkidegoko udalerria.

## Deitura 
* Ángel Javier Pozuelo, izen artistikoz *Cansado*.
El Castillo de las Guardas

**El Castillo de las Guardas** Sevillako udalerria da, Sierra Norte eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.614 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Sevillako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalerriari buruzko webgunea.
Walter Wendelin

**Walter Wendelin** (Zürich, Suitza, 1957ko irailaren 3a) ezker abertzalearen eta Askapenaren kide internazionalista da. Alemaniar herritartasuna du.

2010eko martxoaren 28an Walterrek Mexikotik Venezuelara hegazkina hartu zuen eta Maiquetíako naziorteko aireportura iristean, Venezuelako zerbitzu sekretuek 36 orduz atxiki zuten solasaldi bat izateko.

## Erreferentziak
El Coronil

**El Coronil** Sevillako udalerria da, La Campiña eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.048 biztanle zituen.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Sevillako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Adobes

**Adobes** Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 55 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalerriari buruzko webgunea.
Sinplizio (aita santua)

**Sinplizio** (Tivoli ? - Erroma 483ko martxoak 10) Eliza Katolikoko 47. aita santua izan zen 468 eta 483 bitartean.

Kastinoren semea, bere aitasantualdian gertatu zen Mendebaldeko Erromatar Inperioaren erorketa 476an heruloen errege Odoakrok azken erromatar enperadore Romulo Augustulo garaitu eta kargutik kendu zuenean.

Konstantinoplan, Basilisko Zenon enperadorearen aurka matxinatu zen eta tronua bereganatu zuen. Monofisita adierazia "Enkyklikon" delakoa aldarrikatu zuen, 451n monofisismoa kondenatu zuen Kaltzedoniako kontzilioa onartzen ez zuen ediktu erlijiosoa.

Ediktu hori baliogabetua geratu zen Zenonek tronua berreskuratu zuenean, baina bandaloekin eta ostrogodoekin izan zituen borroken ondorioz, enperadoreak eztabaida monofisitarentzako konponbide bat topatu zuen 482an, "Henotikon" izenaz ezagutu zen ediktu berri bat argitaratuz; hor, monofisiten eta ortodoxotzat hartzen zen doktrinaren arteko batasun formula bat bultzatzen zen. Sinpliziok ez zuen ediktu berriak sortu zuen arazoa eta Akaziar zisma eragin zuena bizi, 483ko martxoaren 10ean hil baitzen.

## Erreferentziak
The Princess and the Frog

***The Princess and the Frog*** (euskaraz *Printzesa eta Igela*) 2009ko Ron Clements eta John Musker zinema zuzendariek zuzendutako Walt Disney Animation Studios ekoiztetxearen marrazki bizidun musikal film bat da. Filma E. D. Baker-en *The Frog Princess* eleberrian oinarrituta dago, printzesak muxu emanda printze bilakatzen den igelaren ipuin klasikoari buelta ematen diona. Filma Wat Disneyen film klasikoetara buelta bat bezala ikusi zen, eskuz egindako animazioa erabili eta musikala izateagatik. Filma 1920ko hamarkadako New Orleansen girotzen da. Protagonista, Tiana izenekoa, Disneyen filmeetako lehen printzesa afroamerikarra da.

## Kanpo estekak
Alovera

**Alovera** Guadalajarako mendebaldeko udalerri bat da, Campiña de Guadalajara eskualdean dagoena. 2013ko erroldan 12.196 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Pentaurren Olerkia

[thumb|250px|Ramses Qadeshko guduan. Behe-erliebea [Abu Simbeleko tenpluan.]]
**Pentaurren Olerkia** Pentaur eskribak Ramses II.a faraoiaren enkarguz idatzitako idazki epiko ezagun bat da, Qadeshko gudua kontatzen duena. Borroka hartan Ramses II.a Egiptoko faraoiaren armada hititen erregea zen Muwatallis II.aren armadaren aurka borrokatu zen.

Gudua gertatu eta zenbait urtera idatzitako olerkian armadaren porrota eta Ramses II.aren garaipena aipatzen ditu, lehena koldarkeriagatik gutxietsiz eta bigarrena bere ausardiagatik laudoriotuz. Erliebeek eta idazkunek betirako gogoraraziko zuten balentria hau, faraoia, bera bakarrik etsai ugariren aurka garaipena lortu zuen eta egoera larri bat konpondu zuen heroi bezala aurkeztuz: Ramses II.ak, gerra aldizkaria tenplurik garrantzitsuenetan hedatua izatea agindu zuen, honela, Abidoseko, Ramesseumeko, Karnakeko eta Abu Simbeleko tenpluetako hormetan eta Luxorreko pilonoetan grabatua dagoelarik. Aldizkariaren testua, xumea eta zehatza, askoz deskriptiboagoa den beste honekin lagunduta doa, izaera literario argikoa, eta egundaino Karnakeko Gela Hipostilo Handiaren eskuin hegalean grabatua eta papiroan idatzia (Sallier III Papiroa) iritsi dena. Ezagutzen den propaganda politikozko lehen adibidea da.

Bertan kontatzen dena Ramses II.aren erregealdiko bosgarren urtean gertatu zen: Erregea, bere armada guztiaren buru, Atech edo Kuotchu hirirantz aurrera zihoan, antzinako Emeso, Tripolitik iparrekialdera, Sirian. Gezurrezko iheslariek engainatua (Muwatallisek espioi bezala erabiltzen zituen beduinoak) segada batean erori zen eta etsaiaren armadak inguratua geratu zen. Ramses bere goardia pertsonalarekin baino ez zen geratu, hirurogeita bost gerra gurdiz osatua zegoena, etsai ugariren aurrean, non bi mila gerra gurditik gora zeuden.

Tebaseko jainkoa den Amoni otoitz egiten dio, norengan konfidantza osoa jartzen duen:

Egiptoar armada, erretiratu egin zena, berriro aurrera doa, faraoiaren adibidea jarraituz:

Borrokaren ondoren jeneralek faraoia goraipatzen dute eta honen garaipenagatik zoriontzen dute.

Eta honela amaitzen du olerkariak istorioa:

thumb|250px|Ramses II.a bere etsaiak garaitzen. Abu Simbeleko tenplua.

Ramses II.ak, bere paper historikoa sendotzeko beharra zuena, bere partehartzea handitu zuen garaipenik lortu ez zuen gudu batean orrialde epiko hauen bitartez. Propagandak hurrengo urteetan betetzen joan ziren xedapen politikoak ezkutatzen ditu, erregeak bere seme nagusienak armadako buruzagi bezala jartzean. Jakina, estamentu militarraren aurrean egin zituen bere joko politikoek bazuten arrisku apur bat, baina berak ondo kudeatzen jakin zuen, bere interesen mesedetarako ziren bi faktoreren bitartez.

* Atzerritar jatorriko ofizialtasun altu bat. Maila garrantzitsuak lortzearen truke Ramses II.arekiko leial mantendu ziren ofizial asiarrak goratuak izan ziren.

* Atzerritarrek paper nabarmen bat zuten elitezko armada batzuk, soilik faraoiarekiko leialak ziren soldaduak, eta ez egiptoar estatuari.

## Kanpo estekak
Hilario (aita santua)

**Hilario** (Sardinia, ? - Erroma, 468ko otsailak 29) Eliza Katolikoko aita santua izan zen 461 eta 468 bitartean.

Artxidiakono izanik, Leon I.a Handia aita santuaren ordezkari aritu zen  Efesoko kontzilioan (449), Efesoko lapurreta izenaz ezagutua izan zena, Flaviano Konstantinoplakoaren zigorraren aurka agertuz, Dioskoro I.a Alexandriakoa alexandriar aitalehen monofisitaren aurka aritzea izan zen, baita Konstantinoplatik zein Erromatik urruntzera behartua egotea ere, bizia salbatu ahal izateko.

Haren aitasantutzan, Espainia eta Galiako Eliza ordenamenduari arreta berezia jarri zion, bi lurralde horiek barbaroen inbasioen ondorioz anabasan murgilduta baitzeuden.

Bi otoitzleku eraikiarazi zituen Laterango baptisterioetan: San Joan bataiatzailearen omenez bata, San Joan apostoluaren omenez bestea, haren ustez santuaren bitartekaritzari esker salbatu ahal izan baitzen Efesoko kontzilioan izan zuen parte hartzearen ondoren. Gurutze Santuaren omenezko kapera bat ere eraikiarazi zuen baptisterioan, komentu bat, bi bainugela publiko eta liburutegiak San Lorentzo Harresiz Kanpoko Elizaren ondoan; hor, 468ko otsailaren 29an (data ez da ziurra) lurperatua izan zen.

## Erreferentziak
Maeda Toshiie

Oda Nobunagaren jeneralik garrantzitsuenetako izan zen XVI. mendeko Sengoku arotik Azuchi-Momoyama aroraino. Gortean izan zuen kargurik altuena Dainagon edo Aholkulari Handia izan zen.

## Biografia 
Owari probintzian jaio zen, Maeda Toshimasa samuraiaren laugarren semea zelarik. Toshiiek Oda klana zerbitzatu zuen txikitatik, eta bere leialtasuna Maeda klanaren lider izatea baimentzearekin saritua izan zen, oso ez ohiko saria familia bateko laugarren semearentzat, bereziki bere anaia nagusiek akats nabarmengarririk ez zutenean. Uste denez, Kinoshita Tokichiroren lagun egin zen (ondoren Toyotomi Hideyoshi bezala ezagun egingo zena) gaztea zenean. Oda Nobunagaren partetik Hideyoshi Saru, 猴 edo "tximua" ezaguna zen bezala, Toshiie Inu, 犬 edo "txakurra" bezala ezagutua zela esaten zen. Txakurrak eta tximuak elkarren lagun ezin daitezkeela izan dioen sinesmenaren ondorioz, Toshiie sarri zintzo eta xume bezala irudikatua da, Hideyoshi arduragabe bezala irudikatzen zen bitartean.

Toshiiek bere karrera militarra akahoro-shuko (赤母衣衆) kide bezala hasi zen, Nobunagaren aginte pertsonalpean zegoen unitatean. Ondoren infanteriako kapitaina (ashigaru taishō 足軽大将) bihurtu zen Oda klanaren armadan. Bere karreran zehar Toshiiek pertsona garrantzitsu ugari ezagutu zituen, Sassa Narimasa, Akechi Mitsuhide eta Takayama Ukon beste batzuen artean. Tokugawa Ieyasuren arerio ere bazen. Asakura klana garaitu ondoren, Maedak Shibata Katsuieren ondoan borrokatu zuen Hokuriku eskualdean. Halako batean feudo edo han bat eman zitzaion, honek Noto probintzia eta Kaga probintzia hartzen zituelarik. Azken probintzia hau, oso txikia bazen ere, oso emankorra zen.

Oda Nobunaga Honno tenpluan Akechi Mitsuhideren esku hil ondoren, eta honen ondoren Mitsuhide Hideyoshiren esku garaitua izan ondoren, azken honen aurka borrokatu zuen Shibata Katsuieren agintepean Shizugatakeko guduan. Shibata garaitua izan zenean, Toshiie Hideyoshiren zerbitzura pasa zen, eta honen jeneralik garrantzitsuenetako bat bihurtu zen. Hideyoshik, 1598an hil aurretik, Toshiie Bost Erregeordeen Kontseiluko kideetako bat bezala izendatu zuen, bere seme Toyotomi Hideyori zain zezan, hau klanaz bere kabuz arduratzeko bezain nagusia izan arte. Baina Toshiie izendatua izan eta urte betera hil zen, eta bere seme Toshinagagatik ordezkatua izan zen.
Ikerketa operatibo

Matematikan, **ikerketa operatiboa** matematika aplikatuaren adar bat da, matematika arlo anitzetan oinarritzen dena, erabakiak hartu behar diren ebazkizun praktikoak aztertu eta horietarako soluzioak bilatzen dituena, sarri hobereneratzearen (optimizazioaren) inguruan. Horretarako, estatistika, modelizazioa, analisi matematikoa eta grafo-teoria erabiltzen ditu bere jardunean. Ikerketa operatiboa Munduko Bigarren Gerran garatu zen arlo bereizi moduan, garai hartan erabaki beharreko problema taktiko eta estrategikoak aztertzearren, unitate militarren kokapenaren inguruan esaterako. Geroztik, arlo militarra gainditu eta industria eta ekonomian sarri erabiltzen diren teknikak hartu ditu barne.

[thumb|"[Optimizazioa, programazio lineala" liburuaren azala (1995)]]

Ikerketa operatiboaren barnean programazio lineala oso arlo garrantzitsua da.  Teknika matematiko horretako metodoek murrizketak dituzten optimizazio-linealeko problemen soluzio optimoa lortzea ahalbidetzen dute. Horrelako problemak praktikan testuinguru desberdinetan sortzen dira, mugatuak diren baliabideak zenbait jardueren artean banatu behar direnean. Asko dira programazio linealaren bidez adieraziak eta ebatziak izan daitezkeen egoerak, hala nola beharrei baliabideak esleitzea, ekoizpenaren plangintza egitea, ekoiztutako produktuen garraioa antolatzea iturburuetatik helburuetara eramateko, nahaste-problemak, eta abar.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llotja de la Seda

**Llotja de la Seda** (euskaraz *Zetaren Lonja*) arkitektura gotikoko lana da, Valentzia hiriaren dagoena. UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Eraikina Valentziako Azoka Nagusiaren parean dago *Azoka plaza* kaleko 31. zenbakian.

1482 eta 1548 urteen artean eraiki zen eta lehen eraikitzailea Pere Compte izan zen Mallorcako lonjan oinarrituko zelarik. Pere Comptek 1483 eta 1498 artean eraiki zuen. Erdi Aro Berantiarreko merkataritzaren iraultzaren eta garai hartako valentziar burgesiaren ospearen erakusgai da eraikin hau.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Valentziako Llotja de la Sedaren fitxa UNESCOren webgunean
Auñón

**Auñón** Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 217 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Dainagon

**Dainagon** (japonieraz 大納言), batzuetan Kontseilari edo Aholkulari Handi bezala itzulia, Japoniako gobernu sistema feudal edo ritsuryōan gobernuko postu bat izan zen.

Postua 702an instituzionalizatua izan zen Taihō Kodearen bidez. Kargu hau zutenak Hirugarren Mailako Jaunak ziren. Eskuineko Ministroa zen Udaijinari eta Ezkerreko Ministroa zen Sadaijinari laguntzen zioten.

## Dainagon zerrenda 
# Soga no Hatayasu (672)
# Kose no Hito (672)
# Ki no Ushi (672)
# Ōtomo no Makuta (683)
# Toneri printzea (683)
# Ōtomo no Miyuki (701)
# Abe no Miushi (701)
# Isonokami no Maro (701 - 704)
# Fujiwara no Fuhito (701 - 708)
# Ki no Maro (701 - 705)
# Ōtomo no Yasumaro (705 - 714)
# Nagaya printzea (718 - 721)
# Abe no Yadonamaro (718 - 720)
# Tajihi no Ikemori (721 - 730)
# Fujiwara no Muchimaro (729 - 734)
# Ōtomo no Tabito (730 - 731)
# Tachibana no Moroe (737 - 738)
# Fujiwara no Toyonari (740 - 749)
# Kose no Nademaro (749 - 753)
# Fujiwara no Nakamaro (749 - 757)
# Ishikawa no Toshitari (758 - 762)
# Fun'ya no Kiyomi (762 - 764)
# Fujiwara no Nagate (764 - 766)
# Shirakabe printzea (ondoren Kōnin Enperadorea) (766 - 770)
# Fujiwara no Matate (766)
# Kibi no Makibi (766)
# Yuge no Kiyohito (768 - 770)
# Ōnakatomi no Kiyomaro (768 - 771)
# Fun'ya no Ōchi (771 - 777)
# Fujiwara no Uona (771 - 778)
# Iso no Kamiyakatsugu (780 - 781)
# Fujiwara no Tamaro (781)
# Fujiwara no Korekimi (782 - 783)
# Fujiwara no Tsugutada (783 - 790)
# Fujiwara no Oguromaro (790 - 794)
# Ki no Funemori (791 - 792)
# Ki no Kosami (796 - 797)
# Príncipe Kami (796 - 798)
# Príncipe Ichishi (798 - 805)
# Fujiwara no Otomo (806 - 807)
# Fujiwara no Uchimaro (806)
# Fujiwara no Sonohito (810 - 812)
# Sakanoue no Tamuramaro (810 - 811)
# Fujiwara no Fuyutsugu (818 - 821)
# Fujiwara no Otsugu (821 - 825)
# Yoshimine no Yasuyo (828 - 830)
# Fujiwara no Tadamori (828 - 838)
# Kiyohara no Natsuno (830 - 832)
# Minamoto no Tokiwa (838 - 840)
# Fujiwara no Chikanari (840 - 842)
# Tachibana no Ujikimi (842 - 844)
# Fujiwara no Yoshifusa (843 - 848)
# Minamoto no Makoto (848 - 857)
# Fujiwara no Yoshimi (856 - 857)
# Abe no Yasuhito (857 - 859)
# Minamoto no Sadamu (859 - 863)
# Minamoto no Hiromu (859 - 863)
# Taira no Takamune (864 - 867)
# Tomo no Yoshio (864 - 866)
# Fujiwara no Ujimune (867 - 870)
# Minamoto no Tōru (870 - 872)
# Fujiwara no Mototsune (870 - 872)
# Minamoto no Masaru (872 - 882)
# Fujiwara no Tsuneyuki (872 - 875)
# Minabuchi no Toshina (876 - 877)
# Fujiwara no Yoshiyo (882 - 891)
# Fujiwara no Fuyuo (882 - 887)
# Minamoto no Yoshiari (891 - 896)
# Fujiwara no Tokihira (897 - 899)
# Fujiwara no Takafuji (899 - 900)
# Minamoto no Hikaru (899 - 901)
# Fujiwara no Sadakuni (902 - 906)
# Fujiwara no Kunitsune (902 - 908)
# Minamoto no Sadatsune (908)
# Fujiwara no Tadahira (911 - 914)
# Minamoto no Tatau (913 - 914)
# Minamoto no Noboru (914 - 918)
# Fujiwara no Michiakira (914 - 920)
# Fujiwara no Sadakata (920 - 924)
# Fujiwara no Kiyotsura (921 - 930)
# Fujiwara no Nakahira (927 - 933)
# Fujiwara no Yasutada (930 - 936)

## Kanpo estekak
Izhma

**Izhma** (errusieraz: Ижма) Errusia ipar-mendebaldeko ibaia da, Petxoraren eskuinaldeko adarra, Komien Errepublika zeharkatzen duena. Sosnogorsk hiritik igarotzen da, eta Ukhtatik ez oso urruti. 531 kilometro luze da, eta 31.000 kilometro koadroko arroa drainatzen du.

## Geografia 
Izhma ibaiak ipar-mendebaldeko Errusiako Timan mendilerroan du iturburua, eta 31.000 kilometro koadroko eremua drainatzen du, 531 kilometroko ibilbidean. Ust-Izhman Petxora ibaiarekin bat egiten du. Ibaiadar nagusiak Ukhta eta Ajuva dira.

## Hidrometria 
Izhma ibaiaren emaria 1981-1991 bitartean neurtu zen Petxorara isuri baino 79&nbsp;km lehenago. Ibaiak 28.700 kilometro koadroko eremua drainatua du gune horretan, arro osoaren %&nbsp;92. Emari handiena maiatzean du (1.330 m³/s), elurra urtzen delarik, eta txikiena martxoan (75 m³/s). Azaro erdialdetik maiatzera izozturik egon ohi da.

**Izhmaren batez besteko emariak (m³/s), ahoa baino 79&nbsp;km gorago neurtuak**Datuak: 1981 eta 1991 artean****

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:600 height:280
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1400
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:400 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Urta
  bar:Fév text:Otsa
  bar:Mar text:Mart
  bar:Avr text:Apir
  bar:Mai text:Maia
  bar:Jun text:Ekai
  bar:Jul text:Uzta
  bar:Aoû text:Abuz
  bar:Sep text:Irai
  bar:Oct text:Urri
  bar:Nov text:Azar
  bar:Déc text:Aben

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 88.7 
  bar:Fév from:0 till: 77.9 
  bar:Mar from:0 till: 75.6 
  bar:Avr from:0 till: 243 
  bar:Mai from:0 till: 1331 
  bar:Jun from:0 till: 534 
  bar:Jul from:0 till: 374 
  bar:Aoû from:0 till: 201 
  bar:Sep from:0 till: 254 
  bar:Oct from:0 till: 273 
  bar:Nov from:0 till: 169 
  bar:Déc from:0 till: 113

PlotData=
  bar:Jan at: 88.7 fontsize:S text: 88,7 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 77.9 fontsize:S text: 77,9 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 75.6 fontsize:S text: 75,6 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 243 fontsize:S text: 243 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 1331 fontsize:S text: 1.331 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 534 fontsize:S text: 534 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 374 fontsize:S text: 374 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 201 fontsize:S text: 201 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 254 fontsize:S text: 254 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 273 fontsize:S text: 273 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 169 fontsize:S text: 169 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 113 fontsize:S text: 113 shift:(-10,5)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Campillo de Ranas

**Campillo de Ranas** Guadalajarako udalerria da, Sierra norte eskualdean dagoena. 2013ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 186 biztanle zituen.

Bere etxeetan erabiltzen den harri beltzak direla eta, arkitektura beltza dten "herri beltzen" eskualdean kokatua dago.

## Herriak 
Udalerri honen barruan dauden herriak honakoak dira:
* Campillejo
* El Espinar
* Roblelacasa
* Robleluengo

Gainera hustutako beste herri hauek ere daude udalerriaren lurren barnean:
* El Vado
* Matallana
* La Vereda

## Ikus, gainera 
* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Aleksandr Alekhin

**Aleksandr Aleksandrovitx Alekhin** (errusieraz *Александр Александрович Алехин*) edota **Alexandre Alekhine** (berak frantziar herrialdetasuna lortzean bere izena idazten zuen moduan) (1892ko urriaren 31 &ndash; 1946ko martxoaren 24a) frantziar gisa nazionalizatu zen errusiar xake jokalaria izan zen, munduko txapelduna zelarik hil zen. Jokalari klasikoen artean bere joko estiloa oldarkorra eta konbinatzailea zen.

## Biografia 
Bizitzan zorte askorik ez zuen izan, herrialde batetik bestera ihesi ibili behar izan zuelako, horrek bere kirol jardueran eragina izan zuen: Lehen Mundu Gerrak Alemanian xakean jokatzen ari zela harrapatu zuen eta alemaniarrek errusiarra zenez "atzerritar etsaia" izateagatik atxilotu zuten. Errusia eta Alemaniaren arteko preso elkartruke baten ondorioz bere herrialdera itzuli zen, baina Errusiako Iraultzaren ondoren, bere burges jatorria zela eta, boltxebikeek "espioi zuria" izateagatik preso hartu zuten, kondairaren arabera espetxean zela Leon Trotski iraultzailearen bisitak jaso eta harekin xakean jokatu eta adiskidetu ondoren aske gelditu omen zen. Baina komunistek ez zioten nazioartean jokatzerik baimendu eta Sobietar Batasunako txapelketa nazionalak jokatzearekin konformatu behar izan zen.

1921ean Errusiatik atera eta Frantzian bizitzen jarri zen, frantziar herrialdetasuna bereganatuz. 1926an Max Euwe herbeherearra garaitu zuen, eta urte berean bere ibilbide osoko lorpen handiena lortu zuen, New York hirian ordurarte garaitezina zirudien José Raúl Capablanca kubatarra garaitu eta Munduko Xake Txapelketa irabaziz. Balentria horretarako, aurrez Alekhinek Capablancaren partidak eta estiloa sakonki aztertu zituen, aldiz, Capablancak bere nagusitasunean gehiegi konfidatu eta horrek galarazi zuen. Capablancak errebantxa eskatu zion, baina Alekhinek berarekin jokatzeko trukean Capablancak kasik betetzea oso zailak zituen diru baldintzak zizkion, Capablancak diru bilketak egiten saiatu arren ez zen baldintza horiek betetzeko gai izan, ondorioz ez zen bien arteko errebantxarik sekula ere egon. Horrek Alekhine eta Capablancaren etsaitasuna areagotu zuen.

1935ean Max Euwe herbeherearrak Alekhini irabazi eta munduko xake txapelketa kendu zion. Halere, 1937an, Alekhinek berriz ere Euweri irabazi eta munduko xake txapeldunaren titulua 1946an hil zen arteraino mantendu zuen.

Bigarren Mundu Gerrak Alekhine Frantzian topatu zuen, eta alemaniarrek Frantzia bereganatzean Alekhine errusiarra zenez atxilotu egin zuten. Dena den, Hirugarren Reichak munduko xake txapelduna zela ohartu eta alemaniarek okupatutako herrialdeetan barna xake erakustaldiak burutzearen truk aldeko tratua eskeini zioten.

Bigarren Mundu Gerra Alemaniak ez zuela irabaziko ematen hasi zenean, Alekhine Espainiara lekualdatu zen. Garai honetarako jada alkoholismoak bere osasunari kalte egiten hasi zitzaion, gainera egunkari bateko aldizkari bateko izenburuan ere honakoa aipatu zuen: *"Bi Mundu Gerrek suntsitu naute"*.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren bere gainbehera etorri zen. Portugalgo Estoril hirian zendu zen.

## Kanpo estekak 
*  Chessgames
José Raúl Capablanca

**José Raúl Capablanca y Graupera** (Habana, 1888ko azaroaren 19a - New York, 1942ko martxoaren 8) kubatar xake jokalaria izan zen, 1921etik 1927ra munduko xake txapelduna. Bere trebezia goiztiarra zela eta, "Xakearen Mozart" ezizenez ezaguna izan zen; zuen garaitezin ospearen ondorioz "Xakearen makina" gisa deitua ere izan zen. Gainontzeko xakelariak xakean jokatzen zuten artean, Capablanca "xakean mintzatu" egiten zela aipatu zen, xakerako berezkoa eta jaiotzez zuen dohaia azpimarratzeko aipatzen zen, hori ordurarte xake usadiorik gabeko Kuba bezalako herrialde batean jaioa izateak adierazgarriagoa egiten zuen.

Ume-umetatik xakean jokatzeko izugarrizko gaitasuna erakutsi zuen. 1906an Emanuel Lasker, orduko munduko xake txapelduna, garaitu zuen xake lasterreko torneo batean, guztien harridurarako. 1909an, AEBetako txapelduna zen Frank Marshall garaitu zuen (+8 -1 =14). 1911n, Donostiako torneoan parte hartzera gonbidatu zuten; Donostiako torneoa garai hartan munduko txapelketa garrantzitsuenetakoa zen, eta Laskerrek izan ezik jokalari onenek hartu zuten parte. Artean inongo txapelketa garrantzitsurik irabazi ez zuela eta, jokalari batzuk Capablancaren parte hartzearen aurka azaldu ziren, baina erakustaldia eginda Capablancak torneo hura irabazi zuen. Urte berean, Laskerri munduko txapelketa jokatzeko desafioa bota zion, baina Laskerrek norgehiagokarako zenbait baldintza ipini zituen eta ez ziren adostasun batera iritsi. Hurrengo urteetan emaitza bikainak lortu zituen, eta azkenean, Laskerrek bere aurka munduko txapelketa jokatzea onartu zuen. Txapelketa 1921ean jokatu zuten eta Capablancak irabazi zuen nagusitasunez, partida bakar bat galdu gabe (+4 -0 =10). Txapeldun titulua 1927an galdu zuen Aleksandr Alekhinen aurka.

Ez zuen titulua berreskuratzeko aukerarik izan, Alekhini botatako desafioen aurrean txapeldun berriak aitzakiak eta oztopoak ipintzen baitzituen lehia saihesteko, batez ere baldintza gisa diru kopuru oso handia eskatuz.

Capablanca 1942an hil zen New Yorken, buruko isuri baten ondorioz.

## Kanpo estekak 
*  Chessgames
Pattonville

thumb|300px|Pattonvilleko ikuspegi orokorra
**Pattonville** Baden-Württemberg Estatu alemaniarreko etxebizitza-auzo berri bat da (Aro Garaikidekoa), Stuttgart Hiriburuko iparraldean kokatua, bertatik 10 km-tara.

## Sorrera 
Auzo honen sorrera ez zen suertatu erdi-aroko errege baten eraginaz, edo merkatal hazkundearen premiaz, historian zehar hainbatean gertatu izan den bezala. Ezta aleman jatorriz ere, izenak berak adierazten duenez; izan ere, sorkundearen funtsak Alemaniak II. Mundu Gerratea galtzearekin du zerikusia. Alegia, Alemaniak gerratea galdu ondoren, garaileek Alemania okupatu eta haien artean banatu egin zuten lurralde osoa, ezagun den arabera. Estatu Batuarrek harrezkero eta urte luzez Alemaniako Errepublika Federala izeneko parte handi bat beregain hartu zuten, eta okupazioa sustatzeko hainbat kaserna eraiki zuten, haien artean hegoaldeko garrantzitsuenetariko bat, Pattonville izenekoa; G. S. Patton Jr, Patton General famatuaren semearen ohorez, hain zuzen.

Instalakuntza militarra 1954. urtean eraiki zen, 50 milioi markotan (orduko alemaniar moneta) lursaila erosiz eta 3.752 militarrentzako etxebizitzak eraikiz. 40 urte geroago militar erabilera alde batera utzi zen eta 94,7 milioietan berreskuratu zuen Alemaniak eremua.

## Desmilitarizatzea eta berregituratzea 
1994. urtean, Baden-Württembergeko lurraldea egituratu beharrean, Pattonville bi udalerri desberdinei egokitu zitzaion, mendebaldekoa Kornwestheim-i eta ekialdekoa Remseck-i, hain zuzen. Momentu hartan, okupazio ikur hau ezabatzeari ekin beharrean, eraberritze lanak hasi ziren; antzinako militar eremua izandakoa, 7.000 biztanlerako auzo “berde” bat bihurtzeko prozesua aurreikusi zen. Auzoa ahalbidetzeko “higiezinen sozietate” bat sortu zen, tokiko administrazio publikoak bultzatuta. Hau da, lursailaren planeamendua eta finantza-iturriak bideratu zituen, gero ekimen pribatuak etxebizitzak egin zitzan. Horrela, militar ohientzako 900 etxebizitza eraberritu zituen eta beste 2.100 berri-berriak eraiki zituen bertako gobernu erakundeak. Egun, 5.000 biztanle inguru dauka auzoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pattonville – Stadt im Grünen: Ziele und Vorstellungen der Umnutzung Pattonvilleren webgunea.
Sevillako katedrala

**Sevillako katedrala** edo **Santa María de la Sedeko katedrala** Sevillan dagoen eraikin erlijiosoa da.

## Ezaugarriak 
Munduko eliza gotikorik handiena da eta munduko hirugarren handiena tamainari dagokionez. XVI. mendean amaitu zuten katedrala eta Hagia Sofia katedrala ordezkatu zuen munduko katedral handiena bezala. Hagia Sofiak titulua ehun urte baino gehiagotan eduki izan zuen. Katedralean Kristobal Kolonen hilobia dago.

2008an Kantabriako Unibertsitateko ikerlari batek Oñatiko (Gipuzkoa) Bidaurretako Santa Klara monasterioan Sevillako katedralaren planorik zaharrena aurkitu zuen eta planoaren laguntzaz katedralaren eraikuntzarik buruzko informazio gehiago eskuratu zuten.

Bere kanpandorrea, Giralda ezaguna, nabarmentzen da, eta baita barrualdean ere bere erretaula nagusi monumentala.

## Iruditegia 

Fitxategi:Sevilla cathedral - tomb of christopher columbus.jpg|Kristobal Kolonen hilobia.
Fitxategi:Giralda de Sevilla 5.jpg|Giraldaren irudia.
Fitxategi:Spain Andalusia Seville BW 2015-10-23 14-30-44.jpg|Atzealdea.
Fitxategi:"Ein Meisterwerk der gotischen Architektur". 14.jpg|Erretaula nagusia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Giralda

## Kanpo estekak 
* Sevillako katedralaren webgune ofiziala
Sevillako alkazarra

**Sevillako alkazarra** edo **Sevillako Errege alkazarrak** () Sevillan dagoen jauregi motako eraikin multzoa da. Goi Erdi Aroan hasi ziren eraikuntza lanetan eta eraikinen estiloen artean islamiarra, mudejarra eta gotikoa ditugu. Gaztelarrek egindako erreformetan errenazentista eta barrokoa ere landu ziren. Eraikin multzo hau Espainiako Errege Etxearen kideen eta atzerriko estatuburuek Sevillara egindako bisitetarako ostatu gisa erabiltzen da. 1987an Gizateriaren ondare izendatu zuen UNESCOk katedralarekin eta Indietako Agiritegi Nagusiarekin batera.
[erdian|thumb|[Urrats galduen areto|Urrats galduen aretoa]]

## Kanpo estekak 
* Sevillako Errege alkazarrak
Euskharan

**Euskharan** Gasteizko kultur elkartea da. 1998an eratu zen. Aranbizkarra, Arantzabela eta Aranbide auzoetako euskaldunentzat bilgune izatea da bere helburu nagusia. Egun Amaia Zentroa kudeatzen du eta haur, gazte zein helduentzat euskarazko kultur eskaintza lutzaten du: Kulturgintza tailerrak, haur eta gazteen aisialdirako egitasmoak, ikus-entzunezko gela, formakuntza eta helduentzako ikastaroak

## Amaia Zentroa 
B. Pérez Galdós plaza z/g 

01002
GASTEIZ 

Tel: 688 62 81 05 

e-posta: euskharanamaia@gmail.com

*  Euskharan elkartearen web gunea
Ekialdeko Afrika

thumb|400px|Ekialdeko Afrika: Berde ilunaz NBEren arabera, berde argiaz eskualdeko beste herrialde batzuk.

**Ekialdeko Afrika** kontinente horretako ekialdean dauden herrialdeek osatzen duten eskualde handia da.

NBEaren arabera, 19 herrialde hauek eskualdea osatzen ditu:

# 
#  *
# 
# 
# 
# 
#  *
#  *
#  *
# *
# *
# *
# 
#  *
# 
# 
# 
#  *
#  *

Hala ere, izartxoaz (*) markatutako herrialdeak Hegoaldeko Afrikako lurraldetzat ere hartzen dituzte bestelako irizpideei jarraituz.

Bestela, 3., 4., 5. eta 15. postuetan agertzen direnek Afrikako Adarra izeneko lurralde geografikoa ere osatzen dute, eta Indiako ozeanoan kokatuta daude bestela 2., 7., 8., 9., 10., 12. eta 14.enetakoak.

Azkenik, Iparraldeko Afrikan sailkatzen diren Egipto eta Sudan ere eskualde honetan sar daitezke.

## Geografia 
thumb|Laku Handiak.

Geografikoki, Afrikako Laku Handiak izeneko eskualdearen aintzira gehienak Ekialdeko Afrikan kokatuta daude.

Bestela, Kilimanjaro (5.895 m) eta Kenya mendia (5.199 m) eskualde honetan ditugu, hain zuzen ere kontinenteko tontorrik garaienak.

Azkenik, Nilo ibaia hemen sortzen da, eta bestelako erreken artean Zambezi eta Juba ibaia somaliarra ditugu.

## Kanpo estekak
Erdialdeko Afrika

thumb|400px|Erdialdeko Afrika: berde ilunaz, NBEaren arabera; berde argiaz, eskualdeko beste herrialde batzuk.

**Erdialdeko Afrika** kontinente horretako erdiko aldean dauden herrialdeek osatzen duten eskualde handia da.

Alfabetikoki ordenatuta, hamaika herrialde hauek osatzen dute eskualdea:

# 
# *
# **
# 
# 
# 
# 
# 
# **
# 
# 

Hala ere, izartxoaz (*) markatutako herrialdeak Hegoaldeko Afrikako lurraldetzat hartzen dira, eta bi izartxodunak (**), Ekialdeko Afrikakotzat orobat, bestelako irizpideei jarraituz.

## Geografia 
Geografikoki, alde batetik Sahararen azpiko lurraldean kokatuta daude herrialde hauek, eta bestetik eskualde hau Gineako golkoaren ekialdean hedatzen da. Bestela, Afrikako Laku Handiak izeneko lurraldea eskualdearen ekialdean dugu.

Azkenik, afrikar ibai handiena den Kongo ibaiak lurraldea zeharkatzen du bere ibilbide osoan.

## Kanpo estekak
Estriégana

**Estriégana** Guadalajarako udalerria da, Sierra norte de Guadalajara eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 24 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Molina de Aragón

**Molina de Aragón** Guadalajarako probintziako (Gaztela-Mantxa, Espainia) ekialdeko udalerri bat da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdeko herriburua. 2009ko erroldan, 3.671 biztanle zituen.

## Klima 

## Ondare nagusia 
* Molina de Aragóngo gaztelua
* San Frantzisko monasterioa
* Santa Klara eliza

## Ikus, gainera 
* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Gorila

**Gorila** (*Gorilla*) bizirik dagoen primate motarik handiena da, gaur egun Erdialdeko Afrikako oihanetan hedatzen dena. Bi espezietan eta 4 azpiespezietan (espezie bakoitzak bi azpiespezie ditu) banatuta daude.

Euren DNAren % 98-99 gizakienaren bera da. Oso handia da: 1,80 m inguru luze eta 200 kg izatera hel daiteke. Besoak hankak baino luzeagoak ditu eta sudurra motza eta zapala. Lepo labur-gihartsua du, bularra sendoa eta besoak eta hankak oso trinkoak. Emea 250-270 egun egoten da ernari eta ume bakarra egiten du ernaldiko. Bi gorila mota bereizten dira: mendebaldeko gorila (*Gorilla gorilla*) eta ekialdeko gorila (*Gorilla beringei*).

## Etimologia 
ezkerrera|start=0|thumbtime=79|thumb|
K.a. 500ean, Hanno Nabigatzaileak Kartagotik atera, Gibraltar gainditu, eta Afrikako Mendebaldeko kostatik behera egin zuen.
Hanno Nabigatzailearen bidaiaren amaieran, esploratzaileak uharte oso populatu bat aurkitu zuen, jende *iletsu* eta basati bezala deskribatu zena. Gizonak harrapatzeko saiakerek huts egin zuten, baina emakumeetako hiru harrapatuak izan ziren: hain ziren basatiak, non hil egin zituzten eta beren larruak Kartagoko etxera eramateko kontserbatu ziren. Larruak Junoren tenpluan (Tanit edo Astarte) gorde ziren Hannoren itzuleran eta, Plinio Zaharraren arabera, bertan iraun zuten K. a. 146an Kartago erromatarrek suntsitu zuten arte, Hannoren espediziotik 350 urtera. Hannorekin bidaiatzen zuten itzultzaileek *Gorillai* deitzen zioten herriari (grezierazko hitzetik). Thomas Staughton Savage mediku eta misiolari amerikarrak eta Jeffries Wyman naturalistak gorilak XIX. mendean deskribatu zituztenean, tximinoak *Troglodytes gorilla* izendatuak izan ziren, Hannoren deskribapenagatik.

## Taxonomia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mendietako gorilak (WWF)
Catherine Ndereba

**Catherine Nyambura Ndereba** (Gatunganga, Erdiko probintzia, 1972ko uztailaren 21a) atleta kenyar ezaguna da.

Bostongo maratoia irabazi du lau aldiz eta olinpiar zilarrezko domina erdietsi zuen 2004 eta 2008an. Nderebak emakumezko maratoiaren mundu marka apurtu zuen 2001ean Chicagon, 2:18:47 denborarekin.

2008an "Chicago Tribune" egunkarian inoizko emakumezko maratoilaririk hoberentzat hartu zuten.

## Kanpo estekak 
*  Atletaren profila
Indietako Artxibategi Nagusia

**Indietako Agiritegi Nagusia** () Karlos III.a Espainiakoak Sevillako katedralaren ondoan eraikitzeko agindua eman zien eraikina da. Agiritegiaren helburua, ordura arteko Espainiar kolonietako agiritegi guztiak batu eta agiri guztiak toki berdinean gordetzea zen. Agiritegian 43.000 *legajo* daude, 80 milioi orrialdeekin eta 8.000 mapekin.

UNESCOk 1987an ospatutako bileran, Sevillako katedralarekin eta Alkazarrarekin batera Gizateriaren Ondare izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sevillako katedrala
* Simancasko Artxibo Orokorra

## Kanpo estekak 
* Sevillako Udala
* Sevillako katedralaren, alkazarraren eta agiritegiaren goitiko bista
Nancy Langat

**Nancy Jebet Langat** (1981eko abuztuaren 22a) atleta kenyar ezaguna da, 1.500 metroko lasterketan espezialista.

2008ko Olinpiadan urrezko domina lortu zuen, 4:00.23 denborarekin.

## Kanpo estekak 
* Atletaren profila