open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Irantzu Castrillo

**Irantzu Castrillo Sainz de Murieta** (Bilbo, 1985eko uztailaren 9a) euskal irakaslea eta futbolari ohia da. Erdilaria bazen ere hegaletik ere jokatzen zuen, ezkerrean nahiz eskuman, eta aurrean nahiz atzean.

Irakasletza ikasi zuen, eta irakasle aritzen da futbola utzi zuenetik.

## Ibilbide meteorikoa 
Txikitan eskolan futbitoan aritzen zen, eta eta eskolako taldetik zuzenean pasa zen elitezko taldea zen Leioa taldera 2001-02 denboraldian, hasieran B taldean ibili zen, baina denboraldi erdian lehen taldera ere pasa zen. Eta talde bikaina zenez 2002ko irailean bertan Leioa EFT taldea Athletic Club bihurtu zen.

Horrela, Athleticen emakume taldea 2002-03 denboraldian sortu zen, Leioa Futbol Taldeagaz batu zenean. Leioa Taldea bi urte lehenago sortua zen, 2000 urtean, lehenago Sondikako taldean aritzen zen jokalari batzuek klub berria sortu zutenean. Azkenean Sondikako jokalari gehienak talde berrira pasa ziren, eta hori izan zan lehenengo Athletic haren oinarria, hainbat fitxaketa egin baziren ere.

## Bizkaiko selekzioan 
thumb
2003an Bizkaiko andren futbol taldeak Akitaniako taldeagaz jokatuko zuenean ere aritu zen irantzu Usansoloko Unkina futbol-zelaian. Talde horretan jokatu zuten Athletic taldeko Iraia Iturregi eta Irantzu Castrillo, Umore Ona taldeko Ainhoa Vez, Bilbaoko Alazne Santa Llana, eta Erreka-ortuko Irune Murua.

## Euskal Selekzioa 
* Espainiako txapeldunordeak selekzioaren 2002an
* Jokalaria 25 azpiko selekzioan

== Kirol ibilbidea
* Athletic Club (2002-2006)
* U.D. La Merced (2007-2011)

## Palmaresa 
* 2002-03 Superliga
* 2003-04 Superliga
* 2004-05 Superliga

## Gogoratzekoak 
* 2002-11-24: Ligako bere lehenengo gola (1-0, 7. minutuan) Athletic 5- Pozuelo 1
* 2003-03-30: Emakumeek San Mamesen jokatu zuten lehen partidan parte hartu zuen.
* Emakumezko Athleticek Europako txapelketa batean ((UEFA Womens Cup) sartu zuen lehen gola Castrillorena izan zen. Athletic 2 - Neulengbach 0

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Elixabete Capa
* Eba Ferreira Martínez
* Izaskun Gaztelu
* Julene Guarrotxena
* Itziar Gurrutxaga
* Elixabet Ibarra
* Iraia Iturregi
* Aitziber Juaristi
* Uguzne Mezo
* Nerea Onaindia
* Arrate Orueta
* Lorena Sanchez
* Leire Zabala

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
* [https://www.youtube.com/watch?v=Ch-4yy4sCGM&t=420s ]. Youtube
Lorena Sánchez

**Lorena Sánchez Muñoz** (Barakaldo, 1973ko otsailaren 12a) euskal herritar futbolari ohia da.

## Kirol ibilbidea 
* Zalla KB (?-2002)
* Athletic Club (2002-2008)

## Palmaresa 
* 2002-03 Superliga
* 2003-04 Superliga
* 2004-05 Superliga
* 2006-07 Superliga

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
* https://www.aupaathletic.com/lorena-sanchez-munoz/futbolista/714
Amaia Lanbarri

**Amaia Lanbarri Izagirre** (Arrigorriaga, 1992ko otsailaren 11 - ) euskal herritar futbolari honek  Athletic Clubean jokatu zuen. Ugao KEan hasi zen futbolean eta handik Emakumezkoen Athletic Clubeko bigarren taldera joateko aukera izan zuen. 2007ko Superligan lehen taldean sartu zuten arren,denboraldi horretan bigarren taldera itzuli zen. 2008ko ekainaren 1ean egin zuen debuta lehen taldeak Rayo Valllecanoren kontra jokatu zuen partidan. Partidaren emaitza ez zen zuri-gorrien aldekoa izan, 3-2 galdu baitzuten, baina Amaiarentzat egun berezia izan zen. 2010-2011 denboraldian taldea aldatu eta Eibarren lehen emakumezkoen taldean aritu zen. Bere ibilbidearen azken denboraldiak Pauldarrak taldean izan ziren 2014-15 urtean futbola utzi zuen arte. 

## Kirol ibilbidea 
* Ugao KE (2006-2007)
* Athletic Club (2007-2010) lehen taldearekin jokatu zituen 12 partidatan gol bakarra sartu zuen.
* Eibar KE (2010 - 2011) 25 partida jokatu eta 4 gol sartu zituen.
* Pauldarrak (2012 - 2015)

## Selekzio nazionala 
Espainiako 17 urtez azpiko selekzioarekin izan duen parte-hartze bakarrean, Amaia Lanbarri jokalari garrantzitsuenetako bat izan da kategoria horretako Europako Txapelketan. Bertan, gorritxoak txapeldunordeak izan ziren, 2009ko ekainaren 25ean Nyonen (Suitza) jokatu zen finaleko partidan Alemaniako selekzioak 7-0 irabazi zien eta. Amaia titular izan zen txapelketako 8 partidetatik 7tan, eta 3 gol sartu zituen.

## Kanpo estekak
Oilarandoi

**Oilarandoi**, Nafarroa Beherean dagoen mendi bat da, Pirinioetako Adartza mendilerroan. Bere garaiera 933 metrokoa da eta garaierari dagokionez Adartza mendilerroko hirugarren txikiena da, Madaria eta Munhogain mendien aurretik.

## Abiapuntuak 
Baigorrin bertatik kotxez joan daitekeen bide batek, Oilarandoi mendia inguratzen du Ahartza lepoatik iraganez. GR-10ak laguntzen du bidean. Behin lepora iritsirik, tontorra iparraldean geratzen da eta magal belartsu garbia igoz iristen da bertara. Tontorrean, ermita eta orientazio mahai bat daude. Baigorritik, ez da beharrezkoa Ahartza lepora iristea **Oilarandoi** mendiaren tontorrera iristeko. Izan ere, Gr-10aren saihesbideetako bat zuzenean tontorrera iristen da iparraldeko lepotik. Germietatik abiatuta Baigorritik GR-10etik tontorrera doan bidearekin lotzen da, lepoan.

## Jakingarriak 
**Oilarandoi** baigorriarrentzat mendi kutuna da; eskualdearen begiratokia, Mendekoste astelehenean egiten den erromesaldiak ospe handia du. Mendiaren tontorrean dagoen baselizan, ermita honen historia kontatzen duen plakatxo bat dago. Testua frantsesez idatzia dago. Ermita 1942ko maiatzaren 25ean zabaldu zen Jean Olagarai Baigorriko erretorearen ekimenez. Eguraldi eta denboraren poderioz kaltetuta, 1985ean Pierre Zarzabal erretoreak bultzatutako zaharberritze lanak egin ziren. Hala ere ezaguna da XVIII. mendean dagoeneko baseliza zegoela bertan eta batzuek segurutzat jotzen dute kristautasunaren aurrean mendia jainkoen egoitza zela eta horren ondorioz baigorriarren mendi sakratua ere badela esan daiteke.

Izenaren herri-ahoskera **Oilandoi** da eta batzuetan hala idatzi ere egin da, Euskaltzaindiak **Oilarandoi** aholkatzen badu ere. Mixel Oronoz baigorriarrak *Oilandoiko ermita* liburua (2001, *Elkarlanean*) liburua idatzi zuen, herriari eta herritar ospetsu batzuei buruzkoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Adartza mendilerroa
* Mixel Oronoz

## Kanpo estekak
Erromatar mausoleo

**Erromatar mausoleoa** hil monumentu bat da, I. mendetik aurrera Inperio osotik hedatzen hasten dena, hilobia, hildakoaren oroitzapenaren gurtzarako santutegian bihurtzearen sentimenduari erantzunez. Familia bereko zenbait pertsonentzako lurperaketa toki bezala ere balio du.
[thumb|260px|[Sant'Angelo gaztelua|Sant'Angelo Gaztelua, Erroman, Italia.]]
## Motak 
Arkitekturari dagokionez, bi motatakoak daude:

* tenplu formakoak, laukiluze edo zirkulu formako oinplanodunak
* mausoleo laukiluzeak, honen barnean, tenplu formari dagokionez eraginik izan gabe, gutxi gora-behera karratua izan daitekeen oinplanoa izan dezaketenak daudelarik, hil ganbera funtzioak dituen gela itxurakoak, edo hilobia lurrazpian badago, biltzar gela funtzioa duena. Tenplu forma dutenetatik bereizten dituena, aurretik eskailera eta pronaosik ez izatea da, baita lurraren maila berean egotea ere, batzuetan, solairu bat baino gehiagorekin. Sail honen barnean, dorre formako monumentuak kontutan hartu behar dira.

## Mausoleo erromatarrak Espainian 
* Mausoleo erromatarra, (Kordoba)
* Isla Canelako Mausoleo erromatarra, Ayamonte (Huelva)
* Las Vegasko Mausoleo erromatarra, La Pueblanueva (Toledo)
* Fabarako Mausoleo erromatarra, Fabara (Zaragoza)

## Mausoleo erromatarrak Italian 
* Santa Constanzaren Mausoleoa, Erroma
* Augustoren Mausoleoa, Erroma
* Sant'Angelo Gaztelua edo Hadrianoren Mausoleoa, Erroma
* Gala Plazidiaren Mausoleoa, Ravena

## Kanpo estekak 
* Fabarako mausoleo erromatarra
Nerea Uriagereka

**Nerea Uriagereka Madariaga** (Mungia, 1983ko martxoaren 24a) bizkaitar futbolari ohia da.

## Kirol ibilbidea 
* Leioa EFT (2000-2001)
* Eibartarrak (2001-2002)
* Athletic Club (2002-2007)

## Palmaresa 
* 2002-03 Superliga
* 2003-04 Superliga
* 2004-05 Superliga
* 2006-07 Superliga

## Kanpo loturak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Arrate Orueta

**Arrate Orueta Olabarria** (Bilbo, Bizkaia, 1984ko abuztuaren 8a) futbolari ohia eta medikua da. Leioako futbol taldean hasi eta gero, Athletic Clubean jokatu zuen 2012an Athleticen emakumezkoen taldea sortu zenetik 2015eko ekain arte; denbora horretan, talde zuri-gorriarekin 270 partida jokatu zituen, 53 gol sartu eta lau Superliga irabazi.

2017an Basaurin emakume futbolarientzako *Arrate Orueta kanpusa* antolatu zuten.

Barakaldoko Gurutzetako Ospitalean errehabilitazioko mediku espezialista gisa lan egiten du. Futbolzalea bai baina futbolaren inguruan dagoen neurrigabekeria ikuspegi kritikoz salatu izan du.

## Ibilbide meteorikoa 
Sondikako taldean hasi zen futbolean 1999an. Hurrengo denboraldian zuzenean pasa zen elitezko taldea zen Leioa taldera. Eta talde bikaina zenez 2002ko irailean bertan Leioa EFT taldea Athletic Club bihurtu zen.

Horrela, Athleticen emakume taldea 2002-03 denboraldian sortu zen, Leioa Futbol Taldeagaz batu zenean. Leioa Taldea bi urte lehenago sortua zen, 2000 urtean, lehenago Sondikako taldean aritzen zen jokalari batzuek klub berria sortu zutenean. Azkenean Sondikako jokalari gehienak talde berrira pasa ziren, eta hori izan zan lehenengo Athletic haren oinarria, hainbat fitxaketa egin baziren ere.

## Kirol ibilbidea 
* Sondika /1999-2000)
* Leioa EFT (2000-2002)
* Athletic Club (2002-2015)

### Estatistikak 
### Lorpenak 
* 2002-03 Superliga
* 2003-04 Superliga
* 2004-05 Superliga
* 2006-07 Superliga

## Errekorrak 
* Athletic Clubeko neska goleatzaile handienen listan dago:

# Erika Vázquez 261
# "Nekane" Díez 158
# Eli Ibarra 111
# "Irune" Murua 106
# "Gurutze" Fernandez 89
# Iraia Iturregi 64
# Yulema Corres 61
# Eba Ferreira 55
# Arrate "Orueta" 53
# "Tzibi" Juaristi 49

* Athletic Clubekin partida gehien jokatu duten 10 nesken artean dago (2020-04-03)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Elixabete Capa
* Irantzu Castrillo
* Eba Ferreira Martínez
* Izaskun Gaztelu
* Julene Guarrotxena
* Itziar Gurrutxaga
* Elixabet Ibarra
* Iraia Iturregi
* Aitziber Juaristi
* Uguzne Mezo
* Nerea Onaindia
* Lorena Sanchez
* Leire Zabala

## Kanpo loturak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Ryti-Lehtola

**Ryti-Lehtola** Kemijärvi udalerria finlandiarra osatzen duten herrixketako bat da. Hau, hiru auzo ezberdinetan banatzean da: Äpräs, Lehtola eta Rytilahti auzoak. Herrixa Kemijärvi aintziraren hegoaldeko bi ertz ezberdinetan banatzen da eta erdian, auzoen arteko zubia egiten duen Koulu uhartea dago.

## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Letra maiuskula dotorea

[thumb|Codex Augusteus Vat. lat. 3256, [Kodex|kodexaren  zati bat *capitalis quadratan* idatzia.]]
'*Letra maiuskula dotorea (*Elegans*)** edo ***Letera** **Quadrata*** **(*'letra karratua esan nahi duena), antzinako erromatar garaian idazten ziren hainbat letra motari ematen zaion izena da. Monumentuetan erabiltzen zen erromatar maiuskula monumentalaren aldaera bat da eta hain zuzen, letra larriak pergaminoetan, *vitella*-tan edo beste euskarri bigunetan errazago idazteko sortu zen*.* K.o. IV. eta VI. mendeen artean erabili zen eta aztarna gutxi utzi ditu.

Berez dituen ezaugarriak hauek dira: diseinu zurruna, letra luzexkoak, trazu lodietan marra lodiak eta angelu zuzenen nagusitasuna. Eremu kristauan ere erabilera epigrafikoa izan zuen (material gogorretan, alegia), batez ere santuen erlikiak lekualdatzeari buruzko errotuluetan. Gertaera horrekin duen loturagatik *Damasoren letra epigrafikoa* ere deitzen zaio, Dámaso I Aita Santuak erabili zuelako (366-384 urteetan).thumb|*quadrata*
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Latindar alfabetoaren historia
* Letra maiuskula monumentala
* Letra capitalis rustica
* Letra etzana

## Kanpo estekak 
* Epigrafia latina: notas *Roma*. Liburu honetatik hartua: Batlle Huget, Pedro (1963) Epigrafía Latina. CSIC eta Instituto Antonio nebrija. Bartzelona
* La escritura latina en la Edad Antigua Sevillako unibertsitatea.
* Marcos, Juan-José: *Escritura capital romana (cuadrada y rústica).* Instituto nacional de tecnologías educativas y de formación del profesorado (INTEF).
Elixabete Capa

**Elixabete Capa Zia** edo **Eli Capa** (Donostia, 1978ko martxoaren 20a) euskal herritar futbolari atezain ohia da. Athletic Clubarekin hiru Superliga irabazi zituen 2003an, 2004an eta 2005ean. Atezain moduan jokatzen zuen.

## Ibilbidea 
Añorga KKE taldean hasi zen futbolean jolasten 1993an.

Athleticen emakume taldea 2002-03 denboraldian sortu zen, Leioa Futbol Taldeagaz batu zenean. Leioa Taldea bi urte lehenago sortua zen, 2000 urtean, lehenago Sondikako taldean aritzen zen jokalari batzuek klub berria sortu zutenean. Azkenean Sondikako jokalari gehienak talde berrira pasa ziren, eta hori izan zan lehenengo Athletic haren oinarria, hainbat fitxaketa egin baziren ere. Eta horietako bat izan zen **Eli Capa**.

Leioa taldeak ia partidu guztiak irabaziz zituen. Azken mailatik abiatuta nahiko izan ziren bi denboraldi gorengo mailara heltzeko. Eta ez hori bakarrik,azken urte horretan Superligan, jokatzeko aukera eskuratu zuten, eta Athleticek, ikusitakoarekin txundituta zegoena, talde biak batzeko eskaintza bat luzatu zien. Eta Leioak onartu zuen.

2002ko urriaren 6an debutatu zuen **Eli Capa** Athleticekin, 24 urterekin.

Ez zen bukatu hor bolada ona eta Superligako lehen denboraldi hartan txapeldun geratu ziren. Gainera, partida bi San Mamesen bertan jokatu zituzten, eta horietako azkenekoan, liga eskuratu zutenenean, bete-beteta egon zen. Ezin zen gehiago eskatu, behe-behe mailatik superligako txapeldunak izatera pasa ziren ia partida guztiak irabazita. Amets betean bizi zituzten urte haiek.

## Kirol ibilbidea 
* Añorga KKE (1993-2002)
* Athletic Club (2002-2005)

## Estatistikak 
## Palmaresa 
* 2002-03 Superliga
* 2003-04 Superliga
* 2004-05 Superliga

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irantzu Castrillo
* Eba Ferreira Martínez
* Izaskun Gaztelu
* Julene Guarrotxena
* Itziar Gurrutxaga
* Elixabet Ibarra
* Iraia Iturregi
* Aitziber Juaristi
* Uguzne Mezo
* Nerea Onaindia
* Arrate Orueta
* Lorena Sanchez
* Leire Zabala

## Kanpo estekak 
* Eli Capa Fitxa - www.athletic-club.net
* [https://www.youtube.com/watch?v=Ch-4yy4sCGM&t=420s ]. Youtube
SPQR

thumb|200px
[thumb|200px|Idazkuna [Titoren arkua|Titoren Arkuan]]

[thumb|200px|S.P.Q.R. idazkuna duen estolda [Erroman.]]

**SPQR** *Senatvs Popvlvsqve Romanvs* esaldi latindarraren akronimoa da "Erromako Senatu eta Herria" bezala itzultzen delarik. Zenbait bertsio daude akronimoaren esanahi zuzenari buruz, azken sigla den Rren deklinabidearen arabera, *Romanvs* (erromatar herria) edo *Romæ* (Erromako herria) bezala deklina daitekeelarik, bi era hauek ohikoenak direlarik. Trajanoren Zutabeak, lehenengoa eskaintzen du.

Erromatar legioen zutoihaletako ikurra izan zen, Erromatar Errepublika eta Erromatar Inperioaren izen ofizialaz gain. Erromako gaur egungo armarrian ere agertzen da, baita hiriko estolda bakoitzean ere (Mussoliniren ekimenez, zenbait alditan erabili zuena bere erregimenarentzako propaganda egiteko) eta gainontzeko hiri altzarietan ere.

Bitxikeria gisa, akronimoaren esanahi umoretsu bat *"Sono pazzi questi romani"* italiar esaldiak ematen du *Erotuta daude erromatar hauek* bezala itzuliko litzatekeelarik, Asterixen komikietan Obelixek oso erabilitako esaldia.

## Kanpo estekak
Obelix

**Obelix**, Asterixen komikietan agertzen den fikziozko pertsonaia bat da. Ia beti, bere lagun Asterixekin doa. Idefix izeneko txakur txiki bat du.

Obelixek, gizakiz haraindiko indarra du, txikia zela, Panoramixek, herritarrei, erromatarrak kontrolpean izateko balio dien edabe magikoa prestatzeko erabiltzen zuen pertzean erori zelako. Edabearen eragina, edaten dutenengan iragankorra den arren, Obelixen kasuan, iraunkorra da. Berak, ezin du berriz edabe hori eran, alboko eraginak izugarriak izango baitirateke. Hain zuzen ere, euskaraz *Obelixen galera* izenburua duen abenturan (), Obelixek edabe magiko pixka bat hartzen du eta horren ondorioz harri bihurtzen da.

Bere lana, bere berebiziko indarra dela eta, zutarri banatzailea da, eta, beraz, ohikoa da herrixkatik ibiltzen ikustea, zutarri horietako bat inongo arazorik gabe bizkarrean eramaten.

Bere esaldirik ospetsuena "Erotuta daude erromatar hauek" da ().

Asterixen abenturetako bitan izan da protagonista nagusia: Lehen aipaturiko Obelixen galeran eta Obelix eta konpainian.

## Zineman 
1997an, *Astérix et Obélix contre César* filmean, Obelixen papera, Gérard Depardieuk egin zuen, Asterixena, Christian Clavierrek egin zuen bitartean.

2005ean aipaturiko bi aktoreek, errepikatu egin zuten, *Astérix et Obélix : Mission Cléopâtre* izeneko filmean.

## Kanpo estekak
Roberto Etxebarria Arruti

**Roberto Etxebarria Arruti** (Eibar, 1908ko maiatzaren 6a - *ib.*, 1981eko otsailaren 17a) euskal herritar futbolaria zen, Athleticen jokatu zuena.

Euskal Herriko futbol selekzioan aritu zuen Espainiako Gerra Zibilaren garaietan.

## Palmaresa 
* 3 Liga (1930-31, 1933-34 eta 1935-36)
* 4 Errege Kopa (1930, 1931, 1932 eta 1933)

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net

## Kanpo estekak
José Luis Molinuevo

**José Luis Molinuevo Martín** (Deustu, 1917ko urtarrilaren 22a - Xixon, 2002ko abenduaren 24a) euskal herritar futbolari eta entrenatzailea zen.

## Palmaresa 
* Frantziako Futbol Kopa Txapelketa 1 (1945)

## Entrenatzailea 
* Baskonia KK (1957-?)
* Club Deportivo Ourense
* Real Sporting de Gijon (1962-1966)
* Pontevedra Club de Fútbol
* Real Valladolid Club de Fútbol
* Club Deportivo Ensidesa (?-1972)

## Kanpo loturak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Isidoro Urra

**Isidoro Urra Fernández** (Sestao, 1916ko irailaren 5a - Santurtzi, 2006ko otsailaren 19a) euskal herritar futbolaria zen.

## Palmaresa 
* Liga 2 (1935-36 eta 1942-43)
* 3 Kopa (1943, 1944 eta 1945)

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Angel Maria Arregi

**Angel Maria Arregi Ergui** (Arrasate, 1926ko urriaren 1a - El Carpio, 1967ko maiatzaren 5a) euskal herritar futbolaria zen.

Auto istripu batean hil zen.

## Ibilbidea
Roberto Bertol

**Roberto Bertol Garrastazu** (Lizartza, 1917ko abenduaren 2a - Murgia, 1990eko martxoaren 3a) euskal herritar futbolaria zen.

## Palmaresa 
* Liga 1 (1942-43)
* 3 Kopa (1943, 1944 eta 1945)

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Jose Maria Maguregi

**Jose Maria Maguregi Ibargutxi** (Ugao, 1934ko martxoaren 16a - Bilbo, 2013ko abenduaren 30a) euskal herritar futbolari eta entrenatzailea izan zen.

## Palmaresa 
* Liga 1 (1955-56)
* 3 Kopa (1955, 1956 eta 1958)

## Entrenatzailea 
* Ugao KE
* Sestao Sport
* Racing de Santander
* Celta de Vigo
* Almería
* Atlético de Madrid
* Real Murcia.

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Histamina

**Histamina** histidina aminoazidotik gorputzak sintetizatzen duen substantzia da, zenbait prozesu fisiologikotan parte hartzen duena. Besteak beste, erreakzio alergikotan, nerbio-bulkadaren transmisioan eta urdaileko fisiologian.

## Sintesia 
Histamina histidinaren deskarboxilazioaren ondorioz eratzen da.

Hipofisi eta hipotalamoaren neuronek ekoizten dute substantzia hau, eta baita mastozitoek eta granulozito basofiloek. Mastozitoak ehun konjuntiboan eta odol-hodietako endotelioan dauden zelulak dira, eta granulozito basofiloak leukozito mota bat.

## Funtzioak 
* alergia kasuetan zeregin oso garrantzitsua betetzen du, bera baita prozesu alergikoetan agertzen diren sintomen eragilea.
* urdaileko fisiologian ere parte hartzen du, azido klorhidriko eta urin gastrikoaren isurketa sustatuz.
* nerbio sistema zentralean neurotransmisore moduan jarduten du.

## Efektuak 
Histaminak efektu hauek eragiten ditu:

* kapilarren basodilatazioa
* gihar lisuen uzkurdura
* frekuentzia kardiakoaren areagotzea
* azido klorhidrikoaren isurketa (urdailean)
* arteria presioaren jaitsiera

## Histamina eta janari-intoxikazioak 
Janari-intoxikazioetako mota bat, arrainaren kontsumoarekin lotuta dagoena, histaminak eragindakoa da. Histaminak sortutako intoxikazioa egoera txarrean dagoen arraina jateagatik agertu ohi da. Arrainaren bakterio hondatzaileek histidina aminoazidoa -arrainean oso ugaria dena- histaminan eraldatzen dute, eta histamina horrek alergiaren sintomak eragiten ditu.

## Kanpo estekak
Uguzne Mezo

**Uguzne Mezo Garro** (Zornotza, 1979ko martxoaren 20a) euskal herritar futbolari ohia da. Athletic Clubekin hiru aldiz irabazi zuen Superliga 2002, 2003 eta 2004an. Atezain moduan jokatzen zuen

Horrela, Athleticen emakume taldea 2002-03 denboraldian sortu zen, Leioa Futbol Taldeagaz batu zenean. Leioa Taldea bi urte lehenago sortua zen, 2000 urtean, lehenago Sondikako taldean aritzen zen jokalari batzuek klub berria sortu zutenean. Azkenean Sondikako jokalari gehienak talde berrira pasa ziren, eta hori izan zan lehenengo Athletic haren oinarria, hainbat fitxaketa egin baziren ere.

## Kirol ibilbidea 
* Sondika (?)
* Amorebieta KE (?)
* Leioa EFT (2001-2002)
* Athletic Club (2002-2006)

## Palmaresa 
* 2002-03 Superliga
* 2003-04 Superliga
* 2004-05 Superliga

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Elixabete Capa
* Irantzu Castrillo
* Eba Ferreira Martínez
* Izaskun Gaztelu
* Julene Guarrotxena
* Itziar Gurrutxaga
* Elixabet Ibarra
* Iraia Iturregi
* Aitziber Juaristi
* Nerea Onaindia
* Arrate Orueta
* Lorena Sanchez
* Leire Zabala

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Ulla

**Ulla** Galiziako ibaia, Lugoko probintzian. 115 km. Faro mendietan du iturburua eta Ozeano Atlantikoan isurtzen du ura Arousako itsasadarraren bidez. Coruña eta Pontevedra herrialdeen arteko muga eratzen du. Arnego eta Deza ibaiak ditu adar nagusiak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Galiziako geografia

## Kanpo estekak
Ylikylä (Kemijärvi)

**Ylikylä** Finlandiako Kemijärvi udalerrian dagoen herrixka bat da. Kemijoki ibaiaren ekialdeko ertzean dago, Oinas eta Tapionniemi herrixketatik hurbil.

## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Juan Antonio Deusto

**Juan Antonio Deusto Olagorta** (Bilbo, Bizkaia, 1946ko urtarrilaren 8a - *ib.*, 2011ko uztailaren 21a) euskal herritar futbolaria izan zen, atezain lanetan aritzen zena.

## Kirol ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Palmaresa 
* Kopa (1969)
* Zamora Saria (1972)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Iñigo Vélez

**Iñigo Vélez de Mendizabal Fernández de Garaialde** edo futbolean **Iñigo Velez** bezala ezagunagoa, (Gasteiz, Araba, 1982ko martxoaren 15a - ) euskal herritar futbolari ohia da, 31 urterekin bakarrik erretiratua lesioak zirela eta. Aurrelari gisa aritzen zen. Gaur egun entrenatzailea da.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzaren 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
*  Fitxa - www.athletic-club.eus
Nando Josu

**Fernando Trío Zabala**, ezagunagoa **Nando Josu** izenaz, (Mungia, 1939ko uztailaren 8a - Santander, 2016ko otsailaren 20a) euskal herritar futbolari eta entrenatzailea izan zen.

## Entrenatzailea 
* 1971–1972: Gimnástica de Torrelavega
* 1973–1975: Gimnástica de Torrelavega
* 1977–1979: Racing de Santander
* 1996: Racing de Santander
* 1998–1999: Racing de Santander
* 2005: Racing de Santander
* 2006: Racing de Santander

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Paavali Ollinpoika Halonen

**Paavali Ollinpoika Halonen** Kemijärvi udalerrian finkatu zen lehenengo gizona izan zen. Anna Laurintytär Halonen, bere emaztearekin batera iritsi zen Oulutik Kemijärvira 1580. urte inguruan.

Bertan, lehen etxeak eraiki zituzten, Halosenranta herrixkan hain zuzen, eta gutxinaka euren ahaideak eta inguruko herrietako biztanleak bertan biltzea lortu zuten .

## Ikus, gainera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Ramón Alexanko

**José Ramón Alexanko Ventosa** (Barakaldo, Bizkaia, 1956ko maiatzaren 19a - ) euskal herritar futbolari ohi eta entrenatzailea da. Erdiko atzelari lanetan aritzen zen.

Alonsotegiko Arbuio auzokoa da. Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere behin jokatu du, 1979an hain zuzen ere.

## Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Palmaresa 
* 4 Liga (FC Barcelona, 1985, 1991, 1992 eta 1993)
* 4 Errege Kopa (FC Barcelona, 1981, 1983, 1988 eta 1990)
* 3 Espainiako Superkopa (FC Barcelona, 1983, 1991 eta 1992)
* 2 Ligako Kopa (FC Barcelona, 1983 eta 1986)
* UEFAko Txapeldunen Liga 1 (FC Barcelona, 1992)
* 2 Errekopa (FC Barcelona, 1982 eta 1989)
* Europako Superkopa (FC Barcelona, 1992)

## Entrenatzailea 
* FC Universitatea Craiova
* FC Naţional Bucureşti

## Kanpo loturak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Kemijärviko eliza

**Kemijärviko eliza** Finlandiako eliza luterano berezienetakoa eta ikusgarrienetakoa da. Kemijärvi udalerriaren hirigunean dago, Kemijärvi aintziratik pare bat kilometrotara .

Gris koloreko eraikuntza hau, XIX. mende bukaeran eraikitako eliza da. Hala ere, ez zuen interes handiegirik piztu inguruetan 1950eko hamarkadan Alvar Aalto arkitekto finlandiar ospetsuak berreraiki zuen arte. Bertan, arkitekto ezagunaren ukituak antzeman daitezke.

## Ikus, gainera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lanbide heziketa

thumb|Lanbide heziketak ikasleak lan mundurako prestatu nahi du.
**Lanbide Heziketa** Bigarren Hezkuntzako edo goi mailako hezkuntzako ikasketak dira, enpresa munduari lotuta egiten direnak, lanbide arlo batean ezaguerak eta trebetasunak lortzeko helburuarekin. Helburu nagusia langile direnentzat eta izango direnentzat bizitza osoko ikasketak sortzea da.

Herrialdeen arabera Lanbide Heziketak oso antolaketa desberdina du. Gure kasuan Hegoaldean zein Iparraldean sistema desberdinak ditugu.

## Hegoaldeko Lanbide heziketa 
Euskal Autonomi Erkidegoan eta Nafarroan Lanbide heziketaren barruan hiru sistema bereizi izan dira:
* Oinarrizko Lanbide heziketa: Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza edo Batxilergoko ikasleei zuzendutako formakuntza. Helburua ikasleak lan mundurako prestatzea da. Sistema honetan bi motako formakuntza edo Hezkuntza Zikoak daude: erdi-mailakoak, DBH bukatu ondoren egiten direnak, eta goi-mailakoak, Batxilergoa egin ondoren ikasten direnak.
* Langabetuei zuzendutako Lanbide heziketa. Helburua pertsona horiek berriro ere lanean jartzea izango litzateke.
* Bizitza osoko lanbide heziketa edo etengabeko ikaskuntza: aktiboan dauden langileek ezagupenak eta lan metodoak berritu egin behar dituzte, egunean egoteko. Birziklatzeko ikastaroak izango lirateke hauek.

### Oinarrizko Lanbide heziketa 
* Erdi-mailako hezkuntza zikloak: Horrelako zikloak egiteko DBH egin behar da aurretik edo, bestela, 17 urte bete ondoren, Sarbide-proba bat gainditu behar da. Zikloa bukatu ondoren erdi-mailako teknikariaren titulazioa eskuratzen da.
* Goi-mailako hezkuntza zikloak: Ikasketa hauek egiteko beharrezkoa da Batxilergoko ikasketak eginak izatea edo Goi-mailako zikloen sarbide-proba gainditu izana (horretarako 19 urte beteak izan behar da), edo 25 urte baino gehiagokoentzat Unibertsitateko sarbide-proba egina izana.
* Nekazaritza
* Itsasoa eta Arrantza
* Gorputz eta Kirol ekintzak
* Administrazioa eta Kudeaketa
* Merkataritza eta marketina
* Eraikuntza eta Obra Zibilak
* Elektrizitatea eta Elektronika
* Energia eta Ura
* Fabrikazio Mekanikoa
* Ostalaritza eta Turismoa
* Irudi pertsonala
* Informatika eta Komunikazioa
* Zurgintza, Altzarigintza eta Kortxoa
* Garraioa eta Ibilgailuen mantentze-lanak
* Instalazioa eta Mantentze-lanak
* Kimika
* Osasungintza
* Segurtasuna eta Ingurumena
* Gizarte eta Kultur zerbitzuak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Lanbide Heziketari buruzko atala Eusko Jaurlaritzaren webgunean.
*  Lanbide heziketaren EAEko ikastetxe publikoen elkartea.]
Rhône-Alpeak

**Rhône-Alpeak** (frantsesez *Rhône-Alpes*, frankoprovenzeraz *Rôno-Arpes*, okzitanieraz *Ròse Aups*) Frantzia hego-ekialdeko eskualdea zen, Rodano ibaiaren eta Alpeen inguruan kokatua. 2016 urtetik Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdeko zati da.

## Banaketa administratiboa 
Ain (01), Ardèche (07), Drôme (26), Isère (38), Loira (42), Rodano (69), Savoia (73) eta Savoia Garaia (74) departamenduek osatzen dute. Bigarren eskualde handiena da, Erdialdeko Pirinioak eskualdearen atzetik. Prefektura Lyonen dago. Lyonerriko eta Savoiako antzinako lurraldeak hartzen ditu osorik, Burgundiako, Dofinerriko, Languedoceko eta Proventzako eskualde batzuekin batera.

Muga hauek ditu: iparraldean, Saona eta Loira eta Jura departamenduak; ekialdean, Suitza, Italia eta Alpe Garaiak departamendua; hegoaldean, Vaucluse eta Gard departamenduak; mendebaldean, Lozère, Loira Garaia, Puy-de-Dôme eta Allier departamenduak.

Hiriburua Lyon da, eta hiri nagusiak: Roanne, Saint-Étienne, Bourg-en-Bresse, Annécy, Chambéry, Grenoble eta Valence.

## Orografia eta klima 
Erdialdeko Mendigunea (*Massif Central*) mendialdeko ekialdearen, Jurako hegoaldearen eta Alpe mendien mendebaldearen artean dago lurraldea. Mendiek hartzen dute eremu gehiena. Ekialdean daude Alpe mendi garaiak, Savoiako lurraldean (Mont Blanc, 4.807 m, nagusia). Haran asko eratzen dituzte mendi garai horiek (zazpi dira 4.000 metrotik gorakoak). Mendebalerago daude Alpeaurreko mendiak (2.000-2.800 m bitartekoak), erdialdetik mendebaldera zabaltzen dira Lyon aldeko lur behereak (Lyon, 192 m) eta hego-mendebaldean daude Vivarais aldeko mendiak (Mézenc mendia, 1754 m). Rodano ibaiak igarotzen du lurraldea. Aintzira ikusgarriak dira Alpe mendietan, Annécy-Chambéry aldean eta Suitzako mugan (Genevako aintzira).

Klima kontinentala da; hotza da neguan (guztiz hotza Alpe mendietan) eta uda bero samarra izaten da, batzuetan, haranetan. Euri gero eta gutxiago izaten da hegoaldera egin ahalean.

## Ekonomia 
Abere-hazkuntza garrantzitsua da; behi- (Ain, Alpes, Rhône), zerri- eta ardi-azienda (Ardèche, Drôme). Esnekiak eta haragia. Mendi laborantzak, aldiz, ez du halako muntarik. Ospe handiko ardoak (Beaujolais).

Industria garrantzitsua da Lyon, Grenoble, Saint-Étienne eta Arve ibaiaren arroan, energia hidroelektrikoari (Frantzia osoko % 20) eta Saint-Étienne eta La Mure-ko ikatz-hobiei esker. Metalgintza, industria kimikoa, farmazia-gaiak eta industria mekanikoa dira industria-alor nagusiak.

Zerbitzuen alorrak berebiziko garrantzia hartu du azkenaldian. Lyon, bereziki, eta Saint-Étienne eta Grenoble dira eremu horretan ere hiri nagusiak.

Turismoa Alpe mendietan, neguko kiroletarako bereziki: Chamonix, Mègeve, Morzine, Avoriaz, Flaine, Val-d´Isère, Tignes eta Courchevel Savoian, eta Alpe-d´Huez eta Chamrousse Isèren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Réunion

**Réunion** (frantsesez: *La Réunion*,  ahoskatua; lehen *Île Bourbon*) Frantziako itsasoz haraindiko eskualdea eta departamendua (974) da era berean. Europar Batasunaren Eskualde Ultraperiferiko bat da. 2 517 km²-ko uharte bat da Indiako ozeanoan kokatua, Madagaskar uhartetik 700 km ekialdera eta Maurizio uhartetik 200 km hego-mendebaldera, Maskareinak uhartediaren mendebaldean. Hiriburua Saint-Denis da. Beste hiri nagusiak dira Le Port, Saint-André, Saint-Benoît, Saint-Joseph, Saint-Leu, Saint-Louis, Saint-Paul, Sainte-Suzanne, Salazie eta Le Tampon. Estatu ez izan arren, departamenduak estatuentzako goi-mailako domeinu bat esleitua du: .re.

## Historia 
Portugaldarrak XVI. mendearen hasieran iritsi ziren arte, inor ere ez zen bizi uhartean. Frantsesak 1634. urtean heldu ziren, eta Afrikako esklaboak eraman zituzten kafe- eta gero azukre-kanabera soroetan lan egin zezaten. 1848. urtean esklabotza debekatu zenean, Indotxinatik, Indiatik eta Afrikako ekialdetik iritsi ziren langileak. Frantziako kolonia izan zen 1946. urtean itsasoz haraindiko departamendu bihurtu zuten arte, Frantziaren administraziopean betiere. Han finkatu zen 1973. urtean, bestalde, Frantziak Indiako ozeanoan zuen armadaren base nagusia.

## Geografia 
Uharte bolkanikoa da. Goi-lautada zabal batek hartzen du uhartearen erdialdea, eta han daude uharteko sumendi garaienak (Piton des Neiges, 3.068 m). Uhartearen hegoaldean eta ekialdean euri asko egiten du apiriletik urria arte (4.000-8.000&nbsp;mm, batez beste) hego-ekialdetik jotzen duten haizeei esker. Mendebaldean eta iparraldean, berriz, 625&nbsp;mm euri-ur biltzen da urtean batez beste. Klima tropikala da, beroa kostaldean eta idorragoa barnealdean. Landaretzari dagokionez, Réunion uhartearen hegoaldean eta ekialdean baso trinkoak dira nagusi, eta iparraldean eta mendebaldean sabana.

## Udalerri nagusiak (barrutiak) 
thumb|Réuniongo mapa

* Les Avirons
* Bras-Panon
* Cilaos
* Entre-Deux
* L'Étang-Salé
* La Plaine-des-Palmistes
* Petite-Île
* La Possession
* Le Port
* Saint-André
* Saint-Benoît
* Saint-Denis
* Saint-Joseph
* Saint-Leu
* Saint-Louis
* Sainte-Marie
* Saint-Paul
* Saint-Philippe
* Saint-Pierre
* Sainte-Suzanne
* Sainte-Rose
* Salazie
* Trois-Bassins
* Le Tampon

## Demografia 
Biztanleak europarrak, afrikarrak, indiarrak eta txinatarrak ziren lehen, eta, gaur egun, arraza horien nahasketatik sortuak dira biztanleak. Kreolera da uhartean zehar hedatuen dagoen hizkuntza, baina hizkuntza ofiziala frantsesa da. Biztanle gehienak katolikoak dira, eta biztanleen % 40tik gora 15 urte baino gazteagoak dira.

## Ekonomia 
Laborantza (azukre-kanabera, tabakoa, tea, banilla, loreak) da ekonomia-jarduera nagusia. Industria (garatu gabea) hiri nagusietan baizik ez da (azukre-findegiak, ron-destilategiak, tabakogintza). Inportatu behar izaten ditu, beraz, petrolioa, nekazaritzarako makineria, ibilgailuak eta, oro har, eskulanak.

## Reuniondar ezagunak 
* Michel Houellebecq

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Prefeturaren webgunea
Arkaitz Estiballes

**Arkaitz Estiballes Ormaetxea** (Galdakao, Bizkaia, 1977) bertsolari bizkaitarra da. Euskal Filologian lizentziatua da eta hezkuntza arautuan dabil bertsolaritza sustatzen.

Galdakaoko Eguzkibegi Ikastolak antolatutako 2009ko Ibilaldiaren abestiaren leloa sortu zuen eta Biok musika-talde galdakoztarrak musika jarri zion. Arkaitz Estiballes zein Biokeko taldekideak Eguzkibegi Ikastolaren ikasle ohiak dira.

2009ko irailean, Fernando Andreu Auzitegi Nazionaleko epaileak, *Gaztesarea* webguneari babesa adierazteagatik, erakunde armatuarekin kolaboratzea egotzi zion beste zortzi lagunekin batera.

## Txapelketak 
* Bizkaiko Bertsolari Txapelketa
** Txapelduna (2): 2010, 2012
** Hirugarrena (1): 2008
** Finalista (6): 2000, 2002, 2004, 2006, 2008, 2010, 2012.
* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** Final laurdenak (2): 2001, 2005
* Eskolartekoak:
** Euskal Herriko Eskolarteko Txapelketa:
*** Finalista (1): 1995.
** Bizkaiko Eskolarteko Txapelketa:
*** Txapelduna (1): 1995 *(17-18 urte artekoen mailan)*
*** Finalista (5): Txikitan (1990, 1991), Handitan (1992, 1993, 1994)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bertsozale.com: Arkaitz Estiballes
Iñaki Lafuente

**Iñaki Lafuente Sancha** (Barakaldo, Bizkaia, 1976ko urtarrilaren 24a - ) euskal herritar futbolari ohia da, btaik bat Athleticen jokatu zuena, atezain lanetan. Erretiratu eta gero entrenatzaile bilakatu zen. Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere aritutakoa da.

## Estatistikak 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Le Havre

**Le Havre** Frantziako ipar-mendebaldean dagoen kostaldeko hiria da. Mantxako kanalean kokatuta dago, Sena ibaiaren bokalearen eskuinaldean. Itsas Senako suprefetura dagokio.

## Historia 
Hiria 1517an sortu zen, eta herrialdearen nekazaritza-aberastasunak ekarri zion garapena. Richelieu kardinalak eta Sébastien Le Prestre de Vaubanek gerrako portu bihurtu zuten. XIX. mendeko merkataritza-jarduerak eraginik, hazaldi bikaina izan zuen. Bigarren Mundu Gerran, portua erabat suntsitua eta hiria jota gertatu ziren. Gaur egun, itsasontzirik handienak ere sar daitezke, orduz geroztik egindako lanei esker.

## Klima 

## Demografia 
## Ondasun nabarmenak 
Hiriko erdigunea aipagarria da, Bigarren Mundu Gerraren ostean August Perret hirigileak berreraikia. Fatxaden akabera-material gisa hormigoia erabili zen eskuarki. UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen 2005ean.

## Ekonomia 
Atlantikoan zeharreko joan-etorri gehien duen Frantziako portua da; merkataritza-jarduerari dagokionez, berriz, Frantziako bigarrena (53.960.000 tonako sartu-irtena 1983an) eta Europako hirugarrena. Produktu tropikalez gainera, hidrokarburoak sartzen dira, batez ere; hala Petit-Couronne, Port-Jérôme eta Gonfrevilleko findegiak nola Parisko eskualdeak petroliobide bidezko lotura dute Le Havrerekin. Hiria ere industria handiz horniturik dago: itsasontzigintza, eraikuntza mekanikoak, petrokimika-industriak eta zurgintza.

## Hezkuntza 
* École de management de Normandie

## Herri eta hiri senidetuak 
Le Havrek hona hiri senidetuak ditu:
*  Dalian, Txina
*  Pointe-Noire, Kongoko Errepublika
*  San Petersburgo, Errusia, 1965
*  Magdeburg, Alemania
*  Southampton, Ingalaterra, 1973
*  Tampa, Estatu Batuak
*  Bergen, Norvegia
*  Aydın, Turkia

## Ikus, gainera 
* Frantziako hiri nagusien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Grenoble

**Grenoble** Frantziako hego-ekialdeko barrualdeko hiria da, Isère departamenduko hiriburua. 2005ean 155.100 biztanle zituen. Isère eta Drac ibaien elkargunean kokatzen da, eta mendiz inguratua dago. Turismoak garrantzi handia du, batez ere neguan.

Monumentu aipagarriak dira: katedrala (XII. mendea), S. André eliza (XIII. mendea) eta unibertsitatea (1339an sortua). Ekonomiaren alorrean, nekazaritza-azoka garrantzitsua eta metal-industria du, baita eraikuntza mekaniko eta elektrikoak, kimika, jakiak eta ehunak ere. Ikerketa nukleareko laborategiak ere baditu.

## Historia 
Alobrogoen hiria zen (Cularo), baina IV. mendean Graziano enperadorearen izena hartu zuen (Gratianopolis). IX.-XI. mendeetan Burgundia-Proventzako erresumako hiria izan zen. XIII. mendean elkartu zitzaion Frantziari. Bertan egin ziren 1968ko Neguko Olinpiar Jokoak.

## Klima 
## Demografia 
## Herritar ezagunak 
* A. E. Condillac
* H. Fantin-Latour
* E. E. Mounier
* Stendhal

## Hezkuntza 
* Grenoble École de Management
* Université Grenoble-Alpes

## Herri eta hiri senidetuak 
Grenoblek honako herri senidetuak ditu:

## Ikus, gainera 
* Frantziako hiri nagusien zerrenda
* Grenobleko Museoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tours

**Tours** (frantsesez  ahoskatua) Frantziako mendebaldean dagoen barrualdeko hiri bat da, Indre eta Loira departamenduko hiriburua. Frantzia osoko populatuenen artean dago. Loira ibaiak udalerria zeharkatzen du.

## Historia 
Eskualdean *Caesarodinum* hiri zaharra existitu zen, turonen hiriburua izan zena. IV. mendean Galiako erlijiogune garrantzitsuenetako bat zen. Mende hartakoa da San Martin Tourskoa, hiriak izan zuen bigarren apezpikua. Haren hilobiak Done Jakue bideko erromes askoren bisita erakarri zuen, eta Done Jakue bide osoan (besteak beste, Euskal Herrian) eliza asko daude San Martin Tourskoari eskainiak.

V. mendetik aurrera *Civitas Turonum* izena hartu zuen. VIII. mendetik Erdi Aroa arte hiri oparoa izan zen. XVI. mendean kalbindarrak nagusitu ziren hirian, eta garrantzi handia izan zuen Erreforman.

## Ekonomia 
Nekazaritza produktuen merkataritza eta industria (tresneria elektrikoa eta mekanikoa, burdinbide gaiak, automobilgintzarako gaiak, kimika industria, zeramikagintza, ehungintza) dira ekonomia jarduera nagusiak.

Toursek Unibertsitatea dauka.

## Ondarea 
Aipagarriak dira San Gatzianoren katedral gotiko-pizkundekoa, XI.-XIII. mendeetako Saint Julien eliza, Arkeologia Museoa eta Arte Ederretako Museoa.

Gobernuak San Martin Tourskoaren basilika eta hiriko gaztelua monumentu historiko izendatu zituen.

## Iruditegia 

Tourswilson.jpg|Loira ibaia, Toursetik igarotzean.
Tours Cathedral.jpg|Toursko katedralaren ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Frantziako hiri nagusien zerrenda

## Kanpo estekak
Angers

**Angers** (frantsesez  ahoskatua) Frantziako mendebaldean dagoen barrualdeko hiria da. Loira ibaiak udalerria zeharkatzen du, Maine ibaiarekin bat egin ondoren. Merkatari eta industria gune garrantzitsua da.

## Klima 
## Historia 
Jatorriz zelta, erromatarrek *Julio-magus* izena ezarri zioten Galia konkistatu ondoan. IX. mendetik aurrera, Anjou konderriko hiriburua izan zen Angers (Plantagenet etxearen sorterria).

## Demografia 
## Ondarea 
Apezpikutegia du. XIII. mendeko gaztelua Luis IX.a Frantziakoak eraikia izan zen. Katedral eta multzo gotiko interesgarria ere baditu.

## Hezkuntza 
* École supérieure des sciences commerciales d'Angers

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Haarlem, Herbehereak, 1964
*  Osnabrück, Alemania, 1964
*  Bamako, Mali, 1974
*  Pisa, Italia, 1982
*  Wigan, Ingalaterra, 1988
*  Södertälje, Suedia, 1998
*  Sevilla, Espainia, 2000
*  Yantai, Txina, 2006
*  Austin, AEB, 2011

## Angerstar ezagunak 
* Louis Proust (1754-1826) kimikaria.
* Henri Dutilleux (1916), musikagilea.
* André Bazin (1918-1958), zinemagilea.
* Gérard Souzay (1918-2004), baritonoa
* Hervé Bazin (1911-1996), idazlea.
* Jean Bodin (1529-1596), politikaria.
* Édouard Cointreau (1849-1923), enpresaria.
* Jean-Adrien Mercier (1889-1995), marrazkilaria
* David d'Angers (1788-1856), eskultorea.
* Renato I.a (1409-1480), Anjou, Lorena eta Barreko duke, Proventzako konde, Napoli, Sizilia eta Jerusalemgo erregea.
* Julien Gracq (1910-2007), idazlea.

## Iruditegia 

File:Vue sur le centre d'Angers.jpg|Herriko hirigunea
File:Angers - Tramway - Place du Ralliement.jpg|Ralliement enparantza
File:Loire Maine Angers1 tango7174.jpg|Maine ibaia
File:Château angers jardin châtelet.jpg|Gazteluaren lorategia
File:Palais UCO.JPG|Angersko Unibertsitatea
File:Hopital-St-Jean-Angers (3).JPG|*Chant du monde*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Villeurbanne

**Villeurbanne** Frantziako ekialdean dagoen barrualdeko hiria da.

thumb|ezkerrera|250px|Villeurbanneko antzokia.

## Ikus, gainera 
* Frantziako hiri nagusien zerrenda

## Kanpo estekak
Le Mans

**Le Mans** (frantsesez  ahoskatua) Frantziako mendebaldean dagoen barrualdeko hiria da, Sarthe departamenduko hiriburua; 144.500 biztanle zituen 2005ean. Garrantzi handiko merkataritza eta industriagunea (automobilak). Han dago Renault ibilgailu marka ezagunaren egoitza. Le Manseko automobil lasterketako zirkuitua Frantziako ospetsuena da. Aipatzekoa da Le Manseko katedrala, XIII. mendeko koru eta kapera gotikoa dituena.

## Klima 
## Pertsonaia ezagunak 
* Joachim Bouvet (1656-1730) misiolari jesuita.
* François Fillon (1954-), politikaria.

## Herri eta hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Frantziako hiri nagusien zerrenda

## Kanpo estekak
Obelixen galera

***Obelixen galera*** (), Asterixen abenturak kontatzen dituen 33. komikiaren izenburua da. Albert Uderzok bere lagun eta lankide zen René Goscinny hil ondoren egindako bederatzigarren abentura da.

1996an argitaratua izan zen Frantzian. Euskaraz, Elkar argitaletxeak argitaratu zuen, eta argitaletxe honek argitaratutako Asterixen 30. abentura da.

## Istorioa 
Istorioa, K.a. 73 eta K.a. 71. urtean Erromatar Errepublikaren aurka aritu zen Espartako (Kirk Douglas omenduz) eta beste preso batzuek, Julio Zesarri honen galera lapurtzen diotenean hasten da. Handik apur batera, Asterixen herrixkako biztanleak, ohi bezala, erromatarren aurkako borrokan doa, herrixka inguratzen duten lau erromatar kanpamentuetako batetara (Laudanum, Petibonum, Babaorum eta Aquarium). Bat-batean, gainontzeko herritarrek, kanpamentu horietako batetara doazela, Obelixen falta nabaritzen dute. Beti bezala, borroka hasten da, eta, hau ere beti bezala, erromatarrak garaituak dira. Galiarrak herrixkara itzultzean, Obelix, harri bihurtuta ikusten dute. Izan ere, Panoramixek, erromatarren aurkako borrokarako, bi edabe magiko pertz prestatu zituen. Eta Obelixek, bigarrena oso-osorik edan zuen. Orduan, nola edo hala, Panoramix, beste prestaketa batzuk egiten hasten da, Obelix berriz bere onera itzultzeko. Azkenik, lortzen du, baina Obelix, ume txiki forman agertzen da. Aurretik, Espartako eta bere lagunak, Asterixen herrixkara iristen dira, eta Zesarren galera bertan gordetzen dute. Heldu berriek, ondoren, erromatarren aurkako beste borroka batean parte hartzen dute galiarrekin batera. Aurretik, erromatarrek Obelix bahitzen dute eta galeran daramate. Galiarrek, borrokan zehar, Obelix bahituta dagoela jakiten dutenean, bere bila abiatzen dira Espartako eta bere lagunek Zesarri lapurtutako galeran. Laster, harrapatu egiten dute erromatarrek Obelix bahituta duten galera, eta beste borroka bat hasten da, berriz ere, erromatarrak garaituak direlarik. Erromatarrek, edabe magikoa ere lapurtu zuten. Eta, behin erromatarren bigarren galera bereganatu ondoren, horren bila hasten dira, baina ez dute aurkitzen, eta, galerako kupel guztietatik edan ondoren, edabe magikoa, Espartako eta bere lagunek lapurtutako galeran ahaztu dutela konturatzen dira. Bitartean, Panoramixek, Atlantidara joatea proposatzen du. Eta haraxe abiatzen dira, bertan, Obelix berriz helduarora itzultzeko balioko duen erremedioren baten bila. Baina ez dute halakorik lortzen. Piraten zaintzapean geratu ziren erromatarrak, piraten aurka matxinatzen dira, eta garaitu. Hortik laster, galiarrak doazen galera eta erromatarrak doazena, berriz daude. Erromatarrek, katapultaz jaurtitako harri baten bidez, Asterix konorterik gabe uzten dute. Obelix, bere laguna arriskuan ikusirik, erabat izuturik, orduantxe hasten da helduarora itzultzen. Erromatarrak garaitu eta, galerarekin, Aquarium kanpamentura abiatzen da, etxera itzuli aurretik. Beste behin, erromatarrak jipoituak dira, eta, azkenik, beti bezala, galiarrak euren herrira itzultzen dira eta afari batekin ospatzen dute.

## Kanpo estekak
Tudhalia II.a

**Tudhalia II.a**, errege hitita, bere aita Arnuanda I.aren oinordekoa izan zen Hattusako tronuan, K.a. 1385etik, K.a. 1360 baino zertxobait lehenxeago arte gobernatuz.

Hititar inperioa oso egoera zailean zegoela igo zen tronura, gasgas tribuak herrialdearen iparraldeko zatia arpilatzen ari zirela, Mitanni eta Egiptoren arteko aliantza batekin Sirian eta Anatolia mendebaldeko Arzawa estatuak bor-borka zeudela (eta egiptoarren laguntzarekin indartuak). Dirudienez, Tudhalia II.aren erregealdiaren lehen uneetan (edo Arnuanda I.aren erregealdiko azken uneetan), hiriburua, Hattusa, gasgastarrek hartu zuten eta su eman zioten.

Tudhaliak, Samuha hirian babestua, errege armadaren hondarrak bildu zituen eta bata bestearen atzean zenbait kanpaina bidali zituen gasgastarren aurka, ahuldu eta Hattusa uztera derrigortuz; hala eta guztiz ere, gasgastarrak eta bere aliatuak, etengabe izorratzen aritu ziren Tudhaliaren erregealdian, askotan, hititar kanpaina arrakastatsuak etenez, Hattusaren defentsa berri bat behartzean.

Garaipen hauen ondoren, Tudhaliak, bere menpean hartu zituen ekialdeko mugako antzinako mendeko erresumak (adibidez, Arawana hiria), eta Arzawa erresumen aurka joan zen, berriz ere arrakasta handiak lortuz, baina erabateko garaipenik lortzeko gai izan gabe.

Tudhaliaren erregealdiaren amaieran, hititar erresuma aurreko hondamendietatik suspertu zen, eta ia Anatolia osoa zuen bere mende. Dirudienez, Tudhaliaren arrakastaren zati handi bat, bere seme Shubiluliuma I.aren trebeziari zor zion, handik urte batzuetara, Hititar Inperioko erregerik ospetsuenetako bat bihurtuko zena.

Tudhaliaren oinordekotza, kontu arantzatsu bat da: Bere seme Tudhalia III.ak gobernatzen amaitu zuela nahiko argi dagoen arren, eta honen ondoren Shubiluliuma I.a etorri zela, existitzen diren agiri batzuk, tartean beste errege bat egon zela diotenak, Hattusili II.a. Baina badaude Hattusili II.ak, Tudhalia II.ak baino lehenago gobernatu zuela dioten historialariak.

## Familia 
## Kanpo estekak
Samuha

**Samuha** hiri hitita baten izena da, bere kokapen zehatza ezagutzen ez delarik, eta Tudhalia II.aren erregealdian (K.a. 1385-K.a. 1360 gutxi gora-behera), garrantzi handia izan zuena.

Arnuanda I.aren erregealdiaren amaiera aldera, hititeninperioa, mendekoen matxinadek eta herri barbaroen inbasioek hondatu zuten, azken hauen artean, gasgas herriena nabarmendu behar da, Hattusa hiriburua hartzera heldu zirenak. Tudhalia II.ak, tronura igotzean, Samuhan behin behineko hiriburu bat ezartzea erabakitzen du, Hattusa birkonkistatu arte (handik gutxira gertatu zena), eta garai honetan lortzen du hiriak bere dizdirarik handiena, ordutik aurrera gainbehera etorri zelarik.

Samuha, hititar erlijioarentzako ere garrantzitsua zen, bi jainko garrantzitsuren gurtza gune bezala: ekaitz jainkoa, eta Sausga, Ishtarren baliokide hitita. Hain gurtua zen Sausga, ezen Hattusili III.a hititar erregeak, bere karrera, jainkosa honen apaiz bezala Samuhan hasi zuela.

Ez da ezagutzen Samuhari buruzko erreferentzia gehiagorik Hattusili III.aren erregealdiaren ondoren.

## Kanpo estekak