open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kilobyte segundoko

**KB/s** edo **Kilobyte segundoko** segundo batean kilobyte bat edo 1.000 byte edo 103 byte adierazten du. Datu transferentziaren abiadura adierazten duen unitatea da. Informatikan erabiltzen da gehien bat.
## Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera 
Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.

Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz **Kibibyte** ( 1 KiB=1024 byte ). Egun (2007) unitate honen erabilera ez da zabaldu.

Multzo berdineko unitateak:
:* Mebibyte (1 MiB = 220, megabyte-ren parekoa: 106 edo milioi)
:* Gibibyte (1 GiB = 230, gigabyte-ren parekoa: 109)
:* Eta ondorengoak: Tebibyte, pebibyte, exbibyte, zebibyte, yobibyte.

## KB eta Kb ez dira berdinak 
Kb-k Kilobit (1.000 byte) adierazten du aldiz KB-k Kilobyte (1.000 byte). Halaber, ez da nahastu behar Kb/s edo Kilobit segundoko, KB/s edo Kilobyte segundokorekin.

Orokorrean esanda, byte segundoko konputagailuaren barruko komunikazioetan gertatzen da, aldiz bit segundoko konputagailutik kanpoko komunikazioetan. Berdin gertatzen da MB eta Mbrekin ere.

## Datu transferentzia adibideak 
- Konputagailuko interfazeak (MB/s-tan):

:* PATA 33 – 133 MB/s
:* SATA 150 – 300 MB/s
:* PCI 133 – 533 MB/s

-Konputagailuko osagaien artean (MB/s-tan):

:* Disko gogorretik – RAM memoriara: 30 Mebibyte segundoko (abiadura orientatzailea)
:* RAM memoriatik – PUZ-era: 800 Mebibyte segundoko (abiadura orientatzailea)

- Konputagailutik kanpoko datu transferentzien adibideak (Mb/s-tan eta Kb/s-tan):

:* ADLStik – ADSLra: Megabit 1 segundoko (1 Mb/s = 119 Kibibyte segundoko)
:* Modemtik – modemera: 56 Kbit segundoko (7 Kibibyte segundoko)
:* Sare-txarteletik – sare-txartelera: 100 Mbit segundoko (11,9 Mebibyte segundoko)
:* Wifi sare-txarteletik – beste wifi sare-txartelera: 54 Mbit segundoko (edo 6,4 Mebibyte segundoko)
:* Firewire b-tik disko gogorrera : 800 Mbit segundoko
:* USB 2.0-tik disko gogorrera: 480 Mbit segundoko
:* USB 1.1-tik disko gogorrera: 12 Mbit segundoko

## Ikus, gainera 
* Megabyte segundoko
* Megabit segundoko
* Kilobit segundoko
* Kilobyte segundoko
* MB
* Mb
* byte
Euskadiko Gazteriaren Kontseilua

**Euskadiko Gazteriaren Kontseilua (EGK)** Euskal Autonomia Erkidegoko 57 gazte elkartek osatzen duten zuzenbide publikoko erakunde bat da.

## Historia 
Euskadiko Gazteriaren Kontseilua, Eusko Legebiltzarrak maiatzaren 27ko 6/1986 legearen bitartez sortutako Zuzenbide Publikoko Erakundea da. Legebiltzarreko lege batek arautu bazuen ere, EGK topagune autonomo bezala funtzionatzen du.

Euskadiko Gazteriaren Kontseilua Euskadin sozio-politikoki jarduten duten eta bertan bizi diren gazteek (gazte elkarteak eta gazte kolektiboak barne) antolatzen duten partaidetzarako eta erantzukizunetarako gunea da. Era berean, EGKk giza errealitatea eraldatzearen aldeko joera agertzen du.

## Helburuak 
Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak helburu hauek ditu:
* Gazte elkartegintza eta **partaidetza **bultzatu.
* Gazteen **bizi baldintzak** hobetzeko lan egin.
* Gazteen **gizarteratze** positiboa bideratu.
* **Gazteria Politika** duinen alde lan egin.
* **Bakean** eta adiskidetuta biziko den gizarte baten eraikuntzan lagundu.
* **Gizarte** **justu** baten eraikuntzan lagundu.
* Gizarte **irekiago **baten eraikuntzan lagundu.
* Berezkoa, bizia eta anitza den** kultura** daukan gizarte baten eraikuntzan lagundu.

## Batzorde Iraunkorra 
Euskadiko Gazteriaren Kontseilua (EGK) osatzen duten ia 60 erakundeek Maialen Olabe (Bizkaiako Gaztetxoen Koordinakundea) hautatu zuten presidente bezala Donostiako Udaletxeko Udalbatza Aretoan egin zen Ezohiko Batzarrean. Bilkuran bi hautagaitza aurkeztu ziren eta bozketa bakarraren oten ostean Maialen Olabe (Bizkaiako Gaztetxoen Koordinakundea) izan zen aukeratua Itsaso Andueza (Hezkide) ordezkatzeko.

Horretaz gain, Batzorde Iraunkorreko bi hutsune bete ziren: batetik, Markel Ganboa (Bizkaiako Urtxintxa Eskola) EGK-ko preisdente orde izendatu zen; eta, bestetik, Lucia Curtu (Gurutze Gorria Gazteak) bokal bezala. Bizigai eta Engineer-hitza erakundeak EGK-ko kide bezala onartu ziren. Bestetik, Ajebask-ek EGK-ko kide bezala ez jarraitzea eskatu zuen. Aldaketa hauen ostean, EGK-k 57 kide ditu.

## Arlo Teknikoak 
Zazpi arlo tekniko ditu, urtean zehar jorratzen direnak:
* Administrazioa
* Hezkuntza formala, ez formala eta Astialdi Foroa
* Enplegua eta etxebizitza
* Parte-hartzea
* Komunikazioa
* Bakea eta Bizikidetza
* Berdintasuna

## Kideak 
Hauek dira kontseiluko kide diren gazte elkarteak:

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko Gazteriaren Kontseilua (EHGK)
* Nafarroako Gazte Kontseilua (NGK)

## Kanpo estekak 
*  Gune Ofiziala
Theodor Herzl

**Theodor Herzl** ( ''Te'odor Hertsel*, ; Budapest, 1860ko maiatzaren 2 — Viena, 1904ko uztailaren 3 ) kazetari eta idazle austriar-hungariarra, sionismo politiko garaikidearen sortzailea izan zen. Nazioartean alemanezko izenarekin ezagutzen da.

Sionismoaren mugimenduan berebiziko garrantzia duen *Estatu Judua* (1896) liburuaren egilea da.

## Biografia 
Budapesten jaio zen baina gaztetxo zela Vienara joan eta zuzenbidea ikasi zuen, baina betidanik izan zuen kazetaritza eta literaturarekiko grina. Gaztetan Burschenschaft mugimenduan ibili zen, Alemaniaren batasuna defendatzen zuen mugimenduan hain zuzen. Garai hartan arazo judutik aldendu samar ibili zen. Parisen Neue Freie Presse egunkariko korrespontsal izan zen.

Parisen zela, antisemitismoaren gorakada ezagutu zuen, bereziki Alfred Dreyfus kasua bertatik bertara bizi izan ondoren. Epaiketa horren ondoren, juduak Europa liberalean barneratzea ezinezkoa zela konturatu zen, eta pixkanaka nazionalismo alemaniarretik urruntzen hasi zen eta bere judu izaerari garrantzia handiagoa ematen.

1896an Vienara itzuli eta "Estatu Judua: arazo juduaren konponbide modernoren gaineko *Estatu Judua* (*"Der Judenstaat"*) lana idatzi zuen. Arazo judua nazioarteko gai garrantzitsua zen beretzat, eta lan horretan nazionalismo juduaren oinarri berriak jarri zituen. Lan horrek ez zuen hasieran arrakasta handirik izan ez asimilazioaren aldeko judu liberalen artean, ezta judu erlijioso tradizionalisten artean ere.

Hala ere, Herzlek gogor jarraitu zuen bere ideiak zabaltzen. Vienan sionismoaren lehen bulegoa zabaldu zuen, eta horrela lan diplomatikoan buru belarri sartu zen. Bere helburua garai hartan Palestina bereganatuta zeukaten otomandarren babesa lortzea zen, bertan estatu judua eraiki ahal izateko. Lan horiek koordinatzeko, 1897an Munduko Erakunde Sionista sortu zuen.

1897ko udan gainera, Suitzako Basilea hirian egindako eta mugimendu sionistaren hastapenean berebiziko garrantzia izan zuen Lehen Biltzar Sionistaren antolatzailea izan zen.

1902an "Lurralde zahar berria" (*"Altneuland"*) eleberria kaleratu zuen; bertan etorkizuneko estatu judua deskribatzen da. Argi ikusten da sozialismo utopikoaren eragina.

1904an pneumoniak jota hil zen. Bere jarraitzaileek bere gorpua Israelera eraman zuten, eta egun Jerusalemgo Herzl mendian hilobiratua dago.

## Omenaldiak 
Parisen bada *Theodor Herzl plaza*, Bertrand Delanoë auzapezak 2006ko uztailaren 5ean inauguratua, 3. barrutian, Turbigo eta Réaumur kaleen gurutzean (*Arts et Métiers* metroa).

Honela dio oroitarriak:
 *PLACE*
 *THEODOR HERZL*
 *1860-1904*
 *JOURNALISTE ET ÉCRIVAIN*
 *INSPIRATEUR DU FOYER NATIONAL JUIF*

 *THEODOR HERZL
 *PLAZA
 *1860-1904
 *KAZETARI ETA IDAZLEA
 *ABERRI NAZIONAL JUDUAREN INSPIRATZAILEA

## Ikus, gainera 
* *Estatu Judua* (1896)
* Sionismo
Cáceres

**Cáceres** () Espainiako mendebaldean eta Extremadurako erdialdean dagoen hiria da, eta baita izen bereko probintziaren hiriburua ere.

Hiriak 93.131 biztanle zituen 2009 urtean. Extremadurako bigarren udalerririk populatuena da, Badajozen atzetik eta Méridaren aurretik.

Azalerari dagokionez, Espainiako udalerririk handiena da.

## Mugakideak 
* Casar de Cáceres, Malpartida de Cáceres eta Arroyo de la Luz ipar-mendebaldean.
* Brozas, Herreruela eta Alburquerque mendebaldean.
* Aliseda mendebaldean.
* Badajoz, Puebla de Obando, Mérida, Carmonita eta Cordobilla de Lácara hego-mendebalean.
* Casas de Don Antonio, Aldea del Cano, Torreorgaz, Torrequemada, Torremocha, Botija eta Plasenzuela al hego-ekialdean.
* Trujillo eta Santa Marta de Magasca ekialdea..
* Trujillo, Talaván, Santiago del Campo eta Garrovillas de Alconétar iparraldean.

## Klima 
## Ondarea 
thumb|600px|erdian|Plaza Nagusia.
Cáceres hiriko ondare historiko eta artistikoa Europako garrantzitsuenetariko bat da. Europako Kontseiluak 1968an Europako hirugarren multzo historikoa izendatu zuen, Praga eta Tallinn ondoren. 1986tik Unescok Gizateriaren ondarea bezala onartu zuen.

Fitxategi:Adarve de la estrella.jpg|
Fitxategi:Concatedral de Caceres.JPG|
Fitxategi:Caceres Iglesia de San Francisco Javier.jpg|
Fitxategi:Caceres palacio de las Veletas.jpg|
Fitxategi:Caceres torre del palacio de las Ciguenas.jpg|

## Auzoak 
Hiriak honako auzoak ditu:

* Erdialdea: 26.914 biztanle
* Mendebaldea (berria): 15.726 biztanle
* Hegoaldea: 14.738 biztanle
* Mejostilla: 12.484 biztanle
* Aldea Moret: 6.756 biztanle
* Alde Zaharra: 5.799 biztanle
* Mendebaldea: 4.591 biztanle
* Iparraldea: 4.656 biztanle
* Ekialdea: 2.646 biztanle
* Herriak (Rincón de Ballesteros, Valdesalor y Estación Arroyo-Malpartida): 749 biztanle
* Gainontzekoa: 295 biztanle

## Demografia 
## Politika 
### Alkateen zerrenda 
## Ikus, gainera 
* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Cáceresko hiriaren webgune ofiziala
Mekong

**Mekong** hego-ekialdeko Asiako ibaia da, iturria Tibeteko ekialdeko muturrean duena, eta Txina, Myanmar, Laos, Thailandia, Kanbodia eta Vietnamdik igarotzen dena. Hego Txinako itsasora isurtzen da, delta handi batean. 4.350 kilometro inguru da luze, eta arroak 810.000 kilometro koadro inguruko hedadura dauka. Indotxinako ibai nagusia da, Asiako luzeenetan laugarrena, eta munduko 13.a. 

## Izenak 
*Mekong* ibaiaren baliokidea *Méigōng Hé* (湄公河) da txineraz, nahiz eta erabiltzen den izena *Lancang* ibaia izan (澜沧江, *Láncāng Jiāng*). Thailandieraz *Mae Nam Khong* (แม่น้ำโขง), laoseraz (ແມ່ນ້ຳຂອງ) *Mènam Khong*, khmereraz *Mékôngk* edo *Tonle Thom* eta vietnameraz *Cửu Long Giang* da.

## Geografia 
5.000 metrotik gora jaiotzen da, Tibeteko goi-lautadan, Txinako Qinghai probintzian. Ibilguaren lehenbiziko erdia Txinan barrena egiten du, ur-jauziak sortuz eta arroila sakonak zeharkatuz. Txinatik irtetean 500 metroko garaieran dago. 234 kilometroz Laos eta Myanmar arteko muga egiten du, eta 976,3 kilometroz Laos eta Thailandia artekoa. Vientianetik, Laosko hiriburutik, gertu pasatu eta gero, Si Phan Don uhartedia eta Khone ur-jauziak eratzen ditu.

Kanbodian sarturik, Tonlé Sapen emaria jasotzen du, Phnom Penhetik igaro baino lehen. Aurrerago bi adarretan banatzen da, eta bederatzitan Vietnamgo muga pasatu ondoren; adar guztiak Hego Txinako itsasora isurtzen dira, Mekongen delta handia eratuz. Deltak 40.000 kilometro koadroko hedadura du, eta 
18 milioi lagun bizi dira bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kondrita

[thumb| [Phnom Penh Kondrita L6 - 1868]]

**Kondrita**k meteorito arrokak dira, arroka amaren urtze partzial edo ezberdintzeagatik eraldatuak izan ez direnak. Jatorrizko eguzki sisteman zeuden hainbat pikor txiki eta errats elkartu zirenean sortu ziren, asteroide primitboak sortuz. Kondrita hauei izena ematen dietenak kondruloak dira, milimetro gutxiko objektuak modu aske batean zeuden urtutako pikorrak direlarik. Gehienak olibino eta piroxenoa bezalako silikatoz osaturik daude. Kaltzio eta aluminiozko inklusioak dituzte, eguzki sisteman eratutako lehenengo materialak. Burdin eta nikel sulfidoak eta beste silikato batzuk ere aurkitu dira.

Lurrean aurkitzen diren meteorito gehienak kondritak dira. Eroritakoen eta bildutakoen artean gutxi gorabehera %86a mota honetakoak dira. Gaur egun 27.000 ale baino gehiago daude kolekzio ezberdinetan eta horietatik handieak 1.770 kilogramoko pisua zuen.

## Kanpo estekak
Kondrulo

thumb|200px|Kondruloak eta milimetroen eskala bat

**Kondrulo**ak kondriten osagarriak biribildu karakteristikoak dira. Kondruloak urtutako edo partzialki urtutako tantak ziren, espazioan libre zeudenak akrezioz asteroide bat osatu zuten arte. Kondrulo hauek planeten sorreran parte hartu zuten oinarrizko zatiak zirela uste da eta eguzki-sistemako atal solidorik zaharrenak izango liratezke.

## Kanpo estekak
Meteoro (astronomia)

thumb|200px|**Meteoroa**.
[thumb|[Meteoroide bat, meteoro gisa ikusgai bihurtua, eta lurrazala jotzean meteorito bilakatua.]]

**Meteoroa** —hizkera arruntean **izar iheskorra**, **izarloka** edo **izar uxoa** izenez ezaguna— meteoroide, mikrometeroide, kometa edo asteroide batek Lurraren atmosfera zeharkatzen sortzen duen distira da. Distira handi-handiko meteoroei bolido deritze. Meteoroa sorrarazi duen gorputza atmosferan guztiz suntsitu ez delako lurrazalera iristen bada, meteorito bilakatzen da.

Gau oskarbi batean, zerura arretaz behatzen bada, arrunta da han eta hemen meteoroak ikustea. Multzoka gertatzen dira zenbaitetan, meteoro zaparradak eratuz, Lurrak kometa batek utzitako partikula-arrastoa zeharkatzen duenean, eta orduan zeruan puntu bertsuan izaten dute jatorri. Esaterako, abuztuaren 12aren inguruan Perseidak izeneko meteoroak heltzen dira, eta abenduaren 13aren inguruan Geminidak.

## Mitologian 
600px|erdian

## Kanpo estekak
Urtze

200px|eskuinera|thumb
**Urtzea** edo **fusioa** egoera solidotik likidora igarotzean datzan materiaren egoera aldaketa da. Alderantzizko prozesua solidotzea da.

Substantzia solido baten barne-energia handiagoa da, horregatik beroa edo presioa aplikatuz, tenperaturaren igoera emango da urtze punturaino helduz. Tenperatura igo ahala era ordenatu eta trinkoan dauden molekulen bibrazioa handituko da, molekulak desordenatuz. Bibrazioaren energia solidoaren barne-energia baino handiaga denean, urtze puntura heldu gara eta solidoa likido bihurtuko da.

Elementu bakoitzak bere urtze-puntua du. Solido bat bere urtze-puntura heldutakoan tenperatura konstante mantenduko da aldi batez eta momentu horretan urtuko da. Solidoa likido bihurtzeko erabilitako energia bero-sorra da.

## Ikus, gainera 
* Izotz

## Kanpo estekak
Olibino

**Olibino** minerala (baita ere **krisolita** deitua eta gema denean **peridota**) magnesio eta burdinadun nesosilikato bat da (Mg,Fe)2SiO4 formularekin. Lurreko mineralik ohikoena da eta Ilargian eta Marten ere aurkitu da, hala nola Wild 2 kometan.

Magnesio eta burdinaren arteko erratioa aldakorra da eta forsterita (magnesioa bakarrik) eta fayalita (burdina bakarrik) soluzio solidoaren artean ibiltzen da. Euren arteko erlazioa normalean Fo eta Fa arteko portzentajeetan ematen da, adibidez: Fo70Fa30. Forsteritaren urtzen puntura oso altua da, 1900°C, baina fayalitarena baxuagoa da, 1200&nbsp;°C.

Olibinoak bere mineral taldeari izena ere ematen dio, antzeko estruktura baitu. Mineralak tefroita (Mn2SiO4), monticellita (CaMgSiO4), eta kirschsteinita (CaFeSiO4) dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Forsterita

{{mineral infotaula
|izena = Forsterita
|irudia = Forsterite on Sanidine - Ochtendung, Eifel, Germany.jpg
|kategoria = Nesosilikatoa
|formula = Mg2SiO4
|kolorea = Horitik berdera
|sistema = Ortorronbiko
|haustura = {010}{100}
|distira = Bitreoa
|fraktura = Konkoidala
|gogortasuna = 7
|errefrakzio_indizea= 	α = 1.635β = 1.651γ = 1.670
|dentsitate = 3,22
}}

**Forsterita** magnesioa duen olibinoaren disoluzio solidoaren bukaeran dagoen mineral silikatoduna da.

Forsteritak sistema ortorronbikoan kristaltzen du (Pbnm talde espazialean) eta bere gela parametroak a 4.75 Å, b 10.20 Å eta c Å 5.98 dira. Forsterita arroka igneoekin batera agertzen da eta meteorito burdintsu batzuetan ere aurkitu da. 2005ean Stardust frogan kometen hautsarekin itzuli zen sateliteak ere aurkitu zuen. Johann Forster naturalistaren omenez eman zitzaion izena. Gema forman agertzen denean peridota izena ematen zaio.

Forsteritak kuartzoarekin erreakzionatzen du eta enstatita izeneko ortopiroxenoa sortzen da honako erreakzioa dela medio:

Mg2SiO4 + SiO2 → 2MgSiO3.

## Kanpo estekak
Kristal-sistema ortorronbiko

**Sistema ortorronbikoa** kristalografian dagoen 7 sistema kristalinoetako bat da. Sistema ortorronbikoa lortzeko sistema kubiko bat estutu behar da bi bektoretatik, emaitza moduan *a* eta *b* oinarria duen eta *a* *b*ren ezberdina den *c* altuerako egitura bat lortuko dugularik. Sistema honetan *a*, *b* eta *c* ardatzak elkarrekiko ezberdinak dira. Hala ere euren arteko angelu guztiek 90º neurtuko dute.

Lau Bravais sare daude sistema ortorronbikoan: ortorronbiko sinplea, oinarrian zentratutako ortorronbikoa, gorputzean zentratutako ortorronbikoa eta aurpegietan zentratutako ortorronbikoa.

## Ikus, gainera 
* Sistema kristalino

## Kanpo estekak
Johann Reinhold Forster

**Johann Reinhold Forster** (1729ko urriaren 22a - 1798ko abenduaren 9a) eskoziar jatorriko alemaniar naturalista izan zen. Ornitologiaren jaiotzan ekarpenak egin zituen bai Europan baita Ipar Amerikan ere. James Cook naturalistak Ozeano Barean zehar egin zuen bigarren bidaiko naturalista ofiziala izan zen, bere semea zen Georg Forsterrekin batera.

Bere omenez forsterita minerala izendatu zuten.
Protozoo

[thumb|*[Paramezio* bat, ziliatua.]]
**Protozooak** (grezieraz *proto* = *lehena*, *zoo = animalia*) protista erreinuko izaki bizidunak dira, eukarioto zelulabakarrak.

Protozooak kizkurberak eta heterotrofoak dira, ez dute klorofilarik, ugalketa asexuala (erdibiditzea) edo sexualaren bidez ugaltzen dira. Beren neurria 20 eta 30 mikra artekoa da, bakterioak baino handiagoak; beraz, mikroskopioz baino ezin daitezke ikusi. Zelula mintzaz, zitoplasmaz eta nukleoz osatuta daude. Ez dute egiazko ehunik. Zitoplasman mitokondriak, Golgiren aparatua, ergastoplasma, hornidura gaiak (lipidoak, protidoak, eta gluzidoak) eta bakuola taupakariak nahiz kizkurberak dituzte. Nukleoak nukleo mintza, nukleoloak eta kromosomak ditu. Protozooak zilio, flagelo nahiz pseudopodoen bidez mugitzen dira. Elikadura osmosi, fagozitosi edo pseudopodoen bidez lortzen dute. Pseudopodo horiek aho antzeko egitura bat dute, zitostoma deritzana. Iraitzi, berriz, bakuolen bidez egiten dute. Itsasoan eta ur-gezetan bizi dira.

Protozooak higitzeko moduaren arabera sailkatuak izan dira:

* Flagelatuak *(Mastigophora)*
* Rhizopodak *(Rhizopoda)*
* Esporozooak *(Sporozoa)*
* Ziliatuak *(Ciliophora)*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ogaiztarrak

***Ogaiztarrak*** (*Los Hijos de Ogaiz*) 2002. urtean Toti Martinez de Lezeak argitaraturiko eleberria. 350 orrialde dauzka eta gaztelaniaz idatzita dago.

## Sinopsia 
Istorioa 1328.ean hasten da, Karlos I.a Frantziako eta Nafarroako Erresumako erregea ondorengo gabe hiltzen denean. Erregea nafarra izatearen herriaren eskaria, Olgacena (Lizarrako judu auzoa) auzoaren suntsipena, Nafarroako lehorte luzea, gosea, baliabide eskasia eta izurria jokoan sartzen dira eleberri honetan.
Ogaiztarrak, Lizarra antzinako auzoko nekazariak, eta Bertolindar familiak, burges merkatariak, aurkako izango dira garai gogor honetan, traizioa, bizitza ikuspuntua, handinahia, mendekua, nekea eta baita maitasuna ere izango direla medio.

## Egilearen iritzia 
Iraganean barneratzea erraza da erdi aroko hiria den Lizarran eta ni gustora barneratu nintzen XV. mendeko bizitza bertan irudikatu nahian; bost auzotan banaturiko hiri batean bakoitza harresiz inguraturik eta bestearengandik banatuta. Saiakerak merezi izan zuen.

## Kanpo estekak
Tefroita

**Tefroita** silikato motako minerala da eta olibinoaren taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Tefroita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Mn2+2SiO4. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kenny Doughty

**Kenny Doughty** (Barnsley, South Yorkshire, Ingalaterra, 1975eko martxoaren 27a) britainiar aktorea da. Antzezlan ezagunenetakoa Crush filmean egindakoa da. Caroline Carver aktorearekin ezkonduta dago.

## Aktore lanak 
### Filmografia 
## Kanpo loturak 
*  Kenny Doughty - IMDB
Jaworzno

**Jaworzno** hegoaldeko Polonian dagoen Silesiako voivoderriko hiria da. Krakovia eta Katowiceren artean dago, Przemsza ibaiaren ertzean. 2013an 93.708 biztanle zituen.

Jaworznoren lehenbiziko aipamenak XIII. mendekoak dira. Historian zehar Polonia Txikiari loturik egon da, eta oso toki estrategikoan kokatua; izan ere, XVII. mendera arte Przemsza ibaia zen Polonia Txikia eta Silesiaren arteko muga. 1767an hasitako ikatzaren meatzaritza funtsezkoa izan zen hiriaren garapenean. Handik aurrera, Prusia, Txekia eta Hungariako etorkin ugari hartu zituen..
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guadalquivir

**Guadalquivir** Iberiar Penintsulako hirugarren ibai luzeena da, Tajo eta Ebroren atzetik. Andaluziako luzeena da eta ekialdetik mendebaldera zeharkatzen du, bidean Kordoba eta Sevilla ureztatuz.

Izena arabieratik datorkio: الوادي الكبير, *wād al-kabīr* = *Ibai Handia*. Antzinako Erromaren garaian, *Betis* edo *Baetis* izena zuen, erromatarren aurretikoa, probintziari izena eman ziona (*Hispania Betica*).

Guadalquivir ibaia 657 km luze da eta haren arroa 58.000 km² luze-zabal. Jaengo probintziako Cañada de las Fuentes-en du iturburua, Cazorla mendilerroan. Ibai ahoa Cadizko probintzian du, Sanlucar de Barrameda herriko Bonanza arrantzale herrixkan. Emari handiko ibaia da eta, horregatik, ahoan zingirak sortu dira, *"Las Marismas"* izenekoak. Bertan Doñana Parke Nazionala kokatua dago.

Guadalquivir Espainiako ibai nabigagarri handiena da. Egun, Sevillaraino ontzian igo daiteke, baina erromatarren garaian Kordobaraino joan zitekeen. *Tartessos* antzinako hiria ibai ahoan kokatua omen zegoen, baina oraindik ez da aztarnarik aurkitu.

## Ikus, gainera 
* Guadalquivirreko sakonunea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nobody's Home

'''Nobody's Home''' Avril Lavigneren abestia da. Under My Skin diskoko hirugarren singlea da. Abeslariaren kanta onenetarikoa dela esan ohi da.

## Bideoa 
Bideoan Avril arropa zikin eta ile beltz nahasiarekin ageri da. Behartsu izatea eta kalean bizitzea dira bideoliparen tematikak.

## Top zerrendetan lortutako postuak 
## Kanpo estekak 
* Ikusi "Nobody's Home" abestiaren bideoa YouTuben: http://www.youtube.com/watch?v=NGFSNE18Ywc
Hizkuntz Eskubideen Behatokia

**Hizkuntz Eskubideen Behatokia** euskaldunen hizkuntz eskubideen alde egiteko Euskalgintzaren Kontseiluak sustatutako fundazio bat da.
 
Behatokia Euskal Herriko herritarren hizkuntza-eskubideez arduratzen da eta eskubide horiek Euskal Herri osoan, arlo publikoan zen pribatuan, babestera zuzentzen du bere jarduera.

* Euskararen telefonoa (+34 948146172 / +33 690932472) doako zerbitzua abian jarri zuen Behatokiak. Euskararen telefonoa hizkuntza-eskubideen urraketei konponbidea emateko tresna zuzen eta eraginkorra izan nahi duen zerbitzua da.

* Behatokiak herritarren kexak bideratzen ditu erakunde publiko zein pribatuen aurrean, eta beharrezkoa denean, bide judizialera ere jotzen du.

* Hizkuntza-eskubideen egoeraren azterketa eta txostenak egiten ditu eta horiek euskal gizartearen eskura jarri. Euskal Herriko administrazio erakundeei eta nazioartekoei aurkezten dizkie, euskal hiztunen hizkuntza-bazterkeriaren berri eman eta oinarrizko eskubideak errespetarazteko.

* Hizkuntza-eskubideen edukiak zabaltzen ditu. Horretarako, hainbat kanpaina egin izan ditu, bai eta gaztetxoekin hizkuntza-eskubideak lantzeko unitate didaktikoa ere.

## Ikus, gainera 
* Euskalgintzaren Kontseilua

## Kanpo estekak 
*  Behatokiaren web orria
*  Euskararen telefonoa
Itolarri (argipena)

**Itolarri** eta **itobehar** hitzek adiera zenbait dituzte:

* **itolarria**, **itobeharra** edo asfixia, arnasketa anormal batengatik gorputzak behar baino oxigeno gutxiago hartzen dueneko egoera;
* **itolarria**, **itobeharra** edo arnasestua, arnasa hartzeko zailtasuna.
Anneli Taina

**Anneli Taina** (Imatra, Finlandia, 1951ko ekainaren 21a - ) 1987tik 1999ra diputatu izan zen Estrasburgon dagoen Europar Legebiltzarrean alderdi popularrarekin.
Bit segundoko

**b/s** edo **bit segundoko** segundo batean bit bat adierazten du. Datu transferentziaren abiadura adierazten duen unitatea da. Telekomunikazioetan, elektronikan eta informatikan erabiltzen da.

## KB eta Kb ez dira berdinak 
Kb-k Kilobit (1.000 **bit**) adierazten du aldiz KB-k Kilobyte (1.000 **byte**). Halaber, ez da nahastu behar Kb/s edo Kilobit segundoko, KB/s edo Kilobyte segundokorekin.

Orokorrean esanda, byte segundoko konputagailuaren barruko komunikazioetan gertatzen da, aldiz bit segundoko konputagailutik kanpoko komunikazioetan. Berdin gertatzen da MB eta Mbrekin ere.

**Azalpena**: 1024 byte adierazteko informazio unitatea, Kibibyte da, bestela irakurri ***argipena***.

## Datu transferentzia adibideak 
- Konputagailuko interfazeak (MB/s-tan):

:* PATA 33 – 133 MB/s
:* SATA 150 – 300 MB/s
:* PCI 133 – 533 MB/s

-Konputagailuko osagaien artean (MB/s-tan):

:* Disko gogorretik – RAM memoriara: 30 Mebibyte segundoko (abiadura orientatzailea)
:* RAM memoriatik – PUZera: 800 Mebibyte segundoko (abiadura orientatzailea)

- Konputagailutik kanpoko datu transferentzien adibideak (Mb/s-tan eta Kb/s-tan):

:* ADLStik – ADSLra: Megabit 1 segundoko (1 Mb/s = 119 Kibibyte segundoko)
:* Modemtik – modemera: 56 Kbit segundoko (7 Kibibyte segundoko)
:* Sare-txarteletik – sare-txartelera: 100 Mbit segundoko (11,9 Mebibyte segundoko)
:* Wifi sare-txarteletik – beste wifi sare-txartelera: 54 Mbit segundoko (edo 6,4 Mebibyte segundoko)
:* Firewire b-tik disko gogorrera : 800 Mbit segundoko
:* USB 2.0-tik disko gogorrera: 480 Mbit segundoko
:* USB 1.1-tik disko gogorrera: 12 Mbit segundoko

## Ikus, gainera 
* Megabyte segundoko
* Megabit segundoko
* Kilobit segundoko
* Kilobyte segundoko
* MB
* Mb
* byte

## Kanpo estekak
Marokoren banaketa administratiboa

Marokok, 2015etik aurrera,hamabi eskualdetan banatuta dago. Hauek, era berean, 13 prefekturatan eta 62 probintziatan banatuta daude.

## Eskualdeak 2015etik aurrera 
## Eskualdeak 1997tik 2015era arte 
6, 7 eta 11 zenbakidun probintziak Mendebaldeko Saharako probintziak dira, baina Marokok administratzen ditu *de facto*. Marokok 2007ko apirila baino lehen aurkeztu behar du eurentzako autonomia estatutu baten aukera irekiko lukeen plana NBEren aurrean. Honek urteak daramatza autodeterminazio erreferendum bat egiteko aukera aztertzen.

## Kanpo estekak
Marokoko geografia

thumb|320px|Marokoko mapa
thumb|320px|Maroko satelite irudian
**Marokoko geografia**ren ezaugarri nagusiak ozeanoko kosta, erdialdeko mendiak eta basamortua dira, Afrikako iparraldearena.

## Mugak 
Marokoren ekialde eta hego-ekialdean Aljeriarekin du muga (1.559 km), hegoaldean Mendebaldeko Sahararekin (443 km), mendebaldean Ozeano Atlantikoa eta iparraldean Mediterraneoa eta Espainiaren Zeuta (6 km) eta Melilla (10 km) autonomia hiriak.

## Mendiak 
Rif mendiek Mediterraneo ertzeko eskualdean daude, ipar-mendebaletik ipar-ekialdera. Atlas mendiak estatuaren bizkarrezurra dira, hego-mendebaldetik ipar-ekialdera zeharkatuz. Mendi garaiena Jbel Toubkal da (4.167 m). Estatuaren hego-mendebaldearen gehiengoa Sahara basamortuak hartzen du eta, horregatik, eskualdea ez da emankorra ezta oso populatua ere. Biztanle gehienak Atlas mendien iparraldean bizi dira.

## Ibaiak 
Marokok hainbat ibai ditu, *oued* edo *wed* izenekoak :
* *Moulouya* (600 km)
* *Oum Errabiaa* (600 km)
* *Sebou* (614 km)
* *Bouregreg* (240 km)

## Ikus, gainera 
* Maroko

## Kanpo estekak
Session Initiation Protocol

**SIP** **S**ession **I**nitiation **P**rotocol-ren siglak dira. IETF MMUSIC Working Group-ek garatutako protokoloa da. Erabiltzaileen saio interaktiboetan dauden alegiazko errealitatea, online jokoak, berehalako mezularitza, ahotsa eta bideo bezalako multimedia elementuak hasteko, aldatzeko eta bukatzeko estandarra izateko helburuarekin jaio da.

2000. urteko azaroan, 3GPPren seinaleztatze protokoloa eta IMS (IP Multimedia Subsystem).) arkitekturaren osagai iraunkor bezala onartu zen.

SIP IPren gaineko ahotsa seinaleztatzeko protokoloa da, H.323rekin, IAXrekin eta IAX2rekin batera.

## Ikus, gainera 
* Asterisk
* VOIP

## Erreferentziak 
*  SIP dokumentazio eta adibideak
*  Irontec empresaren dokumentazioa

## Kanpo estekak
Arnasestu

thumb|Arnasketa arazoen seinaleen ilustrazioa
**Arnasestua**, **disnea** edo **itolarria** arnasketa anomalo eta desatseginaren sentsazio subjektiboari deritzo. Kasu hauetan, arnasketa inkontziente izatetik kontziente izatera pasatzen da, eta, gainera, neketsu bihurtzen da. Horren haritik, aipatzekoa da arnasketa patologikoak diren Cheyne-Stokes-en arnasketa, Bio-en arnasketa, arnasketa apneustikoa eta Kussmaul-en arnasketak adiera hertsian ez direla disneak, arnasketa mota horiek sortzen dituzten egoeratan gaixoak gehienetan koman daudelako, hau da, arnasketa kontzientea ez delako. 

Era berean, arnasestua ez da gaixotasun bat, arnas gaixotasunen sintomarik garrantzitsu eta tipikoena da, bihotzaren eta ORLren eremuko eritasun batzuetan ere agertzen den arren. Bestalde, psikiatrian ere ikus daiteke arnasestua eri batzuetan.

Gainera, arnasestua oso sintoma arrunta da: populazio helduaren %10ak jasaten du, batez ere, adinean aurrera egin ahala edo gaixotasun kronikoak daudenean.

Gaixoek sentitutako sintoma hau haize falta edo itoaldia da, oxigenoaren gabeziaren ondorioz. Hala ere, arnasestua sentsazio subjektiboa denez, pertsona bakoitzak era desberdin batean deskribatzen du egoera hau, eta horrek aurrerago ikusiko dugun bezala, disnearen etiologiarekin nolabaiteko erlazioa du. 

Azkenik, aipatzekoa da mendi-gaitzaren kausa arnas aparatukoa izan ez arren, arnas disnearekin batera sailkatzen dela. Mendi gaitzaren kausa arnasturiko airearen pCO2 (CO2-ren presio) baxuak sortzen duen minutuko aireztapen areagotua da. 

#### -Trepopnea: 
Alboko etzanean hobetzen den disnea. Pleurako, hots, birika estaltzen duen mintzako albo bateko patologian agertu ohi da; era honetan, sano dagoen birika-alboaren gaineko etzaneran, birika horrek lan handia egin behar du eta disnea agertuko da.

Jatorri psikikoa edukiz gero, antsiolitikoak eta bestelako terapiak aplikatu beharko lirateke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "What is dyspnea?"
Fuji mendiaren Hōei erupzioa

1707an (Hōei aroko laugarren urtea) gertatu zen, abenduaren 16an hasi eta urtarrilaren 1a arte iraun zuen.

Fuji mendiak historian zehar hiru ikaragarrizko erupzio pairatu ditu: birritan Heian aroan (Enryaku eta Jogan erupzioak) eta behin Edo aroan (artikulu honetako Hōei erupzioa).

Nahiz eta labarik jaurti ez zuen, Hōei erupzioak sumendi-errauts kopuru itzela bota zuen, sumendiaren inguruko leku zabalen gainean sakabanatuta, Fuji menditik ia 100 kilometrotara dagoen Edo hirira iritsiz (gaurko Tokio). Errauts kopurua 800.000.000 m³ ingurukoa zenbatetsi zuten.

Erupzioa Fuji mendiaren hego-mendebaldeko aldean gertatu zen, eta hiru tximinia berri sortu zituen, 1., 2., eta 3. Hōei-tximiniak izenekoak. Gaur arte hauxe izan da Fuji mendiaren azken erupzioa.

## Hondamendi sekundarioak 
Hōei erupzioaren hurrengo urtean, Sakawa ibaia gainezkatu zen sumendi-errautsaren jalkinaren ondorioz.

Sumendi-hondar jausiek Fuji mendiaren ekialdeko soroak zabal-zabal estali zituzten. Soroak berreskuratzeko nekazariek sumendi-hondakinak zabortegiratu eta hondar-tontorrak egin zituzten. Euriak hondar-tontorrak zabortegietatik ibaietara behin eta berriro eroan eta ibai batzuen sakonera gutxitu zuen. Batez ere Sakawa ibaian sumendi-errauts kopuru handiek han-hemenka behin-behineko dikeak sortu zituzten. Hōei erupzioaren hurrengo urteko abuztuaren 7 eta 8ko euri-zaparradek sumendi-errauts eta lokatzaren olde bat sortu eta dikeak apurtu zituzten Ashigara lautada urpetzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altzai

**Altzai** Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1833an Altzabeheti eta Zunharretarekin batera Altzai-Altzabeheti-Zunharreta udalerria osatu zuen.

## Toponimia 
Frantsesez *Alçay* zuen izena. Altzai toponimoak honela idatzia izan da historian zehar:
* *Aucet Suzon* (1337),
* *Alsay* (1385, Duchesne bildumaren CXIV. liburukua),
* *Ausset-Suson* (1479),
*Alçay* (1520

## Euskara 
[thumb|Altzaiko Allande Etxart. [Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsakerako elkarrizketa. ]]
Altzaiko euskara da, zubereraren aldaera bat. Zuberotarrek eurek hizkera mota bi bereizi izan dituzte: alderdi menditsukoa edo *Basabürü eskualdekoa*, eta ordokikoa edo *Pettarrekoa*. Beste alde batetik, berriz, Zuberoako ipar-mendebalean badira euskara zuberotarretik aldendu eta Nafarroa Beherera hurbiltzen diren zenbait herri: Domintxaine-Berroeta, Arüe-Ithorrotze-Olhaibi, Lohitzüne-Oihergi, Etxarri eta Pagola.

## Ikustekoak 
Herriak Erdi Aroko eliza erromaniko bat du, San Petrirena. XIX. mendean berreraikia, monumentu sailkaturiko XVI. mendeko gurutze batdu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Behatoki

thumb|Felix Aguilar behatoki-astronomikoa.
**Behatoki** bat objektu, gertaera eta egoera natural, astronomiko edo sozialak ikertu, aztertu eta erregistratzen dituen zentro bat da. Lehenengo behatokiak astronomia- edo atmosfera-fenomenoak behatzeko sortu ziren, baina azken hamarkadetan hainbat gizarte-arlotako erakunde ugari sortu dira, eta behatoki izena hartu dute. Behatoki astronomikoak klima edo behaketarako baldintza egokiak dituzten lekuetan instalatzen dira. Behatokiak erabiltzen dituzten diziplinak askotarikoak dira; adibidez, astronomia, klimatologia, geologia, meteorologia eta bulkanologia.

## Adibideak 
* **Behatoki astronomikoa**: argizagiak eta zerua bera aztertzeko erabiltzen den eraikina.
* **Urdaibaiko hegaztien behatokia**: Urdaibaiko biosfera naturgunean hegaztiak hurbiletik aztertzeko dagoen lekua edo hegazti behatoki.
* **Euskal Herriko Giza Eskubideen Behatokia**
* **Hizkuntz Eskubideen Behatokia**: Euskaldunen hizkuntz eskubideak bermatzeko sorturiko erakundea.

## Kanpo estekak
Asterisk

**Asterisk** IP telefonogune bat eratzako software librea da.

## Ezaugarriak 
:* Open source softwarea da, DIGIUM enpresak eginda.
:* GLP lizentziapean dago
:* x86,x86 64, ppc arkitekturetan egikaritzen da, GNU/Linux, BSD edo MacOSX sistema eragilepeetan
:* Ohizko telefonoguneen funtzionaltasunak eta gehiago ditu

## Funtzionaltasun orokorrak 
:* Ohiko telefoniako estandar guztiekin lan egiteko gai da:
::** Linea analogikoak
::** Linea digitalak: E1, T1, oinarrizko sarbideak
:* VOIPk protokolo ia guztiak onartzen ditu:
::** SIP
::** IAX2
::** MGCP
::** Cisco Skinny

## Sistema eragileak 
Sistema eragileak aukeratzekoan Asterisk ondorengo plataformetan instala daiteke:

:* GNU/Linux 2.x
:* MacOSX 10.x
:* BSD
:* Microsoft Windows: Cooperative Linux hobeto erabili(ez dago aholkatua).

## Ikus, gainera 
* Softphones
* VOIP

## Erreferentziak 
*  Irontec empresaren dokumentazioa .

## Kanpo estekak
Dixebra

**Dixebra** (asturieraz jatorriz lur-zati banaketa, gaur egun "urruntzea" edo "independentzia" adierazten du) asturieraz kantatzen duen Asturiaseko taldea da, Avilés herrikoak.

## Historia 
Taldea 1987an sortu zen, asturiera adierazpide erabiliko zuen talde bat sortzeko asmoz, eta herriko errealitatekin engaiatutako taldea izateko asmoz.

Urte hauetan Dixebrak makina bat kontzertu egin du bai Asturiasen baita beste hainbat herritan ere: Galizia, Euskal Herria, Gaztela, Kantabria, Katalan Herriak, Bretainia...

1997an, hamargarren urteurrena ospatzearekin batera Asturiaseko ordezkariak izan ziren Lorienteko Interzeltiar Jaialdian (Bretainian, zeltiar jaialdi garrantzitsu horretan parte hartu zuen lehen Asturiaseko taldea izanik.

Euren abestietan gaurko asturiar idazle askoren hitzak erabili dituzte, askotan taldearentzat bereziki eginak, esaterako Xandru Fernándezenak.

Hogeita hamar kolaborazio baino gehiago izan dituzte kontzertu zein grabazioetan, besteak beste Fermin Muguruza eta Evaristo.

## Diskografia 
* *Grieska* - Fonoastur , 1990
* *Asturies o trabayes* - L'Aguañaz , 1993
* *Apúntate a la llista* - L'Aguañaz, 1995
* *Dieron en duru* - L'Aguañaz, 1997
* *Glaya un país* - L'Aguañaz,2000
* *Sube la marea* - L'Aguañaz,2002
* ''Cróniques d'un pueblu'' -L'Aguañaz, 2003
(Disko-liburua. Asturiaseko historia soziala jorratzen da taldearenarekin batera).
* *Ensin Novedá* - L'Aguañaz, 2005
* ''Dixebra n'Acción'' - L'Aguañaz, 2006-
(XX urteurreneko zuzeneko emanaldiaren DVDa).

## Kanpo estekak
Liceu

**Gran Teatre del Liceu** () Bartzelonan dagoen antzokia eta opera aretoa da. Ciutat Vellako barrutian dago kokatuta.

Mota honetako lekurik garrantzitsuenetarikoa da Katalunian eta Europan orokorrean.

## Historia 
thumb|ezkerrera|250px|Liceu Antzokiaren barnealdea.
* 1838an *Liceo Filarmónico Dramático de S.M. la Reina Isabel II* elkartea sortu zuten Bartzelonan.
* 1847ko apirilaren 4an inauguratu zuten *"Liceo"* elkarteko eraikina, Miquel Garriga i Roca arkitektoak egindakoa. Urte hartako azaroaren 20an *"Cercle del Liceu"* elkartea abiatu zuten. Gaur egun 1.100 bazkide inguru ditu.
* 1861n sute batek erebat kiskali zuen antzokia.
* 1893n Santiago Salvador izeneko anarkistak bonba bat jaurti zuen aretoan eta 20 hildako eragin zuen.
* 1994ko urtarrilaren 31n sute handi batek eraikina suntsitu zuen.
* 1999ko urriaren 7an, bost urte geroago, berriro zabaldu zuten.

## Ikus, gainera 
* Musika klasikoa

## Kanpo estekak 
*  El Liceu-ren webgunea
*  Amics del Liceu elkarteko webgunea
Chaouia-Oardigha

**Chaouia-Ouardigha** () Marokoko 16 eskualdetako bat zen, 2015ean eskualdeak aldatu ziren arte. Marokoko ipar-ekialdean kokatuta dago eta 7.010&nbsp;km2 barnebiltzen ditu, 1.665.660 biztanlerekin 2004ko zentsuan. Hiriburua Settat da.

Hiru probintzia ditu bere barnean:
* Ben Slimane probintzia
* Khouribga probintzia
* Settat probintzia
* Berrechid probintzia

## Kanpo estekak
Settat

**Settat** (arabieraz: سطات) Marokoko hiria da Casablancatik 57 kilometrotara. 2004an 116.570 biztanle zituen eta Chaouia-Ouardigha eskualdeko hiriburua da. Azkeneko urteetan negozio gunea bilakatu da eta unibertsitate bat, golf zelaia eta hipodromo bat ditu.

## Elkarlan akordioak 
* 

## Kanpo estekak
Dukala-Abda

**Doukkala-Abda** (arabieraz: دكالة عبدة‎) Marokoko 16 eskualdetako bat zen, 2015ean Marokoko eskualdeak aldatu ziren arte. Marokoko ipar-ekialdean kokatuta dago, kostaldean eta 13.285&nbsp;km2 ditu, 1.984.039 biztanlerekin 2004ko zentsuan. Hiriburua Safi da.

Hiru probintzia ditu bere barnean:
* El Jadida probintzia
* Safi probintzia

## Kanpo estekak
Safi

thumb|250px|Safiren satelite bidezko irudia

**Safi** (arabieraz: آسفي) Marokoko mendebaldeko hiria da, Ozeano Atlantikoan kokatua. Doukkala-Abda eskualdeko hiriburua da eta 284.750 biztanle zituen 2004an. Hala ere bere inguruan dauden hiriek sortzen duten eskualdeak 793.000 biztanle zituen 1987an.

*Safim* izenarekin Portugalen menpe egon zen 1488tik 1541ra.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fez-Bulemane

**Fès-Boulemane** (arabieraz: فاس بولمان‎) Marokoko 16 eskualdetako bat  zen, 2015ean Marokoko eskualdeak aldatu ziren arte. Marokoko iparraldean kokatuta dago, 19.795&nbsp;km2 ditu, 1.573.055 biztanlerekin 2004ko zentsuan. Hiriburua Fes da.

Hiru prefektura eta prontzia bat ditu bere barnean:
* Fes-Dar-Dbigehg prefektura
* Moulay Yacoub prefektura
* Sefrou prefektura
* Boulemane probintzia

## Kanpo estekak
Gharb-Chrarda-Beni Hssen

**Gharb-Chrarda-Beni Hssen** (arabieraz: الغرب شراردة بني حسين‎) Marokoko 16 eskualdetako bat zen, 2015ean Marokoko eskualdeak aldatu ziren arte. Marokoko iparraldean kokatuta dago, 8.805&nbsp;km2 ditu, 1.859.540 biztanlerekin 2004ko zentsuan. Hiriburua Kenitra da.

Bi probintzia daude bere barnean:
* Kenitra probintzia
* Sidi Kacem probintzia

## Kanpo estekak
Bat (soziolinguistika aldizkaria)

***Bat: soziolinguistika aldizkaria*** soziolinguistikari buruzko gaiak plazaratzen dituen hiruhilabetekari bat da. 500 harpidedun baino gehiago ditu. Sarean daude eskegita aldizkari honek ateratako artikulu gehienak, edonork erabiltzeko pronto.

## Historia 
[ezkerrera|thumb|300x300px|[Txillardegi eta Bego Etxebarria. 1990]]
Aldizkaria 1990an sortu zen eta 60 zenbakitik gora argitaratu ditu. Hasiera batean aldizkaria EKBk argitaratzen zuen. EKB desagertu ostean 1999an SEI elkarteak hartu zuen bere gain aldizkaria. SEI elkartea desagertzean, Soziolinguistika klusterrak hartu du bere gain.
2010ean 20. urteurrena bete izan zuen eta hori ospatzeko bi ale berezi bi (76. eta 77. zenbakidunak) argitaratu zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Soziolinguistika klusterra
* Soziologia aldizkarien zerrenda
* Maria Jose Azurmendi
* Uztaro (giza. eta gizarte-zientziak)
* Osagaiz aldizkaria (osasun-zientziak)
* *Kondaira* aldizkaria (historia)
* *Aldiri, Arkitektura eta abar* aldizkaria (arkitektura)
* *Ekaia* aldizkaria (zientzia)
* Eleria aldizkaria (Zuzenbidea)

## Kanpo estekak 
* *Bat* aldizkariaren webgunea
Sabbat

thumb|Sabbaterako mahaia: argimutilak, *kidux* kopa eta *hala* ogiarentzat estalkia.
**Sabbat** edo **Sabbath** (,  ahoskatua, eusk. *atsedenaldia* edo *etena*) juduen astearen zazpigarren eguna da. Juduen asteko atseden eguna da, Jainkoaren gurtzari eskaintzen dioten eguna, alegia, larunbata edo zapatua. Berez, ostiraleko iluntzetik larunbateko iluntzeraino irauten du.

## Sabbata Mendebaldeko kulturan 
Hitza greko *(sabbatton)* eta latin *(sabbatum)* hizkuntzetara igaro zen, eta azken horretatik hizkuntza erromanikoetara. Mendebaleko euskarak ere jaso zuen hitza latinetik: *zapatu.*

Erdi Arotik aurrera, sorginen bilkurekin lotu zituzten sabbateko ospakizunak juduen aurka zeuden kristauek, eta kutsu hori gorde du egun arte hitz horrek Mendebaleko literaturan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monarkia konstituzional

[eskuinera|420px|thumb|[Gorriz: Monarkia konstituzional demokratikoakMorez: Erregeak oraindik botere politikoa duen herrialdeakMarroiz: Konstituzioa ezeztu den monarkia konstituzionalak (egun Thailandia bakarrik)]]
**Monarkia konstituzionala** monarkian oinarritutako gobernu mota da, errege bati estatuburu eginkizuna ematen zaionean oinordekotasun edo hauteskunde bidez eta konstituzio-sistema baten pean. Hortaz, monarkia absolutuarekin alderatua, erregeak ez du erabateko agintea.

Monarkia konstituzional modernoetan botereen banaketa argia dago: erregeak exekutiboaren burua da, zeregin sinboliko du ala biak batera. Demokrazia ordezkatzaileetan, Erresuma Batua edo Espainiaren kasuan bezala, erregea estatuburua da, baina lehen ministroa edo presidentea da gobernuburua, hauteskunde bidez hautatua izan baita.

Nahiz eta oraingo monarkia konstituzional gehienak demokraziak izan, historian zehar ez da beti horrela izan. Izan dira monarkia batzuk konstituzio faxista edo ia-faxistekin batera izan direnak, Italia, Japonia eta Espainian kasu, edo diktadura militarrekin batera, Thailandian kasu.

## Ikus, gainera 
* Monarkia
* Monarkia absolutua

## Kanpo estekak
Ingalaterrako Iraultza

**Ingalaterrako Iraultza** () 1640 eta 1660 artean eman zen, Ingalaterrako historiaren errepublika bakarraren ezarpena ekarri zuena. Oliver Cromwell izan zuen buru.

Lehen fasea botere parlamentarioa izan zen, 1640tik 1643ra. Orduan parlamentuak absolutismoaren aurkako hainbat lege onartu zituen.

Bigarren fasea gerra zibila izan zen, 1643tik 1649ra. Zaldunen gerra bat izan zen, Oliver Cromwellek eta bere Santuen Batailoiak (*Ironsides*) irabazi zutena, monarkiaren aldekoak garaituz. Oliver Cromwellen agindupean parlamentu berria eratu zen, non Karlos I. erregeak heriotza-zigorra jaso zuen.

Hirugarren fasea Errepublika izan zen, Oliver Cromwell buru zuelarik.

Errepublika Oliver Cromwellekin batera hil zen. George Monck jeneralak parlamentua konbokatu zuen, non monarkiaren berrezarpena erabaki zen 1660an.

## Kanpo estekak
Thailandiaren banaketa administratiboa

**Tailandiako banaketa administratiboa** 76 probintziz (จังหวัด, *changwat*) osatua dago, 5 taldeetan elkartuak kokapenaren arabera. Gainera bi barruti berezi daude: Bangkok hiriburua bera eta Pattaya, lehenak probintzia maila eta bigarrenak Chon Buri probintzian izanik baita ere.

Probintzia bakoitza barruti txikiagotan banatuak daude. 2000an 796 barruti zeuden (อำเภอ, *amphoe*), 81 barruti txiki (กิ่งอำเภอ, *king amphoe*) eta Bankokeko 50 barruti (เขต, *khet*). Probintzien izenak hiriburuenak dira.

Barne ministroak izendatzen du probintzia bakoitzeko agintaria, Bangkok izan ezik, gobernadorea hauteskunde bidez izendatzen baita.

## Probintzien zerrenda eta kokapena 
thumb|320px|Probintzien kokapena
Hauek dira 76 probintziak:

## Kanpo estekak
Kouvola

{{Finlandiako udalerri infotaula
| sorrera = 1922
| izena = Kouvola
| kolorea = #4169E1
| berezko izena = Kouvolan kaupunki
| armarria = Kouvola.vaakuna.2009.svg
| nongo = Kouvolako
| kodea2 = FIN
| eskualdea = Kymenlaakso eskualdea
| barrutia = Kouvola azpieskualdea
| alkatea = Lauri Lamminmäki
| kokapena = Kouvola.sijainti.suomi.2010.svg
| koordenatuak = {{Koord|60|52|05|{}|26|42|15|{}|kodea=CN|display=inline,title}}
| azalera = 2.883,32 km² 
| ur-azalera = 325,23 km² (%11,3)
| biztanleria = 88.107 (2010.07.30) 
| dentsitatea = 34,44 bizt/km²
| urtea = (2009) 
| besterik7 = Finlandiera
| besterik7balioa = % 97,0 (ofiziala)
| besterik8 = Suediera
| besterik8balioa = % 0,4
| besterik9 = Besteak
| besterik9balioa = % 2,7
| besterik3 = Webgune ofiziala
| besterik3balioa =   
}}
thumb|ezkerrera|Kale nagusia elurtua.
**Kouvola** Errusiar Federaziotik eta Europar Batasunetik probetxua ateratzeaz bizi den hiri finlandiarra da. Helsinki eta San Petersburgo bidea egiten duen trenaren geltoki garrantzitsuena bihurtu delarik.
Hegoaldeko Finlandiako hainbat egoitz bertan kokatzen dira gaur egun.

## Historia 
1875. urtean San Petersburgotik etorritako hainbat biztanleek bertan jauregi handi bat eraiki zuten eta ordudanik herriaren hazkundea gertatu da, 1922. urtean herri baten eskubideak lortu zituelarik.
II. Mundu Gerreko hainbat guden eszenatoki izan zen.

## Hiri Senidetuak 
* 20px Balatonfüred, Hungaria
* 20px Hagen, Alemania
* 20px Lidköping, Suedia
* 20px Nord-Aurdal, Norvegia
* 20px Skanderborg, Danimarka
* 20px Vologda, Errusia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kattalin (eleberria)

***Kattalin*** (*La herbolera*) Toti Martinez de Lezeak idatzitako eleberria da. Liburua 1500. urtean Durangon Euskal Herrian ezagutzen den lehenengo sorgin-ehiza gauzatu zenean oinarritzen da, milaka biztanle (batez ere emakumeak) sutan bukatu zuten Europa osoan, gezur, aurreiritzi eta eliz-gizonen obsesioengatik.

Gaur egun "sorgin" izena gaizkiaren sinonimoa izaten jarraitzen du, emakume zahar eta itsusiarena, eta ahaztu egiten da urte haietan ume, neska gazte eta emakume langile soilak salatuak eta erailak izan zirela.

Gaztelaniaz idatzita dago eleberria eta 460 orrialde dauzka, euskaratua dago "Kattalin" izendapenarekin. 2000. urtean argitaratua.

## Sinopsia 
Catalina de Goiena belagilearen istorioa kontatzen da XVI. mende hasieran kokatua. Anboto magalean hazia, Mari jainkosaren etxea, Euskal Herriko ohitura zaharrak ikasirik Durangora jotzen du bertan emagin ogibidea ikastera. Bertan amodio, jeloskeria eta hainbat abentura bizitzen ditu.

## Kanpo estekak
Jerzy Dudek

**Jerzy Henryk Dudek** (Rybnik, 1973ko martxoaren 23a) - poloniar futbolari ohia da, atezaina. Liverpool futbol talde ingelesak 2001. urtean fitxatu zuen.

## Kirol ibilbidea 
* 1995-1996: Sokół Tychy
* 1996-2001: Feyenoord
* 2001- : Liverpool F.C.