open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ospitale psikiatriko

[thumb|[Texasko Austin State Hospital, psikiatrikoa]]
**Ospitale psikiatriko** eritasun psikikoak dituzten pertsonak artatzen dituen ospitale mota da. Normalean ospitale monobalente moduan funtzionatzen da. Historikoki eroetxeen ondorengoak dira.

IX. mendean arabiar herrialdeetan bimaristan izeneko ospitaleak eraiki arren, tabu kulturalak zirela eta paziente psikiatrikoek ez zuten inolako tratamendurik hartzen. Philippe Pinel frantziarrak lehendabizikoa izan zen gaixoak tratatzen eta harrezkero eroetxeak ospitale bilakatu ziren.

## Kanpo estekak
Hyde & Jekill

***Hyde & Jekill*** edo **Jekyll & Hyde**, 2000ko Sara Mazkiaran nafar zinema zuzendariaren film laburra da, Leopoldo María Panero poetaren gidoia duena. Robert Louis Stevensonen *Dr. Jekyll eta Mr. Hyde* eleberrian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Egokitzapen autobiografikoa honek 18 urtetatik hainbat ospitale psikiatrikotan bizi izan den poeta madarikatu baten pertsonalitate bikoitza erakusten du.

## Aktoreak 
* Ruben Otxandianoː Hyde
* Adolfo Fernándezː Jekyll
* Najwa Nimriː Deabrua
* Paco Sagarzazuː Zaharra
* Ramón Bareaː Gonbidatua
* Mariví Bilbaoː Gonbidatua
* Cristina Guisadoː Gonbidatua
* Itziar Lazkanoː Gonbidatua
* Ione Irazabalː Gonbidatua
* Javier Bustamanteː Gonbidatua
* Nikola Zalduegiː Gurutzefikatutako mutila
* Chorenː Erozaina 1
* Pachecoː Erozaina 2

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hipertrikosi

**Hipertrikosia** gaixotasun arraroa da. Gaixoei ilea neurriz gain hazten zaie baita normalean ilerik ez duten lekuetan ere, esku eta oin-azpietan izan ezik. Gizotsoak askotan gaixotasun honekin lotu dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Selah Sue

260px|thumb|Selah Sue, 2018an.
**Selah Sue** (izen osoa **Sanne Greet A. Putseys**) (Leefdaal, Flandria, 1989ko maiatzaren 3a) Belgikako abeslari eta kantautorea da. Soul, reggae, pop, R&B estiloak jorratzen ditu. Bere aurreneko diskoak Europan zein Estatu Batuetan arrakasta handia izan zuen.

## Biografia 
Sanne Putseys Lovaina ondoko herrixka batean jaio zen, Flandrian. Hamabost urterekin gitarra akustikoa jotzen ikasi zuen eta kantuak konposatzen hasi zen. Hamazazpi urte zituela ekoizle belgikar batek "demo" bat graba zezan eskatu zion ondoren diskoetxe bateki n kontratua sinatzeko, baina berak uko egin zion, abestiak gehiago landu nahi zituen. Lovainako *Open Mic-avond* jaialdiko partehartzaile gazteena izan zen. Livoniako Unibertsitatean psikologia ikasketak egiten hasi zen baina musikari ere heldu zion, kontzertuak emanez eta abesti ezagun batzuen coverrak eginez.

2009an EP bat grabatu zuen, *Black Part Love*, eta Belgikako musika jaialdietan parte hartzeko aukera izan zuen, bai eta atzerriko jaialdi batzuetan ere, Herbeheretan, Frantzian eta Hungarian besteak beste. 2010 urtean bigarren EP-a kaleratu zuen, *Raggamuffin* izenekoa.

2011 urtean bere izen artistikoa daraman disko luzea argitaratu zuen. Berehalako arrakasta izan zuen Belgika, Herbehereak, Frantzia eta Suitzako musika zerrendetan goiko postuetan kokatuz. 720.000 kopia saldu ziren Europan, erdia Frantzian, eta 2012an Estatu Batuetan atera zenean 400.000 deskarga izan zituen. Platinozko disko laukoitza (Belgikan), bikoitza (Frantzian) eta platinozko diskoa (Polonian) eskuratu zuen. *Rolling Stone* musika aldizkariak 2002ko aurpegi berrietako bat izendatu zuen eta urte berean Luxenburgoko errege ezkontzan jo zuen. 2012 amaieran *Rarities* izeneko bilduma diskoa plazaratu zuen.

2014an *Alone* EP-a eta 2015ean *Reason* diskoa atera zituen. Belgikan urrezko diskoa izan zen. 2016an Eurovision Abesti Lehiaketan Belgikak aurkeztu zuen abestiaren egileetako bat izan zen.

2020 urtean EP berria atera du, *Bedroom*, eta aurreneko singlea *You* izan da.

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Selah Sue* (2011)
* *Rarities* (2012) - bilduma diskoa
* *Reason* (2015)
### EP-ak 
* *Black Part Love* (2009)
* *Raggamuffin* (2010)
* *iTunes Festival : London 2011* (2011)
* *Alone* (2014)
* *Bedroom* (2020)

## Sariak 
* Flemish Music Industry Awards:
** 2011: Hiru sari
* European Border Breakers Award:
** 2012: Publikoaren saria

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
LGBT Harrotasunaren Nazioarteko Eguna Euskal Herrian

**LGBT Harrotasunaren Nazioarteko Eguna** askotan ospatu da **Euskal Herrian** 1978tik, 1977an manifestazioak egon baziren ere.

## Historia 
1977ko azaroaren 25ean izan zen LGBT kolektiboak Euskal Herri mailan antolatu zuen lehenengo manifestazioa. Arriskutasun eta Birgizarteratze Legearen kontra egin zuten, homosexualitatea zigortzen baitzuen. 4000 lagun inguru bildu ziren, eta poliziak manifestazioa sakabanatu zuen. Azaroan izan zen arren, LGBT kolektiboko kideek Euskal Herriko lehenengo harrotasun egun bezala aitortzen dute.

1978ko ekainaren 24an Euskal Herriko Gay Harrotasuneko lehen manifestazio ofiziala izan zen. EHGAMek (Euskal Herriko Gay Askapen Mugimenduak) antolatu zuen Bilbon. Herrialde anglosaxoietan bezala, 28tik hurbilen zegoen asteburuan egin zuten. 1979an 22an eta 23an egin zituzten ospakizunak, ostiralean agerraldia eta larunbatean jaia.

Donostia izan zen, Bilboren ostean, Harrotasuna ospatu zuen lehenengo hiri euskalduna, 1979ko ekainaren 12an. Tuterak ere ospatu zuen urte hartako ekainean. Gasteizek eta Iruñeak 1980ko hamarkadan ospatu zuten lehenengoz. 1982ko ekainaren 25an, Iruñeko LGTB Harrotasunaren Nazioarteko Eguneko lehen manifestazioa egin zuten. Sekulako arrabotsa sortu zuen, 600 lagun batu ziren. 

Gaur egun, hegoaldeko lau hiriburuetan egiten da manifestazio bana, 28an. Biarritzen, berriz, bi aste lehenago egiten da, beti larunbatean. Beste herri edo hiri txikietan ere egiten dira manifestaldi eta aldarrikapenak, urtearen arabera. Gaur egun LGBT mugimenduaren aldeko talde askoren artean antolatzen dira martxak.

2015 urtetik aurrera, Bilbon *Pride*-a antolatzen da 28aren astean edo aurrekoan, Bilboko Udalaren eta Bizkaiko Diputazioaren diru-laguntzarekin. Ekitaldi horiek ikuspegi turistiko eta komertziala dute eta, beraz, alde aldarrikatzailea ezkutuan gelditzen da.

## Europride 
2019ko irailean, EPOA (European Pride Organisers Association) izeneko erakunde pribatuak nazioarteko bilera egin zuen Bilbon, *EuroPride*-a. Kolektibo batzuek, esaterako Harro! izenekoak, bilera horren aurrean oso kritiko agertu ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Homosexualitate
* LGBT askapen mugimendua
* Transexualitate
* Bisexualitate

## Kanpo estekak
Sexu berekoen arteko ezkontza Euskal Herrian

**Sexu berekoen arteko ezkontza Euskal Herrian** legeztatuta dago gaur egun. XXI. mendearen hasieran legeztatu zen; ordu arte, ezkontza mota hori ez zegoen onartuta Euskal Herriko legedian, eta horrenbestez ezkonduen eskubide eta betebeharrik ezin zuten izan bikote homosexualek.

## Ipar Euskal Herrian 
Ipar Euskal Herrian, Frantziako Errepublikako legeek arautzen dutenez, 2013ko maiatzaren 18tik legezkoa da sexu berekoen arteko ezkontza. Legeak, halaber, haurrak adoptatzeko aukera eman zien bikote homosexualei. Neurri horrek talde kontserbadore eta erlijiosoen kritika gogorrak gainditu zituen. Hala ere, frantziar gehienek legea babestu zuten. 

Frantzia bederatzigarren herrialde europar bihurtu zen sexu bereko pertsonen arteko ezkontza baimentzen. Ordutik, sexu bereko milaka bikote ezkondu dira Frantzian. Sexu bereko bikoteei ere eskubideak eta babesak ematen dizkie legeak, herentzia eta pentsioari dagokienez.

## Hego Euskal Herrian 
Hego Euskal Herrian, Espainiako Erresumako legeek arautzen dutenez, Iparraldean baino ia 8 urte lehenago lortu zen ezkontza mota honetarako eskubidea: 2005eko uztailaren 3an, zehazki.

Legeak aukera eman zien sexu bereko bikoteei ezkondu eta seme-alabak hartzeko, bikote heterosexualen baldintza beretan. Espainia izan zen sexu bereko pertsonen arteko ezkontza mugarik gabe onartu zuen lehen herrialdea. Neurria oso polemikoa izan zen eta Eliza Katolikoaren eta gizarteko sektore kontserbadore batzuen aurkakotasunari egin zion aurre.

Hala ere, espainiar gehienek legea babestu zuten. Ordutik, sexu bereko milaka bikote ezkondu dira Espainian. Legea aurrerapauso garrantzitsua izan da LGBTQ pertsonen eskubideen berdintasunaren aldeko borrokan. Espainiak LGBTQ pertsonentzako beste babes- eta eskubide-neurri batzuk ere onartu ditu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sexu berekoen arteko ezkontza

## Kanpo estekak
Kristo Salbatzailearen katedrala

**Moskuko Aitalehenaren Kristo Salbatzailearen (Berreroslearen) katedraleko tenplua** () Moskuko Kremlindik gertu dagoen katedral bat da, Errusiako Eliza Ortodoxoarena. Konstantin Thonek eraiki zuen XIX. mendean eta 1882an ireki zuten. 1930n Sovieten jauregia eraikitzeko eraitsi zuten baina 1990eko hamarkadan berreraiki eta 2000. urtean sagaratu zuten.

## Galeria 

Cathedral of Christ the Saviour-1.jpg|Aurreko lorategiak
Catedral de Cristo Salvador.jpg|Katedrala gauez.
ChristSaviourCathedral Views May 2012 13.jpg|Ikuspegia katedraletik.
Cathedral of Christ the saviour sunset view.jpg
Cathedrale du Christ Sauveur vue depuis le Kremlin.jpg

## Kanpo estekak
Pussy Riot

**Pussy Riot** emakumez osatutako punk-rock talde feminista errusiarra da.

Pussy Rioteko bost kidek 2012ko otsailaren 21ean kantatu zuten Moskuko katedral ortodoxoan, Errusiako presidentetzarako hauteskundeak baino bi aste lehenago. Aldarera igo, eta Ama Birjinari Putin boteretik bidaltzeko eskatu zioten. Taldearen saioak minutu bat baino gutxiago iraun zuen, zaindariek elizatik kanporatu baitzituzten. Bost abeslarietako hiru —Maria Aliokhina, Nadezhda Tolokonnikova eta Jekaterina Samutsevitx— martxoaren hasieran atxilotu zituzten, eta espetxeratu zuten. Beste biak zein ziren jakiterik ez zuen lortu Poliziak. Bost hilabetez behin-behineko espetxean eduki ondoren, 2012ko abuztuaren 17an bi urteko espetxe zigorra jasan zuten. 21 hilabetez espetxean izan eta gero, Tolokonnikova eta Alekhina 2013ko abenduaren 13an espetxetik atera ziren Estatu-Dumaren amnistiari esker.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Maria Jesusena Ágredakoa

**Maria Jesusena Ágredakoa**, jatorrizko izen-deiturez **Maria Coronel Arana** (Ágreda,  - ib., ) espainiar moja frantziskotar sorkundetarra eta gaztelaniazko idazle mistikoa izan zen. Filipe IV.a Espainiakoarekin korrespondentzia izateagatik eta bere bilokazioaren testigantzengatik ezaguna da. Ama bizkaitarra zuen eta hamalau liburu idatzi zituen.

## Erreferentziak
Dumarsais Estimé

**Léon Dumarsais Estimé** (Verrettes,  – New York, ) Haitiko politikaria izan zen. Irakasle, diputatu, Ganberako lehendakari, ministro eta Errepublikako lehendakari izan zen 1946-1950 bitartean. Bere garaian kitatu zituen Haitik Estatu Batuekin zituen zor guztiak eta babestu zuen bere herriaren askatasuna.

## Erreferentziak
Zipreko euro txanponak

**Zipreko euro txanponak** aurkian Zipreko Errepublikari dagozkion ikur eta irudi nazionalak dituzten euro txanponak dira. 2008ko urtarrilaren 1etik daude zirkulazioan, Ziprek euroa diru ofizialtzat hartu zuenean zipretar liberaren ordez. Diru-aldaketa egiteko Europako Banku Zentralak 0,585274 zipretar liberatan ezarri zuen euroaren kanbio-tasa.

## Diseinua 
## Bi euroko oroitzapenezko txanponak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Zipreko euro txanponei dagokien atala Europako Banku Zentralaren webgunean
Estatu-Duma

**Estatu-Duma** (, *Gosudarstvennaia duma*, ohiko laburdura: Госдума, *Gosduma*) Errusiako Biltzar Federaleko behe ganbera da. Estatu-Duma 450 diputatuek osatzen dute. Sufragio unibertsalez aukeratzen dira eta ganberako burua presidentea da.

Errusiako goi ganbera Kontseilu Federala da.

## Legealdiak 
## Presidenteen zerrenda 
* Ivan Ribkin (1994–1996)
* Gennadi Selezniov (1996–2003)
* Boris Grizlov (2003–2011)
* Sergei Naryxkin (2011–2016)
* Viatxeslav Volodin (2016-)

## Kanpo estekak 
* Webgune Ofiziala
Agnès Sorel

**Agnès Sorel** (Yzeures-sur-Creuse, Turena,  - Jumièges, Normandia, ), *Dame de beauté* (Edertasunaren Andrea) izengoitiz ezaguna, frantziar noblea izan zen, Karlos VII.a Frantziakoaren maitalea izandakoa. Maria Anjoukoa erreginaren dama, erregeari lau alaba eman zizkion. Bere garaiko zenbait artelanen modeloa ere izan zen, tartean Jean Fouqueten *Ama Birjina eta Haurra*.

## Erreferentziak
Musketa

[thumb|262x262px|*[Moschus cupreus* baten ilustrazioa]]
**Musketa** zenbait animaliaren guruinek jariatzen duten gai usaintsua da, perfumeak egiteko erabiltzen dena. *Moschus* generoko oreinetatik ateratzen dute. Hitza grezierazko  *moskhos* hitzetik dator, eta hori, era berean, persierazko *muxk* eta sanskritozko  (*muṣka*, "barrabila")) hitzetatik.

XIX. mendera arte erabili zuten, hau da, musketa sintetikoa asmatu zen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Into the White

***Into the White*** 2012ko Petter Næss norvegiar zinema zuzendariaren gerra-filma da.

## Sinopsia 
1940ko apirilean, bi hegazkin, bata alemaniarra eta bestea britainiarra, lurrera bota zituzten Norvegian, elkarren kontrako aire-eraso batean. Gertaera hartatik bizirik atera ziren hiru militar alemaniarrek eta bi britainiarrek etxola berean hartu behar izan zuten aterpea. Horrenbestez, arerioak izan arren, elkarrekin aurre egin zieten Norvegiako klima gogorrari.

## Aktoreak 
* Stig Henrik Hoff: Wolfgang Strunk
* David Kross: Josef Schwartz
* Florian Lukas: Horst Schopis
* Lachlan Nieboer: Charles P. Davenport
* Rupert Grint: Gunner Robert Smith
* Kim Haugen: Bjørn Gustavsen
* Knut Joner: Harald Gustavsen
* Morten Faldaas: Terje
* Sondre Krogtoft Larsen: Kjell

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aloara

**Aloara Capuakoa** (? - 992) Capuako printzesa izan zen, bere semearekin batera agindu zuena 982 eta 992 urteen artean. Esaten da abilezia handiarekin gobernatu zituela bere estatuak.

Pandulfo Burdinburu Capua eta Beneventoko printzearekin ezkondu zen. Bere senarra Capuan hil zen 981ean, Aloara bere bost semeekin utziz: Landulfo IV.a Capua eta Beneventokoa, Pandulfo II.a Salernokoa, Atanulfo, konde eta markes izendatu zutena, agian Camerinokoa, Landenulfo II.a Capuakoa eta Laidulfo Capuakoa, bere ondorengo izan zena.

Landulfo IV.a gudan hil zen enperadorea defendatzen 982an, greziarren eta sarrazenoen aurkako gerran. Bere anaia Landenulfok hartu zuen ondoren boterea, baina oso gaztea zenez, Oton I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak Capuako printzerria eman zion, bere amarekin batera goberna zezan. Oton I.a hil zenean, Teofano Skleraina alargunak dekretu hori berretsi zuen. Aloarak erregeta 982an hasi zuen.

Landenulfo bere ahaideek egindako plan baten bidez erail zuten 993an, eta Laidulfo anaia kargutik kendu zuen Oton III.ak ardura izan zuelako anaiaren erailketan.

## Erreferentziak
Eggenberg jauregia

**Eggenberg jauregia** () Grazko (Austria) jauregi barrokoa da, hainbat lorategi zabalez hornitua. Estiriako erakargarri turistiko nagusietako bat da. Jauregi honetan museoak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irlandako euro txanponak

**Irlandako euro txanponak** aurkian Irlandako Errepublikari dagozkion ikur eta irudi nazionalak dituzten euro txanponak dira. 1999ko urtarrilaren 1etik daude zirkulazioan; alegia, Irlandak euroa diru ofizialtzat hartu zuenean irlandar liberaren ordez. Diru-aldaketa egiteko Europako Banku Zentralak 0,787564 irlandar liberatan ezarri zuen euroaren kanbio-tasa.

## Diseinua 
Txanpon arrunt guztien ifrentzuan *Éire* inskripzioa, harpa zelta baten irudia eta jaulkitze-urtea agertzen dira.

## Bi euroko oroitzapenezko txanponak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Irlandako txanponei buruzko atala Europako Banku Zentralaren webgunean
Ha*Ash

**Ha*Ash** AEBtako country pop musika talde bat da. Lake Charlesko 2002an Hanna Nicole abeslariak eta Ashley Grace abeslariak sortu zuten.

Estudioko bost album argitaratu dituzte, hala nola, Ha*Ash (2004), Mundos Opuestos (2005), Habitación doble (2008), A Tiempo (2011) eta 30 de febrero (2017). Hortaz gain, zuzeneko bat album guztiz komertzializatuak ere argitaratu dituzte: Primera Fila: Hecho Realidad (2014).

## Diskografia 
### Estudiokoak 
### Zuzeneko albumak 
### Singleak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala, ha-ash.com
* Ha*Ash kanala, youtube.com
Elis Paprika

**Elis Paprika** (izen osoa **Erika Elizabeth Nogues**) (Guadalajara, 1980ko maiatzaren 8a) pop rock independientea jorratzen duen abeslari eta kantautore mexikarra da. Alboan dituen musikariek *The Black Pilgrims* banda osatzen dute.

## Biografia 
### Hastapenak 
Elis Paprika Guadalajaran jaio zen. Sei urte zituela aita hil zitzaion. 12 urterekin familia Texasera joan zen bizitzera baina urtebete egin ondoren Mexikora itzuli ziren, Querétaro hirira, osaba izeben etxera. Lehengusuak musika ikasketak egiten ari zirenez berak ere musikari ekin zion, Elis Paprikak balleta nahiago bazuen ere. "Elis" izen artistikoa hartu zuen Elis Regina abeslari brasildarrean inspiratuta. Berak jakin gabe lagunek Querétaroko abesti lehiaketan inskribatu zuten eta bigarren postuan gelditu zen. Musikari ibilbidea egin zezakeela konturatu zen orduan eta *La Verdad No Importa* taldean abesten hasi zen. Taldetik bota egin zuten, gaizki kantatzen zuela esanez, eta berak gitarra eta kantu ikasketak hasi zituen CEDART akademian.

### Give me love 
2002 urtean ikasketak moztu eta Londresera joan zen urtebeterako. Zerbitzari lanetan aritu zen bitartean abesti ugari konposatu zituen. 2003an Guadalajarara itzuli zen eta *The Paprikas* taldea sortu zuen. Orduan hartu zuen bere izen artistiko osoa, "Elis Paprika". "Sunny Day" abestia grabatu zuen demo batean eta Becker taldeko Luke Castillori erakutsi zion. *Suave Records* disketxearekin kontratua sinatu zuen orduan. Abesti berriak grabatu zituen (*Bitch*, *Texas*) eta Guadalajarako aretoetan hainbat kontzertu egin zituen. 2006an aurreneko diskoa atera zuen, *Give me Love*. Izen bereko abestiak arrakasta izan zuen eta Mexikoko jaialdi nagusietan hartu zuen parte, Vive Latino jaialdian besteak beste. MTV kateak abuztuko banda onena izendatu zuen. Bigarren singlea "No puedo" ere oso arrakastatsua izan zen eta Julieta Venegasek Mexikoko Auditorio Nazionalean egitekoa zuen kontzertuan berarekin kantatzeko eskatu zion. Ordutik emakumezko musikari gazteak promozionatzen aritu da; Sandruskha Petrova, Cristina Mo, Renee Mooi, Vanessa Zamora... Latinamerikako jaialdi ezagunenetan aritu izan zen bere ibilbidean eta 2015ean Txinan bira txiki bat egin zuen, Pekin eta Hong Kongen joz. 2016an *Black & White* EP bikoitza eta 2018an *Venganza* diskoa plazaratu ditu.

## Diskografia 
* *Give me Love* (2006)
* *EP2* (2007)
* *Express* (2009)
* *Maldito* (2010)
* *Animal* (2012)
* *Adios* (2013) - bilduma diskoa
* *Black & White* (2016) - EP bikoitza
* *Venganza* (2018)

## Erreferentziak
Schloßberg (Graz)

**Schloßberg** (eusk: «muinoko gaztelua») Grazko (Austria) gaztelua da, zuhaitzez estalitako muino batean dagoena. Estiriako erakargarri turistiko nagusietako bat da eta UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, hiriko gune historikoaren barnean.

## Kanpo estekak
Neide Van-Dúnem

**Neide Van-Dúnem** (izen osoa **Neide Núria de Sousa Van-Dúnem Vieira**) (Luanda, 1986ko uztailaren 4a) abeslari, aktore eta modelo angolarra da.

## Biografia 
Neide Van-Dúnem Luandan jaio zen. José António Vieira eta Isabel Maria de Fátima Sousa Van-Dúnemen alaba bakarra da baina hiru anaiorde eta sei ahizpaorde ditu. 17 urte zituela Angolako telebistako talent show batetako castingera aurkeztu zen. 2006 eta 2007 artean *Sede de Viver* telesaioa gidatu zuen, ikusleek idazten zituzten eskutitzak irakurtzen zituen bertan. 2009an bere orain arteko disko bakarra argitaratu zuen, *Teu Marido Casou/Esta Noite*. Kizomba eta Semba erritmo tradizionalak R&B doinuekin uztartu zituen.

Musika ibilbidearekin batera aktore lanak egiten jarraitu du. 2008an *Para Além do Preconceito* teleseriean azaldu zen eta hainbat laburmetrai ere egin ditu azken urteotan.

2015ean sare sozialetan adierazi zuen gizon aberatsek egiten dioten presio nekagarriaz nazkatuta dagoela.

## Diskografia 
* *Teu Marido Casou/Esta Noite* (2009)

## Filmografia 
* *Momentos de Glória* (2008) - laburmetraia
* *One Helluva Day* (2014) - laburmetraia
* *Aram Aram* (2015) - laburmetraia
* *Dias Santana* (2016) - laburmetraia

## Telebista 
* *Sede de Viver* (2006-2007)
* *Para Além do Preconceito* (2008)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kireniako itsasontzia

**Kireniako itsasontzia** K.a. IV. mendeko greziar merkantzia-ontzi baten hondakinak dira. Andreas Cariolou greko-zipretar urpekaritza irakasleak aurkitu zuen 1965eko azaroan ekaitzak jo zuen batean. Itsasontziaren kokapen zehatza jakiteko gai ez zela, Cariolouk 200 urperatzetik gora egin zituen James Husbandek lagunduta hondakinak Kireniatik gertu 1967an berriro aurkitu zituen arte.

## Kireniako itsasontziaren sinbolismoa 
Kireniako itsasontzia Zipreko hiru euro txanponen aurkian agertzen da. Zehazki 10, 20 eta 50 zentimoko txanponen aurkietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katia Guerreiro

260px|thumb|Katia Guerreiro, 2018an.
**Katia Guerreiro** (izen osoa '''Kátia d'Almeida d’Oliveira Rosado Guerreiro Ochoa'*) (Vanderbijlpark, Hegoafrika, 1976ko otsailaren 23a) fado abeslari portugaldarra da.

## Biografia 
Katia Guerreiro Hegoafrikan jaio zen, familia portugaldar batean. Jaio eta berehala Azoreetara joan ziren bizitzera eta han pasa zituen haurtzaroa eta nerabezaroa. 18 urterekin Lisboara joan zen medikuntza ikasketak egitera eta 2000 urtean graduatu zen mediku, bai eta *Os Charruas* rock taldean ere. 2005ean Parisko Comédie-Française antzokian kantatu zuen *Rencontres pour l’Europe de la Culture* jaialdian eta 2015ean Portugalgo presidentean "Comenda da Ordem do Infante D. Henrique" titulua.

## Diskografia 
* *Fado Maior* (2001)
* *Nas Mãos do Fado* (2003)
* *Tudo ou Nada* (2005)
* *Fado* (2008)
* *Os Fados do Fado* (2009)
* *10 Anos - Nas Asas do Fado* (2010) - bilduma diskoa
* *Katia-Live at the Olympia* (2012) -zuzeneko diskoa
* *Património* (2012)
* *Até Ao Fim'' (2014)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Mariatrost basilika

**Mariatrost basilika** () Grazko (Austria) eliza barrokoa da, Purberg muinoan dagoena. Estiriako erakargarri turistiko nagusietako bat da eta bere inguruan antzinako monasterio bat dago.

## Kanpo estekak
Gulliver's Travels (1977ko filma)

'''Gulliver's Travels''' () 1977ko Peter R. Hunt ingeles zinema zuzendariak zuzendutako abentura eta fantasiazko film bat da. Jonathan Swift irlandar idazlearen izenburu berdineko eleberri (1726) ezagunean oinarritua dago. Richard Harris, Catherine Schell, Norman Shelley, Meredith Edwards eta Rod Taylor aktoreek antzeztu zuten.

Film honetan benetako aktoreak eta akzioa eta marrazki bizidunak nahasten dira.

## Argumentua 
Gulliver (Richard Harris) medikua itsasontzi bateko hondoratzetik bizirik irten den eskifaiako kide bakarra da, eta lehorreratzean izaki niminoak bizi diren herrialde batera helduko da. Gizakitxo nimino horiei dagokionez duen tamaina erraldoiak eta gizarte txiki horretako barne arazoek, hainbat abentura eta gorabehera biziaraziko dizkiote.

## Aktoreak 
* Richard Harris: Gulliver
* Catherine Schell: Mary
* Norman Shelley: Aita
* Meredith Edwards: Osaba
* Michael Bates
* Denise Bryer
* Julian Glover
* Stephen Jack
* Bessie Love
* Murray Melvin
* Nancy Nevinson
* Robert Rietti
* Vladek Sheybal: Blefuscuko presidentea
* Roger Snowden
* Bernard Spear
* Graham Stark
* David Prowse

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Anophthalmus hitleri

***Anophthalmus hitleri*** Esloveniako kobazulo hezeetan bizi den kakalardo bat da. Beste 41 espezierekin batera osatzen du *Anophthalmus* kakalardo itsuen generoa. Trachinae subfamiliako beste kideak bezala predatzailea da, beraz *A. hitleri* helduak kobazuloetako beste animaliez elikatzen direla uste da.

Oscar Scheibelek aurkituzuen 1933an eta boterera iritsi berria zen Adolf Hitlerren omenez izendatu zuten. Hitlerrek berak eskertu zion Scheibeli aurkikuntza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adelheid Popp

**Adelheid Popp** (1869ko otsailaren 11-1939ko martxoaren 7) kazetari eta politikari gisa lan egin zuen austriar feminista eta sozialista izan zen.

## Lan politikoa 
### XX. mendea 
Poppek XX. mendean Etxe-langileen Batasuna sortu zuen 1902an, eta ondoren, 1907an, Neska eta Emakume Sozialdemokraten Elkartea. Vienako Kontseiluak bera hautatu zuen eta, ondoren , Austriako Parlamentuak 1919an.

### Idazle gisa 
1909an, Poppek *Die Jugendgeschichte einer Arbeiterin* (euskaraz: Emakume langile baten autobiografia) argitaratu zuen, klase soziala eta generoa bere bizitza baldintzen zutela ziona.  Liburua bere "goibel eta proletario haurtzaro eta gaztaroan" jartzen du arreta. Aldaketa soziala eta politikoa eskatzeko argudio-ardatza izan zen. Bere autobiografia zionez, *Haussklavinnen* (*etxe esklabo*) zen 1912an, etxeko funtzionarioei buruzko azterketa egin zuenean.  

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Abella
* The Dinner Party

## Kanpo estekak
Keith Flint

**Keith Charles Flint** (Redbridge, Londres, 1969ko irailaren 17a - Great Dunmow, Essex, 2019ko martxoaren 4a) ingeles abeslaria, musikaria eta dantzaria izan zen. *The Prodigy* musika taldeko abeslaria eta dantzaria izateagatik ezaguna zen.

## Diskografia 
### The Prodigy musika taldearekin 
* *Experience* (1992)
* *Electronic Punks* (1995)
* *The Fat of the Land* (1997)
* "Baby's Got a Temper" (2002)
* "Hotride (El Batori Mix)" (2004)
* *Their Law: The Singles 1990–2005* (2005)
* *Invaders Must Die* (2009)
* ''World's on Fire* (2011)
* *The Day Is My Enemy* (2015)
* *No Tourists* (2018)

### Flint musika taldearekin 
* *Device #1'' (2003)
Van Helsing (filma)

***Van Helsing***, 2004ko Stephen Sommers estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoilariak zuzendu, ekoitzi eta idatzitako ekintza eta beldurrezko film bat da. Hugh Jackman, Kate Beckinsale, Richard Roxburgh, David Wenham, Will Kemp, Kevin J. O'Connor eta Shuler Hensley aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1887, Karpatoetan Transilvania eskualde misteriotsu eta mitikoa dago, hemen Gaizkia bizi da eta eguzkia joan eta gaua egitean aurkezten da, gainera gizakion amesgaiztoetan agertzen diren munstroen bizilekua ere bada. Vatikanoko Orden Santuak bertara Van Helsing (Hugh Jackman) munstro-ehiztaria bidaliko du, Drakula kondearen (Richard Roxburgh) eta bere kontrolpeko izakiei aurre egin diezaien.

## Aktoreak 
* Hugh Jackman: Gabriel Van Helsing, munstro-ehiztaria
* Kate Beckinsale: Anna Valerious, antzinako errumaniar familia bateko azken ondorengoa
* Richard Roxburgh: Drakula kondea, Transilvaniako agintaria
* David Wenham: Carl, Orden Santuaren fraidea
* Shuler Hensley: Frankensteinen munstroa
* Kevin J. O'Connor: Igor, Frankensteinen zerbitzari ohia eta Drakularen morroia
* Will Kemp: Velkan Valerious, Annaren anaia, orain otsogizona bilakatua
* Elena Anaya: Aleera, Drakularen emaztegaietako sadikoena
* Alun Armstrong: Jinette kardinala, Van Helsingen buruzagia Orden Santuan
* Silvia Colloca: Verona, Drakularen emaztegaietako zaharrena
* Josie Maran: Marishka, Drakularen hirugarren emaztegaia
* Tom Fisher: Kopa Kapeladuna, Transilvaniako ehorztailea
* Samuel West: Victor Frankenstein doktorea
* Stephen Fisher: Jekyll doktorea
** Robbie Coltrane: Hyde jaunaren ahotsa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Émile Lévy

**Émile Lévy** (Paris, 1826ko abuztuaren 29a - Paris, 1890eko abuztuaren 4a) margolari eta ilustratzaile frantziarra. Estilo aldetik Akademizismo barruan kokatu behar dugu.

## Biografia 
François-Édouard Picot eta Abel de Pujol margolarien ikaslea izan zen. Parisko Arte Ederren Eskolan ikasi zuen. Erroma Saria 1854an irabazi zuen, *Abraham lavant les pieds aux trois anges* margolanarekin. Sari horri esker 1855tik 1857ra Erromako Villa Medicin egoteko aukera izan zuen. Italiatik bueltan, Parisen bizi izan zen. Han, batez ere, erretratuak margotu zituen. 1867ko ekainaren 29an, Ohorezko Legioaren zalduna izendatu zuten. 1878an Parisko Saloian lehen mailako domina eskuratu zuen.

## Iruditegia 

Image:
Emile_Levy_-_Venus_and_Cupid_-_1862.jpg|''Vénus et l'Amour* (1862).
Death_of_Orpheus_by_Émile_Lévy_(1866).jpg|*La mort d'Orphée* (1866).
Lévy-Jugement_de_Midas.JPG| *Le Jugement de Midas* (1870).
Barbey.jpg|*Portrait de Jules Barbey d'Aurevilly* (1882).
Émile_Lévy_-_Diane_dans_la_forêt.jpg| *Diane dans la forêt'' (1883).

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Lévyren obra munduko museoetan.
Quelqu'un derrière la porte

'''''Quelqu'un derrière la porte***, ingelesez ***Someone Behind the Door'''* (euskaraz *Norbait Atepean''), 1971ko Nicolas Gessner hungariar-frantziar zinema zuzendariak zuzendutako thriller film bat da. Charles Bronson, Anthony Perkins eta Jill Ireland aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Jeffries doktorea (Anthony Perkins) ikerketan burubelarri lan egiten duen psikiatra bat denez, bere emazte Francesekin (Jill Ireland) batera denbira gutxi egon ohi da. Ondorioz, emazteak Paul Damien (Henri Garcin) maitalearengatik abandonatuko du. Jeffriesek amnesia duen arrotz (Charles Bronson) baten bisita izatean, Frances arrotzaren emaztea dela konbetzituko du, honela jeloskor jarrarazi eta arrotza bitartekari gisa erabiliz bere emazteaz mendekatzeko asmoz.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
JMC dorreak

**JMC dorreak** edo **Talaia dorre bikiak** 90 metroko bulego-etxe orratzak dira, Murtziako hirian (Murtziako Eskualdea, Espainia). Murtziako Eskualdeko bigarren etxe orratz altuenak bihurtu dira, Murtziako Katedralaren dorrearen atzetik. Etxe orratz bakoitzak 23 solairu eta lau igogailu ditu, bi barrualdekoak eta bi panoramiko. Talaia dorreen inaugurazioa 2009ko udan izan zen.

Gaur egun, Fuertes negozio-taldearen egoitza hartzen du.

## Kanpo estekak
Murtziako katedraleko dorrea

**Murtziako katedraleko dorrea** Santa Maria Katedralaren kanpandorrea da, Murtziako hirian (Murtziako Eskualdea, Espainia). XVI. mendearen hasieran hasi zen eraikitzen, eta hainbat arazo izan zituen, eta 1790eko hamarkadara arte ezin izan zen amaitu. Horren ondorioz, hainbat estilo bateratzen ditu bere gorputz ezberdinetan, errenazimentutik neoklasizismora, arkitekto ugari esku hartuz, Jacopo Florentinotik Ventura Rodriguezeraino.

93 metroko altuerak Espainiako hirugarren kanpandorre altuena egin du -bigarrena katedralak baino ez badira kontuan hartzen- eta Murtziako hiriaren sinbolo ukaezina.

## Kanpo estekak
The Butcher Boy (1997ko filma)

***The Butcher Boy*** (euskaraz *Mutil Sarraskigilea*), 1997ko Neil Jordan irlandar zinema zuzendariak zuzendutako tragikomedia film bat da. Patrick McCabe irlandar idazlearen *1992ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Stephen Rea, Fiona Shaw eta Eamonn Owens aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1960ko hamarkadaren hasiera, Irlandako Clones udalerria. Francie Brady (Eamonn Owens) irudimen handiko 12 urteko mutikoa da, baina bere etxeko giro kaxkarra eta gurasoek bere griña eta amets guztiak zapuzten dituzte. Inguratzen duen giro ilunari aurka eginez, eta aita alkoholiko (Stephen Rea) eta depresiodun ama (Aisling O'Sullivan) batekin batera bizi dela, Francis etsi-etsian bere eguneroko bizimodua ahazteko babesleku bat topatzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Eamonn Owens: Francie Brady
* Stephen Rea: Benny Brady (Aitatxo) / Francie heldua (krediturik gabe)
* Fiona Shaw: Nugent andrea
* Andrew Fullerton: Phillip Nugent
* Aisling O'Sullivan: Annie Brady (Amatxo)
* Alan Boyle: Joe Purcell
* Seán McGinley: Sarjentua
* Ian Hart: Osaba Alo
* Brendan Gleeson: Aita Bubbles
* Milo O'Shea: Aita Sullivan
* Sinéad O'Connor: Ama Birjina / Colleen
* Gina Moxley: Mary
* John Kavanagh: Boyd doktorea
* Niall Buggy: Aita Dom

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Arantxa Artza

**Arantxa Artza Lasa** (Itsasondo, 1968ko irailaren 9a) gipuzkoar irrati esataria eta telebista aurkezlea da.

1991n euskal filologian lizentziaduna, ikasketak amaitu eta gutxira Euskadi Irratian hasi zen lanean.

2020ko Rikardo Arregi saria irabazi du Osasun etxea saioan egindako lanagatik.

## Lanak 
### Irratsaioak 
### Telebista saioak 
## Erreferentziak
Godoy dorrea

**Godoy dorrea** Murtziako Eskualdeko (Espainia) bigarren eraikinik altuena da. 2005ean inauguratu zenean, 66 metroko altitudearekin, Murtziako eraikinik altuena zen. Hala ere, 2009an Talaia dorre bikiak gainditu zuten 95 metroko altuera eta 22 solairu izanik. Halaber, lurpeko hiru solairu ditu.
## Kanpo estekak
Beauty and the Beast (1991ko filma)

***Beauty and the Beast*** (euskaraz ***Ederra eta Piztia***) 1991ko Gary Trousdale eta Kirk Wisek zuzendutako Walt Disney Feature Animation ekoiztetxearen marrazki bizidun musikal eta fantasiazko filma da. Jeanne-Marie Leprince de Beaumont idazlearen *La Belle et la Bête* ipuinean oinarritzen da.

Oscar Sarietan, Film onenaren Oscar Sarirako izendatu zuten lehen animaziozko filma izan zen. Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria‎ eta Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria ("Beauty and the Beast") irabazi zituen.

## Argumentua 
Belle izeneko neska gazte eder batek Piztia baten gazteluan geratzea onartzen du, bere aita askatzearen truke. Piztia, berez, sorgindutako printze bat da. Sorginkeria hausteko, neskatila eder bat maitemindu behar du, sorgindutako arrosa baten azken petaloa erori baino lehen.

## Kanpo estekak 
* *Beauty and the Beast* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Blas Alexandre Lezaeta

**Blas Alexandre Lezaeta Zabala**, gaztelaniaz Blas Alexandre de Lezaeta y Zabala, (Betelu, Nafarroa, 1597ko otsailaren 10a - Zaragoza, 1647ko urriaren 19a) elizgizon, Orreagako kolegiataren priore, Iruñeako apezpikua eta inkisidorea izan zen.

## Biografia 
thumb|300px|Beteluko San Pedro elizan batailatu zuten.
Beteluko Albirena etxean edo Alexandrorenan jaio zen. Gurasoak Martin Ruiz Lezaeta eta Maria Zabala ziren. Alexandre izena etxearen izenetik zetorkion. Beteluko San Pedro elizan batailatu zuten. 1641an Nafarroako Gorteek Filipe IV.a Espainiakoari artzapezpiku izendatzea eskatu zioten. Aragoiko inkisidorea izendatu zuten ere bai. Nafarroan ez zegoen inkisidorerik baina, beharrezkoa zenean, Aragoikoa edo Logroñokoa eskua hartzen zuen. 1647an Orreagako kolegiataren priore eta Iruñeko artzapezpiku izendatu zuten. Urte berean Zaragozako Aljaferia jauregian hil zen. Hil zenean Toledoko inkisidore izateko proposatua zegoen.

Bitxikeria bezala, Lezeak esklabu bat zuen, Juan Blay.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Beteluko leinuak.
* :Blas Lezaetaren testamentua.
Iron Eagle

***Iron Eagle*** (euskaraz *Burdinezko Arranoa*), 1986ko Sidney J. Furie kanadar zinema zuzendariak zuzendu eta Kevin Alyn Elders gidoilariarekin batera idatzitako ekintza film bat da. Louis Gossett Jr., Jason Gedrick, David Suchet, Larry B. Scott, Caroline Lagerfelt eta Tim Thomerson aktoreek antzeztu zuten. Basil Poledouris musikagileak soinu banda konposatu zuen.

Gai berdina eta antzeko istorioa duen *Top Gun* film ospetsuarekin batera urte berean estreinatu izanak ez zion batere mesederik egin, halere diru etekin handiak izan zituenez, *: Iron Eagle II, Aces: Iron Eagle III* (1992) eta *Iron Eagle on the Attack* (1995) jarraipenak izan zituen.

## Argumentua 
Doug Masters (Jason Gedrick) jet hegazkin bat pilotatzen auto bat gidatzen baina lehenago ikasi duen 18 urteko gazte bat da. Betidanik, Ted (Tim Thomerson) aitaren antzera pilotu izan nahi du, baina bere nota txarrak direla eta, AEBetako Indar Armatuetako Akademiak ez dio izen ematerik laga. Orain Doug gerra pilotu kementsu bat dela erakusteko prest dago, eta itxuraz dirudiena baina askoz ere helduagoa. Izan ere, mutilak bere aitaren gerra-hegazkina Mediterraneo kostaldeko Bilya herrialdean patruilatzen ari zela bertako gerra-hegazkinek jo eta lurreratu dutela jakin berri baitu, aita preso hartuz.

## Aktoreak 
* Louis Gossett Jr.: Charles "Chappy" Sinclair kolonela
* Jason Gedrick: Doug Masters
* David Suchet: Akir Nakesh kolonela, Defentsa Ministroa
* Shawnee Smith: Joenie
* Melora Hardin: Katie
* Larry B. Scott: Reggie
* Lance LeGault: Edwards jenerala
* Tim Thomerson: Ted Masters kolonela
* Caroline Lagerfelt: Elizabeth Masters
* Robert Jayne: Matthew "Matt" Masters
* Jerry Levine: Tony
* Robbie Rist: Milo Bazen
* Michael Bowen: Knotcher
* David Greenlee: Kingsley
* Tom Fridley: Brillo
* Rob Garrison: Packer

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Tarzan (1999ko filma)

**Tarzan** 1999ko Kevin Lima eta Chris Buckek zuzendutako eta Walt Disney Feature Animation ekoiztetxeak ekoiztutako abenturazko marrazki bizidun film bat da. Edgar Rice Burroughs idazlearen *Tarzan of the Apes* eleberrian oinarritzen da.

Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria irabazi zuen (Phil Collins-en "You'll Be in My Heart" abestia).

## Argumentua 
Kala gorila emeak oihanean umezurtz bat aurkitzen duenean, bere semetzat hartzen du, nahiz eta Kerchak, taldeko buruzagia, ados ez egon. Terk tximino barregarriarekin eta Tantor elefante neurotikoarekin batera, Tarzan oihanean hazten da, animalien instintuak garatuz, eta zuhaitzetik zuhaitzera joaten ikasiz. Baina oihanera espedizio bat heltzen denean eta Tarzanek Jane ezagutzen duenean, Tarzanek benetan nor den eta nondik datorren ikasten du.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Luke Perry

**Coy Luther Perry III** (Mansfield, Ohio, 1966ko urriaren 11 &ndash; Burbank, Kalifornia, 2019ko martxoaren 4) estatubatuar aktore bat zen. *Beverly Hills, 90210* telesailean Dylan McKayren papera antzezteagatik egin zen famatu, 1990etik 1995era eta berriro ere 1998tik 2000ra. *Riverdale* telesailean Fred Andrewsen papera ere egin zuen, eta hainbat telesailetan bigarren mailako paperak izan zituen.
Agnes d'Harcourt

'''Agnes d'Harcourt''' (?-1291) emakumezko idazlea eta Longchampeko abadiako abadesa izan zen.

d'Harcourt moja egin eta Longchampeko komentuan sartu zen 1260an, non Elisabet Frantziakoa eta Gaztelakoa abadiaren sortzailearekin batera lan egin zuen. Abadian eman zuen denboran zehar abadesa izendatu zuten eta bertan bizi izan zen bere heriotza arte. Bitartean bere lagun, lankide eta santu Elisabeten biografia idatzi zuen *Elisabeten bizitza*, idazkera frantsesaren hasierako lanik garrantzitsuenetako bat.
Monika Brodka

270px|eskuinera|thumb|Monika Brodka Oświęcimiun egindako kontzertu batean, 2013an.
**Monika Maria Brodka** (Żywiec, Polonia, 1987ko otsailaren 7a- ) punk rock abeslaria da. Poloniako *Pop Idol* saioaren hirugarren edizioa irabaztean egin zen famatu.

## Biografia 
Monika Brodka Polonia hegoladeko Żywiec hirian jaio zen. Hamazazpi urte zituela Poloniako *Pop Idol* saioa irabazi zuen eta urte berean *Album* diskoa argitaratu zuen. Hilabete pare batean "urrezko diskoa" izatea lortu zuen. 2006an bigarren diskoa atera zuen, *Moje piosenki* ("nire abestiak"), hau ere "urrezko diskoa" izan zena. "Platinozko disko bikoitza" izatea lortu zuen. Atzerrian ere kritika onak izan zituen.

2012ko maiatzean Los Angelesera joan zen *LAX* izeneko EPa grabatzera. Diskoko singleak "Varsovie" eta "Dancing Shoes" izan ziren, ingelesez garbatu zituen gainera. "Varsovie" abestiak urteko abesti onenaren Fryderyk saria lortu zuen. 2016an *Clashes* diskoa atera zuen.

## Diskografia 
* *Album* (2004, BMG)
* *Moje piosenki* (2006, BMG)
* *Granda* (2010, Sony Music)
* *LAX* (2012, Kayax) - EPa
* *Clashes* (2016, Kayax / Play It Again Sam)
* *MTV Unplugged* (2018) - zuzenekoa
* *Brut* (2021)
* *Sadza* (2022) - EPa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
The Phantom (1996ko filma)

***The Phantom*** (euskaraz *Mamua*), 1996ko Simon Wincer australiar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film bat da. Lee Falk komikigilearen *The Phantom* komikian oinarritua dago. Billy Zane, Treat Williams, Kristy Swanson, Catherine Zeta-Jones, James Remar eta Patrick McGoohan aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1938, Bengalako ohianean denek "Mamu Ibiltariari" (Billy Zane) erabateko begirunea diote, bertan bere legea ezartzen duen mozorrodun misteriotsua. Orain hiru garezur sorginduak bereganatzear dagoen Sengh Anaikidetzari aurre egin beharko die, hiru garezur hauek mundua menderatzeko adina ahalmen magikoa dute. "Espiritu Ibiltariak" New York hirira bidaiatu eta gaizkileak atzeman beharko ditu, gainera abentura honetan, Diana (Kristy Swanson), bere bizitzako emakumea topatuko du.

## Aktoreak 
* Billy Zane:The Phantom / Kit Walker
* Treat Williams: Xander Drax
* Kristy Swanson: Diana Palmer
* Catherine Zeta-Jones: Sala
* James Remar: Quill
* Patrick McGoohan: The Phantomen aita (20. The Phantom)
* Radmar Agana Jao: Guran
* Robert Coleby: Philip Horton kapitaina
* Cary-Hiroyuki Tagawa: Kabai Sengh Handia
* Bill Smitrovich: Dave Palmer
* Casey Siemaszko: Morgan
* David Proval: Charlie Zephro
* Joseph Ragno: Ray Zephro
* Al Ruscio: Farley poliziaburua
* Samantha Eggar: Lily Palmer
* Jon Tenney: Jimmy Wells
* John Capodice: Al the Cabby

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Klaus Kinkel

**Klaus Kinkel** (Metzingen, Baden-Württemberg, 1936ko abenduaren 17a - Sankt Augustin, Ipar Renania-Westfalia, 2019ko martxoaren 4a) alemaniar legelari eta politikaria izan zen. Alderdi Demokratiko Askearen buruzagia 1993tik 1995era, Justizia Ministroa 1991tik 1992ra, Kanpo Harremanetako Ministroa 1992tik 1998ra eta Kantzilerordea 1993tik 1998ra izan zen.
Zaho

**Zaho** (izen osoa **Zahera Darabid**), (Aljer, 1980ko maiatzaren 10a- ) abeslari eta musikagile aljeriar-kanadarra da. Pop urbanoa jorratzen du.

## Biografia 
Zaho Aljerreko Bab Ezzouar suburbioan jaio zen. Zazpi urte zituela hasi zen eta Francis Cabrelen errepertorio osoa ikasi zuen. 1991 urtean Gerra Zibila sortu zen Aljerian. Emigrazio programa baten bidez 1999an familia Montrealera joan zen, Zahok 18 urte zituela. Gaur egun Montrealen aita exekutiboa du Planifikazio Ministerioan eta ama Frantziako Informatika Instituzio nazionaleko matematika irakaslea.

Montrealen ezagutu zituen musika ibilbide profesionala egiteko beharrezko azpiegiturak, Phil Greiss ekoizlea eta musikagile frankofono esanguratsuak, hala nola, Idir, Tunisiano eta Soprano. Phil Greissen bidez abiatu zen musika munduan eta 2007an *mixtape* bat grabatu zuen.

2008 urtean atera zuen aurreneko diskoa, *Dima*, arabieraz "beti" esan nahi du. Soprano eta Tunisiano raperoek kolaborazio bana egin zuten diskoan. Berehalako arrakasta izan zuen Quebecen eta Frantzian eta "platinozko diskoa" bihurtu zen. MTV Europe Music Awards sarietan "urteko artista frankofono onenaren" saria eskuratu zuen. NRJ Music Awards sarietan ere "urteko errebelazio frankofonoa" izatea lortu zuen.

2010an Sean Paul-en *Imperial Blaze* diskoaren frantsesezko bertsioa atera zen eta Zahok "Hold My Hand" abestia kantatu zuen berarekin. *Prix de La Création* sarietan nazioarteko abesti onenaren saria eskuratu zuten. 2012 urtean bigarren diskoa argitaratu zuen, *Contagieuse. Antzerkiko musikagile taldeko partaidea ere izan zen. Urte berean Céline Dionen *Encore un soir* diskoan hartu zuen parte, disko hartako hiru abesti idatziz ("Ma faille", "Tu sauras" eta "À vous"). Black M eta MHD-ren diskoetan ere egin zituen kolaborazioak.

Zahoren hirugarren diskoa 2017an atera zen, *Le Monde à l'envers. Mundu frankofonoan kontzertu bira handia egin zuen, Frantzian, Belgikan, Suitzan, Kanadan eta Afrikako hainbat herrialdetan hain zuzen ere.

## Diskografia 
* *Dima* (2008) - "platinozko diskoa"
* *Contagieuse* (2012) - "urrezko diskoa"
* ''Le Monde à l'envers* (2017)
* *Résilience'' (2023)

## Sariak 
* MTV Europe Music Awards:
** 2008: Frantsesezko artista onena
* NRJ Music Awards:
** 2009: urteko errebelazio frankofonoa
** 2011: urteko talde frankofonoa
* Prix de La Création:
** 2011: Nazioarteko abesti onena (Sean Paul-ekin)
* Trace Urban Music Award:
** 2013: emakumezko artista onena eta kolaborazio onena (La Fouine-ekin)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Angulemako katedrala

**Angoulemako katedrala** () katedral katolikoa da, Angulemako apezpikuaren egoitza. Estilo erromanikoa da arkitekturan nahiz eskulturan.

Lehenengo katedrala IV. mendean eraiki zen, aurreko santutegi pagano baten lekuan. Eliza hori VI. mendean suntsitu zen, Klovisek hiria hartu zuenean Vouillé-ko guduaren ondoren (507). Beste katedral bat kontsakratu zuten 560an, baina bi mende geroago su hartu zuen, agian vikingoen ondorioz.

Hirugarren katedral bat 1017an kontsakratu zen. Baina XII. mendearen hasieran txikiegitzat jo zuten eta eraberritzeari ekin zioten. 1110ean hasi ziren lanak, eta 1128rako bukaturik zeuden. Katedralaren itxura hurrengo mendeetan aldatu zuten. Esaterako, dorreetako bat XVI. mendeko Erlijioen Gerretan suntsitu zuten. XIX. mendean dorre gaineko konoak erantsi zitzaizkion Paul Abadiek zuzendutako eraberritzean, baina Erdi Aroko fatxada bere horretan mantendu zuten nagusiki.

Fatxadan 70 eskultura baino gehiago daude, bi gairen inguruan antolatuak: jasokundea eta azken auzia. Horretaz gain, eguneroko bizitzaren eszenak ere ageri dira: ehiza edo laborantzako lan nekagarriak.

Barnealdean, nabeak hiru kupula ditu; transeptu luze batek gurutzatzen du, zeinak dorre bana baitu iparraldeko eta hegoaldeko muturretan. Trantseptua eta nabea gurutzatzen diren tokian kupula handiago bat dago egun, jatorrizkoa ordeztu duena 1568ko setioan suntsitu baitzuten.

## Kanpo estekak
Liburubila zerbitzua

Liburubila kultura-baliabideak bilatzeko Internet bidezko aplikazioa da. Euskadiko Irakurketa Publikoko liburutegiek dituzten milaka liburu, film, dokumentu, liburu elektroniko eta dokumentu digital bilatu eta kontsultatzeko aukera eskaintzen du metabilatzaile honek.

Bere barruan modu integratuan hiru datu-base kontsulta daitezke:

* Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogoan
* Liburuklik: Euskadiko artxibo eta liburutegietako funtsa digitalizatuen datu-basean.
* eLiburutegia: liburu digitalak eta filmak mailegatzeko plataforman.

## Baliabide kopuruak 
2019ko martxoan hauek ziren zeuzkan baliabideak:

* 920.096 liburu,
* 17.416 liburu elektroniko,
* 2.914 pelikula on-line,
* 75.944 audio,
* 11.003 dokumentu digital,
* 12.899 egunkari edo aldizkari,
* 4.579 argazki edo dokumentu grafiko,
* 8.643 ordenagailu-fitxategi

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Buruxkak datu-basea, UEUren liburutegi digitala, UEUk argitaratu dituen liburuak, aldizkariak eta doktorego-tesiak biltzen dituena
* *Inguma*, euskal komunitate zientifiko-intelektualaren datu-basea.
* Europeana, Europan zehar digitalizatu diren milioika liburu, margolan, film, museo objektu eta artxibategietako grabaketa biltzen dituena

## Kanpo estekak 
* Liburubila webgunea.
* Buruxkak, UEUren Liburutegi Digitala.
Nowhere to Run (1993ko filma)

***Nowhere to Run*** (euskaraz *Ihesbiderik Gabe*), 1993ko Robert Harmon estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film bat da. Jean-Claude Van Damme, Rosanna Arquette, Kieran Culkin, Ted Levine eta Joss Ackland aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Sam Gillen (Jean-Claude Van Damme) quebecar banku lapurreta egiteagatik preso zeramatzen polizia-autobusetik ihes egin ostean, ezkutaleku baten bila hasiko da. Bere ihesaldian Clydie Anderson (Rosanna Arquette) alarguna ezagutu, eta haren lursailetaz jabetu nahi duen enpresari talde bati aurre egiten lagunduko dio.

## Aktoreak 
* Jean-Claude Van Damme: Sam Gillen
* Rosanna Arquette: Clydie Anderson
* Kieran Culkin: Mike "Mookie" Anderson
* Tiffany Taubman: Bree Anderson
* Joss Ackland: Franklin Hale
* Ted Levine: Dunston jauna
* Edward Blatchford: Lonnie Poole sheriffa
* Anthony Starke: Billy
* James Greene: Dendaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ana Danimarkakoa

**Ana Danimarkakoa** (; Skanderborg, 1574ko abenduaren 12a – Hampton Court jauregia, 1619ko martxoaren 2a) Eskoziako, Ingalaterrako eta Irlandako erregina ezkontidea izan zen Jakue I.a Ingalaterrakoarekin ezkondu ondoren.

Frederiko II.a Danimarkakoaren bigarren alaba zen.
Augustów

**Augustów** () Poloniako Podlasiako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Augustów barrutian kokatuta. 80,9 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 30.373 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Augustów landa-udalerria

**Augustów** () Poloniako Podlasiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Augustów barrutian kokatuta. 266,61 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6.834 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Annopol udalerria

**Annopol** () Poloniako Lublingo voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Kraśnik barrutian kokatuta. 151,13 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8.839 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Belizalde kalea (Donostia)

**Belizalde kalea** Gipuzkoako Donostia hiriburuko Aiete auzoan dagoen kale bat bat da. San Roke kalearen goialdean hasten da, hegoalderantz. Ez da beste ezein kaletan amaitzen, irteerarik gabeko kalea da.

Bertako baserri batetik hartua du izena.

## Kanpo estekak