Zeus olinpikoaren tenplua (Olinpia)

**Olinpiako Zeus Olinpikoaren tenplua**, K. a. 470 eta K. a. 456 bitartean eraikia, greziar tenplu klasikoen eedua jarraitu zuen ordena doriarrean eginez. Tenplua, Grezia osoko santutegirik ospetsuenaren gainean eraiki zen, tokiko jainko panhelenikoei eskainia izan zena eta, ziur asko, Mizenasko aldiaren amaieran ezarri zena.

## Historia 
Altisa, bere zuhaitz sakratuarekin, aire zabaleko aldareak eta Peloperen tumulua, K. a. X. eta K. a. IX. mendekoak dira. Zeusen gurtza jada ezarrita zegoen Heraren gurtzarekin batu zenean.

## Dekorazioa 
Paroseko marmolezko tenpluaren eskultura-dekorazio aberatsa K. a. 460koa da. Eta Eskultura Klasiko Goiztiarraren Erritmo Estriktoa deritzonaren adibiderik bikainenetako bat da.

### Ekialdeko frontoia 
Ekialdeko frontoia, Pausaniasek, oker, Peoniori esleitu zion, K. a. II. mendearen amaieran eskultorearen lanen zenbaketa xehatua egin zuenean. Bertan, Pélope eta Enomao arteko zalgurdi lasterketa mitikoa erakusten zuen, Zeus erdian geldituta eta albo banatan heroi pareak zituena, hauek ere zutik, eta bi zalgurdi taldeak, izkinetan etzandako irudiez gain. Hipodamia eta bere neskamea Zeusaren ezkerraldean daude (iparraldea) eta Pelope bere eskuinean. Hamabost irudietatik zati handi bat indusketen bidez aurkitu da; hala ere, gaian adituak direnak eserita edo belaunikatuta agertzen diren sei irudien kokapena eta haien arteko interrelazioa eztabaidatzen dute oraindik, baita euren identitate espezifikoak ere.

### Mendebaldeko frontoia 
Mendebaldeko frontoiak, zentauromakia erakusten zuen, Piritooren ezkontzako lapita eta zentauroen arteko liskarra, hauek, xenia hautsi zutelarik, gizarte jokabideen oinarri diren abegi arau sakratuak. Apolo. K. a. 49an, persiarren aurka lortutako garaipena, heleniar ordenaren aurkako mehatxu "kanpotarra".

### Metopak 
Pronaoak eta opistodomoak, sarrerako ataria eta atzeko arkupe faltsua, diseinuari oreka emateko balio zuena, in antis eraiki ziren, mutur bakoitzean sei metoparekin, Heraklesen hamabi lanekin grabatuak, non heroiak justuen ordena mehatxatzen duten izaki eta munstro batzuk garaitzen dituen.

## Hondamendiak eta zaharberritzea 
Korinto arpilatu ondoren K. a. 146an. K. a. 38an, Luzio Mumio erromatar jeneralak, urrez bustitako hogeita bat ezkutu sagaratu zituen, zutabeetan zintzilikatuak izan zirenak. Horrez, gain, K. a. 522an gertatu ziren lurrikarek, hondakinak suntsitu zituzten eta tenpluaren zati bat lurperatu zuten

Santutegi zaharraren lekua, aspaldi luizi eta legamo uholdeen pean ahaztuta, 1766an identifikatu ahal izan zen. 1829an, frantziar talde batek Zeusen tenpluaren zati bat industu zuen eta frontoien zati batzuk Louvreko Museora eraman zituen. Indusketa sistematikoak 1875ean hasi ziren, Alemaniako Arkeologia Institutuaren zuzendaritzapean; etenaldi batzuk egon arren, indusketa hauek gaur egun jarraitzen dute.

## Zeusen estatua 
Zeusen tenpluan, Zeusen estatua ospetsua zegoen, antzinako munduko zazpi mirarietako bat izan zena. Urrezko eta bolizko estatua, 13 metro ingurukoa zen (43 oin), eta Fidiasek sortu zuen Olinpiako bere tailerrean. Hamabi urte inguru behar izan zituen osatzeko. Buruan, olibondo adarrez osatutako koroa bat jarri zen. Bere eskuineko eskuaren ospakizunean, Nike bat, garaipenaren jainkosa, hau ere boliz eta urrez egina, eta, bere ezkerreko eskuan, metal mota ugariz egindako zetro bat, goialdean arrano bat duena. Bere sandaliak urrezkoak ziren, tunika bezala. Bere arropak, animalia eta liliekin zizelkatuak izan ziren. Tronua, urrez, harribitxiz, ebanoz eta marfilez apaindua zegoen. Estatua, Greziako lan artistikorik ospetsuena izan zen.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Temple_of_Zeus_at_Olympia_(Doric_column).jpg
Fitxategi:Zeus_d%27Olympie_(Barclay).jpg
Fitxategi:Model_of_ancient_Olympia.jpg
Fitxategi:Olympie_-_Temple_de_Zeus.jpg
Zeus_in_Olympia_metopes_02_casting_in_Pushkin_museum_by_shakko_.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak