open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bolivaridia

***Bolivaridia*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Bolivaridia boneti* Tuxen, 1976
* *Bolivaridia imadatei* Prabhoo, 1975
* *Bolivaridia perissochaeta* Bonet, 1942
* *Bolivaridia somalicum* Yin & Dallai, 1985
Neobaculentulus

***Neobaculentulus*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Neobaculentulus cipingensis* Yin, 1987
* *Neobaculentulus henanensis* Yin, 1984
* *Neobaculentulus heterotarsus* Bu & Xie, 2006
* *Neobaculentulus izumi* (Imadaté, 1965)
Nipponentomon

***Nipponentomon*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Nipponentomon andrei* (Ewing, 1940)
* *Nipponentomon aureitarsum* Ewing, 1940
* *Nipponentomon bidentatum* Nakamura, 2004
* *Nipponentomon bifidum* Rusek, 1974
* *Nipponentomon californicum* Hilton, 1929
* *Nipponentomon heterothrici* Yin & Xie, 1993
* *Nipponentomon kamui* Imadaté, 1965
* *Nipponentomon kevani* Rusek, 1974
* *Nipponentomon khabarovskense* Nakamura, 2004
* *Nipponentomon macleani* Nosek, 1977
* *Nipponentomon nippon* (Yosii, 1938)
* *Nipponentomon uenoi* Imadaté & Yosii, 1959
Nosekiella

***Nosekiella*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Nosekiella behanae* Nosek, 1977
* *Nosekiella condei* (Tuxen, 1955)
* *Nosekiella danica* Condé, 1947
* *Nosekiella hoogstraali* Nosek, 1980
* *Nosekiella urasi* Imadaté, 1981
Kenyentulus

***Kenyentulus*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Kenyentulus ailaoshanensis* Yin, Xie, Zhang & Imadaté, 1995
* *Kenyentulus anmashanus* Chao, Lee & Chen, 1998
* *Kenyentulus beibeiensis* Tang & Yin, 1987
* *Kenyentulus chongqingensis* Tang & Yin, 1987
* *Kenyentulus ciliciocalyci* Yin, 1987
* *Kenyentulus condei* (Prabhoo, 1975)
* *Kenyentulus daliensis* Yin, Xie, Zhang & Imadaté, 1995
* *Kenyentulus datongensis* Imadaté & Yin, 1983
* *Kenyentulus dolichadeni* Yin, 1987
* *Kenyentulus fanjingensis* Yin, 1992
* *Kenyentulus hainanensis* Yin, 1987
* *Kenyentulus hauseri* Imadaté, 1991
* *Kenyentulus henanensis* Yin, 1983
* *Kenyentulus hubeinicus* Yin, 1987
* *Kenyentulus imadatei* Nakamura, 1997
* *Kenyentulus japonicus* (Imadaté, 1961)
* *Kenyentulus jianfengensis* Yin, 1987
* *Kenyentulus jinghongensis* Yin, 1983
* *Kenyentulus jinjiangensis* Tang & Yin, 1986
* *Kenyentulus jiuzhaiensis* Tang & Yin, 1986
* *Kenyentulus kangdingensis* Tang & Yin, 1987
* *Kenyentulus kenyanus* (Condé, 1948)
* *Kenyentulus kunmingensis* Yin, Xie, Zhang & Imadaté, 1995
* *Kenyentulus malaysiensis* (Imadaté, 1965)
* *Kenyentulus medogensis* Yin, 1983
* *Kenyentulus menglunensis* Yin, Xie, Zhang & Imadaté, 1995
* *Kenyentulus minys* Yin, 1983
* *Kenyentulus monlongensis* Yin, 1983
* *Kenyentulus monticolus* Nakamura, 1990
* *Kenyentulus ohyamai* (Imadaté, 1965)
* *Kenyentulus sakimori* (Imadaté, 1977)
* *Kenyentulus sanjianus* (Imadaté, 1965)
* *Kenyentulus serdinensis* Chao, Lee & Chen, 1998
* *Kenyentulus setosus* Imadaté & So, 1992
* *Kenyentulus shennongjiensis* Yin, 1987
* *Kenyentulus xiaojinshanensis* Yin, Xie, Zhang & Imadaté, 1995
* *Kenyentulus xingshanensis* Yin, 1987
* *Kenyentulus yaanensis* Tang & Yin, 1987
* *Kenyentulus yayukae* Imadaté, 1989
* *Kenyentulus yinae* Nakamura, 1997
Kirundi

**Kirundi** () Afrikako hizkuntza da, bantu taldekoa, Burundin hizkuntza ofiziala dena.

## Adibideak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Silvestridia

***Silvestridia*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Silvestridia africana* Yin & Dallai, 1985
* *Silvestridia artiochaeta* Bonet, 1942
* *Silvestridia hutan* Imadaté, 1965
* *Silvestridia keijiana* Imadaté, 1965
* *Silvestridia solomonis* (Imadaté, 1960)
Sugaentulus

***Sugaentulus*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Sugaentulus andrzeji* Shrubovych & Rusek, 2010
* *Sugaentulus masumii* Imadaté, 1978

## Erreferentziak
Fimafeng

**Fimafeng** eskandinaviar mitologian Ægir erraldoiaren zerbitzarietako bat da. Bere izenak "mutil azkarra" esan nahi du eta Edda poetikoko Lokasennan aipatzen da. Lan honetan Lokik Fimafeng Ægirren etxean ospatutako Æsirren omenezko batzar batean hil zuela kontatzen da. Honek Loki kanporatua izatea eragin zuen, alabaina, beranduago itzuli zen Ægirren beste zerbitzaria zen Eldirrekin borroka dialektiko bat izan ondoren, eta jainkoak iraintzen jarraitzen du Thorren mehatxuen ondorioz erretiratu egin behar izan zuen arte.

## Kanpo estekak
Tuxenentulus

***Tuxenentulus*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Tuxenentulus boedvarssoni* Nosek, 1981
* *Tuxenentulus jilinensis* Yin, 1984
* *Tuxenentulus ohbai* Imadaté, 1974
* *Tuxenentulus rockyensis* Imadaté, 1981
* *Tuxenentulus wuluensis* Chao & Chen, 1999
Tasmanentulus

***Tasmanentulus*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Tasmanentulus intermedius* Tuxen, 1986
* *Tasmanentulus similis* (Tuxen, 1967)
* *Tasmanentulus tasmanicus* (Tuxen, 1967)
Tuxenidia

***Tuxenidia*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Tuxenidia balcanica* Nosek & Cvijovic, 1969
* *Tuxenidia hermonensis* Szeptycki & Broza, 2004
Komoreera

**Komoreera** (*Shikomor*) Komoreetan eta Mayotten hitz egiten duten mintzaera da. Hizkuntza bat baino swahiliren aldaeren talde bat da, uhartez uharte aldatzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Verrucoentomon

***Verrucoentomon*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Verrucoentomon aurifer* Szeptycki, 1988
* *Verrucoentomon canadensis* (Tuxen, 1955)
* *Verrucoentomon imadatei* Nosek, 1977
* *Verrucoentomon joannis* Szeptycki, 1988
* *Verrucoentomon kawakatsui* (Imadaté, 1964)
* *Verrucoentomon mixtum* Nosek, 1981
* *Verrucoentomon rafalskii* Szeptycki, 1997
* *Verrucoentomon shirampa* (Imadaté, 1964)
* *Verrucoentomon xinjiangense* Yin, 1987
* *Verrucoentomon yushuense* Yin, 1980
Wenyingia

***Wenyingia*** bi genero ezberdinen izena da:

* ***Wenyingia***, Protura taldeko animalia.
* ***Wenyingia***, Fungi erreinuko generoa.
Yamatentomon

***Yamatentomon*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Yamatentomon breviseta* Szeptycki & Imadaté, 1987
* *Yamatentomon fujisanum* Imadaté, 1964
* *Yamatentomon kunnepchupi* Imadaté, 1964
* *Yamatentomon kurosai* Imadaté, 1974
* *Yamatentomon yamato* (Imadaté & Yosii, 1956)
Konkanera

**Konkanera** (कोंकणी , *Konknni*, ಕೊಂಕಣಿ, കൊംകണി) Indian hitz egiten den hizkuntza da.

3,6 milioi hiztun inguru ditu. Indiako hizkuntza ofizialetako bat da eta Goa estatukoa. Gutxiengo batek Karnatakan eta iparraldeko Keralan (Kasaragod barrutian) ere hitz egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Egiptoko Aro aurredinastikoa

**Egiptoko Aro aurredinastikoa** izenarekin bi lurren bateraketa gertatu aurreko aro aurrehistoriko eta historikoa ezagutzen da. Neolito garaikoa da, eta egiptoar estatuaren eraketa prozesua erakusten du.

## Glaziazioen amaiera eta Iraultza Neolitikoa 
K.a. 13000 eta 10000. urteen artean tenperatura pixkanaka igotzen hasi zen. Afrika iparraldea euri ugaria jasotzen hasi zen, larreak eratu zituztenak, bereziki gaur egun Sahara basamortuak (Nilotik mendebaldera) eta arabiar basamortuak (Nilotik ekialdera) hartzen duten eskualdean zeuden lakuen ondoan. Niloren harana zingiratsua zen: euria ibaiaren ibilguari berari gehitzen zitzaizkionez, hezetasuna oso altua zen. Larreen presentziak zenbait animalia espezie erakarri zituen (adibidez asto basatiak), eta hauek, gramineo ugariekin batera (artatxikia, basartoa, arroz afrikarra, oraindik landatu gabeak zirenak) gizaki ehiztari eta fruitu biltzaileen taldeak erakarri zituen.

K.a. 6. milurteko aldera, herrixka txikien inguruan, nekazaritza eta abeltzaintza aktibitate sedentarioak garatzen hasi ziren, Egipton neolitoari hasiera emanez. Nekazal herrixken presentzia nahiko berantiarra da Egipton, K.a. 9. milurtekotik garatzen hasten baita Ekialde Hurbileko beste lurralde batzuetan, Palestina (Jeriko), ekialdeko Anatolia (egungo Kurdistan turkiarra) eta Zagros mendiak (egungo Iran eta Irak) kasu. Mesopotamiaren neolitizazioa Niloren haranarenaren garai berean gertatu zen, K.a. 5500 inguruan.

Niloren iturrietako bat den Victoria lakua dagoen tokia den egungo Ugandan gertatutako eurien ondorioz, ekaina amaieran ibaiaren maila hazi egiten zen, han zeuden laku eta zingiretako landare hondakinen eramatearen ondorioz kolore berdexka bat hartuz; beranduago, Etiopiako mendien izotz urtzeak eragindako uholdeak zetozen, eurekin batera buztin gorria zekartena. Uholdeak amaituta, ibaiaren maila jeitsi egiten zen, eremu zabalak lupetzez estalita utziz, lupetz hori Nilok garraiatutako sedimentuez (buztina eta landare hondakinak) osatuta zegoelarik. Lupetzak lurra emankortzen zuen, eta urtero lupetzak emankortutako lurra erraz landatzekoa zen.

## Kanpo estekak
Dharan

**Dharan** () Nepalgo Ekialdeko eskualdeko hiri handia da, 118.000 biztanlekoa (2007). Koshi Guneko hiriburua da, gune horretan bertan hegoalderago dagoen Biratnagar hiria handiagoa bada ere.

## Etimologia 
Dharan izenak "egur zerrategia" esan nahi du.

## Geografia 
Terai lautadaren eta mendi eremuaren artean kokaturik dago 349 metrotako altueran. Iparraldean mendiak ditu eta hegoaldean *Charkose jhadi* basoa. Klima epela du.

## Historia 
1584. urtean **Limbuwan** eremua sotu zen *Limbu* etniako 10 erresumaren baturaz. Erresuma horietako bat **Morang** erreinua zen eta bertako hiriburua zen Dharan-Bijaypur. 1769an Prithvi Narayan Shah erregean ezinbestekoa iritzi zion Limbuwan konkistatzeari, Nepal osoaren batasuna lortuko bazen.

Dharanen egiazko fundazioa 1902an gertatu zen, Bijaypur hiriaren hegoaldean zegoen auzoa herri bihurtzean. Honen helburua Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiari egurra saltzea zen, hauek 1890an inguruan trenbidea eraikitzen hasiak baitziren. Nepalgo gobernuaren eta britainiarren erlazioa handitu egin zen 1953an Dharanen bigarren gurkha errekrutamendu egoitza ireki zutenean (ordurako bazen beste bat Pokharan).

1960an Dharan udalerri izendatu zuten eta populazioa azkar hasi zen igotzen, Bijaypur hiria bera gainditzeraino. Rai, Newar, Chettri eta beste hainbat etnia etorri ziren eta aurretik erabat budista zen eremuan hinduisten proportzioa nabarmen igo zen.

## Turismoa 
Parke eta erreserba ugari ditu inguruan. Honetaz gain Kangchenjunga eta Makalu igotzeko oinarrizko herria da.

## Kanpo estekak
Lucas Oil Stadium

**Lucas Oil Stadium** kirol instalakuntza duen erabilera anitzeko estadio bat da, AEBetako Indianapolis hirian dagoena.

## Eraikina 
Estadioak sabai atzeragarria du, eta Indianapolis hiriko paisaia ikustea ahalbidetzen duten leihoak ditu. Estadioa 2008ko abuztuak 14an inauguratu zen, inaugurazio zeremonia bat egin zen 2008ko abuztuak 16an. 1983an eraiki zen RCA Dome ordezten du NFLko Indianapolis Coltsek etxeko partiduak jokatzen dituen estadio bezala. Estadioez gain, JW Marriott Indianapolisen etxe orratz berri bat eta hotel bat eraikiko dira, Indianako Konbentziogunearen hedapen handiaren zati bezala.

2006ko otsailak 28an Lucas Oil konpainiak estadioari 20 urtez izena emateko eskubideak 120 milioi dolarrengatik erosi zituela iragarri zen. Instalakuntza, ordurarte, Indiana Stadium edo RCA Dome bezala ezagutzen zen.

Behin estadioa amaituta, lanak egungo konbentziogunea hedatzen zentratutko dira.

Irudi:An empty field.jpg|Barnealdea.
Irudi:LucasOil.JPG|Kanpoaldea.

## Aurreikusitako gertakariak 
Aurreikusitako futbol amerikar partiduekin batera (beharbada han jokatuko dira, baita ere liga unibertsitarioko eta institutuko ligako partiduak) estadioak 2010eko Final Fourreko finalerdien eta finalaren egoitza eta 2011ko emakumezkoen Final Fourreko egoitza izatea du aurreikusita. Historikoki, Indianapolis aukeraketa ezagun bat izan da Final Fourrerako, bertan baitago NCAAren egoitza nagusia.

Lucas Oil Stadiumek Indianapolis hiriarekin batera 2011ko 45. Super Bowlaren egoitza izatea eskatu zuen, baina Dallasen eta Dallas Cowboysen aurka galdu zuen bi boto soilengatik NFLko jabeen artean. Alabaina, urte bete beranduago bere hautagaitza aurkeztu ondoren, oraingoan bai lortu du bere helburua eta 2012ko 46. Super Bowlaren egoitza izango da.

## Kanpo estekak 
* Lucas Oil Stadiumen webgunea
Sagarmatha Gunea

**Sagarmatha Gunea** (), Nepalgo Ekialdeko eskualdeko hiru guneetako bat da, Terai lautadatik hasi eta munduko punturik altuera den Everest mendiraino iristen dena. Mendiak berak ematen dio izena izan ere nepaleraz *Sagarmatha* ("munduaren gailurrean") izena baitu.

1.926.143 biztanle ditu (2001) eta bere azalera 10.591 km²-koa da. Hiriburua eta hiri handiena Rajbiraj da. Aipatzekoa da Namche Bazaar herrixka ere, berau baita Everest mendia hego-lepotik igotzerakoan aurki daitekeen azken herria.

Sagarmatha Parke Nazionala dago bertan.

## Kanpo estekak
Rajbiraj

**Rajbiraj** (nepaleraz राजबिराज) Nepalgo Ekialdeko eskualdeko hiria da, Sagarmatha Guneko hiriburua.

Terai lautadan kokaturik dago, Indiako mugatik 16 kilometro eskasera eta Katmandutik 192 kilometrotara.

## Kanpo estekak
Indianapolis Colts

**Indianapolis Colts** izenekoa National Football Leaguen parte hartzen duen futbol amerikar talde profesional bat da. Liga Nazionala eta Amerikarra 1970ean elkartu ondoren, Amerikar Konferentziaren Hegoaldeko Dibisioaren kide dira, Houston Texans, Jacksonville Jaguars eta Tennessee Titansekin batera.

Taldea Baltimoren zegoen 1983 arte, Indianako hiriburura azkar joan aurretik, bere egungo egoitza dena.

Tradizionalki, etxeko partiduetan kolore zuri eta urdinez jokatzen dute, eta kanpoan erabat zuriz.

Gaur egun, bere etxeko partiduak Lucas Oil Stadiumean jokatzen ditu.

2007an New England Patriots taldea 38-34 garaituz Amerikar Konferentzia irabazi ondoren 41. Super Bowla irabazi zuten Floridako Miami hirian, Chicago Bears 29-17 garaituz, partidu honetan, taldeko quarterback titularra zen Peyton Manning finaleko Jokalaririk Baliotsuena bezala aukeratua izan zelarik. Izan ere, Manning, Colts taldeko jokalaria dena 1998tik, NFLko jokalaririk hoberenetakotzat hartzen da, jokalaririk baliotsuenaren titulua 2003-2004 denboraldian lortuz, denboraldi horretan NFLren historian ratingik altuena ere lortuz, 121.1ekin
ezkerrera|thumb|180px|Coltsen ekipazioa

XLI. Super Bowla lortu ondoren, Colts taldeak eta Manningek "oso onak izatearen baina saria sekula ez irabaztearen" ospe txarra kendu zuten, ordurarte denboraldi erregularrean oso marka onak egiten baitzituzten, baina denboraldiostean espero baino lehenago erortzen baitziren.

Hiru urte beranduago XLIV. Super Bowla jokatu zuten, berriz ere Miamin, baina oraingoan bere aurkari zen New Orleans Saintsek garaitu zituen.

## Jokalari nabarmenak 
Peyton Manning, Reggie Wayne, Dallas Clark, Dwight Freeney, Robert Mathis, Gary Brackett, Adam Vinatieri, Antoine Bethea, Jeff Saturday, Ryan Diem

## Palmaresa 
- **Super Bowl**: **2**
* 1970 (V), 2006 (XLI)

- **Konferentziako Txapeldunak: 7**
* **NFL Mendebaldea:** 1958, 1959, 1964, 1968
* **AFC:** 1970, 2006, 2009

- **Dibisioko Txapeldunak: 16**
* **NFL Hegoaldea:** 1968
* **AFC Ekialdea:** 1970, 1975, 1976, 1977, 1987, 1999
* **AFC Hegoaldea:** 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2010, 2013, 2014

## Iruditegia 

Irudi:LucasOilStadiumTheLuke.jpg|Lucas Oil Stadium.
Irudi:1967 Johnny Unitas.jpeg|Johnny Unitas.
Irudi:Jay Cutler - 11-01-2009 (cropped).jpg|Jay Cutler.
Irudi:Peyton Manning passing.jpg|Peyton Manning.
Irudi:Andrew Luck.JPG|Andrew Luck.

## Kanpo estekak 
* Indianapolis Colts taldearen webgunea
Nevado de Tuco

**Nevado de Tuco** Hegoamerikako mendi bat da, Andeetan dagoena, Peruko Ancash departamenduan.

## Kokapen geografikoa 
Cordillera Blanca mendilerroaren hegoekialdeko muturrean dago. Bere altuera 5300 metrokoa da, beste iturri batzuen arabera 5454 edo 5479. Conococha aintziraren jatorria da, bere hegoaldeko zatitik jaiotzen den izen bereko ibaia eratzen duena.

Inguruko mendiak honakoak dira:

* Chalhua, 5476 metrokoa
* Juchuraju, 5392 metrokoa
* Pastoruri, 5240 metrokoa
* Santon, 5256 metrokoa
* Queullaraju, 5603 metrokoa
* Rajuluna, 5360 metrokoa

Conocochatik, Chiquianetik eta Conococha-Chiquian errepidearen goikaldeko zatitik ikus daiteke.

## Kanpo estekak
Acerentomon

***Acerentomon*** Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Acerentomon aceris* Rusek, 1965
* *Acerentomon affine* Bagnall, 1912
* *Acerentomon album* Loksa, 1966
* *Acerentomon bagnalli* Womersley, 1927
* *Acerentomon balcanicum* Ionesco, 1933
* *Acerentomon baldense* Torti, 1986
* *Acerentomon brevisetosum* Condé, 1945
* *Acerentomon carpaticum* Nosek, 1961
* *Acerentomon condei* Nosek & Dallai, 1982
* *Acerentomon dispar* Stach, 1954
* *Acerentomon doderoi* Silvestri, 1907
* *Acerentomon dominiaki* Szeptycki, 1977
* *Acerentomon fageticola* Rusek, 1966
* *Acerentomon franzi* Nosek, 1965
* *Acerentomon gallicum* Ionesco, 1933
* *Acerentomon giganteum* Condé, 1944
* *Acerentomon granulatum* Szeptycki, 1993
* *Acerentomon hylophilum* Rusek, 1966
* *Acerentomon imadatei* Nosek, 1967
* *Acerentomon italicum* Nosek, 1969
* *Acerentomon kustorae* Nosek, 1983
* *Acerentomon maius* Berlese, 1908
* *Acerentomon meridionale* Nosek, 1960
* *Acerentomon mesorhinus* Ionesco, 1930
* *Acerentomon microrhinus* Berlese, 1909
* *Acerentomon nemorale* Womersley, 1927
* *Acerentomon noseki* Torti, 1981
* *Acerentomon novaki* Rusek, 1965
* *Acerentomon omissum* Szeptycki, 1980
* *Acerentomon oreophilon* Szeptycki, 1980
* *Acerentomon pannonicum* Loksa, 1966
* *Acerentomon parvum* Szeptycki, 1980
* *Acerentomon pseudomicrorhinus* Nosek, 1977
* *Acerentomon quercinum* Ionesco, 1932
* *Acerentomon robustum* Ionesco, 1930
* *Acerentomon rostratum* Ionesco, 1951
* *Acerentomon skuhravyi* Rusek, 1965
* *Acerentomon tenuisetosum* Nosek, 1973
* *Acerentomon tuxeni* Nosek, 1961
Laosera

**Laosera** (ພາສາລາວ, BGN/PCGN: phasa lao, ) Tai-Kadai familiako hizkuntza da. Laoseko hizkuntza ofiziala da, ipar-ekialdeko Thailandian ere mintzatzen dena. Idazteko *abugida* alfabetoa erabiltzen da. Ofizialki, ez dago dialekto baturik, baina *de facto* Vientiangoa da.

## Dialektoak 
## Adibideak 
* ຂອບໃຈຫຼາຍໆເດີ (khop txai lai lai deu ) *Eskerrik asko.*
* ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ດອກເດີ (khanoy bo dai dok deu ) *Ezin dut.*
* ໄຂປະຕູໃຫ້ແດ່ (khai pa too hai dair ) *Ireki atea, mesedez.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Conococha aintzira

**Conococha aintzira**, **Ur beroak** esan nahi duena, Andeetan dago, Peru iparmendebaldean. Izen bereko ordokian dago, Ancash departamenduko Recuay probintzian, 4050 metroko altuerara, Huaylaseko kalezuloa eta Chiquian arteko bidean.

Aintzira hau Santa ibaiaren iturburutzat hartzen da, handik 200 kilometrora, iparralderantz, Cordillera Negra eta Cordillera Blancaren artean.

Conococha aintzira Cordillera Negrako errekazto txikiek elikatzen dute mendebaldean eta Cordillera Blancakoek ekialdean. Lakuaren ibaiadar nagusia Tuco ibaia da, bere jatorria Tuco aintziran duena, 5000 metroko altueran, Nevado de Tucoren glaziarretako batean.

Conococha herria aintziraren mendebaldeko ertzean dago, Lima, Pativilca, Huaraz eta Chiquianera doazen errepideak gurutzatzen diren tokia dena.

Bere altuera handia gora-behera, aintzira aberatsa da arrainetan, horien artean izokina eta amuarraina. 1996an, Telmatobius generoko igel berri bat aurkitu zen aintziran, beste espezie peruar batzuen erabat ezberdina dena, Antonio W. Salas eta Ulrich Sinsch zientzialariek Limako Natura Historiako Museoaren izenean informatu zuten bezala.

Tokiko kobre eta zink enpresa den Centaurori, Conococha aintziraren ur maila jaitsi izana egotzi zaio, landare eta animali espezieei kalte eginez, baita hondakin mineral toxikoekin ingurua kutsatu izana ere. 2010eko abenduak 6an, enpresa honen aurkako protestek, zauritu ugari eta bertako biztanle baten heriotza, Muñante Cadillo Vergara, ekarri zuten, Utcuyacuko komuneroa zena, Polizia Nazionalaren esku. Komuneroek zuzenean gobernu zentralari egozten diote aurretik aipaturiko meatzariari behar ez ziren kontzesioak eman izana. Errepideak blokeatuta daude Huarazerantz, baita hiribururantz ere.

## Kanpo estekak
Eldhrimnir

**Eldhrimnir**, eskandinaviar mitologian, jainkoen sukaldaria zen Andhrimnirrek Valhallan basurde kosmikoa zen Sæhrímnir sukaldatzen zuen pertz magiko erraldoia zen. Animali honek, jainkoek eta einherjarrek egunero jan zezaketela zuen berezitasun bezala, arratsalderako berriz osorik baitzegoen eta Eldhrimnir pertzean berriz sukaldatua zen. Istorio hau Edda prosaikoko Gylfagginingen aipatzen da, eta oso antzeko bertsio bat ere mantendu da Edda poetikoko Grímnismálen.

## Kanpo estekak
1492 Oppolzer

**1492 Oppolzer** asteroide gerrikoan aurkitutako 1492. asteroidearen izena da. 1938ko martxoak 23an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 FL** zen. Bere izena Theodor von Oppolzergatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1493 Sigrid

**1493 Sigrid** asteroide gerrikoan aurkitutako 1493. asteroidearen izena da. 1938ko abuztuak 26an aurkitu zuen Eugène Joseph Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 QB** zen. Bere izena Bengt Georg Daniel Strömgrenen emazteagatik jasotzen du

## Kanpo estekak
1494 Savo

**1494 Savo** asteroide gerrikoan aurkitutako 1494. asteroidearen izena da. 1938ko irailak 16an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 SJ** zen. Bere izena Finlandiako Savonia eskualdeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1981eko Paris-Roubaix

**1981eko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 79. edizioa izan zen. 1981eko apirilak 12an ospatu zen eta Bernard Hinaultek irabazi zuen talde txiki batean esprinta egin ondoren. Probak 263,5 kilometroko ibilbidea izan zuen, buruko taldea 6 ordu, 26 minutu eta 7 segundotan iritsiz helmugara.

## Sailkapena 
|}

## Kanpo estekak
Andhrimnir

**Andhrimnir** Æsirren eta einherjarren sukaldaria zen eskandinaviar mitologian. Egunero, Sæhrimnir izeneko basurde kosmikoa hiltzen zuen eta Eldhrimnirren sukaldatzen zuen, botere magikodun bere pertzean. Gauero basurdea birjaiotzen zen hurrengo egunean berriz jana izateko. Andhrimnirrek Æsirren ezti-ura ere prestatzen zuen Heiðrún ahuntzaren esnearekin.

## Kanpo estekak
1983ko Euskal Herriko Itzulia

**1983ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 23. edizioa izan zen. 1983ko apirilak 4 eta 8 artean egin zuten. 866 kilometro egin ziren 5 etapatan banatuta.

Edizio honetan 5 talde profesional espainiarrek parte hartu zuten (Reynolds, Kelme, Teka, Zor eta Hueso) eta 4 talde atzerritarrek (Sammontana, Inoxpran eta Alfa-Lum Olmo italiarrak eta Euroshop-Splendor belgiarra).

Garailea  Reynolds taldeko Julian Gorospe bizkaitarra izan zen, garai hartan txirrindulari gaztea eta etorkizun itxaropentsua zuena, eta 1990ean berriro ere proba hau irabaziko zuena. Bere garaipena Errezilgo gainera iristen zen azken erlojupekoan sendotu zen, non bere espezialitatea ziren kronoeskaladetan erakustaldi bat eman zuen.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
|}

|}

## Kanpo estekak 
* 1983ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapenak
* 1983ko Euskal Herriko Itzulia
1925eko Italiako Giroa

**1925eko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 13. edizioa izan zen. 1925eko maiatzak 16 eta ekainak 7 artean ospatu zen. 3520 kilometroko ibilbidea egin zen 12 etapatan banatuta, irabazleak batez beste 25,600 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Milanen hasi eta amaitu zen.

126 txirrindularik parte hartu zuten, guztiak italiarrak, proba 39k amaitu zutelarik.

Alfredo Binda izan zen garailea, bere lehen parte-hartzean, aurreko beste edizio batzuetan garaile izan ziren Costante Girardengo eta Giovanni Bruneroren aurretik.

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

* Garailearen taldeari emandako saria

## Kanpo estekak
Saltsa bizkaitar

**Saltsa bizkaitarra** edo **bizkaitar saltsa** Bizkaian jaio zen saltsa gastronomiko bat da, osagai nagusitzat piper txorizeroa eta tipula dituena. Aukerakoak diren beste osagai batzuk berakatza, tomatea edo ogia dira.

Saltsa honen erabilera tradizionaletako bat bakailaoaren lagungarri gisa da, bakailaoa Bizkaiko erara prestatzeko.

## Prestaketa 
Piper txorizero lehorrak, haziak eta txortena kenduta, uretan jarri eta irakin arte uzten dira sutan. Ondoren, koilara batekin barruko mamia erauzten zaie. Tipula xehe-xehe egin, nahi izanez gero berakatza ere gehitu, eta erregosten jartzen da oliotan, gorritu arte. Piperren mamia erantsi eta nahi bada, baita tomatea ere. Utzi dena su leunean ongi egin arte. Amaitzeko, pasatu nahastea puregailu edo irabiagailutik, saltsa leuna lortu arte. 

Sueztitu tipula, kolorea hartu arte; aurretik, bota hidratatutako lukainka-txorizoak, eta sueztitu pixka bat; loditu irin pixka batekin, eta zopatu fumetarekin edo hondorekin, norbere gustuaren arabera, edo arrainekin, haragiekin, edo berdurekin erabili nahi den kontuan hartuta. Utzi irakiten minutu batzuetan. Txikitu eta bahetu.

### Errezeta 
4 pertsonarentzat.

#### Osagaiak 
* Oliba olio birjina: 75 ml.
* Baratxuria: 2 xerratu.
* Pipermin lehorra: Xerra 1.
* Tipula gorria: 1 kg lerrotan.
* Piper txorizeroa: 12 beratu eta mami xehatu.
* Tomatea natural birrindua: 100 ml.
* Ogi txigortua: 2 xerra.
* Salda zuria: 200 ml.
* Gatza.

#### Prestaketa 
* Bezperatik piper txorizeroa txorten eta hazirik gabe ur epeletan beratzen jarri edo 5 minutuz egosi. Muturzorrotzarekin mamia karrakatuz kendu, xehatu eta gorde.
* Kazola zabal batean olioa baratxuri eta piperminarekin jarri su eztian. Baratxuria kolorea hartzen hasitakoan, pipermina kendu eta tipula gehitu, sua gutxitu eta kozinatu barazkia.
* Tipula konfitaturik dugunean, piper txorizeroaren mamia, tomate birrindua, ogi txigortua eta salda gehitu eta 30 minutuz dena batera hau ere su baxuan, kozinatzen eduki.
* Irabiagailua edo puregailua lehenik, eta iragazki txinotik pasa ondoren.

#### Oharrak 
* Tomatea gehitzea aukerakoa da.
* Zaporea indartzeko, salda zuria edo hirugihar zatiak erabili izan dira.
* Saltsa irabiagailutik pasako bagenu, kolorea asko galduko luke. Beraz, kolorea mantentzeko puregailutik pasatzea egokiagoa da.

## Erabilerak 
thumb|Saltsa bizkaitarra.
Bakailaoa Bizkaitar erara egiteko, barraskiloak, tripakiak, txerri hankak, muturrak edo beste edozein haragi edo arrainekin prestatzeko erabiltzen da. Baita kolorea edo zaporea beste saltsa batzuei emateko ere.

## Kanpo estekak 
* Saltsa bizkaitarra *sukaldean.com* webgunean 2018-10-10ean kontsultatua
* Euskal gastronomiako errezetak.
31P/Schwassmann-Wachmann

**31P/Schwassmann-Wachmann**, **Schwassmann-Wachmann 2** bezala ere ezagutua, gure eguzki-sistemako aldikako kometa bat da. 1929ko urtarrilak 17an aurkitu zuen Arno Arthur Wachmannek eta Friedrich Karl Arnold Schwassmannek. Bere itxurazko magnitudea 11koa da.

Kometa honen nukleoak 6,2 kilometroko diametroa du.

## Kanpo estekak
Martin Harwit

**Martin Harwit** (Praga, 1931ko martxoaren 9a) astronomo txekiar-estatubatuar bat da, baita idazlea ere, eta Washington Hiriko Aire eta Espazio Museo Nazionalaren zuzendaria izan zen 1987 eta 1995 artean. Cornell Unibertsitateko irakasle bezala egin duen astronomia infragorriari buruzko bere lana nabarmengarria da.

1994an, eztabaida publiko batean kritikatua izan zen Enola Gayren erakusketari buruzko bere lanari, Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketa nuklearren 50. urteurrena ospatzean, istorio errebisionista izatea egotzi zitzaionean, erasoaren japoniarren bertsioa eta biktimen argazkiak gehitzeagatik.

## Ohoreak 
### Sariak 
* Bruce domina (2007)

### Bere omenez izendatuak 
* 12143 Harwit asteroidea.

## Lanak 
* *Astrophysical Concepts* (1. Auflage 1973, 4. Auflage 2006) 
* *Cosmic Discovery: The Search, Scope and Heritage of Astronomy* (1981) 
* *An Exhibit Denied: Lobbying the History of Enola Gay* (1996)
Malabarera

**Malabarera** edo **malajalama** (etnonimoa: മലയാളം, *Malayāḷam*, [mɐlɐjäːɭɐm] entzun) Indian hitz egiten den hizkuntza drabidikoa da. Indiako % 2,88k hitz egiten zuen malabarera 2011n, eta mundu osoan zehar 34 milioi hiztun ditu. Keralako estatuan, Lakadive uharteetan eta Mahe hirian (Puducherryn) hizkuntza ofiziala da. Gutxiengo batek ere hitz egiten du Kerala inguruko estatuetan; hiztun kopuru nabariak daude Tamil Naduko Nilgiris, Kanyakumari, Coimbatore, Tenkasi eta Theniko eskualdeetan, eta Karnatakako Kodagu eta Dakshina Kannadako eskualdeetan.

## Banaketa geografikoa eta biztanleria 
Malabarera Indiako hego-mendebaldeko bertako biztanleriak hitz egiten duen hizkuntza da. 2011ko Indiako erroldaren arabera, 32.299.239 malabarera hiztun zeuden Keralan. Kopuru hori Indian malabarera hitz egiten duten pertsona guztien % 93,2 da; gainontzeko nabarmenak Karnatakan (701.673 hiztun, % 1,14), Tamil Nadun (957,705 hiztun, % 2,7) eta Maharashtran (406.358 hiztun, % 1,2) zeuden. Keralan, 2011n, biztanleriaren % 96,74k hitz egiten zuen malabarera.

Lakadive uharteetan 51.100 malabarera hiztun zeuden 2011n, malabarera hiztunen kopuruaren % 0,15, baina Lakadiveetako biztanleriaren % 84 osatzen zuten.

1991ko erroldaren datuen arabera, malabarera hitz egiten zutenen % 28,85ek beste hizkuntza bat ere bazekien, eta % 19,64k hiru hizkuntza edo gehiago.

Estatu Batuetako 2000. urteko erroldaren arabera, 179.860 malabarera hiztun zeuden, bereziki Bergen Konderrian (New Jerseyn) eta Rockland Konderrian (New Yorken) zeuden.

Australiako 2016. urteko erroldaren arabera, 11.687 malabarera hiztun zeuden.

Kanadako 2001eko erroldaren arabera, 7.070 pertsonak malabarera ama hizkuntza gisa zerrendatu zuten, batez ere Toronton.

Zeelanda Berriko 2006ko erroldaren arabera, herrialdean 2.139 malabarera hiztun zeuden.

## Fonologia 
### Kontsonanteak 
### Bokalak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Narayani Gunea

**Narayani Gunea** (), Nepalgo Erdialdeko eskualdeko gunea da, Indiarekin muga egiten duena. Hiriburua Hetauda da baina hiri garrantzitsuena Bharatpur.

## Etimologia 
Izena Narayani (Gandaki) ibaiak ematen dio eta Terai ordokian dago. 8.313 km²-ko azalera du eta 2.466.138 biztanle.

## Historia 
XIX. mende hasierara arte basoz estalita zegoen eta gerra Anglo-Gurkhoaren (1814-1816) ondoren hasi zen populatzen.

## Natura 
Nepalgo Parke Nazionalik zaharrena du, Chitwan Parke Nazionala. 1973an sortu zuten eta 1984ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Bengalako tigrea bizi da bertan.

## Kanpo estekak
Dhankuta

**Dhankuta** edo **Dhanakuta** (nepaleraz धनकुटा) Nepalgo Ekialdeko eskualdeko hiriburua da, ez ordea bera dagoen Koshi Gunekoa, hau Dharan baita.

## Etnia eta erlijioak 
Dhankuta Bazaar da hiriaren erdigunea eta nagusiki newaria da, hindua beraz. Merkataritza zentrua da. Inguruan nekazal eremua du eta bertan budistak diren *Limbu*, *Tamang* eta Tibetarrak banatzen dira.

## Historia 
Dhankuta isolaturik egon den mendiko herria izan da, bertara iristea zaila baitzen Katmandutik zein Terai lautadatik. Isolamendu honen ondorioz autogobernatu beharra izan da. **Bada Hakim** errege feudalari Nepalgo ekialdea gobernatzeko ardura eman zitzaion. Bazuen gartzela, bai eta armadaren egoitza ere. 1930ean Dhankutak Nepalgo abangoardia kulturaltzat zeukan bere burua eta elite intelektual bat garatu zuen eta Katmandutik kanpora zegoen eskola bakarra sortu zuen. Urte gutxiren buruan neskentzako eskola ere sortuko zuen.

1963an Nepalen gaur egungo banaketa administratiboa finkatzean Bada Hakimen boterea distrituko presidentearengana pasa zen.

## Kanpo estekak
1916ko Hegoamerikar Txapelketa

**1916ko Hegoamerikar Selekzioen Txapelketa** Hegoamerikar Selekzioen Txapelketako lehen edizioa izan zen, gaur egun Amerika Kopa deritzona. Argentinako hiriburua den Buenos Airesen ospatu zen 1916ko uztailak 2 eta 17 artean. Txapelketa honek denboran bat egin zuen Argentinaren Independentzia Aldarrikapenaren mendeurrenaren omenezko jaiekin. Egungo Amerika Koparen lehen ediziotzat hartzen da, berau jokoan egon ez zen arren.

Txapelketaren ospakizuna oso garrantzitsua izan zen CONMEBOL sortu ahal izateko, txapelketaren erdialde inguruan egin zena, 1916ko uztailak 9an.

Uruguayk irabazi zuen lehen edizio hau, Argentinari jaia zapuztuz, azken partiduan honen aurka jokatu baitzuen.

## Antolaketa 
### Egoitzak 
Hasiera batean, partidu guztiak G. E. B. A. Estadioan jokatu behar ziren. Argentina eta Uruguayren arteko partiduaren zati handi bat Racing Cluben jabegoetan jokatu zen beranduagoko Juan Domingo Perón Estadioaren kokalekua izango zena.

### Epaileak 
* Hugo Gronda: Argentina
* Sidney Pullen: Brasil
* Carlos Fanta: Txile
* León Peyrou: Uruguay

## Talde partehartzaileak 
Garai hartan CONMEBOLera afiliatuta zeuden lau herrialdeetako selekzioek parte hartu zuten.

## Garapena 
Lau selekzioek txapelketa guztiak guztien aurkako sistemapean jokatu zuten buelta bakar batera. Lehen partiduetan, Argentinak eta Uruguayk, txapelketako faboritoak zirenak, arazo handiegirik gabe garaitu zuten Txile, honek ondoren Brasilen aurka 1:1 emaitzarekin berdinduko zuelarik. Ondoren, faboritoek Brasilen aurka jokatu zuten, honen aurka uruguaytarrek garaipena eta argentinarrek berdinketa lortu zutelarik. Txapelketako azken partidua zen Argentina eta Uruguayren artekoa lehen zatiko bosgarren minutuan suspenditu zen zenbait arazo medio. Partidu hau amaitzeko falta zen denbora guztia hurrengo egunean jokatu zen beste futbol zelai batean. Hutsnako berdinketak Uruguayri bere lehen Hegoamerikar Txapelketa irabaztea ahalbidetu zion.

## Emaitzak 
* Uruguay-Txile 4:0
* Argentina Txile 6:1
* Txile-Brasil 1:1
* Argetnina-Brasil 1:1
* Uruguay-Brasil 2:1
* Argentina-Uruguay 0:0

Irabazlea: Uruguay

## Goleatzaileak 
## Kanpo estekak
Arenzano

**Arenzano** (Arensen edo Aensen ligurieraz, Insën tokiko aldaeran) Italiako Liguria eskualdeko Genovako probintziako 11.724 biztanle dituen herri bat da.

## Geografia fisikoa 
### Lurraldea 
Herria Mendebaldeko Rivierako kostaldean dago, Genova mendebaldean dagoen San Martino lurmuturraren ondoko badia baten barnealdean, Genovatik 29 kilometrora dagoelarik. Herriaren lurraldeak, 24,60 kilometroko azalera hartzen duena, hiriburuaz gain, Terralba izeneko frazione bakarra eta Bicocca, Cantarena, Case Soprane, Gazzo eta Terrarossa herrixkak hartzen ditu, Iparraldean Savonako probintziako Sasello herriarekin, hegoaldean Liguriar itsasoarekin, mendebaldean Cogoletorekin eta ekialdean Genovako Voltri delegazioarekin muga egiten du.

Herriaren lurraldearen zatirik gehiena, erabat Eskualdeko Beiguako Natura Parkearen barnean dagoena, 2/3etan menditsua da, lurralde hedadura batekin, kostaldetik abiatuz Beigua mendiko mendigunearen oinera iristen dena, mila metrotik gorako altuerara iristen dena. Beste mendi batzuk Reixa mendia, Rama mendia eta Argentea mendia dira.

## Eraikinak 
### Erlijiosoak 
* Santuario del Bambino Gesù di Praga
* Nazario eta Celso santuen eliza parrokiala
* Santuario di Nostra Signora delle Olivete

### Zibilak 
* Villa Maddalena
* Villa Negrotto Cambiaso

## Arenzanon jaiotakoak 
* Edoardo Chiossone (1833-1898)
* Pio Roba (1915-1999)

## Arenzanorekin lotutakoak 
* Pierino Negrotto Cambiaso (1867-1925)
* Gino Paoli (1934-2026)

## Hiri senidetuak 
* Lutraki (Grezia) 1957ko urritik
* Pontoise (Frantzia) 1958ko otsailetik
* Domburg (Herbehereak) 1958ko azarotik
* El Jadida (Maroko) 1964ko uztailetik)
* Tata (Hungaria) 1994ko ekainetik)
* Calasetta (Italia)

## Eboluzio demografikoa 
* 1861: 3566 biztanle
* 1871: 3934 biztanle
* 1881: 3866 biztanle
* 1901: 3957 biztanle
* 1911: 4078 biztanle
* 1921: 4445 biztanle
* 1931: 4735 biztanle
* 1936: 4916 biztanle
* 1951: 5562 biztanle
* 1961: 6511 biztanle
* 1971: 9466 biztanle
* 1981: 10973 biztanle
* 1991: 11181 biztanle
* 2001: 11431 biztanle

## Kanpo estekak 
*Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago*.
Dhawalagiri Gunea

**Dhawalagiri** edo **Dhaulagiri** gunea (), Nepalgo Mendebaldeko eskualdean kokaturik dagoen gunea da. Izena Dhaulagiri mendiak ematen dio. Baglung da guneko hiriburua.

8.148 km²-ko azalera dauka eta 556.191 biztanle baino ez.

## Kanpo estekak
Rapti Gunea

**Rapti Gunea** (), Nepalgo Erdi-mendebaldeko eskualdean kokaturik dagoen gunea da. Tulsipur da Rapti Guneko hiriburua, baina hiririk handiena Tribhuvannagar da. 10.482&nbsp;km²ko azalera du eta bertan 1.286.806 biztanle bizi dira.

Mendeetan zehar *Tharu* etnia baino ez da hemen bizi izan, malariaren aurkako erresistentzia naturala garatua baitzuten. 1960an DDTa erabiliz intsektua hiltzen hasi ziren eta ingurunea birpopulatu egin zen.

## Kanpo estekak
Manipurera

**Manipurera** (মৈতৈ) Indian hitz egiten den hizkuntza da.

Indiako Manipur estatuko hizkuntza ofiziala eta *lingua franca* da. Indiako Assam eta Tripura estatuetan, Bangladeshen eta Myanmarren ere hitz egiten dute.

## Zenbakiak 
* 1 - ama
* 2 - ani
* 3 - ahum
* 4 - mari
* 5 - manga
* 6 - taruk
* 7 - taret
* 8 - nipan
* 9 - mapan
* 10 - tara

## Adibideak 
* ur - ising
* su - mei
* txakur - hui
* arrain - nga
* janari - chak
* urrun -lappah
* aurpegi - mai
* zeru - atiya
* lur - leibak,
* aire - nungsit (*poesian*- malangba,namiba)
* laban - thang sori
* ezpata - thangsang
* lantza - ta
* aita - ipa
* ama -ima
* ni -Ei
* Hura (mutil) -Mahag
* Hura (neska) -Mahag
* Zu -Nahak (*begirunez* - adombu)
* Hau -Mashi
* Hori -Mado

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bharatpur

**Bharatpur** (nepaleraz भरतपुर) Nepalgo Narayani Gunean dagoen herririk populatuena da, hiriburua Hetauda bada ere. Azkar hazten ari den hiria da, izan ere 2001ean 89.323 biztanle zituen eta 2005ean jadanik 117.162 nepaldar bizi dira Bharatpurren.

## Kokapena 
Chitwan ibarrean kokaturik dago, barneko Terai eskualdean. Nepalgo hiri nagusiak oso gertu ditu, hala nola Katmandu (146 km-ra), Pokhara (126 km) eta Butwal (114 km). Bide egokiak izateaz aparte eguneroko hegazkin zerbitzua ere badu Katmandu eta Pokharara.

## Ekonomia 
Tradizionalki nekazal herria izan den arren aspaldian industriagunea bihurtu da, bai eta hezkuntza eta osasun zentro handia ere. hala ere Bharatpurrek Nepalek behar duen oilaskoen %60a ekoizten du, eta esportatzen dituen beste produktu batzuk eztia, txanpinoiak eta loreak dira.

## Ondasun nabarmenak 
* Upardanghari fort: Hiria babesteko XVII mendean eraikitako gotorlekua da. Mendixka baten gainean dago.
* Kasrra Durbar: Rana regime erregearen palazio zaharra. Gaur egun Chitwan Parke Nazionaleko sarrera da.
* Devghat: Narayani eta Kali ibaiek bat egiten duten tokian, hinduentzako toki sakratuenetakoa kokatzen da, Devghat. Hainabt jainkoren omenezko tenploak daude bertan. Hiritik 7 kilometrotara dago.
* Ganeshthan: Tenplo hindu garrantzitsu hau Muni Makunda Sen erregeak XV mendean eraiki zuela esaten da, hala ere gaur egun dakusagun tenploa Mahendra erregeak eraiki zuen 1952an.

## Natura 
Nepalgo Parke Nazionalik zaharrena dago hiritik oso gertu, Chitwan Parke Nazionala. 1973an sortu zuten eta 1984ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Bengalako tigrea bizi da bertan.

## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala
Tribhuvannagar

**Tribhuvannagar** edo **Ghoragi** (nepaleraz बन्दीपुर) Nepalgo Rapti Gunean eta Erdi-mendebaldeko eskualdean dagoen herri handiena da, 90.000 biztanletik gora baititu. Azkar hazten ari den hiria da.

Barneko Terai lautadako ibarrean kokaturik dago.

## Kanpo estekak
Marshallera

**Marshallera** (*Kajin M̧ajeļ*) Marshall uharteetako hizkuntza da. Dialekto bi ditu: *Rālik* (mendebaldekoa) eta *Ratak* (ekialdekoa).

## Zenbakiak 
Hona hemen lehendabiziko zenbakiak *Rālik* dialektoan. Ezberdinak badira *Ratak* hitzak parentesi artean:
# *juon*
# *ruo*
# *jilu*
# *emān*
# *ļalem*
# *jiljino*
# *jimjuon*
# *ralitōk (ejino)*
# *ratimjuon (ejilimjuon)*
# *jon̄oul*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miskitoera

**Miskitoera** (*Mískitu*) miskito herriaren hizkuntza da, miskitoen lurralde autonomoan hizkuntza onartua dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eosentomata

**Eosontomata** Proturaren barruko subordena bat da. Bere barruan 2 familia ezberdintzen dira:

* Eosentomidae Berlese, 1909
* Antelientomidae Yin, 1983

## Erreferentziak
Eosentomidae

**Eosontomidae** Proturaren barruko familia bat da. Bere barruan hainbat genero ezberdintzen dira:

## Generoak 
* *Anisentomon* Zhang & Yin, 1977
* *Eosentomon* Berlese, 1908
* *Isoentomon* Tuxen, 1975
* *Madagascarentomon* Nosek, 1978
* *Neanisentomon* Zhang & Yin, 1984
* *Paranisentomon* Zhang & Yin, 1984
* *Pseudanisentomon* Zhang & Yin, 1984
* *Styletoentomon* Copeland, 1978
* *Zhongguohentomon* Yin, 1979

## Erreferentziak
Anisentomon

***Anisentomon*** Eosentomidae familiako Protura artropodo taldeko animalia generoa da.

## Espezieak 
* *Anisentomon chinensis* (Yin, 1965)
* *Anisentomon heterochaitum* Yin, 1977
* *Anisentomon magnispinosum* (Yin, 1965)
* *Anisentomon quadrisetum* Zhang & Yin, 1981

## Erreferentziak
Isoentomon

***Isoentomon*** Eosentomidae familiako Protura artropodo taldeko animalia generoa da.

## Espezieak 
* *Isoentomon atlanticum* (Condé, 1947)
* *Isoentomon hauseri* (Nosek, 1972)
* *Isoentomon myrmecobium* Tuxen, 1975
* *Isoentomon paulista* Tuxen, 1975
* *Isoentomon pluviale* Tuxen, 1975
* *Isoentomon pseudosaharense* (Tuxen, 1967)
* *Isoentomon pumilio* (Bonet, 1950)
* *Isoentomon pumiliodes* Tuxen, 1977
* *Isoentomon serinus* Szeptycki, 2004
* *Isoentomon setigerum* (Condé, 1949)
* *Isoentomon sylvicola* Tuxen, 1975

## Erreferentziak
Madagascarentomon

***Madagascarentomon*** Eosentomidae familiako Protura artropodo taldeko animalia generoa da.

## Espezieak 
* *Madagascarentomon condei* Nosek, 1978

## Erreferentziak
Neanisentomon

***Neanisentomon*** Eosentomidae familiako Protura artropodo taldeko animalia generoa da.

## Espezieak 
* *Neanisentomon guicum* Zhang & Yin, 1984
* *Neanisentomon tienmucnicum* Yin, 1990
* *Neanisentomon yuenicum* Zhang & Yin, 1984

## Erreferentziak
Paranisentomon

***Paranisentomon*** Eosentomidae familiako Protura artropodo taldeko animalia generoa da.

## Espezieak 
* *Paranisentomon krybetes* Zhang & Yin, 1984
* *Paranisentomon linoculum* (Zhang & Yin, 1981)
* *Paranisentomon triglobulum* (Yin & Zhang, 1982)
* *Paranisentomon tuxeni* (Imadaté & Yosii, 1959)

## Erreferentziak
Baglung

**Baglung** edo **Baglung Nagarpalika** (nepaleraz बागलुङ) Nepalgo Dhawalagiri Guneko hiriburua da. Dhaulagiri mendizerraren ikuspegiak erakarrita turismoa nabarmen hasi da.

## Geografia eta klima 
Katmandutik 275 kilometro mendebaldera dago, Dhaulagiri mendizerran kokatua. Klima epela du, batezbeste 26&nbsp;°C-ko tenperatura maximoa eta 19&nbsp;°Cko minimoa. Prezipitazioak ere ez dira gehiegizkoak, urtero 1060.9 ml ingur hain zuen ere, gehiena montzoi garaian. Elurra aldiz ez da batere ohikoa.

## Demografia 
Urtean %3ko hazkuntza du Baglungeko populazioak. Etnia ugari daude; Brahmin, Magar, Chhettri, Chhantyal, Dalit.. baita Newari, Gurung eta Thakali batzuk ere. Erlijio nagusia hinduismoa da.

## Kanpo estekak
Antelientomon

***Antelioentomon*** bere familiako Protura artropodo taldeko animalia generoa bakarra da. Hiru espezie ezagutzen dira.

## Espezieak 
* *Antelientomon guilinicum* Zhang & Yin, 1981
* *Antelientomon prodromi* Yin, 1974
* *Antelientomon xizangnicum* Yin, 1990

## Erreferentziak
Motu (hizkuntza)

**Motu** Papua Ginea Berriko hizkuntza da. Port Moresby inguruan mintzatzen dute. Motu hizkuntzan oinarritua, hego-ekialdeko eskualdean era sinplifikatua zabaldu da, Hiri Motu izenekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiri Motu

**Hiri Motu** Papua Ginea Berriko hizkuntza da, bertoko hizkuntza ofizialetako bat dena. Motu hizkuntzan oinarritua, ez da pidgin ezta kreolera ere nahiz eta bion ezaugarriak izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kituba

**Kituba** edo **munukutuba** Erdialdeko Afrikako hizkuntza da, Niger-Kongoko familiakoa eta Bantu subfamiliakoa. Kikongon oinarritutako kreolera da, frantses, portuges eta ingelesetik maileguak dituena. Kongoko Errepublika Demokratikoan eta Kongoko Errepublikan hizkuntza ofiziala da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
G.E.B.A. Estadioa

**G.E.B.A. Estadioa** Buenos Aireseko erabilera anitzeko estadio bat zen. Club de Gimnasia y Esgrima de Buenos Aires taldeak bere etxeko partiduak jokatzen zituen zelaia zen. 18.000 ikuslerentzako tokia zuen. 1916ko Hegoamerikar Txapelketa, gaur egun Amerika Kopa bezala ezagutzen dena, jokatu zen bi estadioetako bat izan zen.

1960ko hamarkadan Argentinako Rugby Selekzioak bere etxeko partiduak jokatzen zituen estadioa zen, baina hamarkada horren ondoren bertan soilik hiru partidu baino ez dira jokatu, **Pumak** bezala ezagutzen den Argentinako Rugby Selekzioa estadio handiagoetan jokatzen hasi baitzen, Arquitecto Ricardo Etcheverri Estadioa kasu, Club Ferro Carril Oeste taldearena. Argentinako Rugby Selekzioak G.E.B.A. Estadioan jokatu zuen azken partidua 1993an izan zen.

## Bertan kontzertuak eman dituzten artistak 
* Gloria Estefan
* Duran Duran
* Kylie Minogue
* Laura Pausini
* The Killers
* Black Eyed Peas
* Selena Gomez & The Scene
* A State of Trance 500
* Ozzy Osbourne Scream Tour 2011
* Marc Anthony 2011

## Kanpo estekak
Kikongo

**Kikongo** Erdialdeko Afrikako hizkuntza da, Niger-Kongoko familiakoa eta Bantu subfamiliakoa. Kituba kreolera sortu zuen, eskualdeko *lingua franca* moduan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nauruera

**Nauruera** (*Ekaiairũ Naoero*) Nauruko hizkuntza da, bertoko hizkuntza ofiziala dena.

## Adibideak 
Hona hemen Bibliaren zati bat (Hasiera, 1.1–1.8):

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ndebelera

**Ndebelera** hegoaldeko Afrikako bi hizkuntzen izena da:

* **Iparraldeko ndebelera**, Zimbabwen mintzatua dena.
* **Hegoaldeko ndebelera**, Hegoafrikan mintzatua eta bertoko hizkuntza ofizialetako bat dena.

## Erreferentziak
Gizon-dantza

**Gizon-dantza** Donostian ekainaren 23an, San Juan bezperan dantzatzen den euskal dantza da, soka-dantza motakoa. Donostiako Konstituzio plazan dantzatu ohi da, su ematen zaion lizar baten inguruan. Historian zehar aldaketa ezberdinak izan ditu, baita debekatzeak ere. Gipuzkoako beste herri askotan dantzatzeko ohitura ere bada. Ohituraz agintariek dantzatzen zuten, baina azken urtetan galbidean zegoen. 2011n Juan Karlos Izagirre alkateak berriro dantzatu zuen.

## Historia 
350px|thumb|Gizon dantzan agintariak, Koldo Mitxelena Liburutegiko artxibo argazki batean
1700. urtean *soka dantza* izenarekin egiten zela badirudi, idazle britainiar batek aipatu zuenez

XX. mendearen hasieran umeek, edo *dantzari txikiek* dantzatzen zuten. 1916an, adibidez, jaia debekatu zen, "jai inkultoa, krudela eta fedearen aurkakoa" zelako. 1926an "San Juan Jaya 1926" lelopean eginiko karteletan agertzen da umeek dantza zezaketela, bi taldetan banatuta: aurreskulariak eta dantzari txikiak. Garaiko kontakizun baten arabera:

Hau da:

Urte horretan Anita Torregaray eta Federico Revestidok dantzatu zuten aurrean, beste 16 bikote atzean dituztela. Aurreskuaren ostean kalejira egin zen, zuhaitza sutan zegoela. Ondoren Olegario Garinek gidatzen zuen dantzari txikien taldeak Zaldibiako dantzak, makil-dantza eta jorrai-dantza egin zuten. Ramon Zapirain eta Juan Ignacio Urangak aurreskua dantzatu zuten.

### 2011ko berreskuratzea 
thumb|350px|Gizon-dantza berreskuratzearen inguruko bideoa.
2011n berriro ere dantzatu zuten agintariek gizon-dantza, Juan Karlos Izagirre alkate berriak hala proposatuta. Goizaldi dantza taldearekin batera dantzatu zuten eta Bilduko ordezkariez gain Alderdi Popularreko Josu Luis Arrue, Iñigo Arcauz eta Maria Iciar Aguilera; PSEko Denis Itxaso, Marisol Garmendia, Maravillas Defauce eta Miguel Angel Diez eta EAJko Iñaki Gurrutxaga, Aitziber San roman, Eneko Goia, Miren Azkarate eta Juan Ramon Vilesek dantzatu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Soka-dantza

## Kanpo estekak 
* Gizon-dantza dantzan.com webgunean