open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alemaniaren blokeoa (1939–1945)

[thumb|[HMS Sheffield (C24)|HMS *Sheffield* baleontzia, itsasoan atxilotutako ontzi neutral bat kontrolatzeko ontzi bat uretaratzen, 1941eko urriaren 20an]]
**Alemaniaren blokeoa (1939–1945)**, **Gerra Ekonomikoa** izenez ere ezaguna, Britainiar Inperioak eta Frantziak Bigarren Mundu Gerran Alemania naziak —eta, geroago, Italia faxistak— gerra-ahaleginei eusteko behar zituen mineralen, erregaien, metalen, elikagaien eta ehunen hornidura murrizteko egindako itsas-blokeoa izan zen. Gerra ekonomikoa, batez ere, itsasontzien blokeoa zen, Atlantikoko guduaren testuinguruan, baina ekonomiaren aldetik garrantzitsuak ziren helburuak bonbardatzea eta herrialde neutralei gerra-materialak erostea ere barne hartzen zituen, ardatzeko potentziei sal ziezazkieten saihesteko.

Blokeoak lau fase izan zituen:

* Lehen aldian, 1939ko irailean Europako liskarrak hasi zirenetik "txantxa-gerra" amaitu arte, aliatuak eta potentzien ardatza merkataritza-ontzi neutralak atzematen ikusi zituen, etsaien *bidean* entregak konfiskatzeko. Une hartan, ontzien blokeoa ez zen hain eraginkorra izan, Ardatzak Sobietar Batasunetik material erabakigarriak lor zitzakeelako 1941eko ekainera arte; Berlinek, berriz, Espainiako portuak erabili zituen gerrako materialak Alemaniara inportatzeko.
* Bigarren aldia Europako lurreko masa gehiena (Eskandinavia, Benelux, Frantzia eta Balkanak) ardatzak okupatu ondoren hasi zen, 1940-1941 bitartean, Ardatzak une horretan industriaren eta nekazaritzaren gune nagusien kontrola baitzuen.
* Hirugarren aldia 1941eko abenduan hasi zen, Pearl Harborren aurkako erasoaren ondoren, Japoniako Itsas-Armada Inperialaren Aireko Zerbitzuak Estatu Batuak Europako gerrara eraman zituenean.
* Azken aldia gerra Ardatzaren aurka mugitu zenean abiatu zen, 1944ko ekainera arte eta ondoren D egunera arte; horren ondorioz, Ardatza okupatutako lurraldeetatik gradualki erretiratu zen, aliatuen eraso militarren aurrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NA-9403

**NA-9403** edo **Anderazko errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, NA-7320 nafar errepideko 9,64 kilometroan hasi eta Abartzuzan dagoen Anderatz ikastetxera arte doa. Errepidea 0,35 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Abartzuza

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
Mateo Carreras

**Mateo Carreras** (San Miguel de Tucumán, 1999ko abenduaren 17a) argentinar errugbilaria da, hegaleko eta atzelari postuetan jokatzen duena. 2021etik, Ingalaterrako errugbi txapelketan aritzen da Newcastle Falcons taldearekin. 2021eko irailaren 25ean egin zuen debuta Argentinako errugbi selekzioarekin, Townsvillen, Australiaren aurka.

## Palmaresa 
### Jaguares XV 
* Currie Cup First Division
** irabazlea: 2019

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María España Almendro

**María España Almendro** (Mallorca, 1992ko abuztuaren 9a) mallorcar saskibaloi-jokalaria da. Hegalean jokatzen du. Maria Almendro Pons Balearretako saskibaloi-jokalari aitzindariaren alaba da.

## Ibilbidea 
Mariak hainbat taldetan jokatu du beheragoko kategorietan, baina ez zuen elitera jauzi egin 2010. urtera arte.

Espainiako beheragoko kategoriekin zenbait titulu irabazi zituen, hala nola, Europako Txapelketa 2010ean 18 urtez azpikoekin eta 2012an 20 urtez azpikoekin. Munduko txapelketa ere irabazi zuen  2011n 19 urtez azpikoekin. 2016-2017 deboraldian Emakumeen Ligako Promete Campusean jokatu zuen. 2019-2020 eta 2020-2021 denboraldiak SPAR Grande Canaria taldearekin jokatu ondoren, Euskotren San Sebastián IDK elkartean hasi zen 2021-2022 denboraldian.

Euskotren San Sebastian IDK taldea

2023-2024 denboraldian bi kirolari izan ezik beste guztiak berriak ziren eta egokitu beharra zuten. Talde helduagoa eta moldagarriagoa, hau da, postu desberdinetan jokatzeko gauza ziren jokalari gehiago egotean aukera gehiago zituen Azuri Muguruza entrenatzaileak txandakatzeak egiteko, edo jokalariren bat min hartzean ordezkatzeko. Horrekin batera, taldeak esperientzia gehiago eukitzean eta jokalari guztiek Ligan jokatzen bizpahiru urte egotean, aurkariak ezagutzea abantaila zen, baita partidetako momentu erabakigarriak kudeatzeko orduan ere.

Hasierako bi partidak irabazi egin zituzten. Lehena Bembibre (64-60) aurkari zailaren aurka eta bigarrena Galizian Celtari (55-93). Maria Españak garrantzi handia eman zien lehendabiziko partidei, Espainiako Koparako sailkatzeko.

## Palmaresa 
* 2010ean Europako Txapelketa  8 urtez azpiko mailan
* 2012an  Europako Txapelketa 20 urtez azpiko mailan 
* 2011n Munduko txapelketa 19 urtez azpiko mailan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Omphalotus illudens

***Omphalotus illudens*** *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da. Sindrome Gastroenteritikoa eragiten du (*Omphalotus olearius* espezieak bezala) iludina toxinagatik.

Sinonimoak: *Panus illudens*, *Agaricus facifer*, *Clitocybe illudens*, *Pocillaria illudens*, *Lentinus illudens*, *Dendrosarcus facifer*, *Monodelphus illudens*, *Omphalotus olearius var. illudens*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 15 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik zapalera eta azkenean inbutu formakoa. Kapelaren azala leuna, lehorra, banaezina, erradialki haritsu samarra. Kolore bakarrekoa, horixka, zahartuaz arre-laranja kolorea hartzen joaten da.

**Orriak (ez pleguak):** Dekurrenteak, meheak, estu, lamelulekin, okertuak, iluntasunean zertxobait lumineszenteak, ilunagoa ertzean.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Luzea, haritsua, mehetuaz oinarrirantz, eszentriko samarra, bihurria, faszikulatua (oinetik elkartutako sortetan ateratzen da), hori-laranja kolorekoa, kapelarena baino tonu zurbilagoekin, oinarri beltzaxka.

**Haragia:** Sendoa eta haritsua. Usain fungiko atsegina eta zapore gozoa eta ondoren astrigentea. Espora-jalkina zuri-krema kolorekoa.

**Etimologia:** Clitocybe hitza grekotik dator, burua esan nahi du, kapelaren formagatik.

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

### Nahasketa arriskua 
*Cantharellus cibarius* delakoak tolesturak ditu (ez orriak), kolore hori biziagoa (ez laranja) eta ez da faszikulatua. *Hygrophoropsis aurantiaca* txikiagoa da, okela ahula, lurzoruan hazi daiteke eta pinudietan baino ez da hazten. *Omphalotus olearius* (apo-ziza) espeziea laranja kolorekoagoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenaren hasieran. Urria. Lignikola edo erdi-lignikola, haritzen eta gaztainondoen enborretan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Nigeria.

## Galeria 

Fitxategi:Omphalotus illudens 1.jpg|alt=
Fitxategi:Omphalotus illudens 2.jpg|alt=
Fitxategi:Omphalotus illudens 3.jpg|alt=
Fitxategi:Omphalotus illudens 4.jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cortinarius tubarius

***Cortinarius tubarius*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Espezie urria eta gutxi aztertua. Toxikoa izan daiteke.

Sinonimoak: *Dermocybe palustris var. sphagneti*, *Dermocybe vulcanica*, *Cortinarius palustris f. sphagneti*, *Dermocybe sphagneti*, *Dermocybe tubaria*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Tamaina txikikoa da, eta 5 cm-ko diametrora ere ez dute hartzen, eta normalean 1 eta 4 cm  bitarteko diametroa izaten dute. Jaiotzean forma hemisferikoa izaten dute, laster ganbila eta, azkenik laua, ale gazteak erdigunea nabarmena dute eta paradoxikoki unbilikatua zahartzean. Kapelaren azala okre antzeko kolorekoa da, erdigune ilunagoarekin eta ertzera zurbilduz, pruinaduna edo baita fibrilosoa ere, batez ere gaztetan. Ertza nabarmen ildaskatua, batzuetan ia erdiraino ildaskatzen da, gardentasunagatik, espezie higrofanoa delako.

**Orriak:** Adnatuak eta oso zabal, sabeldun samarrak, ale gazteetan horixkak, laster marroi kolorez tindatuak burdin koloreko ñabarduraren batekin, oso erregular antolatuta.

**Hanka:** Luzanga edo proportzionatua, sarritan inkurbatua eta zilindrikoa, zaila, okre kolorekoa, baina, oinarritik hasita tonu arre-beltzaxkaz ilunduaz joaten da. Fibrila zuriz estalia, eta euriaren eraginez desagertu daitezke, eta gortina oso urria eta iheskorra du.

**Haragia:** Urria eta tinkotasun gutxikoa, kapelarena biguna eta oinean zaila, usaingabea eta zapore gutxikoa.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Edozein *Alnicola*-rekin, edozein *Tubaria*-rekin edo edozein *Naucoria*-rekin nahas daiteke. Espezie hauek azterketa mikroskopiko xehe baten ondoren baino ezin dira bereizi, eta ezinezkoa da mikroskopio gabe sailkatzea. 

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Habitat desberdinetan ateratzen da. Espezie urria da eta gutxi aztertu da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iparraldeko Patruila

**Iparraldeko Patruila** () edo **Cruiser Force B** Britainia Handiko Errege Itsas Armadaren operazioa izan zen Lehen Mundu Gerran eta Bigarren Mundu Gerran. Patruila Alemaniaren gaineko "urruneko" blokeo britainiarraren parte izan zen. Bere zeregin nagusia Alemaniarantz eta Alemaniatik merkataritza galaraztea zen, merkataritza-ontziak eta haien kargamentuak kontrolatuz. Helburua zen, halaber, gerraontziak, erasotzaileak eta beste ontzi alemaniar batzuk Ipar Itsasotik Ozeano Atlantikorako bidea galeraztea edo Ipar Itsasoan sartzea Atlantikotik, Shetlandak inbasiotik babestea eta atzemandako ontzi neutralen informazioa biltzea. 

Iparraldeko Patruila Flota Handiaren agindupean aritu zen Lehen Mundu Gerran. Hasieran, Edgar-klaseko gurutzaontziak erabili ziren, baina ez ziren neguko Eskoziako itsasoetarako eraiki, eta horien ordez, gurutze-ontzi armatuak jarri ziren martxan, merkatari-ontzi armatu gisa.

Bigarren Mundu Gerran, Iparraldeko Patruila Flota Nazionalak gidatu zuen. Beharbada, Iparraldeko Patruilaren ekintzarik ezagunena 1939ko azaroaren 23an armatutako itsas bidaia komertzial bat galtzea izan zen. Edward Kennedy kapitainak, ANC HMS *Rawalpindi*ko komandanteak, erabaki zuen Alemaniako *Scharnhorst* eta *Gneisenau* itsasontzien aurka 11 hazbeteko kanoiekin borrokatzea, amore eman ez zutelako. *Rawalpindiko* tripulazioak kalteak eragin zizkion *Scharnhorsti* borrokaldi labur batean. Itsasontzia hondoratu zuten, eta oso gutxik biziraun zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patricio Castaño Capetillo

**Patricio Castaño Capetillo** (Sopuerta, ? - Sopuerta, 1916) egurra eta azukreari lotutako enpresa-gizona, esklabuak izan zituena Kuban. Lortutako dirutzarekin hainbat inbertsio egin zituen Sopuerta eta Bilboko higiezinetan.

## Biografia 
Sopuertan jaioa, oso gazte zela Kubara joan zen, 1850. urtearen inguruan. Bertan dirutza egin zuen Nicolás eta José anaiekin batera, besteak beste, zerrategiak, lurrak era azukre ingenioen jabea izan ziren, Cienfuegos inguruan.

Patriciok hiru seme-alaba izan zituen Caridad Padillarekin batera, Patricio, Nicolás eta Adela. Bigarrena, Nicolás, oinordeko eta bazkide izan zuena, María Adela Intriago Hernándezekin ezkondu zen, Antonio Intriago Toraño enpresari eta politikoaren alabarekin. Adela ordea, Domingo Nazábal Leicegoyena nafarrarekin ezkondu zen, aita eta osaben bazkidea zena. eta "Compañía Azucarera Central Patricio" delakoan ere bazkide izan ziren.

Patriciok Cienfuegosen izan zuen zerrategiaren garrantzia adierazten du hurrengo adierazpenak:El primer almacén de maderas y materiales de fabricación con talleres de aserrío establecido en Cienfuegos es el que actualmente pertenece a la sucesión del que fue vecino muy querido respetado por todos y que se llamó D. Patricio Castaño y Capetillo. Data el origen de esta importante casa del año 1860.Kubako Independentzia Gerraren testuinguruan Bilbora bueltatu zen, emaztearekin, semealabekin, Adela eta Nicolás, eta Rafael Padilla izeneko hamaika urteko esklabu beltzarekin, ustez Patricioren ama, Rosaura Capetillo, zerbitzatzeko ekarri zuena. Espainian esklabotza legez kontrakoa zen 1837tik.

## Sariak eta Aitortzak 
* Gran Cruz del Orden Militar.
* Cienfuegoseko koloniaren ohorezko lehendakaria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboko zabalgunea

## Bibliografia 
* Paliza Monduate, Maite (2001). *Los indianos y la construcción del ensanche de Bilbao*. KOBIE (Serie Antropología Cultural). Bilbao Bizkaiko Foru Aldundi. X. zenbakia (205-224)
* García Sánchez, Suset eta Moya Padilla, Nereyda (2023). *Comerciantes banqueros y redes de parentesco. Cienfuegos 1880-1920*. REDES, 34, 1, (87-102).

## Kanpo estekak
Kaivalya

***Kaivalya*** (devanāgarī : कैवल्य) sanskritozko terminoa da, «bakartzea», «lotura guztietatik askatzea» edo «askatzea» esan nahi du yogaren eta samkhyaren filosofian.

*Mukti* hitzarekin elkartuta, *kaivalyamukti* terminoak (berraragiztatzeen) betiereko askatzea esan nahi du, *rāja yoga*ren helburua.

## Hinduismoan 
Hinduismoan, *kaivalya* naturatik edo *prakriti*tik erabat askatzea lortu duenaren egoera da. Bere kontzientzia(*purusha*) materiatik askatuta dago beraz. Sanskritozko hitz hori samkhyaren filosofiatik eta Patanjaliren Yoga-sutretatik dator.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniela Feixas

**Daniela Feixas** **Conte** (Torrelavit, Alt Penedès, Bartzelona, Katalunia, 1973) kataluniar gidoilaria,  dramagilea, aktorea eta antzerki zuzendaria da.

## Lanak 
TV3 "*Com si fos ahir/Atzo balitz bezala*" serieko gidoilaria da.

SGAE Jardiel Poncela 2019 saria irabazi zuen "*Sandra*" filmarekin.

"*Sandra*" eta "*Serà el nostre secret/ Gure sekretua izango da*" lanak zuzendu ditu.

2004an, Urriko Antzerki Saria jaso zuen *Només sexe* filmarengatik. 2009an Crèdit  Andorra saria irabazi zuen *El bosc* filmagatik. Bere obra estreinatu du Carme Portacelik zuzendutako *Un lloc conegut/ Leku ezaguna* (2007). eta El bosc (2010), Crèdit  Andorraren 50. urteurren saria jaso zuena. 2013. urtean *La tortuga de Califòrnia* idatzi zuen, 2014. urtean Quim Massó sarian finalista izan zen eta 2015. urtean Goi Denboraldiko Dramaturgiako Txapelketako finalista izan zen *Amanita* *Phaloides* lanarekin.

### Aktore 
Aktore gisa parte hartu du TV3 *Moèbius, El coro de la ciudad, La uno por el otro, Pagats per riure*(2003) eta *Plats bruts/ Plater zikinak* telesailetan. Lan hauetan aktore aritu da: *Un día,* *Espejo roto* (Ricard Salvat) (2009), *Solo sexo* (2008), *Julio Zesar* (Àlex Rigola) (2004), *Excuses!* (2003, baita Joel Joanen zinemarako bertsioan ere), eta *Antigona* (2003).

## Bizitza pribatua 
Josep Julien aktore eta zuzendariaren bikotekidea da, eta alaba bat izan du harekin.

## Sariak 
* 2019an SGAE Jardiel Poncela saria "*Sandra*" filmarekin.
* 2004an Urriko Antzerki Saria *Només sexe* filmarekin. 
* 2009an Crèdit  Andorra saria i*El bosc* filmarekin.
* Crèdit  Andorraren 50. urteurren saria *El bosc* lanarekin. 
* 2014. urtean Quim Massó sarian finalista.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "La dolça Sally" eta Daniela Feixasen inguruan, Josep Julienen eskutik
Nancy Meyers

**Nancy Jane Meyers** (Filadelfia, Pennsylvania, AEB,1949ko abenduaren 8a) estatubatuar zuzendari, ekoizle eta gidoilaria da. *The Holiday* eta *The Parent Trap* filmen gidoilaria eta zuzendaria izan zen.

## Biografia 
Meyers Filadelfian jaio zen, Pensilvanian. Drexel Hilleko etxe judu bateko bi alabetako gazteena da, nagusiki katolikoa zen auzo batean. Aita, Irving, exekutibo aritu zen bozkatzeko makinak egiten zituen fabrika batean; ama, Patricia Lemisch, etxekoandrea zen, eta boluntario parte hartzen zuen Head Star Program-en eta itsuentzako asilo batean. Hamabi urte zituela, antzerki munduan interesa zuen, eta herriko antzerki-produkzioetan hasi zen. Gidoietarako interesa ez zitzaion sortu Mike Nichols-en *El graduado* (1967) filma ikusi arte.

#### Zuzendari hasiera 
Meyers eta Shyer-en hurrengo proiektua *Irreconcilable Differences* izan zen, 1984an, eta Shyer-en zuzendari hasi zen. Shelley Longek eta Ryan O'Nealek bikote baten rola zuten. Arrakastaren obsesioarekin, alabarekiko harremana apurtu zuen. Alabaren rola zortzi urteko Drew Barrymorek interpretatu zuen. Kritikak harrera epela izan zuen, eta takilan arrakasta handia izan zuen, 12,4 milioi dolar bildu baitzituen. Hala ere, Urrezko Globoetarako izendapen ugari jaso zituen, besteak beste Long eta Barrymoreren aktore onenaren izendapena.

1984an, Meyersek eta Shyer-ek *Protocol* idatzi zuten, Goldie Hawn protagonista zuen beste komedia bat. Arabiar emir baten hilketa eragotzi zuen zerbitzari bat interpretatzen zuen. Horregatik eskaintzen zaio lanpostu bat Estatu Batuetako Estatu Departamentuan protokolo-ofizialean lan egoteko. Hawnek esan zuen gidoia ez zitzaiola gustatzen, eta Buck Henry kontratatu zuen ondo berrikus zezan. Ondorioz, hirukotea arbitraje batera joan zen bere desberdintasunak konpontzeko. Ez Meyers ez Shyer ez ziren filmaren produkzioan edo zuzendaritzan sartu; *Irreconcilable Differences* filmarekin baino diru gehiago lortu zuten, guztira 23,3 milioi dolar irabazi baitzituzten.

Azkenik, Meyers produkziora itzuli zen *Baby Boom* filmean (1987). New Yorkeko exekutibo bati buruzko filma da, eta, bat-batean, hamalau hilabeteko neskatila baten tutore da, lehengusu urrun baten alaba. Diane Keaton aktorearekin batera egin zuen debuta, Meyersen zenbait esperientzia katalizatuz. Shyersekin eta haren lagunekin batera, karrera arrakastatsua lortzen saiatu zen, familia hazi zen bitartean. *Private Benjamin* filmarekin  bezala, Kate Jackson protagonista zuen telesail bati bidea eman zion.Geroago Nancy Meyers mundu osoan ezaguna egin zen gidoilari eta zuzendari lanetan izandako arrakastarengatik, *Tu a Londres y yo a Californiara (The parent´s trap)* (1998). Nancyren beste film aipagarri batzuk hauexek dira: *The Holiday* (2006), *Cuando menos te lo esperas* (Something's Gotta Give) (2003), *No es tan fácil* (It´s Konplikated (2009) edo *El becario* (2015)

### Zuzendari 
### Ekoizle 
### Gidoilari 
## Sariak eta goraipamenak 
; Oscar sariak

; Urrezko Globoak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guvernadur

***Guvernadur*** titulua ("gobernaria", italieraz *governatore*) Montenegroko printze-apezpikuak erabili zuen, hasieran Montenegro eta Veneziako Errepublikaren arteko bulego diplomatiko gisa, eta geroago Metropolitanoaren aurka garatu zen subirano gisa. Petri II.ak ezabatu zuen 1832an. Batzuk esaten dute Montenegroko lehenengo lehen ministroko kargua zela.

## Titulu diplomalari veneziarra 
Danilo I.a kargua utzi nion "Veneziako Errepublika baretzeko" postuari, Montenegroko veneziar interesak babestea baitzuen eginkizun nagusia.

Iritzi kontrajarriak daude nor izan zen Montenegroko lehen *guvernadur*. Batzuen ustez, lehenengo guvernadur Jovan Anthony *guvernadur* Bolica izan zen, "*Gouvernatore del Monte Negro*" (1688 – 1692), Veneziako Errepublikako Cetinje uharteko militarren buruzagia. Montenegroko lehen guvernadur Djakan Vukotic izan zen, honen seme Vukajl-ek uko egin baitzion lehen *guvernadur* izateari, bere aitak veneziarrak pozoitzen zituen susmoagatik, bere lanarekin ez zeudelako pozik. Historialari batzuek uste dute Vukota Ozrinic izan zela lehena, Vukota Vukotic estatua, eta beste batzuek Vukajle Vukoticak 1711n guvernadur bihurtzea onartu zuela. Ondoren Stefan Kovacevic (Cuca) eta Vukadin Vukotic (Cevo) agertu ziren. *Guvernadur*-rak Veneziako Kučin ere ezarri zen.

## Titulu *aristokratiko* montenegroarra 
Stanislav Radonjic herentziazko lehen guvernadur izan zen. Radonjić familiako *guvernadur*-rak eragin politiko zehatz baten herentziazko egoera zen, eta Petrović-Njegoš dinastiako printze-apezpiku aurkakoak ziren.

### Oinordetzako *guvernadur*-ren zerrenda 
* Stanislav Popov Radonjić (1756-1758)
* Vukale Stanišić Radonjić (1758-1764)
* Jovan Stanišić Radonjić (1764-1803)
* Vukolaj Jovanov Radonjić (1803-1832)

## Kanpo estekak
Janariaren Ministerioa

**Elikagaien Kontrolerako ministroa** (; 1916 – 1921) eta Janariaren Ministerioa (; 1939 – 1958) Britainia Handiko Gobernuko ministerio-postuak ziren, Nekazaritza Ministroarenetatik bereiziak. Gerra Handian, Ministerioak *National Kitchens* sarea babestu zuen. Bigarren Mundu Gerran, Ministerioaren zeregin nagusietako bat Bigarren Mundu Gerraren ondoriozko Erresuma Batuko janarien errazionamendua gainbegiratzea zen. Ministroak idazkari parlamentario baten laguntza izan zuen. **Elikadura eta Animalien Ongizaterako Parlamentuko idazkariordea** (2018-gaur egun) Ingurumen, Elikadura eta Landa Gaietako Sailean izendatu zuten, Brexitaren prozesuan behar adina elikagai etengabe emango dela bermatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Warndt

**Warndt** Alemaniako hego-mendebaldeko Sarre estatuan eta Frantziako ipar-ekialdeko Ekialde Handia eskualdean dagoen baso handi bat da, 5.000 bat hektareakoa. Hango lurpean, Buntsandstein motako arrokak daude, burdinazko meekin eta ikatzarekin. Gaur egun aisialdirako leku garrantzitsua da.

Eremua mugatzen dute Saar ibaiak eta haren bi adarrek: Bist adarrak iparraldean eta Rossel adarrak hegoaldean. Lauterbachek mozten du erditik. *Warndt* izena Oton III.a enperadorearen 999. urteko dohaintzan ageri da lehen aldiz.

## Kanpo estekak
Euskaldunen Ibilbidea (Brandsen)

**Euskaldunen Ibilbidea-Boulevard de los Vascos** Brandsenen, Buenos Aires probintzian, Argentinan dagoen kale baten izena da. Brandsengo Udalaren Kontseiluak 2023ko irailaren 18an Mitre kaleko zati bati izen hori ematea erabaki zuen. Nolabait, euskaldunen presentzia omendu nahi zuten erabaki horrekin. Proiektua Cristina Juliarenak eta beste pertsona gehiago sinatu zuten. Juliarena *El legado vasco, apellidos y testimonios de vida en Brandsen* (Dunken, 2018) liburuaren egilea da. 

Onartutako ordenantza berria aipatutako liburuaren ondorioa izan zen, Juliarenaren hitzetan. Ikerlariak lau urtez lan egin zuen, 21 familia elkarrizketatuz eta euskal jatorria zuten 1.200 abizen berreskuratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jules d'Anethan

'''Jules Joseph, d'Anethan baroia''' (Brusela, 1803ko apirilaren 23a - Schaerbeek, 1888ko urriaren 8a) belgikar politikaria izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1870etik 1871ra.

Alderdi Katolikoko kide izan zen, eta, Justizia eta Erlijio ministro izan ondoren, Leopoldo II.a erregeak lehen ministro izendatu zuen 1870ean, Atzerri eta Gerra ministro izateaz gain. Bere agintaldian, 1870eko Frantzia-Prusia gerrarekiko belgikarren erreakzioa zuzendu zuen. Belgikarren neutraltasuna gorabehera eta frantziar edo prusiar inbasio baten beldur, belgikarren defentsarako gaitasuna egiaztatu zen. Ondorioz, soldadutza eraberritu eta gotorlekuak eraiki ziren. Ministro batzuk bere neurrien aurka agertu ziren eta erregearekin gatazkak izan ziren.

Linburgoko gobernadorearen izendapenak eragindako krisi baten ondoren, 1871ko abenduan dimisioa aurkeztu zuen.

Senatuko presidente izan zen 1884 eta 1885 artean.
Uxue Pilar

**Uxue Pilar Leguina** (Bilbo, 1993) bizkaitar abokatu, abokatu defendatzaile eta legelari penalista da.

Abokatu defendatzaile gisa hainbat auzi ezagunetan jardun izan du, besteak beste, Cabacas auzian (2018), Xabi Alonso auzia (2019), Zaldibarko zabortegiaren hondamendiaren auzian (2020) edota Badoo krimenaren auzian (2022).

## Bizitza 
Bilboko Artxandape Ikastolan ikasi zuen. Zuzenbidean Gradua ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean, Ikasketa Amaierako Sari Berezia (2015) lortuz.  Talentia Programaren parte hartzaile izan zen, Bizkaia Talentek hautatua, geroztik Talentia Sarearen kide delarik. Ondoren, Abokatutza Masterra egin zuen Deustuko Unibertsitatean. Horrez gain, Zuzenbide penal ekonomikoan masterra ere lortu zuen Errioxako Nazioarteko Unibertsitatean (UNIR).

Abokatutzan sartzeko proba gainditu ondoren, abokatu titulua lortu zuen 2017 urtean, eta abokatu gisa jarduten hasi zen.

## Ibilbide profesionala 
*Garrigues* abokatutza-bulegoan jardun zuen, litigazio departamentuan, urte eta erdiz. Ondoren, *Urraza, Mendieta & Asociados* bulegoan jardun zuen hiru urte inguru.

Abokatu defendatzaile gisa hainbat auzi ezagunetan jardun izan du, besteak beste, Cabacas auzian (2018), Xabi Alonso auzian (2019) Jesus Urraza abokatuarekin batera, Zaldibarko zabortegiaren hondamendiaren auzian (2020) Estefanía Rojo abokatuarekin batera, edota Badoo krimenaren auzian (2022) Estefanía Rojo abokatuarekin batera.

## Argitalpenak 
* Jesús Urraza Abad, Uxue Pilar Leguina (2019). *Infracciones penales derivadas de crisis familiares: preguntas más relevantes*. Familia y Derecho, Sepin, Madril.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Ikasketa Amaierako Sari Berezia (2015)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñigo Velasco

**Iñigo Velasco López** (Barakaldo, Bizkaia, 1998) lan-arloko abokatu eta legelaria da.

## Bizitza 
Zuzenbideko eta Lan-Harremanetako gradu bikoitza ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean. Talentia Programaren parte hartzaile izan zen, Bizkaia Talentek hautatua, eta geroztik Talentia Sarearen kide da. Ondoren, Abokatutza Masterra egin zuen Deustuko Unibertsitatean.

Abokatutzan sartzeko proba gainditu ondoren, abokatu titulua lortu zuen 2023. urtean, eta abokatu gisa jarduten hasi zen. Lan-arloan aditua da.

Garrigues abokatutza-bulegoan jardun zuen, lan-arloko departamentuan, urte erdiz. PwC bulegoan ere ibili zen. 2022tik, lan-arloko abokatua da Uría Menéndez abokatutza bulegoan.

2023 urtean “Antonio Hernández-Gil” Abokatu Gazteen Saria jaso zuen, Espainiako Abokatutzaren Kontseilu Nagusiak (CGAE) eta Espainiako Abokatuen Elkargoak emana..

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2023, “Antonio Hernández-Gil” Abokatu Gazteen Saria

## Bizitza pertsonala 
2023. urtetik Madrilen bizi da.

## Argitalpenak 
* *Trámite de audiencia en despidos disciplinarios: cuestión abierta*, FORELAB. Foro Español de Laboralistas. 52ª TRIBUNA. 2023.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Cruz uhartea (Kalifornia)

thumb|Kanaleko uharteen mapa.
thumb|Santa Cruz uhartearen  satelite-irudia (NASA)
**Santa Cruz uhartea** esku pribatuetan dagoen Estatu Batuetako uharte handiena da. Santa Barbara konderriko Kaliforniako kostaldearen parean dago eta 35 km ditu luzeeran, eta 3-10 km zabaleran. Santa Barbara uharteetako iparraldeko uharteetako bat da, eta handiena, 245,42 km ² -koa.

Santa Cruz uhartean animalia eta landareen espezie endemiko batzuk daude, baita Santa Cruz uharteko azeria ere (*Urocyon littoralis santacruzae*), uharteko azeriaren eta arrano kalboaren azpiespezie bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Santa Cruz Island Fundazioa (ingelesez)
* Santa Cruz Island Channel Islands National Park (ingelesez)
James Slipper

**James Alexander Slipper** (Gold Coast, 1989ko ekainaren 6a) australiar errugbilaria da, ezkerreko harroin postuan aritzen dena. 2019tik Super Rugbyko Brumbies taldean jokatzen du. 2010ean egin zuen debuta Australiako selekzioarekin, Perthen, Ingalaterraren aurka.

## Palmaresa 
### Queensland Reds 
* Super 15
** irabazlea: 2011

### Australiako selekzioa 
* The Rugby Championship
** irabazlea: 2015
* Munduko Errugbi Kopa
** finalista: 2015

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicolás Castaño Capetillo

**Nicolás Castaño Capetillo** (Sopuerta, 1836ko abenduaren 15a &ndash; 1926ko urtarrilaren 27a) azukrearen erregea edota bankarien printzipearen ezizenekin ezaguna egin zen euskal bankari eta azukre-enpresaria.

## Biografia 
Pablo Castaño eta Rosaura Capetilloren zazpi seme-alabetako nagusiena.

1849an Kubara emigratu eta Cienfuegos aldean ezarri zen 1851. urtetik aurrera. La Diana izeneko denda batean hasi zen saltzaile eta ondoren bere kapuz aritu zen kandelak eta bestelakoak saltzen.

1863an *Castaño e Intriago* Sociedad en Comandita merkataritza elkartea sortu zuen, Antonio Intriagorekin batera. 1877an enpresa berrantolatu eta esportazio zein inportazioan aritu ziren, kredituak eskainiz eta azukrean industrian inbertsioak eginez, Silverita ingenioaren bitartez. Horrez gain, Patricio anaiaren negozioetan ere inbertitu zuen.

*A. Font y Cía. S. en C.* izeneko enpresan ere inbertsioak egin zuten, Cienfuegosen argindarra sustatu zuena.

Eskaini zituen kredituen artean Agustín Fabián Goytisolo Digat-en aldekoa dugu, 1891ean *Lola* izeneko ingenioaren gainean egindakoa. Horrez gain 1903an, *San Agustín* izeneko ingenioa eskuratu zuen kredituen likidazioagatik. *Santísima Trinidad*, *Andreíta*, eta *Lequeitio* izeneko ingenioak eskuratu zituen ere, baita *Constancia* izenekoa, garaiko handienetakoa, munduan. “Adelaida Compañía Azucarera S.A enpresaren bazkidea izan zen ere. eta bere aberastasunak krisiari aurre egin zion:“del cataclismo azucarero de 1920, que llevó al suicidio a media Cuba, salió intacta aquella fortuna y quedó en pie para salvar de la quiebra a no pocas casas de la Perla del Sur, para las cuales el crédito ilimitado de Don Nicolás fue un manto protector.”Hiltzean, bere semea, Nicolás Castaño Montalván, bere suhiak, Alberto Betancourt González eta Carlos Felipe Gutiérrez Valladón, eta bere bilobak, José Nicolás Díaz Castaño, Alberto Betancourt Castaño eta Nicolás Betancourt Castaño familiaren negozioak kudeatu zituzten lehenengo *Viuda e hijos de Nicolás Castaño* bezala eta emaztea hiltzean, *Comunidad de Bienes Hermanos Castaño* izenarekin, 1958an desegin zena. 

Fidel Castro eta Kubako Iraultzarekin batera, familiaren egoera ekonomikoa aldatu egin zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thanin Kraiwichian

**Thanin Krawichian** (Bangkok, 1927ko apirilaren 5a – *ibidem*, 2025eko otsailaren 23a) thai epaile, politikari eta zuzenbide irakaslea izan zen. Thailandiako lehen ministroa izan zen 1976tik 1977ra.

Aita txinatarra zuen, eta zuzenbidea ikasi zuen Thammasat Unibertsitatean. Ikasketak London School of Economics-en burutu zituen eta 1958an abokatutzan sartu zen. Thailandiara itzuli ondoren, Justizia Ministerioan sartu zen eta bere ibilbide judiziala hasi zuen Auzitegi Goreneko presidente izatera iritsi arte. Gainera, zuzenbidea irakatsi zuen unibertsitatean.

1973an gobernu militarraren aurkako matxinada demokratikoaren ondoren, erregeak trantsizioko biltzar legegileko kide izendatu zuen. Politikoki, eskuin mutur antikomunistan kokatu zen.

1976ko urriaren 6an Thammasateko Unibertsitateko sarraskia gertatu ondoren, militarrek kolpe militar bat hartu zuten eta Bhumibol Adulyadej erregeak Thanin lehen ministro izendatu zuen.

Thanin emakumeak sartu zituen lehen aldiz gobernu batean, liburuak erretzea agindu zuen, parlamentua desegin zuen eta alderdi politikoak debekatu zituen. Ondorioz, borroka armatu komunistak gora egin zuen.

1977ko urriaren 20an, militarrek boterea berreskuratu zuten estatu-holpe berri batean. Erregeak Kontseilu Pribatuko kide izendatu zuen orduan.
Ione Zuloaga Muxika

**Ione Zuloaga Muxika (**Azkoitia, Gipuzkoa, 1995) historialaria eta ikertzailea da.

## Biografia 
Historiako gradua egin zuen Euskal Herriko Unibetsitatean, Gasteizen. Aranzadi Zientzia Elkartean egiten du lan. Historia garaikidea, eta zehazki, Gerra Zibila eta diktadura frankista garaia dira bere ikerketa lerroak. Doktoretza ari da egiten Gipuzkoan emakumeek jasan zituzten errepresioa eta giza eskubideen urraketez.*Frankismo garaian emakume tradizionala bihurtu zen eredu, emazte eta ama ona izango zena. Eta garrantzitsuena: gizonaren mende egon behar zuen. 1938ko Lanaren Foruak aldaketa nagusi bat ekarri zuen: emakume ezkongabeek lan egin zezaketen, baina, ezkondu ondoren, etxean gelditu behar zuten.*Arangurengo (Nafarroa Garaia) Irulegiko gaztelua industen jardun du eta Zestoako eta Zegamako memoria historikoa ikertu du.

## Argitalpenak 
* *Zestoa 1936-1959, Giza Eskubideen zapalketa eta errepresioa Gerra Zibilean eta Lehen Frankismoan* (2023). Bi liburukitan hiru kapitulotan banatuta. Frankisten errepresioak herrian izan zuen eragina kontatzen da, errepresio ekonomikoa eta politikoa.
* *Alegia, giza eskubideen zapalketa eta errepresioa Gerra Zibilean eta Lehen Frankismoan 1936-1945.(2019).* Liburuaren bidez, gerra zibilean eta diktadura frankistan errepresioa jasan zuten alegiarrei erreparazioa eman nahi zaie.
* *Zegama 1946-1945. Giza eskubideen zapalketa eta errepresioa Gerra Zibilean eta Lehen Frankismoan.* (2023)*.*Dokumentatuta aurkitu dute eskoletan, haurrei euskaraz hitz egitea debekatzen zitzaiela  Zegaman ere, baita euskal izena zuten Zegamako haurren aitei udaletxera deitu eta gaztelerazko izenez inskribatzera behartu zituztela.
* *Getaria 1936-1945. Giza Eskubideen zapalketa eta errepresioa Gerra Zibilean eta Lehen Frankismoa* ikerketan oinarritutako liburua. (2021).

## Dibulgazioa 
thumb|Ione Zuloaga Muxika UEUren 52. Udako Ikastaroetan Eibarren
Euskal ikertzaile gazteei ahotsa emateko UEUk sortutako Ikerl(h)ari bideopodcastean parte hartu zuen ikerketa eta generoaren inguruan hitz egiteko . 2024ko UEUren Udako Ikastaroetan ere eman zuen bere ikerketaren berri. Bai "Gatazkaren memoria, memoriaren gatazka" Jakin jardunaldian eta baita Informazio eta Dokumentazio Kudeatzaileen X. Bilkuran ere, 1936-1945 artean errepresio frankista jasan zuten emakumeei buruz **.** 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Berandu da, baina horrek ez du esan nahi ez dugunik gertatutakoa jaso behar  Naiz, 2023.03.10
Tanka Troyeskoa

**Santa Tanka Troyeskoa** VII. mendeko martiri frankoa izan zen. Troyesen jaio zen. 637an hil zuten bere birjintasuna defendatzen ari zela, burua moztu zutelarik. Kondairaren arabera, hilketaren ostean bere kabuz burua eskueran, zefaloforo baten eran, Lhuîtrera iritsi omen zen, eta bertan lurperatu zuten.  

Lhuître erromeria baten erdigunea izan zen. Santu-eguna urriaren 10ean ospatzen da.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zakote

**Zakotea**, **puska lehorra**, **	fianbrea** edo **hotz-egosia** aldi baterako janari kantitatea da, mendira edo bidaia batera eramaten dena. Fianbre terminoaren barruan dauden elikagaien artean hestebeteak, saltxitxak, haragi-pastelak eta abar daude. Normalean xerratan mozten eta sandwich edo ogitarteko moduan jaten dira. Bestetan hestebete-ohola batean ere zerbitzatzen dira (normalean arrautza egosiarekin batera) zizka-mizkak gisa. Fianbre deitzen zaie, halaber, ebakitako eta hotzean zerbitzatutako barbakoa baten hondarrei.

## Kontserbazioa eta higienea 
Hestebeteak eta fianbreak giro freskoetan kontserbatu behar dira beti (batez ere udako hilabete beroetan). Fianbreak kontserbatzeko egokiena da ebakitzen diren unean bertan jatea, ebakitako fianbre batek azalera handiagoa duelako, bakterioek eta organismoek gehiago kaltetzen dutelako eta errazago oxidatzen delako. Horregatik, komeni da egunean kontsumituko den fianbre moztua erostea, gehienez ere hurrengo egunean jango dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haragi-pastel

**Haragi-pastela** edo **okela-pastela** osagai nagusia haragia duen platera da, hau da, behiki, txahalki, bildoski edo txerriki xehatua (batzuetan batzuen konbinazioa) eta ogi birrinduarekin (batzuetan zereal-aleak gehitzen zaizkio) eta espeziakin metatua.

Barra angeluzuzenaren forma trinkoa izan ohi du, eta janaria prestatzeko labean sartu edo ketu egiten dute. Oro har, beroa plater nagusiaren zati gisa zerbitzatzen dute, baina hotza ere jan dezake, zakote bat bezala. Eskualde batzuetan patearen antzekoa da, haragi finagoa erabiltzen baitu. Mundu osoko gastronomiaren platertzat hartzen da, munduko ia sukalde guztietan antzeko ezaugarriak dituen plater bat baitago, jatorria zehaztea ezinezkoa egiten duena.

## Prestaketa 
Haragi-pastela oso plater aldakorra da. Haragi xehatua ogi- edo zereal-apurrekin nahasten dute oro har, pastak itxura sendoagoa izan dezan. Arrautzaz estali ohi da, egosi ondoren sendotasun handiagoa izan dezan. Perrexila bezalako belarrak erabiltzen dira, eta finki xehatutako barazkiekin (hala nola tipulak, piperrak eta apioa) zerbitzaten dute. Barruan patata-purez, arrautzaz, gaztaz eta barazkiz beteak dituzten okela-pastelak badaude. Haragi-pastelekin batera, hainbat saltsa (ez da harritzekoa platerarekin batera saltsa bat jartzea) edo osagarriak zerbitzaten dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nerea Martín Zubeldia

**Nerea Martín Zubeldia** (Santurtzi, 1998) bizkaitar abokatu, legelari eta aholkulari fiskala da.

## Bizitza 
Zuzenbide Gradua ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean. Talentia Programaren parte hartzaile izan zen, Bizkaia Talentek hautatua, geroztik Talentia Sarearen kide delarik. Ondoren, Abokatutza Masterra egin zuen Errioxako Nazioarteko Unibertsitatean (UNIR) eta Aholkularitza Fiskaleko masterra Deustuko Unibertsitatean.

Abokatutzan sartzeko proba gainditu ondoren, abokatu titulua lortu zuen 2022. urtean, eta abokatu gisa jarduten hasi zen. Garrigues abokatu-langelan jardun zuen, departamentu fiskalean, urte erdiz. Uría Menéndez eta Cuatrecasas bulegoetan ere aritua da, departamentu fiskalean, zerga-aholkularitza alorrean. 2022tik Deloitte bulegoan jarduten du zerga-arloko abokatu gisa.

## Argitalpenak 
* 2022, "Fiscalidad post-Brexit: Análisis de un posible Acuerdo Unión Europea - Reino Unido en el marco de la Directiva Matriz - Filial"
* 2021, "La corrección de la doble imposición, comparativa entre normativa Foral y normativa de Territorio Común"
* 2020, "La problemática y soluciones en el tratamiento fiscal de las rentas plurianuales. Los Decretos Forales 125/2019 y 194/2019 de la Hacienda Foral de Bizkaia sobre el "carried interest". Norma Foral 1/2020 por la que se reforma el IRPF"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patata-pure

**Patata-purea** patata egosiz eta ehoz egindako platerra da, batzuetan beste osagai batzuk ere dituena. Patata-purea plater osagarri gisa zerbitzaten duten ia sukalde guztietan, normalean beste plater nagusi baten ondoan. Patata-purea oso ezaguna da iparraldeko Europako sukaldeetan.

## Osagaiak eta prestaketa 
Pureak oso elementu gutxi behar ditu; izan ere, osagai nagusia patatak dira, azalarekin edo azalik gabe, ur askotan egosiak, eta batzuetan azenario kopuru txiki bat gehitzen zaio. Prestaketa horren ondoren, bahe batetik prentsatzen dira pure lortzeko. Askotan, gurina gehitzen da fase honetan, purea pixka bat krematsuago gera dadin. Azken testura kontrolatzeko, trikimailu asko daude, esne beroa, esnegaina eta abar isuri ohi dira. Zaporea kontrolatzeko, gatza, intxaur muskatua edo piperbeltza gehitu ohi dira. Espeziak, belar aromatikoak edo hainbat barazki izan ditzaketen aldaera ugari daude.

Osagaiak alda daitezke; hala, oliba-olioa gehitu daiteke gurinaren ordez, labore-esnearen edo oilo-saldaren seruma erabil daiteke osagai likido gisa, eta esnea eta igurzteko gazta urtua gehitu (horrek gazta-zaporea emango dio).

## Osasuna 
Patatek indize gluzemiko handia dute, eta bereziki patata-pureak. Hori kontuan hartu behar da kontsumo handia edo sarria izatekotan, batez ere gaixotasun metabolikoak dituzten pertsonak, hala nola diabetes mellitusa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Buriana

**Santa Buriana** (*Berriona*, *Beriana*, *Buryan* edo *Beryan* izenez ere ezaguna) irlandar jatorriko eremutarra izan zen. St Buryanen bizi izan zen, Penzancetik gertu (Kornualles, Ingalaterra).

Irlandako errege baten alaba omen zen (Exeterreko Martirologioaren arabera, Munsterreko buruzagi baten alaba) eta Irlandatik Kornuallesera bidaiatu zuen misiolari gisa bertako biztanleak kristautasunera konbertitzeko, San Piranekin batera. Kondaira batek kontatzen du Dumnoniako Geraint erregearen seme elbarria sendatu zuela. Gerrenek bahitu egin zuen eta San Piranek esku hartzera behartu ondoren bakarrik adostu zen Buriana askatzea. Hala ere, ezinezkoak ziruditen baldintzetan tematu zen Gerrenek. Kukuak elurrez estalitako lurren gainean hots egiten zuenean, Buriana askatuko zuela esan zuen. San Piranek gau osoan otoitz egin zuen. Mirari handiz, elurra egin zuen eta, goizean, Gerrren erregea kuku hotsarekin esnatu zen. Harrituta geratu zen eta Buriana aske utzi zuen. Handik gutxira, ordea, Gerren Buriana berriro bahitzen saiatu zen eta lortu zuen momentuan hilda erori omen zen. St Buryaneko kaperan ehortzi zuten.

Burianaren lehen aipamena XI. mendeko Exeterreko Martirologioan dago. 1740ko hamarkadan, John Wesleyk *Beryan* gisa aipatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haragi-salda

**Haragi-salda** edo **okela-salda**, zentsu hertsian **kontsomea** (frantsesezko , eta, era berean,  aditzatik eratorria: ) haragiz egindako salda kontzentratua da, gardena eta zikinkeriarik gabea gera dadin egosketaren amaieran iragazten ohi dena. Oro har, beroa zerbitzatzen da bazkariaren hasieran.

## Zerbitzatzeko era 
Kontsomea otorduen hasieran zerbitzatzen dute, normalean kontsome-katiluan (helduleku bikoitzekoa, errazago maneiatzeko), kontsome-plater baten gainean eta, era berean, plater txiki baten gainean. Zopa-koilararekin markatzen dute. Kontsome beroari jerez zurrusta bat bota ohi zaio aromatizatzeko, eta batzuetan gorringo bat ere bai; batzuetan ogi-txigorki zati txikiekin () hartzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santiago Arata

**Santiago Arata Perrone** (Montevideo, ) uruguaiar errugbilaria da, uztartze-erdilari postuan aritzen dena. Top 14ko Castres Olympique taldean jokatzen du 2020tik. 2016ko otsailaren 6an egin zuen debuta Uruguaiko selekzioarekin, Langforden, Kanadaren aurka..

## Palmaresa 
### Castres Olympique 
* Top 14 
** finalista: 2022
### Uruguaiko selekzioa 
* World Rugby Nations Cup
** irabazlea: 2017, 2018, 2019

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brandsen

**Brandsen** Argentinako Buenos Aires probintziako hiri bat da, izen bereko alderdiaren burua. Bere historian euskal emigranteen presentzia handia izan da. 2023tik haien kaleetan Euskaldunen Ibilbidea dago.

## Biztanleria 
2010eko zentsuan 19.877 biztanle zeuden (Indec, 2010); 2001ean egin zenean 16.732 ziren. Beraz, %18,8a handitu da populazioa. 

## Toponimia 
Herria Pedro Ferrari sortu zuen eta Brandsen izena berak aukeratutako izan zen. Izen hori 1876ko ekainaren 22an onartu zen. Ferrarik herriari bake epailea zen barrutiaren izena jarri zion.

## Auzoak 

* Las Mandarinas
* La Dolly 
* El Chañar
* República
* Matadero
* Parque
* Bajo Belgrano
* La Manzana
* Los Tilos
* Los Pinos
* Procasa
* Familia Propietaria
* Los Aromos
* Infanta Isabel
* Las Higueras
* Los Naranjos
* La Tablita
* Las Américas
* La Parada
* El Soñado
* Santa Rita
* La Trocha
* Malvinas
* La Cañada
* El Chañar II
* Terranova
* Los Olivos

## Petrsonalitateak 
* Juan Martín Coggi, "Látigo", boxeolari ohia.
* Sebastián Saja, "Chino" futbolaria.
* Tamara Castro, folklore-abeslaria.
* Andrés Cepeda poeta.
* Carolina Amoroso, kazetaria.
* Guillermo Favale, kazetaria.
* Francisco Alcuaz, automobilismoko pilotua.

## Iruditegia 

Image:
Brandsen, Buenos Aires, Argentina - Abril 2023 (3).jpg|Kale bat.
Escuela n°1.jpg|Eskola bat.
Chacras, Las Malvinas 3.jpg|Chacras, Las Malvinas.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Udalaren webgune ofiziala.
HMS Oxley

'*HMS *Oxley*** (hasieran **HMAS** ***Oxley'''*) Australiako Errege Itsas Armadako (RAN) Odin-klaseko itsaspekoa zen, eta ondoren Royal Navyrena (RN). Bere bidetik pixka bat aldentuta, Obrestadetik gertu, Norvegiako hego-mendebaldeko lurmuturrean, Bigarren Mundu Gerra hasi eta zazpi egunera, HMS *Triton'' itsaspeko britainiarrak alemaniar batekin nahastu, tiro egin eta hondoratu zuen. 53 hildako egon ziren eta soilik bi atera ziren bizirik. 

## Kanpo estekak
Barú (penintsula)

**Barú penintsula,** **Baru uhartea** edo, besterik gabe, **Barú** Kolonbian dago, Cartagenatik 45 minutura. Hondartza zuriengatik eta ur turkesagatik ezaguna. 2014ean, *Barúko zubia* zabaldu zen, aurretik txalupan edo igerian baino ezin zen heldu, *Canal del Dique* delakoarengatik banandua dagoelako.

1708an Baruko bataila ospetsua eman zen itsaso hartan, non *San Jose* galeoia hondoratu zen.

Egun turismogune handiko lekua da. Hondartza gehienak pribatuak dira, Playa Blanca izenekoa soilik da publikoa.

## Biztanleria 
Barúko penintsulan, 20.000 biztanle daude. Gehienak turismoan lan egiten dute, hoteletan zein bisitariei eskulanak salduz.

### Korregimenduak 
* Ararra
* Barú
* Santa Ana de Barú

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Indioilar trufatu

**Indioilar trufatua** () hestebete formako zakotea da, boilurrarekin zapore ematen dutena. Xehatutako indioilar-okelarekin egiten dute (txikitutako txerri-haragia ere eraman ohi du), trufatu, hau da, boilurrarekin zapore ematen dute, eta zerbitzatu baino bizpahiru egun lehenago egiten dute. Gaur egun edozein txarkuteriatan aurki daiteke. Xerratan moztuta zerbitzatu ohi da, eta haritutako arrautzarekin apainduta.

## Prestaketa 
Egiteko bi modu daude. Trufaketa-prozesua egiteko, behar diren boilurrak pusketa lodi edo meheetan mozten dira, eta, behin baino gehiagotan garbitu ondoren, oihal batekin lehortu eta koipetan egosten dira, hala nola: gurinean, txerri-gantzan, olioan, urdai zatitan. Nahasketa bero horrek aldez aurretik garbitutako indioilar baten barrualdea betetzen du. Horrela, bete, josi eta leku fresko batean heltzen da. 

Trufatutako indioilarraren beste aldaera bat txerri-giharra da, indioilar-haragiarekin nahasten dena eta barazkiak daudenean, hala nola apioa, tipula edo azenarioa, galdarraztatzen dena. Azkenik, gainerako indioilar-larruan txikitutako nahasketa hestebete egiten da. Jaiegunetan hartu ohi den kontsome bat sortzen da hura egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Damian Penaud

**Damian Penaud** (Brive-la-Gaillarde, ) frantziar errugbi jokalaria da, erdiko eta hegaleko postuetan aritzen dena. Top 14ko Union Bordeaux Bègles taldean jokatzen du 2023tik. 2017ko ekainaren 17an egin zuen debuta Frantziako selekzioarekin, Durbanen, Hegoafrikaren aurka. Sei Nazioen Txapelketan entsegu gehien gauzatu dituen Frantziako selekzioko jokalaria da.

## Ibilbidea 
* 2016-2023: ASM Clermont Auvergne
* 2023- : Union Bordeaux Bègles

## Palmaresa 
### Clermont Auvergne 
* Top 14 
** irabazlea: 2017
** finalista: 2019
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa
** finalista: 2017
* European Challenge Cup
** irabazlea: 2019

### Union Bordeaux Bègles 
* Top 14 
** finalista: 2024, 2025
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa
** irabazlea: 2025

### Frantziako selekzioa 
* Sei Nazioen Txapelketa 
** irabazlea: 2022, 2025
** Grand Slam: 2022

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jovo Bećir

**Jovo Bećir** (serbieraz: *Јово Бећир*) brigadako jeneral montenegroarra zen, eta Montenegroko Errege Armadako eta Jugoslaviako Errege Armadako koronel bat zen.

## Biografia 
Bećir Montenegroko Errege Armadako brigadier jenerala izan zen Montenegroko kanpainaren garaian. 1916ko urtarrilaren 25ean, Montenegroko kapitulazioaren sinatzaileetako bat izan zen Mojkovac-eko guduaren ondoren.

Jugoslaviako Erresumako Armadako koronel izan zen gerrarteko garaian. Erretiratua izan zen arren, 1941ean aktibatu zen Jugoslaviako inbasioaren hasieran. Jugoslaviako tropak garaitu ondoren, harrapatu eta askatu egin zuten Eelena erreginaren esku-hartzearen ondorioz, baina Montenegroko gobernadore italiarrean parte hartzea baztertu ondoren, 1941. urtearen amaieran Ustaxa izeneko unitate kroaziar faxistak berriro harrapatu zuen eta Jasenovac-eko kontzentrazio-esparrura eraman zuten, non 1942an hil zuten.

## Kanpo estekak
Zoe Erromakoa

**Santa Zoe Erromakoa** Diokleziano enperadorearen garaian exekutatu zuten martiri kristaua izan zen. 

Nikostrato izeneko erromatar gorteko goi funtzionario batekin ezkonduta zegoen. Sei urte omen zeramatzan hitz egin ezinik. San Sebastianek aitaren egin zion, eta Zoek berehala hasi zen hitz egiten eta Jesus goraipatzen. Senar-emazteak bataioa eskatu zuten.

Litekeena da 286an hil zela. Orduan gorpua Tiber ibaira bota zuten eta abenduaren 18an Eliza Ortodoxoan. Erlikiak Erroman daude, Santa Prassede basilikan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak