open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Donapaleuko barrutia

**Donapaleuko distritua** (frantsesez *district de Saint-Palais*) Behe Pirinioak departamendua 1790etik 1795era banatuta egon zen 6 distrituetako bat izan zen.

## Osaera 
Bere lurraldeak ia erabat Nafarroa Beherearekin egiten zuen bat; hiriburua izateko Donibane Garaziri lehia irabazi eta Amikuzeko hiriaren izena eraman zuen.

### Kantonamenduak 
Distrituak 11 kantonamendu zituen:
* Akamarrekoa
* Baigorrikoa.
* Bastidakoa.
* Bidaxunekoa.
* Donamartirikoa.
* Donapaleukoa.
* Donibane Garazikoa.
* Garrüzekoa.
* Iholdikoa.
* Larzabalekoa.
* Ortzaizekoa.

## Bilakaera 
1800ean departamenduak banatzeko beste egitura bat sortu zen: "barrutia". **Donapaleuko distritua** ez zen barruti baten oinarritzat jo: zati bat Baionako barrutian sartu zuten eta beste bat Maulekoan. Kantonamendu kopurua ere murriztu zen: Akamarre, Donamartiri, Garrüze, Larzabale eta Ortzaizekoak desagertu egin ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Distritu (Frantzia)
* Baionako barrutia
* Mauleko barrutia

## Kanpo estekak
Mikel Olazabal

**Mikel Olazabal Caballero**, pilota arloan **Olazabal** deituraz ezaguna (Areso, Nafarroa Garaia, 1986ko irailaren 15a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen, Aspe enpresarekin. Estatistika ofizialek diotenez, 1,80 m luze da, eta 80 kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2007ko abuztuaren 15ean jokatu zuen, Leitzako Amazabal pilotalekuan. Azkena, berriz, 2013ko abenduaren 30ean, Tolosako Beotibar pilotalekuan, 27 urte besterik ez zuela, Aspek ez baitzion kontratua berritu.

## Erreferentziak
José María Retegi

**José María Retegi Altzugarai** (Eratsun, ?), pilota munduan **Retegi IV.a** nafar pilotari ohia da, esku pilotan profesionala izan zena. Retegitarren familiakoa, lehengusua Julian Retegi du.

1977an debutatu ondoren, garaipenik nagusiena 1982ko bigarren mailako buruz buruko txapelketa izan zuen.

## Bigarren mailako finalak 
## Bibliografia 
*
Saitama

Japoniako erdialdean dagoen hiria da, Honshuko uhartearen ekialdeko kostaldean dagoena eta izen bera duen Saitama prefeturako hiriburua. 1.231.880 biztanle ditu eta Japoniako 10. hiri handiena da.

## Geografia 
Tokio erdigunetik 20-30 kilometro iparraldera kokaturik dago, Kantō lautadaren erdialdean. Erabat laua da eta lurraldearen zatirik gehiena itsas mailatik 20 m beherago dago. Arakawa ibaiak eta Shiba ibaiak zeharkatzen dute hiria.

## Historia 
Saitama 2001eko maiatzaren 1ean sortu zen Urawa, Ōmiya eta Yono herriak elkartzean. 2005ean laugarren herri bat hartu zuen, Iwatsuki.
* Urawa (浦和): Edotik Kiotora zihoan Nakasendō errepidearen posta izan zen Edo Aroan. 1923ko lurrikara handiak Tokio suntsitu zuenean intelektual ugari bertara etorri ziren bizitzera. 1934ean hiri estatusa lortu zuen.
* Ōmiya (大宮): Hikawa Jinja santutegiaren inguruan sortu zen.
* Yoko (与野): 1889an sortu eta 1958an hiri izendatu zuten.
* Iwatsuki (岩槻): 1954ean hiri bihurtu zen eta 2005ean Saitaman barneratu zen.

## Banaketa administratiboa 
thumb|ezkerrera|200px
Hamar auzotan banatzen da hiria:
# Chūō-ku (中央区)
# Iwatsuki (岩槻区)
# Kita-ku (北区)
# Midori-ku (緑区)
# Minami-ku (南区)
# Minuma-ku (見沼区)
# Nishi-ku (西区)
# Ōmiya-ku (大宮区)
# Sakura-ku (桜区)
# Urawa-ku (浦和区)

## Ekonomia 
Tokio Handiko merkatal eta negozio hiri handienetakoa da. Hainbat lantegi mota daude bertan, ezagunena Honda automobil konpainia, bertan egiten da *Honda Legend* kotxea.

## Kirolak 
Saitamako Urawa auzokoa da Urawa Red Diamonds futbol taldea. 2007an Asiako txapelduna izan zen eta FIFAren Kluben arteko Munduko Kopan hirugarren gelditu zen Tunisiako Étoile du Sahel taldea penalti jaurtiketetan gaindituta.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ondasun nabarmenak 
* Hikawa Jinja
* John Lennon Museoa
* Minuma arroz soroak.
* Trenbidearen museoa.
* Saitama Stadium 2002.

## Iruditegia 

Irudi:Hikawajinja.jpg|Hikawa Jinja.
Irudi:800px-Minuma1.jpg|Minuma arroz soroak.
Irudi:The Railway Museum Park Zone 20071014 (1).jpg|Trenbidearen museoa.
Irudi:Saitama Stadium Panorama.jpg|Saitama Stadium 2002.

## Kanpo estekak 
*  Saitamako webgune ofiziala.
Julen Salaberria

**Julen Salaberria**, pilota arloan **Salaberria** deituraz ezaguna (Goizueta, Nafarroa Garaia, 1967ko martxoaren 26a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen.

1986an debutatuta, emaitzarik onena 1991n lortu zuen, binakako txapelketa nagusian txapeldunorde izanik.

## Binakako Txapelketa Nagusiko finalak 
## Bibliografia 
*
Juan Miguel Soroa

**Juan Miguel Soroa** (Uitzi, 1960ko irailaren 26a), pilota munduan **Soroa III.a** nafar pilotari ohia da, esku pilotan profesionala izan zena.

1979an debutatu ondoren, emaitzarik onena 1990eko bigarren mailako buruz buruko txapelketa izan zuen zuen.

## Bigarren mailako finalak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak
Miguel Ángel Txoperena

**Miguel Ángel Txoperena** (Igantzi, 1952ko uztailaren 27a), pilota munduan **Txoperena II.a** nafar pilotari ohia da, esku pilotan profesionala izan zena.

Txoperanatarrak pilotari saiatuak ziren arren (Juan José, Mikel eta Oskar), bera izan zen profesional bakarra.

1975ean debutatu ondoren, emaitzarik onena 1978ko bigarren mailako buruz buruko txapelketa izan zuen.

## Bigarren mailako finalak 
## Bibliografia 
*
Juan José Txoperena

**Juan José Txoperena** (Igantzi, 1946ko urtarrilaren 24a), pilota munduan **Txoperena I.a** nafar pilotari ohia da, esku pilotan aditua.

Txoperanatarrak pilotari saiatuak ziren arren (Miguel Ángel, Mikel eta Oskar), Miguel Ángel baino ez zen profesional bilakatu.

1970ean Donostiako Munduko Pilota Txapelketarako hautatua izan arren ez zuen jokatu.

Amateur moduan Espainiako txapelduna izan zen 1976an.

## Bibliografia 
*
Kita-dake

, Japoniako erdialdean dagoen tontorra da, herrialde osoko bigarren altuena dena Fujiren ostean (3.776 m).

Alpe japoniarrak izeneko mendilerroan kokatuta dago, zehazki Akaishi mendiak izeneko hegoaldeko multzoan. Minami Alpeetako Parke Nazionalaren barneko mendi garaiena da.

## Argazki galeria 

File:kitadake.jpg|Ikuspegi orokorra.
File:Kitadake buttress.jpg|"Kitadake Buttress".
File:Two_signboards_of_the_Kita_dake.jpg|Bi seinale garaiera zahar eta berria indikatuz.
File:View_from_Kita_dake-pano1.jpg|Lehenengo tontorretik ikuspegia.
File:View_from_Kita_dake-pano2.jpg|Bigarren tontorretik ikuspegia.
File:Callianthemum hondoense 01.jpg|Kitadakesou (*Callianthemum hondoense*).
File:Shirane-sanzan.jpg|Ezkerretik eskuinera Notori, Aino eta Kita mendiak.

## Ikus, gainera 
* Minami Alpeetako Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Mikel Txoperena

**Mikel Txoperena** (Igantzi, 1962ko irailaren 29a), pilota munduan **Txoperena III.a** nafar pilotari ohia da, trinketan esku pilota modalitatean aditua.

Txoperanatarrak pilotari saiatuak ziren arren (Miguel Ángel, Juan José eta Oskar), Miguel Ángel baino ez zen profesional bilakatu.

Bartzelonako Olinpiar Jokoetan esku pilotan parte hartu zuen. Goñi I.a, Larragaña y Ruizekin batera zilarrezko domina lortu zuen, finalean Mexikok menderatuak izanik. Munduko Pilota Txapelketan ere parte hartu zuen, 1982an Mexiko Hirian zilarrezko domina eta 1990ean Habanan eta 1994an Baionan brontzezko domina bana lortuz.

## Bibliografia 
*
Potasio hidroxido

**Potasio hidroxidoa** **KOH** formula duen konposatu inorganikoa da. Normalki **potasio kaustiko** izena ematen zaio. Sodio hidroxidoarekin batera (NaOH) base prototipiko kolorgea da. Erabilera industrial zabala du, normalki azidoekiko duen erreakzionatzeko gaitasuna eta korrosibitatea. 2005an 700 eta 800.000 tona artean ekoiztu zuren munduan. NaOHa 100 aldiz gehiago sortzen da, hala ere. Potasioa duten konposatu askoren eta xaboi likido askoren oinarria da.

## Kanpo estekak
Mauleko distritua

:*Ez nahastu Mauleko barrutiarekin*

**Mauleko distritua** (frantsesez *district de Mauléon*) Behe Pirinioak departamendua 1790etik 1795era banatuta egon zen 6 distrituetako bat izan zen.

## Osaera 
Bere lurraldeak ia erabat Zuberoarekin egiten zuen bat; oraindik Lextarrerekin fusionatuta ez zegoen Maule distrituburu izendatu zuten. Distritutik kanpo geratu zen lurralde zuberotar bakarra Eskiula izan zen; Barkoxeko kantonamenduan -eta horren bidez **Mauleko distrituan**- sartzeko eskatu arren, Baretos ibar biarnesa ordezkatzen duen Aramitzekoan sarrarazi zuten, geroago Oloroekoarekin lotuz.

### Kantonamenduak 
Distrituak 5 kantonamendu zituen:
* Atharratzekoa.
* Barkoxekoa.
* Domintxainekoa.
* Maulekoa.
* Zunharretakoa.

## Bilakaera 
1800ean departamenduak banatzeko beste egitura bat sortu zen: "barrutia". Mauleko barrutia sortu zenean **distritu** osoa bertan sartu zuten Donapaleukoari zegozkion beste zati batzuekin batera. Kantonamendu kopurua ere murriztu zen: Barkoxe, Domintxaine eta Zunharretakoak desagertu egin ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Distritu (Frantzia)
* Maule-Lextarre
* Mauleko barrutia

## Kanpo estekak
Vasco da Gama zubia

**Vasco da Gama zubia** () Lisboa Handia eremuan Tajo ibaia zeharkatzen duen zubi bat da. Sacavém eta Montijo udalerriak lotzen ditu. 1998ko apirilaren 4ean inauguratu zen eta bere 17,2 kilometroekin Europa osoko zubirik luzeena da (12.343 metro biaduktu eta 4.840 metro sarbide). Portugaldar hiriburu inguruan, herrialdearen ipar eta hegoaldearen artean doan trafikoa arindu asmoz eta Apirilak 25 zubiaren alternatiba gisa eraiki zen.

Zubiak 1498an Vasco da Gama Indiara ailegatu izanaren 500. urteurrena oroitzeko eraiki zen.

## Ikus gainera 
* Apirilak 25 zubia

## Kanpo estekak
Hotaka-dake

Japoniako Honshu uhartearen erdialdeko mendia da, 3.190 metroko altuera duena, Japoniako hirugarrena. Chūbu-Sangaku Parke Nazionalaren barnean dago.

## Geografia 
Takayama (Gifu) eta Matsumoto (Nagano) hirien arteko mugan dago, Japoniako Alpeetako Hida mendietan.

Hauek dira Hotaka mendiko 3.000 metrotik gorako tontorrak:
* Okuhotaka (奥穂高岳): Hotaka mendilerroko tontorrik altuena da, 3.190 metro dituena.
* Karasawa (涸沢岳): 3.110 metro.
* Kitahotaka (北穂高岳): 3.106 metro.
* Maehotaka (前穂高岳): 3.090 metro.

## Historia 
Gunji Abe izan zen Okuhotaka tontorra igo zuen lehen mendizalea, 1906an izan zen. 1934 urtean Chūbu-Sangaku Parke Nazionala eratu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Hotakadake Takayama02j3872.jpg
Irudi:Kamikochi and Mount Hotaka 1999-05-22.jpg|Hotaka mendia eta Azusa ibaia.
Irudi:Hotakadake from Cyogatake 1999-8-1.jpg
Irudi:Dakesawa.jpg|Okuhotaka.
Irudi:Kitahodakadake.JPG|Kitahotaka.

## Ikus, gainera 
* Chūbu-Sangaku Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Desberdintza

Matematikan, **desberdintzak** bi adierazpen matematikok balio bera ez izatea adierazten duen ordena erlazioa da. 

Adierazpenak multzo ordenatu baten elementuak badira, adibidez, zenbaki arruntak edo osoak, haien artean konpara daitezke.

* \ a notazioak *a* *txikiago b* dela adierazten du.
* \ a>b notazioak *a* *handiago* *b* dela adierazten du.
Erlazio hauek **desberdintza hertsiak** dira eta "hertsiki txikiago" edo "hertsiki handiago" irakur daitezke. 
* a\leq b notazioak *a txikiago edo berdin* *b* dela adierazten du.
*a\geq b notazioak *a handiago edo berdin* *b* dela adierazten du.
*a \neq b notazioak *a desberdin b* dela adierazten du. 

## Propietateak 
Desberdintzak hurrengo propietateak jarraitzen ditu. Propietate trantsitiboa, batuketa, kenketa, biderketa eta zatiketa mantentzen dira  eta > ikurrak \leq eta \geq ikurrengatik ordezkatzen badira.

### Propietate trantsitiboa 
* Edozein *a, b* eta *c* zenbaki errealetarako:
** a > b eta b > c, orduan a > c.
** a  eta b , orduan a .
** a > b eta b = c, orduan a > c.
** a  eta b = c, orduan a .

### Batuketa eta kenketa 
* Edozein *a, b* eta *c* zenbaki errealetarako:
** a  bada, orduan a + c   eta  a - c .
** a > b bada, orduan a + c > b + c
  eta  a - c > b - c
.

### Biderketa eta zatiketa 
* Edozein *a, b* eta *c* zenbaki errealetarako, c \neq

 0 izanik:
** c > 0
 bada eta a , orduan ac  eta a/c .
** c  bada eta a , orduan ac >  bc
 eta a/c > b/c
.

### Aurkakoa 
* Edozein *a* eta *b* zenbaki errealetarako:
** a  bada, orduan -a > -b.
** a > b bada, orduan -a .

### Alderantzizkoa 
* Edozein *a* eta *b* zenbaki errealetarako, desberdin zero eta biak aldi berean positiboak ala negatiboak izanda:
** a  bada, orduan 1/a > 1/b
.
** a > b bada, orduan 1/a .

* *a* eta *b* bat positiboa eta bestea negatiboa izanda:
** a  bada, orduan 1/a .
** a > b bada, orduan 1/a > 1/b
.

### Funtzio monotonoa 
Edozein funtzio monotono eta gorakor desberdintzaren bi aldeetara aplikatzean (bi espresioak funtzioaren definizio eremuaren barne egonda), desberdintza mantentzen da. Hala ere, edozein funtzio monotono eta beherakor aplikatzean desberdintzaren bi aldeetara, desberdintza alderantzikatzen da.

Adibidez:

* *a* eta *b* bi zenbaki erreal positibo izanik, logaritmo nepertarra desberdintzaren bi aldeetara aplikatzean,

0 

(hau egia da logaritmo nepertarra funtzio monotonoa eta gorakorra delako)

* *a* eta *b* bi zenbaki erreal positibo izanik, funtzio esponentziala desberdintzaren bi aldeetara aplikatzean, 

0

(hau egia da funtzio esponentziala funtzio monotonoa eta gorakorra delako).

### Balio absolutua 
Balio absolutua desberdintzaren bitartez defini daiteke:

* |a| 
* |a| > b \Longleftrightarrow -b > a \cup a > b

## Notazio kateatua 
***a a_1 \leq a_2\leq...\leq a_m  ezartzen du a_i \leq a_{i+1} edozein *i = 1,2,...,m-1* izanik. Propietate trantsitiboagatik aurreko espresioa eta a_i \leq a_j baliokideak dira, edozein 1 \leq i\leq j\leq m izanik. 

## Ikus, gainera 
* Inekuazioa
* Berdintza
* Ekuazioa
* Sinbolo matematikoen taula

## Kanpo estekak
Poulnabrone trikuharria

**Poulnabrone trikuharria** (, ,  esan nahi du) Irlandako Clare konderrian dagoen The Burren eskualdean kokatzen den trikuharri bat da. Neolito arokoa da, ziurrenik K.a. 4200 eta K.a. 2900 bitartean eraikia. Ballyvaughan udalerritik 8 kilometro hegoaldera dago, eta Kilnaboy herrixkatik 9,6 kilometro ipar-mendebaldera.

## Ikus gainera 
* The Burren
* Aillwee Cave
* Irlandako monumentu megalitikoak

## Kanpo estekak
Ontake

edo  Japoniako erdialdean dagoen sumendia da, herrialde osoko bigarren altuena dena Fuji mendiaren ostean (3.776 m). Azken erupzioa 1980an izan zen.

Alpe japoniarrak izeneko mendilerroan kokatuta dago, Nagano eta Gifuko prefekturen artean.

## 2014ko erupzioa 
2014ko irailaren 27an, japoniako agintariak 45 mendizaleren bila aritu ziren Ontake mendian. Erupzioan sartu ondoren desagertu ziren mendizaleak. Lau txangozale ere hil dira gertaeran eta 30 lagun egoera larrian zeuden. Erupzioa gertatu zenean ehunka lagun ari ziren txangoak egiten mendian. Agintariek 240 lagun ebakuatu ahal izan zituzten. Hala ere, 45 lagun desagertuta zeuden. Agintariek uste dute aterpetxeetan egon zitezkeela. Mendiaren tontorrean emakume baten hilotza aurkitu zuten larrialdi zerbitzuek eta 50 lagun ugari zaurituta. Bihotz eta arnas gelditzean zeuden 30 lagun eta egoera larrian eraman zituzten erietxera.

## Argazki galeria 

File:Ontakesan from OtakiTop 2010-8-27.JPG|Lurruna dariola.
File:Ontakesan from kohideyama 2002 10 30.jpg|Kohide menditik ikusita Ontake.
File:14 Ontakesan from kazakoshiyama 2002-5-6.jpg|Kazakoshi menditik ikusita.
File:Ontakesan from Tanohara 2010-8-27.jpg|Tanoharako lorategitik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Done Joanes Bataiatzailearen eliza (Maule-Lextarre)

**Done Joanes Bataiatzailearen eliza** Maule-Lextarreko (Zuberoa) parrokia da.

## Historia 
1875-1876 urteetan, Maule Gaineko Donibane eliza zaharra eraberritzeko zenbait proiekturen porrotaren ostean, 1877an hiri erdian eliza berri bat eraikitzea erabaki zen. Emile Doyère arkitektoaren planoak 1877ko irailean onartu ziren eta elizako lehen harria 1879ko ekainak 24ean jarri zen.

1879 eta 1885 arteko lanak Tarbeko Pierre Goyheneix eta Laàseko Pierre Lassalle-Barrère enpresaburuen esku egon ziren. 1885eko maiatzaren 24ean kontsakratu zen eliza. 1885-1890 aldera, Ferninand Hucher beiragileak zenbait beirate egin zituen. Koro eta habeartea 1892etik aurrera hasi ziren jasotzen Xavier Montaut abadearen artelanak, Oloroeko margolaria zena eta lan hauek egiten ari zen bitartean hil zela. Lanak bere anaiak, Auguste Montaut-ek. bukatu zituen.

## Ezaugarriak 
Kanpandorre azpian du ataria eta ezkilen gelak forma oktogonala du. Gurutze latinoaren forma du eta habearteak lau tarte ditu, zutabez banaturik.

## Erreferentziak 
*  Frantziako Kultura Ministerioa - Mérimée datu-basea: elizari buruzko oharra

## Kanpo estekak
Maule Gaine

**Maule Gaine** Maule-Lextarreko (Zuberoa) auzoa da. Erdigunetik ekialdera dago kokaturik, muino baten gainean. Hau izan zen Maule-Lextarreko jatorria.

## Jakingarriak 
Bertan daude Mauleko gaztelua eta Donibane Berroeta eliza, besteak beste. Andere Dena Mariaren eliza XIV. mendekoa da eta historiaren gorabeheren ondorioz birritan katedrala izan da: 1378-1419 artean eta 1562-1599 artean.

Plaza nagusian pilotalekua eta merkatua aurki daitezke. Bela karrikan dagoen Maule gaineko eskola publikoan adar elebiduna dago. Auzoko Etxahun gelan kultura ekimenak antolatzen dira.

Auzoko festak ekainean ospatzen dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Maule
* Maule Pea

## Kanpo estekak
Josh Hartnett

**Joshua "Josh" Daniel Hartnett** (1978ko uztailaren 21a, Saint Paul, Minnesota) estatubatuar aktore bat da.

## Kanpo estekak 
* Josh Hartnett aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
Pablo Feijóo

**Pablo Feijóo Ugalde** (Donostia, 1982ko maiatzaren 18a) gipuzkoar errugbilari ohi eta entrenatzailea da.

## Jokalari ibilbidea 
## Kanpo estekak
Hexilitio

'''*n*-Hexilitio**, C6H13Li, **HxLi** edo **NHL'* gisa laburtua, konposatu organolitiko bat da, base indartsu gisa edo litiaziorako erabilia. 

*n''-butil-litioaren (BuLi) antzekoa da, baina hexano likidoa ematen du eta ez oso sukoia den butanoa. 

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Historiallinen Museo (Kemi)

**Historiallinen Museo** edo **Historia Museoa** Kemi finlandiar hirian dagoen herri historiari buruzko museoa da. Sauvosaari auzoan dago, Harribitxi Museotik eta Elur-gaztelutik gertu. Historia erakusketa XIX. mendean Carl Birger Federley arkitekto finlandiarrak eraikitako eraikin dotore batean dago. Hain zuzen, museoaren egoitza nagusia izan baino lehen, eraikin klasizista hau Nordbanken bankuaren egoitza, postetxea, Liburutegi Nagusia eta Farmazia izan zen. 1993an, azkenean, historia bilduma bertara iritsi zen eta azken urteotan, Kemiko eraikin garrantzitsuenetarikoa bihurtu da Jalokivigalleriarekin batera. Helka Savikuja historialaria da museo honen arduraduna eta bertatik, herrialdetik eta mundu osotik pasatzen diren erakusketak ikus daitezke; erakusketa hauek, Finlandia eta bereziki, Kemiko historiarekin zerikusia izan ohi dute gehienetan. Dena den, egonkorra den erakusketa bat ere bada eta honetan, hiriaren bilakaera azaltzen da, alegia, Erdi Aroko arrantza-herri txikia izatetik gaur egungo Lappiko hiri industriala izatera nola heldu den aztertzen da. Guztira, 140 m²-ko espazioa du bildumak eta museoa osatzen duten aretoetan aspaldiko objektu eta argazkiak daude erakusgai. Horrenbestez, Kemiko museo garrantzitsuena da eta urtero ehunka bisitari erakartzen ditu; 2007. urtean, esate baterako, 2.307 lagun izan ziren bertan .

Museoa asteartetik igandera dago irekita, 11etatik 17etara astearte eta ostiral bitartean, eta 12etatik 16etara larunbata eta igandetan. Sarrera prezioak 2€ helduentzat, 1€ ikasle, erretiratu eta langabeentzat eta doainik 18 urte azpiko gazteentzat. Gidatutako ibilbideak antolatzen dira finlandieraz eta ingelesez .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jalokivigalleria
* Kemiko historia

## Kanpo estekak 
* Kemin Historiallinen Museo
Jokalari baliotsuenaren saria

**Jokalari baliotsuenaren saria** (jatorrizko hizkuntzan, ingelesez, *most valuable player award* edo *MVP award*) hainbat talde kiroletan jokorik onena egin duen jokalariari ematen zaion saria da. Talde bateko jokalarien artean, liga osoko jokalari guztien artean, edo lehiaketa fase jakin bateko jokalarien artean aukeratzen da jokalari baliotsuena. Hasieran, Ameriketako Estatu Batuetako kirol profesionaletan ematen zen sari hau, baina pixkanaka mundu osora eta kirol kategoria amateurretara zabalduz joan da.

## Ikus, gainera 
* NBAko Jokalari Baliotsuenaren Saria

## Kanpo estekak
Eragile (matematika)

Matematikan, **eragilea** sinbolo matematiko bat da eragigai (zenbakiak, funtzioak, bektoreak, etab.) batzuen gaineko eragiketa logiko edo matematiko bat adierazten duena.

Adibidez: \frac{d}{dx}  Deribatu eragileak f(x) \, funtziaren gainean eragiten du x \,-en funtzio berri bat sortzeko.

Batzuetan, eragilea funtzio bat da beste funtzioen gainean eragiten duena beste funtzio batzuk sortzeko.

## Eragile linealak 
Bitez U  eta V 
 K  gorputzaren gaineko espazio bektorialak, A eragilea lineala dela diogu hurrengo propietatea betetzen badu:A(\alpha\  x +\beta\  y )= \alpha\  A\  x \ +\ \beta\ A\ xedozein x,y \in U
 eta \alpha,\beta \in K 
-entzat

## Ikus, gainera 
* Eragile logikoa

## Kanpo estekak
Mason-Dixon lerroa

thumb|Mason-Dixon Lerroa
**Mason-Dixon Lerroa** () 1763 eta 1767 urteen artean Charles Mason eta Jeremiah Dixon-ek zaindutako lerroa izan zen Britainiar kolonien arteko mugen eztabaidan hartutako erabakiaren ondoren. Estatu Batuetako lau estatu mugatzen ditu, Pennsylvania, Maryland, Delaware eta Mendebaldeko Virginia (garai hartan Virginiako parte zelarik). Kultura herrikoian, Mason-Dixon lerroak Estatu Batuetako Iparraldea eta Hegoaldea sinbolikoki banatzen dituen lerroa kontsideratzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oskar Txoperena

**Oskar Txoperena** (Igantzi, ?), pilota munduan **Txoperena IV.a** nafar pilotari ohia da, trinketan esku pilota modalitatean aditua.

Txoperanatarrak pilotari saiatuak ziren arren (Miguel Ángel, Juan José eta Mikel), Miguel Ángel baino ez zen profesional izatera iritsi.

Munduko Pilota Txapelketan parte hartu zuen, 1982an Mexiko Hirian zilarrezko domina eta 1990ean Habanan brontzezko domina lortuz.

## Bibliografia 
*
Bergarako udal pilotalekua

**Bergarako Udal pilotalekua** Bergarako pilotalekua da. 1885eko ekainaren 29an inauguratu zuten eta 1915ean estalkia eraiki.  35.40 metroko luzeera, 9,30 metroko altuera eta 9,90 metroko zabalera ditu. 

XX. mendeko 40. eta 50. hamarkadetan euskal pilotaren gune nagusienetako zen. Bertan jokatu ziren eskuz-eskuko hainbat final, besteak beste, Gallastegi eta Atano III, Gallastegi eta Akarregi edo lau t'erdiko Ogeta eta Barberitoren artekoa. 

Eraikin honetan kontzertuak (Udal Musika Banda, Musikalak, etab.) eta beste hainbat ekitaldi ere (Erramu Zapatuko Herri Bazkaria, Boxeo ekitaldiak , etab.) ospatu dituzte.

Pilotalekuaren kontrakantxan Atano III.aren irudia ikus daiteke. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 1948ko eskuz-eskuko finalaren argazkiak: https://www.youtube.com/watch?v=KSWoQNwysPA&t=6s
Funtzio (argipena)

**Funtzio** terminoak adiera zenbait ditu:

* matematikan, funtzioa, aldagaien arteko erlazio mota bat;
* ingeniaritzan, funtzioa, elementu, osagai edo gailu baten zeregina sistema baten baitan;
* *Funtzioa*, ETB 1eko helduentzako ikuskizun saioa, 1989-1991 artean aireratu zena.
El Tatio

thumb|El-Tatioko geyserrak
**El Tatio** edo **Tatioko geiserrak** Txile iparraldeko andetar mendietan dagoen geiser-zelai bat da, itsasoaren mailarekiko 4.230 metroko altueran dagoena.

Uste orokorraren aurka, ez da geiserretako zelai altuena munduan. Esaterako, Puchuldizakoak (Txile) besteak beste, El Tatiokoak baino altuagoak dira. Hego hemisferioko geiser multzo handiena da.

## Ezaugarriak 
Urtero, 100.000 turista inguruk bisitatzen dute lekua. Orokorrean, Pertsonak Atacamako basamortutik eta San Pedro de Atacama herrian ibiltzen dira Tatiora joan baino lehenago. Munduko geiserren %8a daude han. Geiser kopuru handia egon arren, erupzioen altuerak ez dira handiak, batez bestekoa 75 zentimetrokoa izanda. Ura 86 ºCtan sortzen da altura horretan, irakinaldia dela eta. Uraren gordailua material iragazgaitzez estalita dago, sumendi-harrien barruan. Harrien artean sortzen diren failen bitartez ur beroa kanporantz irteten da. Inork ez daki zehatz-mehatz zein den beroaren iturria, baina magma edo intrusio igneoa izan daitezkeela uste da.

## Kanpo estekak
Skara Brae

**Skara Brae** Eskoziako Orkadak uharteetako Mainland uharteko Skaill badian kokatzen den Neolito aroko harriz eraikitako aztarnategi bat da. Harrizko hamarren bat eraikin dira, gutxi gorabehera K.a. 3180 eta K.a. 2500 bitartean populatuak izan ziren. UNESCO erakundeak Gizateriaren Ondare izendatu eta Orkadetako gune neolitikoa multzoa osatzen dute.

## Kanpo estekak 
* Skara Brae aztarnategia Historic-Scotland webgunean ikusgai
Sar-e Pol probintzia

**Sar-e Pol**, **Sar-e Pul** ere deitua, (Persiera-Dariz: سر پل ) Afganistango 34 probintzietako bat da, herrialdearen iparraldean dagoena. 15.999&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko estimazioaren arabera 505.400 biztanle zituen. Hiriburua Sar-e Pol hiria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  NPS: Saripul Province
2004ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia

**2004ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia**ren emaitzak hauek izan ziren:

## Final-hamaseirenak 

### Final-zortzirenak 

### Final laurdenak 

### Final aurrekoak 

#### Ligaxkaren sailkapena 

### Finala 
## Kanpo estekak
2010eko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia

2010eko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusiaren emaitzak hauek izan ziren:

## Pilotariak 
## Emaitzak 
### Aurre kanporaketa 

### Fase finala 
## Kanpo estekak
Magnoliidae

**Magnoliidae** landare loredunen azpiklase bat da, 9.000 espezie dauka, adibidez: magnolia, ereinotza eta abar

### APG sistema arabera (2009) 
* Ordena Canellales
* Ordena Laurales
* Ordena Magnoliales
* Ordena Piperales
### Cronquist sistema arabera (1981) 
[thumb|240px|*[Magnolia obovata*ren lorea.]]
* azpiklase Magnoliidae :
*: Ordena Magnoliales
*: Ordena Laurales
*: Ordena Piperales
*: Ordena Aristolochiales
*: Ordena Illiciales
*: Ordena Nymphaeales
*: Ordena Ranunculales
*: OrdenaPapaverales

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Tree of Life Magnoliids
2003ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia

**2003ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia**ren emaitzak hauek izan ziren:

## Final-hamaseirenak 
## Final-zortzirenak 
## Final laurdenak 
## Final aurrekoak 
### Ligaxkaren sailkapena 
## Finala 
## Kanpo estekak
Fabales

**Fabales** Magnoliopsidan ordena bat da, adibidez: ilarrak

## Banaketa 
Kosmopolita dira.

## Argazki galeria 

Image:Lathyrus tuberosa (Guixa).jpg|(*Lathyrus tuberosus*), Fabaceae
Image:Quillaja saponaria.jpg|(*Quillaja saponaria*), Quillajaceae
Image:Polygala myrtifolia0.jpg|(*Polygala myrtifolia*),Polygalaceae
File:Polygala elongata in Talakona, AP I IMG 8388.jpg|(*Polygala elongata*), Polygalaceae
Image:Suriana maritima flowers.JPG| Bay Cedar (*Suriana maritima* ,Surianaceae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1987ko Eskuz Banakako Txapelketa

**1987ko Eskuz Banakako Txapelketaren** emaitzak honako hauek izan ziren:

### Pelotariak 
## 1. erronda 

## 2. erronda 

## Final laurdenak 

## Final aurrekoak 

## Finala 
## Kanpo estekak
1942ko Eskuz Banakako Txapelketa

**1942ko Eskuz Banakako Txapelketaren** emaitzak honako hauek izan ziren:

### Pelotariak 
## Final-aurrekoa 

## Finala 
## Kanpo estekak
Sherlock (telesaila)

***Sherlock*** Hartswood Films ekoiztetxeak BBC katerako ekoitzitako britainiar telesaila da, Mark Gatiss-ek eta Steven Moffat-ek sortua (atal bana idatzi zuten). Antzezle nagusiak  Benedict Cumberbatch, Martin Freeman, Una Stubbs, Zoe Telford eta Rupert Graves dira.

## Telesaila 
Sir Arthur Conan Doyle idazlearen Sherlock Holmes pertsonaia ospetsuaren eguneratzea da. Benedict Cumberbatchek Sherlock Holmes detektibea eta Martin Freemanek Watson doktorea antzezten dituzte.

Telesaila Londres eta Cardiff hirietan filmatu zen. Lehenbiziko denboraldia 2010eko uztaila eta abuztuan BBC One eta BBC HD kateetan eman zen. Kritikak oso harrera ona egin zion. 2011ko udazken aldera 90 minutuko hiru atal berri emititzeko asmoa ere badago.

Ipar Euskal Herrian France 4 kateak (2011ko urtarriletik aurrera emititzen hasi zen, Hego Euskal Herrian 2011tik aurrera Antena 3 kateak BBCri telesaila emititzeko eskubideak erosi zizkion; halere noiz emitituko duen ezezaguna da.

Haren arrakasta eta ikuslegoaren harrera ona dela eta, BBC kateak 2011ko maiatzaren 15ean 3 atal berri filmatzen hasi direla iragarri du. Hiru atal berri hauek Erresuma Batuak 2011ko udazkenean BBC katean emitituko direla iragarri da.

## Aktoreak 

Irudi:Benedict Cumberbatch filming Sherlock cropped2.jpg|Benedict Cumberbatch (Sherlock Holmes).
Irudi:Martin Freeman filming Sherlock cropped2.jpg|Martin Freeman(Watson doktorea).

* Benedict Cumberbatch: Sherlock Holmes
* Martin Freeman: John Watson doktorea
* Una Stubbs: Hudson andrea
* Andrew Scott: Jim Moriarty
* Mark Gatiss: Mycroft Holmes
* Rupert Graves: Lestrade inspektorea
* Loo Brealey: Molly Hooper

## 1. denboraldiko atalak 
* 1. atala *A Study in Pink*
* 2. atala *The Blind Banker*
* 3. atala *The Great Game*

## Kanpo estekak 
* Sherlock telesaila BBC katean ikusgai 
* Sherlock telesaila IMDBko fitxa irakurgai
Goizuetako udaletxea

**Goizuetako udaletxea** Nafarroako Goizueta udalerriko udaletxea da, bertan udalerri honetako Udala kokatzen da. Herriko plazan dago, Goizuetako elizaren alboan.

## Kanpo estekak
1940ko Eskuz Banakako Txapelketa

**1940ko Eskuz Banakako Txapelketaren** emaitzak honako hauek izan ziren:

### Pelotariak 
### Aurre kanporaketak 

### 1. kanporaketa 

### 2. kanporaketa 

### 3. kanporaketa 

### 4. kanporaketa 

### Final-aurreko kanporaketa 

### Finala 
Finalaren epailea Juan Bautista Azkarate, titulua izan zuena.

## Bibliografia 
* *"Nosotros Los Vascos, Juegos y Deportes" (Volumen I, La Pelota Vasca)*. Lur Argitaletxea, SA. 

## Kanpo estekak
Goizuetako zubia

**Goizuetako zubia** edo **Zubi Handi** Nafarroako Goizueta udalerrian dagoen harrizko zubi bat da. Zubi honek Goizueta herrigunetik igarotzen den Errekaundi ibaia zeharkatzen du.

## Kanpo estekak
Rodas

**Rodas** (grezieraz Ρóδος) Greziako uhartea da, Dodekanesoko uhartediko uharterik handiena. Uhartediaren hego-ekialdean dago, Turkiatik 15 km zabal den itsasarte batek bereizten du. 1.407,9 km2 ditu, eta 107.007 biztanle zituen 2001ean. Uhartearen hiriburuak ere Rodas du izena, eta, era berean, Dodekanesoko prefekturaren hiriburua ere bada. Nekazaritza (laboreak, kotoia, tabakoa, mahatsa), arrantza (esponjak) eta —batez ere— turismoa dira ekonomia jarduera nagusiak. Rodasen zegoen Antzinaroko Zazpi Mirarietako bat zegoen, Rodasko Kolosoa: estatua erraldoia zen, eta, tradizioak dioenez, lurrikara baten ondorioz suntsitu zen.

thumb|ezkerrera|Rodas, satelite artifizial batetik ikusita.

## Geografia eta kokalekua 
Rodas ipar-ekialdetik hego-mendebalderanzko norabidean hedatzen da, Turkiako hegoaldeko kostaldearen parean, antzinako Karia eskualdearen parean, eskualde horretatik 15 kilometroko zabalera duen kanal batek banatzen duelarik. 79,7 km luze da, eta 39 km zabal Monolithos eta Lindos lurmuturren artean. Uharteak 1.398 kilometro karratu ditu. Atenastik 490 kilometrora dago.

Jarraikakoa ez den mendikate batek uhartea iparraldetik hegoaldera zeharkatzen du. Mendirik garaiena, Ataviros (1.215 m), mendebaldeko zatian dago. Rodasek ez du ur korronte handirik, iturriak besterik ez du, eta udan gehienak lehor egoten dira.

## Historia 
[thumb|ezkerrera|[Lindosko akropolia.]]

Aurretik Grezia kontinentala konkistatua zuten doriar herriek inbaditu zuten Rodas. K.a. VI eta V. mendeetan, Atenasko hiriaren aliatuak ziren Rodaskoak, K.a. 412. urtean Espartako hiriarekin bat egin zuten arte. K.a. V. mendean hiri berri bat hasi ziren eraikitzen uhartearen iparraldeko muturrean, Mediterraneoko merkataritzagunerik handienetakoa bihurtuko zena. K.a. IV. mendearen hasieran *Koloso* deritzan brontzezko estatua eraikitzen hasi ziren Rodasko biztanleak, Antzinaroko autoreen arabera munduko zazpi gauza miragarrietako bat zena.

K.a. 227. urtean hiria erabat suntsitu zuen lurrikara bortitz batek. Geroago Erromaren aliatua izan zen, eta Zesarri lagundu zion, baina Kasio erromatar jeneralak hiriari eraso eta gainbehera etorri zen hiriko ekonomia.

Bizantziar Inperioaren mende zegoenean bi aldiz konkistatu zuten musulmanek. Veneziaren babespean izan zen ondoren, baina San Joan Jerusalemgo zaldunek hartu zuten, eta turkiarrei aurre egiteko gotorleku bihurtu zuten. Turkiarrek behin eta berriz eraso zuten; San Joan Jerusalemgo zaldunak, geroago Maltako Ordenakoak izango zirenak, uhartetik egotzi zituzten (1523). Geroztik turkiarren mende egon zen, 1912an Italiaren esku geratu zen arte. Dodekanesoko uhartediko hiriburu egin zuten Rodas, eta Bigarren Mundu Gerra amaitu zenean Greziaren mende geratu zen uhartedi osoa bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitasemegi

**Aitasemegi** Nafarroako Goizueta udalerriko auzo bat da. 2010. urteko erroldaren arabera 74 biztanle zituen. Urumea ibaiaren ekialdean dago kokatuta, eta Porrostako errekak banatzen du Espidealdea auzotik.

## Kanpo estekak
Goizuetako eliza

**Goizuetako Jasokundearen eliza** Nafarroako Goizueta udalerrian dagoen eliza bat da. Herriko plazan dago, Goizuetako udaletxea eta Goizuetako zubiaren alboan.

## Kanpo estekak 
* Goizuetako elizari buruzko orrialdea irakurgai
2000ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia

2000ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusiaren emaitzak hauek izan ziren:

## Final-hogeita laurenak 

## Final-hamaseirenak 

## Final-zortzirenak 

## Final laurdenak 

## Final aurrekoak 

## Finala 
## Kanpo estekak
Alkasoaldea

**Alkasoaldea** Nafarroako Goizueta udalerriko auzo bat da. 2010. urteko erroldaren arabera 44 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Baktriana

thumb|350px|Baktrianako antzinako hiriak.
**Baktriana** edo **Baktria** (; ; ; ; ; ; ; ) Erdialdeko Asiako antzinako eskualde historikoa izan zen. Hiriburua *Baktra* (gaur egun Balkh) zen.

## Geografia 
Baktriana Hindu Kush mendilerroaren eta Amu Daria ibaiaren artean hedatzen zen, gaur egungo Afganistango iparralde, Pakistango ipar-mendebalde eta Tajikistan eta Uzbekistango hegoaldeko lurrak hartuz. Zoroastrismo eta Budismo gune garrantzitsua izan zen.

## Historia 
K.a. 545 eta 540 artean, Ziro Handiak Baktriana menderatzea lortu zuen. Handik aurrera Akemenestar Inperioko satraperri garrantzitsuenetako bat izan zen. K.a. 327an Alexandro Handiak lurraldea jarauntsi zuen, baktriar agintari baten alabarekin ezkondu baitzen. Alexandro hil ondoren, Baktriana Seleukotar Inperioan sartu zen.K.a. 254an Greko-Baktriar Erresuma eratu zen, Indus ibairaino hedatzen zena. Tokarioen inbasioaren ondoren (K.a. 30ean) Kushan Inperioaren zati izan zen. Geroago partiarren eta sasandarren inbasioak jasan zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isobutanol

**Isobutanola** (IUPAC: **2-metilpropan-1-ola**) konposatu organiko bat da (CH3)2CHCH2OH formularekin. Likido kolorge eta sukoia da, usain bereizgarri batekin. Bere isomeroen artean *n*-butanola, 2-butanola, eta *tert*-butanola daude, horiek guztiak askoz garrantzitsuagoak industrian.

## Produkzioa 
Isobutanola propilenoatik abiatuz prestatzen da bi urratsetako prozesu baten bidez. Lehen urratsean, propilenoa karbono(II) oxidoz eta hidrogenos errekazionaraziz butanala eta 2-metilpropanala sintetziatzen dira.
 Fitxategi:Synthesis_Butanal.svg
Bigarrenean, 2-metilpropanala hidrogenoz erreduzitzen da isobutanola lortuaz.
 Fitxategi:Hydration_Isobutanal.svg

## Erabilera 
Isobutanolaren eta 1-butanolaren erabilerak antzekoak dira eta usu trukagarriak dira. Erabilera nagusiak bernizetan eta esterren aitzindari moduan dira.

## Erreferentziak
Kudeaketa estrategiko

**Kudeaketa estrategikoa** ingurune lehiakor eta aldakor batean enpresa bat hazi, garatu eta aurrera eramateko burutu beharreko kudeaketa-jardueren multzoa (plangintza, antolakuntza, zuzendaritza eta kontrola) da. Kudeaketa kontzeptu orokorraren aldean, kudeaketa estrategikoak enpresaren ingurune dinamikoari begiratzen dio batik bat, konkurrentzia hartzen du kontuan bereziki eta enpresako akziodun eta bestelako eragile edo *stakeholder* direlakoen onespena lortzearen helburua nabarmentzen du. Kudeaketa estrategikoa 1960ko hamarkadan sortu zen eta Igor Ansoff, Michael Porter eta Henry Mintzberg izan dira horretan ekarpenak egin dituzten kudeaketa-aditu zenbait.

## Kanpo estekak
Datazio absolutu

**Datazio absolutu** terminoa gai, objektu edo estratu geologiko baten adina hurbildu edo data bat zenbatesteko metodo eta teknika multzoari dagokio. Datazio absoluturako metodo eta teknikak *datatu* nahi diren gai edo objektuetan denboran zehar izandako aldaketa fisiko-kimikoetan oinarritu ohi dira.

## Metodo erradiometrikoa 
Zenbait elementuren nukleo atomiko ezegonkorrek erradiazioa igorriz galtzen dute bere masaren zati bat. Erradiazioa alfa(α), beta(β) eta gamma(γ) motakoa izan daiteke.

Lurreko harri eta beste materialetan, elementu/nukleo ezegonkorrek berez eta jarraikiro igorriko dute erradiaktibitatea. Hau da,jatorrizko elementu *sortzailea* ezegonkorrak dira eta erradioaktibitatea igorriz, *ondorengo* egonkorrean bihurtuko dira.

Erradioaktibitate-mota asko dago, baino hiru dira nagusi:
* alfa partikulak edo izpiak, helio-nukleoak dira eta barneratze-ahalmen oso txikia dute;
* beta izpiak edo partikulak, elektroiak dira eta karga elektriko negatiboa dute; euren barneratze-ahalmena alfa partikulen kasuan baino handiagoa da;
* gamma izpiak, maiztasun handiko erradiazio elektromagnetikoak dira eta ez dute karga elektrikorik; barneratze-ahalmena oso handia dute.

Atomo baten deuseztatzea zoriz gertatzen da. Hau da, desintegrazio erradioaktiboan betetzen diren legeak estatistikoak dira, eta ezinezkoa da aurresatea zer unetan deuseztatuko den atomo bat. Beraz, elementu erradioaktiboen ezaugarri nagusi moduan, beren semidesintegrazio-periodoa (**T**) definitzen da (batzuetan erdibizitza edo batezbesteko bizi-denbora bezala izendatzen da), substantziaren elementu erradioaktiboen kantitate erdia desintregratzeko behar den denbora, alegia.

λ konstante erradioaktiboa edo desintegrazio-tasa konstantea da: elementuaren aktibitatea adierazten digu (atomoek desintegratzeko duten probabilitatea).

Elementua oso aktiboa bada (λ-ren balio handia da), segundoko nukleo asko desintegratzen dira, eta beraz, semidesintegrazio katea (T) oso txikia izango da.

Erradioaktibitate-konstanteak (λ) independente edo askea desintegratzen den elementuaren egoera fisiko edo kimikoarekin. Hau da, isotopo erradioaktiboen transformazioa elementu egonkorrean konstantea da eta ez dago naturako aldagai fisiko-kimikoen eraginpean.

## Isotopo erradioaktiboak datazio absolutuan 
Isotopo batek hiru baldintza bete behar izaten ditu arroken datazioan erabilgarri izateko:
* elementua aski arrunta izan behar du;
* elementuaren batezbesteko bizitza egokia izan behar da datatu nahi den garaiarekiko; oro har, metodo erradiaktibo jakin baten irismena (datatu daitekeen garai zaharrena), erabilitako isotopoaren batezbesteko bizitzaren halako 10 izango litzateke;
* elementu guraso ezegonkorren desintegrazioa,arroka sortzen den unean hasi behar da,eta bertatik eratorritako elementu seme egonkorrek hantxe,arrokan,iraun beharko dute oso-osorik inolako galerarik izan gabe.

## Ikus, gainera 
* Karbono-14 bidezko datazioa

## Kanpo estekak
Alkaindurain

**Alkainzuriain** Nafarroako Goizueta udalerriko auzo bat da. 2010. urteako erroldaren arabera 29 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Plasma (argipena)

**Plasma** hitzak adiera zenbait ditu:
* odol-plasma, odoleko osagai hori eta likidoa;
* fisikan, plasma, materiaren egoera;
* zelula biologian,
** zitoplasma,
** nukleoplasma,
** protoplasma.
Elton Mayo

**George Elton Mayo** (Adelaide, Australia, 1880ko abenduaren 26 &ndash; Guildford, Erresuma Batua, 1949ko irailaren 7) australiar soziologo bat izan zen, ezaguna Giza Harremanen Eskola izeneko kudeaketa-teoria abiarazteagatik, langileen portaeran talde bateko kide izatea nabarmentzen duena, ordainsarien eta lan-kondizioen gainetik, Hawthorne esperimentuko emaitzetan oinarrituz. Lan-taldeak talde informaletatik sortu, erakunde barneko komunikazio egokia eta taldearen kohesioa ere nabarmendu zituen kudeaketa arrakastatsu bat lortzeko.
Butano

**Butano**a C4H10 formula kimikoa duen gas bat da. Lau karbono atomo dituen alkano bat da. Terminoa bi isomeroentzat erabil daiteke, baina IUPACen arabera '''*n*-butano'*arentzat bakarrik erabil daiteke, bestea *metilpropano''a edo isobutanoa delako. Butanoa oso sukoia da, kolorgea eta oso erraz likidifika daitekeen gasa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berdintza

|eskuinera|Berdintasun erlazio bitarraren taula
Matematikan, **berdintzak** bi adierazpen matematikok balio bera izatea adierazten du. Berdintza adierazteko = ikurra erabiltzen da. Formalki, berdintza (edo **berdintasun erlazioa**) *X* multzo batean honela definitutako erlazio bitarra da:
:\{(x, x)\;|\;x\in X\}.

## Notazioaren jatorria 
= zeinua (berdin), operazioa aritmetiko baten emaitza adierazteko erabiltzen dena, Robert Recorde matemarikariak asmatu zuen 1557an.

*"is equalle to"* idaztez nazkaturik, pare bat zuzen paralelo erabili zituen,  ——, bere *Whetstone of Witte* lanean. Liburu hori publikatzean, Recorde-k aljebra barneratu zuen lehen aldiz Ingalaterran.

## Matematika-identitatea 
Kasu berezia da matematika-identitatea, beti egiazkoa den berdintza baita. Adibidez:
: (a + b)^2 = a^2 + 2 a b + b^2 \,
## Propietateak 
* Erreflexiboa: Edozein a izanda, a = a.
* Simetrikoa: Edozein a eta b izanda, a = b bada, b = a izango da.
* Trantsitiboa: Edozein a, b eta c izanda, a = b bada eta b = c bada,  a = c izango da.

## Ikus, gainera 
* Identitatea
* Ekuazioa
* Desberdintza
* Inekuazioa
* Sinbolo matematikoen taula

## Kanpo estekak
Getariako talaia

**Getariako talaia** Getaria herri lapurtarreko arrantzaleei baleen presentziaz ohartarazteko erabiltzen zen XVIII. mendeko dorrea da. Getaria udalerriko lurretatik muga-mugan egon arren, Bidarteko lurretan dago kokaturik, Parlementia hondartzaren gainean.

Baleen presentziaz arrantzaleak ohartarazteko, bere zelatatze postuan zegoen talaiariak, kea igortzen zuen sua eginez. Getariako talaia hau, gaur egungo eraikinez inguraturik bizirauten duen bakarra da. 1993ko abenduaren 24ean Frantziako monumentu historiko izendatu zuten.

ezkerrera|thumb|Talaia atzealdetik ikusia.

## Erreferentziak 
*  Frantziako Kultura Ministerioa - Mérimée datu-basea, talaiari buruzko oharra

## Kanpo estekak 
* Getariako talaiako ikuspegiaren irudi interaktiboa
Bjarne Riis

**Bjarne Riis** (Herning, Danimarka, 1964ko apirilaren 3a - ) txirrindulari ohi daniarra da. Frantziako Tourra irabazi duen txirrindulari daniar bakarra zen, harik eta 2022an Jonas Vingegaardek irabazi arte.

1986. urtean egin zuen debuta. Hasierako urteetan ez zuen garaipen handirik izan. 1989. urtean lehenbiziko etapa garaipenak izan zituen Italiako Giroan eta Etorkizuneko Tourrean.

1992. urtean Danimarkako txapeldun izatearekin bere txirrindulari ibilbideak bultzada handia izan zuen eta hurrengo urteetan garaipen handiak lortu zituen, tartean 1996. urteko Frantziako Tourra. 2007. urtean Kopenhagen emandako prentsaurreko batean 1993 eta 1998 artean EPOz dopatu izana onartu zuen eta Tourreko garaipena eztabaidatua da, Txirrindularitzaren Nazioarteko Batasunak (UCI) ez baitu oraindik erabakirik hartu.

1999. urtean Suitzako itzulian erori eta erretiratu egin zen. Ordutik aurrera Danimarkako Team Saxo Bank taldeko zuzendaria da. Bere gidaritzapean izandako garaipen handienak, 2006. urtean Italiako Giroa (Ivan Bassok) eta 2008. urtean Frantziako Tourra (Carlos Sastrek) izan dira.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Dodekaneso

**Dodekaneso** (,  esan nahi duena) Egeo itsasoan dagoen greziar uhartedietako bat da, Turkiako hego-mendebaldeko kostaldetik gertu dagoena.

Administratiboki, uhartedia Greziako nomos edo prefektura bat da, Hego Egeoko periferiaren zati dena. 2.714 kilometro karratuko hedadura du. Bere biztanleria 2005eko erroldaren arabera 200.452 biztanlekoa zen. Prefekturako hiriburua Rodas da, izen bereko uhartean.

## Geografia 
Honako hauek dira uhartediko uharterik garrantzitsuenak: Rodas, Karpatos, Kasos, Kastellorizo, Symi, Tilos, Nisiros, Astipalea, Kos, Kalymnos, Leros eta Patmos

Uhartediko beste uharte nabarmengarri batzuk Agatonisi, Kalki, Lipsi, Serimos eta Telendos dira. Dodekanesoko uhartedia 163 uhartek osatzen dute, horietatik 26 populatuak daudelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nizhni Novgorod

**Nizhni Novgorod** (), 1932 eta 1990 bitartean **Gorki** deitua. Azken erroldaren arabera,  biztanle ditu eta Errusiako seigarren hiririk handiena da, Mosku, San Petersburgo, Novosibirsk, Jekaterinburg eta Kazanen ondoren. Errusiako gune garrantzitsua da ekonomiaren, garraioaren, zientziaren, hezkuntzaren eta kulturaren ikuspuntutik, eta Volga-Viatka eskualde ekonomikoaren traktorea da. Errusiako ibaietako turismoaren zentro nagusia da. Hiriaren alde historikoan hainbat unibertsitate, antzoki, museo eta eliza daude. 

Hiria 1221eko otsailaren 4an sortu zuen Juri Vsevoldovitxek. 1612ean Kuzma Mininek eta Dmitri Pozharskik armada bat sortu zuten bertan Mosku poloniar eta lituaniarren eskuetatik askatzeko. 1817an Errusiar Inperioko komertzio hiririk garrantitsuenean bilakatu zen. Sobietar Batasunaren garaian industriak garrantzi handia eskuratu zuen. Gorki Automobil Fabrika bertan eraiki zen. 

## Izena 
Hasieran izena **Novgorod** zen, "hiriberri", baina mendebalderago dagoen beste Novgorod batetik bereizteko (Veliky Novgorod) hiriari "Behe lurretako Novgorod" edo "Behe Novgorod" izena ematen zitzaion. Lurrari "beheko" (nizhniy (нижний)) izena eman zitzaion, nahiz eta Veliky Novgorod baino altuago egon, Mosku, Vladimir eta Murom hiriak baino beherago dagoelako ibaietan. 

## Historia 
Juri Vsevolodovitx, Suzdal-Vladimirko printzeak, 1221ean sortu zuen. 1392an Moskuko estatuari lotu zitzaion, eta hango hiri nagusienetakoa izan zen. Bertako urteroko azokak 1817tik 1917a arte Errusiako salerosketagunerik garrantzizkoenak izan ziren. 1932an izena aldatu zitzaion Maksim Gorkiren omenez, eta 1990ean Nizhni Novgorod berrizendatu zuten.

## Ekonomia 
Volga eta Oka ibaien elkarguneko sartu-irten handiko portua da. Mekanika, petrolioa eta janari industriak daude. GAZ (Gorkovski Avtomobilny Zavod) ibilgailu-enpresa handiaren egoitza da.

## Klima 
Nizhni Novgorodek klima kontinental hezea du, *Dfb* Köppen klima sailkapenaren arabera. Azaro amaieratik martxo amaiera arte lurra elurrez estalirik egoten da.

## Turismoa 
Hiriaren erdigunean estilo neoerrusiar eta arkitektura estalinistako eraikinak daude. Hiriguneko elementu nagusia Niznhi Novgorodeko Kremlina da (1500-1511), bere adreilu gorrizko dorreekin. Boltxebikeen suntsitu ostean, mantendu zen eraiki zahar bakarra Arkangelaren Katedrala da (1624-1631).

center|thumb|900px|Nizhni Novgorodeko Kremlina.

Hirian 600 monumentu historiko, arkitektoniko eta kultural paregabe baino gehiago daude. Nizhni Novgorod udalerrian eta eskualdean 200 erakunde artistiko eta kultural inguru daude. Erakunde horien artean, zortzi antzoki, bost kontzertu-areto, 97 liburutegi (sukurtsalekin), 17 zinema-areto (haurrentzako bost barne), haurrentzako aukerako hezkuntzako 25 erakunde, zortzi museo (16 sukurtsal barne) eta zazpi parke daude.

## Hiri senidetuak 
Nizhni Novgorod ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Garraiobideak 
* Nizhni Novgorodeko metroa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Lyndall Urwick

**Lyndall Fownes Urwick** (Malvern, Worcestershire, 1891 martxoaren 3a - 1983ko abenduaren 5a) britainiar kudeaketa-aditua izan zen. Lehen Mundu Gerran gudari, teniente-koronel kargua eskuratu zuen. Gerra ondoren, Rowntree txokolate-enpresan lau urtez jardun zuen lanena, kudeatzaile moduan. Lehenagotik taylorismo edo kudeaketa zientifikoaren jarraitzailea izan zen, bereziki bere ikuspuntu zientifikoak erakarrita. Henri Fayolen teoriak zabaldu eta Tayloren teoriekin uztartu ere egin zituen. Garai hartan garatzen ari zen Giza Harreman Eskolako ekarpenak ere bereganatu zituen, Tayloren teoriekin izan zezaketen bateraezintasuna ukatuz, langileen motibazioa garrantzi handiegia ematen ziotela argudiatu bauzen ere. Aurrerago ere, kudeaketa zientifikoaren defendatzaile sutsua izan zen, garatzen ari ziren beste kudeaketa terminologia berriari muzin eginez. 1934 urtean bere kudeaketa-aholkularitza enpresa sortu zuen, Urwick Orr and Partners izenekoa. Kudeaketari buruzko aldizkariak plazaratzen eta kudeaketa-elkarteak osatuz, kudeaketaren garrantzia zabaltzen lan handia egin zuen, batez ere Erresuma Batuan .

## Erreferentziak