Campylobacter

***Campylobacter*** ("bakterio kurbatuak" esanahia) bakterio Gram-negatiboen generoa da. Genero honetako bakterioak normalean koma edo s-formako eta mugikor agertzen dira. 

*Campylobacter*en espezie gehienak gaixotasunak sor ditzakete eta gizakiak eta beste animalia batzuk kutsatu. Bakterioaren gordailu nagusia hegaztiak dira; . Gizakia *Campylobacter* espezieekin kutsatutako elikagaiak jatean gaixotu daiteke. Beste infekzio iturri bat kutsatutako animaliekin harremana izatea da, eta askotan *Campylobacter*rek asintomatikoki eraman daitezke.  Gutxienez dozena bat espezie *Campylobacter* giza gaixotasunean inplikatuak dira, *C. jejuni* eta *C. coli* ohikoenak izanik.  C. jejuni bakterioen elikagaiengatiko gaixotasun eragile nagusietako bat da garatutako herrialde askotan.  *C. jejuni* infekzioa ere HIESa duten pertsonetan odolera hedatu daiteke, eta *C. lari* umeetan beherako errepikakorraren kausa ezaguna da.  Genero hau listuaren mikrobiotan agertzen da.

Genero honen barnean 18 espezie daude, hauetako asko giza patogenoak izanik. *Campylobacter jejuni*, *Campylobacter fetus* eta *Campylobacter coli* dira patogeno garrantzitsuenak.

## Deskribapena 
*Campylobacter*rek, normalean, kurba edo gakotx-formarekin agertzen dira eta flagelo unipolar edo bipolarrez mugitzen dira. Oxidaseen eta katalasen testetan positiboak dira. Campylobacter ez-hartzikorra da. 

Bakterio hauen ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira:

* aerobio hertsiak (O/H: +/-)
* oxidasa (+)
* katalasa (+)
* ez dituzte azukreak erabiltzen

## Historia 
Campylobacter infekzioaren sintomak  Theodor Escherich-ek haurrengan deskribatu zituen 1886an.  Infekzio hauek cholera infantum (haurtzaroko kolera),  Espeziea, lehen aldiz Sir John McFadyean-ek isolatu zuen 1906an Londresko Royal Veterinary College-en. 

Generoa geroago definitu zen, 1963an. 

## Genetika 
Campylobacter espezieen genomak sekuentziatu egin dira, lehena  2000. urtean C. jejuni-rena.   Genoma-ikerketek Campylobacter-eko kideen markatzaile molekular espezifikoak identifikatu dituzte. Horretaz gain, hainbat markatzaile aurkitu ziren Campylobacter espezie guztietan, C. Fetus-ean izan ezik, espeziaren arteko distantzietan urrutikoena da. Markatzaile asko C. jejuni eta C. coli artean partekatzen dira, bi espezie hauen arteko harreman estua adierazten dutellarik. 

Antzeko Ikerketek Campylobacter espeziearen motilitatearen gene arduradunak aztertu dituzte. Campylobacter-eko espezie guztiek motilitateko bi  flagelin gene tandem dituzte, flaA eta flaB. Gene horien arteko errekonbinazio intergenikoek eragina dute bakterioon birulentzian .

Geroz eta gehiago dira kinolonei erresistentzia agertzen dituzten anduiak. Ebidentziek iradokitzen dute abelzaintzan antibiotiko mota hauen gehiegizko erabiltzearen ondorio dela. 

## Patogenia 
Campylobacterrek kanpilobakteriosi izeneko infekzio gastrointestinala sor dezake. Inkubazio epea 24-72 ordukoa da.  Beherakoa edo disenteria sindromea da infekzio honen ezaugarria, hanturazkoa, batzuetan odoltsua; arranpak, sukarra eta sabeleko mina eragiten dituena.  Transmisioko bide ohikoenak fekal-ahozkoak dira, kutsatutako janari edo ura hartzeagatik, edota haragi gordina jatearen ondorioz. Campylobacteriosis-an zerikusia duten elikagaiak, besteak beste, hegazti gordin edo azpiegosiak, esneki gordinak eta kutsatutako produktuak dira.  Campylobacter urdaileko azido klorhidrikoaren produkzio arruntari sentikorra da: ondorioz, dosi infekziosoa nahiko altua da eta bakterioak oso gutxitan eragiten du gaixotasuna 10.000 organismo baino gutxiagotan dagoenean. .

*Campylobacter* periodontitisarekin lotu izan da ere . Campylobacteriosis diagnostikoa gorozkien lagina aztertuz egiten da. Tratamendu estandarra azitromicina da, antibiotiko macrolidoa, batez ere umeen Campylobacter infekzioetan;  batzutan ere bestelako macrolidoak, quinolonak eta tetraziklinak erabili izan dira helduen Campylobacter gastrointestinala tratatzeko . Infekzio sistemikoei dagokienez, bestelako antibiotiko bakterizidak erabiltzen dira, adibidez ampizilina, amoxikilina / clavulanic azidoa edo aminoglycosidoak. Fluoroquinolonak, hala nola, ciprofloxacin edo levofloxacin, erresistentzien ondorioz eraginkortasuna galdu dute.  Antibiotikoez gain, ume deshidratatuak ospitalean benabarnetiko hidrataziozko tratamendua behar izan dezakete.

## Epidemiologia 
#### Euskal Herria 
Euskalerrian, *Campiyobacter*ra da beherakoen eragile nagusia. Merkatuan saltzen diren oilasko haragia da kutsadura iturri nagusiena, gehenetan gurutzatutako kutsadurak ematen dira oilasko gordinaz elikagaiak manipulatzean.

#### Erresuma Batua 
2013ko urtarrilean, Erresuma Batuko *Food Standards Agency*-k, Elikagaien Arauen Agentziak, ohartarazi zuen Erresuma Batuko dendetan erositako oilasko gordin guztietatik bi heren *Campylobacter*rez kutsatuta zeudela; honek  urtero milioi erdiri gaixotasun eta  100 hildako inguru eragitzen dituela estimatzen da.  2014ko ekainean, Elikagaien Arauen Agentziak oilasko gordinaren garbiketaren kontrako-kanpaina hasi zuen; garbiketen zipriztinek germenak hedatzen laguntzen dute.  2015eko maiatzean, FSAk argitaratu zituen 2014ko otsailean eta otsailean oilasko freskoetatik ateratako laginekin egindako emaitzak, eta oilaskoen % 73 positiboak izan ziren *Campylobacter*raren presentziaz. 

#### Ameriketako Estatu Batuak 
*Campylobacter* infekzioak% 14 handitu ziren Estatu Batuetan 2012an, 2006tik 2008ra bitartekoarekin alderatuta. 2000. urteaz geroztik infekzio maila handiena da.  Txikizkako oilasko haragiaren prebalentzia hau, Estatu Batuetako Nekazaritza Sailaren errendimendu-mikrobiologien azterketa standarretan agertutakoa baino handiagoa da; eta uztailaren eta irailaren artean argitaratutako 2014ko azkeneko hiruhilekoen txostenean, *Salmonella* eta *Campylobacter*-en haragi eta hegaztien azterketek  *Campylobacter* spp prebalentzia baxua erakusten du AEBetako Nekazaritza Sailaren Elikagaien Segurtasun eta Ikuskapen Zerbitzuak argitaratutako datuetan. Oilasko haragi gordinean prebalentzia handiagoa (% 20) mekanikoki banatuta dagoen oilasko haragian baino (hau prozezatu ondoren saltzen da soilik). 

#### Kanada 
FoodNet Kanada jakinarazi du Campylobacter patogeno arruntena dela paketatutako oilasko bularrekoetan,  aztertutakoen laginen ia erdiak  positiboak dira. Gainera, *Campylobacter* eta *Salmonella* gaixotasun gastrointestinaleen kausa ohikoenak izan dira Kanadan 

#### Zeelanda Berria 
2016ko abuztuan Havelock North-ko 4.000+ biztanleek, 13.000 biztanle inguruko herria, hornidura uraren uztezko *Campylobacter* kutsaduraren ondorioz,  gaixotasun gastrikoa  izan zuten.

## Erreferentziak