1884

## Gertaerak 
* Urtarrilaren 4 &ndash; Fabian Society elkartea sortu zen Erresuma Batuan, sozialismoa pixkanaka ekartzearen aldekoa.
* Azaroaren 22a &ndash; Atondoko krimena: Toribio Egiak Manuel Martiarena Atondoko apaiza eta Martina serora erail zituen.

## Arte eta kultura 
* Otsailaren 25a &ndash; *Pudente*, José Antonio Santestebanen musika eta Serafin Barojaren libretoa duen opera estreinatu zen Donostian.

## Zientzia eta teknologia 
## Kirolak 
* Apirilaren 12a &ndash; 1884ko Home Nations Txapelketa bukatu zen. Ingalaterra izan zen bigarren aldiz txapelduna.

## Jaiotzak 
#### Urtarrila 
* Urtarrilaren 1a &ndash; Manuel Egileor, euskal herritar politikari abertzale eta jeltzalea (h. 1970).
* Urtarrilaren 2a &ndash; María Consuelo Cuñado, euskal moja karmeldarra (h. 1936).
* Urtarrilaren 16a &ndash; Jules Supervielle, uruguaiar frantziar olerkaria (h. 1960).
* Urtarrilaren 18a &ndash; Jean Saint-Pierre, euskal apezpiku eta idazlea (h. 1951).
* Urtarrilaren 21a &ndash; Martina Castells Ballespí, kataluniar medikua, Espainian medikuntzan doktoratu zen lehenengo emakumea (j. 1852).
* Urtarrilaren 26a &ndash; Edward Sapir, estatubatuar hizkuntzalari eta antropologoa (h. 1939).
* Urtarrilaren 28a &ndash; Auguste Piccard, suitzar asmatzaile, fisikari eta esploratzailea (h. 1962).
* Urtarrilaren 29a &ndash; Rickard Sandler, Suediako lehen ministroa (h. 1964).
* Urtarrilaren 31 &ndash; Theodor Heuss, Alemaniako Errepublika Federaleko lehenengo lehendakaria (h. 1963).
* Urtarrilaren 31 &ndash; Mammad Amin Rasulzadeh, Azerbaijango Errepublika Demokratikoko lehen lehendakaria eta bakarra (h. 1955).

#### Otsaila 
* Otsailaren 1a &ndash; Yevgeny Zamyatin, errusiar idazlea (h. 1937).
* Otsailaren 7a &ndash; Joseph Alexander Gray, australiar fisikaria (h. 1966).
* Otsailaren 7a &ndash; José Fernández Zabala, espainiar alpinista, idazle, argitaratzaile eta liburu saltzailea (h. 1923).
* Otsailaren 8a &ndash; Snowy Baker, australiar kirolari eta aktorea (h. 1953).
* Otsailaren 9a &ndash; Josep Carner, *poeta katalanen printzea*, kataluniar poeta, kazetari, antzerkigile eta itzultzailea (h. 1970).
* Otsailaren 12a &ndash; Max Beckmann, alemaniar margolaria (h. 1950).
* Otsailaren 12a &ndash; Marie Vassilieff, errusiar-frantziar pintore eta eskultorea, kubismoaren lehen sustatzaileetako bat (h. 1957).
* Otsailaren 13a &ndash; Henriette Charasson, inspirazio katolikodun frantziar idazlea (h. 1972).
* Otsailaren 16a &ndash; Robert J. Flaherty, estatubatuar zinemagilea (h. 1951).
* Otsailaren 19a &ndash; John King Davis, australiar esploratzaile eta nabigatzailea (h. 1967).
* Otsailaren 19a &ndash; Maciej Rataj, Poloniako presidentea (h. 1940).
* Otsailaren 22a &ndash; Pedro Aguado Bleye, espainiar historialaria, Sociedad Bilbaínaren liburuzaina (h. 1953/1954).
* Otsailaren 22a -- Tamaki Miura, japoniar sopranoa (h. 1946)
* Otsailaren 23a &ndash; Casimir Funk, poloniar , biokimikoa (h. 1967).
* Otsailaren 24a &ndash; Alexander Bustamante, Jamaikako lehen ministroa (h. 1977).
* Otsailaren 25a &ndash; Juan Zuloaga, gipuzkoar zeramikaria (h. 1968).
* Otsailaren 28a &ndash; Ants Piip, Estoniako estatuburu eta lehen ministroa (h. 1942).

#### Martxoa 
* Martxoaren 6a &ndash; María Collazo, uruguaiar hezitzaile eta kazetaria, feminista, sindikalista eta anarkista (h. 1942).
* Martxoaren 13a &ndash; Hugh Walpole, ingeles idazlea (h. 1941).
* Martxoaren 14a &ndash; Matilde de la Torre, espainiar kazetaria, idazle pedagogoa eta politikari sozialista (h. 1946).
* Martxoaren 15a &ndash; Vicente Blanco, euskal txirrindularia, Frantzia Tourrean parte hartu zuen lehendabiziko euskalduna (h. 1957).
* Martxoaren 15a &ndash; Raimundo García García, Iruñean bizi izandako espainiar kazetari eta politikaria (h. 1962).
* Martxoaren 17a &ndash; José Adriano Lizarralde, euskal elizgizon frantziskotarra, idazle eta historialaria (h. 1935).
* Martxoaren 18a &ndash; Camino Garrigó, nafar aktorea (h. 1954).
* Martxoaren 24a &ndash; Petrus Josephus Wilhelmus Debye, holandar fisikaria, 1936ko Kimikako Nobel Saria (h. 1966).
* Martxoaren 24a &ndash; Eugène Tisserant, frantziar kardinala (h. 1972).
* Martxoaren 25a &ndash; Ignasi Barraquer, kataluniar mediku oftalmologoa (h. 1965).
* Martxoaren 25a &ndash; Alejandro Bilbao, *Erramun Maruri*, euskal idazlea (h. 1966).
* Martxoaren 26a &ndash; Florence Ethel Johnson, australiar feminista, sindikalista eta hezitzailea (h. 1934).
* Martxoaren 26a - Augusta Van Buren, estatubatuar moto bidaiari aitzindaria (h. 1959).
* Martxoaren 28a &ndash; Angelos Sikelianos, greziar olerkaria (h. 1951).
* Martxoaren 31 &ndash; Henri Queuille, Frantziako lehen ministroa (h. 1970).

#### Apirila 
* Apirilaren 4a &ndash; Isoroku Yamamoto, japoniar militarra (h. 1943).
* Apirilaren 7a &ndash; Bronislaw Malinowski, poloniar antropologo, etnologo eta soziologoa (h. 1942).
* Apirilaren 8a &ndash; Blanche Stuart Scott, Estatu Batuetako lehen emakume hegazkinlaria (h. 1970).
* Apirilaren 9a &ndash; Atala Apodaca, mexikar irakasle, feminista eta iraultzailea (h. 1977).
* Apirilaren 11 &ndash; León Felipe, espainiar olerkaria (h. 1968).
* Apirilaren 12a &ndash; Otto Fritz Meyerhof, alemaniar sendagile eta biokimikaria, 1922ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1951).
* Apirilaren 21a - Ramón Silva, bizkaitar futbolaria (h. 1954).
* Apirilaren 22a &ndash; Otto Rank, austriar psikiatra (h. 1939).
* Apirilaren 23a &ndash; Rosa Spottorno Topete, espainiar itzultzailea eta feminista (h. 1980).
* Apirilaren 26a &ndash; Marcellí Domingo, kataluniar politikaria (h. 1939).

#### Maiatza 
* Maiatzaren 5a &ndash; Alice Milliat, Frantziako eta mundu osoko emakumezkoen kirolaren aitzindaria (h. 1957).
* Maiatzaren 8a &ndash; Emilia Bernal, kubatar poeta eta idazlea (h. 1964).
* Maiatzaren 8a &ndash; Santiago Casares, Espainiako Bigarren Errepublikako gobernuburua (h. 1950).
* Maiatzaren 8a &ndash; Harry S. Truman, Ameriketako Estatu Batuetako 33. Presidentea (h. 1972).
* Maiatzaren 10a &ndash; Justo Etxeguren, arabar apaiza (h. 1937).
* Maiatzaren 16a &ndash; Juan Irigoien, gipuzkoar idazle eta artxibozaina, pelotaren munduan oso ezaguna (h. 1964).
* Maiatzaren 20a &ndash; Dinuzulu kaCetshwayo, Zululandiako azken erregea (h. 1913).
* Maiatzaren 23a &ndash; Corrado Gini, italiar estatitikari, ekonomialari eta demografoa (h. 1965).
* Maiatzaren 24a - Mario Arana, bizkaitar futbolaria eta Bilboko alkatea (h. 1931).
* Maiatzaren 27a &ndash; Max Brod, alemaniar idazle eta filosofoa (h. 1968).
* Maiatzaren 28a &ndash; Edvard Beneš, Txekoslovakiako presidentea (h. 1948).

#### Ekaina 
* Ekainaren 1a &ndash; Francisco Cotarelo, arabar pianista eta musikagilea (h. 1943).
* Ekainaren 5a - Dominica Azparren Gil, nafar etxekoandrea, UGTko kidea, Gerra Zibilean fusilatua (h. 1936).
* Ekainaren 9a &ndash; Jon Andoni Irazusta, euskal idazle eta politikaria (h. 1952).
* Ekainaren 13a &ndash; Étienne Gilson, frantziar filosofo eta filosofiaren historialaria (h. 1978).
* Ekainaren 18a &ndash; Édouard Daladier, Frantziako lehen ministroa (h. 1970).
* Ekainaren 21a &ndash; Claude Auchinleck, britainiar militarra (h. 1981).
* Ekainaren 27a &ndash; Gaston Bachelard, frantziar filosofoa (h. 1962).
* Ekainaren 30a &ndash; Georges Duhamel, frantziar idazlea (h. 1966).

#### Uztaila 
* Uztailaren 2a &ndash; Maria Baldó, espainiar maistra, feminista, folklorista eta politikaria (h. 1964).
* Uztailaren 3a &ndash; Inocencia Arangoa, gipuzkoar margolaria (h. 1935).
* Uztailaren 4a &ndash; Pauline Carton, euskal antzezlea (h. 1974).
* Uztailaren 7a &ndash; Lion Feuchtwanger, alemaniar idazlea (h. 1958).
* Uztailaren 12a &ndash; Amedeo Modigliani, italiar margolari eta eskultorea (h. 1920).
* Uztailaren 12a &ndash; Louis B. Mayer, estatubatuar zinema enpresaria (h. 1957).
* Uztailaren 14a &ndash; Emilio Cecchi, italiar idazle eta kritikoa (h. 1966).
* Uztailaren 23a &ndash; Emil Jannings, alemaniar antzezlea, 1920ko hamarkadan zinema mutuko izar handienetako bat (h. 1950).
* Uztailaren 24a &ndash; Pilar Zubiaurre, gaztelaniazko idazle, feminista eta piano jotzaile bizkaitarra (h. 1970).
* Uztailaren 25a &ndash; Margarita López Maturana, klausurako moja eta Berrizko Mesedeetako Misiolarien sortzailea (h. 1934).
* Uztailaren 28a &ndash; Nazario Oleaga, euskal legegile eta euskaltzalea (h. 1961).

#### Abuztua 
* Abuztuaren 2a &ndash; Rómulo Gallegos, Venezuelako presidentea eta idazlea (h. 1969).
* Abuztuaren 4a &ndash; Henri Cornet, frantziar txirrindularia (h. 1941).
* Abuztuaren 7a &ndash; Billie Burke, estatubatuar aktorea (h. 1970).
* Abuztuaren 7a &ndash; Nikolai Triik, estoniar margolaria (h. 1940).
* Abuztuaren 8a &ndash; Louis Mardochée Lévy, lehen mundu gerran armada uzteaz akusatuta fusilatutako euskalduna (h. 1915).
* Abuztuaren 10a &ndash; Panait Istrati, errumaniar idazlea (h. 1935).
* Abenduaren 19a &ndash; Antonín Zápotocký, Txekoslovakiako lehen ministro eta presidentea (h. 1957).
* Abuztuaren 20a &ndash; Rudolf Bultmann, alemaniar teologo protestantea (h. 1976).
* Abuztuaren 23a &ndash; Aleksandra Bruxtein, sobietar-errusiar idazlea (h. 1968).
* Abuztuaren 25a &ndash; Manu Robles-Arangiz, euskal herritar politikari eta sindikalista (h. 1982).
* Abuztuaren 27a &ndash; Vincent Auriol, Frantziako presidentea (h. 1966).
* Abuztuaren 28a &ndash; Peter Fraser, Zeelanda Berriko lehen ministroa (h. 1950).
* Abuztuaren 30a &ndash; Theodor Svedberg, suediar kimikaria, 1926ko Kimikako Nobel Saria (h. 1971).

#### Iraila 
* Irailaren 12a &ndash; Fernando Espinosa de los Monteros, gipuzkoar politikari eta diplomazialaria (h. 1937).
* Irailaren 24a &ndash; Gustave Garrigou, frantziar txirrindularia (h. 1963).
* Irailaren 24a &ndash; İsmet İnönü, Turkiako presidentea (h. 1973).
* Irailaren 25a &ndash; Tanzan Ishibashi, Japoniako lehen ministroa (h. 1973).
* Irailaren 27a &ndash; Delia del Carril, *La Hormiguita*, argentinar grabatzailea, margolaria eta marrazkilaria  (h. 1989).

#### Urria 
* Urriaren 1a &ndash; Vicente Risco, galiziar politikari eta idazlea (h. 1963).
* Urriaren 4a &ndash; Félix Gouin, Frantziako Estatuburua (h. 1977).
* Urriaren 8a &ndash; Walther von Reichenau, alemaniar militarra (h. 1942).
* Urriaren 11 &ndash; Friedrich Bergius, alemaniar kimikaria, 1931ko Kimikako Nobel Saria (h. 1949).
* Urriaren 11 &ndash; German Landazabal, arabar musikagilea (h. 1953).
* Urriaren 11 &ndash; Anna Eleanor Roosevelt, Ameriketako Estatu Batuetako Lehen Dama eta feminista aktibista (h. 1962).
* Urriaren 12a &ndash; Louis Alibèrt, frantziar hizkuntzalari eta gramatikalaria, okzitanieraren normalkuntzan garrantzi handia izan zuena (h. 1959).
* Urriaren 13a &ndash; Madalena Jauregiberri, euskal idazlea eta euskaltzalea (h. 1977).
* Urriaren 19a &ndash; Virxinia Pereira Renda, galiziar idazlea (h. 1969).
* Urriaren 20a &ndash; Don Stephen Senanayake, Zeilango lehen ministroa (h. 1952).
* Urriaren 26a &ndash; Domingo Epaltza, bizkaitar politikaria (h. 1956).

#### Azaroa 
* Azaroaren 2a &ndash; Carlos Eraña, gipuzkoar fraide marianista (h. 1936).
* Azaroaren 5a &ndash; Vladimir Miliutin, sobietar politikaria (h. 1937).
* Azaroaren 6a &ndash; Miguel Sena, gipuzkoar futbolaria (h. 1969).
* Azaroaren 8a &ndash; Hermann Rorschach, suitzar psikiatra eta psikoanalista (h. 1922).
* Azaroaren 14a &ndash; Lorenzo Aguirre, espainiar margolari eta polizia (h. 1942).
* Azaroaren 21a &ndash; Eugeniusz Frankowski, poloniar arkeologoa, etnografoa, iberista, euskalaria eta museologoa (h. 1962).
* Azaroaren 30a &ndash; Eduardo Eskartzaga, euskal apaiza (h. 1954).
* Azaroaren 30a &ndash; Fernand Forgues, frantziar arraunlari, pilotari eta errugbi jokalaria (h. 1973).
* Azaroaren 30a &ndash; Julian Tellaetxe, gipuzkoar margolaria (h. 1957).

#### Abendua 
* Abenduaren 1a &ndash; Ignazio Maria Etxaide, euskarazko eta gaztelaniazko idazlea, ingeniaria eta euskaltzalea (h. 1962).
* Abenduaren 1a &ndash; Karl Schmidt-Rottluff, alemaniar margolari espresionista eta marrazkilaria, *Die Brücke* artista taldearen lau sortzaileetako bat (h. 1976).
* Abenduaren 2a &ndash; Jean Paulhan, frantziar idazlea (h. 1968).
* Abenduaren 2a &ndash; Johannes Popitz, nazismoaren aurkako alemaniar erresistentziaren partaidea (h. 1945).
* Abenduaren 3a &ndash; Rajendra Prasad, Indiako lehen lehendakaria (h. 1963).
* Abenduaren 3a &ndash; Walther Stampfli, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1965).
* Abenduaren 8a &ndash; Ascensio Martiarena, euskal margolaria (h. 1966).
* Abenduaren 12a &ndash; Zinaida Serebriakova, errusiar margolaria (h. 1967).
* Abenduaren 16a &ndash; Edward Thomas, Lehen Mundu Gerrako britainiar lehen tiroa egin zuen soldadua (h. 1939).
* Abenduaren 19a &ndash; Juan Bautista Gesalaga, euskal idazle eta bertsolaria (h. 1957).
* Abenduaren 28a &ndash; Joseph Pholien, Belgikako lehen ministroa (h. 1968).
* Abenduaren 30a &ndash; Hideki Tōjō, Japoniako lehen ministroa eta militarra (h. 1948).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Agustin Telleria, gipuzkoar politikari tradizionalista eta erreketea (h. 1939).
* Antonio Elizalde, nafar txistularia eta folklore biltzailea (h. 1956).
* Blaise Gueraçague Soules, baxenafar abokatu eta politikaria (h. 1918).
* Francisco Basarte Alvero, nafar organista eta musikagilea.
* Guillermo Antón, euskal txirrindularia.
* Jose Iarnotz, nafar arkitektoa (h. 1966).
* Juan Estefanía, bizkaitar enpresaburua, Atlético de Madrideko eta Recreativo de Huelvako presidentea izandakoa (h. 1943).
* Pedro Kareaga Garagartza, gipuzkoar ingeniari eta armagilea (h. 1964).
* Ralph Kirby, ingeles futbolaria eta entrenatzailea, Athletic Clubeko entrenatzailea (h. 1946).
* Varvara Jakovleva, errusiar boltxebikea (h. 1941/1944).
* Amalia Fraguela, galiziar anarkista (h.1884)

## Heriotzak 
#### Urtarriletik ekainera 
* Urtarrila &ndash; Nazario Karrikiri, nafar bankari eta enpresaburua (j. 1805).
* Urtarrilaren 6a &ndash; Gregor Mendel, austriar abade eta zientzialaria (j. 1822).
* Urtarrilaren 9a &ndash; Vito D'Ancona, italiar margolaria (j. 1825).
* Urtarrilaren 10a - Diego Mariano Alguacil, espainiar apaiz katolikoa, Gasteizko apezpikua (j. 1805).
* Urtarrilaren 13a &ndash; Jose Juan Santesteban, euskal musikagilea (j. 1809).
* Urtarrilaren 15a &ndash; Serafin Olabe, nafar militar, politiko eta idazlea (j. 1831).
* Otsailaren 3a &ndash; Eugène Rouher, frantziar politikaria (j. 1814).
* Otsailaren 29a &ndash; Jose Manterola, donostiar kantugile eta idazlea (j. 1849).
* Martxoaren 4a &ndash; Francisco Dueñas, El Salvadorko presidentea (j. 1810).
* Martxoaren 19a &ndash; Elias Lönnrot, finlandiar olerkigilea (j. 1802).
* Martxoaren 27a &ndash; Marie Colban, norvegiar eleberrigile, ipuingile eta itzultzailea (j. 1814).
* Apirilaren 4a &ndash; Alfred Francis Russell, Liberiako presidentea (j. 1817).
* Apirilaren 10a &ndash; Jean Baptiste Dumas, frantziar kimikaria (j. 1800).
* Apirilaren 11a &ndash; Charles Reade, ingeles eleberrigilea (j. 1814).
* Apirilaren 22a &ndash; Maria Taglioni, suediar-italiar dantzaria (j. 1804).
* Maiatzaren 11 &ndash; Canuto Ignacio Muñoz, gipuzkoar enpresaburu eta kultura ekintzailea, bertsolaritza babestu zuena (j. 1835).
* Maiatzaren 12a &ndash; Bedrich Smetana, txekiar musikagilea (j. 1824).
* Maiatzaren 12a &ndash; Charles Adolphe Wurtz, frantziar kimikaria (j. 1817).
* Ekainaren 7a &ndash; Amelia Matilda Murray, ingeles idazlea eta Viktoria erreginaren konpainia-dama (j. 1795).
* Ekainaren 8a &ndash; Frederik Stang, Norvegiako lehen ministroa (j. 1808).
* Ekainaren 9a &ndash; Antonio Kortazar, gipuzkoar arkitekto eta hirigilea (j. 1823).
* Ekainaren 19a &ndash; Johann Gustav Droysen, alemaniar filologoa, historialaria eta politikaria (j. 1808).
* Ekainaren 19a &ndash; Philippe Langlois, normandiar idazlea (j. 1817).
* Ekainaren 19a &ndash; Ludwig Richter, alemaniar margolaria (j. 1803).
* Ekainaren 27a &ndash; Joseph Smith, estatubatuar buruzagi erlijiosoa, Azken Egunetako Santuen Mugimenduaren sortzailea (j. 1805).

#### Uztailetik abendura 
* Uztailaren 3a &ndash; Maren Elisabeth Bang, norvegiar sukaldari eta idazlea (j. 1797).
* Uztailaren 10a &ndash; Paul Morphy, estatubatuar xakelaria, garai guztietako onenetakotzat joa (j. 1837).
* Uztailaren 16a &ndash; Manuel Milà i Fontanals, kataluniar jakintsua (j. 1818).
* Uztailaren 18a &ndash; María Dolores Aldama Alfonso, Monteloko markesa, idazlea eta azukre-lantegien eta esklaboen jabe kubarra (j. 1819)
* Abuztuaren 21a &ndash; Giuseppe De Nittis, italiar margolaria (j. 1846).
* Irailaren 6a &ndash; Pierre de Laussat, euskal politikaria (j. 1795).
* Irailaren 27a &ndash; Toribio Aiertza, euskal kardiologoa (j. 1815).
* Urriaren 3a &ndash; Hans Makart, austriar margolaria (j. 1840).
* Urriaren 19a &ndash; Nikolas Soraluze, euskal historialari, politikari eta enpresaburua (j. 1820).
* Urriaren 31 &ndash; Marie Bashkirtseff, errusiar idazlea, margolaria eta eskultorea (j. 1858).
* Azaroaren 3a &ndash; Menyhért Lónyay, Hungariako lehen ministroa (j. 1822).
* Azaroaren 10a &ndash; José María Goizueta, gipuzkoar erdal idazlea eta musika-kritikaria (j. 1816).
* Azaroaren 11 &ndash; Alfred Brehm, alemaniar zoologoa (j. 1829).
* Azaroaren 25a &ndash; Adolf Wilhelm Herman Kolbe, alemaniar kimikaria (j. 1818).
* Abenduaren 10a &ndash; Jules Bastien-Lepage, frantziar margolari naturalista (j. 1848).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Torcuato Mendiri, nafar jeneral karlista (j. 1813).
* Georgiana Houghton, britainiar artista eta mediuma (j. 1814).

----

## Kanpo estekak