open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
L'Échange des princesses (filma)

'''''L'Échange des princesses''''' 2017ko Marc Dugain frantziar zinema zuzendariaren film historikoa da, Chantal Thomasen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Ideia burutsua izan du Orleansko Felipe erregeordeak 1721. urtean, Espainia eta Frantziaren arteko bakea egonkortzeko. 11 urteko Luis XV. etorkizunean Frantziako errege izatera deituta dago. Hura Espainiako 4 urteko printzesarekin ezkon dezaten proposatzen du, eta 12 urteko Frantziako printzesa, 14 urteko Espainiako Asturiasko printzearekin.

## Aktoreak 
* Lambert Wilson : Filipe V.a Espainiakoa
* Anamaria Vartolomei : Luisa Elisabet Orleanskoa
* Olivier Gourmet : Filipe II.a Orleanskoa, Frantziako erregeordea
* Catherine Mouchet : Madame de Ventadour
* Kacey Mottet Klein : Luis I.a Espainiakoa
* Igor van Dessel : Luis XV.a Borboikoa
* Juliane Lepoureau : Mariana Viktoria Borboikoa
* Maya Sansa : Elisabet Farnesio
* Andréa Ferreol : Elisabet-Karlota Bavierakoa
* Patrick Descamps : Villeroyko mariskala
* Thomas Mustin : Condéko printzea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mugako nortasunaren nahasmendu

**Mugako nortasunaren nahasmendu** edo **borderline nortasunaren nahasmendu** ezegonkortasun emozionalak, pertsona arteko harremanetan zailtasunak edukitzeak, oldarkortasunak eta hustasun kronikoaren sentsazioak ezaugarritzen duten nortasunaren nahasmendua da. Buru nahasmenduen artean, ohikoena da. Nahasmendu hau izendatzeko, askotan,  hitza erabiltzen dute. 1884an definitu zuen lehendabizikoz C. Hughes psikiatrak eta 1938an Adolph Sternek erabili zuen, neurosi baino larriagoak ziren baina psikosiak ez ziren gaitz psikiatrikoak izendatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nortasunaren nahasmendu

**Nortasunaren nahasmendua** portaera-moduaren alterazio iraunkorra da, gaixoarengan erabat errotua, egoera indibidual eta sozial ugariren aurrean erantzuteko era egonkor gisa azaltzen dena. Sarritan, baina ez beti, tentsio subjektibo handi samarrarekin eta gizartean egokitzeko zailtasunekin agertzen dira. Munduko Osasun Erakundeak buruko gaitz moduan sailkatzen ditu nortasun nahasmenduak. Gaixo psikiatrikoen %40-60k jasatzen du, eta buruko gaitzik ohikoena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abergwesyn

'''''', Galesko komunitate bat da, Powys konderrian. Cardiff hiriburutik 83 kilometrora dago.

## Kanpo estekak
Abergwydol

'''''', Galesko eremu bat da, Powys konderrian. A489 errepidean dago, Machynlleth udalerritik 2,5 miliatara, eta Cemmaes Road eta Penegoes udalerrien artean.

## Kanpo estekak
Matrix (komunikazio protokoloa)

**Matrix** bat-bateko mezularitzako protokolo irekia da. Komunikazio sistema hornitzaile batean kontua duten erabiltzaileek beste komunikazio sistema hornitzaile desberdin batean kontua duten erabiltzaileekin komunikatzeko aukera osoa izan dezaten diseinatuta dago.
Matrix komunikazio sistema hornitzaile desberdinen arteko komunikazioa, txataren bidez, IP + ahotsa edota bideokonferentziaren bidez komunikatu ahal izateko diseinatuta dago. Hainbat komunikazio hornitzaile sistemen sare federatu libre bat izateko sortu zen; bat-bateko on-line komunikazioetarako software libreaz egindako sistema da.

Matrix protokoloekin komunikazio irekia, mezu irekiak onartzen duten taldeak, —sistema batzuetan *gelak* izenarekin ezagunak—, edo mezu zifratuak elkarri bidaltzeko taldeak edo gelak sor daitezke.

## Garatzaileak 
Erresuma Batuan sortutako irabazteko asmorik gabeko enpresa, Matrix.org izenarekin plazaratu zen 2014an.

## Gelak 
Matrix komunikazio protokoloarekin erabiltzaileek gelak sortzen dituzte. Gelak oso irekiak izan daitezke, mezu irekiak onartzen duten taldeak, —Matrix bezeroetan *gelak* izena erabiltzen da taldeak babestuta daudela adierazteko-edo—. Gela itxiagoeak mezu zifratuak elkarri bidaltzeko taldeak edo gelak ere sor daitezke.

## Zubiak 
Matrix eta beste bat-bateko mezularitzako bezero edo zerbitzuen artean, (IRC, , XMPP, Telegram eta abar), zubiak eraiki ahal dira. Hau da, talde bateko edota gela bateko partaideek mezuak jaso eta igorri ditzakete hainbat euskarritatik hainbat euskarritara, euskarri horiek elkarri lotuta erabilita. Matrixek zubi lan horiek egiteko balio du.

## Bezeroak 
### Erabilienak (2024) 
thumb|260px|ezkerrera|*Element* bezeroaren logoa. Telefonoetan erabiltzen da.
thumb|180px|ezkerrera|*Revolt* bezeroaren logoa. Ordenagailuetan erabiltzen da.

*Element* (lehenago *Riot*) da bezero nagusia tableta, ordenagailu pertsonaletan eta telefonoetan, baina badaude beste hainbat bezero-zerbitzari, bot, zubi, zerbitzari eta abar, Matrix protokoloari loturik.

Android eta antzeko beste sistema eragileetan erraz eta doan instalatzen da.

Linux erabiltzaile askok *Revolt* izeneko bezeroa erabiltzen zuten.

### Beste bezero batzuk 
Beste bezero asko sortu dira, esaterako: Nheko, Fractal, Element Web/Desktop, Element (Android), Element (iOS), Quaternion, Reborn, Fractal, Spectral, Seaglass, FluffyChat, Weechat-matrix, Miitrix, NeoChat, Ditto Chat, Gomuks, Kazv, Matrix-commander, Matrixcli, Mirage, Nio, Quadrix, SchildiChat (Android), SchildiChat Web/Desktop, Syphon...
thumb|Matrix protokoloarekin sortutako gela baten pantaila-argazkia.

## Ikus, gainera 
* Briar.
* Fedibertso.
* IRC.
* Rich Communication Services.
* Element.
* Session Initiation Protocol (SIP).
* Signal.
* XMPP.
* Wire (softwarea).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
[thumb|420x420px|Librezale.eus: Komunikazio eta elkarlanerako tresnak.(https://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Komunikazio_eta_elkarlanerako_tresnak.png)]
* Librezale.eus: Komunikazio eta elkarlanerako tresnak.
* Librezale: Zer da Matrix?
*  Webgune ofiziala: **matrix.org**
Berlingo maratoia

thumb|300px|Korrikalariak 2007ko ekitaldian.
thumb|300px|Patinatzaileen maratoiak ere arrakasta handia du.
**Berlingo maratoia** () 42,195 kilometroko maratoi bat da, urtero 1974tik Berlinen ospatzen dena, irailean. World Marathon Majorseko kide da, munduko sei maratoirik garrantzitsuenak biltzen dituena. Maratoi denetan azkarrena izatearen fama du, hamar ekitalditan munduko errekorrak ezarri baitira.

## Historia 
1974an izan zen lehen ekitaldia eta 286 lasterkarik hartu zuten parte. 1981 urtean antolatzaileek ibilbidea aldatu zuten Berlingo etorbide nagusietatik pasa zedin. 1990ko irailaren 30ean, Alemaniaren bateratzea baino hiru egun lehenago, 25.000 atletak zeharkatu zuten Brandeburgoko Atea. Edizio hartan Ekialdeko Alemaniako Uta Pippig izan zen emakumezkoen artean txapelduna.

1997an patinatzaileen txapelketa abiatu zen. Beste hainbat maratoirekin batera *World Inline Cup* osatzen du eta hauen artean garrantzitsuena da. 2008ko ekitaldian esate baterako 7.685 patinatzailek hartu zuten parte eta 200.000 ikusle bildu ziren ibilbidean.

2018 urteko ekitaldia bereziki azkarra izan zen, gizonezko zein emakumezkotan errekorrak gainditu baitziren. Gizonezkoen kasuan munduko errekorra gainera. Gauza bera gertatu zen 2022ko ekitaldian.

2020an ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren erruz.

## Palmaresa 
### Korrikalariak 
* ¹ 2020. urteko ekitaldia bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren eraginez.

### Patinatzaileak 
## Garaipenak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
### Patinatzaileak 
* **Gizonezkoak:**

* **Emakumezkoak:**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Berlingo maratoiaren webgune ofiziala
Teddy Riner

**Teddy Pierre-Marie Riner** (Les Abymes, Guadalupe, Frantzia, 1989ko apirilaren 7a)  judo borrokalari frantziarra da. Frantzian, kirolari ezagun eta oso mediatikoa da.

2,04 metroko garaiera eta 140 kg-ko pisua du. Borroketan, berebiziko indar erakustaldiak burutzeaz gain, bere gorpuzkerako gizaseme batengan ez ohikoak diren arintasun eta azkartasuna ere baditu; ezaugarri hauek bere kategoriako judokei aisa gailentzeko balio izan diote.

Munduko Txapelketa hamar aldiz irabazi du; balentria hau lortu duen gizonezko nahiz emakumezko judoka bakarra da. Europako Txapelketa bost aldiz irabazi du. Olinpiar Jokoetako bi urrezko domina ere irabazi ditu (2012, Londres, eta 2016, Rio de Janeiro), bai eta brontzezko domina bat ere (2008, Pekin), hirurak +100 kg kategorian.

Frantziako talde olinpikoaren bandera eraman zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio de Janeiron, Jokoen irekiera eta itxiera ekitaldietan. Bere kirol ibilbideagatik, Merituaren Ordena Nazionaleko ofizial (2016) eta Ohorezko Legioko ofizial (2021) izendatu zuten.

## Nazioarteko palmaresa
## Erreferentziak
Gerra-lege

**Gerra-legea** herrialde batean salbuespenezko egoera juridiko baten ezarpena da, eta horren arabera, armadak poliziaren tokian, edo harekin lankidetzan, ordena mantentzearen ardura bere gain hartzen du. Gerra-legea estatuburuak «hel egiten du» , eta horrek esan nahi du, denbora mugatu batean, armadako jeneral batek hartzen duela boterea.

Normalean, gerra-legeak Konstituzio batean araututa dago eta gatazka armatuetan, estatu kolpe armatuetan edo matxinadei aurre egiteko ezartzen da, hau da, agintari eta Estatuaren erakudendeak babestu behar direnean.

Hori gertatzen da justiziako erakunde arruntek funtzionatzen ez dituztenean, edo erakunde horiek geldo edo ahul jotzen direnean egoera berriaren kontrola mantentzeko. Laburbilduz, gerra-legea batean ordena zaintzea da.

Oro har, gerra-legeak mugatu eta eteten ditu ordenamendu juridikoak gizabanakoari bermatzen dizkion eskubideetako batzuk, eta prozesu sumarioak aplikatzen ditu epaiketa eta zigor larrietan, egoera arruntetan ezartzen direnez harago. Gerra-legeen kasu askotan, heriotza-zigorra krimenetarako ezartzen da, eta krimen horiek, normalean, ez dira krimen kapitalak izaten, hala nola sakitzea edo lapurretak hondamendietan. Normalean, auzitegi militarrak deitzen dira legea betearazteko eta epaitzeko, baina herrialdeen arabera aldatu daiteke nola araututa dagoen gerra-legeak.

## Herrialdeka legearen ezarpena 
### Armenia 
Armenian, Nagorno-Karabajen 2020ko irailean izandako liskar armatuetan, Nikol Pashinyan lehen armeniar ministroak lege martziala deklaratu zuen.

### Espainia 
Espainian ez dago gaur egun gerra-legea kontzeptu juridikoa araututa, antzekoena setio-egoera da. 4/1981 Lege Organikoak arautzen du setio-egoerak eta Konstituzio-mekanismo horrek aukera ematen dio Kongresuak gehiengo absolutuarekin Gobernuari ezohiko ahalmenak bere gain hartzeko, kontrol militarra barne, matxinada edo indar-egintza armatu larrietan aurre egiteko, non Espainiako subiranotasuna kolokan jartzen denean. 

### Siria 
Siriako erregimenak 1963tik 2011ra pairatutako estatu kolpearen ondorioz, gerra-legea ezarri zen. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Salbuespen-egoera
* Setio-egoera
* Larrialdi-egoera

## Kanpo estekak
Chicagoko maratoia

thumb|300px|Korrikalariak 2007ko ekitaldian.
**Chicagoko maratoia** () 42,195 kilometroko maratoi bat da, urtero 1974tik Chicagon ospatzen dena, urrian. World Marathon Majorseko kide da, munduko sei maratoirik garrantzitsuenak biltzen dituena. 2023an gizonezkoen munduko errekorra eta 2024an emakumezkoen munduko errekorra lortu ziren Chicagon.

## Historia 
Chicagon izandako lehenengo maratoia 1905eko irailaren 23an korritu zen. Arrakasta handia izan zuen eta 1920 hamarkadararte urtero jokatu zen. Urteek aurrera egin ahala ordea indarra galdu zuen eta bertan behera utzia izan zen.

1970 hamarkadan New Yorkeko maratoiak arrakasta itzela izan zuen Estatu Batuetan eta Chicagon ere maratoia antolatzea erabaki zuten 1977an. Hasierako urteetan korrikalari amateurrek baino ez zuten parte hartu baina 1982an sari handiak ezarri ziren eta lehen mailako lasterkariak etorri ziren. Ordutik urtero jokatu da, 1987an ezik, urte hartan babesle faltagatik maratoi erdia jokatu zen, eta 2020an ere ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren erruz.

### Munduko errekorrak 
2023an gizonezkoetan eta emakumezkoetan probako errekorra ezarri zen. Kelvin Kiptumek munduko errekorra ezarri zuen eta Sifan Hassanek munduko bigarren denbora onena. 2024an Ruth Chepngetich kenyarrak emakumezkoen munduko errekor berria ezarri zuen, lehen aldiz bi ordu eta 10 minututatik jaitsiz. Horretaz gain 3 aldiz Chicagoko maratoia irabazten duen lehen emakumezkoa izan zen.

## Palmaresa 
* ¹ 2020. urteko ekitaldia bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren eraginez.

## Garaipenak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Chicagoko maratoiaren webgune ofiziala
Alexander MacKenzie

**Sir Alexander MacKenzie** (, 1764, Stornoway, Lewis, Kanpoko Hebridak &ndash; 1820ko martxoaren 12a, Dunkeldetik hurbil) eskoziar esploratzaile bat izan zen.

Ipar Amerikan, gaur egungo Kanadako lurraldeetan barna burututako esplorazio handiengatik nabarmendu zen: 1789an, Athabaska aintziratik abiatuz, eta gaur egun bere omenezko izena daraman Mackenzie ibaia jaitsiz, Artikora iristea lortu zuen, horretarako guztiz basati eta ezezagunak ziren lurraldeetan zehar 4.800 kilometroko joan-etorriko bidai luzea gauzatuz; eta 1792-1793 denboraldian, Mexikotik iparraldera Ipar Amerika alderik-alde gurutzatu zuen lehenbiziko bidai transkontinentala amaitzea lortu zuen, Lewis eta Clark estatubatuarren espedizio ospetsuari 10 urte aurreratuz.
Astiñene baserria

**Astiñene baserria** Donostiako Egia auzoan, Ametzagaina mendia azpian dagoen baserri hustua da, Loiolara joateko izen bereko zubiaren ondoan. Bere egoera txarra ikusita Donostiako udalak 60.000 eurorengatik erosi zuen babesteko asmoarekin. Baserria berreskuratzeko lanak Seom eraikuntza enpresari eman dizkiote. Aurrekaldea zurez eta ladreiluz egina du. Egiako *kostan* dago, hau da, Urumea ibaia gainean, eta bertan ontziola bat egon zen. Josu Tellabideren iritziz, baserriaren izena hortik dator, alegia, Astilleroenea gero Astiñene bihurtu baitzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lorielle London

**Lorielle London** (Birkenfeld, Alemania, 1983ko abenduaren 24a) alemaniar emakumezko aktore eta ikuskizun artista transgeneroa da.

Aita estatubatuar soldadua du, ama, berriz, alemaniar moda-jostuna. London Baumholder inguruan hazi zen. Lorenzo Woodard jaiotza-izenaz, gizon jaio bazen ere, bere burua emakumetzat dauka. 2006an iragarri zuen emakumea zela eta feminizazio ebakuntza egin zuen.

## Filmografia 
### Telesailak
Astiñeneko zubia

**Astiñeneko zubia** (*Loiolako zubia*, *Sarasola zubia* eta *Egiako zubia* ere deitua) Gipuzkoako Donostia hiriburuko oinezkoentzako zubi bat da, Egia kalean. Urumea ibaia zeharkatuz, Egia, Loiola eta Loiolako Erriberak auzoak elkarlotuz. Mikel Laboa pasabidea eta Topoko zubiaren artean kokatzen da, aldamenean eta bere goikaldean AP-8 autobidea edo sahiesbidearen biaduktua kokatzen da.

1815ean jada kokapen hartan zubi bat bada dokumentatua. Izena oraindik zubiaren oinan bertan dagoen Astiñene baserritik dator.

## Egungo zubia 
«2017ko udan adierazi zuten zubi zaharra erabiltzea arriskutsua zela, eta itxi egin zuten. Hilabete ugari eman zituen itxita, eta jendea haserretu zen. Orduan, bazirudien, azkenean, zubi berria berehala egingo zutela. 2017ko irailean, udalak lau haizetara zabaldu zuen hemezortzi hilabetean zubi berria eraikita egongo zela. Hau da, 2019ko martxorako». Horrela zioen Karlos Trenor Egia Bizirik auzo elkarteko kideak. Azkenean, Donostiako Udalak 2018an adjudikatu zituen zubi berriaren lanak, eta 2019ko apirilean hasi zuten obra. Azaroaren 24an inaugurazio ekitaldirik gabe zabaldu zuten Astiñeneko zubi berria.  

Ireki dute, baina bukatu gabe. Azaroaren 24an inaugurazio ekitaldirik gabe zabaldu zuten Astiñeneko zubi berria. Eguraldi petralarekin, euripean, gurutzatu eta estreinatu zuten pasabidea ibilgailuek, oinezkoek eta bizikletek. Donostiako Udalak 2018an adjudikatu zituen zubi berriaren lanak, eta 2019ko apirilean hasi zuten obra. Ordutik aurrerakoa, ibilbide sigi-sagatsu bat izan da, pasabidearen egituraren parekoa. Egiako, Loiolako eta Loiolako Erriberako auzo elkarteen iritziz azpiegitura berriaren prozesua «gehiegi» atzeratu zen. Udalak lau urte behar izan zituen Egia eta Loiola lotzen dituen azpiegitura egiteko.. Bujaerako aurrekontua 3,3 milioi eurokoa izan da.

## Erreferentziak 
## Ikus,gainera 
* Astiñene baserria

## Kanpo estekak 
* Loiola auzoko zubiei buruzko artikulua. VI. zubiak. Loiolan...
Bolboraren konspirazioa

1605eko **Bolboraren konspirazioa** () edo **Jesuiten saldukeria** () Robert Catesbyk zuzendutako ingeles katoliko talde batek egindako Jakue I.a Ingalaterrakoa eta VI.a Eskoziakoaren hilketa-ahalegina izan zen.

Plana irekiera zeremonian, 1605eko azaroaren 5ean, Lorden Ganbera eztanda egitean zetzan. Horrek Midlands eskualdean herri matxinada eragingo zukeen, Jakueren bederatzi urteko alaba, Elisabet Estuardo, tronuan jarriko zuena. Erlijio-tolerantzia gehiago lortzeko ahaleginak porrot egin ondoren, Catesbyk ingeles katolikoen desengainua bideratu zuen. Horretarako John Wright, Thomas Wintour, Thomas Percy, Guy Fawkes, Robert Keyes, Thomas Bates, Robert Wintour, Christopher Wright, John Grant, Ambrose Rookwood, Sir Everard Digby eta Francis Tresham bildu zituen. Fawkesek, espainiarren alde 10 urtez Herbehereetako matxinadan izandako soldadua, lehergaien ardura izan zuen.

Agintariak jakinaren gainean jarri ziren 1605eko urriaren 26an William Parker Monteagleko baroiak izenpetu gabeko gutuna jaso zuelako. Azaroaren 4ko gauerdian Lorden Ganbera miatu zutenean, Fawkes harrapatu zuten 36 barril bolbora—Lorden Ganbera txikitzeko haina— zituela. Atxilotzearen berri jazo zutenean, konspiratzaile gehienek Londrestik ihes egin zuten. Talde batek bere bila zihoan Worcesterreko sheriffa aurre egin zuen Holbeche Housen. Borrokan Catesby hil zen. 1606ko urtarrilaren 27an zortzi konspiratzaile, tartean Fawkes, epaitu zituzten eta urkatua, herrestatua eta zatikatua izeneko zigorra jasan zuten.

Henry Garnet aitak, Ingalaterrako jesuiten buru, hilketa-ahaleginaren xehetasun batzuk jakin zituen. Saldukeriaz salatua eta heriotzara zigortua izan zen arren, zalantzan dago bere parte-hartzea. Aitortzaren bidez ezagutu zuenez, ezin izan zuen abisatu. Konspirazioak katolikoen aurkako legeak eragin zituen baina Jakue erregeak ez zituen bere laguntzaile katolikoen karguak kendu. Urte askoz, Ingalaterran Bolboraren konspirazioaren zapuzketa ospatu zuten baina orduko kanpai jotze eta sermoiak egungo Guy Fawkes Gau bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pamela Sue Anderson

**Pamela Sue Anderson** (1955eko apirilaren 16a - 2017ko martxoaren 12a) Ameriketako Estatu Batuetako filosofoa izan zen, erlijioaren filosofian, filosofia feminista eta filosofia kontinentalean aditua. 2007an Oxfordeko Unibertsitateko Regent's Park Collegeko irakasle izendatu zuten, etika kristauean eta emakume kontseilari. Bere ikasle izan zen filosofo feministetako bat Hanneke Canters izan zen.
Midlands

**Midlands** () Ingalaterrako eskualde kultural eta geografikoa da, Mercia izeneko antzinako erresumarekin bat etortzen duena. Hego-ekialdeko Ingalaterra, Hego-mendebaldeko Ingalaterra, Ipar-mendebaldeko Ingalaterra, Yorkshire eta Humber‎, Ekialdeko Ingalaterra eta Gales ditu inguruan. Eskualdeko hiri nagusia Birmingham da, Erresuma Batuko bigarren hiri handiena dena, eta XVIII. eta XIX. mendeen Industria Iraultzan paper nagusia izan zuen. Definizio zehatza izan ez arren, bi eskualdetan berezirik dago: Ekialdeko Midlands eta Mendebaldeko Midlands hain zuzen ere.

## Kanpo estekak
Trent ibaia

**Trent ibaia** () Ingalaterrako ibairik luzeenetariko bat da, denera 297 kilometro luze dituelarik.

Penino mendien hegoaldean du iturburua eta Midlands edo erdialdeko ordokia ureztatu ondoren Burton, Stoke-on-Trent eta Nottinghamgo hiriak igarotzen ditu, eta Humberreko estuarioan itsasoratzen da. Derwent eta Dove dira ibaiadar nagusiak; ikatz hobi garrantzitsuak daude ibaiaren ibilguan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Humber

**Humber** (ingelesez  ahoskatua) iparraldeko Ingalaterrako kostaldean dagoen estuarioa da, Trent eta Ouse ibaiek sortua. Iparraldean Ekialdeko Yorkshire eta hegoaldean Lincolnshire konderriak ditu.

Denera, 62 kilometro luze ditu eta Northumbria erresumari izena (Northumbria= Humberraren iparraldean) eman zion.

## Kanpo estekak
Middlesbrough

**Middlesbrough** Ingalaterrako hegoaldeko Iparraldeko Yorkshire konderriko kostaldeko hiri bat da. 2011ko erroldaren arabera 174.700 biztanle zituen. 1830ean sortua, konderriko hiririk handiena da.

## Klima 
## Herri eta hiri senidetuak 
* , 1974
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Middlesbrougheko Udal webgunea
Robert Lacoste

**Robert Lacoste** (Azerat, Dordoina, Frantzia, 1898ko uztailaren 5a - Périgueux, 1989ko martxoaren 8a), frantses sindikalista eta politikaria izan zen. Diputatu sozialista izan zen 1945 eta 1958, eta 1962 eta 1967 bitarte, eta senataria 1971 eta 1980 bitarte. Baina ezagunagoa izan zen batez ere Aljeriako gobernari orokor eta ministro izan zelako 1956tik (Guy Molleten gobernuan) 1958ko maiatzera arte.

## Erreferentziak
Herbehereetako matxinada

**Herbehereetako matxinada** Herbehereetako iparraldeko zazpi probintzia protestanteen Filipe II.a Espainiakoaren aurkako matxinada izan zen. Hegoaldeko probintziek hasieran matxinadaren alde egin bazuten ere, gero amore egin zuten.

Erlijioen "kultura-talka"k indarkeria eragin zuen, habsburgotarren errepresio moduan harturik. Hori zela eta Zazpi Herbehere Batuen Errepublika sortu zen, Gilen Orangekoaren agindupean. Matxinada Europan izandako lehenengo sezesio arrakastatsua izan zen.

Espainiarrek hasieran matxinada zapuztu zuten baina 1572an geuzenek Brielle hartu zutenean berriro berpiztu zen. Iparraldeko probintziak 1581ean *de facto* eta 1648an *de jure* independente bihurtu ziren. Matxinadarik esker, Zazpi Herbehere Batuen Errepublika Herbeheretar Inperioa sortu zuen, hegoaldeko elite erbesteratuei esker eta ontzi-garapenari esker.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Münsterreko Ituna

## Kanpo estekak
Login Geiden

**Lodewijk Sigismund Vincent Gustaaf van Heiden** Lehen Reicheko kondea (errusieraz: Логин Петрович Гейден; transkribatutako errusiar izena: **Login Petrovitx Geiden** izena hartu zuen) (1773ko irailaren 6a - 1850eko urriaren 17a) Navarinoko guduan (1827) Errusiar Itsas Armada Inperialeko eskuadroi baten buru izandako nederlandar almirantea izan zen.
Jacques Massu

**Jacques Massu** (Châlons-sur-Marne, Frantzia,  - Conflans-sur-Loing, ) frantses militarra eta jenerala izen zen. Liberazioaren kidea eta Alemaniako Frantziako indarren komandante ohia, nabarmena egingo zen Bigarren Mundu Gerran Leclerc zutabean aritu zelako eta kolonietan izan ziren gatazketan, Indotxinan eta Aljerian bereziki, egin zuen lanagatik.
Lewis eta Clarken espedizioa

**Lewis eta Clarken espedizioa**, gaur egungo AEBen mendebaldea alderik-alde zeharkatzen zuen lehenbiziko estatubatuar espedizioa izan zen.

Saint Louis ingurutik abiatuz, mendebaldeko norantza hartu eta Ipar Amerikako zati handi bat gurutzatuz, Ozeano Barearen Kostaldera ailegatu ziren.

Espedizioa Thomas Jefferson presidenteak agindu zuen, 1803an Louisianaren erosketa jazo eta berehala. Ameriketako Estatu Batuetako Armadako gizon boluntario hautatuez osatua zegoen, denak ere Meriwether Lewis kapitaina era bere lagun William Clark teniente ordearen agindupean.

Beren bidai arriskutsuak 1804ko maiatzetik 1806ko irailera iraun zuen. Helburu nagusia lurralde bereganatu berria arakatu eta kartografiatu, kontinentearen mendebalde erditik ibilbide segurua ireki eta Erresuma Batuak edo beste europar potentziek lurralde zabal honen jabetza aldarrikatu baina lehen estatubatuar presentzia ezartzea izan zen.

Bigarren mailako helburuak zientifikoak eta ekonomikoak izan ziren: lurraldearen landaretza, fauna eta geografia ikertzea, eta bertako amerindiarrekin merkatal akordioak burutzea.

Espedizioa Saint Louisera mapa, marrazki eta egunerokoez beterik itzuli zen, hauek Jeffersoni aurkeztuak izan ziren.

## Zinema 
* *The Far Horizons* (1955, "Zeruertz Urrunak"): Fred MacMurray (Meriwether Lewis) eta Charlton Heston (William Clark).

## Kanpo estekak
Miguel Horna

**Miguel Horna** (Iruñea, ? - Coruña, 1640) nafar militarra izan zen, Laurogei Urteko Gerran parte hartu zuena.

1636an nederlandarrek Jacques Collart preso hartu zutenean, almirante bilakatu zen. Hurrengo urtean, Kornuallesko Lizard lurmuturrean garaipena lortu zuen. Dunkerqueko guduan nabarmendu zen. Urte berean Henri de Sourdisen blokeoa apurtu zuen Bizkaiko golkoan.
Errusiar Itsas Armada Inperiala

**Errusiar Itsas Armada Inperiala** (errusieraz: Российский императорский флот) Errusiar Inperioko itsas armada izan zen. 1696. urtean formalki sortu zen eta 1917. urteko Otsaileko Iraultzaren garaian eten egin zen arte iraun zuen. Bigarren Azoveko kanpainan zehar, Petri Handiak itsas armada profesional bat sortutako indar txikiago batetik garatu zen. XVIII. mendearen bigarren erdialdean zabaldu zen eta XIX. mendearen hasieran, bere gailur indarra lortu zuen, britainiar eta frantses floten atzetik, tamaina aldetik. 

## Kanpo estekak
Juan Muguerza Nazioarteko Krosa

**Juan Muguerza Nazioarteko Krosa** Elgoibarren urtero egiten den kros txapelketa da. Juan Mugertza korrikalari elgoibartarraren izena darama. Urtarrilean jokatzen da.

## Historia 
260px|thumb|1963. urteko krosa.
[260px|thumb|Mintxetan [Belen Azpeitiaren, Juan Mugertzaren eta Mamo Wolderen omenezko plakak.]]
Juan Mugertza 1920 eta 1930 hamarkadako lasterkari ezaguna izan zen. 1919an Behobia-Donostia lasterketaren lehen ekitaldia irabazi zuen besteak beste, baina 1937an Gerra Zibilean hila izan zen. Bere oroimena mantendu nahian Elgoibar Kirol Klubeko lagunek Juan Mugertza Krosa antolatu zuten 1943an. Aurreneko urteetan baserri bideetatik pasatzen zen ibilbidea baina krosak eskatzen duen bezala eremu finko bat eratu zuten Lerunen. Hasierako urte haietan sariak dirutan baino eskopetak, josteko makinak, hozkailuak, erlojuak eta abar izan ziren.

1960ko hamarkadaren hasieran Ego Toki Elkarteak hartu zuen krosa antolatzearen ardura eta 1963an Nazioarteko kros txapelketa bihurtu zen. Mammo Wolde etiopiarrak irabazi zuen aurreneko ekitaldi hori eta lasterketari sona handia eman zion. Lau garaipen lortu zituen Mammo Wolde berak eta etiopiarrez gain britainiarrak eta Mariano Haro espainiarra nagusitu ziren hurrengo urteetan. 1967an emakumezkoen lehen lasterketa ere antolatu zen eta Koro Fuentes izan zen irabazlea. Hurrengo urteetan Belen Azpeitia nagusitu zen. Krosa urtero antolatu izan da baina 1981. urtean suspenditu beharra izan zen elurraren erruz.

1992an Wilson Omwoyo kenyarrak azken esprint harrigarrian Domingos Castro portugaldarra garaitu zuen. Ekitaldi hau izan zen Lerunen jokatu zen azkena, izan ere eremu hori beste behar batzutarako erabili beharra zegoen eta krosaren ibilbidea aldatu behar izan zen. Mintxeta aukeratu zen, hasieran zalantza handiekin baina 1993ko Fita Bayesa etiopiarraren garaipenak onarpena eman zion.

Ego Toki Elkarteak 40 urtetan antolakuntzaren ardura izan ondoren Mintxeta Atletismo Elkarteak hartu zuen lan hori. Izar handiak ekartzeko konpromisoa berretsi zuen eta aurreneko urtetan Abraham Chebii eta Kenenisa Bekele ekarri zituen. 2002an bertan Mammo Wolde saria abiatu zuten, juniorrentzako lasterketa.

## Palmaresa 
[200px|thumb|[Mamo Wolde|Mammo Wolde etiopiarrak irabazi zuen 1963an.]]

## Garaipenak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Getariako itsas-gudua

**Getariako itsas-gudua** 1638ko abuztuaren 22an Bizkaiko golkoan gertaturiko itsas-gudua izan zen, Franko-espainiar Gerran eta Hogeita Hamar Urteko Gerraren barnean.

## Gudua 
1638ko ekainean frantziar armadak Bidasoa zeharkatu zuen Hondarribia setiatzeko. Armadak 27-44 itsasontzi inguruen laguntza zuen, Henri de Sourdisen zuzendaritzapean zeudela.

De Hoces almiranteak frantziar ontziteria erasotzeko agindua hartu zuen baina 12 galeoi besterik ez zituen. Abuztuaren 17an espainiar itsas-armada Getariako portutik atera eta kostaldetik hurbil kokatu zen. Horrela, frantziar itsasontzi handien hurbilketa ekidin eta itsasertzetik laguntza zuen. Orduan, De Sourdisek espainiarrak bonbardatzea eta bruloteak bidaltzea erabaki zuen.

Horretarako ipar haizearen laguntza behar zuen, abuztuaren 22an gertatu zena. Frantziarren plana primeran irten zen. De Hocesek ez zen bruloteen zain frantziarrek horrelakorik erabiltzen ez zutelako. De Sourdisek gainera bruloteak maskaratu eta itsasontzi arruntak ziruditen.

Espainiar itsas armada osoa, *Santiago* izan ezik, sutan errea izan zen. 1.000 marinel baino ez ziren kostaldera ailegatu, tartean Lope de Hoces bera. Chevalier Paulek lan handia egin zuen guduan.

De Hocesek, etsiak jota eta frantses itsas eskuadrak posizioa hartuko zuelakoan, portuan ainguraturik zeuden espainiar itsas armadako itsasontzien biltegiak zartaraztea agindu zuen. Eztanda izugarria izan zen, eta Getariaren zati handi bat birrindu zuen.

## Ondorioak 
Hildakoak orotara milaka izan ziren. Pentsa daiteke haietako asko getariarrak zirela, De Hocesek agindutako eztandaren ondorioz hilak. Frantses itsas armadan, hamarka hildako batzuk zenbatu ziren.

Richelieu kardinalak eraikitako frantziar itsas-armada berriaren lehenengo garaipen inportantea izan zen eta hau oso pozik zegoen emaitzarekin. Frantziarrek Bizkaiko golkoaren behin-behineko kontrola lortu zuten.

Itsason izandakoa garaipenak ez zuen balio izan Hondarribia bereganatzeko eta, hiru aste beranduago, frantziarrak menderatuak izan ziren.

Abraham Duquesne frantziar almiranteak guduan zegoen eta 1676an taktika bera erabili zuen Palermoko itsas-guduan.

## Itsasontziak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gloria Gray

**Gloria Gray** (Zwiesel, Bavaria, Alemania, 1970eko abenduaren 22a) alemaniar aktore, abeslari, idazle eta modeloa da.

## Liburuak 
* *Mit allem, was ich bin: Mein Leben*, Nymphenburger, 2009, 

## Filmografia 
### Filmak 
### Telesailak 
## Musika 
### Maxi-singleak 
* *Be My Bodyguard* (G.I.B., 1999)

## Kanpo estekak
Brave (2012ko filma)

**Brave** (euskaraz "Kementsu") 2012ko Mark Andrews eta Brenda Chapmanek zuzendutako 3D animaziozko fantasiazko film bat da.

Kelly Macdonald, Billy Connolly, Emma Thompson, Julie Walters, Robbie Coltrane, Kevin McKidd eta Craig Ferguson aktoreek bikoiztu zuten.

2012ko Marrazki bizidunetako film onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Argumentua 
Erdi Aroa, Eskoziako Lur Garaiak. Merida (Kelly Macdonald) , Fergus erregea (Billy Connolly) eta Elinor erreginaren (Emma Thompson) alaba menderagaitza da, arku eta geziekin trebea oso, antzinako usadio bat haustea erabaki du, jaun lurjabeentzat dakratua den usadioa: Lord MacGuffin morroskoa (Kevin McKidd), Lord Macintosh ipurterrea (Craig Ferguson) eta Lord Dingwall petrala (Robbie Coltrane). Meridaren ekintzek erresuman nahasmena era haserrea sortaraziko dituzte. Gainera, atso jakintsu bati (Julie Walters), alegia, sorgin bati guztiz zorigaiztokoa izango den desio bar eskatu dio. Neskak benetazko kemena zer den ikasi arte arrisku handiei aurre egin beharko die.

## Bikoiztaileak 
* Kelly Macdonald: Merida
* Emma Thompson: Elinor erregina
* Billy Connolly: Fergus erregea
* Julie Walters: Sorgina
* Robbie Coltrane: Lord Dingwall
* Kevin McKidd: Lord MacGuffin eta MacGuffin gaztea
* Craig Ferguson: Lord Macintosh
* Sally Kinghorn eta Eilidh Fraser: Maudie
* Peigi Barker: Merida neskatoa
* Steven Cree: Macintosh gaztea
* Steve Purcell: Belea
* Callum O'Neill: Dingwall gaztea
* Patrick Doyle: Martin
* John Ratzenberger: Gordon

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Gasteizko Martin Fiz maratoia

**Gasteizko Martin Fiz maratoia** Gasteiz hirian urtero egiten den 42 kilometroko maratoi bat da. Martin Fiz gasteiztar maratoilariaren izena darama.

## Palmaresa 
*¹ 2020. urteko ekitaldia ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren erruz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Juan Amezketa

**Juan Amezketa Quijano** (Donostia, 1595 &ndash; San Juan de Puerto Rico, ?) gipuzkoar militarra izan zen. Laurogei Urteko Gerran Puerto Rico defendatu zuen 1625eko Boudewijn Hendricksz kortsarioaren aurka. 1632an Kubako gobernadore izendatu zuten.
Japoniar piper-belar

**Japoniar piper-belarra** edo **japoniar poligonoa** (*Fallopia japonica*) poligonazeoen familiako landare belarkara da, jatorria Korean, Txinan eta Japonian duena. Klima leku heze eta epeletan, Euskal Herriko kostaldea barne, landare inbaditzailetzat hartzen da. Munduko 100 espezie exotiko inbaditzaile kaltegarrienetako bat da.

## Ezaugarriak 
Landare belarkara, iraunkorra eta errizomaduna da. Sustraiak birakariak dira, barrutik hutsak, eta banbuaren antzekoak, pinporta gorriztadunak, eta 3 m luze izan daiteke. Hostoak 15 cm luze dira, obalak eta txandakatuak.

thumb|ezkerrera|240px|Zurtoinak
Udaberri amaieran loratzen da, krema-zuri koloreko lore txiki sexu-bakarrekoak ditu, lore askotako infloreszentzia laxotan jarriak. Errizomek lurpeko sustrai lodi eta zurkarak dituzte, korapilo itxurakoak, eta, apurtzen direnean, laranja koloreko muin dirdiratsua dute.

Sustrai-sistema 1-3 metro sakon hazi daiteke, eta luze-zabalean, berriz, 7 metroan. Sustrai horiek berek landare berriak emango dituzte.

Neguan hostoak hil, eta laranja/marroi kolorekoak bihurtzen dira. Zurtoin marroi zurkarak, ordea, hainbat urtez iraun dezake zutik. Martxo-apiril aldera bizkortzen da. Sustraietatik ernamuin gorri-purpurak datoz behetik gora. Sustrai-sisteman udazkenean metaturiko elikagai ugariari esker, ernamuin horiek oso azkar haziko dira.

## Erabilera 
Japoniar piper-belarretik erresberatrola erauzten da zein elikadura-osagarri gisa eta kosmentikan usatzen den.

## Landare inbaditzailea 
Japoniar piper-belarra bazka landare eta apaingarri modura sartu zen 1825ean Leiden hiriko lorategi botanikoan eta, harrez geroztik, ingurune naturalera hedatu zen Europan eta Estatu Batuetan. Klima epel eta hezeetan zabaldu da, batez ere erreka bazterretan, garraio-bideetako ertzetan eta hondakinez betetako inguruetan.

Hiri eta landa guneetan hainbat arazo eragiten ditu: errepideak eta trenbideak ondo ikusteko traba, uholdeen aurkako egiturak eten, ezpondak higatu, asfalto-espaloiak zulatu eta abar.
thumb|ezkerrera|240px|Japoniar piper-belarrak guztiz hartutako erreka-bazterra

Natura inguruetan, berriz, gehiegizko hazkunde monoespezifikoa dela-eta, okupatzen dituzten ekosistemetako dinamika aldatuta uzten dute, eta biodibertsitateari kalte egiten diote. Ur-bazterretako landareen txoko ekologikoa hartzen dute, eta hara loturiko fauna eta flora lekuz aldatzera behartu.

### Kontrola eta ezabatzea 
EAEko ur agentziak badu programa bat japoniar piper-belarra kontrolatzeko eta ezabatzeko.

## Simonimoak 
* *Reynoutria japonica* Houtt. 1777 = *Fallopia japonica var. japonica*
* *Polygonum cuspidatum* Sieb. & Zucc.Zenbat biólogo eta kimikarik erabilia, Asían batez ere
** *Polygonum cuspidatum var. compactum* (Hook f.) Bailey = *Fallopia japonica var. compacta*
* *Polygonum zuccarinii* Small
* *Pleuropterus cuspidatus* (Sieb. & Zucc.) Moldenke
* *Pleuropterus zuccarinii* (Small) Small

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natibo digital

thumb|Natibo digitala
thumb|Johannesburg - Wikipedia Zero - 258A9925|Natibo digitalak-Johannesburgo
thumb|Kindergarten iPad|Gailu digitalekin eskolan
**Natibo digitala** ala **homo sapiens sapiens digitala** delakoa, 1995tik gaur egun arte jaiotako pertsonek jasotzen duten izendapena da, jada nahiko garatutako teknologia jende askoren eskura bazegoen garaian. Bestalde, **inmigrante digitala** izendapenaz, 1940-1995 artean jaio direnak izendatzen dira, orokorrean aldaketa teknologiko prozesuaren ikusle eta aktore pribilejiatuak izan baidira.

## Jatorria eta definizioa 
*"Digital natives"* Marc Prenskyk sortutako kontzeptua da. "*Agintearen eta kontrolaren heriotza*" izeneko saiakera batean azaldu zuen. Bertan, natibo digitalak Internetekin jaio eta hazi diren pertsonekin identifikatzen zituen, aldi berean etorkin digitalengandik (*digital immigrants*) bereizten zituelarik, hots, Internetik gabe sortu eta hazita, IKTetara beranduago iritsitako pertsonak. 

1978 aldera teknologia digitalaren bilakaera indartsu bati ekin zitzaion, hortaz, 1979 ondoren jaiotakoek ordenagailuak eta telefono mugikorrak eskuragarri izan zituztela onartzen da (bai etxebizitzetan, bai ikasgela bai bideo-joko aretoetan); hortaz natibo digitaltzat har daitezke. Honen adibide, aldez aurretik erabili gabeko mugikor, tablet eta ordenagailu modelo ezberdin edo berriak nahiko ongi maneiatzeko gai izatea, jada teknologia digitalaren erabilpenera ohituak baitaude.

## Ezaugarriak 
Prenskyren ustez XXI. mendeko ikasleengan eten handia gertatu da, eta "berezitasun" bat da; zalantzarik gabe, XX. mendeko azken hamarkadetan teknologia digitala azkar eta etengabe hedatu izanak eragindako etena. Ikasleek modu erabat ezberdinez pentsatzen eta prozesatzen dute informazioa, aurrekoek ez bezala. Gainera, ez da ohitura koiuntural bat, baizik eta denboran luzatuko dena, eta ez da etengo, areagotuko baizik; beraz, haiek duten teknologia erabiltzeko eta erabiltzeko trebetasuna, irakasle eta hezitzaileena baino handiagoa da.

Aro digitalean jaio ziren eta teknologien erabiltzaile iraunkorrak dira. Bere ezaugarri nagusia, zalantzarik gabe, bere teknofilia da. Teknologia digitalekin zerikusia duen guztiarekiko erakarpena sentitzen dute. Azkar xurgatzen dute irudi eta bideoen multimedia-informazioa, testua balitz bezala edo hobeto; aldi berean kontsumitzen dituzte hainbat iturritako datuak; berehalako erantzunen zain daude; etengabe komunikatuta egoten dira eta beren edukiak ere sortzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Susi Rodríguez, Natibo edo analfabeto digitalak? (EDIKeus)
* [https://zuzeu.eus/podcast/natibo-digitalen-belaunaldia/ ] (Podcast, 2019)
Danilo Medina

**Danilo Medina Sánchez** (Bohechío, San Juan, 1951ko azaroaren 10a) dominikar ekonomista eta politikaria da. Dominikar Errepublikako presidentea da 2012ko abuztuaren 16tik.

## Erreferentziak
Donostiako Nazioarteko Krosa

**Donostiako Nazioarteko Kros**a Donostiako Zubieta auzoan urtero egiten den kros txapelketa da. Urtarrilaren bukaeran egiten zen, baina 2021etik aurrera azaroan jokatzen da.

## Historia 
1955eko martxoaren 19an *Nazioen Krossa* egin zen Donostiako hipodromoan. *English Cross Country Union*-eko idazkari Mr. Richardsonek Gipuzkoako Atletismo Elkarteari esan zion urtero krosa antolatzeko toki egokia zela. Hasieratik nazioarteko izaera izan zuen.

2024an distantzia berria ezarri zen, berdina gizonezkoentzako eta emakumezkoentzako, 6.900 metro.

## Palmaresa 
* ¹ 2020ko ekitaldia bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren erruz.
* ² 2024an distantzia berria ezarri zen gizonezkoentzako eta emakumezkoentzako, 6.900 m.

## Garaipenak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Txotxongiloen Nazioarteko Batasuna

thumb| UNIMAko egoitza Charleville-Mézièresen, Frantzia
thumb|270px|UNIMAren sorkuntza ospatzen duen memoriala Pragan, Txekiar Errepublika
**Txotxongiloen Nazioarteko Batasuna** () munduko antzerki erakunderik zaharrena da. UNESCOn kontsulta-estatutu baten onuraduna den Nazioarteko gobernuz kanpoko Erakunde bat da. Mundu guztikoak dira bere kideak eta beren lanarekin txotxongiloen artearen garapenari laguntzen diote.

1922an Pragan sortu zen, Txekoslovakian. 1981ean bere egoitza Charleville-Meziérèsera,Frantzia, lekualdatu zuten. UNIMA 90 herrialdetan dago presente eta mundu guztiko pertsonen arteko hartu-eman plataforma bat bezala funtzionatzen du, izan txotxongilolariak (zaleak edo adituak), izan arte modalitate honetan lan egiten duten txotxongilo zale amorratuak ( ikertzaileak, historialariak, etab...). Herrialde askotan ditu filialak, hala nola, Puppeteers of America Estatu Batuetan, Puppetry UK Erresuma Batuan, União de Marionetistas Portugalen edo Associação Brasileira de Teatro de Bonecos.

UNIMAren ekintzen artean bilerak,hitzaldiak, jaialdiak daude, eta txotxongiloen ezarpenerako arlo desberdinak topatzeko aukera ematen du (terapia, hezkuntza, formakuntza, ikerketa, dokumentazioa, bilduma, erakusketa, etab..), txotxongiloen garapenari buruzko argitalpenak eta informazioa ere osatzen dituzte, baita kurtso eta tailerrak ere.

Erakundeak izendatu zuen martxoaren 21ean Txotxongiloen Munduko Eguna eta 2003tik herrialde ezberdinetan ospatzen da.

## UNIMAren Kongresuak 
Ondorengo lekuetan egin dira nazioarteko kongresuak:
* 1929: Praga (lehendakaritza: Jindřich Veselý)
* 1929: Paris
* 1930: Lieja
* 1933: Ljubljana (Lehendakaritza berria:Josef Skupa) (Idazkari Nagusi berria: Jan Malík)
* 1957: Praga (Lehendakaritza berria: Max Jacob)
* 1958: Bukarest
* 1960: Bochum-Braunschweig
* 1962: Warsaw
* 1966: Munich
* 1969: Praga (Lehendakaritza berria: Jan Bussell)
* 1972: Charleville-Mézières (Idazkari Nagusi berria: Henryk Jurkowski)
* 1976: Mosku (Lehendakaritza berria: Sergej Obrazcov)
* 1980: Washington D.C. (Idazkari Nagusi berria: Jacques Felix)
* 1984: Dresden (Lehendakaritza berria: Henryk Jurkowski)
* 1988: Nagoia
* 1992: Ljubljana (Lehendkaritza berria: Sirppa Sivori-Asp)
* 1996: Budapest
* 2000: Magdeburg (Lehendakaritza berria: Margareta Niculescu)
* 2004: Rijeka (Lehendakaritza berria: Massimo Schuster) (Idazkari Nagusi berria: Miguel Arreche)
* 2008: Perth (Lehendakaritza berria: Dadi Pudumjee) (Idazkari Nagusi berria Jacques Trudeau)
* 2012: Chengdu
* 2016: Tolosa

## UNIMA Euskal Herria 
Unimaren adarretako bat UNIMA Euskal Herria da. Bizkaian kokatzen da eta 36 bazkide federatu ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo Loturak 
* https://www.unima.org/

## Kanpo estekak
Turner Saria

**Turner Saria**, inglesez **Turner Prize** Erresuma Batuan urtero ospatzen den arte-gertakizuna da. Urte bakoitzean saria 50 urte baino gutxiago duen artista britaniarra ematen zaio. Dena dela, 2017an adinaren muga hori kengu egin zen.

## Sariaren ezaugarriak 
Sariaren izena J.M.W. Turner margolaria gogorarazteko aukeratu zen. Antolatzaileak Londresko Tate galeriak dira eta hasierarik, 1984tik, Erresuma Batuko sari ezagunetarikoa bihurtu da. Sarritan, aukeratutako lanak oso polemikoak gertatu dira; adibidez, Damien Hirstk formolez betetako ur-biltegi batean hildako marrazo aurkeztu zuen. 2004tik saria £40.000 dira. Saria emateko saioa bera oso polemikoa izaten da.

## Aukeratuak eta irabazleak 
Saridunak urtez urte:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Webgune ofiziala.
Monte Águila

**Monte Águila** Biobío eskualdeko Txileko herri bat da, Cabrero udalerrian, izen bereko hiritik 5 kilometro hegoaldera. Gaur egun desagerturiko Monte Águila-Polcura trenbide adarraren muturretako bat zen. Hori dela eta, burdinbide industriari loturiko herria izan da luzaz.

2017ko zentsuaren arabera, 6 574 biztanle ditu.

## Galeria 

Fitxategi:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (12).jpg|Plaza nagusia
Fitxategi:Bomberos monte aguila.jpg|Suhiltzaile etxea
Fitxategi:Img-estadio.jpg|Futbol zelaia
Fitxategi:Premiacion O.V.V. 2017 (4).jpg|Eskola
Fitxategi:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (103).jpg|Kiroldegian antolaturiko festa
Fitxategi:Carros abandonados mte aguila.jpg|Tren geltokiaren inguruak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nina Lawless

**Nina Lawless** (Mexiko Hiria, Mexiko, 1989ko ekainaren 8a) estatubatuar herritartasuna duen mexikar emakumezko aktore pornografiko transexuala da.

## Biografia 
Mexiko Hirian jaio zen 1989ko ekainaren 8an espainiar eta gales jatorriko familia batean. Oso gazterik, familia eta hura Ameriketako Estatu Batuetara bizitzera joan ziren. Bertan hormonatze-prozesuarekin hasi zen eta hainbat ikuskizunetan parte hartu zuen.

## Sariak eta izendapenak
Anglo-espainiar Gerra

**Anglo-espainiar Gerra** izan daiteke:

* Anglo-espainiar Gerra (1585–1604)
* Anglo-espainiar Gerra (1625–30), Hogeita Hamar Urteko Gerraren barnean
* Anglo-espainiar Gerra (1654–60)
* Espainiako Ondorengotza Gerra (1701–13)
* Aliantza Laukoitzaren Gerra (1718–20)
* Anglo-espainiar Gerra (1727–29)
* Jenkinsen belarriaren Gerra, gero Austriako Ondorengotza Gerra bilakatu zena
* Anglo-espainiar Gerra (1762–63), Zazpi Urteko Gerraren barnean
* Anglo-espainiar Gerra (1779–83)
* Anglo-espainiar Gerra (1796–1808), Frantziako Iraultzako Gerren eta Napoleondar Gerren barnean
* Lehen Karlistaldia (1833-39), Erresuma Batuak isabeldarren alde egin baitzuen
Anglo-espainiar Gerra (1585-1604)

**Anglo-espainiar Gerra** (1585-1604) isabeldar Ingalaterrako Erresuma eta Filipe II.aren Espainia arteko aldizkako gatazka izan zen.

Hasieran, ingelesek zenbait garaipen izan zituzten, tartean Cádizen (1587) eta Itsas Armada Garaiezinaren galearen (1588), baina gero porrot egin zuten, tartean Ingeles Armada (1589), San Juango guduan eta Essex–Raleigh espedizioan (1595 eta 1597). Espainiarrek Ingalaterra inbaditzeko beste bi saiakera (1596 eta 1597an) egin bazuten ere, ezin izan zuten ezer lortu.

XVII. mendearen hasieran gerra itopuntuan zegoen Herbehereetan, Frantzian eta Irlandan. Hori zela eta, 1604an Londresko ituna sinatu zuten: Ingalaterrak eta Espainiak beren esku-hartze militarrak eten zituzten Herbehereetan eta Irlandan eta ingelesek bere kortsarioak eten zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fabergé arrautza

[thumb|[Moskuko Kremlina|Moskuko Kremlingo arrautza, 1906an sortua.]]
**Fabergé arrautza**, 1885-1917 artean Peter Carl Fabergé eta bere artisauek Errusiar Inperioko tsarrentzat, nobleentzat eta industria eta finantza burgesiaren kideentzako sorturiko 69 bitxietako bat da. Arrautzak bitxigintzaren maisu lantzat jotzen dira.

## Iruditegia 

Irudi:Faberge Train Egg Kremlin April 2003.jpg|Transiberiar arrautza (1900).
Irudi:peterthegreategg.JPG|Pedro Handiaren arrautza (1903).
Irudi:Moscow Kremlin Egg.jpg|Uspensky katedraleko arrautza, Kremlingoa ere deitua (1906).
Irudi:Romanov_Tercentenary_Egg.jpg|Romanovtarren Hiruehun Urteurrenaren arrautza (1913).
Irudi:Bouquet of lilies clock 01 by shakko.jpg|Lirio sorta (1899)
Irudi:Fabergé egg Rome 05.JPG|Koroatze Inperiala (1897)

## Kanpo estekak
Solange Knowles

**Solange Piaget Knowles** (Houston, Texas, Ameriketako Estatu Batuak, 1986ko ekainaren 24a), ezagunagoa **Solange** izen artistikoaz, estatubatuar abeslari, modelo eta aktorea da. Beyoncé Knowles abeslariaren ahizpa da.

## Diskografia 
* *Solo Star* (2002)
* *Sol-Angel and the Hadley St. Dreams* (2008)
* *True EP* (2012)
* *A Seat at the Table* (2016)
* *When I Get Home* (2019)

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak
Errusiar Itsas Armada

**Errusiar Itsas Armada** (, lit. Errusiar Federazioko Itsas Armadako Flota). Errusiako Indar Armatuen itsas armada da. Gaur egungo Errusiar Itsas Armada 1992ko urtarrilean sortu zuten, Estatu Independenteen Erkidegoko Itsas Armadaren atzetik, Sobietar Itsas Armadari jarraitu ziona 1991ko abenduan Sobietar Batasunaren desegitearen ondoren. 

## Kanpo estekak
Jaime Azpilikueta

**Jaime Azpilikueta** (Donostia, 1941) gipuzkoar antzerki-zuzendaria da.

Jaioterriko Kontserbatorioan ikasi ondoren, Parisen eta Madrilen lan egin du. *Not Now, Darling* (gaztelaniaz *Sé infiel y no mires con quién*) komedia moldatu zuen eta baita hainbat musikal (tartean *Jesus Christ Superstar* edo *The Sound of Music* ere.

## Kanpo estekak
Gustavia

**Gustavia** Saint Barthélemy uharteko herri nagusia eta hiriburua da. Frantziarrek tokiari Le Carénage zioten baina suediarrek 1786an edo 1787an Gustavo III.a Suediakoaren izena eman zioten. Bertan kolektibitateko erakunde nagusiak biltzen dira.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Itsasoz haraindiko kolektibitatearen webgune ofiziala
Carly Rae Jepsen

**Carly Rae Jepsen** (Mission, Columbia Britainiarra, ) kanadar abeslaria da. 2012an argitaraturiko *Call Me Maybe* singleari esker ospetsu bilakatu zen mundu osoan.

## Diskografia 
* *Tug of War* (2008)
* *Kiss* (2012)
* *Emotion* (2015)
Ana (Mariaren ama)

**Santa Ana**, kristau eta islamiar tradizio apokrifoaren arabera, Mariaren ama eta Jesus Nazaretekoaren amama da. Ebanjelio kanonikoek edo Koranak ez dute berari buruz ezer esaten eta Jakueren ebanjelioan agertzen da lehendabizikoz.
Zientzia zehatz

**Zientzi zehatzak**, baita ere **zientzia gogorrak** eta **zientzia hutsak**, sistematizatu daitezkeen zientziaren adarrak dira. Aurreikuspenak egin daitezke eta horiek egiaztatzeko, neurriak, esperimentazioa, behaketa eta arrazoiketa logiko zorrotza erabil ditzakegu. Matematika, natur zientziak eta zientzia aplikatuak zientzia zehatzak dira, nahiz eta kontzeptua batez ere matematikari aplikatu. Askotan zientzia formalarekin identifikatzen dira.

Zientzia zehatzak metodologia zientifiko gainean eraiki dira, era zehatz batez. Jatorria Antzinako Grezian dute, Aristoteles bezalako pentsalarien eskutik: lehenengo zientzialari haiek ekuazioen bidez haien teoriak demostratzen saiatu baitziren.

Zientzia zehatzetan, bestetik, ezinbestekoa da emaitzak eta hipotesiak publikoak egitea; horrela, beste zientzialariek egindako egiaztapena berretsi dezakete eta, datu berri horien ondorioz, emaitzak eta hipotesi berriak sor ditzakete ere bai.

Gaur egun "zehatz" kontzeptu horren inguruan zalantza handiak daude zeren eta ziurtasuna inoiz ezin da erabatekoa izan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zientzia zehatzak eta natura-zientziak alorreko fakultatea