Jeanne Galzy

**Jeanne Galzy**, **Jeanne Baraduc**en ezizena (Montpellier, 1883ko irailaren 30a - Montarnaud, 1977ko maiatzaren 6a) frantziar letretako emakumea, eleberregilea eta biografoa izan zen, baita poeta, saiakeragilea, dramaturgoa, literatur kritikaria eta Femina sariko epaimahaikidea ere.

## Biografia 
Louise Jeanne Baraduc 1883ko irailaren 30ean jaio zen, Montpellierren. Gurasoak Léon Baraduc, handizkako merkataria, eta Émilie Blanche Guillot, optikaria, zituen. Birramonaren deitura zen Galzy. Berthe bere ahizpa gazteak haurrentzako bi nobela idatzi zituen. 

Jeanne Montpellierren hazi zen, ingurune protestante batean. Bigarren hezkuntza neskatoen Frantziako lehenengo institutu publikoan (gaur egungo Clemenceau Lizeoa) egin zuen, eta "borondatezko auditore" (auditore librea) goi-mailako ikasketak hasi zituen Montpellierreko Unibertsitatean. Goi-mailako ikasketekin jarraitu zuen Sèvresko Irakasletzako Nesken Goi Eskolan, 1907tik 1911ra. Bertan lortu zuen letretako titulua, 1911n.

Letretako irakaslea izan zen 1915etik 1943ra, eta, Lehen Mundu Gerra garaian, Montpellierreko mutilen institutu batean irakatsi zuen lehen emakumea izan zen. 1911n argitaratu zuen ''L'ensevelie* bere lehen eleberria, J.Galzy izen asexuatuarekin.

Lesbiana izaki, Jeanne Galzyk harreman bat izan zuen Caroline-Eugenia Segond-Weber (1867-1945) aktorearekin, 1921 ingurutik 1945era, hots, Segond-Weber hil zen arte.

Jeanne Galzy 1977ko maiatzaren 7an hil zen, Montarnauden, eta Montpellierreko hilerri protestantean hobiratuta dago.

## Literatura-lanak 
Jeanne Galzyk bizi zuen garaiaz idazten zuen, bere esperientzia propioez, bere garaikideen egunerokoa sentsibilitatez deskribatuz. Bere nobela gehienak jaioterrian kokatzen zituen. Horrela, Montpellier aipatzen da bere hamaika eleberritan gutxienez. Jacques Anglevielek, "XIX. mendetik Lehen Mundu Gerrara Montpellierren bizitzari buruzko" memoria baten egileak, Jeanne Galzyri "Languedoceko Mauriac" deitu zion.

Jeanne Galzyren eleberriak gakodun eleberritzat hartzen dira askotan, bere esperientzia pertsonalak itzultzen dituena. Horrela, *La Femme chez les garçons* edo *L'Initiatrice aux mains vides* liburuetan, Parisen irakasle gisa izandako bizitza kontatzen duela kontsideratzen da, eta, era berean, *Les Allongés* edo *Le retour* *dans la vie* liburuek Pott gaixotasunaz duen esperientziaz dihardute. Jeanne Galzyk berak uko egin zion irakurketa horri (literatur kritikariek "sofismo autobiografikoa" deitua), eleberriak idazteak errealitatearen askatzea ahalbidetzen ziola argudiatuz. *Les Allongés* lanean, adibidez, irakurleek balizko lotura biografikoaz gain, "ikerketa metafisiko orokorrago bat eta giza sufrimenduaren balidazio bat" aurkitu beharko lukete. Hala ere, kritikarien arabera, gakodun nobelaren ukapen esplizitua keinu erretoriko bat izaten da askotan; ukapen hori *Jeunes Filles en serre chaude* liburuko lehen orrian gertatzen da, "belaunaldiarteko maitasunari" buruzko nobelan (irakasle eta ikaslearen artekoa), Jeanne Galzyk Irakasletzako Goi Eskolan izandako esperientzien antzeko "testuinguru pedagogiko" batean, non "egungo emakume gazteen hezkuntza-aukeren egokitzapenari" buruz galdetzen den.

1969an hasi zuen Camarguen kokatutako tetralogia bat, XX. mendearen hasieran protestante giroan, *La Surprise de vivre*. Jakina da azken horiekin korrespondentzia aktiboa zuela. Jeanne Galzyk eragin handia izan zuen Hélène de Monferrandengan. Bere belaunaldiko (bi gerren arteko garaia) beste emakume idazle batzuek bezala, Jeanne Galzyk ere kritikaren axolagabetasuna pairatu zuen: "Gaur egun hobeto ezagutzea mereziko zukeen"; berari buruzko argitalpen askotan aurkitzen da ideia hori.
thumb|Jeanne Galzyren omenezko plaka, 2022ko ekainaren 11n, Montpellier hirian
Jeanne Galzy Femina Sariaren epaimahaikide bihurtu zen 1945ean, orduan Madeleine Saint-René Taillandier buru zela, eta halaxe izan zen, 1977an hil zen arte. 

### Femina Saria 1923 
Lehen irakaskuntza urteetan, Jeanne Galzyk hezurretako tuberkulosia (Pott gaixotasuna) izan zuen, eta, ondorioz, Berckera joan zen. Esperientzia hori erabili zuen *Les Allongés* idazteko, zeinarekin Femina saria irabazi zuen, 1923an, Henry de Montherlant eta Joseph Kesselen aurrean. 

## Sariak 
### Literatur sariak 
* 1913 Prix Montyon*, L'ensevelie* lanarengatik
* 1919 Prix Montyon*, La Femme chez les garçons'' lanarengatik
* Officière de l'ordre des Arts et des Lettres.

### Hil osteko omenaldiak 
Bere izena dute honako hauek:

* Montpellier III. Unibertsitateko eraikin batek
* Hirugarren adinekoentzako aisialdi-klub batek Montpellierren
* Irteerarik gabeko kale itsu batek Montpellierren

## Lanen zerrenda 
* ''L'Ensevelie*, Mercure de France, 1911.
* *Les Allongés*, F. Rieder et cie, 1923 ; rééd. Ferenczi et fils ; rééd. Gallimard, 1975. Prix Femina 1923.
* *La Femme chez les garçons*, F. Rieder et cie, 1924 ; réédition Ferenczi et fils, 1932
* *La Grand Rue*, Rieder et cie, 1925 ; réédition Ferenczi et fils.
* *Le Retour dans la vie*, F. Rieder et cie, 1926 ; réédition Ferenczi et fils.
* *Sainte Thérèse d'Avila*, 1927.
* *L'Initiatrice aux mains vides*, Ed. Rieder, 1929.
* *Jeunes filles en serre chaude*, Gallimard, 1934.
* *Le Village rêve*, NRF, 1935.
* *Catherine de Médicis*, NRF « Leurs figures », 1936.
* *Les Démons de la solitude*, Rieder, 1936.
* *Margot, reine sans royaume*, NRF « Leurs figures », 1939.
* *Les Oiseaux des îles*, NRF, 1941.
* *Pays perdu*, NRF, 1943.
* *Diane de Ganges*, Lyon, Gutenberg, 1945 ; rééd. sous le titre *Le Dieu terrible, Diane de Ganges*, SEPE, Paris, 1949. 
* *La Cage de fer*, NRF, 1946.
* *Vie intime d'André Chénier*, Les éditions de la Nouvelle France, 1947
* *George Sand*, Julliard, 1950.
* *La Femme étrangère*, 1950.
* *L'Image*, Gallimard, 1952.
* *La Jeunesse déchirée*, 1952.
* *Le Parfum de l'Œillet*, Gallimard, 1956.
* *Celle qui vint d'ailleurs*, 1958.
* *La Fille*, 1961
* *Agrippa d'Aubigné*, 1965
* *La Surprise de vivre*
** *La Surprise de vivre*, Gallimard NRF, 1969 ; Double Interligne, 1997.
** *Les Sources vives : la surprise de vivre II*, NRF, 1971.
** *La Cavalière : la surprise de vivre III*, NRF, 1974 ; Double Interligne, 2000.
** *Le Rossignol aveugle : la surprise de vivre IV*, NRF, 1976.
* *J'écris pour dire que je fus... Poèmes 1910-1921*, Inclinaison, 2013

## Ikus, gainera 
### Bibliografia 
#### Jeanne Galzyri buruzko biografiak 
* Jacques Angleviel, *Montpellier du Second Empire à la guerre de 14-18 d’après l’œuvre de Jeanne Galzy*, Mémoire de maîtrise, Université de Montpellier III, 1982.
* *Jeanne Galzy, romancière languedocienne 1883-1977*, Catalogue de l’exposition présentée à  la Bibliothèque du Carré d’Art de Nîmes, 1997.
* Raymond Huard, *Jeanne Galzy, romancière ou la surprise de vivre*, Uzès, Éditions Inclinaison, 2009, 212 or. (ISBN 978-2-916942-09-4, OCLC 424138272). .
* Michèle Verdelhan-Bourgade, *Une femme de lettres hors du commun'', Paris, L'Harmattan, 2712/2019, 219 or. (ISBN 978-2-343-18859-1)

#### Obra orokorrak 
* Hubert Delobette, *Femmes d’exception en Languedoc-Roussillon*, Le Papillon rouge, 288 or. (ISBN 978-2-917875-13-1). 
* Paula Dumont, *Entre femmes - 300 œuvres lesbiennes résumées et commentées*, Éditions l'Harmattan, 2015eko otsailaren 15a.
* Raymond Huard, *Galzy Jeanne (dite Jeanne Baraduc)*, Patrick Cabanel eta André Encrevé (zuz.), *Dictionnaire biographique des protestants français de 1787 à nos jours* : D-G, t. 2, Éditions de Paris/Max Chaleil, 2020 (ISBN 978-2-8462-1288-5), 738-739 or.
* Claire Pascal-Brocardi, ''Portraits d'écrivains, Le miroir des idées,* 1979. 
* Aurore Turbiau, Alex Lachkar, Camille Islert, Manon Berthier, Alexandre Antolin, *Ecrire à l'encre violette: littératures lesbiennes en France de 1900 à nos jours*, Paris, Cavalier Bleu (Editions Le), 2022ko maiatzaren 26a, 292 orr. (ISBN 979-10-318-0516-0)

#### Artikuluak 
* Dieudonné Giraut, "no 27 Grand’rue, le souvenir de l’écrivain Jeanne Galzy", *Cahiers de la Grand'Rue* - volume no 7 "La Grand’rue, il y a cinquante ans, 1987.
* 
* 
* 
* Jean  Sagnes, «Jeanne  Galzy  devant  la révolte  paysanne  de  1907», *Histoire et littérature en France au vingtième siècle'', ouvrage collectif dédié à Jean Rives, 2003
* 
* 

### Lotutako artikuluak 
* Lesbianen literatura (fr)
* Jeanne Galzy-ren eleberriak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak