Margot Frank

**Margot Betti Frank** (Frankfurt am Main, Alemania,  1926ko otsailaren 16a – Bergen-Belsen, Alemania, 1945eko martxoaren 9a) Holokaustoaren biktima eta Anne Franken ahizpa nagusia izan zen. Gestapok deportatu zuenean, familia osoa ezkutatu zen. Bergen-Belsen kontzentrazio-esparruan hil zen. Anne ahizparen egunkariaren arabera, Margotek berea ere izan zuen baina ez da inoiz topatua izan. Bi ahizpak, Holokaustoaren biktimak,  Bigarren Mundu Gerran hil ziren, Bergen-Belsenko kontzentrazio-eremua askatu baino lehentxeago.

## Haurtzaroa Alemanian 
Margot, Otto Frank eta Edith Holländer (Frank)-en lehen alaba, 1926an jaio zen. Bigarren izena  Bettina Holländer izeba gogorarazteko jarri zioten zuen, 1914an hil baitzen hamasei urte baino ez zituela. Frank familia judu liberala zen. Aita Otto familiaren negoziorako (Michael Frank Bank) ari zen lanean. Margot 1927az geroztik gurasoekin bizi izan zen Marbachweg-eko alokairu-etxe zabal batean 307 eta 1931n Ganghoferstraße 24, biak Dornbuscheko modako barruti liberalean, Ditterviertel (Poeten auzoa), Fráncfort del Menimon. Bi etxeak badira oraindik. Familia komunitate antzeko batean bizi zen, eta haurrak lagun katolikoekin, protestanteekin eta juduekin hazi ziren. Margot, askotan, etxeko lorategi handian egoten zen, auzoko haurrekin jolasean. Bere ahizpak  (1929an jaio zen Ana Frank) ere jolasten zuen lorategian. ospatzen zuenean, auzoko haurrei ere parte hartzen uzten zitzaien. Edith eta Otto guraso debotoak ziren, jarduera akademikoetan interesa zuten eta liburutegi zabala zuten; bi gurasoek irakurtzera animatu zituzten haurrak.

1932an, Margot Ludwig-Richter-Schule-n sartu zen, gertuko eskola publiko batean; eta, ondoren, Varrentrapp-Schule-n, non juduen erlijio-irakaskuntza ere jaso baitzuen. 

Margoten gurasoak larritu egin ziren 1932ko udan *sturmabteilung* taldeak, besokoak elastikoekin, Fráncfort del Menimoko kaleetan zehar joan zirenean. Ozenki abesten zuten: "Puñalak juduen odola  badu, orduan ondo dago". Hori entzutean, Edithek eta Ottok beren kezkak eztabaidatu zituzten. Ezinezkoa zen haien jaioterria berehala uztea, atzerrian bizimodua ateratzea arazo handia baitzen, noski. Adolf Hitlerren Alemaniako Langile Nazionalisten Alderdia (NSDAP) izan zen Alemaniako alderdi politikorik handiena, eta botoen % 37 baino gehiagorekin irabazi egin zuen 1932ko uztaileko hauteskundeetan. Sei hilabete geroago, Adolf Hitler boterera iritsi zen Alemanian. 

## Erbesteratzea Herbehereetan 
Adolf Hitler Alemaniako kantziler izendatu zuten 1933ko urtarrilaren 30ean, juduen aurkako neurriak hartu ziren, besteak beste, eskola ez konfesionaletatik ikasle juduak kanporatzea, antisemitismo-olatu gero eta handiagoari erantzunez, Frank familiak bere aberria uztea erabaki zuen, eta, beste 63.000 judurekin batera, Amsterdamera, Herbehereetara joan ziren. Edith Frank eta haren alabak Akisgranera joan ziren amarekin 1933ko udan; Birtartean, Otto Frank,etxe berri baten bila aritu zen, eta *Opekta* izeneko marmeladak egiteko gelifikatzaile-negozio bati ekin zion Amsterdamgo Prinsengracht kalean.

Edithek aukera ugari izan zituen Akisgranen eta Amsterdamen artean, Herbehereetako hiriburuan ostatu hartzeko. Azkenik, Margot eta haren ama Ottorekin elkartu ziren 1933ko abenduaren 5ean; Ana, berriz, 1934ko otsailean bat egin zuen familiarekin. 1942ko udan hasi zen Herbehereetako juduen deportazio sistematikoa. 1942ko uztailaren 5ean, Margotek Emigrazio Juduaren Bulego Nagusiak emandako zitatorio bat, lan-eremu batean aurkeztea agintzen ziona, jaso zuen (alemanez: "Zentralstelle für jüdische Auswlag"

Eranskina (Achterhuis) eraikinaren atzeko aldeko hiru mailako espazioa zen, eta enpresaren bulegoen gainean zegoen sarrera ezkutatzen zuen liburu-apalategi batetik sartzen zen. Victor Kugler, Johannes Kleiman, Miep Gies eta Bep Voskuijl ziren Frank familia ezkutuan zegoela zekiten langile bakarrak. Laurek, Miep senarrarekin, Jan Gies, eta Bep-en aitarekin batera, Johannes Hendrik Voskuijl —eranskin sekretuko atea kamuflatzeko apalategia egin zuen, eta inork ikusi ez zezan—, babesa ematen zioten ezkutuan jarraitzeko. 1942ko uztailaren 13an, Frank familiari van Pels familia batu zitzaion: Hermann, Auguste emaztea (Petronella izenez ezaguna) eta Peter, 16 urteko semea. Hermann van Pels Otto Franken bazkide komertziala zen eta bi familiak lagunak ziren. 1942ko azaroan,zortzigarren kidea,Fritz Pfeffer, familiaren dentista eta laguna, elkartu zitzaien.

Margot eta bere familia ezkutuan egon ziren bi urtez. Konfinamendu horretan idatzi zuen ahipak, Anak, "*El diario de Ana Frank"*. Egunez, Margotek eta babeslekuko beste kideek kontu handia izan behar izaten zuten, eta isilik egon behar izaten zuten bulegoko langileek entzun ez zitzaten. Ezkutatutako familiak ahalik eta modu naturalenean bizi nahi zuenez, egunean ordutegi zorrotz bati atxikitzen zitzaion. Gauez, askatasun handiagoz mugi zitekeen, baina agerian geratzeko beldurra etengabe egoten zen. Otto Frank, Hermann van Pels, Peter van Pels eta Fritz Pfefferhurbil zegoen  Auschwitz I.era eraman zituzten; Margot, Ana, Edith ama eta Auguste van Pels, ostera, Birkenauko emakumeen kanpamenduan geratu ziren.

Juduen Lizeoan Margot eta Ana ezagutu zituen Amsterdameko Bloeme Evers-Emden-ek gogoratu zuen Margot eta Edith Goi Silesiako Libeauren lan-eremura eramateko hautatu zituztela. Anari, berriz, debekatu egin zioten sarna garatu zuelako. Horregatik, Krätzeblock (sarna blokean) izeneko kanpamentutik horma altu batek bereizten zuen gunera eraman zuten. Margot harekin joan zen, eta ez zuen alde egin. Bloemek haiek gabe jarraitu zuen. Edith atzean geratu zen bitartean, 1944ko urriaren amaieran eta azaroaren hasieran egindako hautaketa baten ondoren, Margot eta Anne Bergen-Belsen-eko kontzentrazio-eremu superpopulatura eraman zituzten. Hango baldintzak izugarriak ziren eta  biek tifusa garatu zuten 1944ko neguan. Ia ez zegoen janaririk, eta gaixotasun infekziosoak zeuden. Biak oso ahulduta zeuden eta sukar handia zuten.

Margot Frank 1945eko otsailean edo martxoan hil zen, 18 edo 19 urte zituela, tifusaren ondorioz. Egun batzuk geroago, Ana gaixotasun beragatik hil zen. Janny Br-Distireslijper eta bere ahizpa Lientj-ek batera lurperatu zituzten kanpalekuko hobi komunetako batean; 1945eko uztailean, Herbehereetara itzuli eta tifusetik berreskuratu ondoren, Jannyk Otto Franki idatzi eta bere bi alabak hil zirela jakinarazi zion.

Edith Auschwitzen hil zen 1945eko urtarrilean, eritasun eta ahultze baten ondorioz. Otto Frank izan zen ezkutatu ziren zortzi pertsonetatik bizirik atera zen bakarra. 1945eko ekainean Amsterdamera itzuli zenean, Miep Giesek Anaren egunkaria eman zion, eta 1947an argitaratu zuen haren oroitzapen gisa. Anarekin batera, Margot Frankek ere egunkari bat idatzi zuen konfinamenduaren garaian (Anak ahizparen egunkaria aipatu zuen), baina Margoten egunkaria ez da inoiz aurkitu.

Kontzentrazio-eremua aste batzuk geroago askatu zuten britainiar tropek, apirilaren 15ean.

## Iruditegia 

Fitxategi:Netherlands-4485B - Anne Frank House (12083619444).jpg|Herbehereetako etxea
Fitxategi:Otto Frank.jpg|aita, Otto Frank
Fitxategi:Pasfotovel van Margot Frank (1937).jpg|Margot Frank, 1937
Fitxategi:Pasfotovel van Margot Frank (1939).jpg|Margot Frank, 1939
Fitxategi:Jeker School Entrance Amsterdam - Elementary School of Margot Frank, Barbara Ledermann, Sanne Ledermann, Eva Schloss.png|Eskola, Amsterdam
Fitxategi:Jeker School Amsterdam Memorial Board.png|Amsterdameko eskolan
Fitxategi:Stolpersteine Familie Frank - Aachen.JPG|Oroigarriak, Pastorplatz Aquisgrán, Alemania
Fitxategi:Rimpar Stolperstein Frank, Margot.jpg|Margot Frank, Rimpar
Fitxategi:Anne frank memorial bergen belsen.jpg|Margot Frank oroitzeko,Parte-Belsen, Alemania

## Erreferentziak 
## Bibliografía 
* Frank, Ana. *Diario de Ana Frank*. Berbera Editores, . Ediciones 2007.
* Frank, Ana. *The Diary of a Young Girl*. Editorial Longman, .  Edición:  2001
* Gies, Miep. *Mis Recuerdos de Anna Frank. Ediciones Emece, , 2003*

## Ikus, gainera 
* Ana Frank
* Miep Gies
* Otto Frank

## Kanpo estekak