Emma Louisa Turner

**Emma Louisa Turner** edo **E L Turner** (Langton Green, Erresuma Batua, 1867ko ekainaren 9a - Cambridge, 1940ko abuztuaren 13a) britainiar ornitologoa eta hegaztien argazkigintzan aitzindaria izan zen. Familiako ardurak zirela eta, 34 urte bete arte ez zen argazkilaritzan aritu, Richard Kearton bizitza basatiko argazkilaria ezagutu arte. 1901ean sartu zen Royal Photographic Society-n (RPS), eta 1904rako bere argazki-diapositibekin ilustratutako hitzaldiak ematen hasi zen; 1908rako, 41 urte zituela, hizlari profesional gisa ezarri zen.

Turnerrek urte zati bat Norfolken ematen zuen, eta 1911n Norfolk-en habia egin zuen txori zezen baten irudia izan zen espeziea Erresuma Batura ugaltzeko itzuli izanaren lehen ebidentzia, XIX. mendearen amaieran desagertu ondoren. Erresuma Batuan eta atzerrian ere asko bidaiatu zuen hegaztiei argazkiak ateratzen.

Zortzi liburu eta aldizkari espezializatu eta interes orokorreko artikulu asko idatzi zituen, eta murgil mottodun (*Podiceps cristatus*) baten irudiak RPSren Urrezko Domina jasotzera eraman zuen. Londresko Linneana Elkarteko kide hautatu zuten lehen emakumeetako bat izan zen, eta Ornitologoen Batasun Britainiarreko ohorezko kide izendatu zuten lehen emakumea.

Turnerren ama 1880. urtean hil zen, 13 urte zituela, eta Mary ahizpa zaharrenaren heriotzarekin, 1891n, bere bizitza familia zaintzean oinarritua zegoela zirudien, bere argazki-karrera hasi ondoren ere. Horrela jarraitu zuen gutxienez bere aitaren heriotzara arte, 83 urte zituela, 1913an. Baliteke bere neba Franken seme-alabak zaintzen ere laguntzea, Annie lehen emaztea 1895ean hil zenetik bost urte geroago berriro ezkondu zen arte. Royal Photographic Society-ra batu zen 1901ean, eta 1904an hitzaldi publiko ilustratuak ematen hasi zen, bere argazkiekin azti-linterna erabiliz. 1908rako hizlari profesional gisa ezarri zen, bere publizitate materiala ekoizten zuen, eta 1911ko erroldan "ornitologiako irakaslea" bezala eman zuen bere lanbidea. Normalean subjektuarengandik gertutik argazkiak ateratzen zituen plaka lehorreko kamera ekipoa erabiliz. bi negu barne, Norfolkeko Hickling Broad-en. Bere habietako argazkietan, mirotz urdinekoak (*Circus pygargus*) eta 1890etik Norfolkeko lehen borrokalari ugaltzaile mota ezaguna (*Calidris pugnax*) agertzen ziren. Garai hartan ohikoa ez zen bezala, Whiteslea etxaldeak, zabaleraren zati handi bat zeukanak, eta Vincentek 1909tik 1944ra lan egiten zuenak, bere hegazti harrapariak babesten zituen. Garai hartan, bai mirotz urdina, bai orduan are arraroagoa zen zingira-mirotza (*Circus aeruginosus*) ugaltzen ziren arren, ez bata ez bestea ez ziren aipatu *Broadland Birds* liburuan.
thumb|ezkerrera|"Gorantz joz", Turnerren 1911ko argazkia, txori-zezen gazte batena, espeziearen ugalketaren lehen erregistroa Erresuma Batuan 1886tik
## 1923ra arteko bidaiak 
Turnerrek urtearen zati bat Norfolken eman zuen arren 1901etik 1935era, beste leku batzuetara ere asko bidaiatu zuen. Langton Green-eko familiaren etxetik, bere zaldia eta gurdia eramaten zituen Kent eta Sussex-eko tokietara, baina askoz urrunago ere bidaiatu zuen. 1913an North Uist urrunean hainbat aste eman zituen barne, non ugaltzen ari ziren Mendebal-txori mokomeheak *(Phalaropus lobatus*), aliotak eta Marikaka isatslaburrak (*Stercorarius parasiticus*) ikusi zituen....behaketa gaitasun bikainak eta kameraren erabilera trebea konbinatuz. Konbinazio hau hain perfekzio-maila altuan arraroa da, eta hirugarren elementu bat behar du arrakasta lortzeko, hau da, erresistentzia baldintza oso zailetan.Bere idazkeragatik ere errespetatua zen, eta txaloak jaso zituen egunkari nazionaletan, besteak beste, *The Daily Telegraph*, *Manchester Guardian* eta *The Observer*-en. Bere liburua, *Broadland Birds*, 1924an argitaratua, bere bizitzari buruzko irratsaio baten oinarria izan zen, *Emma Turner; a life in the reeds*, BBCk 2012an emana, Sarah Bluntek ekoitzia eta Chris Watsonen soinu grabazioekin.

## Argitalpenak 
[alt=plate from a book with a monochrome photograph of small bird alongside its cup nest, among reeds|thumb|[Lezkari arrunt bat eta bere habia, *Broadland* Birds-etik ateratako argazkia, Turner-ek idatzia.]]
Turnerrek ehunka argazki egin zituen, milaka ez bazen ere, bere bizitzan, eta horietako asko bere argitalpen ugarietan agertu ziren. Bere jatorrizko plaka gehienak RSPBri eman zizkioten, edo BTOri utzi zizkioten, baina bere txori-zezen arruntaren irudiak izan ezik, ia denak galduta zeudela zirudien 1940tik 2020ra arte, ehunka plaka eta diapositiba kartoizko kaxa batean aurkitu zituztenean BTOren egoitzan, Thetforden. 

Zortzi liburu idatzi zituen, eta gutxienez beste sei argitalpenetan kolaboratzaile edo kapitulu-editore garrantzitsua ere izan zen, *The British Bird Book* liburuko 48 kontakizunetatik zortzi eta *Country Life-ren Wildlife of the British Isles in Pictures* liburuko zortzi atal idatziz. Beste aldizkari batzuetan kolaboratu zuen, batez ere, ''Transactions of the Norfolk and Norwich Naturalists' Society'' aldizkarian.

Bere idazketa profesionalaz gain, Emma Turnerrek poltsikoko egunerokoak eta eguneroko egunkariak gordetzen zituen. Hauek, prentsa-ebakinak eta argazkiekin batera, BTOri eman zizkioten 2011n, nahiz eta haren idazkera hain irakurtezina den, ezen ebaluazio espezializatua behar duen. Orduan 38 urte zituela, onartutako emakume gazteenetako bat zen.
* Emma Turner British Ornithologists' Union (BOU) elkarteko lehen lau emakumezko ohorezko kideetako bat izan zen 1909an onartua, eta, 10 gizonekin batera, 1933ko deialdian parte hartu zuen emakume bakarra izan zen, eta horrek British Trust for Ornithology (BTO) sortu zuen, Britainiar Uharteetako hegaztiak aztertzeko erakundea. BTOren helegitean izan zuen parte-hartzea hain ezohikoa zen, ezen 1933ko uztailaren 7ko *The Daily Telegraph* egunkariak nahi gabe E L Turner gizonezko bezala zerrendatzera eraman baitzuen.
* RSPBko presidenteordea izan zen, nahiz eta geroago erakundearekin hautsi zuen 1935eko bere liburuaren, *Every Garden a Bird Sanctuary,* kritika bidegabea eta gutxiesgarria zela uste izan zuelako. RSPBren 1935eko neguko *Bird Notes and News* alean, kritikariak esan zuen "presa zantzuak erakusten zituela eta hutsuneak betetzeko kanpoko materiala bildu zela...".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Emma Louisa Turnerren lanak LibriVox-en