open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Otatza

**Otatza** (gaztelaniaz *Otaza*) Arabako herri hustu bat da. 1979ko azaroan eraitsi zuten, Gasteiz-Foronda aireportua eraikitzeko. Gaur egun, Otatzako lursailak Aztegietako kontzejuaren mugen barruan daude.

Otatzatarrak *londrestar* () ezizenez ezagunak ziren Araban.

## Izena 
Otatza da herriaren euskal izen hobetsia.

1025. urteko *Donemiliagako goldea* agirian, ***Otazaha*** izena ageri da, hamarrenak ordaintzen zituen Arabako herri bat izendatzeko. Euskal jatorriko toponimo honen sorburua *ote* landarea eta ugaritasuna adierazten duen euskara zaharreko *-tzaha* atzizkia (*-zaha* antzinako agirietan), zeina hasperenketa galtzean gaur egungo *-tza* atzizkiaren baliokide dena.

### Hidrologia 
Otatzan urmael bat zegoen. Bi begiko zubi batek urmaela zeharkatzen zuen. Gaur egun, Otatzako urmaela Euskal Autonomia Erkidegoko hezeguneen inbentarioan agertzen da III. multzoko hezegune gisa sailkatuta. Hau da, ez du ez antolatzeko tresnarik, ezta arautzeko tresnarik ere.

## Historia 
Herri honen lehen aipamena 1025 urtekoa da, ***Otazaha*** izenaz agertzen baita Donemiliaga Kukulako Kartularioan.

Otatza Foronda udalerri zaharreko herria izan zen 1974ra arte, Gasteizko udalerrira batu zenean.

Herrigunea 1979ko azaroan eraitsi zuten, Gasteiz-Foronda aireportua eraikitzeko. Aireportua 1980ko otsailaren 16an inauguratu zuten. Gaur egun, garai bateko Otatza herriko labore-lurrak baino ez dira geratzen.

1980ko apirilean familia batek Otatzako altxorra deritzon aurkikuntza egin zuen herriko hondarretatik paseatzen ari zenean. Hauek antzinako txanponez betetako lurrontzi hautsi bat aurkitu zuten eta Arabako Foru Aldundiari jakinarazi zioten. Ondoren, arkeologoek tokian egin zituzten indusketetan orubean sakabanaturik zeuden zilar-kobre aleaziozko 5.000 txanpon bildu zituzten. Txanponak Erdi Arokoak dira, XII. mende amaiera edo XIII. mende hasierakoak. Txanponen aurkian Gaztelako erregearen aurpegia agertzen da eta aurkian, berriz, Gaztelako Erresumako ikur den gaztelua. Gaur egun, Otatzako altxorra Gasteizko Bibateko Arabako Arkeologia Museoan dago erakusgai.

1980ko azaroaren 30ean Arabako Batzar Nagusien bileran adostu zen Otatzako kontzejua eta administrazio batzarra deuseztatzea, herria jada desagertu zelako.

## Demografia 
### Bilakaera demografikoa 
## Ekonomia 
Otatza landa eremuko herria izanik, lurrari lotutako lehen sektoreko jarduerak ziren nagusi: abeltzaintza eta nekazaritza. 1978an, gutxienez esnetegi eta txerritegi bana zeuden herrixkan.

## Kultura 
### Jaiak 
Otatzako jaiak, Emeterio eta Zeledonio martiri santuen omenezkoak, abuztuaren 31n ospatzen ziren.
* *Otatzako hilerria*
* *Otatzako zubia*

## Galeria 

File:Laguna de Otaza (GGPVN p.32).jpg|thumb|Otatzako urmaela
File:Otaza. Puente sobre la laguna (GGPVN p.439).jpg|thumb|Urmaelaren gaineko zubia
File:Otaza (Desaparecido) 1932-1934 ortoargazkia.jpg|thumb|Herriguneko ortoargazkia

## Ikus, gainera 
* Otatzako altxorra
* Otatzako urmaela
* Otatza (Ganboa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arrautza-talka

thumb|Bi mutik jokatzen.
**Arrautza-talka**, **arrautza-borroka**, **arrautza-biltzea** eta beste zenbait izenez ezaguna, Pazkoako joko tradizionala da. Tradizio anglosaxoietan, jokoak izen anitz hartu ditu, hala nola, "shackling", "jarping" edota "dumping".

Jokoko araua nahiko sinplea da. Batek arrautza egosi bat eskuan duelarik, honekin beste jokalari baten arrautza kolpatuko du, azken hau apurtzeko asmotan, baina hori bai, berea apurtu gabe. Beste edozein jokorekin bezala, iruzurtien jo muga izan da; zementuzko, haitzurdinezko eta baita harzurizko arrautzak erabiliak izan direlarik.

## Historia 
Arrautza errenazimentuko ikur bat da, lehen kristauek Pazkoan gertaturiko Jesusen berpizkundearen ikur gisa hartu zutelarik.

Erdi Aro garaian, arrautza-talka Europan jokatu izan zen. Adibidez, arrautza-talka Zagreben XIV.mendean Pazkoa garaiko ospakizun garrantzitsuenetako bat omen zen.

Ipar Amerikan, arrautza-talkari buruzko erreferentziak egin zituen Thomas Anburyk, 1781ean Frederick Townen (Maryland) Estatu Batuetako Independentzia Gerran gatibu hartu zuten gerra preso ingelesak. Bertako ohitura arrautzak Logwood edo Bloodwoodekin tindatzea zen, hala kolore gorria emateko, Anburyren hitzetan gogortasun gehiago ematen ziena.

XX.en mende erdialdean, The Evening Sunek, Baltimoreko egunkari batek, zutabe editorial bat dedikatu zuen, bertan jokoaren kode, erritu eta teknikei buruz eztabaidatzeko.

## Kanpo estekak
Itsas ikuspegi

[thumb|300px|*Mendebaldeko aizea Shoals uhartean*, [Childe Hassam margolariaren itsas ikuspegia.]]
**Itsas ikuspegia**ren margolaritza itsasoa erakusten duen margolan mota bat da. Generoa margolaritzaren hasierako da eta zailtasun handiak ditu ezen momentuero aldatzen den errealitatea jaso nahi baitu. Bereziki landua XVII. eta XIX. mendeetan izan zen.

## Itsas ikuspegi motak 
Asko dira. Hona hemen batzuk:
* itsas zabalekoak
* itsasertzekoak
* portuak eta ontziralekuak
* hondartzak
* itsas pasealekuak eta bainuetxeak
* itsasadarrekoak
* historikoak
* itsasontziak
* ikuspegi orokorrak

## Teknika 
Itsas ikuspegiaren margolaritzak arazo handiak planteatzen ditu. Berez, uraren errepresentazio piktorikoa ez da batere erraza. Lan hauetan itsasoa ahal den egoera guztietan jasotzen da: ekaitzean, marea barean, olatuen artean.

## Generoa landu duten euskal margolariak 
* Juan Barroeta (1835-1906)
* Juan Ramon Luzuriaga (1938).
* Anselmo Guinea (1854-1906).- *La sirga* (1892)
* Adolfo Guiard (1860-1916).- *Axpeko itsasadarra* (1886-7)
* Manuel Losada Pérez de Nenin (1865-1949)
* Fernando Amarika (1866-1956)
* Aurelio Arteta (1879-1940).- *Naufragoak* (1920 y 1932) / *Marinel torpedeatuak*.
* Daniel Vázquez Díaz (1882-1969)
* Ramon Zubiaurre (1882-1969).- *Shanti Andia euskal marinela* (1924)

## Galeria 

 Nile_Mosaic.jpg|Palestrinako Nilo ibaiaren mosaikoa (K.a. I.mendea).
 Joan Llaverias i Labró- Marina- 5778.jpg|Joan Llaverias Labró margolariaren itsas ikuspegia.
 Joaquin_Sorolla_-_Las_tres_velas.jpg|Joaquin Sorollaren Hiru *belaontzi*.
 The_Great_Wave_off_Kanagawa.jpg|*Kanagawako olatu erraldoia*, Hokusai margolari japoniarraren lana.
 Dabo_-_The_Seashore.jpg|León Dabo margolariaren *Itsas ertzea*, 1900 ingurukoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Krishna Krisaorrekoa

**Krishna Krisaorrekoa** Masami Kurumadak idatzi eta marraztutako manga eta animea den Saint Seiyako pertsonaia bat da. Poseidonen sagan du bere agerpen bakarra. Indiar Ozeanoko zutabearen zaindaria da saga honetan. Shiryu Dragoikoa da bere aurkaria saga honetan.

Hasieran, Shiryu erabat mespretxatzen du, eta alde egiteko esaten dio. Baina Shiryuk ez du handik ihes egiteko inongo asmorik, eta aurre egitea erabakitzen du. Krishnak behin eta berriz erasotzen du Poseidonen hiruhortzarekin, halako batean, Dragoiko zaldunaren ezkutua suntsituz eta zalduna bera alderik alde zeharkatuz. Une horietako batean, Shiryuren armajantzia urrezkoa bihurtzen da, eta Shura Kaprikorniokoagandik heredatutako Exkalibur teknika erabiltzen du, baina, teknika amaitu aurretik, brontzezko zaldunaren armajantzia berriz brontzezko bihurtzen da, eta ez du lehen saiakera horretan hiruhortza suntsitzea lortzen. Bai ordea hurrengoan, hiruhortza suntsitzeaz gain Krishnaren ezkatazko armajantzia ere suntsituz.

Honen ondorioz, loto posturan esertzen da zutabearen aurrean, eta aireratu egiten da, bere kosmosarekin hesi bat sortuz. Shiryu behin eta berriz saiatzen da bere Dragoi Sorkariarekin hesi hori suntsitzen, baina Krishnak beste horrenbestetan jaurtitzen du Dragoiko zalduna bere Maharoshini teknikarekin, eta honi, garaipena lortu nahi baldin badu, aldi berean zazpi txakrak ebaki beharko dizkiola esaten dio. Shiry itsu geratzen da Maharoshini teknika jasan izanaren ondorioz, baina, azken unean, Krishnaren zazpi txakrak lerrokatuta ikustea lortzen du eta Exkalibur teknikarekin ebaki egiten dizkio, garaipena lortuz. Orduan, Kiki iristen da Librako armajantziarekin, eta, armajantzi hau osatzen zuten armetako bat hartuz, zutabea suntsitzen du.

## Kanpo estekak
Anbulo

thumb|Fruitu kapsularreko adibidea da, oraindik heldugabea, bere pedizel artikulatu eta brakteatuarekin *Asphodelus fistulosus* batean
**Anbuloak** (*Asphodelus* spp.) landare iraunkorrak eta belarkarak direnen artean genero bat osatzen dute; bienalak edo bizikorrak dira, Europako erdialde edo hegoaldetik datoz baina gaur egun mundu osoan zabaldu dira; landare apaingarriak, beren loreak handiak dira errazak dira lantzeko; nutriente gutxirekin, hezetasun txikian eta argi askorekin ondo moldatzen dira.

Antzinako porrusaldak, landatutako porruez edo basa-porruez gain landare honekin ere egiten omen ziren. Gaur egun ordea ganadua elikatzeko bakarrik erabiltzen da, asfodelina izeneko sustantzia kaltegarria baitauka.
; Etimologia
***Asphodelus***: izen arrunta, eratorria antzinako grezieratik.

## Espezie onartuak 
* *Asphodelus acaulis* Desf.
* *Asphodelus aestivus* Brot.
* *Asphodelus albus* Mill.
* *Asphodelus ayardii* Jahand. eta Maire
* *Asphodelus bakeri* Breistr.
* *Asphodelus bento-rainhae* P. Silva
* *Asphodelus cerasifer* Gay
* *Asphodelus cerasiferus* J. Gay
* *Asphodelus fistulosus* L.
* *Asphodelus gracilis* Braun-Blanq. eta Maire
* *Asphodelus lusitanicus* Cout.
* *Asphodelus macrocarpus* Parl.
* *Asphodelus microcarpus* Salzm. eta Viv.
* *Asphodelus ramosus* L.
* *Asphodelus refractus* Boiss.
* *Asphodelus roseus* Humbert & Maire
* *Asphodelus serotinus* wolley area-Dod
* *Asphodelus tenuifolius* Cav.
* *Asphodelus viscidulus* Boiss.

## Historia 
Antzinako Grezian, anbuluak (asfodeloak) hildakoen hilobietan jartzen ziren, eta hiletetako zeremonietan erabiltzen ziren, hildakoari Eliseo Zelaietara heltzeko laguntzen ziotelakoan, gainera zelai horiek **anbuluz** beteta omen zeuden.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izar-belar arrunt

**Izar-belar arrunta** (*Stellaria holostea*) Caryophyllaceae familiako landare belarkara da.
thumb|323x323px|Ilustrazioa

## Deskribapena 
Landare iraunkorra, 60 cm-rainokoa, zorrozki tetrangular diren zurtoin ahulekin, eta 3-8 cm-ko hostoak, lantzeolatuak, punta zorrotzekoak eta peziolodunak. Lore zuriak, 1,5-3 cm-ko diametrokoak, petaloak nabarmen lobulatuak eta luzeak, sepaloen halako bi, pedizelo iletsuak. Kapsula globularra.

## Kokalekua 
Heskaietan, gune hezeetan, leku laiotzetan

## Banaketa 
Europa osoan, Islandia eta Albania izan ezik.

## Taxonomia 
*Stellaria holostea* Carlos Linnaeus-ek deskribatu zuen (Species Plantarum 1: 421. 1753).
; Zitologia
*Stellaria holostea* (Fam. Caryophyllaceae) landarearen kromosoma kopurua eta taxoi infraspecifikoak: 2n=26
; Etimologia
***Stellaria***: izen arrunta, latinaren *stella*-tik "izar" eratorria, izar-itxurako lorea delako edo beste zenbait ezaugarrirengatik.

## Ikus ere bai 
* Caprifoliaceae
* Sapelar (Stellaria media)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
# Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., New York.
# Flora of North America Editorial Committee, e. 2005. Magnoliophyta: Caryophyllidae, part 2. Fl. N. Amer. 5: i–xxii + 1–656.
# Gleason, H. A. 1968. The Choripetalous Dicotyledoneae. vol. 2. 655 pp. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, New York.
# Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.

## Kanpo estekak
Vermeer Grifokoa

**Vermeer Grifokoa** Masami Kurumadak idatzi eta marraztutako manga den Saint Seiya Next Dimensioneko pertsonaia bat da. Orain arte argitaratutako 81 ataletan, lau bat aldiz baino ez da agertzen. Horietako lehena, Alonek Hadesen ezpata atera ondoren Inframunduko jainkoaren gaztelua agertzen denean da. Gazteluak bere segurtasun eremua hedatzen du eta horren barnean geratzen dira Shion Ariesekoa, Dohko Librakoa eta Tenma Pegasokoa. Vermeer Grifokoa da Hadesen espektroetatik agertzen lehena, Inframunduko hiru epaileetako bat ere badena.

Tenma da Vermeer erasotzen duen lehena, baina berehala kentzen du gainetik. Ondoren, Atenearen hiru zaldunak bere txotxongilotze erasoarekin erasotzen ditu eta, hirurak hil behar zituen unean, Suikyo Garudakoa agertzen da, Dohko eta Shionen laguna eta Tenmaren irakaslea izandakoa, Pandorak deitu duela eta Atenearen hiru zaldunak akabatzeaz bera arduratuko dela esateko. Baina Vermeer ez da Suikyotaz fido, hau, aurretik, Atenearen zalduna izan bait zen, eta bertan geratzen da bere lagun ohiak eta ikaslea nola hiltzen dituen ikusteko. Baina orduan Hadesen eskeleto batzuk agertzen dira, Pandorak biak deitu dituela eta joateko esateko. Eskeletoak hantxe geratzen dira Atenearen hiru zaldunekikoa egiteko, baina, azken unean, Tenmaren zaldia den Pegasok salbatzen ditu.

Vermeer agertzen den hurrengo aldia Shun Andromedakoa eta Tenma Pegasokoa Kantzerreko tenpluan daudenean da. Vermeerrek brontzezko bi zaldunak akabatu nahi ditu, baina Death Toll Kantzerrekoak bera arduratuko dela esaten dio. Orduan Ikki Fenixekoa iristen da, eta hantxe ikusten ditu Vermeer eta Death Toll. Ikkik bere Mamu Kolpea erabiltzen du Vermeerrekin, eta honi Txotxongilotze teknika erabili duela sinestarazten dio. Death Tollek Vermeer Omertà zerraldoan sartzeko aprobetxatzen du, baina hari bat geratzen da kanpoan, itxuraz, Ikki lotuta zuena. Vermeerrek handik tiratzen du eta badirudi Ikkiri burua mozten diola, baina Fenixeko zaldunak erabilitako Mamu Kolpearen ondoriozko ilusio bat da, eta Ikkik garaipena lortzen du Vermeerren aurka.

Vermeerren azken agerpena orain arte, Suikyo Dohkoren esku hiltzen denean da. Hadesen gazteluan berehala nabaritzen dute Suikyoren heriotza, Yomotsu Hirasakara doana.

## Kanpo estekak
Soniya Nityanand

**Soniya Nityanand** (Lucknow, India, 1962ko irailaren 6a)  hematologian bereizitutako indiar immunologoa da . Bere lizentzia eta maisu-ikasketak biak izan ziren King George's Medical College-tik, Lucknow-etik. Beranduago, 1996an, PhD doktoregoa immulogian lortu zuen, Karolinska Estocolmo, Suedian.

## Ikasketak 
Bere karreraren hasieretara, Nityanand-ek lan egin zuen KGMC-eko medikuntzako irakasle laguntzaile bezala, Lucknow 1993ko azarorako 1991ko urri gisa balio izan zuen tokian. Gero, 1993tik, SGPGIMS-eko fakultate gorputz-adarra, hasiera batean Immunologia-Departamentuan eta Hematologia-Departamentuan gero.

Artean 1991 1992ra, immunologiako gorputz-adar bisitaria eta Stockholmgo Karolinska Institute-ako hematologia izan zen.m

## Sariak 
* Saria Nazio-Bioteknologia Departamentua 2003-04 Biosciences de Carrera.

## Erreferentzia
Karter

[260px|thumb|eskuinera|Hegazkin baten [motorra. Azpialdean **karterra** beltzez margotua dago; motor-blokea eta Kulata gorriz margotuta daude.]]

**Karterra**, motorra behetik ixteko erretilu forma daukan pieza metaliko bat da. Olio lubrifikatzailea hartzeko helburua du. Karter lehorra edo karter buztia izan daiteke, olioa non biltzen den arabera.

## Kanpo estekak
Gentiloniren paktua

**Gentiloniren paktua** () 1913.urtean Giovanni Giolitti Italiako Lehen Ministroaren eta Ottorino Gentiloni kondearen, 1909 eta 1916.urte bitartean Hauteskunde Batasun Katolikoko presidente izandakoaren artean burutu zen akordioa izan zen, hautesle katolikoek Giolittik zuzenduriko alderdia babes zezaten 1913ko italiar hauteskunde orokorretan.

## Kanpo estekak
It (2017ko filma)

***It*** (euskaraz *Hura*) 2017ko Andrés Muschietti argentinar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. 1986ko Stephen King estatubatuar idazlearen *izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago, eta *1990eko izenburu berdineko telefilmaren* berregokitzapena ere bada. Bill Skarsgård, Jaeden Lieberher, Jeremy Ray Taylor, Sophia Lillis, Finn Wolfhard, Wyatt Oleff, Chosen Jacobs, Jack Dylan Grazer eta Nicholas Hamilton aktoreek antzeztu zuten.

*It – Chapter Two* (2019) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
1989ko uda, AEB, Maine estatuko Derry udalerria. George Denbrough (Jackson Robert Scott) mutikoa herriko ur biltegian desagertu eta eraila agertu da.

28 urte beranduago, George zenaren Bill anaia (Jaeden Lieberher) eta bere lagun taldea hiltzailearen bila hasiko dira, eta azkenean hilketa izaki zital batek burutu zuela jabetuko dira, *Hura* delakoa (Bill Skarsgård).

## Aktoreak 
* Bill Skarsgård: *Hura*, Pennywise pailazoa
* Jaeden Lieberher: Bill Denbrough
* Finn Wolfhard: Richie Tozier
* Sophia Lillis: Beverly Marsh
* Jack Dylan Grazer: Eddie Kaspbrak
* Chosen Jacobs: Mike Hanlon
* Jeremy Ray Taylor: Ben Hanscom
* Javier Botet: Legenarduna
* Owen Teague: Patrick Hockstetter
* Jackson Robert Scott: Georgie Denbrough
* Stephen Bogaert: Alvin "Al" Marsh
* Ari Cohen: Rabbi Uris
* Megan Charpentier: Gretta Bowie.
* Steven Williams: Leroy Hanlon
* Jake Sims: Reginald "BELCH" Huggins
* Logan Thompson: Victor Criss
* Stuart Hughes: Oscar "Butch" Bowers
* Cyndy Day: Cashier botikaria
* Pip Dwyer: Sharon Denbrough
* Tatum Lee: Judith
* Kate Moyer: Esther

## Ikus gainera 
* *It*: 1986ko Stephen King idazlearen eleberria.
* *It (1990eko filma)*

## Kanpo estekak 
* *It* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Gilbert Baker

**Gilbert Baker** (Chanute, Kansas, AEB, 1951ko ekainaren 2 – New York hiria, AEB, 2017ko martxoaren 31) artista eta eskubide zibileen aldeko ekintzailea izan zen. 1978an, *askatasunaren bandera* eta *ortzadarraren bandera* izenez ezagutuko zen LGBT bandera diseinatu zuen.

## Biografia 
Gilbert Baker Kansas estatuan jaio zen. Ameriketako Estatu Batuetako armadan egon zen, 1970tik 1972ra. San Frantziskora destinatu zuten, justu gay askapen mugimenduaren garaian. Ohorez lizentziatua, gerraren aurkako eta gay pertsonen eskubideen aldeko pankartak diseinatzen eta egiten hasi zen. Urte haietan Harvey Milk ekintzatzaile eta politikaria ezagutu zuen.

1979an San Frantziskoko Paramount Flag Companyn hasi zen lanean. Geroztik herrialde desberdinetako politikarientzako publizitate-taulak diseinatu zituen: Txinako lehen ministrorako, Frantziako presidentearentzako, esaterako. Alderdi politikoentzako lanak ere prestatu zituen, adibidez, Demokrata Alderdirako. Ekintzaile bezala LGBT mugimendurako lanak ere prestatu zituen.

1994an Baker New Yorken kokatu zen eta hantxe, aktibismo baztertu gabe, bere sormena-lanarekin jarraitu zuen aurrera. Urte horretan, esaterako, Stonewalleko gatazken hogeita bosgarren urtea gogorarazteko munduko bandera handiena sortu zuen.

2003an, LGBT banderaren 25. urteurrena gogoratzeko, Bakerrek bi kilometroko ortzadarraren bandera egin zuen; bandera hori Cayo Huesotik Mexikoko golkoan, Atalntiko Ozeanora zindoan. Ospakizunak bukatuez gero, zatiak munduko ehun hiri baino gehiagoetara bidali zituen.

Bere New Yorkeko etxean hil zen, lotan zegoen bitartean, 65 urte zituelarik.

## Bandera 
thumb|Gaur egun gehien erabiltzen den bertsioa sei kolore erakusten ditu; 1978koa zortzi zituen.
Bandera honen koloreek LGBT mugimenduaren dibertsitatea adierazten du. Lehenengo Ortzadarraren bandera 1978ko ekainaren 25ean, San Francisco Pride ospakizunean erakutsi zen; orduan zortzi kolore zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Bakerren webgune ofiziala.
Kathryn North

**Kathryn North** mediku pediatra nazioartean entzutetsua, neurologoa, eta genetista klinikoa da. 2013an, Murdoch Childrens Ikastetxean de Inbestigazio Zuzendaria aipatu zen eta David Danks izendatu zen Melbourneko Unibertsitateko Haurraren Osasun ikerketa irakaslea. 2012an, aipatu zen Nazio-Osasuneko aulkian eta Ikerketa Mediku Aholkuaren. 2014an, aipatu zen Genomikako eta Osasuneko Aliantza Osoko eta bere Lantalde Klinikoko kokatedraduneko katedradunordea.

1994an, neurogenetikako doktoregoa jaso zuen Sydneyko Unibertsitatetik eta Harvard Eskola Mediku-ko Genetika Programaren postdoktore-beka beranduago osatu zuen. Bere ikerketak erdiratzen dira oinarri molekularretan eta heredatutako distrofia muskularrek sartzen duten muskuluko eta sortzetiko miopatietako desordenetako, eta errendimendu atletikoko eliteko perfomances-etako genetikan. Bere bilaketa klinikoak erdiratzen dira tipo 1 neurofibromatosi-ko defizit kognitiboetan eta umeentzako esku-hartze estrategietan ezgaitasunak eta heredatutako miopatiak ikastearekin.

## Sariak 
* Australiako Neurozientziako (2000tako) Sunderland Gizarte Saria
* Australasiako Giza Genetika Gizarteagatik (2008gatik) Sutherland Lecturership
* Bilaketa Bikaintasunerako (2011tarako) Australiako Glaxo Herrero Kline Saria
* Biomedical Bilakaera-n (2012tan) Bikaintasunagatiko Ramaciotti Medalla
* Australiako Ordenako Gorputz-Adarra ( NAIZ) ikerketa neuromuskularreko zelaiko medikuntzara|sendagaira eta neurogenetikara (2012tara) zerbitzurako|komunerako
* Fundazio Osasuneko Australiako Akademiaren gorputz-adarra eta Zientzia Medikoa (2014)
Erwood

'''''', , Galesko komunitate eta udalerri bat da, Powys konderrian. Wye ibaiaren ertzean dago, A470 errepidean eta Builth Wells udalerritik 6 milia hego-ekialdera.

2011ko erroldaren arabera 429 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Gladestry

'''''', , Galesko komunitate eta udalerri bat da, Powys konderrian. Ingalaterrako mugatik hurbil dago, Hergest Ridge mendiaren alboan.

2011ko erroldaren arabera 412 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
The Young Pope

***The Young Pope*** (euskaraz *Aita Santu Gaztea*) Italiako drama telesail bat da. Paolo Sorrentino italiar zinema zuzendari eta gidoilariak sortu zuen. 2016ko urriaren 21ean Sky Atlantic eta HBO kateetan aireratzen hasi zen. Jude Law, Diane Keaton, Silvio Orlando, Javier Cámara, Scott Shepherd, Cécile de France, Ludivine Sagnier, Toni Bertorelli eta James Cromwell aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Pio XIII.a (Jude Law), jaiotzez Lenny Belardo izenekoa, ez da ohiko Aita Santua. Inoizko aitasantu gazteena izateaz gain lehendabiziko estatubatuar Aita Santua ere bada. Ultrakontserbadorea, oskurantismo zalea, eta aurrez zer egingo duen jakitea oso zaila da. Denen estimua bereganatu du, bereziki txiroena eta arazo ugariri aurre egin beharko die, tartean Eliza Katolikoa eta Vatikanoaren barnean sortuko diren bere aurkako konspirazioei.

## Aktoreak 
* Jude Law: Pio XIII.a aita santua (Lenny Belardo izenez jaioa)
* Diane Keaton: Ahizpa Mary, estatubatuar moja
* Silvio Orlando: Angelo Voiello kardinala, kamerlangoa eta Vatikanoko Estatu Idazkaria
* Javier Cámara: Bernardo Gutierrez monsinorea, Aulki Santuaren ospakizun buru nagusia
* Cécile de France: Sofia, Aulki Santuaren markentig zuzendaria
* Ludivine Sagnier: Esther, Suitzar Goardiako kide baten emaztea
* Toni Bertorelli: Caltanissett kardinala
* James Cromwell:Michael Spencer kardinala

## Kanpo estekak 
* *The Young Pope* telesailaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Cemmaes

'''''', , Galesko komunitate bat da, Powys konderrian. Dyfi ibaiaren ertzean dago, Machynlleth udalerritik 5 milia ipar-ekialdera.

## Kanpo estekak
Glantwymyn

'''''', , Galesko udalerri eta komunitate bat da, Powys konderrian. Cemmaes udalerritik 1¾ milia ipar-ekialdera dago. Twymyn ibaiaren ertzean dago, A470 eta A489 errepiden elkargunean.

2011ko erroldaren arabera 1.185 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Glasbury

'''''', , Galesko komunitate bat da, Powys konderrian. Wye ibaiaren igarobide garrantzi batean dago, Brecon Beacons Parke Nazionalaren kanpoaldea eta Black Mountains mendilerroaren iprraldean.

2011ko erroldaren arabera 286 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Glascwm

'''''', , Galesko komunitate eta parrokia zibil bat da, Powys konderrian. Builth Wells/Llanfair-ym-Muallt udalerritik 8 miliatara dago, eta Ingalaterrako mugatik 5 miliatara. Cardiff hiriburutik 76,8 kilometrora dago.

2011ko erroldaren arabera 551 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Cryptobranchidae

**Cryptobranchidae** arrabioen familia bat da, egun hiru kide besterik ez dituena. Munduko anfibiorik handienak dira.

## Taxonomia 
* **Cryptobranchidae** familia
** *Cryptobranchus* generoa
*** *Cryptobranchus alleganiensis*
** *Andrias* generoa
*** *Andrias davidianus*
*** *Andrias japonicus*

## Kanpo estekak
Urte haietan

***Urte haietan***, Juan Jose Novellaren eskultura da eta Gerra Zibilaren eta diktadura frankistaren biktimak oroitzeko asmoz egina dago. 2011ko apirilaren 30ean Aieteko parkean jarri zuten, Aieteko jauregiaren ondoan eta biktimen duintasuna eta herritartasuna itzultzea du xede.

Eskultura karbono-altzairuz eginda dago eta 3,5 metro inguruko luzera dauka. Habitat edo mugarri gisa egina dago eta ibiltaria bertan sartu daiteke. Zulatutako urteek 1936ko Estatu-kolpetik 1975ean diktadura frankista amaitu arteko etapa jasotzen dute. Argiaren arabera, ibiltarian, eskulturan bertan edo parkearen lurrean islatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brockwell parkea

**Brockwell parkea** (), Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen parke bat da, Lambeth udalerrian. Brixton, Herne Hill eta Tulse Hill auzoen artean kokaturik dago. 50'8

## Historia 
1811 ea 1813 artean Brockwell Hall jauregia eraiki zen. Londresko Konderriak etxea eta bere lurrak erosi zituen 1891 urtean eta ateak publikoari ireki zizkion. 1901 urtean 17 hektarea gehiago erosi zituen iparraldean.

1920 hamarkadan 13 kriket pista zeuden bertan eta 1500 ikusle biltzen ziren partida egunetan. 1937an *Brockwell Lido* igerilekua ireki zen. 1990an itxi egin zuten baina jendeak eskatuta 1994an berriz ireki zuten.

## Iruditegia 

Irudi:Brockwell Hall.jpg|Brockwell Hall.
Irudi:Herne Hill skyline.jpg|Parkea
Irudi:Brockwell Lido (1).jpg|Brockwell Lido.
Irudi:Brockwell Lido.jpg|Brockwell Lido.
Irudi:Brockwell Park Clock (8715325662).jpg

## Kanpo estekak
Eslinga

thumb|Zamarako eslinga.
**Eslinga** zama astunak jasotzeko tresna da. Honek zama jasotze edo trakziorako kako bati lotzea ahalbidetzen du. Itxuraz, xingola edo zinta baten antzekoa da, eduki beharreko erresistentziaren arabera luzera eta zabalera jakin bat duena.

Eslingak poliesterra bezalako material sintetikoz zein altzairuz eginak izan daitezke.

Mendiko kiroletan, eskaladan eta altuerarekin zerikusia duten lanbideetako segurtasun elementu gisa ere erabiltzen dira eslingak.

## Kanpo estekak
Josu Bergara Aretxabaleta

**Josu Bergara Aretxabaleta** (Ea, Bizkaia, 1979) euskal kantaria, publizista eta irakaslea da. Burutu agentzia eta Paraxut ikus-entzunezko ekoiztetxearen sortzailea da. Euskal Herriko Unibertsitatean Gizarte eta Komunikazio Zientzien fakultatean irakaslea da.

Josu_Bergara_Durangoko_Azokan

## Biografia 
Txikitatik izan du musikarako zaletasuna. 12 urterekin biolontxeloa jotzen hasi zen eta 18 urte betetzean gitarra hartu zuen. 2006an atera zuen lehen diskoa, *Karramarroen Hiria*, 9 kanta zituena. Ondoren diska berriak etorri dira. 2015 urtean zuzeneko diska bat atera zuen, *Kanta txikien indarra*. 2018 urtean *Asunak* diska argitaratu zuen, lan honetan "Etxe honetan" gabonetako kanta konposatu eta ezagutzera eman zuen.

Horrez gain, musikarekin lotutako proiektu ezberdinak gauzatzen ditu, horren adibide Ea herriarentzat egindako musika konposizioa: “*Errekara*” (2022), "Pantailak euskaraz" mugimenduarentzat sortutako abestia (2023) edo Bilboko Kirikiño Ikastola konposatutako "*Zeugaz bat*" kanta (2024).

Bere ibilbide musikalean euskal eszena zein beste herrialde batzuetako artista eta musikariekin kolaboratu du, *Nerea Alberdi* konpositorea, Maria Rivero, Ane Martinez, Ane Pikaza, Naroa Gaintza, Iholdi Beristain, Gatom, David Sanchez Damián, Leire Aparicio, Pau Alabajos, Udane Goikoetxea, Irati Bilbao, Iratxe Mugire, Mikel Nuñez, Hasier Rekondo, Mikel Markez, Miren Narbaiza, Ander Mujika, Jon Plazaola, Iñigo S. Beltza, Gaizka Peñafiel argazkilari eta musikaria, Oihana Bartra bertsolaria, Axular Arizmendi eta beste asko.

Musikaz haratago, publizitatean eta irakaskuntzan aritzen da. Euskal Herriko hainbat publizitate agentzia eta marka ezberdinentzat lan egin du. 2011 urtean *Burutu* publizitate agentzia sortu zuen, nazioartean sari ugari jaso dituzte, *Summit* saria Portland hirian edo Red Dot saria Berlinen, besteak beste.

Hedabide ezberdinetan parte hartu du sormenarekin, ekintzailetzarekin, musikarekin eta publizitatearekin lotutako gaien dibulgatzaile gisa. Hiru urtez (2019-2021) Radio Euskadi-ko Graffiti saioan "*Brandingburgo*" izeneko atalaren edukia gidatu du, Galder Pérez kazetariaren zuzendaritzapean.

Ikus-entzunezkoei dagokionez, *Loa eta Laia* (2022) euskarazko marrazki bizidunen telesailaren sortzailea da. Proiektu honetan "Oparirik politena", "Euskararen eguna egunero", "Egizu dantzan" eta "Gau beltza" bezalako abestiak konposatu ditu.

Euskal Herriko Unibertsitatearen Gizarte Zientzien eta Komunikazio Fakultatean irakaslea da. Publizitatea, komunikazioa, marketina eta marken kudeaketarekin lotutako gai ezberdinak jorratzen ditu.

## Diskografia 
* *Karramarroen Hiria* (2006, autoekoizpena)
* *Nora Zoaz* (2009, autoekoizpena)
* *Katiuska Gorriak* (2012, Taupaka)
* *Kanta txikien indarra* (2015, Taupaka) - zuzenekoa
* *Asunak* (2018, Taupaka)
* Loa eta Laia (2022, **Paraxut**)
* Loa eta Laia. Gurea da geroa. (2023, **Paraxut**)
* Loa eta Laia. Bizitzaren melodia (2025, **Paraxut**)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
* Loa eta Laia telesailaren webgunea.
* Badok musika ataria
* Burutu agentziaren webgunea.
We Can Do It!

[thumb|250px|*We Can Do It!* ('Egin Dezakegu!'), [Westinghouse Electric konpainiaren propaganda afitxa.]]
***We Can Do It!*** (euskaraz *Egin Dezakegu!*) AEBetako gerra propaganda kartel bat da, 1943an J. Howard Miller diseinatzaile grafikoak Westinghouse Electric enpresarentzat egina, langileen gogo-kemena zuzpertzeko irudia izateko asmoz. Albiste agentzian batean agertu zen Michigango lantegi bateko Geraldine Hoff langilearen zuri-beltzeko argazki batean oinarritua dagoela uste da.

Bigarren Mundu Gerran zehar kartela ustekabean igaro zen, baina 1980ko hamarkadan berreskuratua eta formatu askotan berrargitaratua izanik, "We Can Do It!" izenburupean hedapen handia izan zuen, *Rosie errematxatzailea* izendapena ere jaso zuen. eta gerra garaiko ekoizpen kateko emakume langile kementsuaren irudikapena bilakatu zen.

## Kanpo estekak
Zelula somatiko

**Zelula somatikoa** (grezieratik: σὠμα/soma = gorputza), organismo bat osatzen duen edozein zelula biologiko da, alegia, gametoa, hozi zelula, gametozito edo bereizi gabeko zelula ama ez dena.

## Kanpo estekak
LGBT bandera

thumb|300px|Gaur egun gehien erabiltzen den bertsioak sei kolore erakusten ditu; 1978koak zortzi zituen.
**LGBT bandera**, baita ere **Ortzadarraren bandera** eta **Askatasunaren bandera**, 1970. hamarkadatik gay eta lesbianen harrotasunaren sinboloa bezala erabili izan da. Historikoki Kalifornian sortu zen, Gilbert Baker diseinatzailearen eskutik. Egun mundu osoan erabiltzen da eta LGBT (**L**esbiana, **G**ay, **B**isexual, **T**ransexual hitzetatik) mugimenduaren ikur nagusia da. Egungo bertsioak ortzadarraren koloreen ordena bera errepikatzen du: gorria, laranja, horia, berdea, urdina eta bioleta.

## Historia 
XX. mendearen 70. hamarkadan, Ameriketako Estatu batuetan, mundu osoa sinbolizatzeko bandera desberdinak sortu ziren. Zabalkunde berezia ortzadarrean oinarritzen zena izan zuen eta hamarkadaren amaieran LGBT harrotasunarekin lotzen hasi zen, bere jatorrizko esanahia aldatuz.

Lehen bandera Gilbert Baker diseinatzailea asmatu zuen. Lehenego aldiz 1978ko ekainaren 25ean erakutsi zen, San Frantzizkoko Harrotasunaren Jaialdian. Antza, Baker Judy Garlandek abestu zuen "Over the Rainbow" kantan inspiratu zen.

Denborarekin jatorrizko bandera aldaketa desberdinak ezagutu zituen. Lehenengo bertsioak zortzi kolore erakusten zituen. 1978ko azaroaren 27an, Harvey Milk, San Frantzizko Gainbegiratzailen Batzarreko partaidea, erahil zuten eta horrek bandera baten beharraren eskaera zabaldu zuen. Erantzun moduan *Paramount Flag Company* konpainiak zazpi koloretako bertsioa plazaratu zuen. Arrosa kentzeko argumentoa kolore horren xingolak aurkitzeko zailtasuna aipatu zen. Bakerrek aldaketa onartu zuen; dena dela, 2003an, 25. urtemugarekin batera, Bakerrek kolore hori berreskuratzeko ahaleginak egin zituen baina ez zuen arrakasta izan.

1979an banderak beste aldaketa ezagutu zuen: San Frantzikoko argi-zutabeetan jartzen zenean, erdiko koloreak zutabeen koloreeki solapatzen ziren. Horrela, arazoa konpontzeko asmoz, koloreak gutxitu beharra ikusi zen. Orduan sortu zen sei koloretako bandera, gaur egun ezagutzen duguna eta mundu osoan onartua izan dena.

## Bandera 
Bandera honen koloreek LGBT mugimenduaren dibertsitatea adierazten du. Lehenengo Ortzadarraren bandera 1978ko ekainaren 25ean, San Francisco Pride ospakizunean erakutsi zen; orduan zortzi kolore zituen.

128px**Gaur egungo LGBT bandera**sei xingola (1979tik)128pxzazpi xingola (1978–1979)128pxzortzi xingola (1978)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Harrotasunaren bandera inklusiboa
* Trans harrotasunaren bandera

## Kanpo estekak 
* : Pride - The Real Rainbow
* : Erresuma gay eta lesbikoa
Westinghouse Electric

**Westinghouse Electric** AEBetako enpresa bat da.

1886an George Westinghouse asmatzaileak Pittsburgh hirian Westinghouse Electric Company izenez sortua. Enpresa hau Nikola Tesla serbiar asmatzailearen eskutik korronte alternoaren ekoizpenean aintzidaria izan zen, ondorioz, Korronteen gerran Thomas Alva Edison asmatzailearen General Electric enpresarekin lehia bizia izan zuen.

1995ean CBS enpresak eorsi zuen, eta 2006ean Toshiba japoniar enpresaren jabetzara igaro.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Winchesterreko katedrala

**Winchesterreko Trinitate Santuaren katedrala** () Ingalaterrako Hampshire konderriko izen bereko hirian dagoen katedral gotikoa da. Naberik luzeena du eta, oro har, Europako katedral gotiko guztien artean luzeena da.

## Historia 
Katedrala 1079an eraikitzen hasi ziren, Walkelin gotzainaren agindupean, eta 1093ko apirilaren 8an, Ingalaterrako gotzain eta abade ia guztien aurrean, monjeak Old Minster saxoi eliza zaharretik berrira aldatu ziren, "aintza handiz eta pozarren".

Gaur egungo eraikinaren zatirik zaharrena kripta da, garai hartakoa. Gilen II.a Ingalaterrakoa (Gilen I.a Konkistatzailearen semea) katedralean lurperatu zuten 1100eko abuztuaren 11n, gertu zegoen New Foresten izandako ehiza-istripu batean hil zenean.

Erdiko dorre xaparratu eta karratua, normandiar itxura ukaezina duena, 1202an hasi zen, katedrala eraikita dagoen lur-eremu ezegonkorraren ondorioz erori zen aurreko dorrea ordezkatzeko. Lanek XIV. mendean jarraitu zuten, 1394an, normandiar nabearen birmoldaketa William Wynford masoi maisuaren diseinuen arabera hasi zen eta XV. eta XVI. mendeetan jarraitu zuten, bereziki girola eraikiz San Swithunen hilobira joaten ziren erromes ugariak egokitzeko. Beneditarren erakundea, San Swithun prioratua, 1539an desegin zen. Klaustroa eta kapitulu-aretoa eraitsi zituzten, baina katedrala mantendu egin zen.

1905etik 1912ra bitartean, zaharberritze lanak egin zituen T.G. Jacksonek, baita erreskate ospetsua ere, eraikina erabat ez kolapsatzeko. Ekialdeko eta hegoaldeko hormen zimendu urpetuetako batzuk urpekari batek indartu zituen, William Walkerrek, eta 25.000 zementu-zaku, 115.000 hormigoi-bloke eta 900.000 adreiluz bete zituen. Egunean sei orduz lan egin zuen 1906tik 1912ra, iluntasun osoan, sei metrotik gorako sakoneran, eta horrek katedrala eraistetik salbatu zuen. Lan hori Viktoriar Errege Ordenak onartu zuen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Catedral de Winchester - nau (2).JPG|Erdialdeko nabea
Fitxategi:Catedral de Winchester - nau.JPG|Erdialdeko nabea
Fitxategi:Catedral de Winchester - volta.JPG|Ganga
Fitxategi:Catedral_de_Winchester_-_transsepte.JPG|Traseptua
Fitxategi:Catedral de Winchester - cor.JPG|Korua
Fitxategi:Catedral_de_Winchester_-_Volta_cor.JPG|Koru ganga

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Arsenio Iglesias

**Arsenio Iglesias Pardo**, ezizenez **Arteixoko Aztia** edota **Arteixoko Axeria**, (Arteixo, Coruñako probintzia, 1930eko abenduaren 24a - Coruña, 2023ko maiatzaren 5a) galiziar futbolari eta entrenatzaile bat izan zen.

Deportivo de La Coruñako historian garrantzizko papera jokatu zuen. Marco Antonio Boronat euskal herritar entrenatzailea ordezkatuz, 1990-1991ko denboraldian Lehen Mailarako igoera lortu eta etorkizunean "Superdepor" ezizenez liga irabaziko zituen taldearen urrezko aroaren hastapena ezarri baitzuen. 1992-1993 eta 1993-1994 denboraldietan Lehen Mailan bigarren postuan amaitu eta bi txapelketaorde irabazi zituzten. 1995ean Futboleko Espainiako Errege Kopa irabazi zuen lehenbiziko galiziar taldea bilakatu zen.

Galiziako futbol selekzioaren entranzatzailea ere izan zen.

## Kanpo estekak
The Strain

***The Strain*** (euskaraz *Anduia*) AEBetako zientzia-fikzio eta beldurrezko drama telesail bat da. 2009ko Guillermo del Toro zinema zuzendari eta gidogigilea eta Chuck Hogan idazleak elkarrekin idatzitzako *izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. 2014ko uztailaren 13an FX katean aireratzen hasi zen.

## Argumentua 
New York hiria. Berlin hiritik datorren Boeing 777 hegazkin bat JFK nazioarteko aireportuan lurrartu berri da. Lurrartze pistan gelditu eta aireportuko langileek eta poliziak barnera sartzean ustezko 210 gorpu zurbilez betea dagoela egiaztatuko dute. Gainera, ekipaje departamentuan lurrez beteriko hilkutxa bitxi bat topatuko dute. Honela, Jusef Sarduren iritsiera gauzatuko da, "Maisua" izeneko banpiroa.

## Aktoreak 
* Corey Stoll: Ephraim Goodweather doktorea
* David Bradley: Abraham Setrakian, armeniar judu irakaslea
* Mía Maestro: Nora Martinez doktorea
* Kevin Durand: Vasiliy Fet, ukraniar izurri akatzailea
* Jonathan Hyde: Eldritch Palmer/Maisua, aberats elbarritua
* Richard Sammel: Thomas Eichorst, Maisuaren alemaniar kide miteriotsu eta iluna
* Sean Astin: Jim Kent, Nora eta Ephraimen lankidea
* Jack Kesy: Gabriel Bolivar/Maisua, rock izar drogazalea
* Natalie Brown: Kelly Goodweather, Ephraimen emazte ohia
* Miguel Gomez: Augustin «Gus» Elizalde, gaizkile gaztea
* Ben Hyland: Zach Goodweather, Ephraim eta Kellyren semea
* Ruta Gedmintas: Dutch Velders, Palmerrek kontratatutako interneteko hackerra
* Rupert Penry-Jones: Quinlan jauna, erdi-banpiroa, Maisuaz mendakatzeko asmoaz
* Samantha Mathis: Justine Feraldo , New York Hiriko zinegotzia
* Joaquín Cosio: Angel Guzman Hurtado, "Zilarrezko Aingerua" ezizena zuen borrokalari ohia

Fitxategi:Corey Stoll SDCC 2014.jpg|Corey Stoll, Ephraim Goodweather
Fitxategi:David Bradley SDCC 2014.jpg|David Bradley, Abraham Setrakian
Fitxategi:Kevin Durand SDCC 2014.jpg|Kevin Durand, Vasiliy Fet

Fitxategi:Mia Maestro SDCC 2014 (cropped).jpg|Mía Maestro, Nora Martinez
Fitxategi:Jonathan Hyde SDCC 2014 (cropped).jpg|Jonathan Hyde, Eldritch Palmer
Fitxategi:Richard Sammel SDCC 2014.jpg|Richard Sammel, Thomas Eichorst
Fitxategi:Miguel Gomez, The Strain, SDCC 2014 (cropped).jpg|[Miguel Gomez, Augustin « Gus » Elizalde
Fitxategi:Natalie Brown, The Strain, SDCC 2014 (cropped).jpg|[Natalie Brown, Kelly Goodweather
Fitxategi:Jack Kesy, The Strain, SDCC 2014 (cropped).jpg|Jack Kesy, Gabriel Bolivar
Fitxategi:Sean Astin 2 SDCC 2014.jpg|Sean Astin, Jim Kent

## Kanpo estekak 
* *The Strain* telesailaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Arizona Dream

***Arizona Dream*** (euskaraz *Arizonako Ametsa*) 1993an Emir Kusturica serbiar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta David Atkins estatubatuar gidoigilearekin batera idatzitako drama-komedia film surrealista da. Johnny Depp, Jerry Lewis, Faye Dunaway, Lili Taylor, Vincent Gallo eta Paulina Porizkova aktoreek antzeztu zuten.

Kusturicak beste film askotan bezala honetan ere fantasia eta pertsonaien ametsak errealitate latzarekin nahastu ditu, eta amaieran dena tragedian bukarazi.

Bitxikeria gisa, Foo Fighters rock taldeko Dave Grohl abeslariak beren *The Colour and the Shape* diskoko "Enough Space" abestia film honetan oinarritua dagoela adierazi zuen.

## Argumentua 
New York hirian bizi den Axel Blackmar gaztea (Johnny Depp) bere Arizonako jaioterrira itzultzera derrigortua egongo da, bertan bizitzaren aldi berri bati ekin eta bere ametsak nahiz ingurukoenak ere egia bilakatzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Johnny Depp: Axel Blackmar
* Jerry Lewis: Leo Sweetie
* Faye Dunaway: Elaine Stalker
* Lili Taylor: Grace Stalker
* Vincent Gallo: Paul Leger
* Paulina Porizkova: Millie
* Michael J. Pollard: Fabian
* Candyce Mason: Blanche
* Alexia Rane: Angie
* Polly Noonan: Betty
* Ann Schulman: Carla
* James R. Wilson: Abokatua
* Kim Keo: Panpin abeslari mekanikoa

## Kanpo estekak 
* *Arizona Dream* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irkaurgai
Bateragarritasun elektromagnetiko

**Bateragarritasun elektromagnetikoa** (BEM-a, ingelesezko EMC siglez ere ezaguna) ingeniaritza elektrikoaren adarra da, nahi gabeko energia elektromagnetikoa sortzea, hedatzea eta hartzea ekiditea helburu duena. Energia honek interferentzia elektromagnetikoak (EMIak direlakoa) edo kalteak eragin baititzake gailu elektronikoetan.

## Akoplamendu mekanismoak 
Beheko eskemak zarataren iturria (igorlea), akoplamendu-modu ezberdinak eta biktima (hartzailea) erakusten ditu. Gehienetan, iturria eta biktima gailu elektronikoak izan ohi dira. Hala ere, zarata naturako fenomeno bat sortua izan daiteke, hala nola: tximistak, deskarga elektrostatikoak edota unibertsoaren jatorriko Big Bang eztanda, besteak beste.

erdian|500px|Interferentzia elektromagnetikoen (EMIen) lau akoplamendu-moduak.

### Eroapenezko akoplamendua 
**Eroapenezko akoplamendua** zarata-iturriaren eta zarata-biktimaren artean zuzeneko kontaktu elektrikoa dagoenean gertatzen da.

Eroandako zarata agertzen den ezaugarrien arabera sailka daiteke:
* **Modu komuneko** edo **inpedantzia komuneko akoplamendua**: zarata fasean (norabide berarekin) agertzen da bi eroale elektrikotan.
* **Modu diferentzialeko akopalamendua**: zarata desfasatuta (norabide ezberdinarekin) agertzen da bi eroaletan.

### Akoplamendu induktiboa 
**Akoplamendu induktiboa** zarata-iturria eta hartzailea bata bestetik gertu (normalean uhin-luzera bat baino hurbilagoko distantziara) daudenean gertatzen da. Bi mota bereizten dira:
* Indukzio elektrikoz gertatzen bada: akoplamendu kapazitiboa deritzo.
* Indukzio magnetikoz gertatzen bada: akoplamendu magnetikoa deritzo.

#### Akoplamendu kapazitiboa 
**Akoplamendu kapazitiboa** bi eroaleren artean, uhin-luzera bat baino hurbilagoko distantziara, normalean eremu elektriko aldakor bat dagoenean gertatzen da. Eremu horrek hartzailearen eroalean potentzial-diferentziaren aldaketa induzitzen du.

#### Akoplamendu magnetikoa 
**Akoplamendu magnetikoa** edo **akoplamendu induktiboa** bi eroale paraleloren artean, normalean uhin-luzera bat baino hurbilagoko distantziara, eremu magnetiko aldakor bat dagoenean gertatzen da. Eremu horrek hartzailearen eroalean potentzial-diferentziaren aldaketa induzitzen du.

### Erradiazio bidezko akoplamendua 
**Erradiazio bidezko akoplamendua** edo **akoplamendu elektromagnetikoa** iturria eta biktima bata bestetik urrun daudenean gertatzen da, normalean uhin-luzera bat baino urrunagoko distantziara. Iturriak eta biktimak irrati-antenen antzera jokatzen dute: iturriak espazioan zehar hedatzen den uhin elektromagnetikoa igortzen edo irradatzen du eta biktimak uhin hori hartzen du.

## Kanpo estekak
North American Basque Organizations

**North American Basque Organizations Incorporated** (**NABO** laburdurarekin ezagunagoa) Estatu Batuetako eta Kanadako euskal etxeen federakuntza da. 2018. urtean, 46 bazkide zituen, horietarik bi Kanadan.

## Historia 
1973. urtean sortu zen NABO, Reno Nevada unibertsitatean zegoen Euskal Ikasketetako Zentroaren (Basque Studies Center) bultzadarekin. Jon Bilbao eta William Douglass zentroko bultzatzaileek Argentinako euskal etxeen federakuntza (FEVA, Federación de Entidades Vasco Argentinas) ezagutzen zuten, eta halako bategite bat eusko-estatubatuarrentzat ona izan zitekeela pentsatu zuten. Era berean, Idaho estatuak laguntza eman zion Basque Studies Centerri euskal proiektu zenbait martxan jartzeko, eta horixe baliatu zuten Bilbaok eta Douglassek.

NABO sortu zen garaian gorabehera handiak ziren euskal diasporako taldeen artean, jatorriaren arabera. *Spanish basque* taldekoak bizkaitarrak ziren batez ere, kosta partekoak gehienbat: Gernika, Markina eta Lea-Artibai ingurukoak. Hauek kolonia indartsua eratua zuten Boise, Idaho eta Oregon inguruan, eta beste multzo handi bat zegoen, *french basque* taldekoak, Nafarroa Behereko hegoaldekoak nagusiki: Baigorri, Aldude eta inguruetako herrietakoak. Jatorri honetakoak gehiago ziren Kalifornian. Bi taldeen arteko mugak apurtzea eta taldeak hurreratzea izan ziren NABOren helburuak sorrera unean, eta helburuok bete egin dira neurri handi batean.

NABOren lehen lehendakaria, 1973an, Al Erkiaga (1935-2022) izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nabasque.eus, webgune ofiziala
Honddu Isaf

'''''', Galesko komunitate bat da, Powys konderrian. B4520 errepidean dago, Brecon eta Builth Wells udalerrien artean.

2011ko erroldaren arabera 395 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Kerry (Powys)

**Kerry**, , Galesko komunitate eta udalerri bat da, Powys konderrian. A489 errepidean dago, Newtown udalerritik 4,5 kilometro hego-ekialdera.

## Kanpo estekak
Glyn Tarell

'''''', Galesko komunitate bat da, Powys konderrian. Cardiff hiriburutik 51,1 kilometrora dago.

2011ko erroldaren arabera 614 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanafan Fawr

'''''', Galesko komunitate eta parrokia bat da, Powys konderrian. Builth Wells udalerritik 14 kilometrora dago.

2011ko erroldaren arabera 470 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanbadarn Fawr (Powys)

**Llanbadarn Fawr**, Galesko komunitate bat da, Powys konderrian. Llandrindod Wells udalerriaren ipar-ekialdean dago. Komunitatea Crossgates eta Fron udalerriek osatzen zuten.

2011ko erroldaren arabera 701 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Crossgates (Powys)

**Crossgates**, , Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Llanbadarn Fawr komunitatean dago, Llandrindod Wells udalerritik 3 milia ipar-ekialdera eta Rhayader udalerritik 8 milia hego-ekialdera dago.

2009ko erroldaren arabera 400 biztanle inguru zituen.

## Kanpo estekak
Fron (Powys)

**Llanbadarn Fawr**, , Galesko udalerri txiki bat da, Powys konderrian. Llanbadarn Fawr komunitatean dago, Llandrindod Wells udalerriaren ipar-ekialdean.

## Kanpo estekak
Clotilde sofa batean eserita

***Clotilde sofa batean eserita***, gaztelaniaz ***Clotilde sentada en un sofa***, Joaquín Sorolla margolari valentziarrak 1910ean egindako erretratua da. Margolanaren protagonista bere emaztea zen, Clotilde García del Castillo. Gaur egun Sorolla Museoan gordeta dago, Madrilen. Mugimendu postinpresionistaren margolana da.

## Margolanaren ezaugarriak 
Margolanean bere emaztea eserita ikusten dugu, liburu bat altzoan. Irudia garaiko burges gustukoa da. Emakumearen begirada espektadoreari zuzenduta dago. Begirada horrek lasaitasuna adierazten du. Inguru ilun batean argi guztia emakumearen eta sofaren gainean biltzen da. Sorollak soinekoa zuzenenan oihalaren gainean margotu zuen, gazaren transparentziak hobeto erakusteko. Clotildek soineko zuria eta luzea erakusten du; zuritasuna zenbait tokietan larruaren arrosarekin nahasten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren fitxa Ceres webgunean.
Llanelieu

'''''', , Galesko komunitate eta herri bat da, Powys konderrian. Talgarth udalerritik 4 kilometro ekialdera dago.

## Kanpo estekak
2017ko San Petersburgoko metroko atentatua

**San Petersburgoko metroko atentatua**, 2017ko apirilaren 3an, San Petersburgoko metroan jazotako eraso terrorista bat izan zen, Errusiako San Petersburgo hirian. Sennaya Ploshchad eta Tekhnologichesky Institut geltokien artean gertatu zen.

Atentatua bonba eraso suizida bidez burutu zen. 15 hildako (erasotzailea barne) eta 64 zauritu eragin zituen. Erasotzailea Kirgizistanen jaiotako Akbarzhon Dzhalilov errusiarrak gauzatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak