open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sortzez Garbiaren eliza (Aribe)

**Sortzez Garbiaren eliza** Aezkoako Aribe udalerrian 1943. urteko kristiau eliza bat da, neogotiko estiloan.

## Eraikina 
Oinplanoa hiru habeartekoa da, alboetako habearteek bi atal dituzte eta erdikoa zabalagoa eta luzeagoa da, hirukoa. Pilare prismatikoek banatzen dituzte, eta pilare horiek zutabeerdiak dituzte atxikita, arku zorrotzei eusteko. Erdiko habearteak burualde zuzena du, eta oinplano osoa nerbiatura tolestuko eta sekzio angeluzuzeneko gurutze-ganga bakunez estalita dago. Burualdean, ganga gallonatu bat dago (makilak ditu). Kanpoaldean, burualde hori elizaren aldi berean eraiki zen parrokia-etxeak luzatzen du, eta estilo berekoa da.

Barrualdeak eta kanpoaldeak hormak luzituta dituzte eta perimetro osoak harri arrosazko zokalo bat du. Nabearen oinaldeko horman ate angeluzuzen bat dago, eta haren gainean koruari dagokion leiho biribil txiki bat. Eraikin osoa teilaz estalita dago, aldapa nabarmenean, elurrak hainbeste astintzen duen pirinio-gune honi dagokion bezala. Barrualdean, bai burualdean, bai alboko kaperetan, arotzeria neogotikoko hiru aldare daude, Sortzez Garbiaren Ama Birjinari (erdikoa) eta San Antoniori eta Sorospen Perpetukoaren Ama Birjinari (albokoak) eskainiak. Epistolaren aldeko kaperan gurutziltzatutako Kristoa dago, eta korurako igoeran Arrosarioko Ama Birjina, biak XIX. mendekoak.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Aribe
* Aezkoa

## Kanpo estekak
Jose Rota

**Jose Rota** (Garralda - ) euskal artisau eta eskultore izan zen.

Autodidakta, 1945etik harria eta egurra erabiltzen ditu; inspirazioa bilatzen du euskal arte herrikoian.

## Erreferentziak 
* 

## Kanpo estekak
Done Ibane Ebanxelariko eliza

**Done Ibane Ebanxelariko eliza** Aezkoako Garralda udalerrian XX. mendeko kristiau eliza bat da, neogotiko estiloan.

## Eraikina 
Habearte bakarreko oinplanoa du lau ataletan, gurutzadura barne, eta burualde poligonala, 5 horma-atalekoa; sakristia hari atxikita dago, alde epistolarretik. Bataio-kapera habeartearen oinaldearen atalari lotzen zaio, ebanjelioaren aldetik. Trapezoide formako jatorrizko estalkiaren ordez, hainbat motatako ganga-formako estalkia jarri zen: nabean fajoien gaineko ertz-ganga, gurutzaduraren besoetan kanoi zorrotza duena, burualdearen eta bataio-kaperaren zati zuzena, eta absidean labe-ganga. Korua habeartearen oinaldean dago, arku eskartzano baten gainean. Altzari liturgikoak ahalik eta txikienak dira, eta apostoluen horma-pintura neorromaniko moderno batzuekin osatzen dira.

Harlanduz zipriztindutako horma luzituak, kuxindutako zati batzuetan. Estalkia bi isurkiko zinkezkoa da. Fatxada habeartearen oinaldean dago eta erdi-puntuko 2 arku eta arku eskartzanoa ditu. Horien gainean, koruari emango dioten arku zorrotzeko 5 leiho daude. Dorrea epistolaren aldeko nabearen oinaldearen atalari atxikita dago.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Garralda
* Aezkoa

## Kanpo estekak
Done Petriko eliza (Orbaizeta)

**Done Petriko eliza** Aezkoako Orbaizeta udalerrian XII. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
Eliza erromaniko jatorrikoa da, XII. mendearen amaierakoa edo XIII. mendearen hasierakoa, eta hainbat aldiz aldatu dute; lehenik, 1377ko abuztuaren 22an izandako sute baten ondoren berreraiki zuten, eta, gero, XVI. mendean, elizpeari eta gangei eragin zien eraberritze baten bidez, eta sakristia gehitu zioten. Horrek azaltzen du gaur egungo gotiko berantiarraren itxura. Habearte angeluzuzen bakarreko oinplanoa du, hiru ataletan banatuta, eta burualde poligonal txiki bat. Sixpartita gangari eusten dioten harlanduzko hormak luzituta daude. Koru modernoa Navearen oinetan altxatzen da. Sakristia Epistolaren aldean dago burualdeari atxikita, eta gurutze-ganga batek estaltzen du. Kanpoaldean, harlanduzko horma erregularrak kontrahormek eta teilatu berrituek sendotzen dituzte. Dorrea garaiera baxukoa da eta habeartearen gainean dago, Erdi Aroko tipologiaren arabera.

Portada XVI. mendeko estilo errenazentistakoa da, eta erdi-puntuko arku bat du, ate-zangoekin eta hari landatuarekin; alboetan, argimutilez errematatutako bi zutabe ditu. Zutabe horien artean eta sarrerako arkuaren gainean, inposta lau bat ikusiko dugu. Bertan, frontoi kurbatu bat dago, San Pedroren harrizko eskultura baterako horma-hobi gisa balio duena. Barruan, Ebanjelioaren aldean, nitxo txiki bat ikusiko dugu, bataiatzeko kapera egiten duena. Harriz egindako Erdi Aroko sakramentu pila bat du. Sarreraren ondoan ikusten dugun ur bedeinkatuzko pila barrokoa da. Presbiterioaren buruan erretaula barroko oktogonala dago, horma poligonalera ezin hobeto egokitzen dena. San Pedrori eskainita dago eta XIII. mendekoa da. Ziur aski, Aezkoa ibarreko erretaularik apainduena da, haraneko armarriarekin eta aingeru musikariekin, aingeruekin eta ama birjinaren irudi gehiagorekin.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Orbaizeta
* Aezkoa

## Kanpo estekak
Done Salbatore eliza (Hiriberri)

**Done Salbatore eliza** XIV. mendeko eliza kristaua da, estilo gotikokoa, Aezkoako Hiriberrin dagoena, Nafarroa Garaian.

## Eraikina 
Erdi Aroan eraiki zen gotiko estiloan eta habearte bakarra du, Ebanjelioaren aldean kapera bat eta Epistolaren aldean beste txiki bat dituela. Gurutze-gangez estalita dago. Portada arku zorrotzekoa da, eta landare-dekorazioa duten kapiteletan oinarritzen diren arkiboltak ditu. Barruan, koruak zurezko euskarri gotikoak ditu.

Erretaula nagusia errenazentista da, Joan Gazteluzarrek eta Ambrosio Bengoetxeak egina, 1606an tasatua. Bankua, bost kaleko bi solairu eta atikoa ditu. Eskulturak erdikoan eta muturrekoetan jartzen dira, eta erliebeak erdikoetan. Bigarren pisuaren erdian dagoen Jasokundearen tailua nabarmendu behar da. Gainerakoan, eskulturak mazoneriaren zati batzuk ere hartzen ditu. Presbiterioan erretaula erromanista txiki bat ere badago, Arrosarioko Ama Birjinarekin (atzekoa), Santa Katalina eta Santa Kiteria erliebeen artean. Ebanjelioaren aldeko kaperan arkitektura platereskoko beste erretaula bat dago, atzealdeko irudiekin. Alde berean, gurutziltzatuaren tailu bat dago, askotan gainean margotua, XIV. mendekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ziriako Morea

**Ziriako Morea Goienetxe** (Garaioa, 1854 &ndash; Galiziako kostaldea, 1936ko irailaren 8a) euskal ongile eta enpresaburu izan zen.

## Biografia 
Ziriako Morea Garaioan jaio zen 1854. urtean. Gaztea zela Argentinara emigratu zuen, eta han ahalegin handiz eta urte gutxiren buruan dirutza handia lortu zuen. Buenos Airesen, harreman zuzena nuen emigratutako hainbat lagunekin, tartean Antonio Arostegi edo Domingo Elizondo. Ohitura zen emigratu dirudunek beren diruarekin beren jaiotza-herriak garatzen laguntzea, eskolak, elizak edo iturriak eraikiz. Hala, Garraldako 1898ko sutearen ondoren, non ia etxe guztiak kiskalita eta suntsituta geratu ziren, haietako batzuk lanean aritu ziren. Domingo Elizondok buztinezko teilak zituzten etxeak eraikitzen lagundu zuen (ordura arte buztinezkoak ziren, eta horrek sua zabaltzen lagundu zuen) eta Antonio Arostegik iturri bat eta garbitoki bat eraiki zituen. Arostegik, gainera, bertako eliza eta eskola eraikitzen lagundu zuen urte batzuk geroago.

Ziriako Morea Domingo Elizondok zuzentzen zuen Iratiko trenbidearen enpresa emakidaduneko lehendakariordea izan zen.

## Erreferentziak 
* 

## Kanpo estekak
Zubialdeko zubia

**Zubialdeko zubia** Aezkoako Orbara udalerrian Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Irati ibaia zeharkatuz.

## Deskribapena 
Harlanduzkoa da eta oso eraberrituta dago. Bi begi ditu, bata beheratua eta bestea erdi-puntuko arkuduna. Alde banatan tajamar bat gordetzen du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Orbara
* Irati

## Kanpo estekak
Done Joakineko baseliza

**Done Joakineko baseliza** Aezkoako Aribe udalerrian Erdi Aroko kristiau baseliza bat da.

## Eraikina 
Baseliza hau, beste asko bezala, 1794an hondatu egin zen Konbentzioaren Gerran, zoladura eta erretaula suntsitu ziren, eta hiru urte geroago meza emateko eta haran osotik egiten ziren prozesioetarako egokitu zen. Eraikin angeluzuzen oso sinplea da, 1831n eraberritu zena. Ebanjelioaren aldean bi gorputz atxiki ziren, bat sakristiarako eta eskailera eraikinaren oinaldean dagoen egurrezko korura sartzeko. Estalkia teila lauz egina da.

Teilatuaren bi isurialdeei eusten dien egurrezko armazoia du. Kanpoaldean, 4 kontrahorma ezpondan epistolaren aldetik, erdiko biek ate dinteldu bat dute alboetan, eta ate horren gainean erreformaren data ageri da. Barrualdean, burualdeko horman pintura neoklasikoak eta fardelezko eskulturak gordetzeko hiru horma-hobi daude. Zentralak, ustez, San Joakin eta Mariaren tailu barrokoa izan zuen txikitan, gaur egungo parrokian ikus dezakeguna. Erretaula Orbaizetako San Esteban baseliza zaharretik dator.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Aribe
* Aezkoa

## Kanpo estekak
Cauchyren segida

Matematiketan segida bat Cauchyrena dela esaten da baldin eta edozein distantzia hartuta (normalean ε, epsilon, zenbaki erreal positibo bat) aurkitu badaitezke segidako gai bat (epsilon balioaren menpekoa) baino handiago diren bi termino zeinak haien harteko distantzia epsilon baino txikiagoa den. Garrantzitsua da segida mota hau ondoz ondoko terminoen harteko distantzia txikiagotzen doan segidekin ondo deberdintzea, hauek ez dutelako zertan konbergenteak izan. Segidak Augustin Louis Cauchy (1805) matematikari Frantziarraren ohorez hartzen du izen hau. Matematikan kobergentzia aztertzeko oso erabilia da Cauchyren segidaren definizioa.
thumb|Cauchy matematikari Frantziarra

## Cauchyren segida zenbaki errealetan 
### Definizioa: 
Izan bedi  gai errealeko segida. Segida Cauchyrena dela diogu baldin eta:

 \forall\epsilon   \exists n_0\in\aleph  **:**  \exists
n,m\geq n_0   \left\vert a_n-a_m \right\vert
    (Barra bertikalak balio absolutua adierazten du)

Zenbaki errealen kasuan, Cauchyren segida orok limite baterantz konbergitzen du. Propietate horrek analisi errealaren emaitza garrantzitsu bat dakar: s*egiden konbergentziarako Cauchyren karakterizazioa*.

### Propietateak: 
-Edozein segida konbergente Cauchy segida bat da.

-Cauchyren segida guztiak goitik bornatuak dira

-Cauchyren konbergentzia-irizpidea: zenbaki errealen segida konbergentea baldin eta soilik baldin Cauchyrena bada :

\{a_n\}  konbergentea \Leftrightarrow \{a_n\}  Cauchyrena.

## Espazio metriko batean 
### Definizioa: 
thumb|Cauchyrena den segida
Espazio metriko batean \left( M, d \right ), serie bat

: 
   x_1 , \; x_2 , \; x_3 , \; \ldots

Cauchyrena dela esaten da baldin eta edozein zebaki errealerako \varepsilon > 0 existitzen bada zenbaki natural bat N, zeinetarako m,n > N guztietarako

distantzia: 
   d(x_m, x_n) 

Horrek esan nahi du segidako gaiak hurbiltzen doazela.

### Popietateak: 
# Edozein segida konbergente Cauchyrena da.
# Cauchyren edozein segida goitik bornatua da.

\mathbb{Q} -n Cauchyren segidak ez dute zertan konbergenteak izan. Adibide klasikoa a(n)=(1+1/n)^n da. Segida hau Cauchyrena da, baina bere limitea,  e zenbakia, ez da arrazionala.

## Bibliografia 
* "Zenbaki errealak eraikitzen", Javier Gútierrez eta Imanol Mozo Carollo

## Kanpo estekak
Aria (musika)

thumb|*Txirula Magikoan*, Gaueko Erreginak *Der Hoelle Rache* aria kantatzen du.
thumb|*Der Hoelle Rache*, Mozartek idatzitako aria: audioa ez dagokio goiko irudiko saioari.
**Aria** forma musikal trinkoa da, funtsea, kantari batek abestutako melodia adierazkor baten esanahia duena. Garai berriagoetan, osotasun baten pieza partzial bat deskribatzeko erabiltzen da, ahots bakarlari batek kantatzeko, eskuarki orkestra baten laguntzarekin eta ahozko lan baten zati gisa (opera, oratorioa, kantata, etab.). Hala ere, konpositoreek batzuetan «kontzertuko ariak» idatzi izan dituzte, direnak obra handiago baten parte.

Operan, aria bat pieza bokala bakarra da, luze samarra, non pertsonaia batek bere sentimenduak edo ikuspuntuak adieraz baititzake. Arian zehar ez dago ekintzarik. Izaeraren arabera, aria motela eta lirikoa izan daiteke (*cantabile*), arintasunez betea (*di bravura*), edo musika oso landuarekin lagundua (*concertata*). 

## Historia 
Aria XIV. mendean agertu zen Europako musika jasoan, eta mendeetan zehar kantatutako melodia batetik forma egituratuago batera eboluzionatu zuen. XVII. mendean zehar, garai barrokoan, forma hirutar (A-B-A) batean finkatu zen modu tipikoena, eta horri *aria da capo* esaten zaio, zeinean lehen zatia ariaren amaieran errepikatzen den. 

Ondoren, indar handiz sartu zen opera-errepertorioan zenbait aldaera erabiliz italieraz izendatuak: *aria cantabile, aria agitata, aria di bravura, aria di coloratura,* etab. 

XIX. mendearen erdialdean, operak aria-sekuentzia bihurtu ziren neurri handi batean, errezitaturiko zatien espazioa murriztuz. Beste opera batzuek,Wagnerren gehienek adibidez, aldiz egitura guztiz jarraitua dute, eta ezin da erraz identifikatu zati bat aria independente gisa.

## Aria famatuak 
thumb|La Donna e mobile
* *Casta Diva* - *Norma* operakoa, Vincenzo Bellinirena.
**Der Hoelle Rache*, Gaueko Erreginaren aria Mozarten *Txirula magikoa* operan.
* *Nessun dorma* - *Turandot*, Giacomo Puccini. 
* *La donna è mobile* - *Rigoletto*, Giuseppe Verdi.
* ''L'amour est un oiseau rebelle -* *Carmen'', Georges Bizet.

## Kanpo estekak
Done Andereseko eliza (Garaioa)

**Done Andereseko eliza** Aezkoako Garaioa udalerrian XIII. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estiloan.

## Eraikina 
Jatorrizko eliza XIII. mende hasierakoa da, protogotiko estilokoa, eta XI. mendean alboko gotiko estiloko bi kaperak gehitu zitzaizkion. XVII. mendearen hasieran, burualdea eta gurutzadura birmoldatu ziren. Oinaldean, XIII. mendeko jatorrizko egitura kontserbatzen da, kanoi erdi zorrotzeko bi estalki-atalekin eta fajoi zorrotzekin. Estalki berria 1610ean jarri zen, nabearen bi ataletarako trenkatutako ganga eder bat, gurutzatzean erdian gurutzedun sareta bat marrazten duten nerbioekin. Kapera nagusian labe-ganga bat dago, eta nerbio ugari ditu, abaniko formako lauki irekian. Gurutzaduraren bi aldeetan, gurutze-gangaz estalita dauden kapera gotikoak irekitzen dira.

Korua habeartearen oinaldean altxatzen da. Dorrearen azpian, dorrearen zuloan, bataiategia dago – Bauismoaren administrazio-lanetarako esparru bat –, kanoizko estalkiarekin. Sakristia XVI. mendekoa da eta burualdeari Epistolaren aldetik atxikita dago, nerbio-gangaz estalita, mentsulen gainean. Kanpoaldean nabea handitzeko obra ikusten da, harlanduaren tamaina nabarmen aldatzen baita.

Erdi Aroko atea erdi-puntuko arku bat da, hiru arkibolta eta erretikula-motiboekin apaindutako kapitela dituena. Kapitelak hosto eta izarretako motiboekin apainduta daude, eta lan zakarreko giza irudikapenen bat dute. Laboraria Petrus delako bat izan zela susmatzen da, bere estilokoak baitira. XVII. mendeko zutabeak aprobetxatzen dituen arkupe dinteldu moderno baten azpian babesten da; dorrea habearteari atxikita dago, eta behealdea Erdi Arokoa da, eta goikoa, berriz, XVII. mendeko lehen herenekoa. Barruan, gurutziltzatutako Kristo moderno bat da elizaren buru, eta, alboetan, San Jose eta San Andresen tailu erromanista bana, XVII. mende hasierakoak. Eskultura horiek, udaletxean gordetzen diren beste taula batzuekin batera, XVII. mendeko bigarren hamarkadan egindako erretaula nagusi baten parte ziren. Bataiarria Ebanjelioaren aldeko kaperan dago.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Garaioa
* Aezkoa

## Kanpo estekak
Done Erromango eliza

**Done Erromango eliza** Aezkoako Orbara udalerrian XIII. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estiloan.

## Eraikina 
XII. mendearen amaierako protogotiko estiloan eraikita dago, XIII. mendearen hasieran, eta alboko kapera bat eta portada gehitu zitzaizkion XVI. mendean. Habearte angeluzuzen bakarra da, 3 atal berdinekoa, eta burualde zuzen bat ere badu. Aurreko atalean, ebanjelioaren aldeko kapera bat dago. Nabea, kanoi motako ganga batez estalita dago. Obra modernoko korua oinaldean dago. Bataiarria, Erdi Arokoa, korupean dago.

Presbiterioa barrokoko erretaula nagusi batez apainduta dago (XVII. mendearen erdialdean). Eskultura-bildumak alboetako kaleetan erliebeak txandakatzen ditu, eta erdikoa fardelezko eskulturetarako gordetzen du. Iruditeria kalitate ertainekoa da, erretaulan garaikidea, bihotz sakratua izan ezik, hura modernoa baita. Sagrario barrokoa Leringo parrokiatik dator. Ebanjelioaren aldean, kontzepzio orbangabearen erretaula moderno bat dago.

Kanpoaldean, epistolaren aldeko kontrahormek harlanduzko horma erregularrak sendotzen dituzte. Portada errenazentista da XVI. mendekoa. Zirkuluerdiko arku bat du, 4 arkibolta oso molduraturekin, eta kanpoko hauts-babesa, mentsula poligonaletan bermatuta. Bere gainean, Errege Katolikoen estiloko bola-moldura batekin ornatuta dagoen teilatu-hegal txiki bat irudikatzen da.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Orbara
* Aezkoa

## Kanpo estekak
Aria (argipena)

**Aria** izenak hainbat adiera du:

* **Aria**, Nafarroako herria.
* **Aria**, musika pieza bat.
* **Aria**, antzinako eskualde bat, satrapia persiarra, gaurko Afganistan inguruan kokatua.
* **Aria**, Argolidako herria, Grezia.
* **Aria**, *heavy metal* talde errusiarra.
* **Aria** **gitarra elektrikoen** marka komertziala.
* ***Aria*** izeneko errosazeoen generoa.

Ikus, gainera:

* **Ario** edo Arrio, arianismo korronte kristauaren sortzailea.
* **Ariar**, arraza kontzeptu sasizientifikoa.
Partikula kargatu

Fisikan, **partikula kargatua** karga elektrikoa duen partikula bat da . Ioi bat izan daiteke, hala nola protoi kopuruarekiko elektroi kopuru handiago edo txikiago duen molekula edo atomoa . Elektroi bat edo protoi bat edo beste oinarrizko partikula bat ere izan daiteke, denek karga bera dutela uste baita  (antimateria izan ezik). Kargatutako beste partikula bat elektroirik gabeko nukleo atomiko bat izan daiteke, hala nola alfa partikula bat .

Plasma partikula kargatuen, nukleo atomikoen eta askatutako elektroien multzo bat da, baina partikula kargatuen proportzio esanguratsua duen gasa ere izan daiteke.

Kargak modu arbitrarioan *positibo* (+) edo *negatibo* (-) gisa markatzen dira. Bi "mota" kargaren existentzia baino ez da ezagutzen, ez dago karga positiboetan positibo bihurtzen dituen berezko ezer, eta gauza bera gertatzen da karga negatiboarekin.

## Adibideak 
### Positiboki kargatutako partikulak 
* protoiak eta nukleo atomikoak
* positroiak (antielektroiak)
* alfa partikulak
* positiboki kargaturiko pioiak
* katioiak

### Negatiboki kargatutako partikulak 
* elektroiak
* antiprotoiak
* muoiak
* tauoiak
* negatiboki kargaturiko pioiak
* anioiak

### Karga elektrikorik gabeko partikulak 
* neutroiak
* fotoiak
* neutrinoak
* pioi neutroak
* z bosoia
* higgs bosoia
* atomoak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Partikula kargatuen mugimendua E/B eremuan
Dal

**Dal** (baita ere ***dhal*** edo **daal**;  ahoskatua) sanskrito eratorritako hitza da, Asia hegoaldean oso arrunta zuritutako lekaleak izendatzeko. Dal legumbre horiek izan daitezke baina, baita ere, haiekin prestatutako platerak. Indiako gastronomia tradizionalean ezinbesteko produktua da.

## Barietateak 
Indian ia 50 dal barietate desberdinak ezagutzen dira. Hauek dira ezagunenak:
* Toor dhal () edo tuvar (gujarateraz) edo arhar (bengaleraz) edo kandi pappu (telugueraz): consistente de guandús (Cajanus cajan).
* Chana dal edo chholar dal (bengaleraz) edo sanaga pappu (telugueraz): txitxirioekin egiten da (Cicer arietinum).
* Moong dal edo pesara edo uddhi pappu (telugueraz): soja berde lekaleekin egina (*Vigna radiata*).
* Urad dal edo kolai dal (bengaleraz) o minapa pappu (telugueraz): soja berde zurituekin egina (*Vigna radiata*).
* Masoor dal (): dilista gorriekin egina.
* Kala chana: babarrunekin egina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Locarnoko Zinemaldia

**Locarnoko Zinemaldia** (ofizialki **Locarno Film Festival**) urtero Suitzako Locarno herrian egiten duten nazioarteko zinemaldia da. 1946an sortutakoa, jaialdia abuztuan ospatzen dute beti.

Zinemaldiaren berezitasuna Piazza Grandeko filmen proiekzioa da, non 8.000 ikuslerentzako eserlekuak jartzen dituzten aire zabalean.

Jaialdiko saririk nagusiena «Urrezko Lehoinabarra» ( da, film onena saritzen duena. Beste sari batzuk «Zilarrezko Lehoinabarra» (bigarren postua) eta «Brontzezko Lehoinabarra» (gizonezko aktore onenari eta emakumezko aktore onenari) dira.

2004tik «Excellence Award» ere ematen da. Nazioartean txalotutako aktoreen lana saritzen duen sari ospetsua da, beren talentu eta ibilbidearekin zazpigarren artea aberastu baitute. Horrela, besteak beste, Oleg Menxikov, Susan Sarandon, John Malkovich, Willem Dafoe, Carmen Maura, Michel Piccoli, Toni Servillo, Chiara Mastroianni, Isabelle Huppert, Victoria Abril, Christopher Lee, Juliette Binoche edo Giancarlo Giannini omendu dituzte.

## Kanpo estekak
Giancarlo Giannini

**Giancarlo Giannini** (La Spezia, 1942ko abuztuaren 1a) italiar aktorea da, zineman eta antzerkian aritutakoa. Zinema-sari asko lortu ditu bere ibilbidean eta Oscar Sarietarako hautagaia izan zen.

## Filmografia hautatua 
## Kanpo estekak
Kåre Willoch

**Kåre Isaachsen Willoch** (Oslo, 1928ko urriaren 3a - *ibidem*, 2021eko abenduaren 6a) norvegiar politikaria izan zen. Norvegiarko 30. lehen ministroa izan zen 1981etik 1986ra.

Ekonomia ikasi zuen Osloko Unibertsitatean eta Schleswig-Holsteingo Norvegiako okupazio tropetan parte hartu zuen gerra amaitzean. Alderdi Kontserbadoreko kide izan zen eta diputatu izan zen 1958 eta 1959 artean. Bere alderdiaren buru izan zen 1970 eta 1974 artean. 1981eko urritik 1986ko maiatzera Norvegiako lehen ministroa izan zen. Bere gobernuan, estatu-monopolioak desegin zituen eta neurri araugabetzaileak sustatu zituen. Bere azken urteetan ezaguna egin zen giza eskubideen eta ingurumenaren babesaren alde egiteagatik.

## Kanpo estekak
Oleg Menxikov

**Oleg Jevgenievitx Menxikov** (; Serpukhov, 1960ko azaroaren 8a) errusiar aktore eta abeslaria da, zineman, telebistan eta antzerkian aritutakoa.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
UD San Sebastián de los Reyes

**Unión Deportiva San Sebastián de los Reyes** Madrilgo Erkidegoko San Sebastián de los Reyes hiriko futbol taldea da.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 19
* **1. maila RFEF**: 2
* **2. maila RFEF**: 2
* **Denboraldiak 3. mailan**: 16
* **Ligako posturik onena**: 2.a Bigarren mailan (2020-21ean)

### Azken urteetako ibilbidea 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Familia indexatu

Matematikan, familia bat, edo **familia indexatu** bat, objektu bilduma bat da informalki, horietako bakoitza indize multzo baten indize bati lotua. Adibidez, zenbaki errealen familia bat, zenbaki osoen multzoak indexatua, zenbaki errealen bilduma bat da, non emandako funtzio batek zenbaki oso bakoitzeko zenbaki erreal bat hautatzen duen (baliteke zenbaki osoa bera izatea).

Formalki, indexatutako familia bat funtzio matematiko bat da, bere domeinu I eta irudiarekin batera X. Askotan X multzoko elementuak aipatzen dira familiako kide gisa. Ikuspegi horretatik, indexatutako familiak funtzioen ordez indexatutako elementuen bilduma gisa interpretatzen dira. I multzoari familiaren indizea (multzoa) deitzen zaio, eta X multzo indexatua da. Sekuentziak eremu espezifikoak dituzten familia mota bat dira.

## Kanpo estekak
Patricio Lorente

**Patricio Lorente** (La Plata, 1969ko martxoaren 19a)   argentinar unibertsitate akademiko eta liderra da. 2018az geroztik, La Platako Unibertsitate Nazionaleko Idazkari Nagusia da. 2015 eta 2016 artean, Wikimedia Fundazioaren*, Wikipediaren* gobernu-organoaren eta haiei lotutako beste proiektu batzuen Zuzendaritza Batzordeko presidentea izan zen.

## Biografia 
Patricio Lorente La Platan jaio zen, Buenos Airesko probintzian, 1969ko martxoaren 19an. Hugo Enrique Lorente telekomunikazio ingeniariaren eta Beatriz Gliemmo arkitektoaren seme bakarra da. 

### Ibilbidea Wikimedia mugimenduan 
Patricio Lorente gaztelaniazko Wikipedian kolaboratzailea da 2005etik .  Wikimedia Argentinako kide sortzailea da, Wikimedia Fundazioaren tokiko kapitulua. Lehen presidentea izan zen, kargu horretan 2012ra arte egonez.  Wikimedia proiektuen eta hezkuntza-sektorearen arteko harremana sustatzen espezializatua, Argentinako Hezkuntza Ministerioak Educ.ar-en bidez argitaratutako materialen egilea eta *Conectar Igualdad* ekimeneko Aholku Batzordeko kidea.    Creative Commons-eko Argentinako lider publikoa ere izan zen.  

2012an, Lorentek Wikimedia Argentinako presidentetza utzi zuen, Wikimedia Fundazioaren kide diren erakundeek hautatua izan ondoren, bere administrazio-kontseilua *(board of trustees))* integratzeko, 2014an berriro hautatua izan zen. 2014an Wikimedia Fundazioko Administrazio Kontseiluko presidenteorde hautatu zuten; eta, urtebete geroago, bereko presidentea, agintaldia amaitu arte, 2016an, bete zuen kargua.   

Wikimedia Fundazioko buruzagi gisa, Wikipediaren komunitatearen izenean, Nazioarteko Lankidetzarako Asturiasko Printzesa Saria jasotzeaz arduratu zen, 2015ean entziklopediaren aitorpen gisa eman zena. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Patricio Lorenteren biografia La Platako Unibertsitate Nazionalaren webgunean
* Patricio Lorenteren argitalpenak SEDICIn, UNLPren Biltegi Instituzionala
* Patricio Lorenteren orria *Google Scholar-en*
* Patricio Lorenteren blog pertsonala
María Laura Leguizamón

**María Laura Leguizamón** (1965eko urtarrilaren 21a ) Argentinako Alderdi Justizialistako politikaria da. 2011tik 2017ra Buenos Aires probintziako senatari nazionala izan zen eta 2003tik 2007ra Buenos Aireseko Hirikoa. Argentinako Diputatuen Ganberan eta Buenos Aires Hiriko Legebiltzarrean ere aritu zen .

Leguizamón La Platan jaio zen eta abokatu eta notario titulua lortu zuen La Platako Unibertsitatean. Buenos Aires probintziako gobernuko funtzionario gisa lan egin zuen.

1993an Leguizamón Argentinako Ganberarako hautatu zuten, eta 1997ra arte aritu zen. 2000. urtean Buenos Aires hirian legebiltzarkide izan zen eta 2003an senatari gazteena izan zen. Zendutako Alfredo Bravo senatari sozialista ordezkatzeko izendatu zuten polemika batzuen artean, normalean senatari ohiaren alderdiak ordezkoa izendatzeko baimena duelako, baina Bravoren hauteskunde koalizioa erori egin zen gero.

Leguizamón Néstor Kirchner presidentearen Garaipenaren aldeko Frontean (FPV) eseri zen eta bere agintaldia 2007an amaitu zen. Senaturako berriro aurkeztuko zela espero zen, baina Buenos Aires Probintziako Diputatuen Garaipenaren aldeko Frontearen hamargarren postuan kokatu zen. 2007ko abenduan itzuli zen Diputatuen Ganberara.

Leguizamónen anaia, Aníbal Leguizamón, ere Diputatu bihurtu zen 2007an, FPV blokearen aurka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Senatuko profila
Diaspora (argipena)

**Diaspora** hitzak adiera zenbait ditu:
:* **Diaspora**  jatorri berdina duten baina haien jaioterri edo bizitokia utzi eta beste herrialdeetan sakabanatu diren pertsona eta horien ondorengoen multzoa da. (Jatorrizko adiera).
:* Diaspora (softwarea). Software librez eraikitako sare sozial deszentralizatua.
:* Diaspora (geologia). Oxido motako minerala da, diaspore taldearen kidea.
Club de Fútbol Talavera de la Reina

**Club de Fútbol Talavera de la Reina** futbol talde gaztela-mantxarra da. 2011n Talavera de la Reina hirian sortu zen Talavera Club de Fútbol desegin zenean.

## Datuak 
2024-25 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 5
* **Denboraldiak Lehen maila RFEFn**: 2
* **Denboraldiak Bigarren maila RFEFn**: 2
* **Denboraldiak 3. mailan**: 4
* **Ligako posturik onena**: 6.a Bigarren B mailan (2020-21)

### Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgune ofiziala
Toni Servillo

**Marco Antonio "Toni" Servillo** (Afragola, 1959ko urtarrilaren 25a) italiar aktorea da, zineman eta antzerkian aritutakoa. Zinema-sari asko lortu ditu bere ibilbidean, tartean bost David de Donatello, lau Nastro d'argento eta Urrezko Globo bat.

## Filmografia 
* *Morte di un matematico napoletano* (1992)
* *Rasoi* (1993)
* *I vesuviani* (*La salita* atala) (1997)
* *Teatro di guerra* (1998)
* *Come un eroe del novecento* - film laburra (2001)
* ''L'uomo in più* (2001)
* *Luna rossa* (2001)
* *Le conseguenze dell'amore* (2004)
* *Notte senza fine* (2004)
* *Incidenti* (2005)
* *Sabato, domenica e lunedì* - telefilma (2005)
* *La ragazza del lago* (2007)
* *Lascia perdere, Johnny!* (2007)
* *Gomorra* (2008)
* *Il divo* (2008)
* *Gorbaciof* (2010)
* *Noi credevamo* (2010)
* *Una vita tranquilla* (2010)
* *Un balcon sur la mer* (2010)
* *Il gioiellino* (2011)
* *È stato il figlio* (2012)
* *L'altro mare* (2011)
* *Bella addormentata* (2012)
* *Viva la libertà* (2013)
* *La grande bellezza* (2013)
* *Le confessioni* (2016)
* *Lasciati andare* (2017)
* *La ragazza nella nebbia* (2017)
* *Hitler contro Picasso e gli altri* (2018) - Dokumentala
* *Loro* (2018)
* *5 è il numero perfetto* (2019)
* *L'uomo del labirinto* (2019)
* *Emilio Vedova. Dalla parte del naufragio* (2019) - Dokumentala
* *Qui rido io* (2021)
* *È stata la mano di Dio* (2021)
* *Ariaferma* (2021)
* **Il ritorno di Casanova* (2022)

## Kanpo estekak
Carl Iwan Clowes

**Carl Clowes** doktorea (Manchester, Erresuma Batua, 1943ko abendua &ndash; 2021eko abendua) galestar medikua izan zen. Ezaguna zen Nant Gwrtheyrn herria zaharberritzeko eta hizkuntza-zentro bihurtzeko izan zuen bultzadagatik eta 2004ko uztailaren 15ean argitaratutako *Nant Gwrtheyrn* liburukiagatik *Y Lolfa.* 

## Ibilbidea 
Clowes Manchesterren jaio eta hazi zen, haren amak galesa hitz egiten zuen eta aitak ingelesa. Gurasoak Galesko iparraldera itzuli zirenean, galesa ikasten aritu zen. Mediku gisa 1967an graduatu ondoren, zortzi urte eman zituen Llanaelhaearn sendagile gisa Londresko Higiene eta Medikuntza Tropikaleko Eskolako Medikuntza Sozialean maestria lortu aurretik.

Nant Gwytheyrn Trust 1978an ezarri zen, Llithfaenetik (Gwynedd) hurbil dagoen harrobi-herrixka abandonatuan oinarrituta.

Clowes doktoreak mediku orokor gisa lan egin zuen inguru hartan, eta esan zuen jendea hasieran eszeptikoa zela herri oso bat erosi eta berritzeari buruz, Galesko helduei erakusteko, baina Zentroak 30.000 bisitari baino gehiago izatera heldu zen 2021ean, eta egoitza-ikastaroen aukera zabala eskainiz, galesa ikasi nahi duen edonorentzat.

Galesko hizkuntza sustatzeaz gain, ikastetxea sortzeak epe luzeko lana eman zuen eta irtenbideak eskaini zizkien Galesko hizkuntza-ezagutza zuten langileak behar zituzten sektore publikoko enplegatzaileei.

"Carl Clowes benetako zentzuko ameslari bat zen - ametsak zituen gizon batek beste milaka pertsona inspiratu zituen haiek partekatzera, eta haiek errealitate bihurtzeko gaitasun praktikoarekin eta trabarekin", esan zuen Jones jaunak.

Nant Gwrtheyrn-en kasuan, hondatzen ari zen herriaren tristura sinbolikoa nazio oso batek ezagutzen zuen, baina Carlek ikusi zuen bizitza Nantera itzul zitekeela, han hizkuntza-zentro bat sortuz. Asmoa, hasieratik, milaka hiztun galestar berri sortuko zituen garapena zen, eta, aldi berean, enplegu esanguratsua sortuko zuen Galesko hiztunentzat, harrobiak itxi ondoren lana urria zen eremu batean. Eta lortu egin zuen.

Carl Clowes doktorea Gorseddeko kide ere izan zen; Galesi ekarpen berezia egin dioten pertsonek osotzen dute elkartea.

Halaber, Antur Aelhaearn-en hasierako lehendakaria izan zen, 1974an Erresuma Batuan tokiko eskola salbatzeko ezarri zen lehen kooperatiba komunitarioa, eta Dolen Cymruko lehendakari eta inauguratzailea, 1985ean ezarri zen Gales-Lesotho harremana.

## Bizitza pertsonala 
Dorothirekin ezkonduta zegoen eta lau seme-alaba izan zituzten: Dafydd, Rhiannon, Angharad eta Cian. Dafydd eta Cian musikariak Super Furry Animals taldeko kideak.

## Heriotza 
2021eko abenduan hil zen. Huw Jonesek, Nant Gwrtheyrn-eko presidenteak, esan zuen Galesek "galesko hizkuntzaren ongile handienetako bat galdu" zuela.

## Sariak 
Britainiar Inperioko Ordenaren ofiziala

## Erreferentziak
The Hollywood Reporter

**The Hollywood Reporter** zinema-aldizkari estatubatuarra da. Estatu Batuetako zinemaren panoramari buruzko berriak ditu ardatz. Pasa den mendean integratu egin zen eta generoko bi argitalpen garrantzitsuenetako bat izan zen, bestea *Variety* izanda. 1950. urteaz geroztik, telebistaren alorrera bideratu zen, eta 1980ko hamarkadan beste hedabide batzuen gaietara. Gaur egun, aldizkari hau entretenimenduaren industrian eragin handia duen garrantzitsuenetako bat da.

## Kanpo estekak
Aria (Grezia)

**Aria** (grekeraz, Άρια) Greziako herri bat da, eta administratiboki Peloponesoko penintsulan dago, Argolidako barrutian eta Nauplioko udalerrian dago. 2011. urtean 3.376 biztanle zituen.

## Historia 
Garai mizenikoko hilobi batzuk eta eraikuntzen aztarnak badaude herrian. Ur-iturburu askoko tokia izanda, zenbait historialarik uste dute iturrietako bat Pausaniasek aipatu Kanato izenekoa zela, mitoetan Hera jainkosa han bainatzen zelarik. Erromatarren garaian akueduktu bat eraiki zuten.

Hala ere, Aria herriaren erreferentzia zaharrena 1149. urtekoa da, Ariako monasterioa antzinako tenplu greko baten hondarren gainean eraiki zenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hwasa

**Ahn Hye-jin** (; Jeonju, Hego Korea, 1995eko uztailaren 23a), ezagunagoa **Hwasa** (, askotan **Hwa Sa** idatzia) izen artistikoaz, hegokorear abeslaria eta rapeatzailea da. *Mamamoo* musika taldeko abeslaria eta rapeatzailea da. 2019ko otsailean bakarlari gisa debuta egin zuen *Twit* izeneko abestiarekin.

## Diskografia 
### Mamamoo taldearekin 
#### Estudioko diskoak 
* *Melting* (2016, RBW)
* *4colors* (2019, RBW)
* *Reality in Black* (2019, RBW)

### Bakarka 
#### EPak 
* *María* (2020, RBW)

#### Estudioko diskoak 
* *Guilty Pleasure* (2021, RBW)

## Kanpo estekak
Svindersviken

**Svindersviken** Suediako itsasadar bat da, Södermanland probintzia historikoko Nacka udalerriko Saltsjön badian. Badiaren ipar aldean Kvarnholmen uhartea eta Hästholmssundet itsasartea daude. 

## Geografia 
thumb| Ryssberget Svindersviken hegoaldeko ertzean.
Svindersviken faila haran estu batean dago; horregatik uraren sakonera handia da (kanpoaldean 30 metro baino gehiagokoa). Kvarnholmen aldean hainbat kai daude, besteak beste petrolio-produktuen deskarga gunea.

## Historia 
Badiak beste izen batzuk izan zituen lehen: *Gäddviken* (gädd = lutxo arrunta, arrain honen ugaritasunarengatik), *Finnsviken*, *Ryssviken* eta *Troldalsviken* ziren. Gero Johan van Swindern herbeheretararen izena eman zitzaion, XVII. mendean iritsi zena zen galipot eta bikea ekoiztera Danvikengo Ospitaleak emandako lurretan.

## Instalazioak 
Bertan daude, besteak beste, Gäddviken-eko antzerki eta opera estudioak; Svinderviks, Segelsällskapet eta Finnboda klub nautikoak, Trolldalen basoa eta erregai biltegiak.

2013ko apiriletik, *Tug*, *Montfred*, *Leif*, *Tom* eta *Ted* atoiontziak Svindersvikenen dute basea. 

## Mapa historikoak 

Svindersviken Hästholmen 1640.jpg|Svindersviken eta Hästholmen 1642
Svindersviken Hästholmen 1774.jpg|Svindersviken eta Hästholmen 1774
Svindersviken Hästholmen 1897.jpg|Svindersviken eta Hästholmen 1897
Nacka häradskarta.jpg|Svindersviken eta Hästholmen 1901-1906

## Irudiak 

Fitxategi:Svindersviken Dockan 2013c.jpg|Svindersviken, Dockan- etik ikusita; ezkerrean Trolldalen biotopoa.
Fitxategi:Svindersviken 2009b.jpg|Svindersviken, mendebaldeko ikuspegia.
Fitxategi:Svindersviken väst 2013.jpg|Svindersviken, Nacka hondartzatik mendebaldera dagoen ikuspegia.
Fitxategi:Svindersviken promenad 2013.jpg|Ryssbergen azpian Marinstaden - Vikdalen pasealekua, 2009-2010 urteetan eraikia.
Fitxategi:Kvarnholmen, Nacka 2010.jpg|Terraza-etxeak Kvarnholmen-en.
Fitxategi:Marinstaden July 2012 04.jpg|Villa bat Marinstadenen .
Fitxategi:Svindersvik 2009a.jpg|Udako txaleta.
Fitxategi:Montfred Tug Svindersviken 2013a.jpg|Tug eta Montfred atoiontziak.

## Erreferentziak  
## Kanpo estekak
Nicholas Murray Butler

**Nicholas Murray Butler** (Elizabeth, New Jersey, 1862ko apirilaren 2a - New York, 1947ko abenduaren 7a) estatubatuar filosofo, diplomazialari eta irakaslea izan zen. 1931ko Bakearen Nobel Saria jaso zuen Jane Addamsekin batera Briand-Kellogg Itunaren sustapenagatik eta AEBetako mugimendu bakezalearen buru izateagatik.

Filosofia irakaslea izan zen Columbiako Unibertsitatean eta Irakasleak Prestatzeko New Yorkeko Eskola zuzendu zuen. 1902an Columbiako Unibertsitateko lehendakari izendatu zuten. Ameriketak Estatu Batuetako Alderdi Errepublikanoko kidea izan zen.

Mohonk aintzirako Nazioarteko Arbitraje Konferentziako buru izan zen eta Nazioarteko Adiskidetzearen Ameriketako Estatu Batuetako saila zuzendu zuen. Nazioarteko Bakerako Carnegie Funtsaren sortzaileetako bat ere izan zen, eta 1925etik 1945era buru izan zen.
Areatza (Muxika)

**Areatza** edo **Ariatza** (bertakoen ahoskatzea, eta seinaletikan ere agertzen dena)  Muxika herriko auzoa da, Oka ibaiak eta BI-635 errepideak zeharkatzen dute auzoa, azken honek istripu ugari eragin izana gogoan dutelarik auzoan. 

## Deskribapena 
Santa Kurtze eliza berrituaren ondoan Urretxindorra plaza dago, Kepa Enbeitaren omenezkoa. Auzoko txokoa ere ondoan da, lehen auzo-ikastola izandakoa, Muxikako auzo eskoletan azkena itxi zena. Irailaren 14an da auzoko jaia, Santa Kurtze.  

Auzoko baserri-izenen artean daude halaber Elizondo, Montorgane, Mariñuene, Errakatxo, Errementari, Goltzarri, Zubiondo...

## Iruditegia 

Fitxategi:Muxika_areatza_09.jpg|Areatzako etxe bat, Oka ibaiaren haraneko lautadan.
Fitxategi:Muxika areatza 08.jpg|ZBI-635 errepideak zeharkatzen du auzoa.
Fitxategi:Muxika areatza 07.jpg|Santa Kurtze eliza.
Fitxategi:Areatza jaia7679.jpg|Erromeria, 20. mende hasieran,  Indalezio Ojangurenen argazkia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zabala (Muxika)

**Zabala** (artikulu gisako -a duelarik, EODAren arabera) edo **Zabale** (ofizialki Muxikako udalarentzat, eta bertakoen ahoskatze hedatua), Muxika herriko auzoa da. Oka haranaren mendebaldeko aldeko lautada batean dago, iparraldera du San Roman auzoa eta Besangiz erreka, hegoaldetik Pardillerreka erreka, mendebaldera Txakala auzoa eta ekialdera BI-635 errepidea eta Astelarra auzoa.

Auzoko baserri izenen artean daude: Aurrekoetxe, Ormaetxe, Luberri, Zabalbeaskoetxea, Zabalazarra, Elgezabal, Galtzarre eta Urgain.

Auzo honetan jaioak dira Jon Lopategi eta Onintza Enbeita bertsolariak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fiore

**Fiore** (**FiORE** gisa estilizatua) 1998an Poloniako Łódź hirian sortu zen jantzi-marka bat da, pantiak, galtzerdiak eta galtzetinak ekoizten dituena.

## Historia 
Fiore 1998an sortu zen Poloniako Łódź hirian. Garai batean Andrzej Strug izenez ezaguna zen ehungintza lantegietan zabaldu zuen lehen saila konpainiak. Instalazioak zaharberritu ostean, pantiak ekoizteari ekin zion. Hasieran 40 bat lagunek egiten zuten lan enpresan, urtean bi milioi pare panti ekoitziz.

Hainbat urtez poliamidazko pantiak ekoitzi eta gero, 2004an lycra lantzeko teknologia berria sartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala
Bastardix

**Bastardix** 2016. urtean Iruñean sorturiko folk-rock taldea izan zen.

## Ibilbidea 
Bederatzi lagunek osatu zuten taldea. Kritika soziala egiten dute folk musika eginez. Ohiko musika tresnez gain banjoa, akordeoia, bibolina eta txirula erabiltzen dituzte.

## Diskografia 
* *Herederos de Nadie* (2019, Gor)
* *Amestutako lurraldea* (2021, Baga Biga)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Follas novas

thumb|Follas novas
**Follas novas** (euskaraz «Orri berriak») 1880an Rosalia de Castrok (1837-1885) argitaratutako poema-liburua da. Valladolideko Simancas herrian idatzi zen, une hartan bere senarrarekin bizi zen herrian, Espainiako Erresumako Artxibo Nagusiko zuzendari izendatua.

Rosaliak, hasiera batean, *Cantares gallegos*en jarraipen gisa sortu zuen poema-liburu hau: *Follas novas*en poemen %40k kidetasuna dute 1863an argitaratutako testuarekin; gainerako konposizioek, berriz, espiritu poetiko ezberdina dute, emigrazioak, familiako zoritxarrek eta gaitz fisiko eta moralek eraginda. Beraz, sentimenduetan, saudadean, sakontzen duen poetika baten aurrean gaude, zerumugatzat norberaren izatearen muga maiz daukana:

:::: *En todo estás e ti es todo*
:::: *pra min e en min mesma moras,*
:::: *nin me abandonarás nunca,*
:::: *sombra que sempre me asombras.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cantares gallegos

***Cantares gallegos*** Rosalia de Castrok 1863ko maiatzaren 17an argitaratu zuen poesia liburua da. Galiziar Letren Eguna ospatzeko erreferentzia gisa erabiltzen den eguna. Galiziako herri kantigen eragin handia duen obra da.

Poemetan Rosalia bizi izan zen landa-gizartea islatzen duten gaiak garatzen dira. Ezaugarri deskriptibo handiko poema kostunbristak aurkitzen dira, baina badira maitasunezko poema sozial eta intimistak ere. Kantu hauek galizierazko literaturaren berpizkundea adierazten dute, egileak hizkuntzari duintasuna ematen dio eta galegoz literatura idaztea posible dela erakusten du.1 Egilea bere sorterri abandonatuaren ahots lirikoa da. Obran herriaren depresioaren aurkako testigantza bat gordetzen da, nekazari guztientzat harro egoteko modukoa izan dadin, bai eta hartzaile guztientzako memoria-ekintza bat ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
William Bligh

**William Bligh** (Plymouth, 1754ko irailaren 9a - Londres, 1817ko abenduaren 7a) britainiar Royal Navyko ofizial eta administratzaile koloniala izan zen.

1770ean ontziratu zen lehen aldiz. 1776an James Cookek bere hirugarren bidaian laguntzeko aukeratu zuen.

1787an *HMS Bounty* itsasontziaren agintea jaso zuen. Tripulazioa 1789ko apirilaren 28an matxinatu zen Hego Ozeano Barean. Bligh txalupa batera igotzera behartu zuten, beste 17 marinel leialekin batera eta 6500 kilometroko bidaia egin ondoren, Timorren lortu zuten aterpea.

1801ean Kopenhageko guduan esku hartu zuen Horatio Nelsonen agindupean. 1806tik 1808ra Hegoaldeko Gales Berriko gobernadorea izan zen. Han Roneko matxinadan kargutik kendu zuten soldadu matxinatuek.
Martin Rodbell

**Martin Rodbell** (Baltimore, Ameriketako Estatu Batuak, 1925eko abenduaren 1a - Chapel Hill, Ameriketako Estatu Batuak, 1998ko abenduaren 7a) biokimikaria izan zen. 1994ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Alfred G. Gilmanekin batera, G proteinen aurkikuntzagatik.

Judu familia batean jaio zen. 1944an Johns Hopkins Unibertsitatean ikasketak eten behar izan zituen Estatu Batuetako Itsas Armadako irrati operadore izateko Bigarren Mundu Gerran. Gerra ostean unibertsitatera itzuli zen eta 1949an biologian lizentziatu zen. 1954an biokimikako doktoretza egin zuen Washingtongo Unibertsitatean.

1956an ikertzaile postua lortu zuen Bihotzeko Institutu Nazionalean. Organismo biologikoen eta ordenagailuen arteko informazioa prozesatzeko sistemen antzekotasuna ikertu zuen eta G proteinak eta zeluletan duten transmisio-papera aurkitu zituen.
Vicenta Llorente del Moral

**Vicenta Llorente del Moral** (Algorta, Bizkaia, 1930eko irailaren 17a)  XX. mendeko entomologiaren historiaren parte den zientzialaria da. Ortopteroetan aditua da, eta intsektu mota desberdinen azterketan zentratu da profesionalki.

## Biografia 
### Bizitza etxetik urrun 
Vicenta Llorente del Moral Algortan (Bizkaia) jaio zen 1930eko irailaren 17an. Bere aita, errepublikar armadan izena emana, Elorrion hil zen 1936ko irailean. Bere amak, alarguna, bi semerekin eta haurdun, Vicenta eta bere neba nagusia, Miguel, Sobietar Batasunera ebakuatzea onartu zuen. Bidaia luze baten ondoren, bi neba-arrebak ustekabean banandu zituzten: bi urte behar izan zituzten berriro elkartzeko, hamar urte amaren eta ahizpa txikiaren berri jasotzeko, eta hemeretzi urte Espainiara itzultzeko. 

Alderdi errepublikarreko gainerako seme-alabak bezala, Sobietar Batasunean Miguel eta Vicenta besoak zabalik hartu zituzten. Han, hasieran, bizimodu lasaia, ikasi eta gozatu ahal izan zuten. 1941eko ekainean armada naziak Sobietar Batasuna inbaditu zuenean, haien bizitzak korapilatu egin ziren, eta elikagaiak urritzen hasi ziren ere.
* *Los Phampaghidae de la Península Ibérica: Insecta, Orthoptera, Ca Elifera*. Vicenta Llorente del Moral, Juan Jose Presa Asensio.
* *Tropidopola cylindrica cylindrica (Marschall, 1836) (Orthoptera:Catantopidae) en el área iberobalear y nuevos datos sobre su biología*.  David Llucià Pomares, Jorge Iñiguez Yarza, Vicenta Llorente del Moral.
* *Estudio taxonómico preliminar de los Grylloidea de España (Insecta, Orthoptera)* ( Graellsia aldizkaria) A. V. Gorochov, Vicenta Llorente.

## Erreferentziak
Zabala (Venezuela)

**Zabala** Venezuelako Nueva Esparta estatuko Díaz udalerriko bi lurralde eta estatistika dibisioetako bat, parrokia zibil kategoria administratiboa duena . Parrokiaren hiriburua La Guardia da. Margarita uhartean kokatua dago Zabala.

## Kanpo estekak
Areatza (Bilbo)

**Areatza** Bilboko hiribilduaren ingurune historiko bat da, Zazpi Kaleen aurreko partea Ibaizabal ibaiarekin mugan, aisialdirako eta paseorako gunea Bilboko itsasadarraren ondoan 19. mendetik. Areatzan aurkitzen diren punturik nabarmenenak dira 21. mendean Areatzako parkea (kioskoarekin), Arriaga antzokia, Areatzako pasealekua eta Areatzako zubia.

## Historia eta geografia 
Areatza, izenak esaten duen bezala, harea gunea izan zen, Zamudioko Ateraino barneratzen zen ibaiaren parte bat, agerian itsas-behera zenean. Hondartza baten antzekoa zen, itsasontzien geralekua eta ontziola batzuentzako tokia ere.

1483an, Kontzejuak Areatzara eta San Nikolaseko errebalera begira zegoen ibarrean hasi zuen hiribilduaren zabalgunea. Askao eta San Nikolas auzoak sortu ziren, gero Posta kalea eta Bidebarrieta kalea bilakatu ziren eremuetan. Ibaizabalen ibarrean 1513an kaia eraiki zen 600 egurrezko zutoinekin, eta 16. mendeko beste dokumentu batzuek bertan egiten ziren merkataritza forma desberdinak aipatzen dituzte, baina aldi berean inguru ireki gisa zaintzeko lanak hartu ziren.

1848an Areatzako zubia ireki zen.

## Eraikin interesgarriak 
Areatzan daude honako eraikin, eta leku nabarmenak:

* Areatzako parkea.
* Areatzako kioskoa.
* Areatzako estalpe edo tingladoak.
* Areatzako zubia.
* Udaletxeko zubia.
* San Nikolas eliza.
* Areatzako kaia.

Fitxategi:Bilbao - Puente del Arenal.jpg|Areatzako zubia eta parkea. Atzean San Nikolas eliza ageri da.
Fitxategi:Bilbao - El Arenal 2.jpg|Areatzako parkea
Fitxategi:Bilbao - El Arenal 1.jpg|Areatzako kioskoa.
Fitxategi:Puente del Ayuntamiento.jpg|Udaletxeko zubia.
Fitxategi:L'Arenal des de l'altre costat de la ria P1270344.jpg|Areatzako kaia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekiñe Casado

**Ekiñe Casado** (Arrasate, 2003) kantautore gipuzkoarra da. 

## Ibilbidea 
Txikitatik trikitixaren munduan ibili zen, soinua eta panderoa jotzen zituen. Nerabezaroan gitarra jotzen hasi zen eta 2021. urteko apirilean bere abestiez osaturiko diskoa kaleratu zuen, *Besterik ez* izena duena.

## Diskografia 
* *Besterik ez* (2021, autoekoizpena) - EPa, 5 abesti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monte Leone

**Monte Leone** (3.552 imgm) Lepontiar Alpeetako mendirik altuena da. Italia (Piemonte) eta Suitza (Valais) arteko mugan dago. Simplon mendatearen ekialdean dago eta bertatik igo daiteke. *Leone* italieraz lehoi esan nahi du eta bere hegoaldeko malda lehoi baten aurpegiaren itxura duenez hortik omen datorkio bere izena. Hala ere, badaude beste azalpen toponimikoak.

## Kanpo estekak
San Bernardino pasabidea

**San Bernardino pasabidea** (; ), Lepontiar Alpeetan eta Suitzan, Thusis (Grisonia) eta Bellinzona (Ticino) udalerriak elkarlotzen dituen mendate bat da. 2.066 metroko garaiera du. Hizkuntz eremuen arteko muga ere egiten du, mendatearen iparraldean alemanez eta hegoaldean erromantxeraz eta italieraz mintzatzen baita.

Ibilbidea, jada XV. mendean mandorako erabilia, Thusis eta Splügen artekoa, Via Mala izenez ezagutzen zuten. 1770ean gurpil bidezko ibilgailuentzako bide bat ireki zuten; 1821 eta 1823 artean nabarmen hobetu zuten bide hori, neurri batean Sardiniako Erresumak finantzatua, zuzenean Austriak kontrolatzen ez zuen Genoa eta Grisonia lotzen zituen merkataritza bide bat hobetzeko asmoz.

Trafikoa asko erraztu zen 1967an San Bernardino errepideko tunela amaitu zutenean: harrezkero, pasabidean ibilgailuen trafikoa murriztu egin da, tunela saihesteko denbora hartu dutenei mesede eginez. Bidea maiatzetik azarora baino ez dago irekita.

thumb|600px|center|San Bernardino pasabidea eta Laghetto Moesola
## Klima 
Hona hemen 1.638 metrotara dagoen meteorologia-estazioaren datuak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nax Agirre

**Nax Agirre** (izenez, **Iñaki Agirre** ; Arrigorriaga, 1964) abeslaria da. 

## Ibilbidea 
1990. hamarkadan Duenak Azer Piper taldean hasi zen musika munduan. 2014. urtean NAX taldea sortu zuen baina bi urte iraun zituen. 2019an bakarkako bideari ekin zion.

## Diskografia 
* *Serengeti* (2019, autoekoipena)
**Irri* (2020, autoekoizpena) - EPa, 3 abesti
**Musu* (2020, autoekoizpena) - EPa, 2 abesti
**Bizi poza* (2021, autoekoizpena)

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak