Enkarni Genua

**Enkarni Genua Espinosa** (Donostia, Gipuzkoa, 1942ko ekainaren 15a - ) euskal idazlea, kultura-dibulgatzailea eta txotxongilolaria da. Deustuko Unibertsitatean lizentziatu zen Filosofia eta Letretan. 2022an Manuel Lekuona saria jaso zuen.

Deustuko Unibertsitateko Filosofia eta Letretako lizentziaduna, 1971n, Manolo Gómezekin batera, Txotxongillo taldea sortu zuen. Talde horrekin, mende erdi baino gehiagoan, txotxongilo-antzerkia euskaraz egin du hainbat herrialde, hiri, eskualde, herri eta auzotan.

Idazle gisa, hainbat generotako haur eta gazte literaturako lanak (antzerki eta telebista gidoiak, ipuinak, diskoak...) eta material didaktikoak argitaratu ditu. Bere sorkuntzetan, ahozko literaturaren eta euskal mitologiaren elezaharrak suspertzeko ahalegina nabarmentzen da, publiko berrietara egokituz. Lehenenetariko saio bat 1971. urtekoa izan zen, Donostiako irailaren euskal jaietan, **Aupa xoruak** lana aurkeztuz.

1971. urtean Txotxongilo Taldea sortu zuen Manolo Gomezekin batera. Txotxongilo taldearen lehendabiziko saioa Jakintza ikastolan eman zuten, bigarrena Amezketan. Gipuzkoan zehar herriz herri ibili ziren, Bizkaian (Algortan, Durangon, Amorebietan...) eta Baionako Euskal Museoan. Ordutik, makina bat ikuskizun taularatu dituzte. Bere lehenengo pertsonaiak Otso Bixente eta Txano Gorritxo izan ziren. Beranduago beste pertsonaia batzuk sortu zituzten: **Altxa Felipe** eta **Jaxinto eta Joxepa**, besteak beste.

2013an, Donostiako Udalak Hiritar Merezimenduaren Domina eman zion Txotxongilo Taldeari. Talde horrekin, batez ere, Euskal Herrian aritu da lanean, baita Estatuko Nazioarteko Festa garrantzitsuenetan ere. Horrez gain, Europan, Miamin (AEB) eta Hego Ameriketan ere aritu da.

1982an Tolosako CIT-eko (Tolosako Ekinbide Etxea) partaideekin batera, Titirijai jaialdia jarri zuten martxan, hau da, Tolosako Nazioarteko Txotxongilo Jaialdia. Ekitaldiaren antolaketan laguntzaile izaten jarraitzen du eta TOPIC (Tolosako Nazioarteko Txotxongilo Zentroa) egitasmoan ere elkarlanean ari da. 2018an Tolosako Topic Zentroak Iparragirreren txotxongiloa jaso zuen Enkarni Genuaren eskutik.

Literaturari dagokionez, batez ere haur eta gazteentzako liburuak idatzi ditu. 40 liburu baino gehiago argitaratu ditu (ipuinak, antzerkiak, txotxongiloen antzerki didaktikoak eta dramatikoak), horrez gain, ipuin eta abesti desberdinen 21 disko ere argitaratu ditu. Horrez gain, Larramendi Ikastetxean eta Donostiako Elizbarrutiko Irakasleen Eskolan irakasle izan zen.

### Estetika 
Enkarni Genuarentzat oso garrantzitsua da estetika zaintzea eta denbora eskaintzea horri. Bere estetika sinpletasunean oinarritzen da. Lau gauzatxorekin eszena eder bat osatzen du eta ez dagoen hori haurrek beren irudimenarekin osatzeko bidea irekita uzten du.

### Artea hezkuntzan 
thumb|Enkarni Genua eta Jose Migel Barandiaran.
Enkarni Genuarentzat arteak hezkuntzan garrantzi handia du. Izan ere, bere aburuz haurrak sortzaile hezi behar ditugu bizitzeko. Horrez gain, nortasuna lantzeko ere tresna garrantzitsua dela uste du. Hala ere, eskola gehienetan nahiko gaizki lantzen den arloa dela dio, ez delako kontuan hartzen publiko aurrean moldatzeko norbera bere buruaz oso seguru egon behar dela.

*Ostiralero afaria* obrarekin irabazi zuen Enkarni Genuak Donostiako Hiria Literatur Saria euskarazko antzerki modalitatean. Obra horrek pertsonaia anonimoak hartzen ditu barne, ez daude ez euskal politikako izenik, ez partidu politikorik, ezta sindikatu edo foro konkreturik ere.

Eszenatokia jarrera politiko ezberdina duten anaiez osatutako familia batean kokatzen da, eta ezberdintasun horrek elkarrizketa bat izatearen ezinezkotasunera eramango ditu. Beraz, nabarmenak dira isiltasunak. Eta gainera, amaiera irekia duen istorio horrek, anaia bakoitzak iraganarekiko duen pertzepzio desberdinak, zailtasunak ekarriko dizkie hitz egiterako garaian. Horrek guztiak egiten du Enkarni Genuak idatzitako obra komedia garratz bihurtzea.

## Lanak 
thumb|Enkarni Genua, *Erreka Mari* ipuinaren sarrera irakurtzen.
thumb|Enkarni Genua, *Erreka Mari* liburuko pasarte bat irakurtzen.
Asko dira Enkarni Genuak sortutako ipuin, gidoi eta antzerki obrak. Ipuin, komiki-liburu, testu-liburu eta disko zerrenda luzea da berea. Hauek dira azken urteetan Haur eta Gazte Literaturan argitaratu dituenak:

* *Munstroak eta lagunak* (2001, Erein)
* *Zatoz lehenbailehen! * (2004, Erein)
* *Elurrezko panpina* (2005, Erein)
* *Katu gaiztoak ez dira gaiztoak* (2005, Erein)
* *Altxor bat esku artean : txotxongiloak * (2009, Erein)
* *Zergatik bizi da basoan Txangorritxoren amona?* (2006, Erein)
* *Kontu kontari (33+3 urte)* (2006, Erein)
* *Hitzen lapurra* - bertso-txotxongiloa - (2008, Lanku)
* *Altxor bat eskuetan: txotxongiloak, teorizazioa, historia, lan praktikoak* (2009, Erein)
* *Mahatsak eta neskatilak ondu zireneko uda* (2010, Erein)

## Sariak 
* 1980, *Ercilla Saria*, Bilbo
* 1985, *Haurren Operako Lehen lehiaketa*
* 1997, *Umeentzako Antzerki Testuen lehiaketako Saria*, Nafarroako Antzerki Eskolan
* 2001, *Donostiako Hiria Literatur Saria*
* 2007, *Victoria Eugenia Saria.* Arte Eszenikoetako Ibilbidea aitortzen duena
* 2013, Donostiako Hiritar Merezimenduaren Domina, Donostiako Udalarena
* 2022. Manuel Lekuona Saria

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Zubeldia, Iñaki: *Enkarni Genua, Euskal Herriko txontxongilolaria*. - Egan, 2013-1/2, 215-239.

## Kanpo estekak 
* Enkarni Genua literaturaren zubitegian
* Txotxongilo taldea
* Enkarni Genua Euskal Idazleen Elkartearen webgunean
* Enkarni Genua Erein
* Enkarni Genua Auñamendi Eusko Entziklopedia