open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dolors Feliu

**Maria Dolors Feliu i Torrent** (Roda de Ter, Osona, Katalunia, 1964ko uztailaren 17a) abokatua da, unibertsitateko irakaslea eta politikaria. 2022ko maiatzaren 21etik, Kataluniako Batzar Nazionaleko lehendakaria.

## Ibilbidea 
Zuzenbidean lizentziaduna, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan (UAB) 1987an, Autonomia eta Toki Ogasunean graduondoko bat Bartzelonako Unibertsitatean (1990-1991) eta Autonomia Zuzenbideko maisutza UABn (1987), Generalitateko Administrazioko goi-mailako teknikari-lanetan aritu zen 1989an. 1990-1994 bitartean, Industria eta Energia Departamentuko Aholkularitza Juridikoaren Baliabideen Ataleko burua izan zen. 1994az geroztik Kataluniako Generalitatearen abokatua izan da Konstituzio Auzitegian. Kataluniako 2006ko Autonomia Estatutuaren defentsan parte hartu zuen. Konstituzioko gaiak koordinatzeko arduraduna izan da. 1999az geroztik, Konstituzio Zuzenbideko irakasle elkartua da Pompeu Fabra Unibertsitatean. 

Feliu CDCko militantea izan zen, eta gero PDeCATekoa, 2008tik 2018ra. Bere militantzian Kontseilu Nazionaleko eta Bartzelonako Kontseiluko kide izan zen, baita Justiziako Sektoreko eta Berdintasunerako Sektoreko Idazkaritzako kide ere.

2011ko urtarrilaren 11n, Kataluniako Generalitateko Gobernuko Kontseilu Betearazleak Lehendakaritza Sailaren menpeko Generalitateko Aholkularitza Zerbitzuen eta Koordinazio Juridikoaren zuzendari izendatu zuen. Feliu 2019ko urtarrilaren 7ra arte aritu zen kargu horretan, Cèsar Puig eta Casañas-ek ordezkatu zuen arte.

2015ean, Junts zerrendan, Kataluniako Parlamenturako 2015eko hauteskundeetan.

2019ko urtarrilean, Generalitateko gobernuak Dolors Feliu izendatu zuen Kontseilu Aholku-emaileko kide, Eztabaida Konstituziogilerako Gizarte eta Gizarte Foroa bultzatzeko. 2019ko martxotik 2021eko ekainera arte, Eskubide eta Konstituzio Gaietako zuzendari nagusi izan zen.

2022ko maiatzaren 21ean, Elisenda Paluzie Kataluniako Batzar Nazionaleko lehendakari ordezkatzeko hautatu zuten, lehen itzulian idazkaritza nazionaleko kideen botoen bi heren baino gehiago lortu ondoren.
2023ko irailaren 11ko manifestazioan hitzaldi bat eman zuen, independentista erradikalenak ere lotsatu zituena.

## Argitalpenak 
* 2013. urtean, Roda de Ter, bere jaioterrian,  *Manual por la Independencia* eskuliburua aurkeztu zuen. Liburu horretan, Kataluniak abian jarritako independentzia-prozesuaren ikuspegia azaltzen du, bere esperientzia pertsonal eta laboraletik abiatuta.

* 2018ko irailean, bigarren liburua aurkeztu zuen, *Octubre en la calle*,  eta Quim Torra  izan zen aurkezpenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Abdul Ati al-Obeidi

**Abdul Ati al-Obeidi** (; Al Jabal al Akhdar, 1939ko urriaren 10a - Tripoli, 2023ko irailaren 16a) libiar politikaria izan zen. Muammar al Kadafiren garaian Libiako estatuburu eta lehen ministroa izan zen .

Lehen ministro izan zen 1977tik 1979ra, eta Herriaren Kontseilu Nagusiko idazkari nagusi 1979tik 1981era. Azken kargu hori estatuburuaren parekoa zen, nahiz eta errege boterea Kadafik betetzen zuen.

Libiak arma nuklearren programa uzteko erabakia iragarri zuten hiru negoziatzaileetako bat izan zen. 1911ko Libiako Lehen Gerra Zibilean Kanpo Arazoetako ministro izendatu zuten. Matxinoek 2011ko abuztuan atxilotu zuten eta 2013an auzitegi batek absolbitu egin zuen.

## Kanpo estekak
Zuzenbidea Ikasten

***Zuzenbidea Ikasten. Irakaskuntzarako aldizkaria.*** zuzenbide eta zientzia juridikoen euskarazko aldizkari akademikoa da.

Euskal Herriko Unibertsitatearen (EHU) Zerbitzu Editorialak argitaratzen du. Aldizkariaren zuzendaria Mikel Karrera Egialde da (Zuzenbide Zibileko katedraduna) eta Joseba Ezeiza Ramos zuzendari-ordea (Euskal filologiako irakaslea).

## Aldizkariaren historia 
2013. urtean sortu zen eta 2014. urtean lehen alea argitaratu zen. Aldizkariaren helburua zuzenbideko graduan aritzeko eta zuzenbidea ikasteko erabiltzen diren ikasmaterialak argitaratzea da (zuzenbideko irakasgai desberdinetako ikasgaiak, kasu praktikoen azterketak, irakaskuntza berrikuntzarako gidabideak, ikasleen ekarpenak, etab.), baita azterlan edo artikulu akademikoak argitaratzea ere.

## Euskararen normalizazioa 
Zuzenbideko gai orokorrez gain, aldizkariak euskararen normalizazioa justizian eta hizkuntza-eskubideen egoera ere lantzen ditu.

Hizkuntza-eskubidei buruzko lanak:

* Hizkuntza-eskubideak giza eskubide gisa: zer ikuspegi dago nazioartean hizkuntza-eskubideen inguruan?
* Euskaldunen hizkuntza-eskubideak epaitegiko harremanetan eta beste esparru administratibo zein juridikotan
* Euskararen babesa nazioarteko araudian
* Euskararen normalizazioa justiziaren alorrean: baliabideak eta erronkak
* Euskararen normalizazioa justiziaren alorrean: testuingurua eta aurrekariak
* Atxilotuen, auzipetuen, biktimen eta errefuxiatuen hizkuntza-eskubideak europar batasunean
* Euskaldunen hizkuntza-eskubideak justizian eta administrazioan
* Euskararen erabilera eta normalizazioa epaitegietan: ekimenak eta emaitzak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eleria aldizkaria (Zuzenbidea)
*Uztaro aldizkaria

## Kanpo estekak 
* *Zuzenbidea Ikasten*en webgunea
Flora Sanhueza

**Flora Sanhueza Rebolledo** (Cobquecura, Ñuble, BioBio, Txile, 1911 &ndash; *ibídem*, 1974ko irailaren 18a) txiletar anarkista izan zen, eta Luisa Michel Eskola Libertarioa sortu zuen.

## Bizitza 
Flora Sanhueza Rebolledo, 1911n sortua, pentsamendu libertarioa besarkatzen zuen familia batean, 7 urte zituela iritsi zen Txilera Espainiatik. Bera eta bere familia Iquiquen kokatu ziren, Pisaguan bereziki, eta han hasi zen nortasun gozoa, ausarta, sinesgarria eta emantzipazio sozialerako idealak lantzen, gero Flora anarkismoaren bidetik eraman zuten ideialak, hain zuzen.

Espainiako Gerra Zibilean borrokalaria izan zen, Buenaventura Durruti kidearekin borrokatu zen, gerra zibilaren amaierara arte parte hartu zuen, 39. urtean Frantziara igaroz, kide talde batekin batera. Talde hori atxilotu eta errefuxiatu-eremu batean jarri zuten, baina, pixkanaka, nazien inbasioa gertatu zen, eta kide horiek gerrako preso bihurtu ziren. Frantzia hegoaldean dauden errefuxiatu-esparru horiek kontzentrazio-esparru bihurtzen ziren. Bi urte luzez egon ziren preso, eta mota guztietako jazarpenen biktimak izan ziren: tortura, bortxaketak, eta asko fusilatu egin zituzten.

## Eskola libertarioa 
Txilera itzulita, 1947an, Gabriel González Videlaren gobernuan eta anarkista eta komunisten jazarpenean, "Luisa Michel" ateneoa sortu zuen, mende hasierako ateneo libertarioetan inspiratua. Sarea ehuntzen zuten langileentzat zen ateneoa.

Lehen lau urteetan, ateneo libertarioak langile horien garapen kulturalerako zentro gisa funtzionatu zuen, ia klandestinitatean. 1953an, emakume langileen seme-alabak hartzen zituen eskola bihurtu zen, eta "Escuela Libertaria Luisa Michel" izena hartu zuen. 70 ikasle baino gehiago izatera iritsi zen. Eskolak 1957an utzi zion funtzionatzeari.

Flora Sanhueza Williams Miller Sanhuezaren izeba zen, 1973tik desagertutako atxilotua.

## Atxiloketa eta heriotza 
1973ko estatu-kolpearen ondoren, atxilotu eta torturatu egin zuten Flora. Gero etxe-atxiloketa jasan zuen, eta 1974ko irailaren 18an hil zen, jasandako torturen ondorioz.

## Ikus, gainera 
* Anarkismoa Txilen
* Erregimen militarreko giza eskubideen urraketak (Txile)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Héctor Pavelic-ek, Flora Sanhuezaren semeak, egindako ikerketa historikoa.
Eumelia Hernández

**Eumelia Hernández** (Caracas, Venezuela; 1913ko urriaren 14a - *ibidem*, 1990eko irailaren 17a) militante feminista izan zen emakumearen eskubideen eta Venezuelako langileen eskubideen alde jardun zuen. Venezuelako sindikalismoaren aitzindaria, Venezuelako Langileen Zentral Bateratuko Batzorde Betearazleko kide izatera heldu zen lehenbiziko emakumea. Gerora, erakunde horretan lehendakariordea izan zen. Venezuelako Emakumeen Mugimenduko kide, eta Venezuelako Alderdi Komunistako (EPO) kide egin zen.

## Biografia 
Eumelia Hernández Caracasen jaio zen 1913an, familia apal batean. Oinetako arloko langilea izan zen.

Venezuelako Langileen Zentral Bateratuko lehendakariordea izan zen. 1936an, Venezuelan emakumeen sufragioa sustatzen zuen Emakumeen Kultur Elkartean sartu zen, eta Kode Zibilaren erreforma bilatzen zuen, emakume langileak, haurdun zeudenak eta haurrak babesteko legeak sortzeko, ezkontzatik kanpo jaiotako seme-alaben aurkako diskriminazioa ezabatuz. Alderdi Errepublikano Aurrerakoitik  langileen eskubideen aldeko borroken eta adierazpenen buru. 1950ean, «Emakume langilea» txostena eman zuen, Caracasen egin zen Emakumeen Lehen Konferentziaren esparruan, eta gai hauek landu zituen: berdintasunezko soldatak, emakume haurdunentzako lan-babesak eta alfabetatze-kanpainak.1963an Distritu Federaleko eta Miranda Estatuko Langileen Eskualdeko Zentrala sortu zenean integratu zen.

## Ikus, gainera 
* Olga Luzardo
* Carmen Clemente Travieso
* Argelia Laya

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Missale Romanum Glagolitice

***Missale Romanum Glagolitice*** () edo ***Misal po zakonu rimskoga dvora*** () 1483ko otsailaren 22an (Gutenbergen Biblia inprimatu eta 28 urte geroago) inprimatutako meza-liburua da. Kroazian inprimatutako lehen liburua da, baita alfabeto glagolitikoa erabili zuen Europako lehen meza-liburu inprimatua ere.

Alfabeto glagolitikoan idatzita dago antzinako eliza-eslavieraren kroaziar bertsioan eta erritu glagolitikoko katolikoei zuzenduta zegoen (erritu liturgiko hau erromatarraren antzekoa zen baina latinaren ordez antzinako eliza-eslaviera erabiltzen zuen). 27 × 18 zentimetroko formatuko 220 orri ditu. Azken orria ez da gaur arte iraun, baina ziurrenik ez zuen testurik izan.

Argitalpen-data, 1483ko otsailaren 22a, gaur arte iraun den azken orrian adierazten da, baina argitaratze-lekua ez dago finkatuta. Hasieran Venezian inprimatu zela suposatu zen, baina gaur egungo ikertzaileek Kroazian inprimatu zela uste dute.

1971n berrargitaratu zen. Horretarako, Zagrebeko Liburutegi Nazionalean, Zagrebeko Unibertsitateko liburutegian eta Vatikanoko Liburutegi Apostolikoan gordetako aleak erabili ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akim Tamiroff

**Akim Mikhailovich Tamiroff**, **Hovakim Tamiryants** (, ; Tbilisi edo Baku, 1899ko urriaren 29a - Palm Springs, Kalifornia, 1972ko irailaren 17a) armeniar jatorriko estatubatuar aktorea izan zen.

Moskun hasi zen antzerkian lanean, eta 1920ko hamarkadan Estatu Batuetara egindako biretan parte hartu ondoren, bertan geratzea erabaki zuen 1927an. Bi aldiz izendatu zuten Oscar Sarirako.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Isaac Manjón

**Isaac Manjón Chaparro** (Barañain, Nafarroa Garaia, 1991ko otsailaren 10a) futbolari nafarra da, Osasuna taldeko harrobian ibilitakoa. Aurrelari lanetan aritzen da.

## Kirol ibilbidea 
*2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Cortinarius betuletorum

***Cortinarius betuletorum*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoa: *Hydrocybe betuletorum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, haragitsu samarra, arre-gris-oliba antzeko mate kolorekoa, fibrilosua. 

**Orriak:** Arre-oliba antzeko zikin kolorekoa, lodiak edo zabal.

**Hanka:** 8 cm inguruko garaierakoa eta 0,5 cm inguruko diametrokoa, antzeko kolorekoa, eremu zirkular iragankorrarekin.

**Haragia:** Arre-oliba zikin kolorekoa, usaingabea.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Urkien azpian.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nimona

***Nimona*** ND Stevenson marrazkilari estatubatuarraren zientzia-fikziozko web komikia da, bere pertsonaia nagusiaren izenak izendatua. Istorioak Nimona pertsonaia jarraitzen du, forma-aldaketa egiten duten gizakia, Ballister Blackheart soldaduarekin bat egiten duelarik, Institutua deritzon erakunde agintariaren gehiegizko botere kontrolatzailea suntsitzeko. Blackheart-ek bere kode etikoen arabera jardun nahi duelarik, Nimonaren gogo inpultsiboarekin kontrajartzen da hori.

## Lanaren sorrera eta ibilbidea 
Stevenson *Nimonarekin* lan egiten hasi zen Maryland Institute College of Art-era joaten zen bitartean, institutuan sortu zuen pertsonaia bat berreskuratuz. Stevensonek *Nimona* argitaratu zuen 2012tik 2014ra web-komiki gisa, hasiera batean Tumblr-en bitartez, denborak aurrera egin ahala istorioa eta arte estiloa garatuz. Amaitutako lana azkenean bere master-tesiaren gai bihurtu zen. Agente bat Stevensonekin harremanetan jarri ondoren, HarperCollinsek *Nimona* argitaratu zuen paperezko liburuan 2015ean . Gutxienez beste hamasei hizkuntzatara itzuli da eta audio-liburu batera egokitu da.

thumb|320px|center|Egilea, ND Stevenson, aleak sinatzen.

*Nimonak* jaso dituen sarien artean, Eisner Award bat, Cybils Award bat eta Cartoonist Studio Prize bat daude. Kritikariek eta analisi akademikoek nabarmendu dute komikiaren eta pertsonairen queer izaera eta identitate malgu/aldakorrak; nola horirek nola kontrajartzen eta iraultzen dituzten aurrekontrol eta bazterketa sistema tradizionalak.

2023an film luzeko bertsioa estreinatu zuen Netflixek, euskarazko bikoizketa eta azpidatziekin aukeran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cortinarius claricolor

***Cortinarius claricolor*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Jatekoa da, baina arriskutsua, beste *Cortinarius* toxiko edo hilgarri batzuen antz handia duelako, eta horiekin habitata eta denboraldia partekatzen dituelako. Adituak ez direnak ezin dute jan, ziur identifikatu behar da.

Sinonimoak: *Cortinarius claricolor*, *Cortinarius triumphans subsp. claricolor*, *Cortinarius triumphans var. claricolor*, *Gomphos claricolor*, *Phlegmacium claricolor*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 19 (15) cm bitarteko diametrokoa. Trinkoa, hemisferikoa gero laua, leuna, lehorrean distiratsua, sarritan ezkatatan banandua, hori bizi kolorekoa batez ere ertzean, erdian lehoi kolorekoa gehiago; helduetan ertz zimurtsua; gaztetan errezel zuriaren hondar lodiz estalia.

**Orriak:** Ia itsatsiak, estu, zerra itxurakoak, zuri zurbil kolorekoak, ondoren okretik arrexkara doan kolorekoak. Herdoil kolorekoak.

**Haragia:** Solidoa, gogorra, zuria, batzuetan oinean okre antzeko kolorekoa, usain eta zapore gabea.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Claricolor* epitetoa latinetik dator, distiratsua, esan nahi duen "clarus" hitzetik eta kolorea, esan nahi duen "color" hitzetik. Bere kolore distiratsuagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jatekoa normalean.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius sebaceus* delakoarekin nahas daiteke, honek orri zuriak ditu. Kontuz ibili *Cortinarius semisanguineus* toxikoarekin nahasten (pinu gorrien habitata partekatzen du) edo *Cortinarius orellanus* hilgarriarekin.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Penintsulako iparraldean ugaria da, mizelioak sakanen eta haranen hondoen hezetasuna bilatzen du. Hostozabalen eta koniferoen basoetan, eremu menditsuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Evika Siliņa

**Evika Siliņa** (Riga, Letonia, 1975eko abuztuaren 3a) letoniar politikaria, Batasuna () alderdi politikoko kidea. 2023ko irailaren 15az geroztik Letoniako lehen ministroa da, herrialde horretako historian kargu horretan jardun duen bigarren emakumea. Aurretik, 2022ko abenduaren 14a eta 2023ko irailaren 15a bitartean Ongizate ministroa izan zen Arturs Krišjānis Kariņšen bigarren gobernu-kabinetean.

## Kanpo estekak
Nimona (filma)

***Nimona*** abenturazko komedia-filma da, zientzia-fikzio fantastiko, 3D animazio digitalean egina eta ND Stevensonen izen bereko komiki sialean oinarrituta. Nick Bruno eta Troy Quane izan ziren zuzendariak eta Marc Haimesek idatzi zuen gidoia. Chloe Grace Moretz, Riz Ahmed eta Eugene Lee Yang-en ahotsak ditu bertsio originalak.

## Ekoizpena 
Hasieran, Blue Sky Srudiosen ekoizpena izan behar, 20th Century estudioen garai bateko adarra, eta Patrick Osborne prest zuten zuzentzeko eta 2020an estreinaldia egiteko. Baina Disney Koproazioak 20th Centuryren jabe 21st Century Fox eskuratu zuelarik, egitasmoak Disneyren lidergo berriaren gaitzespena jaso zuen, filmeko LGBTQ gaiak zirela eta. Hori dela eta, zenbait aldiz atzeratu zen bertan behera utzi baino lehen, Blue Sky itxi egin zelarik 2021eko apirilean.

2022ko apirilaren 11n jakinarazi zen Annapurna Pictures-ek proiektua berreskuratua zuela, DNEG Animation ekoizpenean lagun zuela, eta filma doitu egin zen 2023an Netflix plataforman estreinatzeko, euskaraz estreinatu ere, bai bikoiztuta eta bai azpidatziekin.

## Ingelesezko bikoiztaileak 
* Chloë Grace Moretz: Nimona
* Riz Ahmed: Ballister Blackheart 
* Eugene Lee Yang: Ambrosius Lombidoro (Goldenloin)
* Frances Conroy:  Direttrice 
* Lorraine Toussaint: Regina Valerin 
* Beck Bennett: Sir Thoddeus "Todd" Sureblade 
* RuPaul: Nate Knight 
* Indya Moore: Alamzapam Davis
* Julio Torres: Diego lo Scudiero 
* Sarah Sherman: Coriander Cadaverish

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emilio Aranguren Echeverría

**Emilio Aranguren Echeverría** (Santa Clara, Kuba, 1950eko irailaren 2a) kubatar elizgizona da, Holguíngo elizbarrutiko apezpikua.

## Bizitza 
Euskal jatorriko familian jaio zen. 1931tik 1933ra bitartean Legazpiko alkatea izan zen Daniel Arangurenen semea da. Daniel izeneko anaia du, Habanako Euskal Etxeko lehendakariordea dena.

Filosofia eta teologia ikasi zituen Habanan.

1991ko apirilaren 30an, Cienfuegos-Santa Clarako elizbarrutiko apezpiku laguntzaile izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Walter Breisky

**Walter Breisky** (Berna, 1871ko uztailaren 8a - Klosterneuburg, 1944ko irailaren 25a) austriar legelari eta politikaria izan zen.

Suitzan jaio zen eta Pragan lehen hezkuntza eta Vienan bigarren hezkuntza jaso zituen. Vienako Unibertsitatean zuzenbidean lizentziatu zen eta Administrazioan funtzionario gisa sartu zen. Burokraziaren postuetan igo zen, bai inperioaren garaian, bai Austriako errepublika aldarrikatu ondoren.

Politikan Barne ministro eta Hezkuntza ministro izan zen 1920ko uztailetik azarora, eta presidenteorde kantziler eta Hezkuntzako estatu-idazkari 1920ko azarotik 1922ko maiatzera.

Egun batez kantziler izan zen, 1922ko urtarrilaren 26tik 27ra, Johannes Schoberren dimisioaren ondoren. Bere gobernuaren porrotaren ondoren, politikatik erretiratu eta Estatistika Bulegoa zuzendu zuen.

Gestapok 1944ko irailean atxilotu zuen, BBCren irrati-katea entzuteagatik. Naziek askatu eta gutxira bere buruaz beste egin zuen.

## Kanpo estekak
Belarmina González Rodríguez

**Belarmina González Rodríguez** (Palencia, 1914 &ndash; Porreres, Balear Uharteak, 1937ko urtarrilaren 5a) Espainiako Gerra Zibilaren biktimetako bat izan zen Mallorcan, Espainiako Alderdi Komunistarekin zuen loturagatik. *Roges des Molinar* izeneko taldekideekin fusilatu zuten Porreresko hilerrian.  

## Gertaerak 
Palma Mallorcako Soledad auzoko 34. zenbakian bizi zen, Sant Rafel kalean. 1936ko abenduaren 31n Can Salesko espetxean sartu zuten, Hermanitas de los Pobres (Behartsuen Senidetxoek) zuzendutako hospizioan, eta emakumeen espetxe gisa egokitutakoan.1937ko urtarrilaren 5ean fusilatu zuten Porreresko hilerrian, Aurora Picornell, Catalina Flaquer eta Antonia Pascual Flaquer eta Maria Pascual Flaquer alabekin batera 

Zenbait iturrik adierazi dutenez, Belarminak ez zuen loturarik kartzelan egondako gainerakoekin, eta errakuntza izan zelako hipotesia egin da.

## Ikus, gainera 
* Roges des Molinar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Willy Schroeders

**Willy Schroeders** (Sint-Agatha-Rode, 1932ko abenduaren 9a - Woluve-Saint-Lambert, 2017ko urriaren 28a) flandriar txirrindularia izan zen, profesionala 1955etik 1965era.

## Palmaresa 
**1955**
* Brusela-Lieja
**1956**
* Belgikako Erdialdeko Zirkuitua
* Belgikako Mendebaldeko Zirikuitua eta bi etapa
* Piura
* Zellik
**1957**
* Zottegem Hiriko Sari Nagusia
* Kataluniako Voltako etapa bat
**1958**
* Deinze
* Mechelen
**1959**
* Mechelen
* Aalter
* 2. Brusela-Ingooigemen
**1960**
* Wavre
* Ninove
**1961**
* Kumtich
* Italiako Giroko bi etapa
* 2. Limburgoko Itzulian
* 3. Flèche Brabançonnen
* 3. Belgikako Itzulian
**1962**
* Italiako Giroko etapa bat 
* Vilvoordeko Sari Nagusia
* 2. Luxenburgoko Tourrean 
* 5. Romandiako Tourrean
**1963**
* Brusela-Ingooigem
* 3. Milan-San Remon

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Naredo Molero

**María Naredo Molero** (Madril, 1970eko urtarrilaren 24a) Espainiako legelaria eta ikertzailea da, giza eskubideetan eta generoan espezializatua.

## Biografia 
Madrilen jaio zen 1970ean. Zuzenbidean lizentziatu zen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan eta Zuzenbide Penaleko Ikasketa Aurreratuen Diploma, Bartzelonako Unibertsitatean.  

### Ibilbide profesionala 
Emakume eta gizonen arteko berdintasun juridikoa sustatzen duen Themis Emakume Juristen Elkartean hasi zen abokatutzan. 1998an emakumeen aurkako indarkeriari, giza eskubideei eta immigrazioari buruzko ikerketan aritzea erabaki zuen. 

2003tik 2006ra bitartean, Amnistia Internazionalaren “Emakumeen aurkako indarkeria gehiagorik ez” kanpaina koordinatu zuen, eta 2004az geroztik, indarkeria matxistaren aurkako legeak eta politika publikoak monitorizatzeko ikerketak eta txostenak egiten ditu. Honen helburua genero-indarkeriaren aurkako babes integraleko neurrien legea ezartzea da.''* 

Latinoamerikako eta Afrikako herrialdeetako giza eskubideei buruzko nazioarteko ikerketa eta ebaluazioetan parte hartu du, baita giza eskubideei buruzko ponentzietan eta *Hiri-segurtasuna eta krimenaren beldurra*, Pobrezia, kriminalizazioa eta espetxea edo Espetxe-prestakuntzako koadernoak bezalako argitalpenetan ere.

Irabazi asmorik gabeko *Argituz* elkarteko kidea da, eta bertatik koordinatu zuen “Genero-indarkeriaren irteera-ibilbideetako beharrak, oztopoak eta praktika onak, Arabako landa-eremuko emakumeen esperientziatik abiatuta” azterketa, 2012an argitaratu zena.

Haurrenganako sexu-indarkeriarekin zerikusia duten ikerketetan parte hartu du, batez ere familian. Ikerketa horien helburua da esparru judizialean indarkeria horren aurrean erantzun desegokiak salatzea eta gomendioak ematea. Alde horretatik, oinarrizko dokumentu bat egin zuen, Nafarroako Gobernuari buruzko apirilaren 10eko 14/2015 Foru Legearen testu arauemailea ekarri zuena, emakumeen aurkako indarkeriaren aurka jarduteko.

2017an, Madrilgo Udaleko Genero Indarkeriaren Aurkako Prebentzio eta Arretarako zuzendari nagusi izendatu zuten, eta kargu hori 2019ko uztailera arte bete zuen. Horrekin batera Sexu Askatasuna Bermatzeko Lege Organikoa prestatzen parte hartu zuen. S*olo sí es sí* izenez ezagutzen den Legeak eztabaida sortu zuen, sexu-erasotzaileei zigorrak murrizteagatik; ondorioz, biktima batzuk aldez aurretik askatu ziren.

2020an Berdintasunerako ministroaren kabineteko aholkulari izendatu zuten. Eta 2021ean Idazkaritzaren kabinetean sartu zen Berdintasun Ministerioaren alderdi juridikoetarako.

Naredo, era berean, indarkeriaren biktima diren emakumeei laguntzen dieten profesionalen irakasle eta hezitzailea da. Bere iritziz "*indarkeria matxista desagerrarazteko modua berdintasuneko hezkuntza eta hezkidetza"'' delako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Indarkeria matxistei eta GIBari buruzko XIV. jardunaldiak Katalunian 

*  Tokiko Segurtasun Diagnostikoak generoaren ikuspegitik. Kantabriako Arkitektoen Elkargo Ofiziala.
La República (katalanezko aldizkaria)

**La República** katalanezko astekaria da, *Maig 2011* lan-sozietateak argitaratua. Zero zenbakia 2018ko apirilaren 28an argitaratu zuten, eta maiatzaren 26tik aurrera, larunbatero plazaratzen dute kioskoetan bakarrik eta igandero El Puntu-Avuirekin. Astekaria Carles Ribera kazetari eta historialariak zuzentzen du eta zuzendariaren albokoa Pere Bosch kazetari eta historialaria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* La República - Webgune ofiziala
Jean-Claude Lebaube

**Jean-Claude Lebaube** (Renneville, 1937ko uztailaren 22a - Verneuil-sur-Avre, 1977ko maiatzaren 2a) frantziar txirrindularia izan zen, profesionala 1961etik 1969ra. Ez zen garailea izan, baina txirrindulari ona zen eta bitan amaitu zen Frantziako Tourreko lehenengo bosten artean.

Oso gazte hil zen, 39 urte besterik ez zituela, bihotz arazoak zirela eta.

## Palmaresa 
**1961**
* Tunisiako Itzulia
* Etorkizuneko Tourreko etapa bat 
* 3. Baracchi Sarian
* 5. Nazioen Sari Nagusian
* 7. Fourmiesko Sari Nagusian
**1962**
* 2. Nazioen Sari Nagusian
* 2. Polymultipliéen
* 5. Dauphiné Libérén
* 9. Midi Libren
**1963**
* Hego-Ekialdeko Tourra
* 4. Frantziako Tourrean
* 4. Baracchi Sarian
* 4. Nazioen Sari Nagusian
* 6. Dauphiné Libérén
**1964**
* 3. Polymultipliéen
* 4. Midi Libren
* 8. Nazioen Sari Nagusian
**1965**
* 2. Luxenburgoko Tourrean eta etapa bat
* 5. Frantziako Tourrean
**1966**
* Boucles Pertuisiennes
* 4. Paris-Luxenburgon
* 6. Nazioen Sari Nagusian
* 8. Romandiako Tourrean
**1967**
* 7. Nazioen Sari Nagusian
**1968**
* 2. Plouayko Sari Nagusian
* 5. Nazioen Sari Nagusian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Kristo hila (Mantegna)

***Kristo hilaren gaineko negarra*** edo ***Kristo hila*** ere deitzen den margolana (italieraz, *Cristo* *morto*), Andrea Mantegna lanik ezagunenetako bat da. Brera pinakotektan dago Milanen. 1475 eta 1478 artean egina, Mantegnaren *magnum opus* gisa hartzen da.

## Deskribapena 
Eszenak Kristo hila erakusten du, marmolezko lauza baten gainean, ikuslearekiko ia perpendikularrean, pinturaren historiako eskortzo bortitzenetako batean. Argi eta itzalen kontraste handi batean, sufrimendu eta samin sakona transmititzen du eszenak. Tragedia indartu egiten da Kristoren irudia dramatizatuz, ikuspegi bortitzagatik eta haren xehetasun anatomikoen distortsioagatik, batez ere toraxarena. Esku eta oinetako estigmak idealismo eta erretorikarik gabe irudikatzen dira. Gorpua zati batean estaltzen duen izarak, gorputzaren tonu beretan margotuak, buruaren ezaugarrietan amaitzen den multzoaren efektu hunkigarria eragiten du.

Gai arrunta da Pizkundeko margolaritzan, Kristo erosta, Giottotik aurrera aurrekariak zituena, baina Mantegna arte inoiz ez zen hain argi islatu heriotzaren behin betiko izaera.

Ondoan ditu Kristok Ama Birjina, Joan ebanjelaria eta hirugarren iemakume errukitsu bat, Maria Magdalenarekin identifikatzen dena. B

Margoak, Erdi Aroko arte-ikuskerekin konparatuta, Pizkundeko berezko berrikuntza erakusten du, sinbolismorik gabeko giza irudia irudikatzen baitu. Mantegna oso modu espezifikoan kontzentratu zen trauma fisikoa aurpegiratzeko, emoziozkoa baino gehiago, eta, beraz, ideal espiritualaren aurkakoa.

Seguru asko, margo hau Mantegna beraren hileta-kaperarako zen. Margolaria hil zenean seme-alabek aurkitu zuten estudioan, eta zorrak ordaintzeko saldu zuten.

## Kulturan eragina 
Pier Paolo Pasoliniri *Mamma Roma* (1962) filmean agertu zen nabarmen. Anthony Gayton argazkilari britainiarrak bere obra ezagunenetako batean egin berregin zuen margo hori. David Kirby Hiesaren aktibistaren hil aurreko argazkia (1990), Benetton etxeak publizitate kanpaina batean erabili zuena, konparatu izan da lan honekin halaber.

Euskal Herrian, 2023an, *Oso latza izan da* eleberri dokumentalaren azalerako aukeratu zuen lanaren idazleak, Xabier Mendiguren Elizegik. Joxe Arregi Izagirre torturapean hilaren istorioa dakar liburuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josep Pla saria

**Josep Pla saria** () Ediciones Destino kataluniar argitaletxeak 1968tik ematen duen literatura saria da. Katalanezko prosazko lanen egileei ematen zaie. Josep Pla idazlearen izena darama.

## Sariaren irabazleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arturs Krišjānis Kariņš

**Arturs Krišjānis Kariņš** (Wilmington, Delaware, 1964ko abenduaren 13a) estatubatuar letoniar politikaria da. Letoniako lehen ministroa izan zen 2019ko 2023ra.

Bere gurasoek Estatu Batuetara ihes egin zuten Letoniaren okupazio sobietarretik. Pennsylvaniako Unibertsitatean hizkuntzalaritza ikasi zuen. 1997an Letonian kokatu zen eta 2002an Aro Berriaren Alderdia sortzen lagundu zuen. Diputatua, Ekonomia ministroa eta Europako Parlamentuko diputatua izan zen.

2019ko urtarrilean, bost alderdik osatutako koalizio-gobernu bateko lehen ministro izendatu zuten. Bere agintaldian COVID-19 epidemiaz eta 2021eko Bielorrusia eta Europar Batasunaren arteko mugako krisiaz arduratu behar izan zuen. 2023ko irailean Evika Siliņak ordezkatu zuen karguan.
Veronika Stepanova

**Veronika Sergeievna Stepanova** –   – (Jelizovo, Errusia, 2001eko urtarrilaren 4a) errusiar iraupen-eskiatzailea da.

2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen emakumezkoen iraupen-eskiko 4 x 5 km errelebo-lasterketan Julia Stupak, Natalia Nepriaieva eta Tatiana Sorina taldekide zituela.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oso latza izan da

***Oso latza izan da*** (Elkar argitaletxea, 2023) Xabier Mendiguren Elizegik idatzitako eleberri historikoa da, benetako gertaerak eta pertsonaiak dokumentatzen dituena. Mendigurenek adierazi zuenez, "fikziorik gabeko nobela bat da, Rodolfo Walshen eta Truman Capoteren estiloan. Kronika bat, baina modu literarioan idatzita".

## Sinopsia 
Eleberriak kontatzen duena da Joxe Arregi Izagirre ETAko kidearen heriotza. 1981eko otsailean hil zen, torturaren ondorioz, Carabanchelgo espetxean. Gertaera hori eta garaiko beste batzuk ageri dira eleberrian, hala nola José María Ryan ingeniariaren bahiketa eta hilketa, baina kontakizuna zentratzen da Agirreren gorpu torturatuari egin zizkioten argazkiak. Bere garaian ez zen argitu nola egin ziren haiek, baina Amagoia Gurrutxaga kazetariaren 2009ko erreportaje batek argitu zuen: Zizurkilgo hilerriko deposituan gauez zegoela hilkutxa, Juan Kruz Unzurrunzaga ETA pm-ko kide ohia eta Bixente Ameztoi margolaria joan ziren hara, gorpua kutxatik atera, bertan egin argazkiak, eta itzuli katabutera. 

## Izenburua eta azala 
Izenburua Arregik berak torturak jasan ondoren espetxeko ziegako kideei esan ziena da, labur baina gogor, zer jasan zuen ("Oso latza izan da"). Beste liburu baten izenburuan ere agertzen da: *Oso latza izan da: La tortura en Euskal Herria* (Julen Arzuaga, 2012), tortura kasuen bilduma dokumentatua gazteleraz.

Mendigurenek azpititulua ere eman zion eleberriari, lehen edizioko azalean agertzen ez zena, baina bai izenburuaren orrian: «Joxe Arregiren pasioa, herioa eta berpiztea». Ideia honekin bat egiten zuen ilustrazioa aukeratu zuen Mendigurenek euskarazko lehen edizio horretarako, Andrea Mantegnaren *Kristo hila*.

thumb|400px|center|Mantegnaren *Kristo hila.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Borrero txiki bat*

## Kanpo estekak
Irma Makhinia

**Irma Georgievna Makhinia** –  – (Kudepsta, Errusia, 2002ko irailaren 6a) errusiar eski jauzilaria da.

2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen talde mistoen eski-jauzi proban Danil Sadreiev, Irina Avvakumova eta Jevgeni Klimov taldekideekin batera.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Vallori

**Antonio Vallori Mateu** (Selva (Mallorca), 1949ko urtarrilaren 21a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1974 eta 1976 artean.

Lorpenik aiapagarriena, 1976ko Espainiako Vueltako etapa garaipen bat izan zen.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1969**
* Cinturón a Mallorcako etapa 1
**1971**
* 10. Nafarroako Itzulian
**1973**
* Cinturón a Mallorcako etapa 1
* 2. Tarragonako Itzulian
* 2. Nafarroako Itzulian eta 2 etapa

### Profesionaletan 
**1974**
* Kantabriako Itzulia eta etapa 1
* 2. Leganesko Hiru Egunetan
* 3. Elola Sarian
**1975**
* 6. Nafarroako Sari Nagusian
**1976**
* Espainiako Vueltako etapa 1
* 9. Andaluziako Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Antonio Molina Canet

**Antonio Molina Canet**, (Xàbia, 1991ko urtarrilaren 4a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 2014tik 2019ra Caja Rural-Seguros RGA taldean. 

2019ko denboraldiaren amaieran, txirrindularitza utzi behar izan zuen, 28 urterekin, Arteria iliakan izandako arazoak zirela medio. 

## Palmaresa 
**2011** 
* San Gregorio Proba 
* San Martin Proba 
**2012** 
* Andra Mari Sari Nagusia 
* 2. Sollube Zirkuituan
* 2. San Bartolome Sari Nagusian 
**2013** 
* Nafarroako Itzulia eta etapa 1  
* 2. Urrakiko Igoeran
**2016** 
* Trentinoko Giroko Tarteko helmugen sailkapena
**2018** 
* 6. Route d'Occitanien

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Kapitain buru

**Kapitain buruak** ()  San Marinoko Errepublikako bi estatuburuak dira. Herrialdeko Kontseilu Handi eta Nagusi delako organo legegileak bi kapitain buru hautatzen ditu sei hilabetero. Kapitain buruen kargu-hartze ekitaldiak apirilaren 1ean eta urriaren 1ean egiten dira urtero. Ohitura hau 1243. urtekoa da, gutxienez.

Diarkia deritzon bi estatuburuko gobernua Erromako Errepublikaren garaitik dator, zeinean bi kontsul zeuden. Alabaina, San Marinoko kapitain buruak ez dira gobernuburuak, botere betearazlerik gabeko estatuburuak baizik. San Marinoren batasun nazionala irudikatzen eta errepublikaren organo politikoen jarduerak gainbegiratzen baitituzte.

## Kanpo estekak
Roque de la Cruz

**Roque de la Cruz Martinez** (Cenizate, 1964ko abenduaren 13a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1986tik 1991ra.  

Amateurretan bereziki nabarmendu zen, 1985eko Bidasoko Itzulia irabazi zuen eta urte bereko Nafarroako Itzulian bigarren amaitu zen. Profesionaletan berriz, ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa 
**1985 (amateurra)** 
* Bidasoko Itzulia 
* 2. Nafarroako Itzulian eta etapa 1
**1987** 
* 3. Meatze Haranetako Itzulian 
* 3. Manuel Galera Memorialan 
**1988** 
* 3. Meatze Haranetako Itzulian
**1991** 
* 6. Portugalgo Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Julián Cuevas

**Julián Cuevas González** (Miengo, 1948ko maiatzaren 7a - Ruesga, 2000ko azaroaren 1a) txirrindulari espainiarra izan zen, profesional 1969tik 1975era.

Kirol ibilbideko lorpenink nabarmenenak Espainiako Vueltako etapa bat eta Euskal Herriko Itzuliko bi etapa garaipen izan ziren.

## Palmaresa 
**1967**
* 10. Nafarroako Itzulian eta etapa 1
**1968**
* Nafarroako Itzuliko etapa 1
**1970**
* Espainiako Vueltako etapa 1
* Aragoiko Itzuliko etapa 1
* Levanteko Itzuliko etapa 1
* 5. Nafarroako Sari Nagusian
**1972**
* Errioxako Itzuliko 3 etapa
* Euskal Herriko Itzuliko etapa 1
**1973**
* 8. Euskal Herriko Itzulian eta etapa 1

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Julián Cuevas “sitiodeciclismo.net”
Pavlos Fyssas

**Pavlos Fyssas**, baita ere **Killah P** izen artistikoarekin ezaguna (1979ko apirilaren 10a-2013ko irailaren 18a) Greziako rap abeslaria eta faxismoaren aurkako militantea izan zen. 

## Hilketa 
2013ko irailaren 18an, Pavlos Fyssas rap abeslari greziarra hil zuen neonazi batek Atenasen. Musika munduan Killah P izenez jarduten zuen, eta ezaguna zen Greziako hip-hop eszenan 2008ko krisitik gogor kolpatua zen herrialdean, bere kanta antikapitalistengatik. Taberna batean zela, futbol partida bat ikusten, erasoa jo zieten Egunsenti Urrekara alderdi neonaziko kideek. Bere hilketak protesta handiak eragin zituen, eta giltzarri izan zen Egunsenti Urrekara erakunde kriminal ebazteko prozesuan.

## Diskografia 
### Abeslari nagusi gisa 
"Έχω" –  *Ανδρείκελος – Οι Παλίρροιες Των Χρόνων* (*The Tides Of Time*) (2007)

## Abestiak 
* "Σιγά μην κλάψω, σιγά μη φοβηθώ" (''Won't cry, won't be scared*)
* "Για το καλό μου" (*For my wellbeing*)
* "Ζόρια" (*Stress*)
* "Εκτός Ελέγχου" (*Out of Control/Anthem'')

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Amnesty International report.
Indiaren izenak haren hizkuntza ofizialetan

Indiaren izen ofiziala **Indiako Errepublika** (, ) da. Indiako Konstituzioaren 343. artikuluak dio herrialdeko hizkuntza ofizial bakarra hindia dela (devanagari idazkeran), eta ingelesa erabiltzen jarraitzen duela Konstituzioa ezarri aurretik erabili zen helburu ofizial guztietan. Gainera, Konstituzioaren 345.etik 347.era bitarteko artikuluen arabera, Indiako estatu bakoitzak estatu horretan hitz egiten diren hizkuntzak ezar ditzake ofizial gisa. Gaur egun, 22 hizkuntzek estatuko hizkuntza ofizial deritzon estatusa dute.

2023ko irailean, Narendra Modiren gobernua Indiaren izena aldatzeko aukera eztabaidatzen hasi zen, *Bharat* bihurtzeko.

Hurrengo tauletan Indiaren izenak agertzen dira haren hizkuntza ofizialetan, baita haren estatuetako hizkuntza ofizialetan ere. Hindizko inskripzioak erromanizatzeko Hunter sistema erabiliz ematen da, Indiako Gobernuak ofizialki erabiltzen duena.

## Herrialde osoko hizkuntzak 
## Estatuetako hizkuntzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nieve de Medina

**Nieves de Medina** (Madril, 1962) espainiar aktore eta zuzendaria da.  

## Biografia 
María Ruizekin hasi zen interpretazioa ikasten, eta William Layton Antzerki Laborategian osatu zuen trebakuntza. Madrilgo Arte Dramatikoko Errege Eskola Nagusiak eman zion titulua eszena-zuzendaritzan, eta bikoizketako aktore gisa trebatu zen Taurusen.

2000. urtean ezagutarazi zen Achero Mañasen *El Bola* filmean, baina inflexio-puntua Fernando León de Aranoaren *Los lunes al sol* izan zen, bi urte geroago.

Kontakizun labur eta antzezlan batzuk idatzi ditu: *Ni con el pétalo de una rosa*  Madrileko Lara antzokian antzeztu zen 2010ean, Juanfra Rodríguezen zuzendaritzapean, eta *Finados y confinados* 2021ean Teatros del Canalen antzeztu zen bere zuzendaritzapean. Bi dokumental idatzi eta zuzendu ditu: *Por si te vas te quedas* 2017an, eta 2021ean *Normalidad 20*, Covid 19ko pandemiari buruzko film laburra.

Eszenako zuzendari gisa, lanak puntualak izan dira, interpretazioari eman baitio lehentasuna: *La fiesta del vino*, Madril 1988; *La Húngara*, Mario Frattirena (1990); *Noche de Guerra en el museo del Prado*, Rafael Albertirena (1998); *Enfermos de Esperanza*, Enrique Mijaresena (1998); *Una fiesta para Boris*, Thomas Bernhardena,  Madrid 2001; *Finados y confinados*, Teatros del Canal, 2001.
* José Ramón Fernándezen *La tierra* (2009), Javier García Yagueren zuzendaritza (Valle -Inclán antzokia, CDN)
* Antonio Tabaresen *La punta del iceberg* (2014), Sergi Belbelbelbelbelbelbelelen zuzendaritzapean (Teatro de La Abadía, Madril)
* *Las bicicletas son para el verano* (2017), Fernando Fernán Gómezen eskutik, César Olivaren zuzendaritzapean (Teatro Fernán Gómez, Madril)
* Nina Rayneren *consentimiento* (2018), Magüi Mira Zentro Dramatiko Nazionalak zuzendua.
* Noelia Adánezen *Carmiña* (2020), Ximena Veraren zuzendaritza (Teatro del Barrio, Madril)
* *Finados y confinados* (2021), Nevos de Medinak idatzia eta zuzendua (Teatros del Canal, Madril)

## Sariak 
; Zinemako Idazleen Zirkuluaren dominak

; Aktoreen Batasunaren sariak

* Bigarren mailako aktore onenaren ACE saria, Fernando León de Aranoaren Los lunes al sol (2002) filmagatik.

* Fernando León de Aranoaren Los lunes al sol (2002) filmeko aktore onenaren Europako Zinema Akademiako sarirako izendatua.

* Fernando León de Aranoaren Los lunes al sol (2002) filmeko aktore berri onenaren Goya sarirako izendatua.

* Malagako Espainiako Zinemaldiko Saria, José Javier Rodríguez Melconen *Recursos Humanos* filmeko film labur bateko aktore onenari (2004).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Pablo Iglesiasek elkarrizketa egingo dio Nevada de Medinari
María Herrera Magdaleno

**María Herrera Magdaleno** (Pajacuarán, Mexiko, 1950), *Doña Mary* izenez ere ezaguna, enpresari mexikarra da eta giza eskubideen aldeko aktibista. 2014. urtean tokiko kolektiboen sare nazional bat sortu zuen, familiei desagerketak nola ikertu irakasteko. 2021ean Time aldizkariak munduko 100 pertsona garrantzitsuenetakotzat hartu zuen. 

## Biografia 
*Doña Mary* 2008an hasi zen aktibismoan, Raúl eta Jesús semeen desagertze behartuaren ondorioz, Guerrero estaturantz zihoazenean. 

Senarrarekin eta gainerako familiarekin semeen bila hasi zen.' Lan horiek finantzatzeko asmoz, familiako partaide batzuk Veracruz estatura joan ziren negozio bat ixtera baliabideak lortzeko. Une horretan, Luis Armando eta Gustavo, beste semeetako bi ere, desagertu egin ziren.

Zortzi seme-alabetatik lau biktimak diren gertakari horretatik aurrera, modu antolatuan hasi zen María Herrera bilatzen ari zen Senideen Taldean lanean, seme-alabak aurkitzeko prozesuan modu independentean aurrera egiteko.*Zortzi seme ditut, eta horietatik lau desagertuta daude». 2008an desagertu ziren Jesus Salvador eta Raul semeak; bi urte geroago Gustavo eta Luis Armando. Izan ere, 2007an Narkotrafikoaren aurkako gerra deituriko fenomenoa hasi zenetik, Mexikon 109.000 pertsona desagertu dira.*

### Vatikanora bisita 
Frantzisko aita santuak Maria Herrera  2022ko maiatzean hartu zuen. Milaka familia mexikarren ordezkari gisa, Herrera Aita Santuarengana joan zenean gutun bat eman zion Mexikon bizi diren bortxazko desagerpenei buruzko informazioarekin, baita oraindik identifikatu gabe dauden 50 mila gorpu eta gorpuzkin baino gehiagoren auzitegiko medikuaren txostena ere .*Gure gobernuen axolagabekeriaren aurrean, amok geure eskuekin atera behar dugu bila, pikotxekin eta palekin.*

## Aitortzak 
* Time aldizkari estatubatuarrak, 2023ko edizioan, urte horretan munduan eragin handiena izan zuten 100 pertsonen urteko zerrendan sartu zuen Maria Herrera, eta onartu zuen desagertutako lau seme-alabak bilatzean Mexikon egia eta justizia bilatzen ari diren milaka familiaren borroka agerian utzi duela.

* Giza eskubideen aldekoek *Doña Maryren* lana aintzatetsi dute, Mexikoko agintariei presioa egin baitie desagertze-krisi honi aurre egiteko.

* New Yorken egindako sari-banaketan protesta bat egin zuen alfonbra gorrian, beltzez jantzi zen eta "110 MILA DESAGERTU, AURKITU ARTE" kontsigna irakurri zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Elkarrizketa: Desagertutako zenbait pertsona aurkitzea lortu dugu  berria, 2023.09.03
Armand Desmet

**Armand Desmet** (Waregem, 1931ko urtarrilaren 23a – 2012ko azaroaren 17a) flandriar txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Bernard Van De Kerckhove

**Bernard Van De Kerckhove** (Mouscron, 1941eko uztailaren 8a-Brujas, 2015eko irailaren 15a) flandriar txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1962**
* Roeselare
**1963**
* Koksijde
**1964**
* Frantziako Tourreko etapa bat
* Paris-Nizako etapa bat
* 2. Pikardiako Tourrean
* 3. Denaingo Sari Nagusian
**1965**
* Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunak
* Adinkerke
* Frantziako Tourreko etapa bat
* 3. Gullegem Koersen
* 3. Kuurne-Brusela-Kuurnen
* 3. Elfstedenronden
**1966**
* Stadsprijs Geraardsbergen
* Adinkerke
* 2. Amstel Gold Racean
**1967**
* Adinkerke
* 2. Luxenburgoko Tourrean eta etapa bat
* 2. Brusela-Ingooigemen
**1968**
* Zingem
* 2. Gullegem Koersen
* 3. Het Volken
**1969**
* 5. Flandriako Tourrean
**1970**
* 3. Nokere Koersen

## Kanpo estekak
Mikel Ioldi

**Mikel Yoldi Aizagar** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1997ko martxoaren 19a) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Bere anai gaztea Ander futbolaria da ere. Normalean aurrelari postuan aritzen da. Itaroa Uharte eta Oberena taldetako harrobian hezia da. Uharten eta Oberenan lehen taldean jokatu ondoren, 2021eko udan Osasunak fitxatu zuen bere hirugarren taldea zen Iruñan jokatzeko. 2023ko udan Tudelanok fitxatu zuen Bigarren Federazioan jokatzeko.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Antònia Pascual Flaquer

**Antònia Pascual Flaquer** (Capdepera, Balearrak, 1911 &ndash; Porreres, Balearrak, 1937ko urtarrilaren 5ean) Espainiako militante komunista izan zen. Haren ama,  Catalina Flaquer, ahizpa  Maria,  eta *Roges des Molinar* izeneko gainontzeko taldekideekin fusilatu zuten Antònia Porrerasko hilerrian.

## Biografia 
Antonia Capdeperan jaio zen, baina familiarekin Molinar de Palma auzoan kokatu zen, bere ama, Catalina Flaquer, senarragandik banandu berria zen, eta han saskiak eginez irabazten zuten bizimodua. Antonia ahizpa zaharrena zen eta Singer Etxean lan egiten zuen, Mallorcako Corten plazan. «Bultzada handiko pertsona» omen zen .

Familia osoa Alderdi Komunistari atxikita zegoen, baita haren bikotekide Luis Montero bezala, eta hura ere fusilatu egin zuten. Errepublikaren garaian, mitin ugaritan hartu zuen parte; horietako bat Emakume Langilearen Egunaren ospakizuna izan zen, Antonia, amarekin batera joan zen, eta diskurtsoa egin zuen Santa Katalina auzoan, 1936ko martxoaren 8an, erdiezkerreko alderdietako emakumeen ekitaldian. Egun horretan bertan, Herriko Etxeko mahaiburu izan zen eta oroitzapenaren jatorriaz eta zentzuaz hitz egin zuen. Beste ekitaldi batean ere parte hartu zuen, Llucmayorreko emakumeentzat antolatutakoan.

1934an espetxeratu zuten, Estatu Katalanaren Aldarrikapenaren ondorioz. 1936an, estatu-kolpearekin, Antonia desagertu egin zen lehen egunetan, baina atxilotu eta Can Salesko (Palma) emakume-espetxera eraman zuten, eta han amarekin eta Maria ahizparekin bildu zen.

1937ko urtarrilaren 5eko gauean, Aurora Picornellekin (Molinar auzoko bizilaguna) eta Belarmina González Rodríguezekin batera, ama eta alabak fusilatu egin zituzten Porreresko hilerrian. Harrezkero, *Roges des Molinar* deitzen zaie.

## Ikus, gainera 
* Roges des Molinar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cees Haast

**Cees Haast** (Rijsbergen, 1938ko azaroaren 19a - Rucphen, 2019ko urtarrilaren 18a), herbeheretar txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1964**
* 2. Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketan
**1965**
* Paris-Nizako etapa bat
* Herbehereetako Itzuliko etapa bat 
**1966**
* 2. Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketan
* Frantziako Tourreko etapa bat
* 8. Espainiako Vueltan eta bi etapa
**1967**
* 5. Espainiako Vueltan 
**1968**
* 2. Luxenburgoko Tourrean eta etapa bat
* 10. Eibarko Bizikletan
**1969**
* Luxenburgoko Tourreko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rini Wagtmans

**Marinus «Rini» Wagtmans** (Sint Willebrord, 1946ko abenduaren 25a-) herbeheretar txirrindulari ohia da, profesionala 1968tik 1973ra.

27 urtekin txirrindularitza utzi behar izan zuen, bihotz arazoak zirela eta.

Osaba Wout Wagtmans ere, txirrindulari profesionala izan zen.

## Palmaresa 
**1967**
* Austriako Itzulia
* 2. Olympia's Tourrean
**1968**
* Eibarko Bizikletako etapa bat
* Acht van Chaam
* Dunkerqueko Lau Egunetako etapa bat
* 2. Belgikako Itzulian
* 4. Andaluziako Itzulian
**1969**
* 2. Luxenburgoko Tourrean eta etapa bat
* 2. Dunkerqueko Lau Egunetan
* 3. Espainiako Vueltan
* 3. Scheldeprijsean
* 6. Frantziako Tourrean
* 7. Super Prestige Pernodean
**1970**
* 5. Frantziako Tourrean eta etapa bat
* Espainiako Vueltako bi etapa
**1971**
* Frantziako Tourreko etapa bat
* Acht van Chaam
* 3. Milan-Turinean
**1972**
* Suitzako Itzuliko etapa bat
* Frantziako Tourreko etapa bat
* 3. Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Georges Pintens

**Georges Pintens** (Anberes, 1946ko urriaren 15a-) flandriar txirrindulari ohia da, 1960ko eta 1970eko hamarkadetako lasterketa klasikoetan nabarmendu zena.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Paul Aerts

**Paul Aerts** (Beersel, 1949ko abenduaren 16a-) flandriar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1971**
* 2. Brabanteko Itzulian
* 2. Mugako Zirkuituan
**1972**
* Tournaisis Zirkuitua
* 2. Luxenburgoko Tourrean
* 2. Mugako Zirkuituan
**1973**
* 2. Tournaisis Zirkuituan
* 3. Vilvoordeko Sari Nagusian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Willy Teirlinck

**Willy Teirlinck** (Affligem, 1948ko abuztuaren 10a-) flandriar txirrindulari ohia da, profesionala 1970etik 1986ra.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Jos Jacobs

**Joseph «Jos» Jacobs** (Vorselaar, 1953ko urtarrilaren 28a-) flandriar txirrindulari ohia da, profesionala 1973tik 1985era.

## Palmaresa 
## Sailkapen  orokorra Itzuli Handietan
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Jos Jacobs "siteducyclisme.net"
Belatza eta usoa

**Belatza eta usoa** politika monetarioko bi jarrera edo jokaera nagusiak deskribatzeko erabiltzen den dikotomia da.

**Belatz monetarioak** () politika monetarioa egitean inflazioa baxu mantentzea du helburu. **Uso monetarioak** (), berriz, langabezia-tasa baxua lortzea du helburu inflazio-tasari so egin gabe. Bi terminoak Ameriketako Estatu Batuetan erabiltzen dira Erreserba Federalaren Gobernadoreen Batzordeko kideei eta hautagaiei buruz aritzeko erabiltzen da. Hedapenez, Europako Banku Zentraleko kideei buruz aritzeko ere erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak