open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samira Azzam

**Samira Azzam** (; Akre, Palestinako Britainiar mandatua, 1927ko irailaren 13a) palestinar idazle eta kazetaria izan zen. Kontakizun laburren aitzindari gisa ezaguna izan da bere herrialdean. Azzamek Akre-ko eskola publikoan egin zuen lehen hezkuntza eta ondoren Gazako mojen eskola batean. Ikasketak amaitu zituenean, eskola katoliko batean aritu zen irakaskuntzan, 1943tik 1945era.

Azzamek ingelesa ikasi zuen eta urrutitik jarraitu zituen ikasketak. Geroago, lan egiten zuen eskolako zuzendari lanetan aritu zen. Libanora emigratu zuen bere familiarekin batera 1948ko Nakbaren ostean denboraldi labur batez. Ondoren, Irakera joan zen eta bi urtez Hilla hiriko neskatoentzako eskola batean maistra lanetan aritu zen, Libanora itzuli eta zenbait aldizkaritarako idazten hasi aurretik.

1957an, Azzam Youssef al-Hassan idazlearekin ezkondu zen Beiruten eta Bagdadera itzuli ziren biak. Radio Bagdadekin eta Kuwaitekin sinatu zuen eta 1957tik 1959ra arte literatur programen ikuskatzaile izan zen.

“Al Shaab” egunkaria argitaratu zuen Badr Shakir al-Sayyab-ekin batera .

1959an Azzam eta senarra Libanora deportatu zituzten, non itzulpen eta argitalpen enpresa batean lanean hasi eta ingeleseko literatur lanen zerrenda luzea itzuli zuen.

## Bizitzako lehen urteak 
Samira Azzam familia kristau ortodoxo batean jaio zen Akren, Palestinan. Akre-ko lehen hezkuntzako eskolan ikasi zuen eta Haifa-ko "Takmilyet Al-Rahibat" eskolan, bigarren hezkuntza, 16 urterekin maistra lanetan hasi aurretik. Aldi horretan, egunkari palestinar baterako artikuluak idazten hasi zen “Kostaldeko neska” izengoitiarekin. 1948an, Azzam eta bere familia Libanora emigratu zuten palestinarren exodoaren ondorioz.

Bi urte Libanon eman ondoren, familia utzi zuen Irakeko neskentzako eskola bateko zuzendari gisa lan egiteko. Han, Ekialdeko Asiako irrati-difusioko konpainiako irrati-esatari gisa hasi zuen bere ibilbidea. Lehenik, “Emakumeen txokoa” programarako idatzi zuen, irratiak Beirutera bidali aurretik, eta han, “Goizarekin” saioa aurkeztu zuen. Bere ahotsa ezagun egin zen arabiar askorentzat, eta horrek bere idazkerak indar handiagoa hartzea ekarri zuen.

1959ko abenduaren 24an, Samira Azzam Youssef al-Hassan idazlearekin ezkondu zen eta Irakera itzuli ziren denboraldi labur batez. Hala ere, handik gutxira alde egin behar izan zuten, monarkia erori ondoren, errepublika berriak erregimen berriaren aurkako irratsaioak emititzea leporatu baitzion Azzami. Beirutera itzuli zenean, emakumeentzako hainbat argitalpenetarako idazten hasi zen, eta klasikoak ere itzuli zituen ingelesetik arabierara. Gainera, hirurogeiko hamarkadan politikoki oso aktiboa izan zen. 1967ko abuztuaren 8an, Samira Azzam bihotzekoak jota hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Bizitza erauzi artean, bizi", 2026ko otsailaren 8ko 7K.
Chitra Banerjee Divakaruni

**Chitra Banerjee Divakaruni** (Kalkuta, India, 1956ko uztailaren 29a) idazlea eta Houstongo Unibertsitateko ingeles irakaslea. Bere lanetako bat, *The Mistress of Spices* eleberria 2005. urtean eraman zuten zinemara. 

## Bizitza 
Chitra Banerjee Divakaruni Indiako hiriburuan, Kalkutan jaio zen. 1976an bere herrialdea utzi eta Ameriketako Estatu Batuetara joan zen. 1985ean doktoretza lortu zuen Kaliforniako Unibertsitatean, Berkeleyn eta unibertsitate berean doktoratu zen.  

### Ibilbidea 
1987an *Dark Like the River* poema-liburua argitaratu zuen. Sasoi hartan ez zuen uste idazlea izango zenik, baina, Amerikara joan ondoren, ulertu zuen bere bi kulturako esperientziak idazteko izugarrizko gaia zirela.  

Bere lanen bidez ustiatzen dituen generoak hauexek dira: fikzio errealista, fikzio historikoa, magiarekin nahastutako errealismoa, eta fantastikoa. Bere liburuak 29 hizkuntzatara itzuli dira.

## Zinemarako egokitzapena 
*Espezien Maitalea* zinemara egokitu zuen Paul Mayeda Berges Ripesek 2005ean, Aishwarya Rai Bachan eta Dylan McDermott rol nagusietan zirela. euskaraz "Nire arreba, nire amodioa" tamileraz egindako telebistako egokitzapena izan da.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1996an *American Book Award* saria irabazi zuen.

* *Laranja Sarirako izendatu dute, La Maîtresse des épices* a été *fikzioarekin**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web orri ofiziala
* Voices from the Gaps biography
* SAWNET biography
* Biography
* SAJA Biography
*
Hridayakumari

**Hridayakumari** (; Aranmula, 1930eko irailaren 1a – Thiruvananthapuram, 2014ko azaroaren 8a) indiar idazle, irakasle, itzultzaile, literatura kritikari eta hizlaria izan zen. Batez ere malabareraz idatzi zuen, eta 1991n Kerala Sahitya Akademi erakundearen saria jaso zuen *Kalpanikatha* liburuagatik.

## Bizitza 
V. K. Karthyayani irakasle eta sanskritoaren ikertzailearen eta Bodheswaran poeta eta Indiako indepentistaren alaba, Hridayakumari 1930ean jaio zen Aranmulan. Aurretik Thiruvananthapuramgo University Collegen; Ernakulamgo Maharajas unibertsitatean; Thalasseryko Brennen umibertsitatean eta Palakkadeko Victoria unibertsitatean irakatsi zuen.

Erretiroa hartu ondoren, literatura, poesia eta filosofiari buruzko hitzaldi publikoak eman zituen.

Horrez gain, bi liburu idatzi zituen. *Kalpanikatha* erromantizismo literarioaren azterketa bat da, ingelesezko eta malabarerazko poetak alderatzen dituena, hala nola William Wordsworth, John Keats, Percy Bysshe Shelley eta Kumaranasan, Changampuzha Krishna Pillai eta Edappally Raghavan Pillai.

Idazlan bat baino gehiago itzuli zituen, besteak beste, bere ahizpa Sugathakumariren poesia eta *Rathrimazha* eleberria eta Vallathol Narayana Menonen lanak (malabareratik ingelesera) eta Rabindranath Tagoreren hainbat idazlan (ingelesetik malabarerara).

Hridayakumari 2014ko azaroaren 8an hil zen, 84 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
B. Sujatha Devi

**B. Sujatha Devi** (1946 – Thiruvananthapuram, 2018ko ekainaren 23a) indiar idazle, irakasle eta ekologista izan zen. Ingelesa irakatsi zuen Ernakulamgo Maharajaren Unibertsitatean eta Thiruvananthapuramgo Emakumeen Unibertsitatean. 1999an, Kerala Sahitya Akademi erakundearen saria irabazi zuen *Kadukalude Thalam Thedi* bidaldi-egunerokoagatik.

## Bizitza 
Sujatha Devi Bodheswaran poeta eta independentistaren eta V. K Karthyayaniren alaba eta Hridayakumari eta Sugathakumari idazle eta irakasleen ahizpa gazteagoa zen. Bere ibilbide profesionala Thiruvananthapuramgo Emakumeen Umibertsitatean hasi zuen. Geroago Pattambiko Gobernuaren Unibertsitatean, Ernakulamgo Maharajaren Unibertsitatean eta Chalakkudyko Unibertsitatean ere irakatsi zuen ingelesa. Batez ere bidaia-liburuengatik egin zen ezaguna, baina poeta ere izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anita Desai

**Anita Desai** (jaiotzez, Anita Mazumdar, Mussoorie; Mussoorie, 1937ko ekainaren 24a) indiar idazlea da, ingelesez idazten duena, eta Ameriketako Estatu Batuetan bizi da. 

Anita Mazumdar Mussoorie-n jaio zen, Delhiko iparraldean. Aita bengalarra zuen eta ama, alemaniarra. Delhin egin zituen bigarren hezkuntzako eta unibertsitateko ikasketak, eta ingeles literaturan graduatu zen 1957an. Hurrengo urtean, Ashvin Desai enpresariarekin ezkondu zen. Lau seme-alaba izan zituen; horietako bat, Kiran Desai idazlea. 

1963an hasi zuen bere ibilbide literarioa, *Cry, the Peacock* eleberriarekin. Hainbat eleberri eta kontakizun laburren bildumak argitaratu ditu, baita haurrentzako liburuak ere. Bere lanetan askotan erabiltzen dituen gaiak hauek dira:  familiaren baitako tirabirak edo klase ertaineko emakume indiarren alienazioa. Bere nobela berrienek beste gai batzuk ere jorratu dituzte, hala nola, antisemitismoa Alemanian (''Baumgartner's Bombay*), ohitura tradizionalen desagerpena eta Indiari buruzko mendebaldeko estereotipoak. Bere lanak ingelesez soilik idatzi ditu. 

Idazleen laudorioak jaso ditu publikoki; Salman Rushdierena, esate baterako. Hamaika hizkuntzatara itzuli dituzte bere lanak. Bere hiru eleberri (*Clear Light of Day*, *In Custody* eta *Fasting, Feasting*) Booker Sari ospetsuko finalistak izan ziren, 1980an, 1984an eta 1999an, hurrenez hurren. 1993an, James Ivory-k eta Ismail Merchant-ek *In Custody* zinemara eraman zuten, egilearen gidoiarekin.

## Obra 
* 1963 - Cry, the Peacock
* 1965 - *Voices in the City*
* 1971 - Bye-Bye, Blackbird
* 1974 - *The Peacock Garden*
* 1975 - *Where Shall We Go This Summer?*
* 1976 - *Cat on a Houseboat*
* 1977 - *Fire on the Mountain* 
* 1978 - Games at Twilight and Other Stories
* 1980 - *Clear Light of Day*
* 1982 - *Village by the Sea*
* 1984 - *In Custody*
* 1988 - *Baumgartner's Bombay*
* 1996 - *Journey to Ithaca*
* 1999 - Fasting, Feasting.
* 2000 - *Diamond Dust*
* 2004 - The Zigzag Way: *A Novel*

## Sariak 
* 1978 – Winifred Holtby Memorial Prize – *Fire on the Mountain*
* 1978 – Sahitya Akademi Award (National Academy of Letters Award) – *Fire on the Mountain*
* 1980 – Shortlisted, Booker Prize for Fiction – *Clear Light of Day''
* 1983 – Guardian Children's Fiction Prize – *The Village by the Sea: an Indian family story*
* 1984 – Shortlisted, Booker Prize for Fiction – *In Custody*
* 1993 – Neil Gunn Prize
* 1999 – Shortlisted, Booker Prize for Fiction: *Fasting, Feasting*
* 2000 – Alberto Moravia Prize for Literature (Italy)
* 2003 – Benson Medal of the Royal Society of Literature
* 2007 – Sahitya Akademi Fellowship
* 2014 – Padma Bhushan
* 2020 - Companion of Literature

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Durga Puja

thumb|Durga Puya jaialdia
**Durga Puja** (Durga jainkosaren gurtza) Durga jainkosaren omenez egiten den jaialdi hinduista da. Ashwin hilabetean egiten da urtero (iraila eta urria bitartean).

## Izena eta etimologia 
* *durgāpūjā* en AITS (transliterazio sanskritoko nazioarteko alfabetoa).
* দুর্গাপূজা bengalieraz.
* दुर्गापूजा devanagarieraz (sanskritoa, hindiera, urduera eta abar idazteko.).
* Ahoskera: /durgá pushá/.
* **Durga-puja** ingelesez (ahoskatu /dúrga púd͡ʒa/).
* Etimologia: ‘Durgá [jainkosa]-ren gurtza ’:
** *dur-ga:* ‘ihes egiteko gogorra’, gotorleku, hinduismoaren jainkosa nagusiaren izena.
** *puyá:* ‘gurtza, errespetua’.

Bengalieraz *Durgotsab* (দুর্গোৎসব) edo *Durgá-utsavá deitzen da*.

## Ospakizuna 
[eskuinera|thumb|400x400px|[Parvati|Durgá jainkosaren irudia.]]
Durgá Puyá urtero egiten da Indiako ipar-ekialdean (batez ere Bengalan), *ashwin*-en hilabetean (iraila eta urria bitartean). Ospakizunaren data ohiko egutegi hinduistaren arabera finkatzen da. Jaialdiari dagokion hamabostaldiak *Deví pokkho* du izena (bengalieraz: দেবী পক্ষ, ‘jainkosaren hamostaldia’). *Deví pokkho*ren aurretik *Majalaia* dago (bengalieraz: মহালয়া), *Pitrí* *pokkho* (aurreko hamabostaldiaren azken eguna (পিতৃ পক্ষ, ‘arbasoen hamabostaldia’), eta *Kojagori Lokkhi Puja-*rekin amaitzen da (কোজাগরী লক্ষ্মী পূজা, ‘Laksmí jainkosaren gurtza Kojagoriren ilargi beteko gauean’). Jaialdi hindua izan arren, erlijio guztietako jendeak parte hartzen du erritual horietan. 

Jai honetan jainkosaren irudiak egiten dira eta 5 egunetan otoitzak egiten zaizkio, desfile koloretsuekin eta ospakizun publiko eta pribatuekin batera.

## Egun kopurua 
Ospakizun egun hauei bengalieraz esaten zaie:

* *majalaia* (‘aterpe handia’, baita jima-alaiak ‘elurretako morea’ esan nahi du)
* *shasthi* (‘sei egun’).
* *maja saptami* (‘zazpi egun handiak’).
* *maja astami* (‘zortzi egun handiak’).
* *maja nabami* (‘bederatzi egun handiak’).
* *biyoi dashami* (‘garaipenaren hamar egunak’).

## Liburu baten kapituluaren izena 
Halaber, *Durgā-pujá* ere deitzen zaio *Puraná-sarvasuá* delakoaren kapitulu bati.

## Erreferentziak
Kalanka

**Kalanka** ( hindiz : कलंका ) Indiako Uttarakhanden dagoen Garhwal Himalaiako mendi bat da. Kalanka 6.931 m altu da. Uttrakhanden barruan dagoen 20. mendirik altuena da. Nanda Devi kategoria honetako mendirik altuena da. Kalanka Indiako 48. mendirik altuena eta munduko 319. mendirik altuena da.  Kalankaren hegoaldea Nanda Devi Parke Nazionalaren barruan dago.

Hindieraz, Kalanka hitzak, itzulpen librean, " oilar-gandorra " esan nahi du. 

## Geografia 
Kalanka Nanda Devi erreserbaren kanpoaldeko ertzean dago, Changabang eta Saf Minal artean.

Mendia hiru aldeetatik glaziarrez inguratuta dago: Changabang hegoaldean, Uttari Rishi ekialdean eta Bagini iparraldean. Bagini glaziarretik datorren ibaia Dhauliganga ibaiarekin bat egiten du Jumma-n. Changabang Bamak (glaziarra) eta Uttari Rishi Bamak (glaziarra) ere Dhauliganga ibaiarekin gurutzatzen dira Rishi Ganga arroilaren bidez. Dhauliganga ibaia Alaknanda ibaiarekin bat egiten du Vishnu Prayagen, Dhauligangaren bi ibaiadar nagusietan. Bi ibai nagusi hauek Devpryagen elkartzen dira. Handik dator Ganga izena.

Inguruko eremu osoa  barrutian babestuta dago. Nanda Devi Parke Nazionala edo Nanda Devi Biosfera Erreserba, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatua.  Nanda Devi Parke Nazionalak hainbat ibilbide bikain eskaintzen ditu.

Kalanka ondoko gailurrak hauek dira:

## Eskaladaren historia 
Lehen igoera 1975ean burutu zuen Ikuo Tanaberen lau kideko espedizioak Japoniatik.  arroila jarraitu eta Shiptonen lepora iritsi ziren Changabang eta Kalanka arteko lepora iristeko eta mendebaldeko gandorra igotzeko. Lehen gailurra Noriaki Ikeda, Tsuneo Kouma, Kazumasa Inoue eta Tanabe buruzagiak lortu zuten 1975eko ekainaren 3an 

Iparraldeko aurpegiaren lehen igoera 1977an egin zuen František Gruntek zuzendutako Txekoslovakiako espedizio batek. Bagini glaziarraren eta mendebaldeko gandorraren bidez hurbildu ziren mendateraino.  eta Ladislav Jon gailurrera iritsi ziren 1977ko irailaren 20an. 

Iparraldeko aurpegiko zuzeneko igoera askotan saiatu zen, baina igo gabe jarraitu zuen Fumitaka Ichimura,  eta Yusuke Sato japoniarrek 2008an estilo alpinoan arrakasta izan zuten arte.  

Hego-ekialdeko aurpegitik igo zen lehen aldiz Eskoziako talde batek 1978an burutu zuen. Irailaren 20an oinarrizko kanpalekua ezarri ondoren Changabang eta Uttar Rishi glaziarren elkargunean, Robert Barton-ek eta Allen Fyffe-k hego-ekialdeko aurpegitik igotzeko bide berri bat egin zuten. Urriaren 11n iritsi ziren gailurrera 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexandru Munteanu

**Alexandru Munteanu** (Chisinau, 1964ko urtarrilaren 20a) moldaviar ekonomialari, irakasle, negozio gizon eta politikaria da.

Fisikan diplomatu zen Moskuko Estatu Unibertsitatean, eta, ondoren, politika ekonomikoaren kudeaketan masterra lortu zuen Columbiako Unibertsitatean.

Moldaviako Banku Nazionalean, Parisko Crédit Lyonnaisen eta Washingtongo Munduko Bankuan lan egin zuen hamar urtez, eta inbertsio-funtsak sortu zituen Moldavian, Bielorrusian eta Ukrainan.

2025eko hauteskundeen ondoren, Maia Sandu presidenteak Munteanu izendatu zuen lehen ministro, eta honek, parlamentuaren aldeko botoaren ondoren, karguaren zina egin zuen 2025eko azaroaren 1ean.
Cinque Terreko parke nazionala

**Cinque Terreko parke nazionalak** 38,6 km2-ko azalera du. Liguriako La Spezia probintzian dago, Italiako ipar-mendebaldean, Mediterraneoko kostaldearen aurrean. Bi zatitan banatzen da: kostaldea, parke nazionala bera, eta itsasaldea, La Speziako portuko eremu naturalarekin, La Speziako golkoan, babestua. Paisaiaren humanizazioaren eta bientzat probetxugarria den naturaren arteko oreka lortu dela uste da, zenbait kasutan Apenino liguriarretatik zuzenean itsasoaren gainera erortzen diren isurialdeen terrazatzearekin. Parkea, Riomaggiore eta Monterosso artean, «Azzurro sentiero» edo bidezidor urdinetik igarotzen da. Ibilbideak, 12 kilometrotan zehar, Manarola, Corniglia eta Vernazza herriak zeharkatzen ditu 600 metroko desnibelarekin.

## Erreferentziak
Omana eta Moscow Gopalakrishnan

thumb|Gopalakrishnan senar-emazteak.
thumb|Gopalakrishnan familia Moskun.
**Omana (Bharathi Amma)** (Ettumanoor, 1936ko apirilaren 26a – Thiruvananthapuram, 2003ko apirilaren 22a) eta **"Moscow" Gopalakrishnan (K.&nbsp;Gopalakrishnan Nayar)** (Alwaye, 1930eko azaroaren 29a – Thiruvananthapuram, 2011ko otsailaren 21a) () indiar itzultzaileak izan ziren, errusierazko liburuak malabarerara itzuli zituztenak. Senar-emazteak izanik, elkarlanean aritu ziren. Haien itzulpenak XX. mendearen bigarren erdian malabareraz argitaratutako haur literaturaren adibiderik onenatzat jotzen dira. Errusierazko literatura Keralan ezagutarazi zuten eta guztira 192 liburu itzuli zitutzen malabarerara, estilo sinplea erabiliz.

Omana Gopalakrishnanek haurrentzako 40 liburu eta henduentzako 16 idazlan itzuli zituen. Bere lan handiena Lev Tolstoiren *Anna Karenina* izan zen, argitaratu gabe geratu zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jokin Pinatxo

**Jokin Pinatxo Olaziregi** (Bera, Nafarroa Garaia, 1996) kantaria, gitarra jotzailea eta musikagilea da. Azken Trena taldeko kide izan zen. Talde hura desegin eta gero, musikan jarraitzeko grinarekin, Janus Lester taldea sortu zuen 2022. urtean. Talde berriaren lehenbiziko lan luzea urte hartan bertan karrikaratu zuten, *Ez gaitzala loak harrapatu* izenarekin. Ondoren atera zuten *Janus Lester Zuzenean* zuzeneko diskoa, eta 2024an estudioko bigarrena: *Lore*. Arreba du Estitxu Pinatxo abeslaria.

## Diskografia 
Azken Trena taldearekin:
* *Zerotik* (2017, autoekoizpena)

Janus Lester taldearekin:
* *Ez gaitzala loak harrapatu* (2022)
* *Janus Lester Zuzenean*
* *Lore* (2024)

## Iruditegia 

Fitxategi:Jokin Pinatxo - Janus Lester Elizondo 2025.jpg|Jokin Pinatxo, Janus Lester taldearekin kontzertuan, Elizondon, 2025ean.
Fitxategi:Jokin Pinatxo Janus Lester Elizondo 2025 02.jpg|Jokin Pinatxo, Janus Lester taldearekin kontzertuan, Elizondon, 2025ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Janus Lester webgune ofiziala
* Janus Lester badok.eus euskal musikaren atarian
Errumaniako kanpainia (1916)

Lehenengo Mundu Gerraren testuinguruan kokatuta, **Errumaniako kanpainia** herrialdea gerran sartzean hasi zen, 1916ko abuztuaren 27an. Urte bereko udazkenean, Transilvaniako Austro-Hungariar indar kopuruz handiagoen aurka egindako taktika azkarreko garaipen sail baten ondoren, Errumaniar armadak porrot suntsitzaile batzuk jasan zituen. Horien ondorioz, Erromaniako armada eta administrazioa Moldavia mendebaldera erretiratzera behartuak izan ziren, eta horrek Erdialdeko Inperioei lurralde nazionalaren bi heren okupatzeko aukera eman zien, estatuko hiriburua, Bukarest, barne.

1916ko kanpainan indar kopuruz txikiagoak ziren alemaniar eta austro-hungariar indarrek errumaniar armada garaitzearen arrazoi nagusiak honako hauek izan ziren: gainbegiratze militarrean esku-hartze politiko larriak, goi mailako maila militarreko kide askoren ezgaitasuna, iruzurra eta koldarkeria, eta gerraren mota horretarako beharrezkoak ziren prestakuntza eta ekipamendu egokien falta.

## Erreferentziak 
## Kanpo Estekak
Prabhas

**Uppalapati Venkata Suryanarayana Prabhas Raju** (1979ko urriaren 23an jaioa), **Prabhas** izenez ezaguna, telugu zineman lan egiten duen aktore indiarra da.  Indiako zinemako aktore ordainduenetako bat da eta *Forbes India-ko* Celebrity 100 zerrendan agertu da 2015etik. 
Komunikabideetan *Rebel Star* bezala aipatzen dute, 20 film baino gehiagotan agertu da, eta zazpi Filmfare sarietarako izendapen, Nandi sari bat eta SIIMA sari bat jaso ditu.  

Prabhasek aktore gisa debuta egin zuen *Eeswar* (2002) dramarekin, eta geroago arrakasta lortu zuen *Varsham* (2004) akziozko amodiozko filmarekin. Beste film arrakastatsu batzuetan ere parte hartu zuen, hala nola *Chatrapathi* (2005), *Bujjigadu* (2008), *Billa* (2009), *Darling* (2010), *Mr. Perfect* (2011) eta *Mirchi* (2013), azken horretan egindako lanagatik aktore onenaren Nandi saria irabaziz.  

Prabhasek ondoren paper bikoitza egin zuen *Baahubali: The Beginning* (2015) eta haren jarraipena den *Baahubali 2: The Conclusion* (2017) akziozko film epiko arrakastatsuetan, azken hau garai hartan Indiako filmik diru gehien irabazi zuena bihurtuz. Prabhas lehen izar panindiarra bihurtu zen eta nazioarteko aintzatespena lortu zuen filmetan egindako antzezpenagatik.  Ordutik, *Saaho* (2019) akziozko thrillerrean, *Salaar: Part 1 – Ceasefire* (2023) akziozko draman eta *Kalki 2898 AD* (2024) zientzia-fikziozko filmean aritu da, eta horiek guztiak Indiako film diru gehien irabazi dituztenen artean daude.  

Prabhas da mundu osoan 100 crore ₹ baino gehiagoko estreinaldi gordina lortu duten sei film dituen aktore indiar bakarra. Hego Indiako aktore bakarra da, halaber, hindi merkatuan 100 crore ₹ garbien marka gainditu duten sei film dituena. Gainera, Prabhas da mundu osoan 1000 crore ₹ baino gehiagoko diru-sarrerak dituen lehen aktore indiarra. Horrez gain, Madame Tussauds museo batean argizarizko eskultura bat jasotzen duen lehen Hego Indiako aktorea da. 

## Biografia 
Prabhas 1979ko urriaren 23an jaio zen Madrasen (gaur egun Chennai) Uppalapati Surya Narayana Raju zinema-ekoizlearen eta Siva Kumariren semea, Telugu familia batean. Hiru seme-alabetatik gazteena da, eta anaia zaharrena du, Prabodh, eta arreba zaharrena, Pragathi. Krishnam Raju telugu zinema-aktorearen iloba da. Bere familia Mogalthur-ekoa da, Bhimavaram ondoan, West Godavari barrutian, Andhra Pradesh-en.

Prabhasek Chennaiko Don Bosco Matriculation Higher Secondary School-en eta Bhimavarameko DNR High School-en egin zituen ikasketak. Ondoren, erdi mailako hezkuntza Nalanda College-n, Hyderabad-en, burutu zuen. Geroago, Teknologia Lizentziatura (B.Tech) egin zuen Sri Chaitanya College-n, Hyderabad-en. Visakhapatnam-eko Satyanand Film Institute-ko ikasle ohia ere bada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Singhi Kangri

**Singhi Kangri** Karakorum mendikateko mendi bat da, 7.202 metroko altuera duena. Txina, Xinjiang, eta Pakistan, Gilgit-Baltistan arteko mugan dago, Siachen glaziarraren inguruan. Mendiko lehen igoera 1976an izan zen japoniar espedizio batek egina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Singhi Kangri"
* "Singhi Kangri" non Peakware
Kangto

**Kangto** (**Kanggardo Rize** izenez ere ezaguna) 7.090 m Ekialdeko Himalaiako mendi bat da, Indiako Arunachal Pradesh estatuan kokatua, eta Txinako Tibeteko Eskualde Autonomoarekin mugakidea da.  Arunachal Pradesh-eko punturik altuena da.  Kangto kokatuta dagoen eremua estatu horretako Bichom barrutiko Lada zirkuluan dago. Txinako aldean, Tibeteko Shannan prefekturako Cona konderrian dago.

Kangto mendia Pachuk ibaiaren iturburua da, Ekialdeko Kameng barrutiko Kameng ibaiaren ibaiadar nagusietako bat. Kangto mendiguneko hiru gailur nagusietako bat da. 

ITBP eta Indian Mountaineering Foundation-ek osatutako espedizio-talde batek oinarrizko kanpamentu bat ezarri zuen 3.023,6 m-tan Pachuk ibaiaren ertzean, 2017ko urriaren 21ean.  Gailurraren oinarrira iristeko aurreko saiakera guztiak ez ziren arrakastatsuak izan.   

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Kangtö, Txina" Peakbagger-en
Sri Kailash

**Sri Kailash** (hindiz: श्री कैलाश) Indiako Uttarakhand-en dagoen mendi bat da, 47. mendirik altuena, guztiz Indian kokatua. Nanda Devi da kategoria honetako mendirik altuena. Sri Kailash munduko 204. mendirik altuena da. Gailurra 6.932 metro edo 22.744 oin altu da.  Gangotri eskualdeko laugarren mendirik altuena da. Eskualde honetako hiru mendirik altuenak Chaukhamba (7.134m), Satopanth (7.075m) eta Kedarnath (6.940m) dira. Raktvarn glaziarraren buruan dago.

## Eskaladaren historia 
1938ko urriaren 16an, Rudolf Schwarzgruber-ek zuzendutako alemaniar espedizio batek igo zuen lehen aldiz, mendebaldeko gandorretik. Schwarzgruberrez gain, Edi Ellmauthaler, Walter Frauenberger eta Rudolf Jonas iritsi ziren gailurrera.  Sri Kailash-era igo zen lehen aldiz Indiako esperientzia arrakastatsua 1963an izan zen, D. Pandyak gidatuta. Bi saiakera egin ziren 1977an, Ranvir Singhek Bombayko Parvatarohi gidatu zuen eta bestea Giri-Bhraman Puneko Vijay Mahajanek zuzenduta.

## Inguruko gailurrak 
Sri Kailash ondoko edo menpeko tontorrak:

## Glaziarrak eta ibaiak 
Raktvarn glaziarra. Gangotri glaziarrarekin elkartu zena hortik Bhagirathi ibaia ateratzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paret iturria

**Done Jakue enparantzako iturria**, **Paret iturria** izenarekin ezaguna, Bilboko Done Jakue enparantzan dagoen iturri neoklasikoa da. Katedralaren sarrera baten ondoan dago, eta Euskal Herrian kokatutako Luis Paret margolari eta arkitektoaren iturri bereizgarrietako bat da. Ereñoko harri gorrian dago nagusiki eraikia.

Iruñean ikus daitezke zenbait iturri ezagun Paretenak, eta Bilbon egin zituenen artean Atxurikoa ere bada, baina egilearen izenarekin ezaguna dena bereziki enparantza honetako hau da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Punyalata Chakraborty

**Punyalata Chakraborty** (Kalkuta, 1890eko irailaren 10a – *ibidem*, 1974ko azaroaren 21a) indiar haur literaturako idazlea izan zen, bengaleraz idatzi zuena. *Chhotobelar Dinguli*, *Chhoto Chhoto Golpo*, *Gachhpalar Katha* eta beste hainbat libururen egilea izan zen.

## Bizitza 
Punyalata Chakraborty Kalkutan jaio zen, baina bere arbasoen etxea Kishoreganjeko Mosuan zegoen, gaur egungo Bangladeshen. Bere aita Upendrakishore Ray Chowdhury haur literaturako idazle, musikari, margolari eta teknologo ospetsua zen. Bere ama, Bidhumukhi Devi, Dwarkanath Ganguly Brahmo Samaj mugimenduko gizarte-erreformatzailearen alaba zen. Neba zaharragoa, Sukumar Ray, haurrentzako idazle ospetsua eta bengalerazko zentzugabekeriaren literatura deiturikoren aitzindaria izan zen. Gainera, bi neba gazteago zituen, Subinoy Ray eta Subimal Ray, eta bi ahizpa, Sukhalata Rao eta Shantilata. 1909an, lizentziatura ikasten ari zela, Arunnath Chakrabortyrekin ezkondu zen. Bi alaba izan zituen, eta biek hezkuntza ona jaso zuten. Bere alaba zaharrena, Kalyani Karlekar, gizarte-langile, ingeles literaturako irakasle eta idazle nabarmena izan zen, eta alaba gazteena, Nalini Das, irakaslea eta haur literaturako idazlea.

## Lanak 
* *Chhotobelar Dinguli*
* *Chhoto Chhoto Golpo* (ipuinak)
* *Sadib Magic*
* *Gachhpalar Katha*
* *Rajbari* (eleberria)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arkeanax

**Arkeanax** Bosforoko Erresumaren lehenetako erregea izan zen, K.a 480tik aurrera. Geroko traziar jatorrizko Espartokotarren leinutik at kokatzen da, azken hauek Arkeanaxen erregealditik 40 urte geroago boterera iritsi baitziren.

## Biografia 
Oso gutxi dakigu Arkeanaxi buruz. Agian Mitilenekoa izan zen, Zimeriar Bosforoko hiri-liga batzuen *strategos*-a (zuzendaria), inguruko esziten aurka antolatu zena. Boterera iritsi ostean Teodosia eta Nymphaeum hiriek liga utzi zuten. Agian Semandro Mitilenekoaren familiakoa izan zen, Hermonassako hiria sortu zuena. Hala ere, erlazioa ez da zehaztu oraindik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jongsong mendia

**Jongsong mendia** () Himalaiako Janak zatian dagoen mendi bat da. 7.462 metrokoa Munduko 57. mendirik altuena, nahiz eta hirugarren altuenak, Kanchenjungak, menderatzen duen, 20 km hegoaldera. Jongsongen gailurra India, Nepal eta Txinaren hirupuntuan dago. 

## Historia 
Lehen igoera, Hermann Hoerlinek eta Erwin Schneiderrek egin zuten, 1930eko ekainaren 2an, Alemania, Austria, Suitza eta Erresuma Batuko eskalatzaileak barne hartzen zituen nazioarteko espedizio bateko kideak, Günter Dyhrenfurthek zuzendua. Frank Smythek (1930eko espedizio honetako kide ere bazen) Kameteko lehen igoera 1931ko ekainaren 21ean egin zuen arte, Jongsong mendia igotako munduko gailurrik altuena izan zen. Jongsong mendiko lehen igoera taldeko hainbat kide The Himalayan Club nazioarteko mendizaletasun erakundeko kide ere baziren. 

2012ko irailaren 30ean, Himalaia Klubeko Kalkuta ataleko talde batek (Pradeep Sahoo (burua) Ang Dorji Sherpa eta Phurba Sherparekin batera), Jongsong gailurraren ekialdeko gailurra igo zuen (Dyhrenfurthek Domo izendatu zuen), Jongsong gailurraren ekialdeko gandorretik doan bide berri batetik, Jongsong mendigunearen eta Dome Kang izeneko ondoko gailur baten arteko mendate batetik. Aurreko egunean, espedizio bereko beste talde batek Dome Kang igo zuen (Rajib Mondal eta Dawa Sherpa) ekialdeko aurpegitik doan mendate komunetik. Sikkimgo Jongsong glaziarretik hurbildu ziren mendietara.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Seleuko I.a Bosforokoa

**Seleuko I.a** Bosforoko Erresumako ko-erregea izan zen K.a 432etik bere heriotzara arte, K.a 393-n, bere anaia Satiros I.arekin batera. Espartokotarren leinukoa zen, bere aita Espartokos I.a baitzen, dinastiaren sortzailea. Ez dakigu ezerrez berari buruz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espartokos I.a

**Espartokos I.a** Bosforoko Erresuman Espartokotarren leinuaren sortzailea eta lehenengo agintaria izan zen. K.a. 438. urte inguruan, mertzenario gisa haien agindupean aritu ondoren, Arkeanaktidar leinuko aurreko agintariak kargutik kendu zituen.

## Bizitza eta Agintaldia 
Ez da ia ezer ezagutzen Espartokosen bizitza goiztiarrari buruz. Litekeena da Traziako Odrisiar erresumaren dinastiako kide izatea, eta, beraz, jatorri traziarra izatea, nahiz eta hau eztabaidatua den. K.a. 438. urte inguruan, Arkeanaktidarren erregetza eskuratu zuen, bakez edo indarrez, agian bere jatorria aprobetxatuz Bosforoko armadaren kontrola lortzeko. Atenastarrekiko merkataritza-hitzarmenak ere lortu zituen, baina ez bere biloba Leukonek lortu zuen mailara. K.a. 395-390. urteen artean Atenasen egindako hitzaldi batean, greziarren artean garrantzitsuenak ateniarrak zirela adierazi omen zuen, eta haiei eman omen zien bere alea lehendabizi. Halaber, paper txikia baina aipagarria izan zuen Bosforoko hedapen-gerretan, bere dinastiaren lurraldeak zabaltzeko borroka eta gatazken seriea.

## Oinordetza 
Espartokosen ondorengoak bere semeak izan ziren, Seleuko eta Satiros I.a, elkarrekin errege izan zirenak. Satirosek bere aitaren hedapen-politika oldarkorra jarraitu zuen, eta bere bilobak ere hala egin zuen ondoren, Kertx-eko itsasartean erresuma boteretsu bat eraikiz. Bere dinastiak 300 urte inguru iraun zuen, eta gutxienez bere izena eraman zuten 5 ondorengo izan zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Satiros I.a

**Satiros I.a** (grezieraz: *Σάτυρος*) Bosforoko Erresumako Espartokotarren leinuko agintaria izan zen K.a. 432tik K.a. 389ra. Bere agintaldian, bere aita Espartokos I.aren kanpo-politika hedakorra garatu zuen. Nymphaion konkistatu zuen, inguruko Sinditarren erresumako garapen politikoetan esku hartu zuen, eta Teodosia hiria setiatu zuen, merkataritza-lehiakide garrantzitsua baitzen bere portu izoztugabeagatik eta Krimea ekialdeko gari-soroetara zuen gertutasunagatik.

Atenasekin loturak sendotzen gainbegiratu zuen, eta behin, baliteke haren omenez hiri horretan estatua bat altxatu izana. Leukon eta Gorgiposen aita ere bazen, eta hauek beren erresuma botere handiko erreinu bihurtu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gorgipos

**Gorgipos** (grezieraz: *Γοργιππος*) Bosforoko Erresumako erregea izan zen. Satiros I.aren semea zen eta bere anaia Leukon I.arekin batera (K.a. 389–349) erregetza partekatu zuen. Erresumaren alde asiarrean kokatu zen ekialdean, Gorgipia hirian, non K.a. 349an hil arte gobernatu zuen, antza denez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leukon I.a

**Leukon I.a** (grezieraz: *Λεύκων*), K.a. 410 inguruan jaioa – K.a. 349an hila), **Leuko** izenez ere ezaguna, Bosporoko Erresumako Espartokotarren leinuko agintaria izan zen K.a. 389tik bere heriotzara arte. Baliteke Bosporoko Erresumako agintaririk garrantzitsuena izatea.

Satiros I.aren (K.a. 432-389) semea eta leinuaren sortzailea Espartokos I.aren biloba zen. Leukon bere anaia Gorgiposekin batera gobernatu zuen; Gorgipos herrialdearen ekialdeko aldean kokatu zen eta Gorgipia hirian gobernatu zuen, bere izenetik hartua. Leukonen ondorengo izan ziren bere semeak: Espartokos II.a (K.a. 349-342) eta Perisades I.a (K.a. 349-309).

Aitak Teodosia eta Kersonesoko hirien aurka hasitako gerra jarraitu zuen, helburu nagusia Bosporoko greziar kolonia guztiak anexionatzea zela. Era berean, Sindiar Erresuma bere menpe jarri zuen Oktamasades usurpatzailea garaitu ondoren, eta Nymphaionen aurkitutako inskripzio batean honela deskribatzen da: “Bosporoko, Teodosiako eta Sindien gutzien arkontea”. Itsaso Beltzetik haratago kanpo-harreman eta merkataritza politika ere ezarri zuen, bereziki Atenasekin, Espartokotarren merkataritza aliatuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shahi Kangri

**Shahi Kangri** itsas mailatik 6.934m-ra dagoen mendi tontor bat da, Transhimalaiako mendebalde urrunean.

## Kokapena 
Gailurra Shyok arroan dago, Aksai Chin-en (Txina) mendebaldean, Ladakh-eko Batasun lurraldeko (India) Leh barrutian. Goragune topografikoa 1.644 m-koa da.

## Eskaladaren historia 
2017an, Divyesh Muni, bere emazte Vineeta Muni, Rajesh Gadgil, Dinesh Koday, Ratnesh eta Roshmin Mahendruk eskalada saiakera bat egin zuten. Baina ez zen arrakastatsua izan.

2022ko ekainaren 15ean, Shivesh Singh koronelak zuzendutako eta Saurabh Singh Shekhawat brigadierrak gidatutako Indiako Armadako 55 gizoneko espedizio taldeak gizakiaren eta naturaren arteko mugak probatu zituen, Silver Peak baino lehen inoiz eskalatu ez zuen eskalada eginez eta Shahi Kangriri erronka botaz bi hilabete baino gehiagoko espedizioan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perisades I.a

**Perisades I.a** (grezieraz: *Παιρισάδης*), **Birisades**, **Pairisades** eta **Parisades** izenez ere ezaguna, Bosporoko Erresumako Espartokotar leinuko erregea izan zen K.a. 342tik 310/9ra arte.

Bere aita Leukon I.a izan zen, Panticapea hirian zentratutako hegemonia soil batetik Kertx-eko itsasartean kokatutako erresuma helenistiko handi bat ezarri eta zabaldu zuen Bosporoko erregea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espartokos II.a

**Espartokos II.a** Bosforoko Erresumako ko-erregea izan zen, K.a 349tik K.a 344ra arte, hil zenean. 

## Erregetza 
Espartokos II.a Leukon I.a erregearen semerik zaharrena izan zen. Diodoro Sikuloren arabera bost urtez agindu zuen bere anaia Perisadesekin batera. Espartokos hiltzean, semerik gabe, Perisades tronuan errege bakarra gisa mantendu zen bere heriotzara arte, K.a 310-n.

Bi erregeen izenak, hirugarren anai batekin batera, marmolezko estela batean grabatutako testu epigrafiko batean ageri dira, non Espartokos Perisadesekin tronuan irudikatzen den, eta haien anaia Apolonio alboan dagoen. Estela K.a. 346. urtekoa da, Leukon I.aren heriotzatik bi urtera gutxi gorabehera, eta Atikan, Pireon aurkitu zen, honako sarrera-formularekin: «Espartokos, Perisades eta Apoloniori, Leukonen semeak».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Satiros II.a

**Satiros II.a** (grezieraz: *Σάτυρος*) Perisades I.aren semea eta Bosporoko Erresumako Espartokotar leinuko erregea izan zen 9 hilabetez K.a. 310ean. Eumelos eta Pritanis-en anaia nagusia izan zen. Bosporoko Gerra Zibilean Eumelosek bere aurka matxinatu zen eta, azkenean, tronutik kendu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gavan O'Herlihy

'''Gavan John O'Herlihy''' (1951ko uztailaren 29a, Dublin, Irlanda - 2021eko irailaren 15a, Bath, Somerset), irlandar zinema, telebista eta antzerkiko aktore bat izan zen, Dan O'Herlihy aktorearen semea.

Aitaren jaioterrian jaio arren AEBetako Kalifornia estatuko Malibu hirian hazi zen.

Antzeztutako telesaila eta film nabarmenen artean honakoak daude, *Happy Days* (1. atalean, Chuck Cunningham pertsonaia antzeztuz), *Never Say Never Again* (1983), *Superman III* (1983), *Death Wish 3* (1985) eta *Willow* (1988).

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pritanis

**Pritanis** (grezieraz: *Πρύτανης*) Bosforoko Erresumako erregea izan zen K.a. 310 eta 309 artean. Perisades erregearen semea zen, baita Satiros II.aren eta Eumelosen anaia gazteena ere. K.a. 309ko Bosporoko Gerra Zibilean parte hartu zuen, bere eta bere anaien artean, Eumelosek tronurako eskubidea baitzuen, eta Sirazen erregea zen Aripharnes-en babesa.

## Agintaldia eta heriotza 
Ez da gauza handirik ezagutzen Pritanisen inguruan gerra zibila baino lehen, baina badakigu Perisadesen seme gazteena zela, eta beraz, ondorengotza-lerroan azkena, eta bere anaia nagusi Satirosen alde egin zuela Eumelosek tronua eskuratzeko hasitako aldarrikapenaren aurrean. Satiros hil zenean, bere mertzenarioen kapitainak, Meniskos, gorpua Panticapea-ra itzulera antolatu zuen Gargazatik igarota. Han, Pritanisek bere anaia nagusiaren heriotza-erritu handia ospatu zuen, eta berehala Gargazara joan zen, armada eta erregetza bereganatuz. Eumelosek ordezkariak bidali zizkion, baina Pritanisek ez zien jaramonik egin eta garnizio bat utzi zuen Gargazan, Panticapeara itzuli eta tronua bereganatzeko. Pritanis Panticapean zegoen bitartean, Eumelosek Gargaza eta beste hainbat hiri hartu zituen. Orduan, Pritanisek bere anaiaren kontra atera zuen armada laku Maeotikoaren inguruan, baina garaitua izan zen, eta Eumelosek armadaren agintea entregatzera eta bere alde abdikatzera behartu zuen.

Eumelosi tronua eman ondoren, Pritanisek berriro Panticapean sartu zen. Hiri horretan zebilela, jakin bazekien bere arbasoen hiriburua zela eta, dirudienez, tronua berreskuratu nahi izan zuen. Tronua hartzen saiatu bazen ere, menderatua izan zen eta «Lorategietara» ihes egin zuen, non harrapatua eta hila izan zen. Eumelosek, bere boterea sendotzeko asmoz, Satiros eta Pritanisen familia eta lagunak hil zituen, eta Satirosen seme gaztea, Perisades, ia ihes egin eta Eszitian babesleku lortu zuen, Agarusen laguntzaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khadija Mumtaz

**Khadija Mumtaz** (; Kattoor, Thrissur barrutia, Kerala, 1955) indiar idazlea da, malabareraz idazten duena. Ogibidez medikua da eta 2010ean Kerala Sahitya Akademi erakundearen saria irabazi zuen *Barsa* eleberriagatik.

## Bizitza 
Khadija Mumtaz 1955ean jaio zen Thrissur barrutiko Kattoor herrian. Irinjalakudako St. Joseph's College eta Kalkutako Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean ikasi zuen. Ginekologian espezializatzen da eta Kalkutako Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko irakaslea da. 2013ko ekainean, gobernu zerbitzutik erretiroa eskatu zuen, fakultatetik transferitu izanaren aurka protestatzeko.

Bere literatura-ibilbidea *Athmatheerthangalil Munginivarnnu* liburuarekin hasi zuen. Eleberri hori lehen aldiz *Chandrika* astekarian agertu zen folletoi gisa eta 2004an Current Books argitaletxeak liburu moduan argitaratu zuen. 2007ko *Barsa* (2007) eleberriari esker lortu zuen ospea. Liburu horrek kritikarien txaloak jaso zituen emakume musulmanek bizitzera behartuta dauden murrizketen aurkezpen indartsu baina umoretsuagatik. 2010ean Kerala Sahitya Akademi erakundearen saria lortu zuen. Mumtazen hurrengo eleberria, *Athuram*, 2011ko urtarrilaren 28an aurkeztu zen Kochiko 12. Nazioarteko Liburu Jaialdian.

## Lanak 
* *Athmatheerthangalil Munginivarnnu* (eleberria, 2004)
* *Barsa* (eleberria, 2007)
* *Doctor Daivamalla* (oroitzapenak, 2009)
* *Athuram* (eleberria, 2010)
* *Sargam, Samooham* (saiakerak, 2011)
* *Balyathil Ninnu Irangi Vanna Oral* (ipuinak, 2011)
* *Mathrukam* (zientzia-lana, 2012)
* *Purushanariyatha Sthreemukhangal* (saiakerak, 2012)
* *Pirakkum munbe karuthalode* (zientzia-fikzioa, 2013)
* *Neettiyezhuthukal* (eleberria, 2017)
* *Naam Jeevitham Chuttedukkunnavar* (ipuinak, 2017)
* *Khayalat* (artikuluak, 2017)
* *Pranayam, Laingigatha, Sthree vimochanam* (artikuluak, 2018)

## Sariak 
* 2008: K. V. Surendranath literatura saria *Barsa* eleberriagatik
* 2010: Kerala Sahitya Akademi erakundearen saria *Barsa* eleberriagatik
* 2010: Cherukad saria *Barsa* eleberriagatik
* 2018: Thrissur Sahithya Vedi saria *Neettiyezhuthukal* eleberriagatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eumelos

**Eumelos** (grezieraz: *Εύμηλος*) Bosforoko Erresumako Espartokotar leinuko erregea izan zen, Perisades I.aren semea. Eumelos Satiros II.aren anaia zen eta haren aurka altxatu zen gerra zibil batean. Satiros hiltzean bere anaia txikia Pritanisen aurka ekin zuen, azkenean tronua lortuz. K.a 309-304 artean erreinatu zuen eta Espartokos III.a bere ondorengoa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espartokos III.a

**Espartokos III.a** (Grezieraz: Σπάρτοκος) Bosforoko Erresumako erregea izan zen, K.a 304tik 284ra arte. Espartokotar leinukoa zen, eta bere aita Eumelosen ondorengoa izan zen, honek K.a 304an ezustean hil ostean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perisades II.a

**Perisades II** (Grezieraz: *Παιρισάδης*) **Parisades** bezala ere idatzia, Bosforoko Erresumako erregea izan zen, K.a 284tik 245era arte. Espartokos III.a aurrekoaren semea izan zela liteke, baina ere posiblea da Satiros II.aren semea izan zela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Piedad Frías Nogales

**Piedad Frías Nogales** (Ávila, 1958 - Gasteiz, 2018ko abenduak 24) filologoa izan zen, Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea.

## Biografia 
Ávilan jaioa izanagatik, Filologia ikasketetan ingelesa landu zuenez, Ingalaterran eta Estatu Batuetan bizi izan zen, Gasteizera Euskal Herriko Unibertsitatera irakasle gisa lanera eta bizitzera etorri aurretik.

## Lana 
Euskal Herriko Unibertsitatean Eskolako Irakasle Titularra izan zen, Gasteizen zegoen Arabako kanpuseko Filologia, Geografia eta Historiako fakultatean (gaur egun Letren Fakultatea dena), hasieran, ingeles hizkuntzako irakaslea izan zen Geografia eta Historiako lizentziaturan, baina denborarekin bere espezialitatea ere irakasten hasi zen: ingelesez idatzitako literatura garaikidea (batik bat, 1950eko hamarkadakoa eta Afrikako ingeles literatura).
# Frías, Piedad (1996): "Malcom X y Steve Biko: La difícil recuperación de una identidad", In Duplá, A.; Frías, P.; Zaldua, I. (argit.): *Occidente y el otro: una historia de miedo y rechazo.* Gasteizko Udala, 197-221. or.

## Erreferentziak
Salwa Abu Khadra

**Salwa Abu Khadra** (Jaffa, Palestinako Britainiar Mandatua, 1929v- Amman, 2024ko azaroaren 15a) palestinar politikari eta hezitzailea izan zen, Palestinaren Askapenerako Erakundeko (OLP) eta Fatahko kide gisa, hainbat ardura hartu zituen. Bi talde horietako emakume liderren lehen belaunaldiko kide izan zen.

## Biografia 
Abu Khadra Jaffan jaio zen 1929an. Bere familia Gazakoa da. 1948an Jaffa utzi eta Damaskora alde egin behar izan zuten.

1945ean Abu Khadrak bigarren hezkuntza osatu zuen Jaffako *Saint Joseph Sisters* eskolan. 1947an, Oxfordeko Unibertsitateko hezkuntza-ziurtagiria lortu zuen, eta, 1952an, Beiruteko San Jose Unibertsitateko frantses literaturako lizentziatura. Ondoren, Kuwaitera joan zen eta Palestinako neskatoen heziketan lan garrantzitsua egin zuen. Kuwaiten, herrialde horretako lehen haurtzaindegia sortu zuen, baita eskola pribatu bat ere, non 1990era arte lan egin zuen. 1991ko Golkoko gerra zela eta, Kuwait utzi eta Egiptora joan zen bizitzera, alaba bizi zen herrialdera.

Abu Khadraren ibilbide politikoa 1965ean hasi zen, Fatahrekin bat egin zuenean. Urte berean palestinar emakumeen kontseiluaren sorreran parte hartu zuen. 1967an Palestinar Emakumeen Batasun Orokorreko zuzendaritza batzordekide izendatu zuten. Kultura, Zientzia eta Hezkuntzarako Palestinako Kontseilu Goreneko kide izan  zen1976az geroztik, eta Fatahko kontseilu iraultzaileko kide 1980tik aurrera. PAEko batzorde zentraleko kide ere izan zen. Palestinar Emakumeen Batasun Orokorreko idazkari nagusi hautatu zuten 1985eko maiatzean. Fatahko emakumeen bulegoko idazkari nagusia izan zen eta Palestinako Konstituzioaren Aholku Batzordeko kidea. Abu Khadra Palestinako ordezkaritzaren buru izan zen Nazio Batuen Erakundeko emakumeari buruzko bigarren konferentzian, 1980an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espartokos IV.a

**Espartokos IV.a** (grezieraz: *Σπάρτοκος*) Bosforoko Erresumako Espartokotar leinuko erregea izan zen K.a. 245etik 240ra.

Espartokos IV.a Perisades II.aren semea izan zen, eta bere aitaren heriotzaren ondoren txanponetan agertzen den inskripzio batean ezagutzen da, non bere burua errege gisa aurkezten duen Pan jainkoa irudikatzen duen bitartean. Bere agintaldi laburra amaitu zen bere anaia Leukon II.ak hil zuenean, haren emazte Alkatoerekin ohean harrapatu zuelako; Alkatoek, geroago, Leukon bera ere hil zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leukon II.a

**Leukon II.a** (grezieraz: *Λέυκων)*, **Leuko** izenez ere ezaguna, Bosforoko Erresumako erregea izan zen, Espartokotarren leinukoa. Dirudienez Perisades II.aren bigarren semea izan zen, eta K.a 240tik 220ra agindu zuen.

## Agintaldia 
Leukonek bere anaia Espartokos IV.a hil zuen honek Leukonen emazte Alkatoerekin adulterio-harreman bat izan zuela, eta tronua bereganatu zuen. Antza denez, Alkatoek geroago Leukon hil zuen mendeku gisa.

Leukonek, gainera, K.a. III. mendean krisi ekonomiko bat pairatu omen zuen, eta bere izena zeramaten txanpon berriak jaulki zituen bere erresuma mantentzeko. Bosforoko lehen erregea izan zen bere izena zuen txanpoinak ekoizten.

## Oinordetza 
Bere heriotzaren ondoren Higiaenon izan zen oinordeko. Higiaenon ez zen Espartokotar leinuko kidea, eta litekeena da Espartokos IV.aren alaba eta oinordeko Kamasarieren aldekoa izatea, azken honen adingutxiko aldian zehar aginduz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kanturk gaztelua

**Kanturk gaztelua**, , edo **Korte Zaharra** , Irlandako Kanturk herriaren hegoaldean dagoen jauretxe bat da, Cork konderrian.

Eraikitze data zehatza ezezaguna izan arren adituen arabera XVII. mendekoa omen da. 

MacDonagh MacCarthytarrek, Duhalloweko jaunak zirenek, eraiki arazi zuten. Usadioaren arabera ingelesen aurkako defentsa gisa eraiki omen zen, baina Ingeles Agintaritzak eraikinaren sendotasunaren berri izanik, berau amaitzeko zergak ordaintzea eskatu eta MacDonagh MacCarthytarrek behar adina diru bildu ezinik gelditu zirenez gaztelua teilaturik gabe gelditu zen. 1900. urteaz geroztik abandonatua eta hondakin egoeran dago.
Higiaenon

**Higiaenon** (grezieraz: *Ὑγιαίνων*) Bosforoko Erresumako arkonte izan zen bere aurrekoa, Leukon II.a, bere emazte Alkatoek K.a. 220 inguruan hil ondoren. Nahiz eta ez Espartokotar leinukoa ez izan, badirudi oinordeko eta erregina zen Kamasarieren aldekoa zela. Esaten da aristokraziako kide nabarmena zela, eta ezkongabea zen Kamasarie babestu zuela; honek geroago bere lehengusu Perisades III.arekin ezkondu zen.

Higiaenon arkonte izan zen Kamasarie senarrik gabe zegoen denbora laburrean, izan ere Perisades III.a Espartokos IV.a, Leukonen anaiaren semea zen eta ez zuen tronuarekiko erreklamazio zuzena. Higiaenonek emititutako txanponetan ez da diadema ageri, baina baliteke arrakasta militarra iradokitzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sokako senoa

**Sokako senoa** Bizkaiko kala txikia da, Lemoiz udalerrian dagoena. Etzandarri (218 m.) eta Argintxa puntak ditu gertu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espartokos V.a

**Espartokos V.a** Bosforoko Erresumako erregea izan zen, K.a 200tik 180ra. Boterea lortu zuen aurreko arkonteak, Higiaenon, boterea uztean. Hala ere, ez dakigu Espartokos eta beste Espartokotar leinukoen arteko erlazioa, eta zenbait teoria ezberdin existitzen dira. Ez dakigu ezerrez bere erregealdiari buruz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urtzuriagako hondartza

**Urtzuriagako hondartza** Bizkaiko kala txikia da, Lemoiz udalerrian dagoena. Handik izen bereko baserriraino heltzeko aukera dago, mareen arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perisades III.a

**Perisades III.a** (Grezieraz: *Παιρισάδης*) Leukon II.a eta Alkatoeren semea zen, Bosforoko Erresumako erregea. Bere anaia Espartokos V.aren ondorengoa izan zen, Espartokotarren leinukoa. K.a 180-150 artean agindu zuen bere emaztea Kamasarierekin batera, eskubide pareko erregina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kamasarie

**Kamasarie Filoktenos** (grezieraz: *Καμασαρύη Φιλότεκνος*), **Komosarie** bezala ere ezagutua, Bosforoko Erresumako Espartokotar leinuko eskubide osoko ko-erregina izan zen Perisades III.a bere senarrarekin batera K.a. 180-160/150 artean. Esaten da Espartokos V.aren alaba eta Leukon II.aren biloba zela, nahiz eta lerro dinastikoa oraindik guztiz frogatua ez dagoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perisades IV.a

**Perisades IV.a Filometor** (grezieraz: *Παιρισάδης Φιλομήτωρ*) Espartokotar leinuko Bosforoko Erresumako erregea izan zela dirudi, K.a. 150etik 125era bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Armintzako hondartza

**Armintzako hondartza** edo, normalean, **Armintzako portuko hondartza** Bizkaiko kala txikia da, Lemoizko izen bereko auzoan dagoena.

Hondoko itsaso ertaina dagoen egunetan, itsaslabarren gunean, eskuineko olatu bat altxatzen da. Hara iristeko arrantza-portutik arraun egin beharko dugu. Bestalde, hondoko itsaso handia dagoenean *A-frame* motako olatu bat altxatzen da.

Olatu hori hartzea ez da erraza, eta surflariak olatura heltzeko laguntza behar izaten du. Itsaso nahasiko egunetan, halaber, kai-muturrean eskuineko olatu bigun bat -umeentzako bikaina- lehertzen da. 250 metro ditu luzeran, eta harriz eta hondar ilun eta lodiz osatuta dago. Urpekaritza eta arrantza atsegin duen jendea joaten da, batez ere, Armintzako hondartzara.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak