Sondaland

300px|thumb|Egungo eta aurrehistoriako Sondaland.
**Sondaland** hego-ekialdeko Asiako eskualde geografikoa da, batez ere Sondako uharte handiek (Sulawesi izan ezik), Balik eta Malakako penintsulak osatua. Uharte horiek penintsula handi bat osatzen zuten Izotz Aroan.

Kontzeptu geologiko-historikoa nahiz biogeografikoa da. Geologikoki, Sondako plakarekin bat dator, eta, beraz, Indotxinako hegoaldea eta Filipinak ere hartzen ditu, hego-ekialdean Wallace Lerroa mugatuz, eskualde horiek penintsulako eremu jarraitu bat osatzen baitzuten Pleistozenoan. Aldiz, biogeografikoki, ekozonatzat hartzen da.

## Geologia 
Asiako hego-ekialdeko zatirik handiena Sondako plakan dago finkatuta, eta jarraitutasun natural geografiko bat gertatzen da Indotxinaren, Sondako uharte handien eta, neurri txikiagoan, Filipinetako uharteen artean; horrela, Sondako plataformak eskualdea lotzen du, eta plataforma horrek, bere hedadura handienean, ez du 50 metro baino gehiagoko sakonera. Jarraitutasun hori ekialdera eteten du Wallace hobiak.

Pleistozenoan, duela 10.000 urte baino gehiago, gaur egun urpean dagoen eskualdearen zatirik handiena, urpean gera zitezkeen lurrak zituzten lautadak ziren, ibaiak, deltak eta *tahuampa*k (landaredia zuten eremu lohitsuak). Itsaspeko polenaren analisiak gaur egungoaren oso bestelako ekosistema bat zuela erakutsi du.

Uholdea gertatu ondoren, Sondaland uharte handietan banandu zen, eta espezie asko isolatuta geratu ziren. Adibidez, *Polydactylus* generoko ur gezako arrainak, gaur egun Sumatrako ibaietan eta Borneoko Kapuas ibaian baino ez daudenak.

## Historiaurrea 
Eskualdea antzinako garaietan populatu zuen lehen gizakia Javako gizakia (*Homo erectus*) gizakia izan zen, ziurrenik duela 1,8 milioi urte, eta Asiako hego-ekialdean bizi izan zen duela gutxi arte, duela 60.000 urte inguru. Beraz, litekeena da *H. sapiens* eta *H. erectus*en arteko elkarrekintzaren bat egotea. *Homo floresiensis*a *H. erectus*aren azken ondorengoa izan dela uste da, Sondaland utzi eta itsasoz Flores uhartera iritsiz, non duela 50.000 bat urte desagertu zen.

*Homo sapiens*ak duela 60.000 urte inguru kolonizatu zuen eskualdea. Kultura aurreratuago bati esker, *H. erectus*ek milioi bat urte baino gehiagotan lortu ezin izan zuena lortu zuen denbora gutxian: Indonesiako ekialdeko uharte anitzak elkartuz nabigatzea, ziurrenik baltsa txikietan eta Sahul kontinenteko lehen giza kolonizazioa eginez duela 50.000 urte inguru (ebidentzia genetikoaren arabera). Hala, biztanle horiek egungo australiar aborigenen, papuarren, melanesiarren eta, era berean, negrito izeneko talde etnikoen arbasoak dira.

Azken glaziazioa duela 10.000 urte inguru amaitu zenean, lurreko pasabideak urez bete ziren eta aborigenen populazioak isolatu egin ziren. Taiwandik etorritako herri austronesiarrak duela 4.000 urte inguru iritsi ziren eta eskualdeko populazio nagusia bihurtu ziren.

## Ekologia 
Ikuspegi biogeografikotik, Sondaland Asiako azpieskualde bat da, ekozona handiago baten zati dena: Indomalaysiar ekozona. Asia kontinentalarekin lotuta duen iragan geologikoa dela eta, Asiako faunaren zati handi bat partekatzen du, eta ohikoak dira elefanteak, tximinoak, tigreak, tapirrak eta errinozeroak.

Eskualde horren parte dira Malakako penintsula, Sumatra, Borneo, Java eta inguruko beste uharte batzuk, hala nola Bali, Mentawai, Anambas, Bangka, Riau, etab. Era berean, zundak harreman biogeografiko hurbila du Filipinetako uharteekin.

Botanikan, berriz, Malesia izeneko eskualde handiago bat erabiltzen dute, Sondaz gain Insulindia osoa (Filipinak barne), Ginea Berria eta Bismarck artxipelagoa hartzen dituena, Asiako landarediaren eragin-eremu gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak