open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gonzalo Carré Alvarello

**Gonzalo Carré Alvarello**, (Coruña, 1891ko urtarrilaren 24a - *ib.*, 1983ko abenduaren 18a) galiziar kirolari eta kazetaria izan zen. 

## Ibilbidea 
ezkerrera|thumb|200x200px|Eugenio Carré Aldao bere semeekin. Ezkerretik eskuinera: Gonzalo, Leandro, Eugenio, Luis eta Carlos
Bere gurasoak **Uxío Carré Aldao** eta **Purificación Alvarello Pena** izan ziren eta bere anaiak **Xosé**, **Uxío**, **Leandro** eta **Lois** Carré Alvareles. **María del Pilar Carré** eta **May Carré** idazleen aita izan zen.

1905ean hasi zen futbolari gisa jokatzen Victoria FC, eta FC Galizian eta María Pitan ere jokatu zuen. 1908tik aurrera kirol kazetaria izan zen *El Noroeste* egunkarian, eta Galiziako Futbol Federazioko idazkariorde izendatu zuten. Galiziako lehen Txirrindularitza Itzuliaren antolatzaileetako bat izan zen 1933an, eta 1955 eta 1972 artean Galiziako Atletismo Federazioko zuzendaritzan egon zen. 

Galiziako Atletismo Federazioaren merituaren urrezko domina, Espainiako Atletismo Federazioaren zilarrezko domina (1960) eta Gorputz eta Kirol Hezkuntzako Ordezkaritza Nazionalaren brontzezko domina (1965) jaso zituen. Espainiako Errege Federazio Atletikako ohorezko epaile nazionala izan zen.

## Erreferentziak
## Bibliografia 
* Gran Enciclopedia Galega (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8. 

## Kanpo estekak
Autisten Harrotasunaren Eguna

**Autisten Harrotasunaren Eguna** urtero ekainaren 18an ospatzen den ospakizuna da. Autisten harrotasunak pertsona autistentzat harrotasunak duen garrantzia eta gizarte zabalean aldaketa positiboak ekartzeko duen eginkizuna aitortzen du.

Autisten Harrotasunaren Eguna ekainaren 18an den arren, ekitaldiak asteburuan maiz izaten dira arrazoi logistikoengatik, baina urteko edozein unetan ere egin daitezke. Ekitaldi gehienak ekaina eta abuztua bitartean antolatzen dira.

## Jatorria 
Autisten Harrotasunaren Eguna 2005ean ospatu zuen lehen aldiz Aspies For Freedom elkarteak (AFF), eta ekainaren 18a hautatu zuen, garai hartako taldeko gazteenaren urtebetetzea zelako. AFFk LGBT harrotasunaren mugimenduaren eredua hartu zuen. *New Scientist* aldizkariak  *Autistic and proud of it* () izeneko artikulua kaleratu zuen ideia hau eztabaidatzen zuen lehen Autisten Harrotasunaren Egunean.

Mundu osoko erakundeek Autisten Harrotasunaren Eguna ospatzen dute, elkarren artean konektatzeko autistentzako ekitaldien bidez eta pertsona allistei (autismoaren espektroan ez daudenei) erakusteko pertsona autistak ez direla tratamendu kasu gisa ikusi behar.

## Iraganeko ekitaldien zerrenda 
thumb|2020ko Interneteko ospakizunen iragarkia
* 2005: *Onartzea, ez sendatzea*. Ekitaldirik garrantzitsuena Brasilian (Brasil) izan zen.
* 2006: *Neuroaniztasuna ospatzen*. Ekitaldirik garrantzitsuenak Alemanian eta Melbourneko Zientzia Museoan (Australia) izan ziren.
* 2007: *Autistak mintzoan, entzuteko garaia da*.
* 2008: Gairik ez.
* 2009: Gairik ez.
* 2010: *Irtenbideak, ez beldurra*.
* 2011: *Aitortu, errespetatu, sartu*.
* 2012: Gairik ez. Ekitaldirik garrantzitsuena Herzliyan (Israel) izan zen.
* 2013: Gairik ez. Ekitaldirik garrantzitsuena Jerusalemen (Israel) izan zen.
* 2015: Gairik ez. Ekitaldirik garrantzitsuenak Reading eta Hyde Parken (Erresuma Batua) izan ziren.
* 2016: Gairik ez. Ekitaldirik garrantzitsuenak Reading, Hyde Park eta Manchesterren (Erresuma Batua) izan ziren.
* 2017: Gairik ez. Ekitaldirik garrantzitsuenak Hyde Park, Reading eta Manchesterren (Erresuma Batua) eta Modiinen (Israel) izan ziren.
* 2018: Gairik ez. Ekitaldirik garrantzitsuenak Hyde Park, Reading eta Manchesterren (Erresuma Batua) eta Tel Aviven (Israel) izan ziren.
* 2019: Gairik ez. Ekitaldirik garrantzitsuenak Hyde Park, Reading eta Manchesterren (Erresuma Batua), Parisen (Frantzia) eta Lincolnen (Ameriketako Estatu Batuak) izan ziren. Galwayn (Irlanda) «autisten harrotasunaren martxa» izan zen.
* 2020: Gairik ez. Ekitaldi batzuk Galway, Dublin eta Ennisen (Irlanda) izan ziren. Hainbat ekitaldi sarean izan ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Autismoari buruzko Kontzientziaziorako Nazioarteko Eguna
* Neuroaniztasunaren Ospakizun Astea

## Kanpo estekak
Jhoana Patiño

**Jhoana Alexandra Patiño López** (Manizales, Kolonbia, 1982ko irailaren 11), **Jhoana Patiño** izenez ezagunagoa, poeta, irakasle, ikertzaile eta aktibista feminista kolonbiarra da, eta bere herrialdeko desberdintasunak eta genero-indarkeria salatzeko konpromisoa du.

## Ibilbidea 
Jhoana Patiño 1982ko irailaren 11n jaio zen Kolonbiako Manizales herrian, Caldas departamenduko hiriburuan. 2020ko apirilean, Patiño hilero hasi zen Kolonbiako *La Patria* egunkariarekin elkarlanean.

2010ean, Patiñok *Ebano* poema-liburua argitaratu zuen. Horren bidez, genero-desberdintasunak salatu zituen, eta hainbat gai aipatu zituen: sexuen arteko hezkuntza bereizia, amatasunaren inguruko presio soziala eta feminizidioak, gizarte matxista batean emakumeek jasaten duten indarkeria sinbolikoarekin, hitzezkoarekin eta fisikoarekin lotzen dituenak. Gainera, Patiñoren obra poetikoa behin baino gehiagotan erabili izan da indarkeria matxistaren aurkako borrokaren irudikapen gisa, 2017an Ingrid Garcia-Jonsson aktorearen eskutik Gijongo Nazioarteko Zinemaldiaren itxiera ekitaldian edo Alcalako Emakume Progresisten Elkarteak sustatutako *Francisca de Pedraza Sariaren* banaketan gertatu zen bezala. 2018an, Emakumearen Behatokiaren ekimen baten barruan, *No era yo el problema* poema Madrilen, Emakumeen aurkako Indarkeria Desagerrarazteko Nazioarteko Eguna zela-eta, desgaitasun intelektuala duten emakumeek egindako bideo batean, bertsionatu zen.

## Aintzatespenak 
2020an, Caldaseko Kultur Ekimenen irabazleetako bat izan zen Patiño, literaturaren kategorian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Jhoana Patiñori Radio Cuten.
* Jhoana Patiñoren argitalpenak Google Akademikoan.
Monolink

**Monolink**, **Steffen Lincken** izen artistikoa da, Liveact alemaniarra, kantautorea eta musika elektronikoaren ekoizlea; techno, ambient, elektronika eta house generoetan espezializatua.

## Ibilbide musikala 
Berlingo eszena elektronikoko kide izanda, Monolink berehala aldendu zen DJ klasikotik, eta bere estilo propioa sortu zuen zuzeneko ahots eta instrumentuen konbinazio batekin. *SF Weekly* aldizkariak deskribatzen duenez, "erlaxazio bidaia bat ahots teutoniko batekin". Monolinkek beste talde elektroniko batzuekin kolaboratu zuen, besteak beste, Acid Paulirekin.

2018an argitaratu zuen bere lehenengo diskoa, *Amniotic*. Grabazioak kantautoreen tradizioa eta dantzarako musika elektronikoa uztartzen ditu, non techno, elektronika eta ambient generoak Leonard Cohen eta Bob Dylanen eraginekin nahasten diren. Bi abestien aurkezpenetan, "Sirens" eta "Swallow" Alemaniako iTunes elektronikoaren zerrendan lehenengo postuan jarri ziren. EDM *Identity-ren* blogean agertutako diskoko kantuen kritika, "taupada hipnotikoz eta ahotsez" eta "soinu melodiko sakon eta zoriontsuen nahasketa" gisa deskribatzen ditu.

Monolink Coachella Valley Music-eko 22.urtean eta Arte Jaialdian aritu zen, 2023ko apirilean.

## Diskografia 
### Albumak 
* *Amniotic* (2018)
* *Under Darkening Skies* (2021)

### Single-ak 
* *The End* (with Acid Pauli) (2015)
* *Sirens* (2017)
* *Swallow* (2018)
* *Father Ocean* (2018)
* *Rearrange My Mind* (2019)
* *Black Hole* (with Ben Böhmer) (2019)
* *Sinner* (2020)
* *Otherside* (2020)
* *The Prey* (2021)
* *Harlem River/Falling* (2021)
* *Turning Away* (2021)
* ''Don't Hold Back* (2021)
* *Beyond Control'' (with NTO) (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernardo Caal Xol

**Bernardo Caal Xol** (Santa Maria Cahabón, 1972) irakasle, sindikalista eta Guatemalako herri indigenen eta naturararen aldeko aktibista, Cahabón ibaiaren defentsagatik ezaguna.

## Biografia 
Santa Maria Cahabónen jaioa, Guatemalako Alta Verapaz departamentuan, Kektxi herriaren kidea da eta zortzi neba-arreba ditu, haien artean, María Josefina Caal Xol. 1995ean eskola maisu sartu zen eta irakasleen sindikatuko (STEG) idazkari nagusia izan zen Alta Verapazen. Bere komunitateko baliabide hidrikoak defendatzeko mugimenduaren aitzindarietako bat bihurtu da. Izan ere, bere jaioterrian aritzen diren enpresen irregulartasunak salatu ditu.

### Oxec eta Cahabón erreken defentsagatiko jazarpena 
Nazioarteko Lan Erakundearen 169. hizarmenaren arabera, herri indigenen lurretan egiten diren eraikuntzek herri horien onespena izan behar dute. Oxec izeneko proiektuak bi hidroelektrikek (Oxec S.A. eta Oxec II) osatzen dute Oxec eta Cahabón errekak ustiatzen dituztenak, biak Energy Resources Capital Corp panamako enpresarenak dira eta berau, Florentino Pérezena da.

2017an, Caal espetxeratua izan zen ustez, 2015ean Oxec enpresa hidroelektrikoaren kudeaketa duen NETZONE S.A.-ren eraikuntza-ekipoak lapurtzeagatik eta eraikuntza-enpresa bateko lau langile legez kanpo atxikitzeagatik. Kargu horiek zirela eta, 2018an zazpi urteko kartzela-zigorra ezarri zioten. 2020an, Amnistia Internazionalak kontzientziako preso izendatu zuen, haren aurkako karguak bere aktibismoaren ondoriozko errepresalia zirela argudiatuta. Greenpece eta  Nazio Batuen kontalari bereziak ziren Victoria Tauli-Corpuz, David R. Boyd, Michel Forst eta giza eskubideak eta enpresa transnazionalen gaineko batzorde bereziak ere Caalen jazarpena salatu zuten. 2022ko martxoan, portaera ona erakutsi ondoren Caal askatu zuten.

## Sariak eta Aitortzak 
*2019an, Giza Eskubideen eta Demokraziaren Quetzal Saria, Guatebelga GKE-ak eta Lovainako Kriminologia Institutuak emana.

## Erreferentziak
Berrus

[thumb|[Otsagabia San Joan Ebanjelistaren eliza]]
thumb|1869ko dokumentua, Juan Jose Tonik sinatua, non egileak Otsagabian entzundako *Berrus*a kopiatu zuen.
***Berrus*** euskarazko (eta latinezko) eskerako gabon kanta tradizionala da, Otsagabian Gabon egunean kantatzen dena. Tradizioa zen etxez etxe ibiltzea abesti hau kantatzen, eta etxeko jaun-andreei dohaintzak eskatzea.

Hona Ekaitz Santaziliak dokumentatutako 1869ko bertsioa:

## Berrus, 1869ko bertsio bat 
[thumb|200px|[Anduña ibaia. Otsagabia.]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Orhipean festa.

## Kanpo estekak
Vaga luna, che inargenti

thumb|300px|Vincenzo Bellini.

"**Vaga luna, che inargenti**" (Ilargi ederra, zilarrezko kolorekoa) es una arieta compuesta por Vincenzo Bellini konposatutako arieta da, textu anonimo baten gainean; anonimo hori Giulietta Pezzi-ri eskainita zegoen. 1838an argitaratu zen, Casa Ricordiren eskutik, '** lanean, Belliniren beste bi abestiekin batera, "" eta " mia". Aria hau ere Ricordik argitaratutako **' jaso zen, 1935ean, musikagilearen ehun urtemugarekin batera.

## Ezaugarriak 
*bel canto* estiloan egina, sarritan interpretatua izan da.  

## Hitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[Cecilia Bartoli(https://eu.wikipedia.org/wiki/Cecilia_Bartoli)ren bertsioa.]
Josu Lazkanoiturburu

**Josu Lazkanoiturburu Alustiza** (Beasain, Gipuzkoa, 2001eko otsailaren 18a) Euskal Herritar futbolaria da. Ezker atzelari moduan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea 
*2022ko ekainaren 30 eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak
Coprinopsis phlyctidospora

***Coprinopsis phlyctidospora*** *Psathyrellaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du sukalderako balio.

Sinonimoak: *Coprinusella phlyctidospora*, *Coprinopsis phlyctidospora f. phlyctidospora*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Hasieran arrautza formakoa, gero kanpai itxurakoa eta ondoren zabaldu egiten da, orduan 4 cm-ko diametroa izatera iristen da. Arre argi kolorekoa edo okre-arrexkakoa, inoiz ez tonu ilunekin, erdiko aldea izan ezik, hura koloreztatuago baitago; ezkata txiki nabariagoekin. Ertzeko Ildo oso luzeak, karpoforoaren garapenarekin batera agertuz joaten dira.

**Orriak:** Hasieran zuriak, gero beltzaxkak eta delikueszenteak.

**Hanka:** Zuria, feltrodun-zetaduna, 5 cm arteko garaierakoa.

**Haragia:** Hutsala.

**Etimologia:** *Coprinus* hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta, simaurrari dagokiona,  esan nahi du, simaurretan hazten dena

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Coprinellus angulatus* delakoarekin nahas daiteke, honek ere erretako lekuetan irteten du. *Coprinopsis gonophylla* espeziearekin ere bai.

## Sasoia eta lekua 
Normalean sua egondako lekuetan hazten da. Urria.

### Banaketa eremua 
Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coprinellus silvaticus

***Coprinellus silvaticus*** *Psathyrellaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarritzat hartzen.

Sinonimoak: *Agaricus tergiversans*, *Coprinus tergiversans*, *Coprinus tardus*, *Coprinellus tardus*, *Coprinopsis tergiversans*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 3 cm bitarteko garaierakoa, zabaldu aurretik. Lehenik koniko-ganbila eta gero zabaldu egiten da. Erdian kanela koloreko zirkulu bat duen krema-okre kolorekoa da. Perretxikoa heltzen denean, kolorea grisaxka bilakatzen da ertzetik hasita, eta ertza oso ildaskatua du.

**Orriak:** Zabalak, estu, libreak, hasieran zuriak, gero arre-grisaxka kolorekoak eta azkenean beltzak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak  baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Mehea, hauskorra, goialdean zurixka eta behealdean lehoi kolorekoa, bukaeran kapelaren kolorekoa.

**Haragia:** Oso mehea, zurixka, usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Coprinus* hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta, simaurrari dagokiona, esan nahi du, simaurretan hazten dena. *Silvaticus* epitetoa latinetik dator, oihanei edo basoei dagokiena, esan nahi duen "silvaticus (sylvaticus)" hitzetik

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Tamaina txikiko beste *Coprinus* batzuekin nahas daiteke, hala nola *Coprinus micaceus* eta *Coprinus plicatilis*.

**Oharra:** Kapelaren erpina bereizgarria da, okre-kanela koloreko zirkulutxoarekin, kapelaren kolore zurbilarekin kontrastea egiten du.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean taldeka, basoko orbel artean.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kaukasia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Minamata (filma)

**Minamata** Andrew Levitasek zuzendutako drama filma da, 2020ko otsailean Berlingo Zinemaldian estreinatu zen eta 2021eko otsailean AEBetako zinema aretoetan ondoren. Biopicak *Life* aldizkariko W. Eugene Smith argazkilariaren istorioa kontatzen du, nola bere kameraren bidez kontatu zion munduari Japoniako Minamata hirian izandako merkuriozko pozoitze masibo bati buruz, harrezkero Minamatako gaitza izenaz ezagutzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nellie Kim

**Nellie Vladimirovna Kim** (; Shurab, Tajikistan, 1957ko uztailaren 29a) sobietar gimnasta artistiko ohia da, 1976ko eta 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko bost domina eta zilarrezko bat irabazi zituena.

## Biografia 
### Kirolari ibilbidea 
Tajikistanen jaio zen. Aita korear jatorrikoa du eta ama tartariarra. Haurra zela familia Xymkentera (Kazakhstan) aldatu zen eta 9 urte zituela hasi zen gimnasia egiten Alexander nebarekin eta Irina ahizparekin batera Spartak Kirol Elkartean. 12 urte zituela Errepuklikako Spartak txapleketa irabazi zuen. Orduan Larisa Latynina gimnasta famatuak etorkizunik ez zuela esan zion, baina Nellie Kimek gogor ekin zion lanari eta 1971ean Sobietar Batasuneko gazte mailako txapelketan bosgarren egin zuen.

1973an lehenengo aldiz lehiatu zuen bere aurkari gogorrena izango zenaren aurka, Nadia Comăneci errumaniarra.

1978ko Munduko txapelketan berriz ere hiru urrezko eta guztirakoan zilarrezkoa, ordukoan Elena Mukhina herrikidearen atzetik. 1979an Guztirako txapelketa irabaztea lortu zuen.

1980ko Moskuko Olinpiar Jokoetan urrezko bi domina berri lortu zituen, taldekakoan eta zoruko ariketan.

### Erretiratu ondoren 
Kirol ibilbidea amaitu ondoren Minsk hirira (Bielorrusia) bizitzera joan zen. Entrenatzaile aritu zen eta baita txapelketatako epaile ere, besteak beste Seulen eta Bartzelonan. 1999an *Nazioarteko Gimnasiako Fama Ibilbidean* sartu zuten.

## Bizitza pertsonala 
Vladimir Achasov gimnastarekin ezkondu zen baina bikoteak ez zuen luze iraun. 1980ko Olinpiar Jokoetan Valery Movchan txirrindularia ezagutu zuen. Nellie izeneko alaba dute.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nellie Kimen webgune ofiziala
Tuva Novotny

**Tuva Moa Matilda Karolina Novotny Hedström**, ezagunagoa **Tuva** **Novotny** izenez (Stockholm, Suedia, 1979ko abenduaren 21a) suediar aktorea da, *Skilda världar* seriean Nora Strandberg pertsonaia, *Dag* seriean Eva Holstad pertsonaia eta *Crimes of* Passion-en filmetan Puck Ekstedt pertsonaia interpretatzeagatik da ezaguna.

## Biografia 
Aita David Novotný aktore eta idazlea da. Ama Barbro Hedström aktorea da, eta bost neba-ahizpa ditu. Suedieraz, danieraz, txekieraz, norvegieraz eta frantsesez pixka bat hitz egiten du. Nicolai Bjerrum Lersbryggenekin alaba bat du: Ella Bjerrum Lersbryggen (2007).

## Ibilbidea 
"Rambo Allstars" izeneko talde bateko kidea izan zen; "The Anchor Song" abestia kantatu zuen nebarekin bikote eginda. Thomas Di Leva kantautore suediarraren "Vad är frihet?" bideo musikalean agertu zen.

1996an, *Skilda världar* telesaileko talde nagusiarekin bat egin zuen, eta Nora Strandberg izan zen, 2002ko seriearen amaierara arte.

2000. urtean Leonora "Nora" von *Hancken* izan zen *Herr von Hancken* suediar serie txikian. 2004ko azaroaren 23an, Danimarkako Joaquín printzeak Hans Christian Andersenen lau enbaxadore suediarretako bat izateko izendatu zuen, Hans Christian Andersen idazle eta poeta daniarraren jaiotzaren bigarren mendeurrena ospatzeko.

2010ean, *Dag* serieko talde nagusiarekin bat egin zuen, non Eva Holsta pertsonaia egin zuen, 2015era arte, seriearen amaierara arte. 2013. urtean, lehen aldiz, Pukogck Ekstedt literatura-ikaslea interpretatu zuen *Mördaren ljuger inte ensam, Kung Liljekonvalje av dungen, Inte flera mord, Rosor kyssar och döden, Farliga drömmar* filmetan, eta Puck gisa agertu zen azken aldia *Tragedi på en lantkyrkogård* filmean izan zen. Filmek "*Crimes of Passion*" frankiziako filmen frankizia osatu zuten. 2015. urtean *Krigen* izeneko gerra eta drama filmean  Maria Pedersen pertsonaia izan zen. 2016. urtean *Nobel* seriearen taldean sartu zen, eta Johanne Riiser interpretatu zuen. Urte horretan bertan, *Kongens Nei* drama- eta historia-filmaren taldean sartu zen, eta Suediako Märtha Sofia Lovisa Dagmar Thyra printzesa interpretatu zuen. 2017an, *Borg/McEnroe* izeneko filman Mariana Simionescu tenislari errumaniarra, Björn Borg tenislari suediarraren lehen emaztearen rola interpretatu zuen.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebistako serieak 
### Zuzendari 
### Talde miszelaneoa 
### Agerpenak 
### Antzerkia 
## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikolas Montenegrokoa

**Nikolas Petrović-Njegoš** , bere izen osoa *Nikola Mihailo Frane Petrović-Njegoš* ( Saint-Nicolas-du-Pélem , 1944ko uztailaren 7a ), Montenegroko tronurako hautagaia da. Erregezale leialentzat **Nikolas II.a Montenegrokoa** da .
## Biografia 
Nikolas printzea Montenegroko Mikel printzearen eta Geneviève Prigent emaztearen semea da . Nikolas Frantzian hezi zen . 1964an Parisko Arte Ederretako Goi Eskola Nazionalean onartu zuten , eta 1965 eta 1967 artean arkitekturari buruzko prestakuntza-ikastaroak egin zituen. 1967 eta 1971 artean arkitektura proiektu askotan lan egin zuen, besteak beste , Frantziako Avoriazen neguko kirol gune batean .

1971n Arkitekturako Diploma lortu zuen eta Frantziako Arkitektoen Elkartean onartu zuten.

1986ko martxoaren 24az geroztik , bere aita hil ostean, garai batean Montenegron eta San Pedro Cetinjeko ordena dinastikoko burua da. Errege bihurtuko balitz, **Nikolas II.a Montenegrokoa** izango litzateke .

2007ko ekainaren 23an, Agrigentoko Ohorezko Herritar izendatu zuten.

### Ezkontza eta seme-alabak 
1976ko azaroaren 27an, Francine Navarro (1950-2008) moda estilistarekin ezkondu zen Trébeurden , eta harekin
thumb|**Nikolas II.aren Estandar Erreala, Montenegroko Printze Oinordea**
alaba eta seme bat izan zituen:

* Altinaï Montenegrokoa , 1977ko urriaren 27an jaioa Les Lilasen , idazlea eta zuzendaria.  ​2009ko maiatzaren 12an Parisen, Anton Martynov biolin-jolearekin, Martynov printzea izenekoarekin ezkondua . Seme bat dute:
** Nikola Martynov (2009ko irailaren 30ean jaioa). 
* Boris Montenegrokoa , Grahovo eta Zetako Duke Handia , Les Lilasen 1980ko urtarrilaren 21ean jaioa eta tronuaren oinordeko izendatua.  2007ko maiatzaren 12an ezkondu zen Véronique Haillot Canas da Silvarekin, Lisboan jaioa , São Sebastião da Pedreira , 1976ko uztailaren 27an, portugaldar eta frantses jatorrikoa. Bi alaba dituzte:
** Milena Montenegrokoa (Saint-Denis, 2008ko otsailaren 11n jaioa ).
** Anthony Montenegrokoa.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wendy Botha

**Wendy Botha** (East London, Lurmutur Ekialdea, Hego Afrika, 1965eko abuztuaren 22a) hegoafrikar-australiar surflari ohia da.

1987an irabazi zuen lehen ASPko Munduko Surf Txapelketa, bere jaioterrirako lehian, eta gero Australiako nazionalitatea lortu zuen, zeinarekin beste hiru txapelketa irabazi zituen, 1989, 1991 eta 1992an.

2018ko urrian Australiako Kirolaren Ospearen Aretoan sartu zen.
Minamata (argipena)

**Calvados** izenak hainbat artikulutara eraman gaitzake :

* **Minamata**, Japoniako hiria. Eta han gertatu zen pozoitse masibo baten ondoriozkoak:
** **Minamatako gaitza**, merkuriozko pozoitze kasu bat.
** **Minamatako Hitzarmena** edo Merkurioaren Minamata Konbentzioa, gai pozoitsu batzuen isurketa kontrolatzeko nazioarteko ituna.
** **Minamata filma**, 2020koa, pozoitzearen historia kontatzen duena.
Mariana Simionescu

**Mariana Simionescu** (Târgu Neamț, Errumania, 1956ko azaroaren 27a) errumaniar  tenislari erretiratua da. 1974an Frantziako Roland Garros Gazte Txapelketa irabazi zuen.

## Tenislari ibilbidea 
[thumb|[Björn Borg eta Mariana Simoniescuren ezkontza Snagoven (Errumania), 1980ko uztailaren 24an]]
1973 eta 1980 bitartean emakumeentzako tenis-txapelketan WTA zirkuitua jokatu zuen, Women's Tennis Associationek antolatuta. 1974an Simionescuk Frantziako Roland Garros Gazte Txapelketa irabazi zuen. 

Grand Slam batean egin zuen emanaldirik onena Wimbledoneko laugarren itzulira iristea izan zen, 1977. urtean. Banakakoen eta bikoitzen titulu bana irabazi zituen. Bakarka 36. mailara iritsi zen 1978an.

## Bizitza pribatua 
1980ko uztailaren 24an Simionescu Björn Borg-ekin ezkondu zen. Ezkontza 1984an amaitu zen. Inoiz ez da berriro ezkondu, baina F1 J.-L. Schlesser-en pilotu ohiarekin bizi izan zen urte batzuetan, eta harekin seme bat izan zuen (Anthony).

2017an, *Borg/McEnroe* izeneko filman Tuva Novotny aktore suediarrak interpretatu zuen Simionescu tenislari errumaniarraren rola.

## WTAko zirkuituaren amaierak 
### Banakakoak: 2 (1–1) 
|

|}

### Bikoitzak: 4 (1–3) 
|

|}

## Grand Slameko banakako txapelketaren kronologia 
* Oharra: Australiako Irekia bi aldiz egin zen 1977an, urtarrilean eta abenduan.
Sariak eta aintzatespenak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pierre Tirard

**Pierre Emmanuel Tirard** (Geneva, 1827ko irailaren 27a - Paris, 1893ko azaroaren 4a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1887tik 1888ra eta 1889tik 1890era.

Ingeniari zibila izan zen. Frantziako Bigarren Inperioaren aurka agertu zen eta Parisko 11. barrutiko alkate eta diputatu izendatu zuten. Parisko Komunako kide izan zen, Batzorde Zentralaren tiraniaren aurka protesta egin zuen eta Paristik ihes egin zuen Versaillesko Asanblea Nazionalean ezker muturreko eserlekuak esertzeko.

1876an diputatu hautatu zuten berriro eta finantzetan espezializatu zen. Nekazaritza ministroa izan zen hainbat gobernutan.

Lehen ministro izan zen 1887tik 1888ra eta 1889tik 1890era. Georges Boulanger jeneral monarkikoak sustatutako asaldurari aurre egin behar izan zion.
Paraoxoi

**Paraoxoia** konposatu organikoa da paratioiaren metabolito gisa sortzen dena. Paraoxoiak azetilkolinesterasa entzima inhibitzen du, nerbio-sistemari eraginez. Ondorioz, buruko minak, konbultsioak, ikusmen-galerak, botagura, sabeleko minak, beherako larriak, dispneak, konorte-galera, birika-edemak eta arnasketa etetea gerta daitezke.

Paraoxoia glaukoma tratatzeko usatu izan da.

Paratoiaren sufre-atomoa oxigenoz ordezkatuz eratzen da paraoxoia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paratioi

**Paratioia** konposatu organikoa da C10H14NO5PS formula duena organofosfatoen familiakoa. Intsektizida eta akarizida gisa baliatu izan da. Bizidunontzat oso toxikoa denez estatu gehienetan erabiltzea debekatuta edo erabilera oso mugatuta dago. Solido zuria da, nahiz eta komertzialki ustel usaineko likido marroi gisa saldu ohi den.

## Sintesia 
Paratioia azido dietil ditiofosforikoa kloratuz sintetizatzen da industrialki. Lehen urrats gisa *dietitiofosforil kloruroa* eratzen da. 

2 (C2H5O)2P(S)SH + 3 Cl2-> (C2H5O)2P(S)Cl + S2Cl2 + 2 HCl

Ondoren kloruroa sodio 4-nitrofenolatoz tratatzen da palatioia lortzeko.(C2H5O)2P(S)Cl + NaOC6H4NO2 -> (C2H5O)2P(S)OC6H4NO2 + NaCl

## Toxikotasuna 
Paratioia kolinesterasa inhibiltzailea da. Nerbio-sistemari eragin dio azetilkolinaesterasa inhibituz. Larruazalean edo mukosen zehar xurgatuz edo ahoratuz barneratzen da gorputzean. Xurgatutako paratioia oso azkar paraoxoira metabolizatzen da. Horrek buruko minak, konbultsioak, ikusmen-galerak, botagura, sabeleko minak, beherako larriak, dispneak, konorte-galera, birika-edemak eta arnasketa etetea eragin ditzake. Pozoitzea zenbait astez edo hilabetez luza daiteke. Atropina da antidotorik egokiena.

Paratioiak eta gainerako organofosfatoek pozoitze ugari eragiten dituzte laborarien artean mundu osoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izaro Ieregi

**Izaro Ieregi González** (Algorta, Getxo, 1987) artista da. Hainbat erakusketa egin ditu, baita zenbait sari jaso ere. 

## Biografia 
### Formakuntza 
Arte Ederretan lizentziaduna UPV/EHUn (2013), OKELAren bazkide fundatzailea izan zen (2013-2018), eta prestakuntza zabaldu zuen JAIn (Praktika Artistikoen Institutua) eta Dutch Art Institute DAI Art Praxis institutuan (2022).

Performancetik egiten du lan eskultura-nozio batekin. Bereziki sentikorra gorputzen ahultasunarekin, prekarietatearekin eta potentzialtasunarekin. Hori eskulturaren eta dantzaren artean agertzen da, zinema eta instalazioaren artean, somatikoaren eta testuaren artean. 

### Merezimenduak 
Bizkaiko Foru Aldundiaren produkziorako beka jaso du (2015)

Ertibil Saria (2018)

### Erakusketak 
Bere obra hainbat erakusketa kolektibotan erakutsia izan da, hala nola,

* Politiko­poetiko V, Portalea Aretoa, Eibar (2015)
* Madrilgo Unibertsitate Konplutensea (2015)
* Getxoarte, Praktika Garaikideen aretoa, Getxo (2015), 23o eta 25o ikus-entzunezko erakusketa, 
* BBVA aretoa, Bilbo 
* POINT8 galeria, Baiona.
* NY Space, Manchester (2016)
* Estudiotik at. Bost urtetako sorkuntza, Tabakalera (2021)
* Evil Eye, Tabakalera (2023)
* Yegua, Manca y Zurda, Montehermoso jauregia (2023)
* Conjugate One to Each Other, Tabakalera (2023)
* Bienal TEA (2024)
* Panoramic Festival (2024)

## Sariak 
* 2018an Ertibil 2. saria jaso zuen.
* 2019an Ertibil 3. saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samuel Colman

**Samuel Colman** (Portland, Maine, 1832ko martxoaren 4a - New York, 1920ko martxoaren 26a) estatubatuar margolaria izan zen, Hudson Ibaiaren Eskolako kidea.

New Yorken bizi izan zen txikitatik eta Asher Brown Durandekin ikasi zuen margolaritza. Bere lanak lehen aldiz 1850ean erakutsi zituen Diseinuko Akademia Nazionalean eta 1854an estudio bat ireki zuen New Yorken.

Hudson Ibaiaren Eskolak eragindako paisaiak margotu zituen, baita estilo erromantiko batekin ere. Ohiko bidaiaria izan zen eta Europako eta Mediterraneoko portu eta hiriak margotu zituen. Baita gazteluak, zubiak, arkuak eta akueduktuak ere. 1870eko eta 1880ko hamarkadetan Amerikako mendebaldeko paisaiak ere margotu zituen.

1866an Amerikako Akuarela Elkartearen sortzaileetako bat izan zen, eta 1867tik 1871ra buru izan zen. Akuafortean eta barnealdeen diseinuan ere aritu zen, Asiako dekorazio-objektuak bildumatu zituen eta geometriari eta arteari buruzko liburuak idatzi zituen.

## Iruditegia 

Colman Storm King on the Hudson.jpg|*Storm King on the Hudson* (1866)
Brooklyn Museum - Late November in a Santa Barbara Cañon, California - Samuel Colman - overall.jpg|*Late November in a Santa Barbara Cañon, California* (c.1888)
Brooklyn Museum - On the Viga, Outskirts of the City of Mexico - Samuel Colman - overall.jpg|*On the Viga, Outskirts of the City of Mexico* (1892)
Colman First Americas Cup.jpg|Finish — First International Race for America's Cup, 8. August 1870

## Kanpo estekak
Zonia Palán Tamayo

**Zonia** **Palán Tamayo** (Ambato, Ekuador, 1954ko uztailaren 24a – *Ibídem*, 2003ko ekainaren 28a) ekonomialaria eta emakumeen lan-eskubideen eta genero-berdintasunaren defendatzailea izan zen.

## Biografia 
### Egindako ikasketak eta jarduera akademikoa 
Ekonomia ikasi zuen Ekonomia Fakultatean Ekuadorko Unibertsitate Katolikoan. Mexikon graduondokoa egin zuen eta Gizarte Zientzien Latinoamerikako Fakultatean (FLACSO) maisutza.

### Betetako karguak 
* Ekuadorko Unibertsitate Katolikoko Ikerketa Ekonomikoen Institutuko irakaslea eta zuzendaria.
* Palán Tamayo Consultores enpresako gerente nagusia.
* *Economía popular.* Centro de Investigaciones CIUDAD, 1993.
* *Apertura comercial, reconversión industrial y flexibilidad laboral.* Centro de Investigaciones CIUDAD, 1991.
* *Mujer, crisis y participación política en el Ecuador.* Centro de Investigaciones CIUDAD, 1991.
* *Programas no curriculares para formación de investigadores en estudios de población en el Ecuador.* NU. CEPAL. CELADE. Subsede Costa Rica*,*1986.
* *Employment and working conditions in the Ecuadorian flower industry.* ILO Working Papers 993365063402676, International Labour Organisation, 1999.
* *Hacia la transparencia y la gobernabilidad con equidad.* FLACSO Ecuador, , 2005.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esther Mayoko Ortega

**Esther Mayoko Ortega Arjonilla** (Móstoles, Madril, XX. mendea) historialaria da, zientziaren filosofian doktorea eta Espainiako unibertsitateko irakaslea, ndowe jatorrikoa. Aktibista feminista, lesbiana eta arrazakeriaren aurkakoa ere bada. Sexu-aniztasunari, arrazakeriari eta feminismoari buruzko ikerketak eta dibulgazioak egin ditu.

## Ibilbidea 
Esther Ortega Zientziaren Filosofian doktoratu zen Santiagoko Unibertsitatean. Teoria Feministako Masterra du eta Historian lizentziaduna da, Amerikako Antropologian eta Amerikako Historian espezializatua dago Madrilgo Complutense Unibertsitatean.

Ortegak zientzia-, teknologia- eta gizarte-ikasketetara (STS), generora, arrazara eta etnizitatera, queer teoria feministara eta horien elkarguneetara bideratu du bere ikerketa-ibilbidea. Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusiko Zientzia, Teknologia eta Gizarteko Graduondoko irakaslea da Madrilgo Complutentse Unibertsitatean  eta *Tufts-Skidmore Spain* programan. Gainera, Ortega hizlaria eta irakaslea izan da arrazari, sexuari eta sexualitateari buruzko hainbat ikastaro eta hitzalditan, eta *Pikara Magazine* aldizkarian idatzi du.

Arrazakeriaren aurkako mugimendu feministetan eta disidentzia sexualetakoan parte hartu zuen Ortegak.

2003an, Ortega genero-ikasketekin eta teknologia medikoekin lankidetzan hasi zen genero-ikuspegitik, bai eta Estatuko zein Europako hainbat ikerketa-proiektutan ere, hala nola ITEMS, BIOGENTEC eta VIVERTECen. Horien artean, Eulalia Pérez Sedeño filosofoak gidatutako CSICeko zientziari, teknologiari eta generoari buruzko I+G proiektuan parte hartu du, *Voces múltiples, saberes plururales y tecnologías médicas* izenburupean.
* *Barbarismos queer y otras esdrújulas* (Bellaterra, 2017) Lucas Platero eta María Rosonekin elkarlanean.
* *Conocimientos, prácticas y activismo de las epistemologías feministas* (2019).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Esther (Mayoko) Ortega Arjonillaren argitalpenak pdf formatuan
* Esther (Mayoko) Ortega Arjonillaren lanak, lankidetzak eta artikuluak sarbide librean
* Afrofeminismoa Españan. Esther Ortegari elkarrizketa
Ainara Vera

**Ainara Vera Esparza** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1985) zinema zuzendaria da.

## Biografia 
Ikus-entzunezko Komunikazioa ikasi zuen Nafarroako Unibertsitatean eta Sorkuntza Dokumentaleko master bat egin zuen Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitatean Nafarroako artista gazteentzako beka bati esker. Bere lehen film labur dokumentala, *Sertres*, Locarnoko zinema jaialdian estreinatu zen 2014an, eta Nafarroako Arte Gaztearen Topaketak saria jaso zuen ikus-entzunezko modalitatean.

32 ikaslerekin eta Victor Kossakovski zinemagile errusiarrarekin batera *Demonstration* lana zuzendu zuen. Dokumental hau hainbat jaialditan proiektatu zen mundu osoan zehar. Bere lehen film luzea, *Hasta mañana, si Dios quiere*, Idfako sail ofizialean estreinatu zen 2017an. Filmak hainbat zinemaldi bisitatu zituen, besteak beste, Dok.fest Munchen, Doc NYC, Cartagena de Indias, Punto de Vista edo DocsBarcelona. Parisko Créteil emakumeen jaialdian dokumental onenaren saria irabazi zuen, eta Armeniako Apricot silverra. Zuzendari laguntzaile gisa lan egin zuen Victor Kossakovski, Varicella, Aquarela eta Gundaren azken hiru lanetan. Berlingo zinema jaialdian estreinatu zen 2020an, eta Gundaren idazle-kidea da. 

Gaur egun, Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitateko Sorkuntza Dokumentalaren masterrean dihardu, muntatzaile, dokumentalen aholkulari eta proiektuen tutore gisa. *Polaris* Cannesko zinema jaialdian estreinatu zen Acid sailean 2022an, eta bere bigarren film luzea da.

## Filmografia 
* *Sertres (2014).*

* *Hasta mañana, si Dios quiere* (2017)
* *Polaris* (2022)
* *Gunda.* Victor Kossakovski-rekin gidoigilekide eta muntatzaile
* *Demonstration* filma zuzendu zuen 32 ikaskide eta Victor Kossakovski-rekin

## Sariak 
* 2014an Nafarroako Arte Gaztearen Topaketak saria jaso zuen ikus-entzunezko modalitatean *Sertres* film laburragatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Elkarrizketa: "Hasta mañana, si Dios quiere" filmari buruz Youtube, 2018
* Elkarrizketa: Horrelako film dokumental batek ezin du ametsik saldu Berria, 2023.05.13
Adenike Oladosu

**Adenike Titilope Oladosu** (Ogbomosho, Nigeria, 1994) aktibista klimatiko nigeriarra, eko-feminista eta Fridays For Future mugimenduaren hastatzailea da Nigerian.  Berdintasunean, segurtasunean eta Afrikako bakea finkatzen aritu da, batez ere Txad lakuan.

Greenpeace Erresuma Batuak Historia Beltzaren hilerako aukeratu zuen Vanessa Nakate eta Elizabeth Wathutirekin batera, Afrikako hiru ekintzaile beltz hauek aldaketa klimatikoa ekiditeko lan egiten dute eta. 

2019ko abenduan, Oladosu COP25ek Espainian egin zuen bileran izan zen, Nigeriako gazteriaren ordezkari gisa. Han, Afrikako klima aldaketa eta biztanleen bizitzan eragiten duenari buruz hitz egin zuen.

## Biografia 
### Haurtzaroa eta hezkuntza 
Adenike Ogbomoshon jaio zen, Oyo estatuan. Hasierako hezkuntza Gwagwalada Abuya Gobernuaren Bigarren Eskolan egin zuen, eta gero, Markurdi Nekazaritza Unibertsitatean lehen mailako titulua lortu zuen nekazaritza-ekonomian.

2019an, Nigeriako Amnistia Internazionalaren Kontzientzia Enbaxadorearen saria jaso zuen, eta NBEko klimari buruzko gazteriaren goi-batzarrean munduko liderrekin hitz egin zuen.

Madrilen, Greta Thunberg-ekin batera, klima-aldaketari buruzko 2019ko konferentzian izan zen. Bertan, Nigeriako eta Afrikako mugimendu klimatikoak  munduko liderren arreta erakarri zuen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 22 ahots, Amnistia Internazionalaren Lurraren eguna Twitter-en jarraitzeko
* Afrikako gazteen klima-zentroko 15. enbaxadorea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esperanza Zambrano

**Esperanza Zambrano** (Guanajuato, 1901eko azaroaren 14a &ndash; Mexiko Hiria, 1992ko ekainaren 4a) mexikar poeta  izan zen. 

## Ibilbidea 
Esperanzak argitalpen mugatuetan ezagutarazi zuen bere lehen poesia-lan laburra. Bere lan osoan jatorri modernistako baliabideak erabiltzen ditu, hala nola bertso alexandriarra, sonoritatearen bilaketa, sentsualitate dekadentista eta forma estrofikoetako esperimentazioa; gainera, adjetibatzeko duen moduak López Velarderena gogorarazten du. 

*La inquietud joyante*, bere lehen liburua, sorpresa bat izan zen Mexikoko poesiaren panoraman; izan ere, emakume batek ez zituen inoiz bere intimitatea eta maitasun-desioak zuzenean aipatu ordura arte. Estilo hori hurrengo liburuan ere jarraitu zuen: *Los ritmos de los secretos* izenekoan baina intimitate-sentimendua are gehiago nabarmenduz. *Canciones del amor perfecto* saioan, haren lirikak goretsi egiten ditu ezkontza-maitasuna eta amatasunak eragiten duen zoriona. *Retablos del viejo* *Guanajuato* lanarekin herri-poesia eta eskualde-poesia lantzen ditu; *Fuga de estío* lanean berriz, poesia intimistara itzultzen da, baina zahartzaroaren eta desamodioaren aurreko lasaitasun- eta etsipen-kutsuarekin.

OEAko Emakumeen Amerikarteko Batzordeko Elkarte Panamerikarreko eta Argitalpenetako aholkulari eta zuzendaria izan zen.

## Argitalpenak 
* *La inquietud joyante.*
* *Los ritmos de los secretos.*
* *Canciones del amor perfecto.*
* *Retablos del viejo* *Guanajuato* 
* *Fuga de estío*

## Merezimenduak 
* Palmas Akademikoak 1945 saria Frantzian.
* 1946ko Aintzatespen Domina Frantzian.
* Dominikar Errepublikako Juan Pablo Duarte Kondekorazioa
* Guanajuatoko Gobernuaren Merezimenduaren Domina 1963

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Esperanza Zambranoren biografia eta lana
Abel Goumba

**Albert Nguéndé Goumba** (Grimari, 1926ko irailaren 18a - Bangui, 2009ko maiatzaren 11) Afrika Erdiko Errepublikako lehen ministroa izan zen 2003ko martxoaren 23tik abenduaren 12ra.

Medikua eta medikuntza irakaslea, politikan sartu zen kolonia garaian. Ubangi-Xariko lehen ministro izan zen 1959an, Barthélemy Boganda hegazkin-istripuan hil ondoren, baina David Dackorekin galdu zuen boterea lortzeko borrokan. 1960 eta 1979 artean Frantzian erbesteratua, Osasunaren Mundu Erakundean lan egin zuen Ruandan eta Beninen.

Lau aldiz izan zen hautagai presidentetzarako hauteskundeetan (1981, 1993, 1999 eta 2005) eta Aurrerapenerako Fronte Patriotikoa alderdiko buru izan zen. François Bozizék 1993an lehen ministro eta 1993-1995 aldirako presidenteorde izendatu zuen.

Ondoren, Ararteko kargua hartu zuen.
Dédé

***Dédé*** opereta edo komedia musikala hiru ekintzetan Henri Christiné musikagile frantsesak sortutakoa, Albert Willemetzen libreto baten gainean. Parisko Théâtre des Bouffes-Parisiensen aurkeztu zen, 1921eko azaroaren 10ean. Maurice Chevalierren ibilbidean lan garrantzitsua izan zen. Operabase webgunearen estatistiken arabera, 2005-2010 garaian bakarrik hiru aldiz antzeztu zen, Christinéren bigarren antzeztuena izan zen.

Obra hau baino hiru urte lehenago Christinék *Phi-Phi* lanarekin arrakasta handia izan zuen. Dédé operata ez zen hainbeste denbora karteleran egon baina tartean antzoki aldaketa bat izan zuen.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dimitri from Paris

**Dimitri from Paris** (Istanbul, Turkia, 1963ko urriaren 1a) Dimitri Yerasimos musika ekoizle eta DJ frantziarraren izengoitia da. 

## Ibilbidea 
Dimitrios Yerasimos Istanbulen jaio zen; gurasoak greziarrak ziren. 3 urterekin, bere familia Parisera joan zen bizitzera. Nerabe urtetan disko asko erosten ditu eta 17 urterekin DJ gisa musika-karrera egitea aukeratu zuen. Gaztea aldizka Wagram aretoan DJ gisa maiz izaten zen.

Radio FM en France irratian hasi zuen DJ ibilbidea, eta, ondoren, Skyrockera eta, azkenik, NRJra igaro zen, Frantziako irrati-kate nagusietako batera, 1986an. Bertan, Frantzian emandako house musikako lehen programa aurkeztu zuen. Lan horrekin batera, moda-etxeetako desfileetarako musika ekoiztu zuen, hala nola, Chanel, Jean-Paul Gaultier, Hermès eta Yves Saint Laurent. 1993 eta 1994 bitartean, bi EP argitaratu zituen bakarka, eta Yellow Productions *La Yellow 357** konpilatzen lagundu zuen.

1996an Dimitrik bere lehen iraupen luzea argitaratu zuen, *Sacrebleu*. Jazz, samba eta housetik hasi eta estilo ezberdinak sotilki nahastuz, *Sacrebleu*k 300.000 kopia saldu zituen mundu osoan, eta *Mixmag* aldizkariak urteko disko izendatu zuen. Disko honen ondoren, 2000. urtean, *A Night at the Playboy Mansion* eta *Disco Forever*, 2001ean, *My Salsoul*, 2002an, *After the Playboy Mansion* eta, 2003an, *Cruising Attitude * daude. Gainera, bere ibilbidean zehar, Dimitrik ehunka artista ezberdinen grabazioak nahastu ditu, besteak beste, *the Brand New Heavies*, *Étienne Daho*, *New Order*, *Björk* eta Venezuelako *Los Amigos Invisibles* taldearenak.

2009ko maiatzean, *Night Dubbin *izeneko bilduma kaleratu zuen, hirurogeita hamarreko hamarkadaren amaierako eta laurogeiko hamarkadaren hasierako dantza-musikako hiru disko biltzen dituena.

## Diskografia 
### Estudioko albumak 
* *Sacrebleu*, 1996
* *Cruising Attitude*, 2003

### Bildumak 
* *A Night at the Playboy Mansion, 2000
* *Disco Forever*, 2000
* *My Salsoul*, 2001
* *After the Playboy Mansion, 2002
* *In the House*, 2004
* *Neko Mimi Mode*, 2004
* *TV Tokyo Animation Tsukuyomi–Moon Phase– Best Collection "Zenbu, Kikitakunacchatta…"*, 2005
* *In the House of Love*, 2006
* *Cocktail Disco*, 2007
* *Return to the Playboy Mansion*, 2008

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Albumak komentatuak.
* :Dimitri from Paris All Music Guiden.
* :DJ Dimitri from Paris club-night of note at Queen
* :Dimitri From Paris *Resident Advisor'' webgunean.
Aritzak

**Aritzak** laukotea 1985ean eratu zuen Iker Robles-Arangizek Naia, Gorka eta Koldo seme-alabekin. 

## Taldea 
Taldea familia Euskal Herritik (Perpinyà, Paris) kanpo zebilela sortu zen; Parisen zebilela France Culture irrati katean aritu ziren eta horren bitartez Jack Lang orduko kultura ministroak Errege Jauregian euskaraz kantatzeko gonbidapena jaso zuen.
Taldeak sei disko plazaratu zituen, horien artean hiru hauek: Aritzak (1990, Elkar), Hamar urte (1995, Agorila) eta Mixel Labeguerie-ren kantak (1999, Agorila). 

Gorka Robles-Arangiz semea geroago Baionako Ortzi abesbatzan kantatzen du eta taldeak abesten dituen kantu batzuen euskarazko itzulpena Iker Robles-Arangizenak dira,  esaterako,  *Aurkitzea* (Irlandako doinu herrikoi batekin) eta *Agur Maritxu* (Mangiaracinaren musikarekin).

## Diskografia 
* *Aritzak* (1990, Elkar)
* *Nere etxea (Ikusten duzu goizean)* 3. abestia *Eüskaldünak a capella; Les plus belles voix du Pays Basque* (2007, Elkar)
* *Adios ene maitea* 10. abestia Baionatik Bilbora; Iparraldea kantuz. albumean (2011, Elkar; Euskadi Irratia)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Iker Robles-Arangiz

## Kanpo estekak
Cystoderma carcharias var. fallax

***Cystoderma carcharias var. fallax*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du interes gastronomikorik, toxikotasunen bat izateko arriskuarekin.

Sinonimoa: *Cystoderma intermedium*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, lehorra, ez da likatsua, pikortsu-flokosoa, hasieran ia hemisferikoa edo ganbila, gero lau samarra. Hori-lehoi kolorekoa edo arre-okre kolorekoa, erdian lehoi-gorrixka kolorearekin. Ertza oxkarratu ikusgarri batekin eta koskekin apaindua.

**Orriak:** Itsatsiak, zuriak, baina tindu arrosa arin batekin.

**Hanka:** Kapelaren kolore berekoa eraztunetik oinarriraino, estaldura ezkatatsu pikortsu batekin. Eraztunetik gora kolore zurixka du. Eraztun iraunkorra lepoko-formakoa, oso nabarmena.

**Haragia:** Okre-arrosa kolorekoa kapelan eta arre-horixka oinean.

**Etimologia:** *Cystoderma* terminoak azala  anpuluekin edo garatxoekin dituela esan nahi du. *Fallax* epitetoa latinetik dator, gezurra, engainagarria, esan nahi duen "fallas" hitzetik. Erraz nahas daitekeelako beste espezie batzuekin 

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Cystoderma amianthinum* delakoarekin nahastu daiteke, honek oina ez du hain ikusgarria eta eraztuna ez du hain markatua. 

*Cystoderma carcharias*-ri buruz, lehen *Cystoderma fallax* edo *Cystoderma intermedium* bezalako sinonimo taxonomikoak erabiltzen ziren, baina gaur egungo izenarekin ordezkatu dira.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, koniferoen basoetako soilguneetan. Espezie taldekoia.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Islandia, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khatxapuri

**Khatxapuri** delakoa (georgieraz : ხაჭაპური [xɑ'tʃɑ'puri], ხაჭო *khatxo* [xa'tʃo] "gazta freskoa" eta პური *puri* ogia hitzez osatua) gazta-ogia da, Georgiako plater tipiko eta ezaguna da. Georgiako gastronomiatik beste herrialde batzuetara ere zabaldu zen sobietar garaian . 

## Deskribapena 
Forma desberdinak har ditzakeen ogia da (biribila, angeluzuzena edo itsasontzi-formakoa) eta horri gazta garratza eransten zaio, *imeruli* ( Imeretian ) edo *suluguni* ( Mingrelia eta Svanetian ) edo *bryndza* gazta gazia ere bai*.* Gazta birrindua izan ohi da eta kasu batzuetan arrautzaz lagunduta zerbitzatzen. Gurina ere gehitzen da emaitza nahikoa krematsua ez bada suertatu. 

Jaki honen ospea hain da handia, non Tbilisi Estatuko Unibertsitateko Nazioarteko Ekonomia Eskolarekin lotutako ISET-PI think tankeko ekonomialariek inflazioa neurtzeko indize bat asmatu zuten Imeretiako khatxapurien prezioan oinarrituta, The Ecomomistek sortutako Big Mac indizean inspiratuta.  Georgiako produktu honen kasuan, kalkulua gai hauen prezioan oinarritzen da: irina, gazta, gurina, arrautza, esnea eta legamia . 

## Aldaerak 
Khatxapuriek jatorri geografikoaren araberako aldaera dituzte: 

* Imeretiako khatxapuria : ezagunenetako bat. Forma biribila.
* Adjariako khatxapuria : Georgiatik kanpo ezagunena.   Itsasontzi baten itxura du. Arrautza eta gurin zati bat gehitzen zaio gainetik, *adjaruli* ere esaten zaio.
* Mingreliako khatxapuria: biribila. Imeretiakoaren antzekoa baina gazta gehiago gehitzen da.
* Penovaniko khatxapuria: Jatorriz Samtskhe-Javakhetikoa . Orokorrean forma karratua du. Khatxapuri barietate sinpleena da.
* Guriako khatxapuria: ilgoran den-ilargi baten itxura du eta Eguberri ortodoxoetarako prestatzen da.
* Osetiako khatxapuri : Imeretiakoaren antzeko formaz. Patata egosiarekin egiten da.
* Svanetiako khatxapuria : gazta gantzatsuaz, arrautzez eta tipula berdez beteta. Formaz biribila.

## Erreferentziak
Cystodermella granulosa

***Cystodermella granulosa*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Toxiko samarra izan daiteke. Bere kolore arre-gorrixkak, kontrastea egiten du basoko goroldioarekin.

Sinonimoak: *Agaricus spinulosus*, *Lepiota granulosa*, *Agaricus croceus var. granulosus*, *Cystoderma granulosum*, *Mastocephalus granulosus*, *Armillaria granulosa*, *Cystoderma arcticum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 6 cm bitarteko diametrokoa. Okre-arre kolorekoa edo gorri mate kolorekoa. Ganbila erdian titi batekin, pikortsua edo furfurazeo-pikortsua, pixka bat oxkarratua ertzean.

**Orriak:** Zurixka kolorekoak edo gorrixka oso zurbilak, itsatsiak, nahikoa estu eta orritxoekin.

**Hanka:** Nahiko sendoa, eraztun delikatua, iheskorra, kotoizkoa, ezkataz estalia, kapelaren antzeko kolorekoa, eraztunaren gainetik zertxobait zurbilagoa bada ere.

**Haragia:** Zurixka edo pixka bat horixka, desatsegin samarreko usaina du.

**Etimologia:** *Cistoderma* terminoak, azala anpuluekin edo garatxoekin dituela esan nahi du. *Granulosum* epitetoa latinetik dator, pikortsua esan nahi duen "granulosus" hitzetik. Kapelaren dekorazioagatik.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Cystoderma cinnabarinum* delakoarekin nahas daiteke, hau zinabrio kolore ederrekoa da. *Cystoderma amianthinum* espeziearekin ere bai, honek hori-okre kolorea du. *Cystoderma carcharias* gris-gorrixka edo haragi kolore zurbilekoa da.

## Sasoia eta lekua 
Batez ere udan eta udazkenean, erretxinadun basoetan, beste mota bateko basoetan ere atera daiteke. Nahiko urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Mexiko, Groenlandia, Islandia, Europa, Svalbard, Errusia, Kaukasia, Mongolia, Japonia, Hego Korea, Himalaiako eremua, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak