open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Enter the Dragon

***Enter the Dragon*** (euskaraz *Sartuarazi Herensugea*) 1973ko Robert Clouse estatubatuar zinema zuzendariaren arte martzial filma da. Bertan, Bruce Lee, John Saxon, Ahna Capri, Robert Wall, Shih Kien eta Jim Kelly aktoreek antzeztu zuten.

Film horrek eta David Carradine aktoreak antzeztutako *Kung Fu* telesailak arte martziala Mendebaldean ezagutarazi eta haren hedapenean eragin handia izan zuten, eta 1970 eta 1980ko hamarkadetan arte martzial filmen fenomeno edo sukarra ere sortu. Horren ondorioz, mendebaldetar askok arte martzial eskoletan izen eman zuten.

Bruce Leeren azken filma izanik, harekiko kultu edo erakarpena ere piztu zuen; diru etekinen aldetik ere Leeren filma arrakastatsuena izan zen.

## Argumentua 
Bruce Lee kung fu borrokalari trebea mafiako buruzagi batek antolatutako arte martzial txapelketan zehar droga trafiko operazio batean infiltratzeko erreklutatu dute.

## Aktoreak 
* Bruce Lee: Lee
* John Saxon: Roper
* Jim Kelly: Williams
* Ahna Capri: Tania
* Shih Kien: Han
* Robert Wall: O'Hara
* Angela Mao: Su Lin
* Betty Chung: Mei Ling
* Geoffrey Weeks: Braithwaite
* Bolo Yeung: Bolo
* Peter Archer: Parsons
* Ho Lee Yan: Gizon Zaharra
* Marlene Clark: idazkaria
* Allan Kent: golflaria
* William Keller: Los Angeleskoa polizia
* Mickey Caruso: Los Angeleskoa polizia
* Pat E. Johnson: Hood
* Darnell Garcia: Hood
* Mike Bissell: Hood
* Jackie Chan: Hanen morroia
* Roy Chiao: Shaolin Abbott
* Paul Heller
* Sammo Hung: Shaolin borrokalaria
* Lam Ching Ying
* Tony Liu: Txapelketako borrokalaria
* Yuen Biao: Txapelketako borrokalaria
* Yuen Wah: Txapelketako borrokalaria/Bruce Leeren ordezko aktorea
* Hidy Ochiai
* Steve Sanders
* Wei Tung as Lao
* Donnie Williams
* Tadashi Yamashita
* Punching Chute
* Mars: zaindaria
* Mang Hoi: ontziko eskifaia

## Kanpo estekak 
* *Enter the Dragon* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Enter the Dragon* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Hedonismo

Filosofian erabilitako argudio bilduma bati esaten zaio **hedonismo**a. Hedonismoa defendatzen dutenek argudiatzen dute bizitzan plazera bilatzea helburu nagusia izan behar duela eta, bide beretik, sufrimendua, mina, saihestu egin behar dela.

Antzinako Greziako filosofia-korronte batzuk hedonismoaren aldeko argudioak bota zituzten, esaterako:

:* **Eskola zirenaiko**ak defendatu zuen norberak bere desioak besteen desioen aurretik jarri behar dituela norberaren plazera lortzeko. Plazera ahalik eta azkarren lortzea hobesten zuten.
:* **Epikureismo**ak Samoseko Epikuro filosofoak erabilitako argudioen bilduma da eta, antzekotasunagatik, antzeko argudioen bilduma. Plazer oro ona dela eta plazera bilatzearen alde agertzen zen filosofoa. Plazeren sailkapena egiten zuen eta plazera bilatzerakoan egin daitezken akatsak eta huts egiteak aipatzen zituen.

## Bibliografia 
* Hadot, Pierre (2023)[1998]: "Antzinako filosofoek proposatutako hainbat zoriontasun eredu" in *Zoriontasunaren defentsan. Epikuro*, Iruñea, Katakrak. 

## Ikus, gainera 
* Epikuro
* Epikureismo
* Estoizismo

## Kanpo estekak
Bathylagus euryops

***Bathylagus euryops*** *Bathylagus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bathylagidae familian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bathylagus*
* Bathylagidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Bathylutichthys taranetzi

***Bathylutichthys taranetzi*** bere genero eta familia monotipikoen kide bakarra da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da.

Hegoaldeko Georgia inguruko ur sakonetan bakarrik topatu dute.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Acanthisittidae

**Acanthisittidae** paseriformea ordenako hegazti familia da. Zeelanda Berrian endemiko epeletan bizi dena.

## Espeziea 
* *Acanthisitta chloris* (Sparrman, 1787)
* *Xenicus longipes* † (Gmelin, 1789)
* *Xenicus gilviventris* Pelzeln, 1867
* *Xenicus lyalli* † (Rothschild, 1894)
* *Pachyplichas yaldwyni* † Millener, 1988
* *Pachyplichas jagmi* † Millener, 1988
* *Dendroscansor decurvirostris* † Millener & Worthy, 1991

## Kanpo estekak
Rathbunella alleni

***Rathbunella alleni*** *Rathbunella* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bathymasteridae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Rathbunella*
* Bathymasteridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Bathysauroides gigas

***Bathysauroides gigas *** *Bathysauroides * generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bathysauroididae familian.

Mendebaldeko Ozeano Barean bizi den aulopiforme hau kide bakarra da bere genero eta familian, hau da, monotipikoa.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bathysauroides *
* Bathysauroididae

## Kanpo estekak 
* -gigas .html FishBase.org
Bastian Schweinsteiger

**Bastian Schweinsteiger** (Kolbermoor, Alemania, 1984ko abuztuaren 1a) alemaniar futbolari ohia da. Alemaniako futbol selekzio nazionalan jokatu zuen.

## Palmaresa 
### Txapelketa nazionalak 
* 6 Bundesliga: 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2007–08, 2009–10, 2012–13, 2013–14
* 5 Alemaniako Futbol Kopa: 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2007–08, 2009–10, 2012–13
* 2 DFB-Ligapokal: 2004, 2007
* 2 DFL-Supercup: 2010, 2012

### Nazioarteko txapelketak 
* UEFAko Txapeldunen Liga: 2012-13
* UEFA Super Cup: 2013

## Kanpo estekak
Chatrabus felinus

***Chatrabus felinus*** *Chatrabus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatua da, Batrachoididae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Chatrabus*
* Batrachoididae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Arbitraje (argipena)

**Arbitraje** hitzak erabilera zenbait ditu:

* zuzenbidean, arbitrajea, epaitegietara jo gabe auziak adostasunez konpondu eta ebazteko prozedura,
** kontsumo arbitrajea, kontsumoari buruzko auziak bideratzen dituena;
* kiroletan, arbitrajea, kirol lehiak arauak betearazteaz arduratzen den pertsona edo taldea;
* finantzetan, arbitrajea, irabaziak eskuratu edo galerak ez izateko prozedura bat, gai berari buruz merkatu batean indarrean dauden bi prezio desberdinak baliatuz.
Giardiasi

**Giardiasia** edo **lambliasia** Giardia lamblia izeneko protozooak (*Giardia intestinalis* ere deitua) sortutako gaixotasuna da, gastroenteritis akutua eragiten duena. Protozoo patogenoak flageloak ditu eta gorotzez kutsatutako uretan bizi da hesteetatik kanpo.

Giardiasia kosmopolita da eta Hirugarren Munduko herrialdeetan ez ezik, herrialde garatuetan ere agertzen da. AEB-etan, esaterako, 20.000 kasu inguru azaltzen dira urtero , eta estatu espainiarrean 729 kasu aitortu ziren 2002. urtean . Kasu hauetako askok kutsadura fekala duten urak edatean dute sorburua.

Hesteetatik kanpo protozoo bizkarroiak (trofozoito izenekoak) kisteak eratzen ditu, oso erresistenteak direnak (kloroarekiko, adibidez). Kisteek ura edo janariak kutsatzen dituzte, eta ur edo janari kutsatu horiek irensterakoan harrapatzen da gaitza. Gorotz-aho bidetik burutzen da giardiasiaren transmisioa, beraz. Heste meharrera iristean, kisteak trofozoito bihurtzen dira berriz, eta bizkarroiaren bizi-zikloa osatzen da.

Hiru dira kutsapen-bide nagusiak:

* kutsadura fekala duten urak edatean (kisteak dituztenak)
* kutsadura fekala duten frutak edo barazki gordinak jatean (hondakin-urekin ureztatuak, adibidez)
* sexu-harremanen bidez, babesik gabeko uzki-sexua egiterakoan

Gaixotasun honen sintoma nagusiak gastro-intestinalak dira: beherakoak, sabeleko mina, astenia eta nekea, eta koipeak eta bitamina liposolugarrien xurgaketaren akatsak. Gorotzei berebiziko kiratsa darie, baina ez dute odolik edo mukirik. Hainbat kasutan infekzioa asintomatikoa da: gizabanakoa protozoo bizkarroiaren eramailea da, baina ez du gaitzaren sintomarik.

Diagnostikoa gorotzaren azterketan datza (kisteak edo trofozoitoak antzemateko), edo ELISA bitarteko frogaren bidez, protozoo patogenoaren antigenoak aurkitzeko. Tratamenduari dagokionez, metronidazol, albendazol eta krinakina, besteak beste, erabiltzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atraco a las tres

**Atraco a las tres** (euskaraz *Lapurreta hiruetan*) 1962ko José María Forqué espainiar zinema zuzendariaren film komikoa da. Bertan, José Luis López Vázquez, Cassen, Gracita Morales, Katia Loritz, Manuel Alexandre, Agustín González, José Orjas, Alfredo Landa, Paula Martel, Rafaela Aparicio, José María Caffarel, Jesús Guzmán, Pedro Mari Sánchez eta Lola Gaos aktoreek antzeztu zuten.

Garai hartako espainiar gizartearen kritika zorrotza burutu nahi izan zen, bai eta bere gabezia, miseria eta hierarkizazioa ere, guzti hori garai hartan ikusleek hain gustukoa zuten umore beltza, eta amaiera goxo eta xaloaz osaturik.

Bestalde, filma honek Alfredo Landa aktorearen zinemako debuta suposatu zuen, handik aurrera bere zinema ibilbide luze eta oparoari ekin ziolarik.

## Argumentua 
Fernando Galindo (José Luis López Vázquez) Madrilgo banketxe batetako kutxazaina da. Banketxeko nagusiek oso estimatua zen Don Felipe (José Orjas) aurreko zuzendaria lanetik kaleratu dutenez, eta lankideen soldata eskasa eta lan baldintza kaskarrez mendekatu asmoz, Fernandok diruaz jabetzeko bere lankideak euren sukurtsalean gezurrezko lapurreta egiteko konbentzituko ditu. Lapurreta egunetan zehar xehetasun handiz prestatuko dute, betiere zinema beltzeko filmen estiloan, baina azkenean euren planak huts egingo du, gezurrezko lapurreta hura egiteko hautatu duten egun horretan bertan benetako lapur batzuk sukurtsalean lapurreta egingo baitute. Benetako lapur hauek aurretik Katia Duránek ohartarazi zituen, Galindo beraz maitemindua eta lapurreta egitasmoa aitorrarazi zion *vendetta*, ondorioz istorioa katramilatzen joango da.

## Aktoreak 
* José Luis López Vázquez: Fernando Galindo
* Cassen: atezaina
* Gracita Morales: Enriqueta, idazkaria
* Katia Loritz: Katia Durán
* Manuel Alexandre: Benítez
* Agustín González: Cordero;
* Manuel Díaz González: Don Prudencio, banketxeko zuzendari berria
* José Orjas: Don Felipe, banketxeko aurreko zuzendaria
* Alfredo Landa: Castrillo
* Rafaela Aparicio
* Lola Gaos
* Alberto Berco

## Kanpo estekak 
* *Atraco a las tres* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Atraco a las tres* filmaren trailer do iragarkia ikusgai
Jacques Valade

**Jacques Valade** (Bordele,  - *ibidem*, 2023ko urriaren 3a) frantziar politikaria izan zen. Jacques Chaban-Delmasekin batera lan egin zuen, 1980 eta 1987 artean Girondako senatari hautatua izanik. 1992 eta 1998 artean Akitaniako Eskualde Kontseiluko presidentea izan zen.
Jean Tavernier

**Jean Tavernier** frantziar politikaria ohia da. Lanbidez erradiologoa, Jacques Chaban-Delmasek dimititu zuenean, Akitaniako Eskualde Kontseiluko presidente bilakatu zen.
Jean François-Poncet

**Jean François-Poncet** (Paris,  - *ibidem*, ) frantziar diplomazialaria eta politikaria izan zen. 1957an Erromako Itunaren sorreran lan egin zuen. 1978an Raymond Barrek Kanpo Harremanetarako Ministro izendatu zuen. 1981era arte aritu zen. Jacques Chaban-Delmasek dimititu zuenena, Akitaniako Eskualde Kontseiluko presidente bitartekaria izan zen.
Philippe Madrelle

**Philippe Madrelle** (Saint-Seurin-de-Cursac,  - Bordele, 2019ko abuztuaren 27a) frantziar politikari izan zen. Frantziako Alderdi Sozialistako politikaria izan zen. Gironda departamenduko presidentea izan ondoren, Akitaniako Eskualde Kontseiluko presidentea izan zen. 1976 eta 2001 artean, Carbon-Blanceko alkate hautatu zuten.
André Labarrère

**André Labarrère-Paulé** (Paue,  - *ibidem*, ) frantziar politikaria izan zen. Frantziako Alderdi Sozialistako kidea izan zen. Quebecen irakasle izan ondoren, jaioterrira itzuli eta 1971 eta 2006 artean bertoko alkatea izan zen. Akitaniako Eskualde Kontseiluko presidentea ere izan zen.

## Lanak 
* *Pierre-Joseph-Olivier Chauveau*, « Les Classiques Canadiens » bilduma, Fidès, Montreal, 1962
* *Les Laïques et la presse pédagogique au Canada français au XIXe*, Presse de l'Université Laval, Quebec, 1963
* *Les Instituteurs laïques au Canada français, 1836-1900*, Presse de l'Université Laval, Quebec, 1965
* ''Les Secrets de l'écriture*, Édition du Jour, Montreal, 1969
* *Monseigneur Laflèche*, « Les Classiques Canadiens » bilduma, Fidès, Montreal eta Paris, 1970
* *Pau, Pyrénées-Atlantiques (64)*, Éditions SAEP, Colmar, 1972
* *Votre écriture, Messieurs !*, Éditions Ramsay, 1987 
* *Une Visite avec Huysmans*, Réunion des musées nationaux, 1989 
* *Pau, ville-jardin*, Éditions Arthaud, Marrimpouey, 1992 
* *L'Écriture des stars*, Éditions Ramsay, 1992
* *Le Bal des célibataires*, Éditions Ramsay, 1992 
* *Le Baron rouge'', Éditions Ramsay, 1997
Georges Labazée

**Georges Labazée** (Viven,  - Baiona, 2022ko otsailaren 4a) frantziar politikaria izan zen, Frantziako Alderdi Sozialistako kidea. Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko presidentea izan zen. 1976an Thèzeko kantonamenduan hasi zen politikagintzan. 1998 eta 2004 artean Akitaniako Eskualde Kontseiluko presidenteordea izan zen.

## Kanpo estekak
La vaquilla

***La vaquilla*** (euskaraz 'Bigantxa') 1985eko Luis García Berlanga espainiar zinema zuzendariaren komedia filma bat da. Bertan, Alfredo Landa, Guillermo Montesinos, José Sacristán, Santiago Ramos, Carles Velat, Eduardo Calvo, Violeta Cela, Agustín González, María Luisa Ponte, Juanjo Puigcorbé, Amelia de la Torre eta Adolfo Marsillach aktoreek antzeztu zuten.

Filma nagusiki Sause udalerrian filmatu zen.

## Argumentua 
Espainiako Gerra Zibila (1936-1939). Frontean errepublikar soldadu batzuen egonaldia gutunak idatzi eta lo egitera mugatzen da. Baina frankisten eremuan Abuztuaren 15eko Ama Birjinaren jaieguna dela eta zezenketa bat ospatuko dela frontearen beste aldetik oihuka iragartzen dienean haien lasaitasuna amaituko da. Errepublikar eremuko soldadu talde batek frankistei festa izorratu eta janaria bereganatu asmoz frontearen beste aldera pasatzea erabakiko du.

## Aktoreak 
* Alfredo Landa: Castro brigada
* Guillermo Montesinos: Mariano
* Santiago Ramos: Limeño
* José Sacristán: Broseta tenientea
* Carles Velat: apaiza
* Eduardo Calvo: errepublikar koronela
* Violeta Cela: Guadalupe

## Iruditegia 

Fitxategi:LaVaquilla1.jpg|
Fitxategi:LaVaquilla2.jpg|
Fitxategi:LaVaquilla3.jpg|

## Kanpo estekak 
* *La vaquilla* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *La vaquilla* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Erikortasun

thumb|**Vara de Esculapio**, Medikuntzaren sinboloa
Epidemiologian, **erikortasuna** gaixotasun batek populazio batean duen eraginaren kuantifikazioa da, hainbat neurrien bitartez. Funtsean, bi motako neurriak biltzen dira erikortasunean: prebalentzia, eremu eta une edo aldi jakin batean gaixo daudenen proportzioa; eta intzidentzia, kasu berrien proportzioa aldi jakin batean.

## **Zer dio OME erikortasuna-ri buruz?** 
Erikortasuna leku eta denbora jakin batean gaixoen indizea da, Erikortasun-indizea edo -tasa datu estatistiko erabilgarria da gaixotasunen bilakaera-  eta kontrol-prozesuak aztertzeko.

**Osasunaren Mundu Erakundeak,**OME honela definitzen du: "ongizate-estatuaren desbideratze subjektibo edo objektibo oro".

## **Erikortasun motak** 
Bi **erikortasun-tasa mota** daude:

1) Prebalentzia-tasak aldi edo tarte jakin batean gaixotasun patologiko baten kasu zaharrenak eta berrienak aztertzen ditu.

2) Intzidentzia-tasa gaixotasunak denbora jakin batean duen garapenari dagokio.Gaixotze-tasa espezifikoa

Gaixotasun batek biztanleriaren sektore jakin batean duen intzidentziaren eta prebalentziaren emaitza da. Sektore hori adinari, sexuari, lanbideari eta abarri buruzkoa izan daiteke.

## **Erikortasun tasa** 
Erikortasun-datuak **osasun-erregistro publikoek**, medikuek eta beste batzuek dituzten erregistro arruntetatik etor daitezke, baita inkestetatik ere. Herri edo eskualde bateko gaixo-kopurua zati biztanleria osoa bider 1000 edo 100.000 eginda lortzen da indizea.

## **Erikortasun eta hilkortasunaren desberdintasunak** 
**Hilkortasunak** adierazten du biztanleria bateko zenbat pertsona hiltzen diren une jakin batean. Erikortasuna zer den gogoratuz, argi ikus dezakegu erikortasunaren eta hilkortasunaren arteko aldea.  Lehenengo kasuan, gaixotzen diren pertsonen proportzioa da. Bigarrenean, hiltzen diren pertsonen proportzioa da. Erikortasunak hilkortasuna eragin dezake.

## **Zer da emakumeen erikortasun diferentziala?** 
**Emakumeen erikortasun diferentziala** honela definitzen dugu: arreta merezi duten gaixotasunen, kontsulta-arrazoien edo arrisku-faktoreen multzoa.

Emakumeentzako berariazkoa, dela horietan bakarrik ager daitezkeelako arazo horiek, dela askoz ohikoagoak direlako sexu femeninoan.  Sexu maskulinoarekiko desberdintasun biologikoek eragin dezakete. hilekoaren nahasmenduekin, haurdunaldien eta erditzeen ondoriozko gaixotasunekin edo tumore ginekologikoekin gertatzen den bezala. Era berean, Definizio honetan, sexu femeninoari espezifikoak izan gabe, maiztasun handiagoa dute (prebalentzia handia) bertan, eta gaixotasuna, desgaitasuna edo heriotza goiztiarra, emakumeen artean gizonak, hala nola anemiak, min kronikoa, gaixotasun autoimmuneak, gaixotasun endokrinologikoak eta antsietatea eta depresioa.

## **Ere aurki ditzakezu** 
* **Enfermedad**
* **Mortalidad**
* **Natalidad**
* **Problema de salud**
* **Secuela (medicina)**
* **Resultado sanitario**

## **Kanpo estekak** 
*  
* 
*
Eneko Oñakoa

[thumb|260px|*Ama Birjinaren jasokundea eta San Eneko*, [Francisco Goyarena]]

San **Eneko Oñakoa** (, , ? - 1057ko ekainaren 1) Oñako San Salvador abadiako beneditar abadea izan zen. 1259an kanonizatu zuen Alexandro IV.a Aita Santuak eta haren eguna ekainaren 1an ospatzen du Eliza Katolikoak.. Calatayudeko zaindaria da.

## Bizitza 
Eneko Calatayuden jaiotako mozarabiarra izan zen

## Erreferentziak
Erretikulu (argipena)

**Erretikulu** hitzak adiera zenbait ditu:

* biologian, erretikulua, elkar gurutzatu egiten duten hodi, filamentu eta espazioek osaturiko ehuna,
** erretikulu endoplasmatikoa;
* erretikulua, tresna optiko batzuetan dagoen lauki edo lerro-sarea, distantziak eta azalerak bisoretik bertatik neurtzeko;
* aljebran, erretikulua, egitura aljebraiko bat.
* fisiologian, erretikulua edo zaku txikia animalia hausnarkariek euren digestio-aparatuan duten lau zati berezietako bat da
Porichthys porosissimus

***Porichthys porosissimus*** *Porichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Batrachoididae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Porichthys*
* Batrachoididae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Pierre de Chevigné

**Pierre de Chevigné** (Toulon,  - Biarritz, ) frantziar militar eta politikaria izan zen, MRPko kidea. 1935ean Abitaineko alkate izendatua, Bigarren Mundu Gerran Askapen Armadan aritu zen. 1958an Pierre Pflimlinek Defentsa Ministro izendatu zuen. 1964 eta 1976 artean Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko presidentea izan zen.
Jean-Louis Tinaud

**Jean-Louis Tinaud** (Puerto Rico,  - Saint-Cloud, ) frantziar militar eta politikaria izan zen, 1945ean MRPren zerrendan diputatu hautatu zuten. 1960 eta 1964 artean Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko presidentea izan zen.
Henri Lapuyade

**Henri Lapuyade** ( - ) frantziar politikaria izan zen, PRRRko kidea. 1944an Paueko alkate hautatu zuten. 1945 eta 1949 artean Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko presidentea izan zen.
Lythraceae

**Lythraceae** Myrtales ordenako landare loredunen familia bat da. 620 espieziearen zuhaitz eta 31 genera zuhaixka dute.

## Generoa 
:* *Adenaria*
:* *Ammania*
:* *Capuronia*
:* *Crenea*
:* *Cuphea*
:* *Decodon*
:* *Didiplis*
:* *Diplusodon*
:* *Galpinia*
:* *Ginoria*
:* *Haitia*
:* *Heimia*
:* *Hionanthera*
:* *Koehneria*
:* *Lafoensia*
:* *Lagerstroemia*
:* *Lawsonia*
:* *Lourtella*
:* *Lythrum*
:* *Nesaea*
:* *Pehria*
:* *Pemphis*
:* *Physocalymma*
:* *Pleurophora*
:* *Rotala*
:* *Tetrataxis*
:* *Woodfordia*

## Kanpo estekak
Léon Bérard

**Léon Bérard** (Salbaterra Bearno,  - Paris, ) frantziar abokatu eta politikaria izan zen, GRDko kidea. 1904an jaioterriko alkate hautatu zuten. 1912an Raymond Poincarék Ministro izendatu zuen. 1936ra arte Gobernuan izan zen. 1934 eta 1940 artean Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko presidentea izan zen.
Émile Garet

**Émile Garet** (Paue,  - *ibidem*, ) frantziar politikaria izan zen. 1865ean Paueko zinegotzi hautatu zuten. 1889 eta 1904 artean Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko presidentea izan zen.
Auguste Dariste

**Auguste Dariste** (Saint-Pierre,  - Leskarre, ) frantziar politikaria izan zen. Lalongueko alkate hautatu zuten. 1848an biltzar konstituziogilean parte hartu zuen Behe Pirinioen izenean. 1861 eta 1870 artean Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko presidentea izan zen.
Pierre Forsans

**Pierre Forsans** (Bonnut,  - Biarritz, ) frantziar politikaria izan zen. 1904an Biarrizko alkate hautatu zuten. Union républicaineren zerrenda, Pirinio Atlantikoetako Kontseilari Nagusia eta senataria izan zen.
René Delzangles

**René Delzangles** (Milafranga, 1889ko uztailaren 3a - *ibidem*, ) lapurtar politikaria izan zen. Jaioterriko alkatearen semea, zuzenbidea ikasi zuen. Ezker erradikalaren zerrendan, 1936an diputatu eta hurrengo urtean Pirinio Atlantikoetako Kontseilari Nagusi hautatu zuten.

## Erreferentziak
La cabina

***La cabina*** (euskaraz *Kabina*) Antonio Mercero euskal herritar zinema zuzendariaren drama surrealistako telefilma da. Bertan, José Luis López Vázquez, José Miguel Aguado, Mariano Banderas, Agustín González eta Blaki aktoreek antzeztu zuten. 1972ko abenduaren 13an Televisión Española katean estreinatua izan zen, telefilma onenaren Emmy Saria irabazi zuelarik.

Argumentuak kafkiar parabola bat garatzen du, Juan José Plans idazleak kontakizun labur batean adierazi zuelarik.

## Argumentua 
Hiritar arrunt bat (José Luis López Vázquez) telefono-kabina batean irten ezinik gelditu da. Ingurutik igarotzen diren oinezkoei laguntza esker jardun arren irtetea ezinezkoa zaio.

Baina goizalde hartan telefono-kabina ezarri zuten morri misteriotsuek hiritarra kabina barnean dagoela leku ezezagun batera daramatenean istorioa beste maila batera iraganen da. Ibilbidean aurrera doala, presoa morroiek ihesbiderik gabe daramaten azalpen gabeko patu beldurgarri batera daramatela ohartuko da, patu horretatik gutako inor salbu ez dagoelarik.

## Aktoreak 
* José Luis López Vázquez: telefono-kabinan irten ezinik gelditzen den gizona.
* Agustín González: protagonista bezala, modelo berdineko kabinan irten ezinik gelditu den beste gizona.

## Kanpo estekak 
* *La cabina* telefilmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *La cabina* telefilmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Mujeres al borde de un ataque de nervios

***Mujeres al borde de un ataque de nervios*** (euskaraz *Emakumeak urdurialdi zorian*, AEBetan *Women on the Verge of a Nervous Breakdown* izenburuaz zinemaratu zen) 1988ko Pedro Almodóvar espainiar zinema zuzendariaren film komikoa da. Bertan, Carmen Maura, Antonio Banderas eta Julieta Serrano aktoreek antzeztu zuten.

Filma izendapen hauek jaso zituen: Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria, Atzerritar filma onenaren BAFTA Saria eta Atzerritar film onenaren Urrezko Globo Saria. Bost Goya Sari ere irabazi zituen.

## Argumentua 
Pepa eta Iván (Carmen Maura eta Fernando Guillén) bikoizketa aktoreak dira. Iván gonazale hutsa izanik, Peparekin harreman luze bat hautsi berri du: Ivánek Pepari etxetik joateko bere gauzak maleta batean gordeta prest laga ditzan eskatuko dio. Pepak jada ezin du oroipenez beterik etxe hartan gehiago bizi, hortaz alokatzea erabakitzen du. Iván maleta bila etortzeko zain dagoela, etxea jende bitxiaz betetzen hasiko zaio, haiengandik erokeria eta bakardadeari buruzko gauza asko ikasiko dituelarik.

## Aktoreak 
* Carmen Maura: Pepa Marcos, Ivánen maitale ohia
* Antonio Banderas: Carlos, Ivánen semea
* Julieta Serrano: Lucía, Carlosen ama eta Ivánen emazte ohia
* Rossy de Palma: Marisa, Carlosen neska-laguna
* María Barranco: Candela, Peparen laguna
* Kiti Manver: Paulina Morales, abokatua eta Ivánen maitale berria
* Guillermo Montesinos: taxilaria
* Chus Lampreave: atezaina eta Jehovaren lekukoa
* Eduardo Calvo: Lucíaren aita
* Mary González: Lucíaren ama
* Loles León: idazkaria
* Fernando Guillén: Iván
* Ángel de Andrés López: polizia
* Joaquín Climent: iragarkiko polizia

## Kanpo estekak 
* *Mujeres al borde de un ataque de nervios* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Mujeres al borde de un ataque de nervios* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Jamón, jamón

***Jamón, jamón*** (euskaraz *Urdaiazpiko, urdaiazpiko*) 1992ko Juan José Bigas Luna kataluniar zinema zuzendariaren komedia erotiko filma bat da. Bertan, Stefania Sandrelli, Anna Galiena, Penélope Cruz, Javier Bardem, Jordi Mollà eta Juan Diego aktoreek antzeztu zuten.

1992ko Veneziako Mostran Zuzendari onenaren Zilarrezko Lehoia lortu zuen (Juan José Bigas Luna). Filma Zaragozako probintzian dagoen Monegroak eskualdean filmatu zen, bertako oraindik gaur egun ikusgai dagoen Osborne edariaren iragarkiaren zezenaren eszena aski ezaguna bilakatu zelarik.

## Argumentua 
José Luis (Jordi Mollà) gizonezko barne-arropa ekoizten duen lantegi bateko nagusiak diren senar-emazte (Juan Diego eta Stefania Sandrelli) dirudun batzuen semea da, lantegi horretan bere neska-laguna den Silviak (Penélope Cruz) lan egiten duelarik. Silvia haurdun gelditzean, José Luisek bere gurasoen iritziari aurka eginez Silviari berarekin ezkonduko dela hitzematen dio. José Luisen amak Silviak bere semearekin ezkontzeko adina maila ez duela uste du, hortaz Raúl (Javier Bardem) izeneko zezenketari bat Silvia maitemindu eta semearengandik banandu dezan kontratatuko du. Baina istorioa korapilatuz joango da, Raúl bera Silviaz maitemindu eta Silviak guztia bere mutil-lagunaren amak prestatua izan dela ohartzen baita.

## Aktoreak 
* Stefania Sandrelli: José Luisen ama.
* Anna Galiena: emagaldua
* Penélope Cruz: Silvia.
* Jordi Mollà: José Luis.
* Javier Bardem: Raúl.
* Juan Diego: José Luisen aita.

## Kanpo estekak 
* *Jamón, jamón* filmaren IMDbko fitxa irakurgai 
* *Jamón, jamón* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Kung Fu (1972ko telesaila)

***Kung Fu*** 1970eko hamarkadako estatubatuar telesaila ospetsu bat izan zen, 1972ko urriaren 14tik 1975eko apirilaren 16ra ABC katean aireratua. Garai hartan, Bruce Leeren filmekin batera, Mendebalde osoan arte martzialak eta bereziki kung fu borroka estiloa ezagutarazi eta hedatzen eragin itzela izan zuen.

Gerora, hainbat jarraipen izan zituen, *Kung Fu: The Movie* (1986), *Kung Fu: The Next Generation* (1987) eta *Kung Fu: The Legend Continues* (1993-1997) baina horiek ez zuten jatorrizko telesailak lortutako adina arrakastarik izan.

## Sinopsia 
Telesailan, Kwai Chang Caine (David Carradine) shaolinak anaia Dannyrekin elkartzeko asmoz, AEBetako Mendebalde Urrunean bizi izandako abentura eta gorabeherak kontatzen dira. Noizbehinka, haurtzaroan, Txinako Shaolin tenpluan bere maisuekin (Po maisua: Keye Luke, eta Kan maisua: Philip Ahn) izandako ikasgaiak tartekatzen dira. Ibilbide horretan zehar topatzen duen jendea laguntzen du, baita ikusitako bidegabekerien aurka borrokatzen ere, betebehar horretan bere bizi filosofia eta arte martzial trebezia agertuz.

## Aktoreak 
* Kwai Chang Caine: David Carradine, *Matxinsalto Txiki*
* Por maisua: Keye Luke
* Kan maisua: Philip Ahn

### Aktore gonbidatuak 
* Julian Cannonball Adderley
* John Drew Barrymore
* John Blyth Barrymore
* Bruce Carradine
* John Carradine
* Keith Carradine
* Robert Carradine
* David Chow
* José Feliciano
* Benson Fong
* Harrison Ford
* Jodie Foster
* Anne Francis
* Barbara Seagull
* James Hong
* Season Hubley
* Dan Inosanto
* Don Johnson
* Nancy Kwan
* Mako Iwamatsu
* Pat Morita
* Diana Muldaur
* Leslie Nielsen
* William Shatner
* Victor Sen Yung

Fitxategi:David Carradine as Caine from Kung Fu - c. 1972–1975.jpg|David Carradine aktorea Kwai Chang Caine paperean.
Fitxategi:David carradine sondra locke kung fu 1974.JPG|David Carradine eta Sandra Locke.
Fitxategi:Keye Luke Master Po Kung Fu.JPG|Po maisua (Keye Luke).

## Kanpo estekak
Bedotia masoala

***Bedotia masoala*** *Bedotia* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bedotiidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bedotia*
* Bedotiidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Los lunes al sol

**Los lunes al sol** (euskaraz *Astelehenak eguzkipean*) 2002ko Fernando León de Aranoa espainiar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Bertan, Luís Tosar, José Ángel Egido eta Javier Bardem aktoreek antzeztu zuten.

Bost Goya Sari irabazi zituen 2003an.

## Argumentua 
Galiziako Vigo hiriko industria eraldatzea eta hainbat manifestaldien ondoren, kalean gelditu diren langabetuak egunerokoan nola edo hala bizirautea lortzen dute. Euren etorkizuna beltza dirudi eta egoera okerragora doa. Modu honetan euren bizitzak aurrera doaz, astelehenak eguzkipean etzanda igaroz.

## Aktoreak 
* Luís Tosar: José Suárez
* José Ángel Egido: Paulino "Lino" Rivas
* Javier Bardem: Santa
* Joaquín Climent: Rico
* Nieve de Medina: Ana
* Enrique Villén: Reina
* Celso Bugallo: Amador
* Aida Folch: Nata
* Fernando Tejero: Lázaro
* Laura Domínguez: Ángela

## Kanpo estekak 
* *Los lunes al sol* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Los lunes al sol* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Mientras duermes

**Mientras duermes** (euskaraz *Lo zauden bitartean*) 2011ko Jaume Balagueró kataluniar zinema zuzendariaren suspensezko thriller filma bat da. Bertan, Luis Tosar, Marta Etura eta Alberto San Juan aktoreek antzeztu zuten.

Filma hau Kataluniako Terrassa hirian filmatu eta Bartzelonan girotua dago.

Urte beran estreinatutako *The Resident* filmaren antzekotasun handia du.

## Argumentua 
Kataluniako Bartzelona hiriburua. César (Luis Tosar) eraikin batetako atezaina da, bertan gertatzen den guztia kontrolpean duelarik, gehiegitxo izan ere, bizilagun guztien bizitza ezagutu eta zelatatzen baitu. Haien ohitura, sekretu eta ahuleziak ezagututa duen botereaz erabat ohartuta, euren bizitzak amesgaizto bilakatzen saiatzen da. 5. B solairuko bizilagun berria den Clara izeneko (Marta Etura) neska gazte alai eta irrifartsua bere hurrengo erronka bilakatu da.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Mientras duermes* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Mientras duermes* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Big Apple

[thumb|"Sagar Handia" eta [sagar arrunt baten irudikapena.]]

**The Big Apple** (euskaraz **Sagar Handia**) AEBtako New York hiriak jaso ohi duen ezizena da, nahiz eta bertako hiritarrek oso maiz erabili ez arren. 1920ko hamarkadan New York Morning Telegraph kirol egunkarian John J. Fitz Gerald kazetariak erabili izanari esker ezizen ezagun bilakatu zen. Ezizen honen gaur egun ospea New Yorkeko Biltzar eta Turismo Bulegoak (ingelesez *New York Convention and Visitors Bureau*) burutu zuen iragarki kanpainia bati zor dio.

## Kanpo estekak
Telefono-kabina

**Telefono-kabina** barnean telefono publiko bat duen azpiegitura txiki bat da. Telefono-kabina diseinu ezagunena gorriak dira, munduko hainbat herrialdeek erabiltzen baitute, tartean Erresuma Batuak (nahiz eta gaur egun kentze prozesuan egon). Erabiltzailea euria, haizea eta eguraldiaren baldintza kaskarretatik babesteko diseinatuak daude, bai eta deialdia gauzatzean norberaren pribatutasuna gordetzeko ere. Maiz kalteak eta suntsiketak jasan ohi dituzte, nagusiki udalerri eta hirietako eremu eta gune publikoetan baitaude.

Iraganean edonon zeuden eta edonork erabili ohi zituen. XXI. mendean hasitako joerari jarraituz, gaur egun telefono-kabinak desagertzeko bidean daude, euren errentagarritasun eskasa eta telefonia mugikorraren hedapen eta erabilera zabalaren ondorioz.

## Ikus, gainera 
* Telefono-kabina gorria

## Kanpo estekak
El crack (1981eko filma)

***El crack*** (euskaraz *Cracka*) 1981eko José Luis Garci espainiar zinema zuzendariaren zinema beltzezko filma bat da. Bertan, Alfredo Landa, María Casanova, Manuel Tejada, José Bódalo, Miguel Rellán, Francisco Vidal, Raúl Fraire, Maite Blasco, Mayrata O'Wisiedo eta José Manuel Cervino aktoreek antzeztu zuten. Filma honek Germán Areta (Alfredo Landa) detektibe pribatuaren istorioa azaltzen du.

Filma honetan 1970eko hamarkadaren hasiera eta 1980ko hamarkadaren hasierako Madrilgo Gran Vía eta *Sagar Handia* (New York) parekatzen dira, betiere estatubatuar zinema beltzaren ukitua emanez, filmaren hasierako *"Dashiell Hammetten omenez"* esaldia zinema beltzaren generoa eta *Maltako belatza* eleberriari eginiko omenaldia delarik. Filmak bere garaian izandako arrakastaren ondorioz *El crack II* jarraipena filmatu zen. Filmaren izenburuak garai hartan Espainian bizi zen une politiko eta sozialari aipamen egiten dio.

## Argumentua 
Madril, Germán Areta (Alfredo Landa) detektibe buruargia eta printzipio irmodun gizasemea da. Francisco Medina (Raúl Fraire) enpresaburuak bahitutako Maite (Mónica Emilió Prieto) alaba topatu dezan kontratatuko du. Honela, Areta intriga, suspense eta bortizkeria nahas-mahas batean barneratuko da.

## Aktoreak 
* Alfredo Landa: Germán Areta, *Zorria*. Polizia-ohia eta detektibe pribatua.
* María Casanova: Carmen
* Manuel Tejada: don Alberto, *Ederra* edo *Rocky*. Multinazional batentzat lan egiten duen polizia-ohi ustela.
* Raúl Fraire: Francisco Medina. Aretaren bezeroa berria, Ponferradako merkataria, Aretati abotatzea eragotzi eta ondorioz emalgaldu bilakatu zen alaba topatzea eskatuko dio.
* Miguel Rellán: Cárdenas, *Mairua*
* José Bódalo: don Ricardo, *Aitona*. Germán Areta polizia zenean zuen buruzagia.
* Mónica Emilió Prieto: Maite, Carmenen alaba.

## Ikus gainera 
* *El crack II* (1983)

## Kanpo estekak 
* *El crack* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *El crack* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Lophiidae

**Lophiidae** arrain lofiformeen familia bat da, Ozeano Australean izan ezik mundu osoko ozeanoetan bizi direnak.

Egun lau generok osaturik dago baina lehen gehiago ziren, *Sharfia mirabilis* (Pietsch & Carnevale, 2011) fosila familiaren kidea ere baita.

## Espezieak 
FishBasek 26 espezie dituela dio, 4 generotan banaturik:
* *Lophiodes* generoa
** *Lophiodes abdituspinus* (Ni, Wu eta Li, 1990)
** *Lophiodes beroe* (Caruso, 1981)
** *Lophiodes bruchius* (Caruso, 1981)
** *Lophiodes caulinaris* (Garman, 1899)
** *Lophiodes endoi* (Ho y Shao, 2008)
** *Lophiodes fimbriatus* (Saruwatari eta Mochizuki, 1985)
** *Lophiodes gracilimanus* (Alcock, 1899)
** *Lophiodes infrabrunneus* (Smith eta Radcliffe, 1912)
** *Lophiodes insidiator* (Regan, 1921)
** *Lophiodes kempi* (Norman, 1935)
** *Lophiodes miacanthus* (Gilbert, 1905)
** *Lophiodes monodi* (Le Danois, 1971)
** *Lophiodes mutilus* (Alcock, 1894)
** *Lophiodes naresi* (Günther, 1880)
** *Lophiodes reticulatus* (Caruso eta Suttkus, 1979)
** *Lophiodes spilurus* (Garman, 1899)
* *Lophiomus* generoa
** *Lophiomus setigerus* (Vahl, 1797)
* *Lophius* generoa (zapoa)
** *Lophius americanus* (Valenciennes, 1837)
** *Lophius budegassa* (Spinola, 1807) (zapo beltza)
** *Lophius gastrophysus* (Miranda Ribeiro, 1915)
** *Lophius litulon* (Jordan, 1902)
** *Lophius piscatorius* (Linnaeus, 1758) (zapo zuria)
** *Lophius vaillanti* (Regan, 1903)
** *Lophius vomerinus* (Valenciennes, 1837)
* *Sladenia* generoa
** *Sladenia remiger* (Smith eta Radcliffe, 1912)
** *Sladenia shaefersi* (Caruso eta Bullis, 1976)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thalasseleotrididae

**Thalasseleotrididae** arrain pertziformeen familia bat da, Ozeano Barean bizi direnak.

Nahiko familia berria da, lehen bere kideak Eleotridae familian sailkatuta baitzeuden.

## Espezieak 
FishBasek 3 espezie dituela dio, 2 generotan banaturik:
* *Grahamichthys* generoa
** *Grahamichthys radiata* Valenciennes, 1837
* *Thalasseleotris* generoa
** *Thalasseleotris adela* Hoese & Larson, 1987
** *Thalasseleotris iota* Hoese & Roberts, 2005

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tetrarogidae

**Tetrarogidae** arrain eskorpeniformeen familia bat da, Indiako Ozeanoan eta Ozeano Barean bizi direnak.

2,5 eta 23 cm arteko luzera duten arrain hauek, gehienez 300 metroko sakoneran bizi dira.

## Generoak 
* *Ablabys*
* *Centropogon*
* *Coccotropsis*
* *Cottapistus*
* *Glyptauchen*
* *Gymnapistes*
* *Liocranium*
* *Neocentropogon*
* *Neovespicula*
* *Notesthes*
* *Ocosia*
* *Paracentropogon*
* *Pseudovespicula*
* *Richardsonichthys*
* *Snyderina*
* *Tetraroge*
* *Vespicula*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Porichthys plectrodon

***Porichthys plectrodon*** *Porichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Batrachoididae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Porichthys*
* Batrachoididae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Torpedo (generoa)

***Torpedo*** arraien genero bat da, elektrizitatea sortzeko gai dena. **Torpedinidae** bere familia osatzen duen genero bakarra da, hau da: monotipikoa da.

## Espezieak 
Generoak 15 eta 22 espezie artean ditu baina FishBasek honakoak proposatzen ditu:
* *Torpedo adenensis* M. R. de Carvalho, Stehmann & Manilo, 2002
* *Torpedo alexandrinsis* Mazhar, 1987
* *Torpedo andersoni* Bullis, 1962
* *Torpedo bauchotae* Cadenat, Capapé & Desoutter, 1978
* *Torpedo californica* Ayres, 1855
* *Torpedo fairchildi* F. W. Hutton, 1872
* *Torpedo formosa* D. L. Haas & Ebert, 2006
* *Torpedo fuscomaculata* W. K. H. Peters, 1855
* *Torpedo mackayana* Metzelaar, 1919
* *Torpedo macneilli* Whitley, 1932
* *Torpedo marmorata* A. Risso, 1810 (Ikaraio arrunta)
* *Torpedo microdiscus* Parin & Kotlyar, 1985
* *Torpedo nobiliana* Bonaparte, 1835 (Ikaraio beltza)
* *Torpedo panthera* Olfers, 1831
* *Torpedo peruana* Chirichigno F., 1963
* *Torpedo puelcha* Lahille, 1926
* *Torpedo semipelagica* Parin & Kotlyar, 1985
* *Torpedo sinuspersici* Olfers, 1831
* *Torpedo suessii* Steindachner, 1898
* *Torpedo tokionis* S. Tanaka (I), 1908
* *Torpedo torpedo* Linnaeus, 1758 (Ikaraio pikarta)
* *Torpedo tremens* F. de Buen, 1959

Eozenon, Landetan bi espezie bizi ziren, gaur egun iraungiturik daudenak: *T. acarinata* (Adnet, 2006) eta *T. pessanti* (Adnet, 2006) hain zuzen ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La vida que te espera

**La vida que te espera** (euskaraz *Zain duzun bizitza*) 2004ko Manuel Gutiérrez Aragón espainiar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Bertan, Juan Diego, Luis Tosar, Marta Etura, Clara Lago, Celso Bugallo, Víctor Clavijo, Xosé M. Oliveira, José Luis Bernal, Rei Chao, Alfonso Agra eta Rosa Álvarez aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Kantabria, Paseko harana, bertan liskar hilgarria piztu da: Gildok (Juan Diego) bere auzokidea den Severo (Celso Bugallo) erail du. Zergatia: behi esnemale eder bati buruzko liskarra. Gildok bi alaba ditu: Val (Marta Etura) eta Genia (Clara Lago): bata egunero lan eta lan dabil, bestea ikasten. Severoren hiletara Rai (Luis Tosar) semea joan da, laisterrera Valez maiteminduko delari. Neska gaztea aitaren aginduz Rairekin ateratzen hasiko da, Gildok Raiek bere aitaren hiltzaileari buruzko susmorik ba ote duen jakin nahi baitu. Raik berak ereValen bidez bere aitaren heriotzari buruz zeozer jakiteko bidea nahi du. Piskanaka bi gazteen arteko elkar hausnarketak maitasun harremanean bilakatuko dira, denontzat mehatxua den maitasuna.

## Aktoreak 
* Juan Diego: Gildo
* Luis Tosar: Rai
* Marta Etura: Val
* Clara Lago: Genia
* Celso Bugallo: Severo

## Kanpo estekak 
* *La vida que te espera* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Celda 211

**Celda 211** (euskaraz *911 Ziega*) 2009ko Daniel Monzón espainiar zinema zuzendariaren espetxe drama bat da. Filma Daniel Monzón eta Jorge Gerrikaetxebarria gidoigileen Francisco Pérez Gandul idazleak idatzitako izen berdineko *Celda 211* eleberriaren zinemarako egokitzapena da. Bertan, Alberto Ammann, Luis Tosar, Carlos Bardem, Antonio Resines, Manuel Morón, Vicente Romero, Marta Etura eta Luis Zahera aktoreek antzeztu zuten.

Marta Etura donostiar aktoreaz gain, Patxi Biskert, Josean Bengoetxea eta Anartz Zuazua euskal aktoreek ere hiru ETAkideen paperak antzetu zituzten. Filmak zortzi Goya Sari irabazi zituen.

## Argumentua 
Juan (Alberto Ammann) espetxe funtzionario gisa espetxe batean lanean hasi behar den lehenbiziko egunean bertan matxinada baten erdi-erdian harrapatuta eta espetxetik atera ezinik geldituko da. Orduan gainontzeko presoak funtzionarioa dela jakin eta hil ez dezaten presoa dela antzeztu eta matxinadari nola edo hala zapuzten saiatuko da, horretarako matxinatuen buruzagia den *Malamadre* (Luis Tosar) deritzon presoaren begirunea eta laguntasuna bereganatuz. Halere patuak Juaneri ustekabekoa emanen dio.

## Aktoreak 
* Luis Tosar: *Malamadre*
* Alberto Ammann: Juan Oliver, "Calzones".
* Antonio Resines: *Utrilla*.
* Marta Etura: Elena Vázquez, Juanen emaztea.
* Carlos Bardem: *Apache*.
* Manuel Morón: Ernesto Almansa, negoziatzailea.
* Luis Zahera: *Releches*.
* Vicente Romero: *Tachuela*.
* Fernando Soto: Armando Nieto.
* Félix Cubero: Germán.
* Manolo Solo
* Jesús Carroza
* Xavier Estévez: GEOen buruzagia.
* Juan Carlos Mangas: *Kaligula*.
* Ricardo de Barreiro: Julián.
* Patxi Biskert: *Potolo*, ETAkidea
* Josean Bengoetxea: *Maisu*, ETAkidea
* Anartz Zuazua: *Txiki*, ETAkidea

## Kanpo lotura 
* *Celda 211* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Celda 211* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai 

## Kanpo estekak 
]]
Jean-Baptiste Picot de Chemeteau

**Jean-Baptiste Picot de Chemeteau**, (Bayonvillers, Somme, 1690eko azaroaren 2a - Baiona, 1768ko otsailaren 13) frantziar noble eta politikaria izan zen, Baionako alkate ohia.

17 urte zituela armadan sartu zen mosketari. Armada uztean, zerga-biltzaile bilakatu zen. 1715ean Baionan Marie Anne de Tastet ezkondu eta bi seme izan zituen:

* Arnaud Picot, Chemeteauko jauna;
* Léon Picot de Chemeteau, mosketari eta Chemeteauko jauna.
Léon Picot de Chemeteau

**Léon Picot de Chemeteau**, (Baiona, 1728ko azaroaren 14a - *ibidem*, 1764) lapurtar noble eta militarra izan zen.

Aita Jean-Baptiste Picot de Chemeteau Baionako alkatea izan zuen. Armadan sartu zen mosketari eta kapitain izendatu zuten. 1760an Marie-France de Penot de Tourniere de la Cossiere ezkondu eta sei seme-alabak izan zituzten, tartean Jean Baptiste Alexandre Picot Chemeteauko jauna.
Jean-Baptiste Plantié

**Jean-Baptiste Plantié**, (Baiona, 1827ko urriaren 20a - *ibidem*, 1889ko abenduaren 11) lapurtar politikaria izan zen, Baionako alkate ohia.

Frantziako Bigarren Inperioaren aurkaria, 1876an jaioterriko alkate eta 1881ean diputatu hautatu zuten.
Patxi Ferreira

'*Francisco *Patxi* Ferreira Colmenero*' (Saucelle, Salamanca, 1967ko maiatzaren 22a) futbolari ohia eta entrenatzailea da. Gaur egun Eibar futbol taldearen bigarren entrenatzailea da. Athletic, Atlético de Madrid, Sevilla, Valentzia eta Rayo Vallecano taldeetan jokatu zuen. Horrez gain, Euskal Herriko eta Espainiako selekzioetan jokatu zuen.

## Estatistikak 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Palmaresa 
;Atlético de Madrid
* Futboleko Espainiako Errege Kopa (2): 1990-91 eta 1991-92.

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
La Fontaineren alegia berheziak

***La Fontaineren alegia berheziak*** edo ***Fableac edo aleguiak*** (jatorrizko izenburua ) Jean de La Fontaine frantziar idazleak 1668 eta 1694 artean idatzitako bildumak dira, Joan Batista Artxuk 1848an eta Leonce Goietxek 1852an euskaratuak. Frantziako literaturaren klasikoak dira. 12 liburutan banaturik, guztira 239 fabula daude. La Fontainek hainbat idazle klasikoren lanak berridatzi zituen: Esopo, Fedro, Bidpai eta abar.

## Kanpo estekak 
* Klasikoen gordailua
Anne Hidalgo

**Anne Hidalgo** (San Fernando, ) frantziar politikaria da, egungo Parisko alkatea dena. 

Andaluzian jaioa, bi urte besterik ez zituela gurasoak Lyonera joan ziren. Frantziako Alderdi Sozialistako kidea, 2001etik aurrera Bertrand Delanoërekin lan egin zuen Parisko udalean, eta 2014an bihurtu zen alkate. Postu hori bete zuen lehen emakumea izan zen.

## Biografia 
### Lehen urteak 
San Fernandon jaio zen (Cadiz, Espainia). Ama jostuna zuen, eta aita elektrizista eta sindikalista zen San Fernandoko ontzioletan.

Bi urte zituela, familia Lyonera joan zen. Hango unibertsitatean Zuzenbidea eta Gizarte eta Lanaren Zientziak ikasi zituen. 1973an familiako kideek frantziar nazionalitatea lortu zuten, eta izena aldatu zuen, jatorrizko Anatik Annera. Beranduago, Parisera joan zen bizitzera.

1980ko hamarkadan ezkondu zen lehen aldiz, eta bi ume eduki zituen. 2004an berriro ezkondu zen Jean-Marc Germain politikariarekin, eta beste ume bat eduki zuen.

### Langile publikoa eta politikaria 
1982an oposaketak gainditu zituen lan ikuskaritzan lan egiteko. Gurasoak San Fernandora itzuli ziren, baina Hidalgok Frantzian jarraitzea erabaki zuen.

1994an Alderdi Sozialistan sartu zen. 1997 eta 2002 urteen artean hiru ministeriotan lan egin zuen, eta lan arloan berdintasuna lortzeko legeak idazten lagundu zuen. 2001ean Parisko zinegotzi hautatu zuten. 2001etik 2014era Parisko alkate Bertrand Delanoëren laguntzailea izan zen, alkateorde postua betez.

2011an funtzionario kargua utzi zuen. 

### Parisko alkate 
2014ko martxoaren 30ean Parisko lehen alkate emakumezkoa bihurtu zen, bigarren itzulian botoen %54,5 lortuta. 2020ko ekainaren 28an berriro irabazi zituen hauteskuneak.

Bere agintaldian bizikletaz ibiltzeko azpiegiturak ugaritu ditu, eta horrek asko handitu du garraiobide honen erabilera.

2022ko Hauteskunde Presidentzialetako hautagai izan zen, baina hamargarren postuan geratu zen, botoen %1.15 lortuta.

## Erreferentziak
Erridikulu

thumb|300px
**Erridikulua** mespretxua eta iseka eragiten duen pertsona, ideia, irudia edo adierazpena da, barregarria, xelebrea, absurdua, nabarmena, ezjakintasunezkoa edo eskasa izateagatik. Absurdua arrazonamendu okerrarekin lotzen da, baina erridikulua denak barregarri izatea gaineratzen dio absurduari. Arrazonamenduetan, zilegi da *reductio ad absurdum* argudioa erabiltzea, baina *reductio ad ridiculum* falazia da.

## Kanpo estekak
Korpuskulu (argipena)

**Korpuskulu** hitzak adiera zenbait ditu:

* arkaismo moduan, funtsezko partikula eta partikula subatomikoa;
* Isaac Newtonek argiaren partikula txikiak izendatzeko abiarazi zuen terminoa;
* odol zelula;
* nerbio-bukaera zenbaiti ematen zaien izena,
** Meiisner korpuskulua.
Nefoskopio

thumb|Nefoskopio baten ilustrazioa
**Nefoskopioa** hodeien abiadura, norabidea eta altuera neurtzeko meteorologian erabiltzen den tresna da. Nefoskopio mota ezberdinak daude:

* orrazi nefoskopioa, Louis Bessonek garatua.
* ispilu nefoskopioa, Carl Gottfrid Finemanek garatua.
* bahe nefoskopioa, Norvegian asmatutako orrazi nefoskopioaren moldaketa bat.
* 1894an Errusian Mikhail Pomortsevek asmatutako mota.

## Kanpo estekak
Intzidentzia (argipena)

**Intzidentzia** terminoak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* fisikan eta bereziki optikan, intzidentzia, izpi batek normalarekin osantzen duen angelua;
* matematikan, intzidentzia-matrizea, bi objektu-multzoren arteko loturak azaltzen dituem matrizea;
* matematika, intzidentzia-aljebra;
* epidemiologian, intzidentzia, aldi batean izandako gaixotasun baten gaixo berrien kopurua;
* aerodinamikan, intzidentzia edo **eraso-angelua**, azalera batek (hegoak bereziki) haizearen norabidearekin osatzen duen angelua.
Prozesu anfiboliko

**Prozedu anfibolikoa** katabolismoa eta anabolismoa barnebiltzen dituen bide metabolikoa da. Adibiderik ezagunena Krebs zikloa da.

Ziklo honen lehen erreakzioan azido oxalazetikoa (lau karbono dituen konposatua) azetatoarekin kondentsatzen da (bi karbono dituen konponsatua) zitrato bat sortzeko (sei karbonodun konponsatua). Hau prozesu anaboliko bat da.

Hurrengo erreakzioetan, berrantolatzeko intramolekurrak, azido isozitrikoa sortzen da.

Hurrengo bi erreakzioak prozesu katabolikoak dira. Pauso bakoitzean -COO talde bat galtzen da, eta azido sukzinikoa sortzen da.

## Kanpo estekak
François Batbedat

**François Batbedat**, (Baiona, 1745eko apirilaren 1a - Vicq-d'Auribat, Landak, 1806ko azaroaren 20) lapurtar negoziogizon eta politikaria izan zen, Baionako alkate ohia.

Gaskoi familia batean jaioa, itzulpengintza landu zuen, Jean de La Fontaineren fabulak gaskoierara ekarriz. Basogintza negozioak izan zituen, Garrossen pinu gorriak landatuz. Armadorea ere izan zen.

## Lanak 
* *Fables causides de La Fontaine en bers gascouns*, F. Batbedat de Vicq, Daretche, Dubourg et Lesca, Baiona, P. Fauvet-Duhard, 1776; Bouhet, la Découvrance , 2005, 106 orr. .
* *Mémoire badin sur un sujet sérieux, dédié aux campagnards et aux curés du département des Landes*, Londres eta Akize, Leclecq, s.d. (1791), 16 orr.
Tetragonuru

**Tetragonuru** (***Tetragonurus***) arrain pertziformeen generoa da, itsaso tropikal eta azpitropikaletan bizi dena. **Tetragonuridae** familiako genero bakarra da.

FishBasek generoak hiru espezie besterik ez dituela dio:
* *Tetragonurus atlanticus* Lowe, 1839
* Tetragonuru pozoitsua, *T. cuvieri* Risso, 1810
* *Tetragonurus pacificus* Abe, 1953

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak