Quentin Tarantino

**Quentin Jerome Tarantino** (Knoxville, Tennessee, 1963ko martxoaren 27a -) zinema zuzendari, aktore eta gidoigile estatubatuarra da. Oscar saria eta Urrezko Palma sariak jaso ditu.

1990eko hamarkadan ospea lortu zuen bere istorio eta filmengatik. Haren estiloa argumentu eten, elkarrizketa original eta bortizkeria odoltsuan oinarritzen da. Aldi berean, ezaguna da haren maila guztietako zinemaren gaineko jakinduria entziklopedikoa.

## Bizitza 
1963ko martxoaren 27an jaio zen Knoxvillen, Tennessee. Izena *Gunsmoke* telebistako telesaileko pertsonaia batetik atera zuten gurasoek, Burt Reynolds aktoreak interpretatzen zuen *Quint* izeneko errementariarenetik.

Bi urte zituela, ama South Bayra bizitzera joan zenean, Los Angeles hegoaldera, eta bertan bizi izan zen hogei urtez. Haren auzoan afroamerikarrak eta zuriak nonahi ziren eta zinemagintza eta kultura frankoren eraginak jaso zituen gaztaroan. Kung fuaren eztanda beste lekuetara zabaltzen ari zen unean, afroamerikarrak joaten ziren zine-aretoetan arte martzialek modan segitzen zuten. 1970eko hamarkadan, oraindik haien zalea zen.
 
Hamazazpi urterekin, ikasketak alboratu eta interpretazio klaseetara joaten hasi zen eta, ahal zuenean, lana ere tartekatzen zuen.

Hogeita bi urte zituenean, *Video Archives*en (Manhattan Beach) maiz ibiltzen zen eta film zaharretan ikasitakoa erabilgarria izan zitzaion oso.

Roger Avary eta Jerry Martinezekin batera, Tarantinok *Video Archives* behin-behineko zine eskola bilakatu zuen. Interpretazio klaseetan, eszena praktikoak eskaini nahi zituen eta idazten hasi zen.

Avery eta beste kide batzuekin lan egin ondoren, Tarantinok idazten segitu zuen, zuzendari izateko grinan, baina ez ziren urte onak izan.

## Reservoir Dogs 
1991n, *Reservoir Dogs* idatzi zuen. Historia minimalista ondu zuen: lapurreta bat eta gehiena plato berean gertatzekoa. 16&nbsp;mm-ko filma egiteko asmoa zuen, merke-merkea eta berak eta lagunek paper guztiak egin behar zituzten. Horretan zebilela, Lawrence Bender ekoizleak irakurri zuen gidoia eta harekin liluratuta geratu. Hilabeteko epea eskatu zion Tarantinori, egiazko filma egin nahi zuela-eta.

Benderrek Harvey Keitelen esku jarri zuen gidoia eta hura ere berehala zaletu zen istorioarekin: horrek ekoizpenaren aurrekontua ziurtatu zuen erabat. Hilabete eman zuten Los Angeleseko grabaketan eta aktore zerrenda ez zen batere makala izan: Keitel, Madsen, Steve Buscemi, Tim Roth, Lawrence Tierney, Chris Penn eta Tarantino bera.

Arrakasta itzela izan zuen Sundanceko Zinemaldian eta mundu guztira zabaldu zuten.

## Ospea 
[thumb|250px|eskuinera|[Robert Rodriguez eta Quentin Tarantino]]

Bat-batean, Tarantino ospetsu egin zen eta *Reservoir Dogs* baino lehen idatzita zeuzkan bi gidoiak ere di-da batean saldu zituen: *True Romance* eta *Natural Born Killers*. Azken film hori Oliver Stonek berridatzi eta zuzendu zuen 1993an.

1994an, *Pulp Fiction* egin zuen, John Travolta eta Uma Thurmanekin.

1997an, *Jackie Brown* idatzi eta zuzendu zuen. Samuel L. Jacksonek, Robert De Nirok, Bridget Fondak eta Michael Keatonek ere harekin egin zuten lan. Urrezko Globoetarako izendatuta egon zen, baita SAG sarietarako ere.

*Jackie Brown* eta *Kill Bill* filmen ekoizpenen artean lau urte pasatu ziren eta, bitarte horretan,  *Inglourious Basterds* idazten aritu zen: 2009ko abuztuan estreinatu zen.

Tarantino ez da idaztearekin eta zuzentzearekin konformatzen: aktore ere izan nahi du. Horrela, bere filmetan eta beste batzuenetan ere azaldu da: *Jackie Brown, Reservoir Dogs, Pulp Fiction, The Man From Hollywood, Four Rooms, From Dusk Till Dawn, Destiny Turns on the Radio, Girl 6*, *Django Unchained*.

## Bitxikeriak 
* Kronologia atzekoz aurrera agertzen da maiz haren filmetan. *Pulp Fiction, Reservoir Dogs edo Kill Bill*-en askotan lehenago ikusten da ondoren gertatuko dena, horrexen ondoko ekintzen aurretik.
* Maiz agertu ohi du bere filmetan *mexikar aurrez-aurreko* bat, hiru pertsonaiak edo gehiagok une berean batak bestea pistolaz apuntatzen.
* Haren pertsonaiek ezizen bat izaten dute, *Reservoir Dogs, Kill Bill* edo *Pulp Fiction* filmek erakusten duten bezala.
* *Big Kahuna Burger* fikziozko jatetxea agertu du film askotan.
* Kamerak hartzen dituen angeluak ere haren estiloaren ezaugarri dira. Maiz ikusten dugu jendea ateak irekitzen edo ixten, aurpegiaren lehen planoak beste pertsonaia batek hitz egiten duen bitartean, aktoreak atzealdetik bistaratzen dira askotan, hainbat toma pertsonaiaren eskuetan hasten da...
* Film gehienetan txertatzen duen haren beste marka bat maletero barrutik hartutako planoa da (*Inglourious Basterds*en gauza bera egiten du, kamioiaren kaxan).
* *Kill Bill* eta *Pulp Fiction* filmetan katana bera agertzen da.
* Emakumearen oinen fetitxismoa: oinak usu bilutsik agertzen dira, baita lehen planoan ere.
* *Zippo *bat (pizgailu modelo ezaguna) agertzen da haren film guztietan.
* Iraupen luzeko tomaren bat txertatu ohi du beti.
* Pertsonaiek *Red Apple* fikziozko markako zigarroak erretzen dituzte, edo iragarki batean agertzen dira.
* *Playboy* aldizkariari eskainitako elkarrizketa batean, *Kill Bill* egiten aritu ziren garaiko cannabis eta extasis kontsumoaz hitz egin zuen.
* Ohikoak ditu erdi planoko eszenak, bi pertsonaiaren arteko elkarrizketa luzeak, noizbehinkako kolaborazioak...
* Badirudi *Video Archives*etik bezero bat ia-ia ostikoka bidali zuela.
* *Kill Bill* salbu, kreditoak horiz agertzen dira film guztietan.
* Odola erruz erabiltzen du.

## Ohiko lankideak 
[thumb|150px|eskuinera|[Samuel L. Jackson]]
[thumb|150px|eskuinera|[Harvey Keitel]]
[thumb|150px|eskuinera|[Uma Thurman]]
[thumb|150px|eskuinera|[Steve Buscemi]]
[thumb|150px|eskuinera|[Michael Madsen]]
[thumb|150px|eskuinera|[John Travolta]]

Tarantinok aktore bakoitzarekin film bat baino gehiago egin ohi ditu, bereziki Samuel L. Jacksonekin. Gainera, muntaia guztiak Sally Menke-k egin ditu.

## Filmografia 
thumb|250px|eskuinera|*Inglourious basterds*

### Zuzendaria 
### Gidoigilea 
* ''My Best Friend's Birthday* (1987)
* *Past Midnight* (1992)
* *Reservoir Dogs* (1992)
* *True Romance* (1993)
* *Pulp Fiction* (1994)
* *Natural Born Killers* (1994) (Oliver Stonek hainbeste aldatu zuela eta, Tarantinok filma arbuiatu du)
* *It's Pat* (1994)
* *Crimson Tide* (1995)
* *Four Rooms* (*The Man from Hollywood* atala) (1995)
* *From Dusk Till Dawn* (1996)
* *Curdled* (1996)
* *Jackie Brown* (1997)
* *Kill Bill* (Kill Bill: Volume 1, 2003 / Kill Bill: Volume 2, 2004)
* *CSI: Crime Scene Investigation* (2005) *Grave Danger: Vols. I & II*
* *Hostel* (2006)
* *Grind House* (*Death Proof* atala) (2006)
* *Inglourious Basterds* balizko estreinaldia 2007an
* *Django Unchained* (2012)
* *The Hateful Eight* (2015)
* *Once Upon a Time in Hollywood* (2019)

### Aktorea 
* *Alias* (telesaioa) (2001) McKenas Cole
* *BaadAsssss Cinema* (2002) (dokumentala)
* *The Muppets' Wizard of Oz* (2005)
* *Vzyat Tarantino* (2005)

### Ekoizlea 
* *My Best Friend's Birthday* (1985)
* *Past Midnight* (1991)
* *Siu nin Wong Fei Hung ji* (1993)
* *Killing Zoe* (1994)
* *Four Rooms* (1995)
* *From Dusk Till Dawn* (1996)
* *Jackie Brown* (1997)
* *Curdled* (1996)
* *God Said, 'Ha!'* (1998)
* *My Name Is Modesty* (2004)
* *Daltry Calhoun* (2005)
* *Hostel* (2005)
* *Freedom's Fury* (2006)
* *Hostel 2* (2007)
* *Grindhouse* (2007)
* *Hell Ride* (2008)
* *Machete* (2010)
* *Once Upon a Time in Hollywood* (2019)

## Sariak 
### Oskar 
* 2013: Gidoi hoberena - *Django Unchained*, **Irabazlea**
* 2009: Zuzendari onena - *Inglourious Basterds*, Izendapena
* 2009: Gidoi hoberena - *Inglourious Basterds*, Izendapena
* 1994: Zuzendari onena - *Pulp Fiction*, Izendapena
* 1994: Gidoi hoberena - *Pulp Fiction*, **Irabazlea**

### BAFTA 
* 2012: Zuzendari onena - *Django Unchained*, Izendapena
* 2012: Gidoi hoberena - *Django Unchained*, **Irabazlea**
* 2009: Zuzendari onena - *Inglourious Basterds*, Izendapena
* 2009: Gidoi hoberena - *Inglourious Basterds*, Izendapena
* 1994: Zuzendari onena - *Pulp Fiction*, Izendapena
* 1994: Gidoi hoberena - *Pulp Fiction*, **Irabazlea**

### Cannes 
* 2009: Urrezko Palma - *Inglourious Basterds*, Izendapena
* 2007: Urrezko Palma - *Death Proof*, Izendapena
* 1994: Urrezko Palma - *Pulp Fiction*, **Irabazlea**

### Urrezko Globoak 
* 2013: Zuzendari onena - *Django Unchained*, Izendapena
* 2013: Gidoi hoberena - *Django Unchained*, **Irabazlea**
* 2010: Zuzendari onena - *Inglourious Basterds*, Izendapena
* 2010: Gidoi hoberena - *Inglourious Basterds*, Izendapena
* 1995: Zuzendari onena - *Pulp Fiction*, Izendapena
* 1995: Gidoi hoberena - *Pulp Fiction'', Izendapena

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Greene, Richard; Mohammad, K. Silem, eds. (2007). Quentin Tarantino and Philosophy. Chicago: Open Court Books. .
* Levy, Emanuel. Cinema of Outsiders: The Rise of American Independent Film. New York: NYU Press, 1999; 2001 paperback.
* Waxman, Sharon, ed. (2005). Rebels on the Backlot: Six Maverick Directors and How They Conquered the Hollywood Studio System. New York: Harper Entertainment. .
* Rausch, Andrew J. (2019). My Best Friend's Birthday: The Making of a Quentin Tarantino Film. Oklahoma: BearManor Media. .

* Emmanuel Burdeau et Nicolas Vieillescazes (dir), avec des textes de Hervé Aubron, Pascal Bonitzer, Emmanuel Burdeau, Éric Chauvier, Marie Gil, Noémie Luciani, Patrice Maniglier, Jean Narboni, Corinne Rondeau et Nicolas Vieillescazes, , Paris, Capricci/Les Prairies ordinaires, 2013, 162 p. ()
* Jerome Charyn (trad. de l'anglais), , Paris, Denoël, 2009, 192 p. ()
* Jean-Pierre Deloux, *Quentin Tarantino, fils de pulp*. Paris : Fleuve noir, 04/1998, 272 p.  ()
* Alberto Morsiani, , Rome, Gremese, coll. « Les grands cinéastes », 2011, 160 p. ()
* Gérard Pangon et Aurélien Ferenczi, , Paris, Arte éd. : Mille et une nuits, 1997, 63 p. ()
* Yannick Surcouf, , Paris, Méréal, 1998, 192 p. ()
* Philippe Ortoli, *Le musée imaginaire de Quentin Tarantino*. Coéd. Cerf-C. Corlet, coll. "7e art" no 142, 03/2012, 534 p.  ()
* Célia Sauvage, *Critiquer Quentin Tarantino est-il raisonnable ?* Paris : Vrin, coll. "Philosophie et cinéma", 03/2013, 120 p.  ()
* Yannick Rolandeau, ''Quentin Tarantino : le crépuscule de l'image''. Paris : L'Harmattan, 05/2014, 163 p.  ()
* Jason Bailey ; trad. Isabelle Pernot, ''Pulp fiction : toute l'histoire du chef-d'œuvre de Quentin Tarantino*. Paris : Huginn & Muninn, 05/2014, 200 p.  ()
* Joachim Lepastier, *Quentin Tarantino*. Paris : Cahiers du cinéma, coll. "Maîtres du cinéma", 05/2015, 104 p.  ()
* Emmanuel Burdeau et Nicolas Vieillescazes, *Quentin Tarantino : un cinéma déchaîné*. Coéd. Capricci-les Prairies ordinaires, 01/2016, 170 p.  ()
* Alberto Morsiani, *Quentin Tarantino : les films du réalisateur qui a réinventé le cinéma*. Paris : Gremese, coll. "Grands cinéastes de notre temps", 09/2016, 191 p.  ()
* Tom Shone ; adaptation française Thierry Buanic, *Tarantino : rétrospective*. Paris : Gründ, coll. "Reportages", 10/2017, 256 p.  ()
* Richard Miller, *Tarantino unlimited*. Paris : Hémisphères éditions, coll. "Ciné-cinéma" no 3, 03/2018, 175 p.  ()
* Alberto Morsiani, *Quentin Tarantino : ses débuts, ses succès, son regard sur son travail et celui de ses pairs, ainsi que l'analyse complète de son œuvre et de ses projets à venir''. Paris : Gremese, 06/2018, 236 p.  ()

## Kanpo estekak 
* Tarantinori buruzko informazioa
* Tarantinoren kontrako webgunea