Chana Malogolowkin-Cohen

**Chana Malogolowkin-Cohen** (Polonia, 1925eko irailaren 13a - Tel Aviv, 2022ko martxoaren 20a) brasildar genetista, ikertzailea eta unibertsitateko irakaslea izan zen.

Brasilgo Historia Naturalean doktoretza eskuratu zuen lehen emakumea izan zen. Horrez gain,  Brasilgo Genetika Elkartearen sortzailea 1955ean, eta *Science* aldizkarian argitaratu zuen lehen emakume brasildarra izan zen.Bere ikerketak *aedes aegipti* eltxoak bakterio batekin infektatzen lagundu zuen, denge, zika, chikunguña eta sukar horiaren birusak transmititzea eragozten duen bakterioa.
## Biografia 
Chana Polonian jaio zen 1924an, baina amonaren izenarekin erregistratu zuten, 1925ean jaio zela esanez. Bere gurasoak, Frima Malogolowkin (poloniarra) eta Morduch Malogolowkin (errusiarra), Sobietar Batasunean antisemitismotik eta garaiko baldintza ekonomiko gogorretatik ihes egin zuten etorkin juduak ziren.1946an lizentziatu tituluarekin graduatu zen eta taxonomiarekin eta drosophila genetikan lan egin zuen karrerako hirugarren urtea amaitu aurretik. 

### Ibilbide profesionala 
Elysiário Távora Filhor-en gomendioz, Antônio Geraldo Lagden Cavalcanti-rekin biologia sailean hasi zen lanean, biak fakultatean irakasle izan zituelarik. Saileko lankide izan zituen Oswaldo Frota-Pessoak eta Helena Sallesek biologian eta drosophila melanogaster-en (fruta-euliak) taxonomian eta bilakaeran karrera bat egitera bultzatu zuten.  

1948an, Chana São Pauloko Unibertsitatera joan zen, André Dreyfusek eta Theodosius Dobzhanskyk zuzendutako talde batekin urtebetez lan egiteko. Talde horretatik sortu zen brasildar genetikaren “Dreyfus-Dobzhansky eskola”. Besteak beste, Antônio Rodrigues Cordeiro, Crodowaldo Pavan, Antônio Brito da Cunha, Newton Freire-Maia, Hans Burla eta Martha Wedel ere izan ziren.

Taldean lortutako esperientziak bultzatuta, doktoretza batean matrikulatu zen Chana, eta doktoretza tesia defendatu zuen 1951n, drosophila talde horren organo genitalen bilakaerari buruzkoa. Espezie ahizpak sailkatzeko drosofiloen genitalak erabili zituen lehen profesionala izan zen, eta hori ez zen ohikoa garai hartan. Zientzia honen instituzionalizazioan ekarpen garrantzitsuak egin zituen Rio de Janeiron eta Brasilen, eta gainera nazioarteko erreferente bihurtu zen drosophila taxonomian. 

Dobzhanskyk gonbidatuta, Columbiako Unibertsitatera joan zen 1956an, Rockefeller Fundazioak finantzatuta. Egonaldi honek bere aurkikuntza garrantzitsuenetako bat egiteko aukera eman zion: euli leinu bat zegoen, arrak sortzen ez zituena (ar eta emeen arteko sexu proportzioa aldatzen zuen sex ratio faktorea) eta beraz leinu hauek eulien kontrol biologikoan erabili ahal izango ziren, adibidez. Aurkikuntzak *Science* aldizkarian argitaratutako artikulua sortu zuen, *Infective Transfer of Maternally Inherited Abnormal Sex-Ratio in Drosophila willistoni*, D. F Poulson egilekide zuela. Brasilgo emakume batek idatzitako lehen artikulua izan zen, eta *Science* aldizkarian Brasilgo zientzialari batek idatzitako bigarren artikulua.

1964an, abokatu israeldar batekin ezkondu eta gutxira, Israelera bidaiatu zuen Chanak. Lan-baldintza zailetan jardun ondoren Haifako Unibertsitatean genetikan lan egitea lortu zuen 1969an; han, Drosophilaren Genetika Laborategia sortu zuen unibertsitatean, Eviatar Nevoren eta Rockefeller Fundazioaren laguntzarekin, eta, ondoren, Haifako Unibertsitateko egungo Eboluzio Institutua sortu zuen. 

### Erretiroa 
1979an erretiratu zen, baina hitzaldiak eta aholkularitza-zerbitzuak ematen jarraitu zuen, artikuluak argitaratzen eta unibertsitateak bisitatzen. Lan laburra egin zuen Tübingengo Unibertsitatean, Diether Sperlichekin, 1980ko hamarkadaren hasieran.

2022ko martxoaren 20an hil zen, 97 urte zituela, Tel Aviven, burmuineko isuri baten ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak