Louise-Victorine Ackermann

**Louise-Victorine Choquet**, **Louise-Victorine Ackermann** deitua, (Paris, 1813ko azaroaren 13a - Niza, 1890eko abuztuaren 2a) frantziar poeta zen.

## Biografia 
Louise-Victorine Choquet Parisen jaio zen, guraso paristarrak zituen. Aitak, Voltaire zalea eta letrez maitemindua, erlijio irakaskuntzatik urrun zegoen heziketa eman zion. Alabaren lehen irakurketen abiarazlea izan zen. Izaera independentea zuen, eta, hogeita hamahiru urterekin, Paris utzi eta landako bakardadera joan zen, emaztea eta hiru alabak berarekin eramanda.

Louisek haurtzaro bakartia bizi izan zuen, Pikardian, Montdidierretik gertu, Amiens hego-ekialdean. Oso gaztetarik erakutsi zuen izaera ikastun eta pentsakorra, bere adineko haurrengandik eta bere ahizpengandik baztertuz. Bere ama, landatar-bizitzara egokitzen ez zena, aspertuta bizi zen, eta ez zuen jarrera oso kontziliantea izan alaba zaharrenarekin. Louisek bere lehen jaunartzea egin zezan eskatu zuen amak, konbentzio mundutarrak errespetatzeko. Louisek, horrela, erlijioa deskubritu zuen, Montdidierreko barnetegian sartu zenean, eta, hasiera-hasieran, erlijioarekiko atxikimendu sutsua erakutsi zuen. Aita asaldatu zuen horrek, eta Voltaire irakurrarazi zion: filosofoaren izpirituak Louise Choqueten eta katolizismoaren arteko lehen dibortzioa eragin zuen.

Barnetegitik bueltan, aitaren liburutegian jarraitu zituen bere irakurketak eta ikasketak, eta Platon eta Buffon deskubritu zituen. Garai hartantsu hasi zen bere lehen bertso-lerroak idazten. Orduan, ama hasi zen kezkatzen, letretako jendearekiko mesfidati. Aholku eskatu zion Parisko lehengusina bati, eta hark, aldiz, gomendatu zion alabaren saiakerak ez oztopatzeko, baizik eta, hauspotzeko.

Orduan, Louise barnetegian sartu zuten, Parisen, Saint-Léon Daubrée abadearen amak zuzendutako erakunde handi batean. Ikasle xomorroa, "ourson" (hartz-kume) izendatu zuten ikaskideek, baina laster bilakatu zen Félix Biscarrat bere literatura irakaslearen kuttuna, zeina Victor Hugoren lagun mina baitzen. Louisek bertsoak idazten zituela jakin zuenean, Félix Biscarratek Victor Hugori ere eraman zizkion haren lanetako batzuk, zeinak zenbait aholku eman zizkion.

Félix Biscarratek bere ikaslearen irakurketak elikatzen zituen, autore garaikideen ekoizpenak eskainiz. Halaber, Lord Byron, Shakespeare, Goethe eta Schiller autore ingeles eta alemaniarrak ezagutu zituen. Daubrée abadearen teologiaren irakurketa paraleloak pentsamendu erlijiosoari behin betiko uko eginarazi zion, nahiz eta bere memorietan gerora “mistizismo-berrerortzeak” izan zituela aitortu.

Hiru urtez barnetegian egon ondoren, familiarengana itzuli zen, eta bakarkako ikasketekin eta konposizioarekin jarraitu zuen. Bere hurbilekoei egile modernoak ezagutarazi zizkien: Hugo, Vigny, Musset, Sénancour. Baina, laster, aita hil zitzaionean, bere literatur trebetasunei balioa ematen zien familia-euskarri bakarraren babesik gabe gelditu zen. Amak debekatu egin zion egileengana joatea, eta Louisek uko egin zion poesiari aldi baterako. 1838an, urtebetez Berlinera joaten utz ziezaiola lortu zuen, Schubartek zuzendutako neskatoentzako ereduzko erakunde batean, zeinak lagundu baitzion alemana hobetzen, eta Berlingo hiriaren xarmaren mende izan zen. Honela definitzen zuen hiria:«Nire ametsetako hiria. Salbuespen gutxi batzuk kenduta, ikasteko edo irakasteko baino ez ziren bizi hango biztanleak.»Hiru urte geroago itzuliko zen, ama hil ostean. Paul Ackermann frantziar hizkuntzalaria ezagutu zuen, Pierre.Joseph Proudhonen laguna. Paul beraz maitemindu zen, eta harekin ezkondu zen, gogo handirik gabe:«Erraz biziko nintzatekeen maitasunik gabe; baina, harekin topo egin nuen, hain zintzoa eta hain sakona, eta ez nuen baztertzeko adorerik izan. Beraz, ezkondu egin nintzen, baina erakarmenik batere gabe; komenentzia moraleko ezkontza bat besterik ez nuen egin.»Bere harridurarako, ezkontza hura guztiz zoriontsua izan zen, baina Paul Ackermann gaixotuta hil zen, 1846ko uztailaren 26an, 34 urte zituela. Oso hunkituta alargun gelditzeagatik, Louise bere ahizpa batekin elkartu zen Nizan, eta lursail isolatu bat erosi zuen bertan. Hainbat urte eman zituen nekazaritza lanetan, poesia egiteko gogoa itzuli zitzaion arte. Bere lehen argitalpenek interes gutxi piztu zuten, baina zenbait kritikariren arreta erakarri zuten, goraipatu egin zuten, eta, aldi berean, bere ezkortasuna Alemanezko literaturaren eraginari egozten zioten. Bere burua defendatu zuen eragin horretatik, eta adierazi zuen bere pentsamenduen negatibotasunaren parte bat bere-berea zela eta bere lehen poesietan jada agertzen zela, nahiz eta poesia haien arrastorik ez dagoen bere hitzak berresteko.

Bere autobiografiak pentsamendu argia zuela erakusten du, ikasketarekiko eta bakardadearekiko maitasuna, baita bere testuetan islatuko den gizateriaren kezka ere.

Nizan hil zen, quai du Midiko 22an, 1890eko abuztuaren 2an, goizeko hamarretan. Heriotza-aktak errentadun aitortzen du.

## Aipamenak 
* «Urrutitik begiratuta, nire gogoeta bakartien bidez, giza-generoa drama tamalgarri bateko heroi gisa agertzen zitzaidan, unibertsoko bazter galdu batean jokatzen zen drama, lege itsuen indarrez, natura axolagabe baten aurrean, bukaeran ezereza zuena.»
* «Nire haurtzaroa tristea izan zen. Ditudan lehen oroitzapenetatik, iragan ilun bat besterik ez dut ikusten. Iruditzen zait eguzkiak ez duela inoiz argitu garai hartan. Ni basatia eta kontzentratua nintzen berez. Jasanezinak zitzaizkidan egiten zizkidaten laztan bakanak; ehun aldiz nahiago nituen esker txarrak.»

## Bibliografia 
Bibliografia hau Louise Ackermanen obra inprimatuekin hasten da. Hainbat lekutan bildu ziren datuak: Frantziako Liburutegi Nazionalean (Data.BnF.fr); Gallican, zeinak digitalizatu baitzituen Ackermanen izenburu batzuk; SUDOCen (sudoc.abes.fr), non inprimatutako lanak bildu ziren, baina aleak bildu gabe, BnFaren bildumei nahiko ondo egokitzen zaizkienak. *Karlsruhe virtueller Katalog* en ere egin zen kontsulta, eta poetaren lanen alemanerako eta ingeleserako itzulpen batzuk inbentariatu zituzten, baina baita alemanezko jatorrizko testu bat ere, Suitzako liburutegi batean.''''

Inbentriatutako lanak argitalpenaren ordena kronologikoan gordetzen dira.

Bibliografiaren bigarren zatian, bereziki, Louise Ackermannek inspiratutako musika eta antzerki lanak biltzen dira: partizioak, abestiak, musika grabazioak, egilearen testuetan oinarritutako antzezlanak. Argi dago identifikazio hori eragindako kontserbazio-erakundeen lan katalografikoaren araberakoa dela.

Iturrien egoera bat dator jarraian, primarioak lehenik: KVK eta BnFeko Archives et Manuscrits (Artxiboak eta Eskuizkribuak) basea baliabide baliotsuak izan dira: korrespondentziak aurkitu dira, eta horietako batzuk Staatsbibliothek zu Berlinen eskaneatu ziren, Ackermannek zenbait egilerekin izanak, hala nolaHumboldt, Marie d'Agoult, Edouard Grenier, Juliette Drouet... Louise Ackermanni buruzko prentsako artikuluen album bat ere erantsi zaio iturri primarioen aurre-katalogo horri

Bigarren mailako iturrien egoerak, edizioaren ordena kronologikoaren arabera identifikatuak, Ackermannen bibliografia kritikoa ezartzen du: lan gehienak frantsesak dira, baina baita alemaniarrak, italiarrak eta, neurri txikiagoan, britainiarrak ere. Bi estanpatu gehitu zaizkio bere lan multzoari, horietako bat Gallican eskaneatua.

*[Recueil. Portraits. Lettre A]*, 16 Arsenal - Magasin - EST-Pet. fol.-P (A).

*[Recueil. Portraits de Louise Victorine Choquet, Mme Ackermann (xixe siècle)]*, Richelieu - Estampes et photographie - Magasin - N-2 (ACKERMANN, Louise Victorine Choquet, Mme).

### Agertokirako egokitzapenak 
* *Les Galets de la mer - Louise Ackermann la poétesse révoltée !* de Caroline Rainette, d'après la vie et l’œuvre de Louise Ackermann, . Création Avignon 2015, Compagnie Étincelle.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  "Bitartean Louise Ackermann", Hedoi Etxarte, 2024ko uztailaren 6ko Berria
* Citations sur Au fil de mes lectures
* Choix de poèmes sur *unjourunpoeme.fr*
* Une sélection de poèmes de Louise Ackermann