1892

## Gertaerak 
## Arte eta kultura 
* Maiatzaren 21a &ndash; *Pailazoak* (), Ruggero Leoncavalloren opera estreinatu zen Milango Teatro Dal Vermen.

## Zientzia eta teknologia 
## Kirolak 
* Martxoaren 6a &ndash; 1892ko Home Nations Txapelketa bukatu zen: Ingalaterra izan zen txapelduna partida guztiak irabaziz eta aurkako puntu bakar bat jaso gabe.

## Jaiotzak 
#### Urtarrila 
* Urtarrilaren 1a &ndash; Pedro José Galíndez, *Peru Galindez*, euskal kirolari eta abokatua (h. 1971).
* Urtarrilaren 1a &ndash; Aga Lahowska, poloniar opera abeslaria (h. ?).
* Urtarrilaren 3a &ndash; J.R.R. Tolkien, ingeles filologo, irakasle eta fantasia epikoko idazlea (h. 1973).
* Urtarrilaren 6a &ndash; Jesus Agirregabiria, donostiar tenorra (h. 1975).
* Urtarrilaren 10a &ndash; Nicanor Narbarte, gipuzkoar kirolzale eta euskalzalea, euskal abizenei buruzko liburu baten idazlea (h. 1970).
* Urtarrilaren 14a &ndash; Martin Niemöller, alemaniar teologo eta ministro protestantea, nazien aurka nabarmendu zena (h. 1984).
* Urtarrilaren 15a &ndash; Pablo Artxanko, Eusko Abertzale Ekintzako (EAE) kide historiko eta euskaltzalea (h. 1962).
* Urtarrilaren 17a &ndash; Luther Gulick, estatubatuar kudeaketa aditua (h. 1993).
* Urtarrilaren 18a &ndash; Oliver Hardy, estatubatuar aktorea, Laurel eta Hardy komiko bikote ospetsuko kidea (h. 1957).
* Urtarrilaren 19a &ndash; Ólafur Thors, Islandiako lehen ministroa (h. 1964).
* Urtarrilaren 21a &ndash; Esperanza Rodríguez Cerdán, espainiar maistra errepublikanoa (h. 1984).
* Urtarrilaren 22a &ndash; Marcel Dassault, frantziar aeronautika-ingeniaria eta enpresa-gizona (h. 1986).
* Urtarrilaren 24a &ndash; Ksenia Boguslavskaia, errusiar abangoardiako artista, poeta eta barne diseinatzailea (h. 1972).
* Urtarrilaren 26a &ndash; Bessie Coleman, estatubatuar hegazkinlaria, pilotu baimena lortu zuen afro-amerikar jatorriko lehen emakumea (h. 1926).
* Urtarrilaren 29a &ndash; Ernst Lubitsch, alemaniar zinema zuzendaria (h. 1947).
* Urtarrilaren 31 &ndash; Eddie Cantor, estatubatuar umorista, dantzari, abeslari, aktore eta abesti egilea (h. 1964).

#### Otsaila 
* Otsailaren 2a &ndash; Cuno Hoffmeister, alemaniar astronomoa (h. 1968).
* Otsailaren 3a &ndash; Juan Negrín, Espainiako Bigarren Errepublikako Presidentea (h. 1956).
* Otsailaren 4a &ndash; Ugo Betti, italiar antzerkigilea (h. 1953).
* Otsailaren 4a &ndash; Andreu Nin, kataluniar politikaria (h. 1937).
* Otsailaren 6a &ndash; William P. Murphy, estatubatuar sendagilea, 1934ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1987).
* Otsailaren 9a &ndash; Fiodor Raskolnikov, errusiar militante boltxebikea (h. 1939).
* Otsailaren 19a &ndash; René Labat, lapurtar atleta (h. 1970).
* Otsailaren 22a &ndash; Edna St. Vincent Millay, estatubatuar antzerkigile eta poeta lirikoa (h. 1950).
* Otsailaren 23a &ndash; Agnes Smedley, estatubatuar kazetari, idazle eta feminista (h. 1950).
* Otsailaren 26a &ndash; Alejandro Larrakoetxea, bizkaitar idazlea (h. 1976).
* Otsailaren 29a &ndash; Ana María Ibars, espainiar idazle eta maistra (h. 1965).
* Otsailaren 29a &ndash; Augusta Savage, estatubatuar eskultorea (h. 1962).

#### Martxoa 
* Martxoaren 1a &ndash; Akutagawa Ryunosuke, japoniar idazlea (h. 1927).
* Martxoaren 7a &ndash; Felisa Mary, euskal aktorea (h. 1956).
* Martxoaren 8a &ndash; Juana de Ibarbourou, uruguaitar idazlea (h. 1979).
* Martxoaren 9a &ndash; Mátyás Rákosi, Hungariako lehen ministroa (h. 1971).
* Martxoaren 9a &ndash; Vita Sackville-West, ingeles idazlea eta lorategi diseinatzailea (h. 1962).
* Martxoaren 10a &ndash; Arthur Honegger, suitzar musikagilea (h. 1955).
* Martxoaren 10a &ndash; Gregory La Cava, estatubatuar zinema zuzendaria (h. 1952).
* Martxoaren 15a &ndash; Mixel Dargaitz, lapurtar bertsolaria (h. 1965).
* Martxoaren 16a &ndash; César Vallejo, perutar poeta, Hego Ameriketako literaturako poeta nagusietakoa (h. 1938).
* Martxoaren 22a &ndash; Joaquín Zuazagoitia, bizkaitar kazetari eta politikaria eta Bilboko alkatea (h. 1971).
* Martxoaren 28a &ndash; Corneille Heymans, belgikar fisiologoa, 1938ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1968).
* Martxoaren 29a &ndash; József Mindszenty, hungariar kardinala (h. 1975).
* Martxoaren 30a &ndash; Stefan Banach, poloniar matematikaria (h. 1945).
* Martxoaren 30a &ndash; Erhard Milch, alemaniar landa mariskala (h. 1972).
* Martxoaren 30a &ndash; Erwin Panofsky, alemaniar arte-historialaria (h. 1968).

#### Apirila 
* Apirilaren 2a &ndash; Klavdia Ode-Vasilieva, palestinar-errusiar arabista eta irakaslea (h. 1965).
* Apirilaren 4a &ndash; Karl Wilhelm Reinmuth, alemaniar astronomoa (h. 1979).
* Apirilaren 4a &ndash; Edith Södergran, suediar hiztuneko finlandiar poeta, XX. mendeko eskandinabiar poeta nagusienetakoa (h. 1923).
* Apirilaren 5a &ndash; Hermann Kemper, alemaniar ingeniaria, lebitazio magnetikoaren aitzindaria (h. 1977).
* Apirilaren 6a &ndash; Celestino Sarobe, gipuzkoar baritonoa (h. 1952).
* Apirilaren 8a &ndash; Richard Neutra, austriar-estatubatuar arkitektoa (h. 1970).
* Apirilaren 8a &ndash; Mary Pickford, kanadar-estatubatuar aktorea eta United Artists estudioaren fundatzailea (h. 1979).
* Apirilaren 12a &ndash; Julia Irazu Gartzia, arabar maistra aitzindaria (h. 1979).
* Apirilaren 13a &ndash; Robert Watson-Watt, eskoziar fisikaria (h. 1973).
* Apirilaren 14a &ndash; Juan Belmonte, *el Pasmo de Triana*, espainiar zezenketaria (h. 1962).
* Apirilaren 14a &ndash; Gordon Childe, australiar arkeologoa (h. 1957).
* Apirilaren 14a &ndash; Cecilio Ibarretxe, Athleticeko bizkaitar futbolaria (h. 1961).
* Apirilaren 18a &ndash; Bolesław Bierut, poloniar politikari komunista, Poloniako presidentea (h. 1956).
* Apirilaren 19a &ndash; Grigori Abramovitx Shajn, sobietar/errusiar astronomoa (h. 1956).
* Apirilaren 19a &ndash; Germaine Tailleferre, frantziar musikagile eta pianista (h. 1983).
* Apirilaren 24a &ndash; Albert Mayer, Lehen Mundu Gerran hil zen lehen soldadu alemaniarra (h. 1914).

#### Maiatza 
* Maiatzaren 2a &ndash; Manfred von Richthofen, *Baroi Gorria*, alemaniar militar eta hegazkin pilotua (h. 1918).
* Maiatzaren 3a &ndash; George Paget Thomson, ingeles fisikaria, 1937ko Fisikako Nobel Saria (h. 1975).
* Maiatzaren 4a &ndash; Fernando Barrón, arabar militarra (h. 1953).
* Maiatzaren 5a &ndash; Dorothy Garrod, britainiar arkeologoa, Paleolito Aroan aditua (h. 1968).
* Maiatzaren 7a &ndash; Archibald MacLeish, estatubatuar olerkaria (h. 1982).
* Maiatzaren 7a &ndash; Josip Broz Tito, militarra eta Jugoslaviako presidentea (h. 1980).
* Maiatzaren 8a &ndash; Arnold Hauser, hungariar arte-historialaria (h. 1978).
* Maiatzaren 9a &ndash; Zita Borboi-Parmakoa, Austriako azken enperadorearen emaztea, zenbait urtez Lekeition erbestean bizi izandakoa (h. 1989).
* Maiatzaren 11 &ndash; Margaret Rutherford, ingeles aktorea (h. 1972).
* Maiatzaren 15a &ndash; Isidro Ansorena, hernaniar txistularia (h. 1975).
* Maiatzaren 20a &ndash; Ramiro Arrue, bizkaitar margolaria (h. 1971).
* Maiatzaren 23a &ndash; Rafael Moreno, *Pichichi*, Bilboko Athletic Klubeko jokalaria (h. 1922).
* Maiatzaren 25a &ndash; Liam Mellows, irlandar errepublikarra (h. 1922).
* Maiatzaren 29a &ndash; Alfonsina Storni, argentinar postmodernismoko poeta eta idazlea (h. 1938).
* Maiatzaren 31 &ndash; Gregor Strasser, alemaniar politikari nazia (h. 1934).

#### Ekaina 
* Ekainaren 1a &ndash; Amanullah Khan, Afganistango erregea (h. 1960).
* Ekainaren 7a &ndash; Kevin O'Higgins, irlandar politikaria (h. 1927).
* Ekainaren 8a &ndash; Manuel Ignacio Galíndez, bizkaitar futbolari eta arkitektoa, arkitektura arrazionalistaren aurrekaria (h. 1980).
* Ekainaren 9a &ndash; Armand Lunel, frantziar idazlea eta shuadit edo judu-proventzeraren azken hiztuna (h. 1977).
* Ekainaren 12a &ndash; Djuna Barnes, estatubatuar idazlea (h. 1982).
* Ekainaren 13a &ndash; Basil Rathbone, ingeles aktorea (h. 1967).
* Ekainaren 15a &ndash; Andrew Loomis, estatubatuar ilustratzaile, marrazkilari, idazle eta marrazkilaritza irakaslea (h. 1959).
* Ekainaren 18a &ndash; Victor Fontan, frantziar txirrindularia (h. 1982).
* Ekainaren 21a &ndash; Hilding Rosenberg, suediar musikagilea (h. 1985).
* Ekainaren 25a &ndash; Carme Montoriol i Puig, kataluniar itzultzaile, narratzaile, poeta, dramagile eta piano-jotzailea (h. 1966).
* Ekainaren 26a &ndash; Leon Barrenetxea, gipuzkoar eskultorea (h. 1947).
* Ekainaren 26a &ndash; Pearl S. Buck, estatubatuar idazlea, 1938ko Literaturako Nobel Saria (h. 1973).
* Ekainaren 28a &ndash; E. H. Carr, britainiar historialari, diplomazialari eta kazetaria (h. 1982).
* Ekainaren 28a - Milunka Savić, serbiar heroia, gerra guztien historian kondekorazio gehien jaso dituen emakumea (h. 1973).
* Ekainaren 29a &ndash; Pedro Antequera Azpiri, espainiar margolaria, marrazkilaria eta artista grafikoa (h. 1975).

#### Uztaila 
* Uztailaren 1a &ndash; James Cain, estatubatuar idazlea eta kazetaria (h. 1977).
* Uztailaren 6a &ndash; Lucio Bergara, nafar ebanista eta argazkilari afizionatua (h. 1978).
* Uztailaren 8a &ndash; Richard Aldington, ingeles idazlea (h. 1962).
* Uztailaren 11 &ndash; Thomas Mitchell, estatubatuar aktorea (h. 1962).
* Uztailaren 12a &ndash; Bruno Schulz, judu jatorriko poloniar idazle, artista, literatura kritikari eta arte irakaslea (h. 1942).
* Uztailaren 13a &ndash; Hans Streuli, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1970).
* Uztailaren 15a &ndash; Walter Benjamin, alemaniar literatura-kritikari eta filosofoa (h. 1940).
* Uztailaren 20a &ndash; Eli Gallastegi, *Gudari*, bizkaitar politikari abertzale eta jeltzale independentista (h. 1974).
* Uztailaren 22a &ndash; Arthur Seyss-Inquart, austriar politikari nazia (h. 1946).
* Uztailaren 23a &ndash; Haile Selassie, Etiopiako azken Enperadorea eta Rastafari mugimenduaren sortzailea (h. 1975).
* Uztailaren 24a &ndash; Alice Ball, estatubatuar zientzilari eta kimikaria, lepraren aurkako garaiko tratamendu eraginkorrenaren garatzailea (h. 1916).
* Uztailaren 24a &ndash; Philomène Cadoret, bretainiar jostun, idazle eta poeta (h. 1923).
* Uztailaren 27a &ndash; Eulogio Aranguren, gipuzkoar futbolaria (h. 1973).
* Uztailaren 29a &ndash; William Powell, estatubatuar aktorea (h. 1984).

#### Abuztua 
* Abuztuaren 6a &ndash; Frank Tuttle, estatubatuar zinemagilea (h. 1963).
* Abuztuaren 11 &ndash; Władysław Anders, poloniar militar eta politikaria (h. 1970).
* Abuztuaren 11 &ndash; Hugh MacDiarmid, eskoziar olerkaria (h. 1978).
* Abuztuaren 12a &ndash; Mariano Arrate, gipuzkoar futbolaria (h. 1963).
* Abuztuaren 15a &ndash; Louis-Victor de Broglie, frantziar fisikaria, 1929ko Fisikako Nobel Saria (h.1987)
* Abuztuaren 16a &ndash; Harold Foster, kanadar-estatubatuar komikigilea (h. 1982).
* Abuztuaren 21a &ndash; Charles Vanel, frantziar aktorea (h. 1989).
* Abuztuaren 22a &ndash; José Olivares, *Tellagorri*, bizkaitar idazlea eta kazetaria (h. 1960).
* Abuztuaren 26a &ndash; Gaetano Belloni, italiar txirrindularia (h. 1980).
* Abuztuaren 28a &ndash; Augustin Souchy, alemaniar anarkosindialista, antimilitarista eta kazetaria (h. 1984).

#### Iraila 
* Irailaren 4a &ndash; Darius Milhaud, frantziar musikagilea (h. 1974).
* Irailaren 6a &ndash; Edward Victor Appleton, ingeles fisikaria, 1947ko Fisikako Nobel Saria (h. 1965).
* Irailaren 10a &ndash; Arthur Compton, estatubatuar fisikaria, 1927ko Fisikako Nobel Saria (h. 1962).
* Irailaren 11 &ndash; Lucien Buysse, belgikar txirrindularia (h. 1980).
* Irailaren 11 &ndash; Jose Antonio Uharte, nafar biolinista (h. 1968).
* Irailaren 16a &ndash; Werner Bergengruen, alemaniar idazlea (h. 1964).
* Irailaren 27a &ndash; Mikhailo Kravtxuk, sobietar-ukrainar matematikaria (h. 1942).

#### Urria 
* Urriaren 3a &ndash; Inazio Larrañaga, gipuzkoar idazlea (h. 1975).
* Urriaren 4a &ndash; Engelbert Dollfuss, Austriako kantzelaria (h. 1934).
* Urriaren 6a &ndash; Sándor Rónai, Hungariako estatuburua (h. 1965).
* Urriaren 8a &ndash; Marina Tsvetaieva, errusiar poeta eta idazlea (h. 1941).
* Urriaren 9a &ndash; Ivo Andritx, serbokroazieraz idatzi zuen idazlea, 1961eko Literaturako Nobel Saria (h. 1975).
* Urriaren 19a &ndash; Ilmari Hannikainen, finlandiar konpositorea (h. 1955).
* Urriaren 23a &ndash; Gummo Marx, estatubatuar umorista eta aktorea (h. 1977).
* Urriaren 28a &ndash; Pierre Frieden, Luxenburgoko lehen ministroa (h. 1959).
* Urriaren 29a &ndash; Lola Anglada, kataluniar haur-literaturako idazle, komikilari eta ilustratzailea (h. 1984).
* Urriaren 29a &ndash; Aurora Bertrana, katalan idazle eta biolin-jotzailea (h. 1974).
* Urriaren 31 &ndash; Aleksandr Alekhin, errusiar xake jokalaria (h. 1946).

#### Azaroa 
* Azaroaren 2a &ndash; Alice Brady, estatubatuar aktorea (h. 1939).
* Azaroaren 5a &ndash; J. B. S. Haldane, britainiar-indiar zientzialaria (h. 1964).
* Azaroaren 17a &ndash; Dimitrios Kiousopoulos, Greziako lehen ministroa (h. 1977).

#### Abendua 
* Abenduaren 4a &ndash; Francisco Franco, espainiar militar eta diktadorea (h. 1975).
* Abenduaren 6a &ndash; Osbert Sitwell, ingeles idazlea (h. 1969).
* Abenduaren 7a &ndash; Stuart Davis, estatubatuar margolaria eta marrazkigilea, Ameriketako arte abstraktuaren aitzindaritzat hartua (h. 1964).
* Abenduaren 8a &ndash; Herbert John Louis Hinkler, australiar hegalaria (h. 1933).
* Abenduaren 12a &ndash; Juan Arin, gipuzkoar etnografo, idazle eta historialaria (h. 1972).
* Abenduaren 21a &ndash; Rebecca West, britainiar idazle, kazetari, liburu-kritikari eta bidaia-idazlea (h. 1983).
* Abenduaren 24a &ndash; Ruth Chatterton, estatubatuar aktorea (h. 1961).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Alexandros Svolos, Greziako lehen ministroa (h. 1956).
* Jon Zabalo, *Txiki*, euskal herritar marrazkilaria eta irudigilea (h. 1948).
* Kamilla Kruxelnitskaia, bielorrusiar-errusiar disidente sobietar katolikoa (h. 1937).
* Martin Oiartzabal Oiartzabal, euskal idazlea (h. 1966).

## Heriotzak 
#### Urtarriletik ekainera 
* Urtarrilaren 2a &ndash; George Biddell Airy, ingeles matematikaria (j. 1801).
* Urtarrilaren 7a &ndash; Muhammad Tawfiq, Egiptoko *kedivea* (j. 1852).
* Urtarrilaren 13a &ndash; Daniel Weisweiller, alemaniar jatorriko espainiar finantza-gizona (j. 1814).
* Urtarrilaren 14a &ndash; Henry Edward Manning, ingeles kardinala (j. 1808).
* Urtarrilaren 17a &ndash; Mercy Brown, tuberkulosiaz hil zen estatubatuar gaztea, *Ingalaterra Berriko azken banpiroa* bezala ezagutua (j. 1873).
* Urtarrilaren 21a &ndash; John Couch Adams, britainiar matematikari eta astronomoa (j. 1819).
* Urtarrilaren 22a &ndash; Luis Dabán, nafar ofiziala (j. 1841).
* Otsailaren 16a &ndash; Henry Walter Bates, ingeles naturalista eta esploratzailea (j. 1825).
* Otsailaren 17a &ndash; Johan Sverdrup, Norvegiako lehen ministroa (j. 1816).
* Otsailaren 20a &ndash; Manuel Juambeltz, euskal apaiz, foruzale eta karlista (j. 1839).
* Martxoaren 26a &ndash; Walt Whitman, estatubatuar olerkaria (j. 1819).
* Martxoaren 28a &ndash; Annibale de Gasparis, italiar astronomoa (j. 1819).
* Apirilaren 4a &ndash; Marie Zedelius, alemaniar idazlea (j. 1826).
* Apirilaren 22a &ndash; Édouard Lalo, frantziar musikagilea (j. 1823).
* Apirilaren 22a &ndash; Agripina Samper Agudelo, kolonbiar poeta (j. 1833).
* Apirilaren 27a &ndash; Jean Etxepareborda, baxenafar mediku ikerlaria (j. 1823).
* Apirilaren 28a &ndash; Ludvig Holstein-Holsteinborg, Danimarkako lehen ministroa (j. 1815).
* Maiatzaren 5a &ndash; August Wilhelm von Hofmann, alemaniar kimikaria (j. 1818).
* Maiatzaren 13a &ndash; Teresa Aço, portugaldar aktorea (j. 1852).
* Maiatzaren 17a &ndash; Pedro Goyena, argentinar abokatu, idazle eta politikaria (j. 1843).
* Maiatzaren 26a &ndash; José Lerga Donamaria, nafar buruzagi karlista (j. 1817).
* Maiatzaren 29a &ndash; Mirzá Husseyn Alí i Nurí, Bahá'u'lláh, Bahaismoaren sortzaile pertsiarra (j. 1817).
* Maiatzaren 30a &ndash; Mária Lebstück, gizonez jantzita, lehenengo husar emakume ofiziala (j. 1831).
* Ekainaren 22a &ndash; Anne Reeve Aldrich, estatubatuar poeta eta eleberrigilea (j. 1866).
* Ekainaren 28a &ndash; Harry Atkinson, Zeelanda Berriko lehen ministroa (j. 1831).

#### Uztailetik abendura 
* Uztailaren 18a &ndash; Thomas Cook, *Thomas Cook & Son* bidaia-agentziaren sortzaile ingelesa (j. 1808).
* Abuztuaren 4a &ndash; Ernestine Rose, idazlea, sufragista eta feminista (j. 1810).
* Abuztuaren 23a &ndash; Deodoro da Fonseca, Brasilgo lehenbiziko presidentea (j. 1827).
* Irailaren 17a &ndash; Rudolf von Jhering, alemaniar legelaria (j. 1818).
* Urriaren 2a &ndash; Ernest Renan, frantziar filosofoa, historialaria eta idazlea (j. 1823).
* Urriaren 4a &ndash; Émile Signol, frantziar margolaria (j. 1804).
* Urriaren 6a &ndash; Alfred Tennyson, ingeles olerkaria (j. 1809).
* Urriaren 14a &ndash; Peter Nicolai Arbo, norvegiar margolaria (j. 1831).
* Urriaren 19a &ndash; Luis Karril, donostiar arrantzalea eta eta traineru estropadetako patroia (j. 1847).
* Urriaren 21a &ndash; Anne Charlotte Leffler, suediar idazlea (j. 1849).
* Urriaren 23a &ndash; Emin Paxa, alemaniar bidaiaria eta kolonizatzailea (j. 1840).
* Urriaren 25a &ndash; Juan B. Eustaquio Delmas, bizkaitar kazetaria, idazlea eta inprimatzailea (j. 1820).
* Urriaren 25a &ndash; Caroline Lavinia Scott Harrison, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (j. 1822).
* Urriaren 29a &ndash; William Harnett, irlandar jatorriko estatubatuar margolaria (j. 1848).
* Azaroaren 1a &ndash; Serafino De Tivoli, italiar margolaria (j. 1825).
* Azaroaren 6a &ndash; Juana Manuela Gorriti, argentinar idazlea (j. 1818).
* Azaroaren 26a &ndash; Charles Martial Lavigerie, lapurtar kardinala (j. 1825).
* Azaroaren 30a &ndash; Dimitrios Valvis, Greziako lehen ministroa (j. 1808).
* Abenduaren 3a &ndash; Afanasi Fet, errusiar olerkaria (j. 1820).
* Abenduaren 6a &ndash; Ernst Werner von Siemens, alemaniar asmaitzale eta enpresaburua (j. 1816).
* Abenduaren 18a &ndash; Richard Owen, ingeles naturalista (j. 1804).
* Abenduaren 20a &ndash; Eduarda Mansilla, argentinar idazle, kazetari eta musikagilea (j. 1834).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Luis Zirilo Iza, bizkaitar idazlea (j. 1837).
* Eudora Bumstead, estatubatuar poeta (j. 1860).
* James Skivring Smith, Liberiako presidentea (j. 1825).
----

## Kanpo estekak