open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joy Division

***Joy Division*** (Salford, Manchester Handia, 1976) ingeles punk talde bat izan zen. Jatorrian ***Warsaw*** deitua, taldea Ian Curtisek, Bernard Sumnerrek, Peter Hookek eta Stephen Morrisek osatu zuten.

*Joy Division*ek hasierako punk rock eraginetatik eboluzionatu zuen (Jon Savage musika kritikariaren arabera, "Ez zen punka, baina bere energiak zuzenean inspiratua zegoen"), ondoren, bere aitzindaria izan zen soinu eta estilo bat garatzeko, post-punk deitua, *Siouxsie and the Banshees* eta *The Cure* bezalako bandekin batera. Soinu ilun bat izateaz gain, bere letretan heriotzarekin eta etsipenarekin obsesionatuta zeuden, Ian Curtis kantariak pairatzen zuen epilepsiak bultzatuta.

Haien lehen EPak, *An Ideal for Living*, Tony Wilsonen arreta erakarri zuen. Lehen diskoa, *Unknown Pleasures*, Wilsonen zigilu diskografikoan argitaratu zen, Factory Records, eta kritika britainiarraren txaloa eragin zuen. Ian Curtis kantariari depresioak eta arazo pertsonalek eragin zioten, ezkontzaren desegitea eta epilepsia krisi larriak barne. Curtisek gero eta zailago ikusten zuen zuzenean kantatzea, eta sarritan krisi epileptikoak izaten zituen bere ikuskizunetan.

1980ko maiatzean, taldearen lehen biraren bezperan, Ian Curtisek bere buruaz beste egin zuen bere etxeko sukaldean urkatuz, Werner Herzogen *Stroszek* filma ikusi eta gero, Iggy Popen *The Idiot* diskoa entzuten zuen bitartean. Joy Divisionek, hil ondoren kaleratu zuen bere bigarren albuma, *Closer* (1980) izenekoa eta *Love Will Tear Us Apart* singlea, zerrendetan kaleratu zuen diskorik arrakastatsuena bihurtu zen. Curtis hil ondoren, gainontzeko taldekideek *New Order* sortu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* New Order

## Kanpo estekak
PSR B1919+21

**PSR B1919+21** 1,3373 segundoko maiztasuna eta 0,04 segundoko uhin-luzera duen pultsar bat da. Jocelyn Bell Burnellek aurkitu zuen 1967ko azaroaren 28an, eta aurkitutako lehen irrati pultsarra izan zen. Seinalearen erregulartasunak eta indarrak pentsarazi zuen estralurtarren itsasargi moduko bat zela, eta horregatik deitu zitzaion ere **LGM-1** (ingelesezko *little green men* hitzen akronimoa, gizontxo berde).

Hasiera batean **CP 1919** izena eman zitzaion, *Cambride Pulsar*en hizkiak eta bere igoera zuzena, 19h 19m. **PSR J1921+2153** izena ere badu eta Vulpecula konstelazioan aurki daiteke.

## Aurkikuntza 
1967an, Jocelyn Bell Burnellek irrati seinale bat detektatu zuen Cambridgeko Mullard Erradioastronomia Behatokiko Interplanetary Scintillation Array tresna erabiliz. Seinaleak 1,33730208331 segundoko periodoa eta 0,04 segundoko pultsu zabalera zuen. Zeruko koordenatuetan, igoera zuzena 19h 19m, +21° deklinazioa zuen. Seinalea milaka behaketa indibidualetan detektatu zen. Bere erregulartasun ia perfektuaren ondorioz, hasieran, zarata espurio bat zela pentsatu zen, baina hipotesi hau berehala baztertu zen. Aurkitzaileek, txantxetan, Little Green Men 1 (LGM-1) deitu zuten, zibilizazio estralurtar batean sortua izan zitekeelakoan, baina Bell Burnellek laster baztertu zuen bizitza estralurtarra iturri bezala zeruko beste toki batean antzeko seinale bat aurkitu ondoren.

Jatorrizko seinalea CP 1919 pulsarreko irrati emisioak izan ziren, eta hala aintzatetsitako lehena izan zen. Bell Burnellek, beste zientzialari batzuk, bera baino lehenago pulsarrak aurkitu zituztela adierazi zuen, baina euren ez zirela kontuan hartu. Thomas Gold eta Sir Fred Hoyle ikertzaileek objektu astronomiko hau errotazio azkarreko neutroi izar bezala identifikatu zuten bere iragarpenaren ondoren.

Seinalea nolakoa zen zehaztu aurretik, Bell Burnell ikertzaileak eta Antony Hewish doktoretza-zuzendariak estralurtar bizitzaren aukera aztertu zuten:

## Nobel sariari buruzko eztabaida 
Hewishek eta Martin Rylek Fisikako Nobel Saria jaso zuten 1974ean irrati astronomiaren eta pultsarren inguruan egindako ikerketaren ondorioz. Hoylek adierazi zuen Jocelyn Bell Burnellek sari hau eurekin batera jaso beharko zukeela.

## Herri kulturan 
Joy Division Ingalaterrako post-punk taldeak CP 1919ren irrati pultsoen irudia erabii zuten 1979ko *Unknown Pleasures* lehen diskan.

Max Richter musikagileak *Journey (CP1919)* izeneko musika lana egin zuen aurkikuntzan oinarritua.

Arctic Monkeys rock taldeak *Four Out of Five* bideoklipean pultsar honetan oinarritutako musika sartu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francis Ebejer

**Francis Ebejer** (Dingli, Malta, 1925eko abuztuaren 28a - Swieqi, 1993ko ekainaren 10a) Maltako eleberrigilea, poeta eta antzerkigilea da. Malteraz eta ingelesez idatzi zuen.

Irratian eta telebistan idazten hasi zen bere ibilbidea. Lan horietako batzuk Estatu Batuetako, Holandako eta Italiako hedabideetan itzuli eta hedatu ziren. Bere lanek Maltako antzerki garaikidearen produkzioa eta zuzendaritza iraultzea lortu zuten.

Eleberriak ere idatzi ditu, gehienak New Yorken eta Londresen argitaratuak.

Ebejer PEN klubeko kidea, *Malti Letterarju* mugimenduko ohorezko presidentea eta *Akkademja tal-Malti* kidea izan zen.

Hainbat sari jaso zituen, besteak beste Maltako Literatura Saria lau aldiz, Ekoizle Onenaren *Cheyneh* Saria (1984), Kulturako Feniziar Trofeoa (1982) ''Citta 'di Valletta Saria* (1989). 1986an Ohorezko Domina jaso zuen Avignon hiritik frantsesera itzulitako lanetako batengatik.

## Lanak 
* *A Wreath of Maltese Innocents*, 1958
* *Vaganzi tas-Sajf*, 1962 . Malteraz.
* *Boulevard*, 1964 . Malteraz.
* *Wild Spell of Summer*, 1968
* *Menz*, 1967 . Malteraz.
* *In the Eye of the Sun*, 1969an
* *Come Again in Spring*, 1973an
* *Requiem for a Malta Fascist*, 1980
* *Leap of Malta Dolphins*, 1982
* *Il-Ġaħan ta 'Binġemma*, 1986 . Malteraz.
* *The Malta Baron and I Lucian'' (hilondokoa, 2002 ).

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Ebejer-en lanaren analisia. Ingelesez
* Ebejer-en monumentua Dinglin.
12. linea (Bartzelonako metroa)

**Bartzelonako metroaren 12. linea** sarean aurreikustako hamabi lineetako bat da. Sarrià eta Reina Elisenda geltokiak lotzen du. Linea 2016n inauguratu zen Sarrià eta Reina Elisenda geltokien artean.

Beste hiru geltoki aurreikusi dira etorkizunean Reina Elisendaren ondoren: *Pedralbes*, ''Eulàlia d'Anzizu* eta *Finestrelles | Sant Joan de Déu''.

## Geltokiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako metroa

## Kanpo estekak 
* Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunyako webgune ofiziala
* Autoritat del Transport Metropolitàko webgune ofiziala
Ts Madison

**Madison Hinton** (Miami, 1977ko urriaren 22a), ezaguna **Ts Madison** edo **Maddie** ezizenez, enpresaburu eta LGBTen eskubideen aldeko ekintzaile estatubatuarra da. Madison emakume transgeneroa da. Helduentzako material erotiko transgeneroa ekoizten eta banatzen dituen Raw Dawgg Entertainment izeneko enpresa sortu aurretik, hainbat bideo erotiko amateurretan agertu zen.

## Bizitza 
Hinton Miamin jaio zen. 2004an *bigdickbitch.com* helduentzako ordainpeko webgunea sarean argitaratu zuen. Aktore porno lanetan aritzeaz gain, bere kabuz bideoak eta argazkiak ekoizten eta banatzen hasi zen. 2009an Raw Dawgg Entertainment/RDE Multimedia Group enpresa sortu zuen.

2013an ospetsu egin zen Vinen jarri zuen *New Weave 22 Inches* izenburuko bideoa birala bihurtu eta gero. Bideoan Madisonen gorputz biluzia ageri da.

## Filmografia 
### Filmak 
## Liburuak 
* *A Light Through The Shade: An Autobiography of a Queen* (2014)
Antapara

[260px|thumb|[El Pobaleko burdinolako antapara.]]
**Antapara** edo **urarka** erreten txiki bat da, burdinolaren kanpoaldean eraikitakoa, ubideko erregulazio-biltegiaren segidan, olako gurpil hidraulikoak urez hornitzen dituena. Errotetan, ubidearen amaierako biltegia da.

## Egitura 
Antapara burdinolaren karga-ganbera zen, eta haren azpian zeuden gurpil hidraulikoak. Ubideko erregulazio-biltegiaren segidan zegoen, hari buruz elkar-zut, ubidearen eta errekaren artean. Hasieran zurezkoak izaten ziren, harrizko egitura sendo baten gainean eraikiak. XVII. mendetik aitzina, harriz egindakoak nagusitu ziren.

Antaparak txinbo izeneko zulo tapoidun batzuk zituen zoruan, gurpil hidrauliko bakoitzaren gainean bat. Txinbotik pasatzen zen ur-emaria ola barnetik doitu zitekeen, bi hagaren bidez (uraga eta disparo). Zuloaren azpian gezurraska zegoen, ura gurpil hidraulikora bideratzen zuena.
  
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frederiko Gilen II.a Prusiakoa

**Frederiko Gilen II.a** (*Friedrich Wilhelm II*; Berlingo Errege Jauregia, Berlin, Prusia, 1744ko irailaren 25a - Marmorezko Jauregia, Potsdam, Prusia, 1797ko azaroaren 16a) Prusiako erregea izan zen 1786tik hil zen arte. Batasun pertsonal batean Brandenburgeko Printze hautesle eta Neuchâtel kantonamenduako Printze subiranoa ere izan zen. Pertsona alferra izan zen eta bere erregealdian Prusia ahuldu egin zen barnean eta kanpoan. Ez zuen jakin Frantziako Iraultzak planteatu zituen erronkei aurre egiten. Bere erlijio-politikak Ilustrazioari aurre egin zion eta protestantismo tradizionala berezarri nahi izan zuen. Hala ere, arteen patroi bat izan zen eta Brandeburgoko Atearen eraikuntza bultzatu zuen.

Augusto Gilen Prusiakoa eta Luisa Brünswick-Wolfenbüttelgoaren semea izan zen. Bere osaba Frederiko II.a Prusiakoaren oinordekoa izan zen, seme-alabarik hil zena. Frederika Luisa Hesse-Darmstadtekoa bere bigarren emaztearengandik jaio zen bere ondorengoa Frederiko-Gilen III.a Prusiakoa.

## Kanpo estekak
Mamadou Tandja

**Mamadou Tandja** (Maine-Soroa, 1938 &ndash; Niamei, 2020ko azaroaren 24a) Nigerko presidentea izan zen. Fula eta soninke etnien sahasketa izan zen, baita hausa edo djerma etnien ez den lehen Nigerko presidentea ere. 1974ko estatu-kolpean parte hartu zuen eta Seyni Kountchék Barne ministro izendatu zuen 1979an. Gero, Tahouako prefeta (1981-1988), enbaxadore Nigerian (1988-1990) eta berriro Barne ministro (1990-1991) izan zen. 1991n "Garapenerako Gizartearen Aldeko Mugimendu Nazionala" alderdiko presidente aukeratu zuten. 1993an Mahamane Ousmanerekin presidentetzarako hauteskundeak galdu zituen. 1999ko hauteskundeak irabazi zituen eta presidente bihurtu zen. 2004an berrautatu zuten. 2010eko otsailaren 18an estatu-kolpe batean boteretik kendu eta 2011ra arte espetxeratu zuten.
Kristin Beck

**Kristin Beck** (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1966ko ekainaren 21a) Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren SEAL indar bereziko kide ohia da. 2013an egin zen ezaguna bere burua emakume transgenerotzat aitortu zuenean.

Cristopher T. Beck jaiotza-izenez, Ameriketako Estatu Batuetako Armadan zerbitzatu zuen hogei urtez.

2015ean bere burua aurkeztu zuen Marylandeko 5. kongresu barrutirako hauteskundeetan hautagai demokrata izateko, baina bigarren egin zuen Steny Hoyerren atzetik.

## Liburuak 
* ''Warrior Princess: A U.S. Navy Seal's Journey to Coming Out Transgender'' (2013). Egilekidea: Anne Speckhard.

## Erreferentziak
Natalie Mars

**Natalie Mars** (Fort Lauderdale, Florida, 1984ko otsailaren 3a) estatubatuar emakumezko aktore pornografiko transexuala da, pornogintzako izarretako bat.

2015ean egin zuen debuta helduentzako zinemagintzan, eta ordutik 300 film baino gehiagotan antzeztu izan du. Izen handiko hainbat sari lortu ditu ere.2020an, esaterako, Urteko Artista Transexual Onenaren AVN eta XBIZ Sariak irabazi zituen.
Ciutat Meridianako geltokia

**Ciutat Meridiana** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Ciutat Meridiana barrutian dago.

Geltokia 2003n inauguratu zen.
Iltze Santuak

thumb|Treverisko iltze santua (Alemania), bere erlikia-ontziarekin.
[thumb|[Aingerua Gurtze Santuko iltzeekin.]]
**Iltze Santuak**, **Iltze Sakratuak** edo **Gurutze Santuaren Iltzeak**, Kristautasunaren usadioa eta Itun Berriaren arabera Jesusen Gurutziltzaketan erabilitako iltzeak dira. Kristau askok erlikiatzat jotzen dituzte.

Gurutze hauen zenbatekoa asko eztabaidatua izan da. Gurutziltzaketaren lehenbiziko irudikapenek bi iltze bakarrik erakusten dituzte, eskuetan erabiliak. Geroago Jesus Nazaretekoa hiru iltzerekin irudikatu zen, eskuetako bi eta hanketako batekin. Gaurkoagoa den kristau ikonografiaren arabera, iltze kopurua lau dira, eskuetako bi eta hanketako beste bi. Kristau munduan Benetako Gurutzea eta Gurutzearen Tituluarekin batera erlikia garrantzitsuenetakoa da.

## Kanpo estekak
Jone Elorriaga

**Jone Elorriaga Soto** (Durango, Bizkaia,1993ko abuztuaren 11) artista da.

## Biografia 
Arte Ederretan graduatua Leioako EHUn 2016an, eskulturan eta argazkigintzan lan egiten du. Astarloa Kulturgintzak sustatutako sormen artistikorako 2017-2018ko beka irabazi zuen *Durangoko Mugak* izeneko argazki eta bideo proiektuarekin.Bizkaiko Foru Aldundiaren 2018-2019ko arte sorkuntzarako beka ere jaso zuen. Hautatua izan da *Tras la tormenta* Bilbaoarte 2020, Getxoarte 2019, Ertibil 2018 eta 2020 ibilbideetan eta Getxoarte 2015 Jardunaldi Garaikideen Aretoan.

## Erakusketak 
Elorriagak hainbat erakusketatan parte hartu du, hala nola;

* Bulgariako Second International Student Biennal drawing Sofia (2014)
* Getxoarte (2015) *Esfera* *Praktika Garaikideen Aretoa*,
* Bizkaia Aretoan TFG/gal 2015-2016 erakusketa, Bilbo (2016)
* Durangoko Arte eta Historia museoan *Durangoko Mugak* (2018)
* XXXVI. Ertibil Lehiaketan saritu eta aukeratu diren *Gyak* artelana Durangoko Arte eta Historia Museoan, Galdakaoko Torrezabal Kultur etxean, .Gasteizko Montehermoso Kultur aretoan.Bilboko (2018)
* *Meta,Meta* Getxoarte (2019)
* XXIV.AMP Cueros/Narruak,Okela (2020) *Meta Meta* 2.0, Ertibil (2020)
* *Hinchados, Tras la tormenta* Bilbaoarte (2021)    

## Sariak 
* 2016-17 Durangoko Astarloa Kulturgintzaren sorkuntza artistikora beka.
* Sevillako CICUS XXIII. Arte Plastikoen Lehiaketa Nazionalean hautatua suertatu zen (2017) Contrapeso lanagatik.
* Bizkaiko Foru Aldundiaren 2018-2019ko arte sorkuntzarako.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Jone_Elorriaga_Soto,_Hinchados_proiektua,_2020.jpg|Jone Elorriaga Soto, Hinchados proiektua, 2020
Fitxategi:Jone_Elorriaga_Soto,_“meta_meta_2.0“,_2020.jpg|Jone Elorriaga Soto, “meta meta 2.0“, 2020
Fitxategi:Jone_Elorriaga_Soto,_Hinchados_proiektuko_lana,_2020.jpg|Jone Elorriaga Soto, Hinchados proiektuko lana, 2020
Fitxategi:Jone_Elorriaga_Soto,_“Gyal“,_2018.jpg|Jone Elorriaga Soto, “Gyal“, 2018
Fitxategi:Jone_Elorriaga_Soto,_Hinchados_proiektua,_2021.jpg|Jone Elorriaga Soto, Hinchados proiektua, 2021

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parc Logísticeko geltokia

**Parc Logístic** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Zona Franca barrutian dago.

Geltokia 2016n inauguratu zen.
Tobera (edukiontzia)

thumb|260px|Alorrak ongarritzeko eta ereiteko erabiltzen den tobera.
**Tobera** kono-enbor edo piramide-enbor formako edukiontzia da, pikor edo hauts egiturako materialak banatzeko, dosifikatzeko eta, batzuetan, garraiatzeko erabiltzen dena. Errotetan, esate baterako, aleak errotarrira pixkanaka eta poliki eror daitezen erabiltzen da. Nekazaritzan eta industrian ere oso erabiliak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Tobera*, Lanbide heziketako hiztegia, hiztegia.jakinbai.eus
Europa-Fira geltokia

**Europa | Fira** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, l'Hospitalet de Llobregat udalerrian dago.

Geltokia 2016n inauguratu zen.
Can Tries-Gornal geltokia

**Can Tries  Gornal** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, l'Hospitalet de Llobregat udalerrian dago.

Geltokia 2016n inauguratu zen.
Zona Universitàriako geltokia

**Zona Universitària** Bartzelonako metroa eta Bartzelonako tranbiaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Les Corts barrutian dago.

Geltokia 1975en inauguratu zen.
Zona Francako geltokia

**Zona Franca** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Zona Franca-Port barrutian dago.

Geltokia 2020n inauguratu zen.
Brigitte Baptiste

**Brigitte Baptiste** (Bogota, Kolonbia, 1963ko urriaren 23a) kolonbiar biologoa da, ingurumen eta bioaniztasun gaietan aditua. 2011 eta 2019 bitartean Bioaniztasunaren eta Ekosistema Zerbitzuen Gobernuarteko Plataformako zuzendari izandakoa, 2019ko irailaren 1etik EAN Unibertsitateko errektorea da. La República egunkariko zutabegilea da.

## Bizitza 
Biologiako ikasketak Kolonbiako Pontifize Unibertsitate Xabiertarrean egin zituen. 1992 eta 1994 bitartean Kontserbazio eta Garapen Tropikaleko masterra egin zuen Gainesvillen, Floridako Unibertsitatean. Graduondoko lana Boyacako eta Kolonbiako Andeetako landa-komunitateen basoen kudeaketan oinarritu zen.

2001 eta 2002 bitartean Ingurumen Zientzietako graduondoko ikasketak egin zituen Bartzelona Unibertsitate Autonomoan, Ingurumen Zientzietako doktore titulua eskuratuz.

Bi garaitan Pontifize Unibertsitate Xabiertarreko irakaslea izan da. Lehena, 1989 eta 1995 bitartean; bigarrena, 2003 eta 2009 bitartean.

2011 eta 2019 bitartean Bioaniztasunaren eta Ekosistema Zerbitzuen Gobernuarteko Plataformako zuzendaria izan zen, kargua utzi zuen arte.  2019ko irailaren 1az geroztik EAN Unibertsitateko errektorea da.

## Erreferentziak
Jaungoikoaren eskua

**Jaungoikoaren eskua** Diego Armando Maradona futbolari argentinarrak 1986ko ekainaren 22an Mexiko Hiriko Azteca estadioan jokatu zen 1986ko Munduko Futbol Kopako final-laurdenetarako Argentina eta Ingalaterraren arteko partidan eskuarekin sartutako golari ematen zaion izena da. Arautegi-kontrakoa, intentzionala eta erabakigarria izan zen Argentinarentzat, 2:1eko emaitzarekin. Bestea, Maradonak sartutako "Mendeko Gola" izan zen.

Maradonak berak partidaren ostean adierazi zuenez, gola "pixka bat buruarekin eta pixka bat *Jainkoaren eskuarekin* markatu zuen", eta handik aurrera munduko prentsak bataiatu egin zuen.

## Gola 
thumb|ezkerrera|Maradonaren golaren eskema.
Lehen zatiaren ostean, partida berdinduta zegoen oraindik. Maradona partida desorekatzen hasi zen, eta bigarren zatiko 6. minutuan munduko txapelketako jokaldirik polemikoenetako bat iritsi zen: Maradonak baloia areatik kanpo hartu zuen eta, ezker hankarekin, bere taldekide Jorge Valdanori pasa zion, zenbait atzelari ingelesen artean, eta honek baloia eramaten saiatu zen, baina baloia atzeraka eta gora bota zuten, uxatzeko ahaleginean.

Jokaldiaren inertziagatik, Maradona jokoz kanpo geratuko zen, baina kontrako baten baloia behar bezala prestatu zuten. Area barruan eta pilota erortzen ari zela, Maradona Peter Shilton atezainaren bila joan zen, bera baino 20 zentimetro altuagoa zena. Shiltonek jauzi egin zuen eskuineko eskua aurreratuz, Maradonak ezkerreko besoa luzatuta egiten zuen bitartean. Argentinako jokalariaren ukabilak, bere burutik gertu, lehenago jo zuen baloia, eta helmugarantz egin zuen. Maradona ospatzen hasi zen, epaileari eta lerroko epaileari zeharka begiratuz, eta lasaitu egin zen gola baliozkotu zutenean.

Tunisiako Ali Bennaceur epaileak gola balidatu zuen, baina jokalari britainiarren erreguen ostean, aholkua eskatu zion bigarren linierrari, eta honek gola berretsi zuen.

Alejandro Ojeda Carbajal argazkilari mexikarrak une hori hilezkortu zuen eskuarekin kolpea argi eta garbi ikusten den argazki batean.

Bere biografian, Maradonak honako hau adierazi zuen:

## Herri kulturan 
Rodrigo Bueno abeslariak "*La mano de Dios*" abestia konposatzeko erabili zuen esaldia, Diego Maradona bere idolo handiaren omenez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Foneriako geltokia

**Foneria** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sants-Montjuïc barrutian dago.

Geltokia 2018n inauguratu zen.
Gorgko geltokia

**Gorg** Bartzelonako metroa eta Bartzelonako tranbiaren geltoki bat da, Badalona udalerrian dago.

Geltokia 1985en inauguratu zen.
La Saluteko geltokia

**La Salut** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Badalona udalerrian dago.

Geltokia 2010n inauguratu zen.
Ildefons Cerdà-Ciutat de la Justícia geltokia

**Ildefons Cerdà** (Kataluniako Aldirietan) edo **Ciutat de la Justícia** (Bartzelonako metroan) Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirien geltoki bat da, l'Hospitalet de Llobregat udalerrian dago.

Geltokia 1987n inauguratu zen.
Armiarma.eus

**Armiarma.eus** web-ataria Susa literatura-argitaletxeak sortu eta sustatutako ekimena da, euskarazko literaturari buruz informazio oso zabala eskaintzen du.

Euskarazko literaturari eta idazleei buruz erreferentziazko materialak biltzea eta publiko osoari eskaintzea da biltegi honen helburua.

**Armiarmako** Literaturaren Zubitegia datu-base osoak 5.000tik gora liburu eta milatik gora idazle jasotzen zituen 2024an. 

2018an zeuden oinarrizko datu batzuk Wikidatara esportatu ziren, eta horri esker harrezkero hizkuntza guztietako wikipedietan erabil daitezke, eta euskal literaturari buruzko zenbait grafiko bisualizatu daitezke.

erdian|thumb|280x280px

## Martxan dauden proiektuak 
thumb|Armiarma atariaren zerbitzu batzuk.
Honako egitasmo hauek biltzen ditu:

* **Literaturaren Zubitegia:** sarean idazleei buruz aurki daitekeenarekin zubi egiten duena: aipamenak, estekak, efemerideak, kritikak, bibliografia... 2024an datu hauek eskaintzen zituen: 1.070 idazle, 5.153 idazlan, 7.838 esteka, 6.376 kritika, 1.828 aipamen, eta 5.571 efemeride.
* **Ganbila.eus**: euskal antzerkiaren ataria, teatro-testuak, hemerotekak, ikus-entzunezkoak...
* **Teatro testuak:** euskarazko hainbat antzezlanen testuen bilduma, Mikel Martinezen webgunean.
* **basquepoetry.eus (euskal poesiaren ataria):** euskal poesia munduari erakusteko leihoa.

* **ipuina.eus:** gure literatur generorik zaharrena eta, aldi berean, modernoenaren ataria.
* **Liburu elektronikoak (literatura unibertsala eta euskal klasikoak):** irakurgailu elektronikoetara egokitutako liburuak, gailura dohainik jaisteko moduan.
* **Klasikoen gordailua:** literaturako testu klasikoen webgunea. Liburuez gain, baladak, kantak, herri literatura, testu zaharrak...
* **Bertso eta olerkien hemeroteka:** Julen Urkizaren *Euskal Bertso eta Olerkien Bibliografia*ren gainean garatutako ekimena.
* **Kritiken hemeroteka:** euskal literatura modernoko liburuei buruz kaleratu diren kritiken gordailua.
* **Literatur aldizkarien gordailua (Ibinagabeitia proiektua):** 29 aldizkari eta 6.000tik gora artikulu digitalizatuta.
* **Euskal prentsaren lanak:** XIX. mendetik aurrerako egunerokoak eta aldizkako agerkariak: *Argia*, *Eskualduna*, *Euzkadi*...
* **Euskal lokuzioak sarean (Intza proiektua):** euskarazko lokuzioak ezagutzeko eta lantzeko aukera.
* **Zaldi Ero idazleekin:** berrehun argazkiko erakusketa duzu webgune hau, Miel A. Elustondok aurkeztua.
* **Antzerti:** Antzerti aldizkariaren artxiboa.

## Euskal literaturaren datuen bisualizazioa 
Wikidatara 2018an Literaturaren Zubitegiko datu batzuk esportatu ziren, 2022an eguneratu ziren geroago. Wikidatako datu horiei esker, honelako grafikoak kontsulta daitezke euskal literaturari buruz:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Badok.eus
* *Bizkaieraren fonotekea*
* Ahotsak.eus datu-basea
* Inguma

## Kanpo estekak 
* *armiarma.eus*, Euskal Herriko Ahotsak ekimenaren webgunea.
* @Armiarma kontua Twitterren.
Onze de Setembreko geltokia

**Onze de Setembre** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sant Andreu barrutian dago.

Geltokia 2010n inauguratu zen.
Santa Rosako geltokia

**Santa Rosa** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Santa Coloma de Gramenet udalerrian dago.

Geltokia 2009n inauguratu zen.
La Sagrerako geltokia

**La Sagrera - Meridiana** (Kataluniako Aldirietan) edo **La Sagrera** (Bartzelonako metroan) Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirien geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sant Andreu barrutian dago.

Geltokia 1954n inauguratu zen.
Singuerlíngo geltokia

**Singuerlín** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Santa Coloma de Gramenet udalerrian dago.

Geltokia 2009n inauguratu zen.
8. linea

**8. linea** terminoa hainbat garraio-linea izendatzeko erabiltzen da:

## Metroa 
* 8. linea (Bartzelonako metroa)
* 8. linea (Parisko metroa)
* 8. linea (Shanghaiko metroa)

## Autobusa 
* 8. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
Ad ignorantiam argudioa

***Ad ignorantiam*** **argudio**a deritzon falaziak onartzen du zerbaiten kontrako frogarik ez ezagutzea aldeko froga bat dela. Beste modu batera esanda, informazio bat defendatzen saiatzen da, kontrakoa frogatzen duen ebidentziarik ez dagoela argudiatuz.

Falazia hori erabiltzean, beraz, argudioak ez dira ezagutzan oinarritzen, ezagutza faltan baizik; hau da, ezjakintasunean.

Adibidez:

*•Inork ez du frogatu beste planeta batzuetan bizia dagoenik; beraz, ez dago*.

*•Mamuak existitzen dira, inork ez baitu frogatu ez direla existitzen.*

*•Inork ezin du frogatu astroek ez dutela eraginik gure bizitzan; beraz, astrologiaren iragarpenak egiazkoak dira*.

## Ikus, gainera 
* Hitchensen printzipioa.
* Hanlonen printzipioa.
* Occamen labana.
* Russellen teontzia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ad populum argudioa

***Ad populum*** **argudioa** edo ***argumentum ex populo*** deritzo jende askok iritzi batekin bat etortzearen ondorioz sortzen den falaziari.

Informazio bat irakurtzean jendea bat badator hor esaten denarekin, like asko jasotzen ditu, baina horrek ez du egia bihurtzen. Ex populo argumentuak diskurtso populistetan, politikan, komunikabideetan eta eguneroko eztabaidetan erabiltzen dira, eta horrelako esaldiak erabiltzen ditu: “*Eta ez dut nik esaten, mundu guztiak esaten du*”, “*Jende gehienak nire iritzi bera du*”, “*Mundu guztiak daki hori horrela dela*”, eta abar.

Falazia hori logikaren erabilera desegokian oinarritzen da, gauzak ez baitira inoiz egiazkoak norbaitek ezagutzen dituelako (edo mundu guztiak ezagutzen dituelako), baizik eta frogatutako ebidentziekin bat datozelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
8. linea (Bartzelonako metroa)

**Bartzelonako metroaren 8. linea** sarean aurreikustako hamabi lineetako bat da. Plaça Espanya eta Molí Nou  Ciutat Cooperativa geltokiak lotzen du. Linea 2003n inauguratu zen Plaça Espanya eta Molí Nou  Ciutat Cooperativa geltokien artean.

Etorkizunean, linea Plaça Espanya eta Gràcia handitu egingo da eta geroago *Parc del Besòs*ra.

## Geltokiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako metroa

## Kanpo estekak 
* Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunyako webgune ofiziala
* Autoritat del Transport Metropolitàko webgune ofiziala
Christina Grimmie

**Christina Victoria Grimmie** (Marlton, NJ, 1994ko martxoaren 12a - Orlando, Florida, 2016ko ekainaren 10a), YouTuber, abeslari, konpositore eta aktore estatubatuarra izan zen. 2009an, abesti ezagunen bertsioak Youtubera igotzen hasi zen. *Find Me* (2011) bere EPa kaleratu ondoren, milioi bat harpidedun lortu zituen YouTube kanalean. Bere kanalak bi milioi harpidedun lortu ondoren, estudioko lehen diskoa kaleratu zuen, *With Love* (2013).

2014an, Grimmie lehiakide izan zen *The Voice* programaren seigarren denboraldian, eta hirugarren postuan sailkatu zen. Adam Levine, ikuskizuneko bere entrenatzaileak, finalean iragarri zuen emaitzak edozein izanda ere, 222 Records diskoetxearekin sinatuko zuela. Lil Wayne-k Young Money Entertainment bere zigiluan sinatzea ere eskaini zion. Island Records-en sinatu zuen aldi labur batez.

2016an, Grimmiek bigarren EPa kaleratu zuen, *Side A.* Urte horretan bertan, aktore rol batean ere parte hartu zuen, *The Matchbreaker* filmean lehenengo agerpen bakarra egiten. 2016ko ekainaren 10ean, Grimmie tiroz hil zuen bere buruaz beste egin zuen zaletu batek; tiroketa autografoak sinatzen ari zela gertatu zen, Orlando-n (Florida) kokatutako The Plaza Live antzokian egindako emanaldi baten ondoren.

2017an, *Side B*, bere *Side A* EParen hilondoko jarraipena, eskuragarri egon zen Spotify-n eta iTunes-en . 2017ko ekainaren 9an, Grimmie-ren bigarren eta azken diskoa, *All Is Vanity*, argitaratu zen hil ondoren. 2019an, bere YouTube kanala lau milioi harpidedunetara iritsi zen.

## Kanpo estekak
Post hoc ergo propter hoc

[thumb| "[Oilar|Oilarrak eguzkia atera baino lehentxeago kantatzen du; beraz, oilarrak eguzkia aterarazten du".]]
***Post hoc ergo propter hoc*** (latinetik: '*honen ondoren hura, beraz honen ondorio*') falazia informala da, honela formulatua: "Y gertaerak X gertaerari jarraitu dionez, Y gertaera X gertaerak eragin behar du". Askotan, ***post hoc*** falazia gisa laburbiltzen da. Zalantzan jar daitezkeen kausa-aniztasunaren falazia logikoa da, *cum hoc ergo propter hoc* falaziaren desberdina ('honekin, beraz, honegatik'), non bi gertaera aldi berean gertatzen baitira edo ordena kronologikoa hutsala edo ezezaguna baita. *Post hoc* falazia logiko bat da, eta gertaera bat beste gertaera baten kausa dela dirudi, lehenago gertatu zelako.

*Post hoc* errorea bereziki tentagarria da, korrelazioak kausalitatea dela iradokitzen baitu batzuetan. Falazia gertaeren ordenan soilik oinarritutako ondorio batean datza, emaitzaren erantzule izan daitezkeen beste faktore batzuk kontuan hartu beharrean, horiek lotura baztertzeko modukoak baitira.

Adibide erraz bat hauxe da: "Oilarrak eguzkia atera baino lehentxeago kantatzen du; beraz, oilarrak eguzkia aterarazten du".

## Adibideak 
* Maizterra apartamentu batera joan da bizitzera, eta eraikineko galdarak matxura izan du. Administratzaileak maizterra iristeari egozten dio matxura. Kausalitaterik ezean, gertaera bat bestearen atzetik gertatu da soilik.
* Pelé futbolari brasildarraren errendimendua jaitsi zuenean, jokorako elastiko berezi zale bati oparitu ziola oroitu eta horri egotzi zion. Bere joko ona berreskuratu zuen lagun batek elastikoa berreskuratu zuela esan zionean, nahiz eta errendimendu apalean eraman zuen elastiko bera izan.
* Txertoen ondorio okerren jakinarazpena. Txertoa hartu ondoren, jendeak osasun arazo bat du, eta txertoak eragin duela pentsatzen du.

## Erreferentziak
Bellvitge-Gornal geltokia

**Bellvitge** (Renfe Operadoran) edo **Gornal** (Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunyan) Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirien geltoki bat da, l'Hospitalet de Llobregat udalerrian dago.

Geltokia 1987n inauguratu zen.
Ad hominem argudioa

'''*Ad hominem* argudioa'* (, «pertsonaren aurkako argudioa») da eztabaida batean argudiotzat falazia erabiltzea, arrazoi egokien ordez; hain zuzen ere, baieztapen bat aldezten duen pertsona gaitzestearen falazia, edo pertsona hori bere ezaugarri edo ideiengatik erasotzearena, horrela baieztapenaren sinesgarritasuna ezeztatzeko asmoz.

Telebistan ikus daitezkeen eztabaida politiko asko horren erakusgarri dira: arrazoiak oihuka eta besteen argudioak gutxietsiz ezarri nahi dituzten tertuliakideek *ad hominem* argudioa erabiltzen dute askotan aurkako alderdiaren iritziei aurre egiteko, norberaren argudioei inolako kritikarik egin gabe, objektibotasunik gabe, eta iritzi guztiak hizlarien joera ideologikoak markatuta.

*Ad hominem* argudioaren bidez eraso zaion pertsona, zehazki, emakumezkoa dela adierazteko, *argumentum ad mulierem* edo *argumentum ad feminam'' terminoak erabiltzen dira. Ez dago adierazpen baliokiderik, eraso egin zaiona gizonezkoa dela zehazteko.

## Adibide batzuk 
Espainian, PPko Celia Villalobos diputatuak, adibidez, Podemoseko diputatuei eta haien itxurari buruz hitz egin zuen, aldentzen omen zirelako ordura arte Diputatuen Kongresuan ohikoa zen traje eta gorbataz osatutako jantzitik. Hain zuzen ere, hau esan zuen Alberto Rodríguez Rodríguez diputatuari buruz: “niri berdin dit rastak eramatea, baina garbiak eraman ditzala, niri zorriak ez kutsatzeko”. Telebistan egindako adierazpen horiekin, Villalobosek, Podemoseko diputatuaren iritziak argudioekin kritikatu beharrean, itxura mespretxatuz saiatu zen haren ideiak zapuzten.

Baina, horrelakoak ez dira bakarrik telebistan ikusten. Gure egunerokoan ere ohikoa da, adibidez, mugimendu feministaren kontrako arrazoiak ematerakoan “feminazi” hitza erabiltzea. Horrela, feministen aldarrikapen eta iritziei kontra egiteko arrazoiak errespetuz adierazi ordez, eraso egiten da haren alde dauden pertsonak gaitzesten saiatuz. Hau da, feminista bat nazi batekin parekatzen da, gizabanakoa (feminista) eta mugimendua (feminismoa) difamatzen saiatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marlton (New Jersey)

**Marlton** AEBetako New Jersey estatuko Burlington konderrian kokatutako erroldak esleitutako lekua da. 2010ean 10.133 biztanle zituen eta km² bakoitzeko 1.206,31 biztanle zituen.

## Geografia 
Marlton  koordenatuetan dago.

## Demografia 
Errolda Bulegoaren arabera, 2000. urtean, herrian batez besteko diru-sarrerak 52.271 $ ziren eta familiaren batez besteko diru-sarrerak, berriz, 61.217 $. Gizonezkoek 46.905 dolarreko batez besteko diru-sarrera zuten emakumezkoen 31.798 dolarrekin alderatuta. Herriaren per capita errenta 25.145 $ zen. Biztanleriaren % 3,5 inguru pobreziaren mugaren azpitik zegoen.

## Kanpo estekak
Laborec

**Laborec ibaia** () Eslovakia ekialderaren erdi aldeko ibaia da. Batez ere Košice eskualdea zeharkatzen du. Beste hirien artean Michalovce eta Strážske zeharkatzen ditu. Drahňov hirian, Michalovce barrutian, Laborec ibaia beste baten emaria bihurtzen da, Uh ibaiarena alegia.

## Iruditegia 

Fitxategi:Strazske Laborec 04.jpg|Laborec ibaia Strážsken.
Fitxategi:Strazske Laborec 02.jpg
Fitxategi:SK2.50.Michalovce-Stausee.JPG|Ibaia Michalovcetik gertu. Hemen Laborec kondairako printzea hil omen zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aneesh Sheth

**Aneesh Sheth** (Pune, India, 1982ko urtarrilaren 5) indo-estatubatuar aktorea eta pertsona transgeneroen eskubideen aldeko ekintzailea da. 2019ko *Jessica Jones* telesailean Gillian izeneko pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
## Erreferentziak
Hope Hicks

**Hope Hicks** (Greenwich, Connecticut, Ameriketako Estatu Batuak, 1988ko urriaren 21a) estatubatuar modelo ohia eta aholkulari politikoa da. Ameriketako Estatu Batuetako Donald Trump presidentearen Komunikazio aholkularia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucía Heredia

**Lucía Heredia Pablos** (Ceuta, Espainia, 1996) espainiar modeloa da. 2019an Miss Mundu Ceuta edertasun lehiaketa irabazi zuen, lehiaketa irabazi zuen lehenengo emakume transgeneroa bilakatuz.

## Bizitza 
Jaiotzean gizonezko generoa esleitu eta Juan Luis izena jarri zioten. Bere sexua genero-nortasunarekin bat ez zetorrela ohartu eta jakinaraztearekin batera, amak Lucía izena jarri zion.

2019an Miss Mundu Ceuta edertasun lehiaketa irabazi zuen. Garaipenak 2020ko Miss Mundu Espainia lehiaketarako sailkatu zuen, baina ez zuen lortu finalerdietara igarotzea. Dena dela ere, Miss Mundu Espainia lehiaketan parte hartu zuen lehenengo emakume transgeneroa izan zen.

## Erreferentziak
Solongo Batsukh

**Solongo Batsukh** (, Mongolia, 1993) mongoliar emakumezko modelo eta makillaje-artista transgeneroa da. 2014an Mongolia ordezkatu zuen emakume transgeneroentzako *Miss International Queen* nazioarteko edertasun-lehiaketan, hamar ederrenen artean sailkatuz. 2018an emakumeentzako *Miss Unibertso Mongolia* edertasun-lehiaketan parte hartu zuen, lehiaketaren historiako lehenengo lehiakide transgeneroa bihurtuz.

## Bizitza 
Bilguun Batsukh jaiotza-izenaz, gizon moduan hazi eta hezi zuten Mongoliako Dundgovi probintzian.

20 bat urterekin, unibertsitate ikasle garaian, genero-nortasun ezberdinen inguruan jakin zuen. Halaber, LGTB pertsonei laguntza eskaintzen zien GKE batean lanean zebilela, jabetu zen emakumea izan nahi zuela eta hormona-terapiaz lagundutako trantsizioa egiteari ekin zion.

2014an Mongolia ordezkatu zuen emakume transgeneroentzako *Miss International Queen* edertasun-lehiaketan eta hamar ederrenen artean sailkatu zen. 2018an emakumeentzako *Miss Unibertso Mongolia* edertasun-lehiaketan lehiatu zen, nazioarteko *Miss Unibertso* lehiaketarako Mongoliako ordezkaria aukeratzeko. Nahiz eta ez irabazi, oso ospetsu egin zen bere herrialdean lehiaketa horretan parte hartu zuen lehen emakume transgeneroa izateagatik.

## Erreferentziak
Magòria-La Campanako geltokia

**Magòria-La Campana** Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirien geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sants-Montjuïc barrutian dago.

Geltokia 1997n inauguratu zen.
Foceko geltokia

**Foc** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Zona Franca-Port barrutian dago.

Geltokia 2018n inauguratu zen.
Adolfo Luxenburgokoa

**Adolfo Luxenburgokoa** (; Biebrich jauregia, Wiesbaden, Nassauko Dukerria, 1817ko uztailaren 24a - Hohenburg jauregia, Lenggries, Bavariako Erresuma, 1905eko azaroaren 17a) azken Nassauko duke subirano eta Luxenburgoko duke handia izan zen. Nassaun gobernatu zuen 1839tik Prusiari 1866an Dukerria erantsi arte, Austria-Prusia Gerra ondoren. Gilen Nassauko Dukearen eta Luisa Saxe-Hildburghausenen semea izan zen. Nassauko dukea 1839tik, Austria babestu zuen Prusiaren aurkako gerran eta tronua galdu zuen Austriako gerran galdu zuen.

1890ean Gilen III.a Herbehereetako errege eta Luxenburgoko duke handia hil zen. Bi herrialdeak batasun pertsonal batean elkartuta zeuden. Bere alaba Gilemina Herbehereetako erregina berria izan zen baina lege salikoa indarrean zegoen Luxenburgon eta Adolfo duke handi berria bihurtu zen Nassau familiari itunari ezker. Dukerria handiaren politikan ezagutzen ez zituenez, gobernua utzi zion Paul Eyschen lehen ministroan. 1851n Adelheid-Maria Anhalt-Dessaukoarekin ezkondu zen. Gilen semea izan zuen oinordeko 1905ean hil zenean.
Natalia Arroyo

**Natalia Arroyo Clavell** (Espluges de Llobregat, Herrialde Katalanak, 1986ko apirilaren 14a) kataluniar futbolari ohi eta entrenatzailea da.

2020-2021 denboralditik, Realeko entrenatzailea, Gonzalo Arconadaren tokian. Ezaguna izan da iritzi emaile lanean, Gol telebista katean, besteak beste. Era berean, Kataluniako selekzioko entrenatzailea da 2014az geroztik.

Bartzelonako harrobian hezi zen futbolari gisa, baina ez zuen ibilbide handiegirik osatu, lesio larri baten ondorioz. Realean, lehendabiziko aldiz, ari da talde profesional bateko aulkian. Donostian, aurkitu du azken urteetan ibilbide oparoa izan duen taldea, bestea beste, Espainiako Kopa eta Euskal Herria kopa irabazi ditu bi sasoi eta erdian, eta Espainiako Superkopako finala jokatu zuen 2020. urteko otsailean. Hala ere, haren aurkezpen-agerraldian aitortu zuen bezala, taldeari hobetzeko .

Espainiako Emakumezkoen Futbol Superligan nahiko hasiera ona osatzen ari da Nataliak zuzendutako taldea.

## Euskara 
Berria egunkariari emandako elkarrizketa batean aitortu duen bezala, oso garrantzitsutzat jo du euskara. Euskara ikasten ari da Antiguako AEKn, eta Euskaraldiaren bigarren edizioaren sasoian Belarriprest txaparekin azaldu da.

## Liburua 
2021. urtean, ‘***Les noies juguem a tot!***’ ('¡Las chicas juegan a todo!') liburua aurkeztu du, Elisa SanJuanekin idatzitakoa; marrazkiak Roger Zannirenak dira. Larousse argitaletxeak argitaratu du.

Liburua kirolaren entziklopedia modukoa da, eta umeei zuzenduta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: *Argi nuen hemen segitu nahi nuela; akordioa erraza izan da* Berria, 2021.12.22
* Elkarrizketa: *Emaitzek gehiegi baldintzatu dute gure jardunaren inguruan egin dugun argazkia* Berria, 2022.12.23
Reuven Rivlin

**Reuven "Ruvi" Rivlin** (Hebreerako: רְאוּבֵן "רוּבִי" רִיבְלִין; jaiotako 1939ko irailaren 9a) politikari eta abokatu israeldarra da. 2014tik Israelgo egungo presidentea da.

## Erreferentziak
Mikrozuntz

thumb|Mikrozuntzezko baieta
**Mikrozuntzak** 3-8 milimetro luze eta 0,1 milimetro zabal edo gutxiago diren ehun natural edo sintetikoak dira. Zelulosatik askatuak edo polimero sintetikoak izan daitezke. Etxeko garbigailuetako arropak eta arropa fabrikak dira horien sorburu nagusiak, eta itsasoetan amaitu ohi dute. Itsasoan ur azalean geratzen dira mikrozuntz sintetikoak; naturalak, berriz (adibidez, kotoia), itsaso hondoan. Uretan dauden mikrozuntz sintetikoek higadura motela izaten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sadiq al-Mahdi

**Sadiq al-Mahdi** edo **Sadiq as-Siddiq** (; Omdurman, Sudan Anglo-egiptoarra, 1935eko abenduaren 25a - Abu Dhabi, 2020ko azaroaren 26a) Sudango lehen ministroa izan zen. Nazioaren Alderdiko buruzagi eta Ansar sufi ordenako imama izan zen. Muhammad Ahmad "Mahdi"ren ondorengoa izan zen. 1966ko uztailean bihurtu zen lehen ministro 1967ko maiatzera arte. Gaafar Nimeiryk kartzelan sartu eta Sudan utzi zuen 1974tik 1977ra. 1986ko koalizio gobernu bat eratu zuen Fronte Islamiar Nazionalarekin. 1989ko ekainean Omar al-Bashirrek estatu-kolpe batean bota zuen. Ordutik, erbestean eman zituen denboraldiak eta COVID-19 gaixotasunaren 2019-2020ko pandemiaren ondorioz hil zen Abu Dhabin.

Hainbat lanen egilea izan zen: *The Southern Question* (1964); *Speeches in Exile* (1976); *Questions on Mahadism* (1979); *Legitimate Penalties and Their Position in the Islamic Social System* (1987); *Democracy in Sudan: Will Return and Triumph* (1990); *Challenges of the Nineties*.

## Kanpo estekak
Lapurdiko sorgin ehiza (1609)

thumb|Urtubiako jauregia, Urruñan
1609ko Lapurdin sorgin ehiza Euskal Herriko lurralde horretan egin zen sorgin ehiza da, Pierre de Lancre epaileak zuzendu zuena.

Pierre de Lancre 1609an iritsi zen Lapurdira Nafarroako Henrike III.aren aginduz, Lapurdin egiten ziren “krimenak eta fedegabeziak” epaitzeko. Hilabete gutxiren buruan, epaileak ehunka lagun —gehienak emakumeak— atxilo hartu zituen, eta horietatik hirurogei inguru bizirik erretzera kondenatu zituen. Berri haiek Ternuako itsasbazterreraino iritsi ziren, han ari baitziren gizonezko herritar gehienak arrantzan. Hala, itzuli ziren Lapurdiko arrantza-ontziak, errepresio hura geldiarazi eta mendekua hartzeko. Hori ikusirik, Frantziako agintariek epailea lekualdatu zuten handik beste norabait.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Labat, Clude eta Marko (2019) *Sorcellerie.* ''Manigances & Sarabande : 1600-1620, l'entrée du Pays basque dans les Temps Modernes*. Lauburu, Elkar. ISBN: 9788490279359.
* Zintzo Garmendia, Beñat (2022) *Histoire de la sorcellerie en pays basque : les bûchers de l'injustice*. ISBN: 9782708902510.

## Ikus, gainera 
* Frantsesezko Wikisouce-n: La sorcellerie dans le Labourd au seizième siècle, Julien Vinson

## Kanpo estekak 
* Duché-Gavet, Véronique (2012): Les sorcières de Pierre de Lancre (The witches of Pierre de Lancre)Univ. de Pau et des Pays de l’Adour. UFR de Lettres. 140-156 orr.
* Aurkenerena, Joseba (2021-05-23). Rossell Hope Robbins eta Lapurdiko sorginak. *Zu Zeu.''
* "Tableau de l'inconstance des mauvais anges et démons – Pierre de Lancre, 1612". *Bilketa, Euskal funtsen ataria*.
Avinguda Carrileteko geltokia

'''L'Hospitalet-Avinguda Carrilet** (Kataluniako Aldirietan) edo **Avinguda Carrilet''' (Bartzelonako metroan) Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirien geltoki bat da, l'Hospitalet de Llobregat udalerrian dago.

Geltokia 1987n inauguratu zen.
Sant Josepeko geltokia

**Sant Josep** Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirien geltoki bat da, l'Hospitalet de Llobregat udalerrian dago.

Geltokia 1985en inauguratu zen.
Almedako geltokia

**Almeda** Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirien geltoki bat da, Cornellà de Llobregat udalerrian dago.

Geltokia 1985en inauguratu zen.
Molí Nou-Ciutat Cooperativako geltokia

**Molí Nou | Ciutat Cooperativa** Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirien geltoki bat da, Sant Boi de Llobregat udalerrian dago.

Geltokia 2000n inauguratu zen.
6. linea (Bartzelonako metroa)

**Bartzelonako metroaren 6. linea** sarean aurreikustako hamabi lineetako bat da. Plaça Catalunya eta Sarrià geltokiak lotzen du. Linea 1976n inauguratu zen Plaça Catalunya eta Sarrià geltokien artean.

Ez dago proiektuak etorkizunera.

## Geltokiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako metroa

## Kanpo estekak 
* Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunyako webgune ofiziala
* Autoritat del Transport Metropolitàko webgune ofiziala
Celinda Arregui

**Celinda Adela Arregui Quezada, "Celinda Arregui de Rodicio"** izenarekin ezaguna (Santiago, Txile, 1864ko uztailaren 25a - 1941eko apirila ) Txileko politikaria, idazlea, irakaslea eta aktibista feminista izan zen, Txilen emakumeen eskubideen alde egindako lanagatik ezaguna.

## Biografia 
Celinda Arregui Santiagon jaio zen 1864an, Balbino Arregui eta Isabel Quezada izan ziren haren gurasoak- 1891ko Gerra Zibilean espioi gisa parte hartu zuen Quillotako telegrafoan, Kongresuaren aldeko Batzorde Iraultzailearentzat.1903ko irailaren 26an Pegerto Rodicio Pérez espainiarrarekin ezkondu zen.

1919an, Eloísa Díaz, Beatriz Letelier, Hayra Guerrero de Sommerville, Isaura Dinator de Guzmán, Juana de Aguirre Cerda, Carmela de Laso eta Fresia Escobarrekin batera, Emakumeen Kontseilu Nazionala sortu zuen. "Emakumeen eskubideen defentsan aktiboki parte hartu zuena" 1924an Emakumeen Alderdi Demokratikoaren sortzaileetako bat izan zen Rebeca Varas, E. Brady eta Gabriela Barrosekin batera, besteak beste; emakumeek bozkatzeko eskubidea lortzeko lehen lege proiektuetako bat idatzi zuten.

1927an *Bando Femenin*o izenekoa sortu zuen, hainbat emakume feminista biltzen zituen erakundea eta 1920ko hamarkadaren amaieran emakumeen eskubideen aldeko mugimenduaren inguruan indarrak batzea zuen helburua; gainera, 1929an Santiagon egin zen *Emakumeen Amerikar Arteko Kongresua* antolatu zuen

## Lanak 
* *Manual de telegrafía eléctrica, teórico práctico: con los últimos adelantos sobre la telegrafía sin hilos para los estudiantes del ramo* (Valparaíso: Impr. Gillet, 1901).
* *La telegrafia sin hilos: sistema Marconi y Telefunken prácticamente al alcance de todos* (Santiago: Editorial Zig-Zag, 1916).
* *Los niños vagabundos y la criminalidad infantil* (1918).
* *Laborando* (Santiago: Impr. Cervantes, 1921).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Laborando (1921) Oviedoko Unibertsitateko Biltegian
6. linea

**6. linea** terminoa hainbat garraio-linea izendatzeko erabiltzen da:

## Metroa 
* 6. linea (Bartzelonako metroa)
* 6. linea (Parisko metroa)
* 6. linea (Shanghaiko metroa)

## Autobusa 
* 6. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
Les Tres Torresko geltokia

**Les Tres Torres** Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirietako geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sarrià-Sant Gervasi barrutian dago.

Geltokia 1906n inauguratu zen.
Muntanerko geltokia

**Muntaner** Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirietako geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sarrià-Sant Gervasi barrutian dago.

Geltokia 1908n inauguratu zen.
Diagonal-Provença geltokia

**Provença** (Kataluniako Aldirietan) edo **Diagonal** (Bartzelonako metroan) Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirietako geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Gràcia barrutian dago.

Geltokia 1882n inauguratu zen.
Pàduako geltokia

**Pàdua** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sarrià-Sant Gervasi barrutian dago.

Geltokia 1953n inauguratu zen.
5. linea (Bartzelonako metroa)

**Bartzelonako metroaren 5. linea** sarean aurreikustako hamabi lineetako bat da. Cornellà Centre eta Vall d'Hebron geltokiak lotzen du. Linea 1959n inauguratu zen La Sagrera eta Vilapicina geltokien artean.

Ez dago beste proiektuak etorkizunera.

## Geltokiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako metroa

## Kanpo estekak 
* Transports Metropolitans de Barcelonako webgune ofiziala
* Autoritat del Transport Metropolitàko webgune ofiziala