Adela Cortina

**Adela Cortina** (Valentzia, 1947ko uztailaren 13a) espainiar filosofoa da. Gaur egungo etikaren eta filosofiaren arloan nabarmena da, bai Espainian bai nazioartean onartua, etika aplikatuan, etika publikoan, filosofia politikoan eta giza eskubideetan egindako lan sakonagatik.

## Biografia 
Cortinak doktoretza lortu zuen Valentziako Unibertsitatean, 1979an. Harrezkeroztik, karrera akademiko oparoa egin du eta kargu garrantzitsuak izan ditu unibertsitate bertan. Etika eta Filosofia Politikoko katedraduna izan da Valentziako Unibertsitatean, eta Giza Eskubideen, Demokraziaren, Bakearen Kulturaren eta Indarkeriarik Ezaren Institutua ere sortu zuen. Gainera, irakasle bisitaria izan da nazioarteko hainbat unibertsitatetan, eta horrek bere pentsamendua eta ikuspegi etikoa testuinguru globaletan zabaltzen lagundu du.

Eragin handieneko bere lanen artean "Etika minimoa daude: filosofia praktikorako sarrera" eta "Arrazoimen adeitsuaren etika", non giza duintasuna, erantzukizun morala, justizia soziala eta diskurtsoaren etika bezalako funtsezko gaiak jorratzen dituen. Adela Cortina-ren ikuspegi etikoaren ezaugarri nagusia arazo sozialekiko kezka eta gizarte bidezkoago eta inklusiboago bat sustatzeko konpromisoa dira.

Bere lan akademikoaz gain, Cortina ahots aktiboa izan da gai etiko eta sozialei buruzko eztabaida publikoan. Hainbat foro eta hitzalditan parte hartu du, giza eskubideen, elkartasunaren eta demokraziaren alde. Hainbat sari eta goraipamen jaso ditu bere lanak, eta pertsonen ongizatearekin konprometitutako etika eraikitzeko eta gizarte garaikidean bizikidetza baketsua eta errespetuzkoa sustatzeko erreferente intelektuala izan dela nabarmendu du.

## Pentsamendua 
Bere irakasletza beti ekonomiari, enpresari, emakumearen diskriminazioari, gerrari, ekologiari, genetikari eta abarri lotuta egon dira. Horrez gain, egileak bere lanetan ere lantzen dituen esparruak dira.

Artikulu eta hitzaldietan, bere iritzia eman izan du bizitzaren beste hainbat alderdiri buruz, eta "bizitzea merezi du" izenburupean. 1990eko hamarkadan, aporofobia kontzeptua sortu zuen pobreziarekiko eta pobreekiko gorrotoa eta arbuioa aipatzeko.

2018an *Ética y filosofía política. Homenaje a Adela Cortina* liburua argitaratu zen. Valentziako Unibertsitateko katedradun gisa erretiroa hartu zuelako, filosofia arloko sinadura esanguratsuekin, bere pentsamenduari gorazarre eginez, besteak beste: Domingo García Marzá, José Félix Lozano Aguilar, Emilio Martínez Navarro, Juan Carlos Siurana, Victoria Camps, Concha Roldán, Alicia Villar, etab.

Adela Cortinak etikari buruz hitz egiten du. Kant, Hegel, Habermas eta Apel  ditu oinarri. Arrazionaltasuna esparru praktikoan kokatzen dela dio, hori baita etikaren irizpide unibertsala. 

Garrantzia ematen dio gutxieneko moralen etika zibikoa oinarri komun duen gizakiaren autonomiari, harekin batera izan baitaitezke gehien moralen etika desberdinak. Justiziaren gutxieneko moral partekatuek eta eskagarriek, bai eta maximo moralak edo zorionerako gonbitak errespetatzeak ere, benetako pluralismo morala eragiten diote Adelari, politeismo axiologikoa gainditzen duena, hala nola erlatibismo morala. Horregatik, etika arrazional eta laikotzat definitu behar dugu. 

Adela Cortinak esaten zuen morala bizitzako gauza bat dela, ez dela filosofiako hitz bat. Gure bizitzan moral-mota asko daude, adibidez, moral kristaua, moral islamikoa edo moral sozialista. Ordea, hark esaten du etika ez dela bizitzako gauza bat, hau bai dela filosofiako gauza bat.

## Lanak 
Etika (bai oinarritzea, bai enpresei aplikatzea, politika, osasuna, bioteknologiak, komunikabideak, lanbideak eta hezkuntza) eta filosofia politikoa (herritarrak, demokrazia, garapena) lantzen ditu. Espainiako, Latinoamerikako eta Europako kongresu eta proiektuetan parte hartzen du.

ÉTNOR Fundazioko zuzendaria da (Negozioen eta Erakundeen Etikarako), Laguntza Bidezko Giza Ugalketaren Batzorde Nazionaleko kidea, Osasun eta Kontsumo Ministerioko Aholku Batzordeko kidea, Masterreko eta Unibertsitate arteko Doktorego Programako zuzendaria, “Etika eta Demokrazia” aipamenarekin.

2008an Zientzia Moral eta Politikoen Errege Akademian sartu zen, eta akademia horretan sartu zen lehen emakumea izan zen.

## Sariak eta aitorpenak 
* Valentziako Generalitateak Isabel Ferrer 2005 saria eman zion, «unibertsitatean irakaskuntzan eta ikerketan egindako ibilbide bikainagatik eta enpresetan etika ekonomikoa eta erantzukizun soziala sustatzeagatik».
* Jovellanos Nazioarteko Saiakera Saria 2007ko *Ética de la razón cordial* lanagatik *.*
* Zientzia Moral eta Politikoen Errege Akademiako kidea 2008ko abenduaren 2tik. Erakunde horretako kide izateko aukera izan zuen lehen emakumea izan zen, 2014an Araceli Mangas Martín sartu zen arte.
* Honoris causa doktorea Castellóko Jaume I Unibertsitatean (2009ko urtarrilaren 15a) eta Cartagenako Unibertsitate Politeknikoan (2012ko urtarrilaren 27a).
* Espainiako Saiakeraren Sari Nazionala *¿Para qué sirve realmente la ética?* lanagatik 2014an.
* Deustuko Unibertsitateko Honoris causa doktorea (2016ko urriaren 20a)
* Jaime I.a Konkistatzailearen Ordenaren Gurutze Handia eta Valentziako Generalitatearen Goi-bereizketa, 2017an 
* Valentziako Literatur Kritikaren 2018 saria, Saiakera eta Kritika modalitatean 
* Honoris Causa Doktorea Salamancako Unibertsitatean, 2018.
* 2018an, bere lankideek omenaldi liburua eskaini zioten, *Ética y Filosofía política: Homenaje a Adela Cortina.*
* Giza Eskubideen Saria 2018 Pertsonen kategorian.
* Doctor honoris causa Kolonbiako Unibertsitate Nazionalak (2019ko irailaren 26a)

## Argitalpenak 
Hona hemen Adela Cortinaren argitalpen batzuk:
** **(Gaztelaniaz)** *Ética de la empresa: claves para una nueva cultura empresarial*, Madrid, Tecnos, 1994.
** **(Gaztelaniaz)** *Razón comunicativa y responsabilidad solidaria: ética y política en K. O. Apel*, Salamanca, Sígueme, 1995.
** **(Gaztelaniaz)** elkarlanean, Adela Cortuna, Juan Escámez Sánchez eta Estebán Pérez-Delgado, *Un mundo de valores*, Generalitat Valenciana, 1996.
** **(Gaztelaniaz)** elkarlanean, Adela Cortuna, Emilio Martínez Navarro, *Ética*, Madrid, Akal, 1996.
** **(Gaztelaniaz)** elkarlanean, Adela Cortuna, María del Pilar Arroyo Gordo, *Ética y legislación en enfermería. Análisis sobre la responsabilidad profesional*, Madrid, McGraw-Hill, 1996.
** **(Gaztelaniaz)** elkarlanean, Adela Cortuna, Juan Escámez Sánchez, *Educar para la justicia*, Generalitat Valenciana, 1998.
** '**(Gaztelaniaz)** '10 palabras clave en filosofía política *[colaboradores, Ángel Castiñeira et al.]. Estella, Navarra: Editorial Verbo Divino, 1998. 440 p.; 22 cm.* ISBN|84-8169-161-5*.*
** **(Gaztelaniaz)** *Los ciudadanos como protagonistas*, Barcelona, Galaxia Gutenberg/Círculo de Lectores, 1998.
** **(Gaztelaniaz)** elkarlanean, Adela Cortuna, Jesús Conill Sancho (coords.) *Educar en la ciudadanía*, Institución Alfonso el Magnánimo, 2001.
** **(Gaztelaniaz)** *Alianza y Contrato: Política, Ética y Religión* Madrid: Editorial Trotta, 2001. 182 pp. ISBN|978-84-8164-485-2.
** **(Gaztelaniaz)** *Ética civil y religión*, Madrid, Promoción Popular Cristiana, 2002.
** **(Gaztelaniaz)** elkarlanean, Adela Cortuna, Domingo García Marzá (ed. lit.) *Razón pública y éticas aplicadas: los caminos de la razón práctica en una sociedad pluralista*, Madrid, Tecnos, 2003.
** **(Gaztelaniaz)** *Ética para la sociedad civil* edición coordinada por Francisco Javier Peña Echevarría. Valladolid: Valladoliden Unibertsitatean, Secretariado de Publicaciones e Intercambio Editorial, 2003, 200 p.; 21 cm. ISBN|84-8448-231-6.
** **(Gaztelaniaz)** *Por una ética del consumo*. Taurus. 2002 ISBN|84-306-0485-5.
** **(Gaztelaniaz)** *Construir confianza: Ética de la empresa en la sociedad de la información y las comunicaciones*, Madrid, Trotta, 2003.
** **(Gaztelaniaz)** Elkarlanean, Adela Cortina eta Ignasi Carreras Fisa, *Consumo... luego existo*, Barcelona, Cristianisme i Justícia, 2004 ISBN|84-9730-066-1.
** **(Gaztelaniaz)** *Ciudadanos del mundo. Hacia una teoría de la ciudadanía", Madrid, Alianza, 2005.*
** **(Gaztelaniaz)** *Ética de la razón cordial. Educar en la ciudadanía del siglo XXI*. Ediciones Nobel. 2007. 274 p ISBN|978-84-8459-179-5.
** **(Gaztelaniaz)** (koord.) *La educación y los valores*, Madrid, Biblioteca Nueva, 2009.
** **(Gaztelaniaz)** *Pobreza y libertad. Erradicar la pobreza desde el enfoque de Amartya Sen*. Tecnos, 2009.
** **(Gaztelaniaz)** *Las fronteras de la persona. El valor de los animales, la dignidad de los humanos*. Taurus. 2009. ISBN|978-84-3060765-5. 2009ko abenduaren 13an artxibatu zen jatorrizkotik.
** **(Gaztelaniaz)** *Hasta un pueblo de demonios. Ética Pública y Sociedad*. Taurus. 1998. ISBN|8430602984.
** **(Gaztelaniaz)** *Las raíces éticas de la democracia*, Valentziako Unibertzitatea, 2010.
** **(Gaztelaniaz)** *Justicia cordial*, Madrid, Trotta, 2010.

## Bibliografia 
*  Hainbat egile. *Etika eta filosofia politikoa.* *Omenaldia Adela Cortinari* . Ireki leihoen bilduma. Tecnos 2018 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Forum Barcelona 2004: 2004/07/25, Adela Cortina (Etnor Fundazioa)
* ÉTNOR Fundazioa - Adela Cortina, ÉTNOR Fundazioaren zuzendaria
* Politicasnet - Adela Cortina
* Elkarrizketa Jot Down aldizkarian

* https://www.um.es/web/universidad/doctores-honoris-causa/adela-cortina

* https://www.etnor.org/individuo/adela-cortina-orts/
* https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=7614732
* Moral eta etika