Nona Fernandez

**Patricia Paola Fernández Silanes** (Santiago, Txile, 1971ko ekainaren 23a), **Nona Fernández** izenez ezagunagoa, txiletar idazle, gidoilari eta aktore feminista da. 

## Bizitza 
Ama ezkongabearen alaba bakarra, Nona Fernandez Persa Biobio merkatutik gertu dagoen Matta hiribideko auzo batean hazi zen. Hantxe izan zuen lehen lana, erabilitako arropa saltzen.

Patricia Paola bere ama dentistaren izen berarekin ofizialki erregistratuta dagoen arren, denek esaten diote Nona,  eta izen horrekin sinatzen ditu bere lanak. Haurtzaroan sortu zitzaion ezizena, hitz egiteko lehen saiakeretan. "Monosilaboa besterik ez zekien esaten, erabatekoa, 'ez' ("no" gaztelaniaz). Ezezko hori bere haur makulu bihurtuta, goitizen berezi bat jaso zuen eta *Nonito* jarri zioten bere familian. Hazi zenean, ezizena *Nona* bihurtu zen.

Santiagoko Santa Cruz ikastetxean ikasi zuen eta ondoren Unibertsitate Katolikoaren Antzerki Eskolan.

Aktore gisa, Merri Melodys konpainia sortu zuen, antzezlan askotan parte hartu zuen eta Centro Chileno-Norteamericano de Culturako lehiaketa bat irabazi zuen.

Antonio Skarmetaren tailer batean parte hartu zuen 1995ean, Gabriela Mistralek Literatur Jokoak irabazi zituen urte berean. Bere ipuinak lehiaketen hainbat antologiatan agertu ziren lehenik, eta bere lehen ipuin liburua 2000. urtean argitaratu zen: *El cielo*. Bi urte beranduago *Mapocho* eleberri saritua argitaratu zuen.

Lehen nobela horren sorreraz, honela zioen: "Nire lehen nobela Bartzelonako apartamentu batean idatzi nuen, Txileri urrutitik begiratuta, eta orriak betetzen aberriaren historiari buruzko interpretazio zoroekin, nire sabelean espazio bila zebilen haur bat hazten zen bitartean. Seme bat erditu eta liburu bat bukatu nuen aldi berean. Nire semeak Dante du izena. Liburuak *Mapocho* izena hartu zuen, nire hiria gurutzatzen duen ibaia bezala, betidanik zaborra eta hildakoak eraman dituen ibai bera". Kritikari batzuek *Seme-alaben literatura* izenekoan sartu zuten Fernandez.

Bere bikotekidea, Danteren aita, Marcelo Leonart idazle eta antzerki zuzendaria da, biak Antzerki Eskolan ikasten ari zirela ezagutu ziren. *La Fusa* konpainia antolatu zuten elkarrekin.

Fernandezek hitz hauekin definitzen zuen bere burua: "Aktore gustuagatik. Narratzailea lepotik gora ernegarazteko, ahaztu behar ez dena ez ahazteagatik. Kulebroien gidoilaria, halabeharrez. Txiletar deserosoa, eta tarteka amorratua".

2012an egin zuen debuta antzerkigile gisa, *El taller* lanarekin, Mariana Callejasek Lo Curroko etxean egiten zuen literatur tailerrean inspiratutako antzezlana, Michael Townley senarrak DINAren operazioak lurpean zuzentzen zituen bitartean. Komedia beltz hori Leonarten eta Fernandezen konpainiak taularatu zuen, *La Fusak*, apirilean Santiagoko Lastarria 90 antzokian, eta 2013ko abuztuan Gabriela Mistral Kultur gunean berrestrenaitu zuten. Gainera, Altazor Saria irabazi zuen 2013an Antzerkigintza atalean. 

Bere bigarren lana, *Liceo de niñas*, 2015ean estreinatu zuen (horrekin, *Pieza Oscura* izena hartu zuen egileak eta Leonartek zuzentzen zuen konpainiak); "fantasiazko komedia bat da gainezka egindako zientzia-irakasle bati buruzkoa, bere eskolako laborategian hiru ikasle emakumezko aurkitzen dituena, 1985etik ezkutatuta."

2025ean, Fernandezen *Marciano* liburua 2025eko liburu onenen artean aukeratu zuen La Tercerako Culto atalak, Álvaro Bisamaren *Oraculo*rekin batera, Paz Lópezen *Pánico y ternura* eta Ariel Florencia Richards-en *Gordon Matta-Clark contra viejas superficies*.

## Lanak 
thumb|229x229px|Liburuaren Jaian Santiagoko Arma Plazan, 2013

### Eleberriak 
* 2002: *Mapocho*, Planeta. Fce (Fondo de Cultura Economica), Mexiko
* 2007: *Av. 10 de Julio Huamachuco*, Uqbar
* 2012: *Fuenzalida*, Mondadori, Santiago
* 2013: *Space invaders*, Alquimia, Santiago. Fce (Fondo de Cultura Economica), Mexiko
* 2015: *Chilean Electric*, Alquimia, Santiago
* 2016: *La dimensión desconocida*, Penguin Random House, Santiago
* 2025: *Marciano*, Penguin Random House, Santiago

### Saiakerak 
* 2019: *Voyager*, Penguin Random House, Santiago
* 2023: *¿Cómo recordar la sed? Ensayo sobre el tiempo, la historia y sus escombros*, Historiografica, Santiago

### Ipuinak 
* 2000: *El cielo* (Cuarto Propia)

; Antologietan

* 1994: *Música ligera* (Grijalbo, «Lluvia roja»)
* 1996: *Pasión por la música* (Lom, «Marion»)
* 1997: *Cuentos extraviados* (Alfaguara, «Blanca»)
* 1998: *Queso de cabeza y otros cuentos* (Alfaguara, «El Cielo»)

### Antzerkigintza 
thumb|Aktoreen agurra antzezlan amaieran *Liceo de niñas* (1.a ezkerretik eserita Nona Fernandez da), 2015-12-09

* *El taller*; 2012ko apirilean estreinatua; *Bestiario, freakshow temporada 1973/1990* liburuan argitaratua, *Grita* (2004, Marcelo Leonart) eta *Medusa* (2010, Ximena Carrera): Ceibo Ediciones, Santiago, 2013 2019an, Ediciones Oxímoron-ek argitaratu zuen  bera bakarrik.
* *Liceo de niñas*, 2015eko urriaren 23an lehen aldiz antzeztua Pieza Oscura konpainiak Unibertsitate Katolikoaren Antzokian, Ediciones Oxímoron-ek  2016an argitaratuta.

### Telesailen gidoiak 
#### Jotorrizko istorioak 
* 2018: *Casa de muñecos* (Marcelo Leonart-ekin)
* 2011: *El laberinto de Alicia* (Tania Cárdenas eta Santiago Ardilak berridatzita 2014an)
* 2005: *Los treinta* (Marcelo Leonart, Hugo Morales eta Ximena Carrera)
* 2003: *16* (Marcelo Leonart-ekin)

#### Modaketak 
* 2013: *Secretos en el jardín* - Julio Rojas eta Matías Ovalle-rena
* 2011: *Los archivos del cardenal* - Josefina Fernándezena
* 2009: *Conde Vrolok* - Rodrigo eta Felipe Ossandón, eta Jorge Ayalarena
* 2009: *¿Dónde está Elisa?* - Pablo Illanesena
* 2007: *Alguien te mira* - Pablo Illanesena
* 2004: *17* - Marcelo Leonartena
* 2002: *El circo de las Montini* - Victor Carrascorena
* 1999: *Aquelarre* - Hugo Moralesena
* 1998: *Iorana* - Enrique Cintolesirena

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1995: Gabriela Mistral Literatur Jokoetan lehen postua, «Marsellesa» ipuinagatik
* 1996: Musikarekiko Pasioa literatur lehiaketako lehen saria
* 2000: Altazor Sarian finalista izan zen TBko gidoiaren kategorian, *Aquelarre* (*ex aequo*) telenobelagatik
* 2002: Herralde Eleberri Sariaren finalista *Mapocho* lanagatik
* 2003: Santiagoko Udal Literatur Saria eleberri kategorian, *Mapocho* lanagatik
* 2004: Altazor Sarian finalista izan zen TBko gidoiaren kategorian, *16* lanagatik (*ex aequo*)
* 2006: Altazor saria, TBko gidoi kategorian, *Los treinta* lanagatik (*ex aequo*)
* 2008: Altazor saria TBko gidoi kategorian, *Alguien te mira* (*ex aequo*) telenobelagatik
* 2008: Santiagoko Udal Literatur Saria eleberri kategorian, *Av. 10 de Julio Huamachuco* lanagatik
* 2010: Altazor Sarian finalista, TBko gidoiaren kategorian,*Conde Vrolok* (*ex aequo*)
* 2010: Altazor Sarian finalista TBko gidoiaren kategorian, *¿Dónde está Elisa?* (*ex aequo*)
* 2012: Altazor saria TBko gidoi kategorian, *Los archivos del cardenal* (*ex aequo*) lanagatik
* 2013: Altazor saria Dramaturgia kategorian, *El taller* lanagatik
* 2016: Argitaratutako Literatur Lan Onenen Saria eleberri kategorian, *Chilean Electric* lanagatik
* 2017: Sor Juana Inés de la Cruz Saria, *La dimensión desconocida* lanagatik  
* 2020: *Ezohiko* kategoriako Calamo Saria, *Mapocho* lanagatik
* 2021: National Book Award-eko finalista literatura itzuliaren kategorian, *La dimensión desconocida* (ingelesezko itzulpena Natasha Wimmer-en eskutik)

## Oharrak 
*Seme-alaben literatura* deitutakoan beste idazle hauek ere kokatzen dira: Alvaro Bisama (*Ruido*), Alejandra Costamagna (*En voz baja*), Rafael Gumucio, Patricio Jara, Marcelo Leonart, Lina Meruane, Leonardo Sanhueza, Alia Trabucco, Alejandro Zambra (hain zuzen ere, *Seme-alaben literatura* esamoldea *Formas de volver a casa-ren* kapitulu bat da), Diego Zuñiga (*La camanchaca*).
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  Hainbat egile (1998). *Queso de cabeza y otros cuentos*. Paula ipuin lehiaketa 1998. Santiago: Alfaguara. ISBN 9562390535. OCLC 41967357. Internet Archive: quesodecabezayot0000unse. 

## Kanpo estekak 
* 
* **Nona** Fernándezen artxiboa atarian Letras.mysite.com