Dolores Catarineu

**Dolores Catarineu** (Aravaca, Madril, 1916 – Madril, 2006) XX. mendeko madrildar poeta izan zen. 

## Bizitza 
Joera literarioak zituen familia batean jaio zen 1916an. 

### Idazle ibilbidea 
1936an *Floresta de Prosa y Verso* izeneko aldizkarian poema batzuk argitaratu zituen. "Gazteak eta artea" izeneko taldeko kidea izan zen. Talde hori Madrilgo gazte aristokratek, intelektualek eta idazleek osatu zuten, 34 urtearen bukaeran eta Espainiako gerra zibila hasi arte. Espainiako gizartearen erradikalizazioari emandako erantzun estetiko eta ideologikoa iragan erromantiko kontserbadore eta nazionalistari egindako begirada zen. Bertako kideek elitismo baztertzailea mantentzen zuten eta talde horretako kide ezagunenen artean Eduardo Marquina, Cesar González-Ruano, Jose Maria Peman eta Agustin de Foxá idazleak zeuden. Egile horiek Erromantizismoaren mendeurrena ospatzeko antolatu zituzten ekitaldietan eman ziren ezagutzera; besteak beste, hiriburuko lorategi eta hilerrietara hainbat bisita egin zituzten, *Los crepúsculos* (1936) liburu kolektiboan dokumentatuta —Mariano Rodríguez de Rivasek koordinatu zuen liburu hori, eta Manuel Altolaguirrek inprimatu zuen—.

Catarineuk modu aktiboan parte hartu zuen talde horren literatur jaietan. Ezaguna da 1935eko azaroaren 20an eman zuen *Principio del crepúsculo doliente y suave claridad de la luna tardía* (Ilunabar mingarriaren hasiera eta ilargi berantiarraren argitasun leuna) izenburuko mintzaldia. Bestalde, *Amor, sueño y vida* bere lehen poema-liburua argitaratu zenean, Agustin Foxak eta María Francisca Clar Margaritek (ezizenez Halma Angelico) omendu zuten. Gerra Zibilaren ostean, literatur aldizkarietan kolaboratzen jarraitu zuen, hala nola *Entregas de poesía*, 1944 eta 1947 artean Bartzelonan argitaratu zen aldizkaria, edo *Mediterraneo*, emakume-poeta garaikideei eskainitako ale batean.

1943an bere bigarren eta azken poema-liburua argitaratu zuen, *Siempre*. Hainbat aldizkaritan egon zen presente, hala nola *Entrega de poesía* (1944) aldizkarian eta César González-Ruanoren *Antología de poetas españoles contemporáneos en lengua castellana* (1946). 1945ean Hans Bloch margolari alemaniarrarekin ezkondu zen, Bigarren Mundu Gerraren ostean Espainian finkatu zena. Ezkondu ostean, ez zuen libururik argitaratu, eta hasieran Balearretako Pollensara joan zen bizitzera. Gero, bikotea Ekuatore Gineara joan zen 1949 eta 1952 artean, eta han plantazio bat izan zuten. Hain zuzen ere, 50eko hamarkadatik aurrera desagertu egin zen literaturaren eszenatik, nahiz eta bertsoak idazten jarraitu zuen, gehienak argitaratu barik geratu ziren; hala ere, bere poema batzuk *Poesía española* (1952) edo *La Tijera Literaria* (1969) aldizkarietan argitaratu ziren. Carmen Condek *Poesía femenina española* (1939-1950) izenburuarekin argitaratu zuen poeta espainiarren antologian ere agertu zen. Hain zuzen ere, Juan Ramón Jiménezek babestu zuela nabarmendu zuen Condek. Gainera, berrogeiko hamarkadaren hasieran, Pedro Bueno Villarejo margolariak *Retrato de la poetisa* *Dolores Catarineu* izeneko margolan bikaina egin zuen, eta brontzezko domina lortu zuen 1943ko Arte Ederren Erakusketa Nazionalean.

## Ezaugarri tematikoak eta estilokoak 
Bere debuteko poema-liburua, *Amor, sueño y vida* (1936), poesia hutsaren aldeko gazte-lana da, abstrakziorako joera eta juanramondarren eragin nabariak dituena. Moguerreko poeta erabakigarria izan zen bere poemak berrikusteko eta argitalpenaren alde egiteko orduan, baita hitzaurreko poema baten bidez ere, "La rama de la poesía" izenburupean. Haren bertsoak argiz, erritmoz eta irudi sentigarriz eta melodikoez beteta daude, eta estetika inpresionistak eta harridura eta galdera erretoriko ugariek bereizten dute.

Bere bigarren poema-liburua, *Siempre* (1943), poesia hutsean hain bereizgarriak diren estetizismo eta esentzialismoarekiko zaletasunari eusten dion lan helduagoa da. Concha Zardoyaren hitzetan, aurrekoa baino lan zabalagoa eta lortuagoa da, eta bere poesiaren "arintasun etereoa" du ezaugarri. Erretorikatik ihes egin eta sinpletasuna bilatzen duen egunerokoaren egunerokoa izan nahi dute *Siempre* liburuko poemek, baina kutsu malenkoniatsu eta denboragabeagoarekin, naturarekiko eta musikarekiko maitasunak markatuta. Ohar bitxi gisa, aipatzekoa da Jose Antonio Primo de Riveraren elegia bat duela. Lan horri buruzko aipamen bat agertu zen 1944ko *El Escorial* aldizkariko 41. zenbakian.

## Lanak 
* *Amor, sueño y vida* (1936), Juan Ramon Jiménezen sarrera-poema batekin. Madril, Silverio Aguirre inprimategia.
* *Siempre* (1943). Madril, Espainia.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Poetisas españolas. Antología genera *(Poeta espainiarrak. Antologia orokorra) II. liburukia: 1901etik 1939ra. JIMENEZ FARO, Luzmaria. Torremozas argitaletxea. Madril (1996). ISBN espan8478391745
* *Peces en la tierra* (Arrainak lurrean). MERLO, Pepa (editorea). Jose Manuel Lara Fundazioa. Sevilla (2010) ISBN 9788496824607.
* *Antología de poetas españolas. De la generación del 27 al siglo XV *(Poeta espainiarren antologia. 27ko belaunalditik XV. mendera) GORRÍA, Ana (edizioa eta hitzaurrea). Bilduma: Alba Poesía. Bartzelona (2018) ISBN 9788490653869.
* *iccionario bibliográfico de la poesía española del s. (XX* XX. mendeko espainiar poesiaren hiztegi bibliografikoa). Sevilla, Berpizkundea (2010) 80. ISBN 9788484721093.

## Kanpo estekak