open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pablo Izagirre

**Pablo Izagirre Areta** (Azpeitia, 1929 - 2021eko ekainaren 20a) txirrindulari gipuzkoarra izan zen.

## Palmaresa 
**1953**
* Santikutz Klasika
* Altsasuko Saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pablo Izagirre - *Urtekaria.com*
Beñat Marmissolle

**Beñat Marmissolle** (Atharratze-Sorholüze, 1981eko apirilaren 7a - ) zuberotar atleta da, Ultra-trailetan aritzen dena.

## Ibilbidea 
2014an lortu zuen aurreneko garaipena. Pirineo inguruan hainbat lasterketatan emaitza bikainak izan onodren 2019an Bulgariako Pirin Ultra - Skyrace irbazi zuen.

Garaipenik handiena Réunion uharteko Diagonale des Fous du eta 2023an bigarrena izan da Hardrock 100 lasterketan.

## Palmaresa 
* **2014**
**  Curse du Vignemale - (, 45 km)
* **2015**
**  Senpereko Trail - (, 21 km)
* **2017**
**  Sara Korrika Trail - (, 22 km)
* **2019**
**  Pirin Ultra - Skyrace - (, 69 km)
* **2019**
**  Pirin Ultra - Skyrace - (, 68 km)
* **2021**
**  Gran Trail Aneto-Posets - (, 105 km)
**  Canfranc-Canfranc - (, 101 km)
**  Diagonale des Fous - (, 160 km)
* **2022**
**  Ultra-trail di Corsica - (, 110 km)
**  6000D - (, 67 km)
**  Black Mountain Trail - (, 54 km)
** 6. Ultra-Trail du Mont-Blanc - (, 171 km)
**  Diagonale des Fous - (, 160 km)
* **2023**
**  Euskal Ultra Trail - (, 131 km)
**  Hardrock 100 - (, 100 milia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beñat Marmissolleren webgune ofiziala
* Beñat Marmissolleren estatistikak ITRA.run webgunean
Manuel Lanzini

**Manuel Lanzini** (Ituzaingó, Argentina; 1993ko otsailaren 15a) Ingalaterrako Premier Leagueko West Ham Unitedeko argentinar futbolaria da.

Behe mailako Ligak River Platen egin zituen, 10 urte zituela. 2010eko Apertura Txapelketaren aurreko partida onak jokatu ondoren, Ángel Cappa klubeko teknikariak txapelketa horren lehen egunean debutarazi zuen. Profesional gisa jokatu zuen lehen denboraldian partida ugari jokatu zituen. 2013ko maiatzaren 5ean historia egin zuen Argentinako superklasikoen historiako gol azkarrena markatu zuenean. Denboraldi horren ondoren, Fluminenseri maileguan eman zuten, eta han jokatu zuen 2011ko eta 2012ko Brasilgo Txapelketak. Azken horretan, txapelketaren azken txanpan egon zen (River Platerera itzuli zen, mailegua amaitu ondoren), txapelketa horretako lehen errondako zenbait partidatan parte hartu baitzuen. Brasilen 45 partida jokatu zituen eta 5 gol lortu zituen.

Mailegua amaitutakoan, River Platerera itzuli zen, eta 10 zenbakiko dortsala esleitu zioten. Denboraldi horretan, behin eta berriz bihurtu zen goleatzaile;  8 gol sartu zituen. Horietatik garrantzitsuena izan zen Boca Juniors Argentinako futbolaren superklasikoan sartutakoa.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ijiraq

**Ijiraq** edo **Ishigaq** Inuit mitologian, haurrak bahitu eta betiko ezkutatzen dituzten elezaharretako irudizko izaki txikiak dira., Bere izenak "ezkutatzen dena" esan nahi du. Ustez hamabi hazbeteko altuera dute eta lurrean mugitzen dira, eskimalak baino denbora gehiago biziz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ijiraq da Saturnoko satelite baten izena.

## Kanpo estekak
Xochilt Madai

**Xochilt Madai** (Guadalajara, Mexiko, 1972) arkitektoa eta ekintzailea da, Mueble Verde egitasmoaren bultzatzailea, altzari zaharberritzailea.

## Biografia 
Arkitektu ikasketak egin zituen Mexikon. Profesionalki arkitekto gisa prestatuta, artea eraikuntza prozesu ororen ezinbesteko luzapentzat hartzen du, beharrezkoa, baina erantzun azkar eta funtzionalen garai hauetan ahaztua. Bizi dugun egoera larriarekin bat datorren kontzientzia ekologikoarekin, hiri altzariak eta hondakinak eraldatzeko, zaharberritzeko eta berrerabiltzeko ahaleginetan zentratzen da, proposamen ausartak eta harrigarriak eginez, egungo gizartearen usadioak eta ohiturak birplanteatzera bultzatzen gaituztenak.

Dirurik gabe eta birziklapenaren eta iraunkortasunaren gaineko kontzientziak bultzatuta, zaborretako altzariak biltzen eta zaharberritzen hasi zen. Horrela sortu zen Mueble Verde. Egitasmo horren helburu nagusia da kalean botata dauden altzariak zaharberritzea, beste norbaitek berrerabiltzeko.

Papalote Zentroan ere parte hartzen du. Kultura ugaritan oinarrituta tailerrak eskaintzen dituen elkartean: gastronomia, artea, musika...

Bere jaioterrian, Mexikon, 126 milioi biztanle baino gehiago dira, eta arazo handiak dituzte hondakinekin. Ikasketak hasi zituenean, jende asko ezagutu zuen bere egunerokorako alternatiba merkeak eta jasangarriak bilatzen zituena. Horren eraginez saiatzen da aukera horiek eskaintzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gallifrey

300px|thumb|Gallifreyren interpretazio artistikoa. Planeta laranja da eta bi izarrak ikusten dira
**Gallifrey** *Doctor Who* zientzia fikziozko telesail britainiarreko fikziozko planeta da. Planeta hartan Denboraren Jaunak bizi dira, Doktorearen jatorrizko planeta da beraz.

## Kokapena 
Izar bitarreko sistema batean kokaturik dago, Lurretik 250 milioi argi-urtetara, Esne Bidea galaxiatik haratago. Telesaileko atal batzuetan bestelako zenbakiak esaten badira ere hasierako zenbakiak hartzen dira ofizialtzat. Koordenatu galaktikoak 10-0-11-0-0 * 0-2 galaxien zero erdigunetik.

## Deskribapena 
Kanpotik begiratuta planeta hori-laranja da, Lurra baino hainbat aldiz handiagoa. The Capitolen inguruan zelai zabalak daude. Planetako bigarren hiri handiena Arcadia da. Hirietatik kanpora eremu hutsa dago, baina outsiderrak bizi dira han. Eremu hutsean Death Zone ("Heriotzaren gunea") izeneko toki bat dago. Bertan gladiadore antzeko borrokak egiten dira. Heriotzaren gunean Rassilonen hilobia ere aurkitzen da. Denboraren Jaunen gizartearen sortzailea izan zen Rassilon.

Gallifreyn Akademia bat ere badago, kokapen zehatza esaten ez bada ere. Akademia hartan haurrek Denboraren Jaun izaten ikasten dute. Han izan ziren Doktorea eta The Master esate baterako.

Zerua laranja kolorekoa ikuten da beti.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Violencia

***La Violencia*** (gaztelaniazko ahozkera: , ) 1948tik 1958ra Kolonbian izandako hamar urteko gerra zibila izan zen, Kolonbiako Alderdi Kontserbadorearen eta Kolonbiako Alderdi Liberalaren artekoa, batez ere landa eremuan borrokatu zena. Beste iturri batzuen arabera, garai hau 1920tik 1960ra luzatu zen. Garai hartan ohikoak izan ziren hilketak, jazarpenak, sarraskiak, jabetza pribatuak suntsitzea edota terrorismo ekintzak.

*La Violencia* 1948ko apirilaren 9an indartu zen, Jorge Eliécer Gaitán hil zutenean. Hau Alderdi Liberalaren presidentetzarako hautagaia zen 1949ko azaroko hauteskundeetarako. Haren hilketak *Bogotazoa* eragin zuen, hamar ordu iraun zuen matxinada, eta 5.000 hildako inguru eragin zituen.

Historiografia alternatibo baten ustez, La Violenciaren kausa 1946ko hauteskundeen ostean Alderdi Kontserbadorea boterera itzultzea izan zen. Landa-herrietako poliziek eta buruzagi politikoek kontserbadoreen aldeko nekazariak animatu zituzten liberalen aldeko nekazarien  lurrak hartzeko, eta horrek nekazarien arteko indarkeria eragin zuen Kolonbia osoan.

Garai hartan hainbat talde sortu ziren. Kontserbadoreen aldetik, "Los Chulavitas", "Los Pájaros" edo "bakearen gerrillak", ezagun bihurtu zirenak haien ekintza odoltsuengatik. Liberalen aldetik, "Los Cachiporros" taldea, gerrilla edo autodefentsa liberala.

*La Violencia* garaian gutxienez 200.000 pertsona hil zituztela kalkulatzen da, herrialdeko garai hartako biztanleriaren ia % 2a. Bi milioi pertsonak herriak utzi eta hirira joan behar izan zuten.   

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ijiraq (satelitea)

**Ijiraq** Saturno planetako satelite natural bat da. Ijiraq forma irregularreko satelite bat da. Brett Gladman eta John J. Kavelaarsek osatutako taldeak aurkitu zuen 2000. urtean, irailaren 23an. Behin-behineko izena S/2000 S 6 izan zen. Gaur egungo izena, Ijiraq, Inuit mitologiatik datorrena, 2003an eman zitzaion.

## Deskribapena 
Ijiraq 10 km-ko diametroa duen satelite irregular bat da, Saturnotik 11.422.000 km-ko batez besteko distantziara orbitatzen duena. Inuit taldeko beste kideen hurbiltasunagatik eta satelitearen koloreagatik, Ijiraq talde hori sortu zuela aspaldian desintegratu zen gorputz handiago baten zati batetik datorrela uste da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lau eguneko lan-astea

[thumb|300px|8 orduko lanaldia oroitzeko monumentua [Melbournen (Australian).]]

**Lau eguneko lan-astea** lanaldiaren proposamen berria da, antolatzeko moduetako beste bat da. Lan-ordu guztiak lau lanegun ezartzen ditu. Ohiko lan-astea bost egunetik (astelehenetik ostiralera) lau egunera (astelehenetik ostegunera, asteartetik ostiralera, edo beste formula batzuk, lan motaren arabera) murrizten da proposamen horren arabera. Euskal Autonomia Erkidegoan zenbait enpresek ekimen hori onartu dute.

'Lau eguneko lan-astea', egunean 8 orduko eta astean 32 orduko lanaldiarekin, soldata murriztu gabe, aldarrikapen sindikal, politiko, ekonomiko eta soziala da, lau eguneko lan-aste normalizatua ezartzeko, lana lortzea bermatzeko, enplegua sortzeko eta, beraz, langabezia murrizteko, lan-bizitza eta bizitza pertsonala uztartzeko eta gizartearen gogobetetze orokorra handitzeko.

## Historia 
Lehen proposamenak 90eko hamarkadan plazaratu ziren Europan, eta Jacques Delors eta Gilles de Robien politikariek babestu zituzten.

Frantziako 4 eguneko astea Pierre Larrouturouk hasi eta sustatu zuen 1993an. Eskuinak 1996an aplikatu zuen, Gilles de Robioren ekimenez bozkatutako lege batekin, lan-denboraren antolamenduari buruzko Robien legea, Aubry legeen aldarrikapenarekin indargabetu zena. 
1998an, Lionel Jospin lehen ministroak sustatutako legea onartu zen Frantzian, asteko lanaldia 39 ordutik 35era murrizteko 2000. urtetik aurrera. Hala ere, egoera ekonomikoak eta enpresen erresistentzia argiek legea ez aplikatzea eragin zuten.

2015. urtean ezarri zuten Islandian eta Suedian astean lau egunez lan egitearen eredua. Ordu kopurua murriztearen eta soldatari eustearen aldekoa izan da bi herrialdeetan ezarri duten eredua. Belgikak ere astean lan egin beharreko egunak murriztea erabaki zuen, baina asteko ordu-kopurua mantenduta.

2022an Britainia Handiko 73 enpresek, 3.300 langilek, sei hilabete iraungo zituen proba pilotua martxan jarri zuten. Parte hartzen ari ziren enpresek erantzun duten inkestaren arabera, produktibitatea ez zen jaitsi, oso gustura zeuden esperientziarekin eta litekeena zen proba pilotuaren ostean lau eguneko lan-astea mantentzea.

Espainiako Gobernuak 2023ko apirilean argitaratu zuen aldizkari ofizialean lau eguneko lan-astearen proba pilotuan parte hartu nahi zuten enpresak diruz laguntzeko deialdia. Bi urtez luzatuko da proba, eta enpresek konpromisoa hartu behar zuten, probaren bi urte horiek igarota, lanaldi murriztuarekin jarraitzen saiatuko zirela, baina dirulaguntzarik jaso gabe.

## Abantailak 
Proposamenaren defendatzaileek argudiatu dute enpresetan ezartzeak eta beste enpresa batzuetan proba eta saiakuntzak egiteak produktibitatea handitzen duela eta langileen ongizate-adierazle guztiak hobetzen dituela, osasuna barne. Era berean, nabarmendu dute ingurumen-onurak dituela – enpresaren beraren energia-kontsumoan eta joan-etorriak murriztean –, klima-aldaketa arinduz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zortzi orduko lanaldi

## Kanpo estekak 
* Gaiari buruzko iritzi artikulua Administrazioa Euskaraz aldizkarian, 121.zk., 23-24 or.
* :32 orduko asteari buruzko webgunea.
* :4 Day Week Global Campaign.
Fronte Nazionala (Kolonbia)

**Fronte Nazionala** (  1958 &#x2013; 1974) Kolonbiako historiako aldi bat izan zen, non bi alderdi politiko nagusiek, Alderdi Liberala eta Alderdi Kontserbadorea, boterea txandakatzea adostu zuten, lau presidentetzarako aldi baterako tartekatuz. Fronte Nazionaleko presidenteak Alberto Lleras Camargo (liberala), Guillermo León Valencia (kontserbadorea), Carlos Lleras Restrepo (liberala) eta Misael Pastrana Borrero (kontserbadorea) izan ziren.

## Erreferentziak 
* Luis Angel Arango Liburutegia - Fronte Nazionala
* Colombialink.com - Fronte Nazionala
* Universidad Tecnologica de Pereira - Fronte Nazionala
* [Kongresuko Liburutegia - Kolonbia; Koalizioaren Gobernua sortzea](http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+co0034))

## Kanpo estekak
HaYonim haitzuloa

**HaYonim haitzuloa** (, ) Goi Galilean, Israelen aurkituriko haitzuloa da.

## Deskribapena 
Lekuak okupazio handia izan zuen Erdi Paleolito garaiko Mousteriar aldian, duela 250.000 urtetik duela 100.000 urtera, eta beranduago, Epipaleolitoan eta Natufiar kulturan, duela 12.000 urte inguru.

Levallois teknikaz egindako harri zabalak eta Erdi Paleolito hasierako orri teknologia barne hartu zituen haitzuloaren okupazio Mousteriarrak, baita hainbat sakonune ere.

HaYonimen, forma sinbolikoak eta animaliak irudikatzen zituzten horma-erliebeak ere aurkitu zituzten, k.a. 40.000-18.500 arteko zaldi lasterkaria, Levanteko Aurignac aldikoa, k.a. 28.000koa izan zitekeena, eta gaur egun Israelgo Museoan ikusgai dagoena. Hau da Levanteko Goi Paleolitoaren testuinguruan aurkitutako lehen arte-objektua.

Haitzuloaren okupazio Natufiarrean gela zirkularrak ageri ziren, zoru prestatuekin, harrizko objektuz eta landutako hezurrez osatutako erdi lodi batekin. Hainbat gela zeuden, eta banakako hilobiak, gela abandonatuetan edo jendea bizi zen geletatik kanpo.

File:Flint end scraper with horn handle for working wood or leather, Late Stone Age, Hayonim Cave, 50000-22000 BP.jpg
File:Aurignacian Culture Incised Animal Bones Hayonim Cave 28000 BP.jpg
File:Aurignacian Culture Bone Tools, Hayonim Cave, 30000 BP.jpg
File:Stone Age Animal Carving, Hayonim Cave, 28000 BP.jpg
File:Bovine-Rib Dagger, Natufian Culture.jpg
File:Woman's Pelvis Decorated with Fox Teeth, Natufian Culture.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hymenoscyphus serotinus

***Hymenoscyphus serotinus*** *Helotiaceae* familiako onddo espezie bat da. Ia haragirik gabea, ez da kontsumorako egokia.

Sinonimoak: *Peziza serotina*, *Helotium serotinum*, *Lanzia serotina*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Errezeptakulu pendunkularra, gehienez 4 mm-ko diametrokoa, kopa ireki baten formakoa, horia,

**Hanka:** Zilindrikoa, luze samarra.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Hymenoscyphus calyculus* delakoarekin nahas daiteke, honek espora motzagoak ditu 

## Sasoia eta lekua 
Ugaria udazkenean. Pago-adaxka erorietan talde ugari osatuz agertzen da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Kuba, Brasil, Dominika, Puerto Rico, Birjina britainiar uharteak, Guyana Frantsesa, Txile, Europa, Errusia, Txina, Himalaiako eremua, Kanbodia, Bangladesh, Japonia, Indonesia, Papua Ginea Berria, Kaledonia Berria, Australia, Zeelanda Berria, Madagaskar, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kolonbiako Alderdi Kontserbadorea

**Kolonbiako Alderdi Kontserbadorea** () Kolonbiako alderdi politiko kontserbadorea da. Alderdia 1849an sortu zuten formalki Mariano Ospina Rodríguezek eta José Eusebio Carok.

Alderdi Kontserbadorea Kolonbiako Alderdi Liberalarekin batera nagusitu zen Kolonbiako eszena politikoan XIX. mendearen amaieratik 2002ra arte, aldebiko hegemonia politikoan. Bi alderdiek gatazka militar zuzena izan zuten 1948 eta 1958 artean, *La Violencia* izenez ezagutzen den gerra zibilaren garaian, eta ondoren "Fronte Nazionala" sortu zuten, boterea txandakatzea adostuz, lau presidentetzarako aldi baterako tartekatuz. 2002an Álvaro Uribe hautagai independenteak irabazitako hauteskundeak Kolonbiako bi alderdi politikaren nagusitasunari amaiera eman zion . 

Alderdi Kontserbadorea herrialdeko legebiltzarreko hirugarren indar politikoa da liberalen eta Kolonbiarako Itun Historikoaren atzetik. Juan Manuel Santosen koalizioko parte izan zen 2010etik 2014ra eta 2002tik 2010era Álvaro Uriberen gobernu kontserbadoreari lagundu zion. Gaur egun Gustavo Petroren ezkerreko gobernua onartzen du, ideologia ezberdintasunak nabarmenak izan arren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Democracia a distancia: Elecciones 2006 (Portalcol.com) (Alderdiak Kolonbiako Senaturako hautagaien zerrendari buruzko informazioa, gaztelaniaz).
* Kontserbadurismoa Kolonbian
Milurtekoaren parkea (Chicago)

**Milurtekoaren parkea**, ingelesez *Millennium park*, AEBetako Chicago hirian dagoen hiri parke bat da. 

10 hektareako azalwra du eta Michigan eta Columbus Drive etorbideen eta Randolph eta Monroe kaleen artean kokatzen da. 

## Eraikinak 
* Jay Pritzker pabilioia

## Eskulturak 
* Cloud Gate
Rambo sagar

thumb|300px|Rambo sagar akuarela batean.

**Rambo sagarra** Ameriketako Estatu Batuetako sagar barietate ezaguna da. Sylvester Stallone estatubatuar aktoreak antzeztutako Rambo pertsonaia ospetsua frantziar jatorriko Rambo sagar barietatean oinarritua dago; izen hori David Morrell idazleak erabili zuen.

## Jatorria 
Peter Gunnarsson Rambok (1612-1698) aitzindari suediarraren bere izena zeraman fruta-arbolaren haziak egungo Estatu Batuetako ipar-ekialdean zegoen Suedia Berriko kolonian sartu zituen.

David Morrellek, *First Blood Behind* eleberriaren egileak, Rambo protagonista duen film sortaren oinarria denak,  emazteak merkatutik ekarritako sagarrei begira pertsonaia nagusiaren izenerako inspirazioa aurkitu zuen. Rambo sagarrak ziren, eta horrek gaztetan irakurri zuen Arthur Rimbaud idazlearengan pentsarazi zion. Beraz, film horien izen nagusia sagar baten izenetik dator.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Rambo

## Kanpo estekak
José Goenaga

**José Goenaga** Euskal Herriko txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1935**
* 3. Santikutz Klasikan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Skaro (planeta)

**Skaro** *Doctor Who* zientzia fikziozko telesail britainiarreko fikziozko planeta da. Dalek arrazaren jatorrizko planeta da.

## Kokapena 
"Zazpigarren galaxiako" izar-sistema bateko hamabigarren planeta da. Hainbat ilargi ditu; Flidor, Falkus eta Omega Mysterium dira batzuk. Falkus berezia da, dalekek sortutako ilargi artifiziala da, planetatik ihes egin eta babesleku izateko eraiki baitzuten. Skaro planetatik gertuen dagoen planeta Alvega da. Liburu hartan *The Dalography of Skaro* agertzen da, Skaro planetaren mapa hain zuzen ere. 

Skaron hiru kontinente daude, "Davius" (ipar-mendebaldean), "Darren" ipar-ekialdean, eta "Dalazar" hegoaldean, Darreni lotuta.
* Dalazar: klima azpitropikala du eta planetako eremu populatuena da. Bertan kokatzen da "Dalek City" hiriburua. Hiriaren hego-ekialdean "Mutazioen aintzira" dago eta hegoaldean Drammankins mendilerroa.
* Darren: Bonba nuklearrak eztanda egin zuen eta dalekak giza itxura izatetik mutante bihurtzea eragin zuen leherketan. "Radiation Range" mndilerriak ("Erradiazioaren mendilerroa") iparraldea eta hegoaldea banatzen ditu.
* Davius: "River of Whirling Waters" ibaiak ("Ur zurrunbilotsuen ibaia") ekialde-mendebalde bereizten du kontinentea. Ekialdean bizi ziren Thalak.
Bost ozeano ere baditu; *Ocean of Ooze* ("lehorra"), *Sea of Acid* ("Azidozko itsasoa"), *Sea of Rust* ("Herdoilaren itsasoa"), *Serpent Sea* ("Suge itsasoa") eta *Bottomless Sea* ("Hondo gabeko itsasoa").

## Historia 
Hasiera batean Thalak Daviusen bizi ziren eta Darrenen Khaledak. Mila urtetako gerra izan zen bi arrazen artean. Davros zientzilariak khaledak mutatu eta dalek bihurtu zituen. Dalekak planeta guztiaz jabetu ziren baina gerran jaurtitako bonba nuklearren ondorioz Davius eta Darren kontinenteak erabat suntsiturik gelditu ziren eta Daleken hiria Dalazarren kokatu zen. Doktoreak daleken aurka egin zuen eta denak suntsitu zituen. 

Gerora ikusiko da batzuek iraun zutela, Davrosek daleken erara berreraiki zuen planeta eta telesailean sarritan agertuko dira.

## Flora eta fauna 
Gerra nuklearraren ondorioz Skaro planetako izaki bizidun guztiak desagertu ziren. Dalek City hiriburuaren inguruan harrizko baso bat dago. Landare gutxi batzuk aipatzen dira hala ere. Varga landarea dalekek genetikoki manipulatu zuten, pozoitsua da eta mugitzeko gaitasuna dauka. Arkelis lorea metalaren gainean soilik sustraitzen da.

Dinosauro itxurako animalia batzuk ikusi izan dira, metalezko ezkatak dituzten narrastiak. Thalek "Magnedon" izena eman zieten. Mutazioen aintziran garro ugari dituen "Slyther" izeneko animalia bat bizi da. Dalekek meategi lanak egiteko erabiltzen dituzte. Aipaturiko *The Dalek Book* liburua beste animalia batzuk ere aioatzen dira. Lur zizare antzekoak leherketa nuklearrak suge erraldoi bihurtu dituenak, "Lallapalange" hegaztia bi ahotsetara kantatzen duena eta "Urvacryl" aingira erraldoia... Gerora aera diren komikietan izaki berriak ere azladu dira; Hareazko izaki amorfoak, "Terrorkons" herensuge urtarrak, "Sponge People" lurpeko izakiak, "Sucker" kakarraldoa, "Krakis"...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hypocreopsis lichenoides

***Hypocreopsis lichenoides*** *Hypocreaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Estroma:** Lautua, hazten den azalerara egokitua, erradialki lobulu askorekin, 3 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, arre-horixka kolorekoa, batzuetan laranja kolorekoa, zerbait zurbilagoa lobuluen ertzetan, 5 bat mm-ko zabalerarekin eta 40 eta 50 mm-ko luzerarekin, mutur perifrikoa loditua eta hasieran urkilatua. Gainazala pikortsua du murgildutako peritezioen ostioloen irterguneengatik.

**Etimologia:** *Lichenoides* terminoa likenak gogorarazten dituen lore itxuragatik du.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako baliorik.

### Nahasketa arriskua 
Bere forma, habitata eta koloreagatik nahastezina da.

## Sasoia eta lekua 
*Corylus* eta *Salix*-en adar hiletan. Urria. 

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia, Brasil.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julián Larrinaga

**Julián Larrinaga**, (Zalla, 1914 - ?) Euskal Herriko txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1936**
* 2. Santikutz Klasikan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pepe Blanco

**José Blanco López**, futbolean **Pepe Blanco** moduan ezaguna,  (Logroño, Errioxa, 1999ko uztailaren 29a) espainiar futbolaria da. Athletic eta Alaves taldetan ibilitakoa. Erdilari lanetan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Lourdes J. Cruz

**Lourdes "Luly" J. Cruz** (Tanza, 1942ko maiatzaren 19a) filipinar biokimikaria da. *Conus* gasteopoen pozoian dauden peptido toxikoak identifikatzen egindako lanarengatik ezaguna. 

2006an Filipinetako Zientzilari nazionala izendatu zuten eta 2010an Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria jaso zuen.

## Biografia 
1962an Filipinetako Unibertsitatean kimika gradua jaso zuen. Tripsina inhibitzaileak ikertu zituen bertan. Ondoren Estatu Batuetara joan zen Iowako Unibertsitatean doktoratu zen. International Rice Research Instituten egin zuen lan ondoren eta Kansasko Estatu Unibertsitatean post-doktoretza egin zuen.

## Ikerlana 
1970an Filipinetako Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean hainbat biokimikarirekin egin zuen lan *Conus geographus* barraskiloaren inguruan ikertzen. Barraskilo hau pozointsua da eta arrainak harrapatzen ditu. Haren ziztada gizakiarentzako ere hilgarria da.

## Sariak 
* NAST Outstanding Young Scientist Award, (1981)
* NRCP Achievement Award in Chemistry (1982)
* Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria (2010)
* Outstanding Women in the Nation's Services Award - TOWNS Foundation and Lions Club (1986)
* Academician - National Academy of Science and Technology (1987)
* Professional Achievement Award in Biochemistry - University of the Philippines Alumni Association (1991)
* Sven Brohult Award - International Foundation Science (1993)
* Medal of Distinction (research) - Philippine Society for Biochemistry and Molecular Biology (1994)
* Outstanding Alumnus - University of the Philippines Chemistry Alumni Foundation (1996)
* Gregorio Y. Zara Award in Basic Science - Philippine Association for Advancement of Science (2000)
* Service Award - Philippine Society for Biochemistry and Molecular Biology (2001)
* Outstanding ASEAN Scientist and Technologist Award (2001)
* Gawad Chancellor Award for Research (2002)
* Proclaimed as National Scientists - President of the Republic of the Philippines (2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Veronica Ewers

**Veronica Ewers** (Moscow (Idaho), AEB, 1994ko irailaren 1a) Estatu Batuetako errepideko txirrindulari profesionala da.

## Biografia 
Idahon jaio zen eta Willamette Unibertsitatean (Salem, Oregon) ikasketak egiten ari zela futbolean jokatu zuen, hirugarren mailan. Gaztelanian eta antropologian diplomatu zen.

2019an Washingtonen egin zuen lehenengo txirrindulari lasterketa. 2021ean hirugarren egin zuen Estatu Batuetako errepideko txapelketan, Knoxvillen, eta Education First taldeak fitxatu zuen. Talde berriarekin bigarren postua lortu zuen Joe Martin Stage Racen.

2022an denboraldi bikaina egin zuen eta Euskal Herrian egin zuen astebetean Clásica Féminas de Navarra irabazi eta Nafarroako beste klasikoan eta Durangon bigarren postuak lortu zituen.

2023an Italiako Giroan lasterketa guztian bigarren postuan egin zuen eta aken etapan atzeratu eta azkenean laugarrena izan zen. Frantziako Tourrean ere hartu zuen parte baina seigarren etapan eroriko latza izan zuen.

2024an lasterketaren bat egin zuen,Espainiako Itzulia esate baterako, baina osasun arazoek eraginda urte sabatikoa hartzea erabaki zuen.

## Palmaresa 
**2021**
* 2. Joe Martin Stage Race
*  Estatu Batuetako Errepideko Txapelketa
**2022**
* Clásica Féminas de Navarra
* 2. Elsy Jacobs Sari Nagusian (+ etapa 1)
* 2. Durango-Durango Emakumeen Saria
* 2. Emakumeen Nafarroako Klasikoa
* 9. Frantziako Tourra
* 10. Euskal Herriko Itzulian
**2023**
* 4. Italiako Giroa

### Proba nagusiak 
### Euskal Herrian 
* Durango-Durango Emakumeen Saria
** Bigarren (1): 2022
* Emakumeen Nafarroako Klasikoa
** Bigarren (1): 2022
* Clásica Féminas de Navarra
** **Irabazi (1): 2022**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2023ko Euskal Herriko Emakumezkoen Itzulia

**2023ko Euskal Herriko Emakumezkoen Itzulia** lasterketa horren 2. edizioa izan zen. 2023ko maiatzaren 12tik 14ra jokatu zen.

## Lasterketa 
Aurrez Espainiako Vuelta jokatu zen eta ikusi zen Itzulia irabazteko txirrindulari faboritoak Demi Vollering eta Annemiek van Vleuten herbeheretarrak izango zirela. Lehenengo bi etapetan Demi Volleringek lortu zuen garaipena eta van Vleuten minutu batera zegoen. 

Azken etapan, Donostian, Volleringen taldekidea den Marlen Reusser suitzarrak erasoa jo eta 2'38" denbora atera zion faboritoen taldeari. Horrela Itzulia irabazi zuen.

SD Worx taldeak erabateko nagusitasuna izan zuen, Reusser Itzuliaren garaile, etapa bat eta puntukako sailkapena eskuratu zituen eta Volleringek bi etapa eta mendiko sailkapena. Ella Wyllie zeelandaberritarra izan zen gazteen sailkapenean onena.

## Taldeak 
## Etapak 
### 1. etapa 
Ibilbidea: Etxebarria eta Markina-Xemein artean, 122 km.

### 2. etapa 
Ibilbidea: Gasteiz eta Amurrio artean, 133 km.

### 3. etapa 
Ibilbidea: Donostian hasi eta bukatu, 115 km.

## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra
#### Puntukako sailkapena
#### Mendiko sailkapena
#### Gazteen sailkapena
#### Taldekako sailkapena
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guillermo León Valencia

**Guillermo León Valencia Muñoz** (1909ko apirilaren 27a - 1971ko azaroaren 4a) Kolonbiako politikaria, abokatua eta diplomazialaria izan zen, 1962tik 1966ra Kolonbiako 21. presidente izan zena.

## Biografia 
Valencia Popayán-en jaio zen, Caucan, 1909ko apirilaren 27an, gurasoak Guillermo Valencia poeta eta politikari kolonbiarra eta haren emaztea Josefina Muñoz izan ziren.  Bogotako Colegio Champagnat ikastetxean batxilergoa egin zuen eta 1946ko abenduan graduatu zen. 1931ko urtarrilaren 31n Susana López Naviarekin ezkondu zen, 20 urteko idazkariarekin eta lau seme-alaba izan zituen: Pedro Felipe, Alma, Ignacio eta Diana. 

## Ibilbide politikoa 
Valentzia Popayángo udaleko eta Caucako Batzarrerako hautatua izan zen. Geroago Bogotako zinegotzia ere hautatua izan zen eta Kolonbiarako diplomatiko gisa lan egin zuen Nazio Batuen Erakundean eta Kolonbiako Espainian enbaxadore izendatu zuen Laureano Gómez Castro presidenteak.  1949an Mariano Ospina Pérez presidenteak Kolonbiako Kanpo Arazoetarako ministro izendatu zuen baina eskaintzari uko egin zion.  Hala ere, lau urte beranduago Valentziak kargua onartu zuen eta 1953ko maiatzaren 25ean Kanpo Arazoetako ministro bihurtu zen, Roberto Urdaneta Arbeláezen administrazioaren gainerako karguan Rojas Pinilla jeneralak hartu zuen arte. 

Gustavo Rojas Pinilla jenerala kendu zuen estatu-kolpearen ondoren boterea hartu zuen Junta Militarreko trantsizio-gobernuan, Valentzia Juntaren ondorengoa izatea aztertu zen. Dena den, garaiko indar politikoen arteko akordio politikoak (diktaduratik prozesu demokratikorako trantsizioa lortzeko), zehaztu zuen Kolonbiako Alderdi Liberaleko kide batek Junta Militarren oinordetzan hartu zuela. Ondorioz, Valentziak hurrengo hauteskundeetara arte itxaron behar izan zuen. 1962an, Kolonbiako Alderdi Kontserbadoreak Valentzia izendatu zuen presidentetzarako hautagai gisa, Alfonso López Michelsen liberalaren aurrean. Valentzia irabazi zuen: 1.636.081 boto 625.630 kontra.

## Lehendakaritza 
Valentziak bere administrazioan erreforma ekonomiko eta sozial handiak egiteko konpromisoa hartu zuen. Ekonomia aldetik, Junta Monetaria (Erreserba Federala) sortu zuen, energia elektrikoaren ekoizpena bikoiztu eta petrolio-zundaketak zein petrolio gordinaren esportazioa sustatu zituen. Gizarte-erreformari dagokionez, bere administrazioak % 20 handitu zuen hezkuntzarako aurrekontu nazionala, eta Estatu Batuetako gobernuaren babespean, Ciudad Kennedyren eraikuntza abiarazi zuen, diru-sarrera txikiagoko herritarrentzako 200.000 etxebizitza merkez osatutako proiektua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sibastarrak

'''*Sibastarrak* pastorala''' Maritxu Neguelouk idatzitako lana da, 2023ko Uztailaren 30ean eta abuztuaren 4 eta 6an Urdiñarbe herriko lagunek taularatua non 180 herritarrrek parte hartu zuten. Madalena eta Jean Sibas anai-arreben istorioa jaso zuen pastoralak. Battitta Berrogain pastoral idazleak, aldi honetan errejent kargua du; Jean Charles Sans, aspaldidanik pastoral eta maskaradetan musikalari gisa aritu dena da kantore emailea, Sophie Larrandabürüren laguntzarekin; dantza eramaileak Iban Etchegoinberry eta Laurence Boissinot dira.. Urdiñarben 1999an egin zen azken pastorala; bigarren hau Aitzina Be elkarteak antolatu zuen.

## Madalena Jauregiberri 
Pastoralak agerian emanen du Madalena Jauregiberri neska xiberotarrak bi mundu gerlak eta Espainiako Gerra Zibila bizi izan zituen eta hala ere, euskara eta euskal kulturaren alde lan egin zuen, baita emakumeen eskubideen alde ere. «Gerla garaian egindako borrokak, erresistentzian parte hartu izanak eta Euskal Herriaren aldeko mugimendu eta elkarteetan inplikatu izanak inspiratu gaitu» adierazi dute antolatzaileek.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Pastoral
* Madalena Jauregiberri

## Kanpo estekak 
* Pastoralaren kartela.
Viki Ospina

**Viki Ospina** María Victoria Villalba Stewart-en ezizena (Barranquilla 1948)  Kolonbiako argazkilaria, kazetari profesionala eta herrialdeko lehen argazki-kazetarietako bat da. Kolonbiako zinema-ekoizpen garrantzitsuetan parte hartu du eta Kolonbiako kultura herrikoiari eta Barranquillako Inauteriei buruz egindako argazki saiakerengatik aitortzen zaio.

## Biografia 
María Victoria Villalba Stewart Barranquillan jaio zen 1948an, Vilma Stewart-en eta Efraín Villalbaren alaba. 1969an Sebastian Ospina aktore kolonbiarrarekin ezkondu zen, eta bi seme-alaba izan zituen Lucas Ospina eta Galia Ospina. eta Viki Ospina argazkilari-izena hartzen du. Gaur egun, argazkilaritza analogikoko klaseak ematen ditu Andeetako Unibertsitatean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikhamanga Ordena

**Ikhamanga Ordena** Hegoafrikako ohorezko saria da, arteetan, kulturan, literaturan, musikan, kazetaritzan edota kirolean nabarmendu diren pertsonei eta erakundeei ematen zaiena. 2003ko azaroaren 30ean sortu zuten, eta Hegoafrikako presidenteak ematen du.

Hiru maila daude:
* Urrezkoa (OIG), aparteko lorpenentzat
* Zilarrezkoa (OIS), lorpen bikainentzat
* Brontzezkoa (OIB), lorpen nabarmenentzat

Ikhamanga *Strelitzia reginae* lorearen xhoserazko izena da.

## Sarituak 
### Urrezkoa 
### Zilarrezkoa 
### Brontzezkoa 
## Kanpo estekak
Oppenheimer (filma)

***Oppenheimer*** Christopher Nolan anglo-estatubatuarrak 2023. urtean zuzendu eta idatzitako biografia eta thriller filma da. 2005eko Kai Bird eta Martin J. Sherwin idazleen *American Prometheus* ("Amerikar Prometeo") biografia liburuan oinarritua dago, eta hura, era berean, Robert Oppenheimer fisikariaren bizitzan.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerra garaian, Robert Oppenheimer (Cillian Murphy) fisikari buruargia AEBek bonba atomikoa lortzeko, Manhattan proiektuan dabiltzan zientzialari taldearen buru da. Beren lorpenaren ahalmen suntsitzaileak erabat harriturik, haien asmakuntzak dakartzan ondorio moralak zalantzan jarri ditu. Handik aurrera, arma nuklearren erabilpenaren aurka dihardu.

## Aktoreak 
* Cillian Murphy: J. Robert Oppenheimer
* Emily Blunt: Katherine "Kitty" Oppenheimer
* Matt Damon: Leslie Groves jenerala
* Robert Downey Jr.: Lewis Strauss
* Florence Pugh: Jean Tatlock
* Josh Hartnett: Ernest Lawrence
* Casey Affleck: Boris Pash
* Rami Malek: David L. Hill
* Kenneth Branagh: Niels Bohr
* Benny Safdie: Edward Teller
* Dane DeHaan: Kenneth Nichols maior jenerala
* Jason Clarke: Roger Robb
* David Krumholtz: Isidor Isaac Rabi
* Tom Conti: Albert Einstein
* Alden Ehrenreich: Lewis Straussen senatari laguntzailea
* Dylan Arnold: Frank Oppenheimer
* Gustaf Skarsgård: Hans Bethe
* Michael Angarano: Robert Serber
* Jack Quaid: Richard Feynman
* Josh Peck: Kenneth Bainbridge
* Olivia Thirlby: Lilli Hornig
* David Rysdahl: Donald Hornig
* Louise Lombard: Ruth Tolman
* Harrison Gilbertson: Philip Morrison
* Trond Fausa Aurvåg: George Kistiakowsky
* Olli Haaskivi: Edward Condon
* Devon Bostick: Seth Neddermeyer
* Matthew Modine: Vannevar Bush
* David Dastmalchian: William L. Borden
* Tony Goldwyn: Gordon Gray
* Macon Blair: Lloyd K. Garrison
* Kurt Koehler: Thomas A. Morgan
* Jefferson Hall: Haakon Chevalier
* Josh Zuckerman: Giovanni Rossi Lomanitz
* Alex Wolff: Luis Walter Alvarez
* Guy Burnet: George Eltenton
* Emma Dumont: Jackie Oppenheimer
* Jack Cutmore-Scott: Segurtasun Ofiziala
* Scott Grimes: Kontdeilaria
* Gary Oldman: Harry S. Truman
* Hap Lawrence: Lyndon B. Johnson
* Harry Groener: Gale W. McGee senataria
* Gregory Jbara: Warren Magnuson
* Tim DeKay: John Pastore senataria
* James Remar: Henry Stimson gerra idazkaria
* Danny Deferrari: Enrico Fermi
* James D'Arcy: Patrick Blackett
* Matthias Schweighöfer: Werner Heisenberg
* James Urbaniak: Kurt Gödel

## Eragin kulturala 
*Barbie* filmarekin batera estreinatatu zelarik, bien arteko *Barbenheimer* fenomeno kulturala gertatu zen hainbat tokitan, ikusleak bi filmak espektakulu bikoitz gisa ikustera bultzatu zituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Red Lion plaza

[thumb|250px|Red Lion plaza. [Fenner Brockwayren estatua ikus daiteke.]]

**Red Lion plaza** () (Lehoi Gorriaren plaza) Londresko Holbornen dagoen plaza txiki bat da. Plaza La place a été aménagée en 1684an Nicholas Barbonek planifikatu zuen, Red Lion Inn izena hartuz. 

1720an modako auzoa zen: Bernard Hale epailea Red Lion Square-n bizi zen. 1860ko hamarkadan, aldiz, argi eta garbi zaharra bihurtu zen: Anthony Trollope idazleak, *Orley Farm* (1862) eleberrian, umorez ziurtatzen zien irakurleei bere pertsonaietako bat guztiz errespetagarria zela, plaza horretan bizi zen arren.

Lorategiaren erdialdean, 1986tik, Ian Waltersek egindako Fenner Brockwayren estatua bat dago. Bertrand Russellen busto bat ere badago.

Inguruan, gaur egun Royal College of Anaesthetists eta College of Emergency Medicine erakundeak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sofía Ospina de Navarro

**Sofía Ospina de Navarro** (Medellín, 1892ko apirilaren 15a - ibid., 1974) kolonbiar idazle kostunbrista eta kazetaria izan zen.

Tulio Ospina enpresaburu eta idazlearen alaba eta Mariano Ospina Pérez politikariaren arreba zen, Kolonbiako presidentea 1946 eta 1950 artean, eta Tulio Ospina Pérez enpresaburuaren arreba.  Ana Cristina Navarro kazetariaren amona .

## Biografia 
Antioquiako eta Medellingo gizartean bere garrantzirik handiena Sofía Ospina de Navarro literaturan eta kazetaritzan erabat ausartu zen bere eskualdeko lehen emakumea izan zela da, azentu zibiko eta sozial nabarmeneko gaiak eskainiz, oso baliotsuak izan ziren mundu guzti maskulino baten erdian.

Kronika lan asko idatzi zituen, ipuin laburrak eta baita poesia ere .

Kazetari gisa, Kolonbiako *El Colombiano* eta *El Espectador* egunkariekin kolaboratu zuen, eta aldizkari askorekin, besteak beste*, Vida, Raza, Letras Universitarias eta Progreso*. Era berean, bere garaiko Kolonbian oso erakargarria den *Letras y encajes* emakumeen aldizkariaren sortzaile eta zuzendaria izan zen urte askotan.

Prosa natural eta jatorrean, bere estiloa entretenigarria eta erraza, sinplea eta atsegina da, aparteko jariakortasuna duena.

Aita Isidoro López eta Don Gabriel Fernández-ekin batera 1951n "AUDEA" Antioquiako Unibertsitate Elkartearen fundatzailea.

## Obrak eta legatuak 
Bere behaketa zentzu zorrotzari esker, bere garaiko Medellín zehazten zuten istorioak eta kronikak idatzi zituen umorez eta erraztasunez.

Gehien zabaldu dituen argitalpenak honako hauek dira:

* La cartilla del hogar
* Cuentos y crónicas
* La buena mesa
* Delicias hogareñas
* Don de gentes
* La abuela cuenta.

Ipuin batzuk:

* Milagro ( 1926ko sariduna)
* Oyendo a un paisa
* La familia Morales.

Bere olerkirik ezagunenetako bat *Navidad antioqueña* da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Antioquiako Liburutegi Birtuala, Sofía Ospina de Navarro
Juan Gabriel Uribe

**Juan Gabriel Uribe Vegalara** (Bogotá, 1961eko apirilaren 10a) Kolonbiako abokatua, kazetaria eta politikaria da, Alderdi Kontserbadoreko kidea. Errepublikako senataria, Bake ministroa, Ingurumen eta Garapen Iraunkorreko ministroa izan da. *El Nuevo Siglo* egunkariko zuzendaria da.

Juan Pablo Uribe El Nuevo Sigloko buruzagi kontserbadore eta zuzendariaren semea, Andeetako Unibertsitatean zuzenbidean lizentziatua da.  Bizitza politikoan hasi zenetik, Alderdi Kontserbadoreari atxikita egon zen, 1998-2002 aldian alderdi horretako senatari izan zen, eta, tarte horretan, bake- aholkulari gisa ere aritu zen Caguaneko negoziazioen eszenatokian Andrés Pastranaren presidentetzan. Geroago, 2010eko presidentetzarako hauteskundeetarako, Noemí Sanín hautagaiaren kanpainako arduraduna izan zen.

Uribe *El Nuevo Siglo* egunkariko zuzendari ere izan zen. 2007an, Uribek Simón Bolívar Sari Nazionala jaso zuen urteko kazetari gisa.

2012an, Juan Manuel Santos Kolonbiako presidente zela, Uribe Ingurumen eta Garapen Iraunkorreko ministro izendatu zuten, Frank Pearl ordezkatuz (abian den bake prozesurako Kolonbiako Gobernuaren ordezkaritzaren parte da).  Uribek 2012ko irailean hartu zuen kargua Ministerioan, eta ministro karguan egon zen 2013ko irailera arte, Luz Helena Sarmientok ordezkatu zuen arte, ministroen kabinetean bigarren berriztapen baten esparruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hypoderma rubi

***Hypocreopsis lichenoides*** *Rhytismataceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

Sinonimoak: *Hypoderma virgultorum*, *Hypoderma commune f. rubi*, *Lophodermium rubi*, *Hypoderma virgultorum*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Luzanga, 2 mm artekoa, luzetarako azal beltz arraildu baten itxuraz.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria

### Nahasketa arriskua 
*Lophodermium* generoko espezieekin, oso antzekoak dira. Mikroskopikoa behar da bereizteko.

## Sasoia eta lekua 
*Rubus* eta *Rosa* delakoen zurtoinetan maiz, kolonietan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia, Txina, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carl Blechen

**Carl Eduard Ferdunand Blechen** (Cottbus, 1798ko uztailaren 29a - Berlin, 1840ko uztailaren 23a) alemaniar margolaria izan zen.

Banku batean lan egin zuen, margotzeko interesak Berlingo Akademian sartzera eraman zuen arte. Errege Antzokian dekoratzaile lana lortu zuen eta 1827an Berlingo Artisten Elkarteko kide egin zen. Dekoratzaile lana galdu ondoren bere kabuz lan egin zuen. Estudio-bidaiak egin zituen Baltikoko Itsasora eta Italiara, eta paisaiek eragin zioten inpresioak margotzeko modua aldatu zion.

Karl Friedrich Schinkelen gomendioz, paisaien irakasle izendatu zuten Berlingo Akademian. 1835ean Akademiako kide izendatu zuten eta Parisera bidaia bat egin zuen, non gaixotasun mentalaren lehen sintomak agertu ziren.

Paisaien margolari gisa nabarmendu zen, edertasun naturalaren ideal erromantikoen estilo bereizgarriarekin.

## Iruditegia 

Karl Blechen.jpg|Autoerretratua, 1825
Carl Blechen Im Berliner Tiergarten.jpg|*Berlingo Großer Tiergartenen*, 1825
Carl Blechen 003.jpg|*Heidelbergeko gazteluaren dorre eroria*, c. 1830
Carl Blechen - Waldweg bei Spandau - Google Art Project.jpg|*Bidea basoan Spandau gertu*, 1835
Carl Blechen - Bau der Teufelsbrücke (1833).jpg|*Teufelsbrücke eraikitzen*, 1830–32
View of Assisi by Carl Blechen (4280101317).jpg|*Assisiko ikuspegia* 1832-35
Carl Blechen - Marina Grande, Capri.jpg|*Marina Grande, Capri*, 1829
Carl Blechen - Schlucht bei Amalfi - Google Art Project.jpg|Kanoia Amalfi gertu*, 1831
Carl Blechen 007.jpg|*Villa d'Este Parkea*, 1830
Carl Blechen - The Interior of the Palm House on the Pfaueninsel Near Potsdam - 1996.388 - Art Institute of Chicago.jpg|*Pfaueninselgo Palmondoen Etxearen barnealdea, Potsdam gertu'', 1834

## Kanpo estekak
Biscogniauxia nummularia

***Biscogniauxia nummularia*** *Xylariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

Sinonimoak: *Hypoxylon nummularium* (Basionimoa), *Sphaeria nummularia*, *Sphaeria anthracina*, *Nummularia bulliardii*, *Biscogniauxia bulliardii*, *Nummularia nummularia*, *Nummularia anthracina*, *Nummularia bulliardii var. minor*, *Kommamyce bulliardii*, *Numulariola nummularia*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Substratuari itsasten zaion ikaztu eta belztuaren forma hartzen du. Inguru leuneko plakak osatuz. Heltzean, hasieran matea zen azalera gutxi-asko distiratsu eta latza bihurtzen da, peritezioen ostiolo irtenengatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Hypoxylon mediterraneum* delakoarekin nahas daiteke. Hau urriagoa da eta espora handiagoak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguan nahiko ohikoa pagoen gainean.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Venezuela, Puerto Rico, Hawaii, Europa, Errusia, Kanariak, Kaukasia, Txina, Japonia, Iran, Pakistan, Australia, Madagaskar, Kenya, Uganda, Kongo, Filipinak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koleto etxea

**Koleto etxea** Zaraitzu ibaxako Otsagabia udalerriko XVIII. mendeko etxe bat da. 1786an eraikia, Udalak erosi zuen bertan herriko museo etnografikoa sortzeko. Barruan dauden altzari eta apaingarri gehienak, berriz, 1920koak. Pirinioetako sukalde tradizional bat ere badu, tximinia handi batekin; gisa horretako bakarrenetakoa da.

## Eraikina 
Konbentzioaren Gerran, 1794ko urriaren 17an, frantsesek Otsagabiako hiribildua erre eta 182 etxe erre zituzten. Horregatik, Otsagabian XVIII. mende bukaerako edo XIX. mendeko etxeak dira nagusi. Koleto etxearen jatorrizko eraikuntza datatzeko orduan nolabaiteko ezberdintasuna dago, 1718an beste iturri bat 1786an kokatuz.

Koleto Etxea herrian ugari diren jauretxeen adibide bakanetako bat da, harlanduzko fatxada eta lau isurkiko teilatu inklinatuak dituen arkitektura herrikoiko estalkia dituena, gaur egun jatorrizko egoeran dirauena; Pirinioetako etxe zaharraren eredua da, non elementu bereizgarrienetako bat sukalde tradizionala eta tximinia dituen, eta horietatik oso gutxi geratzen dira Nafarroan.

Pandemia betean erosi zuen Otsagabiko Udalak eraikin hori, jabeek salgai jarri bezain pronto. “Bagenekien udalak erosten ez bazuen, etxea hotel bilakatzeko eskuratuko zuela norbaitek. Guk erosi nahi izan dugu, gure herriko garai bateko etxeak nolakoak ziren erakusteko; altxor bat da, eta erakutsi nahi dugu. Koleto etxea, gainera, kultur ekinaldiak hartzeko toki bilakatu nahi dugu”. 

Urte batzuk zeraman Otsagabiko udalak helburu horrekin lanean. 20 bolondresekin batera Koleto etxea proiektua landu zuen. Prozesu parte-hartzaile baten bitartez proiektua gorpuzten joan zen, aintzineko bizimoduaren erakuslehio izateko. Horretaz aparte, bertako patioa kultur espazio bilakatuko dute.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Otsagabia

## Kanpo estekak 
* Edurne Elizondoren erreportaia *Nafarroako Hitza*n, 2023ko uztailak 28an.
Clive Rowlands

**Clive Rowlands** (Cwmtwrch, 1938ko maiatzaren 14a - Swansea, 2023ko uztailaren 29a) galestar errugbilari eta entrenatzailea izan zen.

Uztartze-erdilari postuan jokatu zuen Abercraf, Pontypool, Llanelli RFC eta Swansea taldeetan eta Pontypooleko kapitaina izan zen 1962-63 denboraldian eta Swanseakoa 1967-68 denboraldian.

1963an jokatu zuen lehen partida Galesko errugbi selekzioarekin eta kapitain gisa aritu zen Ingalaterraren aurka. Guztira 14 partida jokatu zituen 1963 eta 1965 artean, guztietan kapitain.

Galesko hautatzailea izan zen 29 partidatan 1968 eta 1974 artean eta grand slama lortu zuen 1971ko Bost Nazioen Txapelketan. British and Irish Lions taldea ere zuzendu zuen 1989ko Australiako biran, eta Galesko selekzioa 1987ko Munduko Errugbi Txapelketan.

1989an Galesko Errugbi Federazioko lehendakari izendatu zuten.

## Erreferentziak
Missy Peregrym

**Melissa "Missy" Peregrym** (Montreal, Quebec, 1982ko ekainaren 16a) Kanadako aktorea eta modeloa da. *Rookie Blue* telesailean egin zen ezaguna eta 2018tik *FBI* telesaileko protagonista da.

## Biografia 
Modelo lanak egiten hasi zen Lizbell Agentzian 18 urte zituela, eta iragarkiak egitera animatu zuten. Besteak beste Mercedes-Benz, Sprint Canada eta Olinpiar Jokoen iragarkiak egin zituen.

2000. urtean aktore debuta egin zuen *Dark Angel* telesaileko atal btean. Ondoren hainbat telesailetan agertu zen. Zinemari dagokionez *Catwoman* filmean cameo bat egin zuen, kredituetan azaltzen ez bada ere.

Lehenengo papel protagonista *Black Sash* telesailean egin zuen. *Heroiak* telesailean 6 ataletan agertu zen eta *Rookie Blue* telesailean egin zen ezagun. Andy McNally poliziaren papera bete zuen sei denboralditan zehar. 2016an Canadian Screen Awards sarietarako izendapena jaso zuen han egindako lanarengatik.

2018tik aurrera *FBI* telesaileko protagonista izan da Zeeko Zakirekin batera. Maggie Bell agente bereziaren rola betetzen du.

## Bizitza pertsonala 
Peregrym Zachary Levi aktore amerikarrarekin ezkondu zen 2014ko ekainean baina urtebete pasa aurretik dibortziatu egin ziren. 2018an Tom Oakley aktore australiarrarekin ezkondu zen eta Otis Paradis semea eta Mela Joséphine alaba izan dituzte.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Ivelin Vasilev

**Ivelin Vasilev** (Yambol, Bulgaria, ) bulgariar futbolaria da. Aurrelari lanetan aritzen da.  9 urterekin heldu zen Ribaforadara bizitzera.Osasunako harrobian hezia, hainbat taldetan ibilia da. 

## Ibilbidea 
* Ribaforada 
* Tudelano (2004-2007)
* Osasuna (2007-2010)
* Izarra (2010)
* Mutilvera 
* Burlades 
* Lourdes 
* Kalamata (2013)
* Silistra (2013)
* Dobrudzha Dobrich (2014-2015)
* Kaliakra (2015)
* Neftochimic (2015-2016)
* Hitrino (2016)
* Lourdes 
* Fontellas (2020-2021)
* Dulovo (2021-2022)
* Volov (2022-2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak