Ingenieritzako marrazketa

Ingeniaritza-marrazki bat  marrazketa tekniko mota bat da, ingeniaritza munduko alorren eskakizunak erabat eta argi definitzeko erabiltzen dena.
thumb|pieza baten Ingenieritza-marrazketa planoa
Ingeniaritzako marrazketak (jarduerak) ingeniaritza-marrazkiak (dokumentuak) sortzen

ditu. Irudiak marraztea baino  gehiago, hizkuntza bat ere bada, adimen batetik bestera ideiak eta informazioa komunikatzen dituen hizkuntza grafikoa, hain zuzen ere.

**MARRAZKETA INDUSTRIALAREN MUNDUKO HAINBAT EREMU** 

Eremu ezberdin  bakoitzak marrazketa-konbentzio komun asko ditu, eta, aldi berean, landa-konbentzio espezifiko batzuk. Adibidez, metalurgiaren barruan, prozesuaren zenbait konbentzio espezifiko ikasi behar dira: galdaketa, mekanizazioa, galdaragintza eta mihiztadura. Guztiek dituzte marrazketa-konbentzio berezi batzuk, eta fabrikazioaren barruan atal gehigarri bat dago, soldadura, errematxaketa, hodien muntaketa eta muntaketa barne hartzen dituena. Lanbide horietako bakoitzak xehetasun batzuk ditu, eta adituek bakarrik memorizatuko dituzte.

**LEGE-TRESNAK**

Ingeniaritzako marrazki bat dokumentu legal bat  da (hau da, tresna legala), "fabrikatu edo eraiki nahi denari" buruzko informazio guztia ematen dielako baliabideak xahutuko dituzten pertsonei, ideia errealitate bihurtzeko. Beraz, kontratu baten parte da; erosketa-aginduak eta marrazkiak, elkarrekin, edota edozein dokumentu osagarrik, kontratua osatzen dute. Beraz, produktua zuzena ez bada, langileak eta fabrikatzaileak ez dituzte erantzukizunik izango, baldin eta planoen bidez emandako jarraibideak zintzo bete badituzte. Jarraibide horiek okerrak badira, ingeniariaren errua da.

Fabrikazioa eta eraikuntza oso prozesu garestiak izaten direnez (kapital eta nomina kopuru handiak eskatzen dituzte), erroreen erantzukizunak lege-inplikazio handiak ditu, alde bakoitza saiatzen baita errua besteari egozten eta alferrik galdutako kostua bestearen erantzukizunari esleitzen. Horregatik bilakatu dira ingeniaritzako marrazketaren konbentzioak oso egoera zehatz eta ezbairik gabekoak hamarkadetan zehar.

**ESTANDARIZAZIOA ETA DESANBIGUAZIOA**

Ingeniaritza-planoetan, konplexuak izan daitezkeen osagai edo multzo baten baldintzak zehazten dira. Estandarrek arauak ematen dituzte zehazteko eta interpretatzeko. Estandarizazioak nazioartekotzen ere laguntzen du, hizkuntza ezberdinak hitz egiten dituzten herrialde ezberdinetako pertsonek ingeniaritzako marrazki bera irakurri eta modu berean interpreta dezaketelako.

**KOMUNIKABIDEAK**

Mendeetan zehar, Bigarren Mundu Gerraren ondorengora arte, ingeniaritzako marrazki guztiak eskuz egin ohi ziren, paperean edo beste substratu batean arkatza eta arkatza erabiliz (adibidez, vitela, mylara). Ordenagailuz lagundutako diseinua (CAD) sortu zenetik, ingeniaritzako marrazkia gero eta gehiago egiten da modu elektronikoan, hamarkadak igaro ahala. Gaur egun, ingeniaritzako marrazkien gehiengoa CADekin egiten da, baina arkatza eta papera ez dira guztiz desagertu.

Eskuz marrazteko tresnetako batzuek osagai hauek dituzte: arkatzak, boligrafoak eta tinta, erregelak, T erako karratuak, kurba frantsesak, triangeluak, erregelak, garraiatzaileak, zatitzaileak, iparrorratzak, eskalak, zirriborroak eta tatxetak edo orratzak. 

**DIMENTSIONAMENDU ETA PERDOI-SISTEMAK**

Ingeniaritzako ia marrazki guztiek (agian, erreferentziako bistek edo hasierako zirriborroek izan ezik) geometria (forma eta kokapena) ez ezik, ezaugarri horietarako neurriak eta perdoiak ere komunikatzen dituzte. Hainbat dimentsionamendu- eta tolerantzia-sistema garatu  dira. Neurketa-sistemarik sinpleenak puntuen arteko distantziak zehazten ditu (adibidez, objektu baten luzera edo zabalera, edo zuloaren zentroaren kokapenak). 

Ondo garatutako fabrikazio trukagarria sortu zenetik, distantzia horiekin batera maximo eta minimo motako perdoiak ere agertu dira , lautasun, zehiartasun edota ardatzkidetasun-perdoiak izan daitezkenak .

Koordenatuen dimentsionamenduak puntu, lerro, plano eta profil guztiak koordenatu cartesiarretan definitzea eskatzen du, jatorri komun batekiko. Dimentsionamendu koordinatua izan zen aukera bakarra, harik eta Bigarren Mundu Gerraren ondoren, dimentsionamendu eta perdoi geometrikoa garatu zen arte. Hori koordenatuen dimentsionamenduaren mugetatik aldentzen da (adibidez, perdoi angeluzuzeneko perdoi-zonak, perdoi-pilaketa), perdoi logiko gehienak ahalbidetzeko, bai geometriari dagokionez, bai dimentsioei dagokienez.

**INGENIARITZAKO MARRAZKIAK: EZAUGARRI KOMUNAK:**

Marrazkiek honako informazio kritikoa ematen dute:

**Geometria:** objektuaren forma; ikuspuntu gisa adierazita; nola ikusiko den objektua hainbat angelutatik ikusten denean, hala nola aurrealdetik, goitik, albotik, etab.

**Neurriak:** objektuaren tamaina onartutako unitateetan hartzen da.

**Perdoiak:** dimentsio bakoitzerako baimendutako aldaketak.

**Materiala:** artikulua zerez egina dagoen adierazten du.

**Akabera:** produktuaren gainazalaren kalitatea, funtzionala edo kosmetikoa zehazten du. Adibidez, masan merkaturatutako produktu batek, oro har, azalera-kalitate askoz handiagoa eskatzen du, adibidez, industria-makinerian sartzen den osagai batek baino.

**LERROEN ESTILOA ETA MOTA**

Hainbat lerro estilok objektu fisikoak irudikatzen dituzte grafikoki. Hau sartzen da linea-motetan:

**ikusgaia:** angelu partikular batetik zuzenean ikus daitezkeen ertzak irudikatzeko erabiltzen diren lerro jarraituak dira.

**ezkutukoa :** lerro eten laburrak dira, zuzenean ikusgarriak ez diren ertzak adierazteko erabil daitezkeenak.

**zentrua:**  ezaugarri zirkularren ardatzak irudikatzeko erabil daitezkeen lerro eten luze eta laburrak dira.

ebaketa-planoa: lerro finak dira, trazu ertain edo lodikoak, txandakatuak, luzeak eta bikoitz etenak, sekzioen ikuspegietarako sekzioak definitzeko erabil daitezkeenak.

**ebakidura:** patroi bateko lerro meheak dira (ebakitzen edo ebakitzen ari den materialak zehazten du patroi hori). Ebakiduraren ondoriozko sekzio-bistetan azalerak adierazteko erabiltzen da. Ebakidura-lerroei, itzal gurutzatu, deritze.

**BISTA ETA PROIEKZIO UGARIAK**

Gehienetan, ikuspegi bakarra ez da nahikoa beharrezko funtzio guztiak erakusteko, eta hainbat ikuspegi erabiltzen dira. Ikuspegi-motak honako hauek dira:

**Proiekzio multibista:** Proiekzio multibista objektua aurrealdetik, eskuinetik, ezkerretik, goitik, behetik edo atzetik ikusten den bezala erakusten duen proiekzio ortografiko mota bat da.
alt=lala|thumb|Proiekzio multibista
**Bista osagarriak:** Bista osagarriak sei ikuspegi nagusietako bat ez den edozein planotan proiektatzen den bista ortografikoa da. Ikuspegi hauek objektu batek plano inklinaturen bat duenean erabili ohi dira. Ikuspegi osagarria erabiliz, plano inklinatu hori (eta beste edozein ezaugarri garrantzitsu) benetako tamainan eta forman proiekta daiteke.

**Sekzioaren bistak:** Zehaztutako ebaketa-planoan zehar iturri-objektuaren zeharkako sekzioa erakusten duten bista proiektatuak. Ikuspegi horiek normalean erabiltzen dira barne-ezaugarriak argi eta garbi erakusteko, proiekzio erregularren edo ezkutuko lerroen bidez baino argiago. Osoko marrazkietan, hardware-osagaiak (adibidez, azkoinak, torlojuak, zirrindolak) ez daude ebakita normalean.

**ESKALA**

Planoak, oro har, eskalan egindako marrazkiak izaten dira; horrek esan nahi du planoak leku edo objektuaren benetako tamainari dagokion erlazio espezifiko batean marrazten direla. Eskala bat baino gehiago erabil daitezke marrazki bat baino gehiago egiteko. Adibidez, 1:50 ,1:25 edo 1:10 -ko oinplanoa marraz daiteke, eta 1:5 edo 1:2 -koa, berriz, ikuspegi xehea.

**HISTORIA**

Marrazketa teknikoa antzinatik existitzen da, eta marrazki tekniko ikaragarriak egin ziren Errenazimentuan, Leonardo da Vinciren marrazkiak adibidez, baina ingeniaritzako marrazketa modernoa, ortografia-proiekzioko eta eskalako konbentzio zehatzekin, Frantzian sortu zen Industria-iraultza haurtzaroan zegoen garaian.

LTC Rolt-eko Isambard Kingdom Brunel-en biografiak hau dio bere aita Marc Isambard Brunel-i buruz: "Nahiko egia dirudi Marc-ek blokeak fabrikatzeko makinerian egindako marrazkiek [1799an] irudikatzen zituzten makinek baino askoz gehiago lagundu ziotela britainiar ingeniaritza-teknikari. Izan ere, gauza ziurra da hiru dimentsioko objektuak orain marrazketa mekanikoa deitzen diogun bi dimentsioko plano batean aurkezteko artea menderatu zuela. Gaspard Monge de Mezieresek garatu zuen 1765ean, baina 1794. urtera arte sekretu militarra izan zen eta, beraz, Ingalaterran ezezaguna zen.