Loki barailetako giltzadura

**Loki barailetako giltzadura** (LBG) **sinobia** motako giltzadura da, bikondiloa, loki-hezurraren eta barailezurraren artean ematen dena. Bi giltzadura dira, buruaren bi alboetan bana kokatzen delarik, eta funtzio sinkronikoa dute. Buruan kokaturiko giltzadura mugikor bakarra da.

LBGren funtzioa ahoaren irekitze eta ixtea ahalbidetzea da, ondorengo funtzioak betetzeko:     

## Hezurrak eta giltzadura diskoa 
thumb|244x244px|Loki-barailetako giltzaduraren hezurrak
Loki barailetako giltzaduraren giltza-gainazalak **hezur tenporala**k eta **barailezurra**k osatzen dute, fibrokartilagoz estalita egongo direnak. Zehazki, hauek izango dira giltzaduran parte hartzen duten hezurren atalak:thumb|Loki hezurra edo hezur tenporala|135x135pxthumb|Barail hezurra|176x176px
* Hezur tenporalaren **giltza-tuberkulua** (ganbila)
* Hezur tenporalaren **baraila-hobia** (ahurra): giltza-tuberkuluaren atze behekaldean eta hezur tenporalaren tinpano zatiaren aurrealdean kokatzen da.
* Barailezurraren **kondiloa** (ganbila): itxura obalatu eta ardatz zeiharra du eta bere ertzek barruko eta kanpoko poloak osatzen dituzte.
thumb|Loki barailetako giltzadura|222x222pxHoriez gain, **disko artikular fibrotsua** aurkituko dugu giltzaduran, bi-ahurra eta leiar itxurakoa dena. Honek **bi espazio**tan banatzen du giltzadura: disko gaineko eta azpikoa. Honen bidez, diskoak loki barailetako giltzadura giltzadura bikoitza bihurtuko du: 

* **Loki aldeko giltzadura**: zela motako diartrosi bat da.
* **Kondilo aldeko giltzadura**: kondilo motako diartrosi bat da.

Diskoak, gainera, hainbat egiturekin du erlazioa:

* Atzetik lotuta dago, goitik harri-tinpanoetako artekara eta behetik, aldiz, baraila-idunaren atzealdera.
* Aurretik ere lotuta dago, goitik giltza-tuberkuluaren behealdera eta, behetik, baraila idunaren aurrealdera. 
* Ertzetan, gainera, kondiloen poloetara lotzen da. 
Sistema sinobialari dagokionez, barrunbe artikularrak endotelio zelulez gaineztatuta daude eta, hauek, gaineztadura sinobiala osatuko dute. Honen bidez likido sinobiala eratzen da, gainazal artikularrak elikatzen dituena eta gainazalen arteko marruskadura murrizten duena. 

Mugimenduak konbinatzean burutzen den ekintza garrantzitsuena ahoaren irekiera izango da. **Disko-kondilo** arteko giltzadurak ahoa 25-30 milimetro irekitzerakoan parte hartuko du; kondiloak diskoaren behealdean errotazioa egingo du bere ardatzaren inguruan. Ondoren, **disko-loki** giltzadurak ere parte hartuko du. Alboko pterigoide giharra uzkurtzean, kondiloa eta giltzadura-diskoa beherantz eta aurrerantz mugitzen dira; izan ere, gihar honek barailaren idunetik eta diskoaren aurretik indarra egiten du. 

Kondiloa giltza tuberkulua baino aurrerago kokatuko da ahoraren irekiera maximoa ematean.  Horiez gain, sakoneko loki nerbioak ere parte hartuko du.  
thumb|Loki barailetako giltzadura

### Sintomak 
* Mina aurpegian, masailezurrean edo lepoan
* Mina belarrian, inguruan edo belarri aurrean
* Mina buruaren bi aldeetan
* Mina buruaren alde batean hortzak estutzean
* Mina muskuluetan eta/edo artikulazioan
* Barailaren mugimendu mugatua edo blokeoa
* Baraileko muskuluen zurruntasuna
* Murtxikatzeko zailtasuna edo eragozpenak
* Hortz-oklusioaren aldaketak
* Muskulu-espasmoak barailaren inguruan 

#### Proba osagarriak 
* **Doppler ekografia** bidez handitutako sinobialaren hiperbaskularizazioa detektatzeko gai izango gara, baina ezin izango dugu LBGren atal sakona baloratu, ezta hezur-edema ere. 
* **Erresonantzia magnetikoa** LBG disfuntziorako gehien erabiltzen den teknika da; izan ere, hezurretako edema detektatzeko gai den bakarra da eta sentikorragoa da sinobitisa detektatzeko  

## Tratamendua 
LBGren nahasmenduak zuzentzeko tratamenduak patologiaren araberakoak dira. Askotan, asaldura hauek iragankorrak dira eta, orokorrean, ez dute okerrera egiten. 

### Tratamendu kontserbatzaileak 
Oro har, **terapia konbinatuak** erabiltzen dira (fisioterapia, akupuntura, psikologia, osteopatia...), baita **sendagai analgesikoak** eta **antiinflamatorioak** ere. 

#### Tratamendu fisioterapeutikoa 
Tratamendu fisioterapeutikoarekin mina murriztea lortu nahi da, giltzaduran parte hartzen duten muskuluak erlaxatuz eta giltzaduraren mugimenduekiko erabateko kontrola berreskuratuz. Horretarako, fisioterapia giltzadura honetan lantzeaz gain, oso lagungarria izan daiteke iduneko ornoetan ere lantzea; izan ere, hainbat ikerketek frogatu dute terapia fisioterapeutikoa idunaren goiko ornoetan (gehienbat C1, C2 eta C3) burutzeak eragin oso positiboak dituela buruko min eta min orofaringeoaren kontrolan. Gainera, jakin izan da ere, iduneko zonalde honetako hezurrekin, giltzadurekin eta muskuluekin lan egitean ahoa gehiago irekitzea posible dela.

Bestalde, ezin ditugu ahaztu barail-nerbioak inerbatutako muskulu murtxikatzaileak. Ezinbestekoa izango da terapia hauetan fokatzea giltzadura honen funtzio fisiologikoa berreskuratzeko. 

### Tratamendu kirurgikoak 
Azken baliabidetzat, tratamendu kontserbatzaileek arrakastarik izan ez badute kirurgia erabiliko da. Lehenengo aukera terapeutikoa aurpegi-masailetako kirurgia inbaditzaile minimo bat da:

* **Artrozentesia**: artikulazio barruko bi orratzen bidez, partikula mikroskopiko guztiak ezabatzeko giltzadura-garbiketa egiten da, eta soluzio bat injektatzen da artikulazioa lubrifikatzen laguntzeko.
* **Artroskopia**: belarri aurrean ebaki bat eginez, kamera sartzen da artikulazio barruan. Horrela, artikulazioa aztertu, hantura-ehuna kendu eta egiturak manipulatu daitezke

LBGren asaldurak ezintasun funtzional handia eragiten badu eta neurri kontserbatzaileei erantzunik ematen ez badie, kaltetutako giltzaduraren ordez protesi bat jarriko da.

* **Artikulazioen ordezkapena**: barailaren zati kaltetuen ordez artifizial bat jarriko da: LBGko protesia.

Giltzadura-tumore edo bestelako patologia espezifikoen kasuan, beharrezkoa izan daiteke artikulazioa guztiz irekitzea (**kirurgia irekia**), kirurgilariak erabateko sarbidea izan dezan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak