open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
George Maxwell Richards

**George Maxwell Richards** (San Fernando, 1931ko abenduaren 1a - Port of Spain, 2018ko urtarrilaren 8a) Trinidad eta Tobagoko laugarren presidentea izan zen.
Kolmanskop

**Kolmanskop** (**Kolmanskuppe** alemanieraz eta **Kolmanskop** afrikaansez) Afrikako Namibian dagoen hiri ustu txiki bat da. Hiria alemanek sortu zuten inguruko mehatzak ustiatzeko asmoz. Lüderitz kostaldeko hiritik gertu dago. XIX. mendearen amaieran kolono alemaniarrek sortu zuten eta 1908an eraiki zen, XX. mendean bat-bateko arrakasta izanik.

## Historia 
Kolmanskop hiri koloniala izan zen. 1908an eraikia Namib basamortuan diamanteen bila aritzen ziten mehatzariak babesteko sortu zuten. Garai haietan diamanteak aurkitzea nahiko erraza zen eta jende asko aberastu zen. Horri esker ulertu daiteke nola bi urtetan hiri osoa eraikia izan zen. Alemaniako Hego-Mendebaldeko Afrikaren kolonia hau aberatsa zen eta hirian Europako estiloaren etxetzarrekin batera, kasinoa, eskola, ospitala, dantza-lekuak, antzokia eta zerbitzu ugari zituen. Biztanleak, nahiz eta basamortuan egon, Baviera moduan sentitu nahi ziren. Hiriaren garrantzia adierazteko datu bat: bertako ospitaleak X izpien aparatua izan zuen Afrikako lehena izan zen.

Lehen Mundu Gerran zonaldean 1.000 kilo diamante atera ziren. Gerra bukatu ondoren ustiapen zifrak asko jaitsi ziren eta beste herrietan, esaterako Oranjemunden, Orange ibaiaren ondoan, Hegoafrikarekin mugan berean, diamante gehiago eta handiago aurkitzeko aukera zabaldu zen. 1954rako hiria hutsik zegoen eta, ondorioz, basamortuak berriro ere kaleak inbaditu zituen.
thumb|250px| Kolmanskop hiriaren ikuspegi orokorra.
## Turismoa 
Gaur egun hiria partzialki berreskuratzen ari da turismoa erakartzeko. Dena dela, zonalde asko oraindik hareak hartuta daude eta joateko baimena eskatu behar da.

## Dokumentalak 
Hiri hustuaren gaia azken urtetan erakargarria bihurtu da eta, ondorioz, dokumental desberdinen protagonista izan da Kolmanskop:
* Ameriketako Estatu Batuetako History Channelek hiriari buruzko dokumentala egin zuen "Life After People" sailerako. 2010eko urrian zabaldu zen.
* 2011an, Reinhild Dettmer-Finke ZDF eta Association Relative à la Télévision Européenne-k *Kolmanskop. A Diamond Ghost Town in Namibia* dokumentala egin zuen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Ballsaal Kolmannskuppe 03.jpg|Antzokia.
Fitxategi:Kolmannskuppe stamp 1912.jpg|Alemaniako Hego-Mendebaldeko Afrikaren zigilua. Posta markak zera dio: «Kolmannskuppe 1912».
Fitxategi:Kolmannskuppe 02.jpg|Eraikin hustuak.
Fitxategi:Namibie Kolmanskop 04.JPG|Etxetzar bat.
Fitxategi:1025 Bahn Kolmannskuppe.jpg|Trenbidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : *The Ghost Town of Namib Desert*
* : Kolmanskop Youtuben.
Flecha

** Flecha** gaztelerazko haurrentzako aldizkari falangista izan zen, Donostian argitaratu zutena.

Avelino de Aróztegui, Castanys, José María Canellas Casals, María Claret, Emilia Cotarelo, Álvaro de Laiglesia, Ojeda eta Josep Serra Massana bertan lan egin zuten. 1938ko amaieran *Pelayos* aldizkari tradizionalistarekin bat egin eta *Flechas y Pelayos* agertu zen.

Honako aleak izan zituen:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pelayos (aldizkaria)

**Pelayos** gaztelerazko haurrentzako aldizkari tradizionalista izan zen, Donostian argitaratu zutena.

Alcaide, Mercedes Bonet del Río, Castanys, José María Canellas Casals (A. Benjamín izengoitiz), Consuelo Gil, Cozzi, Mercedes Llimona edo Josep Serra Massana egileek bertan lan egin zuten. 1938ko amaieran *Flecha* aldizkari falangistarekin bat egin eta *Flechas y Pelayos* agertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Correo de Guipúzcoa

***El Correo de Guipúzcoa*** Donostian 1898 eta 1912 artean argitaratutako egunkaria izan zen, joera karlista zuena.

Bere inprimategian egina, kanpainak egin zituen errepublikano eta nocedalisten kontra. José Navarro Cabanesen esanetan, 1901eko abuztuaren 31n talde armatu batek bere erredakzioa eraso zuen.

## Zuzendariak 
* José Liñán (1898-?)
* Román Oiartzun (1908-1912)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errepublikanismo

[thumb|300px|[Eugène Delacroixren 'Askatasuna herria gidatzen', alegoria errepublikanoa.]]
**Errepublikanismo** Errepublikaren alde egiten duen teoria politikoa da. Errepublika batean agintaritza ez dago pertsona bakar baten esku, estatuaren buruzagitza hauteskunde bidez hautatzen da; era horretan gobernatzen den estatua.

Agintea herriaren biltzar batean edo senatu batean eta aginte betearazlea lehendakari baten eskuetan duen gobernu forma. Lehendakaria herriak edo biltzarrak aukeratzen du, eta ez da aitarengandik seme-alabengana pasatzen, erregetzarekin gertatzen den bezala. Errepubliken arteko bereizketa klasikoak errepublika oligarkikoak eta demokratikoak bereizten ditu. Lehena estamentu edo gizatalde berezietan banatutako gizarteetan ikusten zen, agintea talde oligarkiko baten eskuetan zegoela; Atenas, Esparta, Kartago eta Erdi Aroko Italiako errepublikak dira horren adibideak. Egungo errepublika mota, demokratikoa, Frantziako Iraultzaren ondoren garatu da Europan. Historian zehar, de iure errepublikaren forma izan duten zenbait diktadura ikusi izan da.

### Errepublikanismoa teoria politikoan 
Errepublikanismo terminoak Erdi Aroko Italiako zenbait udalerritan sortutako pentsamendu politikoaren korronte bati egiten dio erreferentzia. Horrek esanahi berria eman zien Greziako eta Erromako herri-tradizioei, XVII. eta XVIII. mendeetako Ingalaterrako eztabaida politiko *asko* piztu zituen, Estatu Batuetako independentziaren sortzaileengan eragina izan zuen eta, ia bi mendetako isiltasun apalaren ondoren, gure idealak askatu ditu euskarri gisa. Errepublikanismoa —doktrina-dimentsioan, gobernu-formetatik kanpo eta monarkiarekin kontrajarrita— erabaki politikoak ikertzeko programa bat da, ez behin betiko prestatutako errezeta bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Separatista

**Separatista** honakoa izan daiteke:
* Separatismoa praktikatzen duen pertsona edo taldea.
* *Separatista* molusku generoa.
Ke Jie

**Ke Jie**, (; Lishui, Zhejiang, ) txinatar Go jokalari profesional bat da, 9 dango mailan dagoena. 2017ko urriaren 2tik munduko jokalari onena bezala izendatuta dago Txinatar Weiqi elkartea, Korea Baduk elkartea, Japoniako Go elkartea and Rémi Coulom's elkartearen sailkapenen arabera. Esandako postua 2014. urtetik mantendu du.

## Karrera urteka 
*2017ko abenduaren 26a arteko datuak*.
* **2008**: 1 irabazi, 1 galdu
* **2009**: 5 irabazi, 5 galdu
* **2010**: 11 irabazi, 5 galdu
* **2011**: 12 irabazi, 11 galdu
* **2012**: 11 irabazi, 10 galdu
* **2013**: 24 irabazi, 14 galdu
* **2014**: 55 irabazi, 16 galdu
* **2015**: 74 irabazi, 18 galdu
* **2016**: 65 irabazi, 24 galdu
* **2017**: 72 irabazi, 25 galdu
* **Guztira**: 330 irabazi, 129 galdu (partiden %71,9a irabazi du)

## Ikus, gainera 
* Go
* Txinatarrak
* AlphaGo

## Kanpo loturak 
* Ke Jieren irudiak Sedolekin batera
Kansalako gerra

**Kansalako gerra** (*turban kelo* deiturikoa) Mendebaldeko Afrikako fula etniako Futa Toro eta Fouta Djallon erresumak mandinka talde etnikoaren kontrolpeko Kaabuko Inperioaren aurkako gatazka izan zen, 1865 eta 1867 urteen artean. Lurralde eta erlijio gatazka bat izan zen, fula etniak islamiar konfesioa aldarrikatuz, jihada mandinken aurka, ez baitziren musulmanak. Gerra Kansalako guduan erabaki zen, biztanleen erretzea eta Kaaburen anexioa Fouta Djallonen alde ekarri zituena.

Kansala, Kaabuko hiriburua, hamaika egunez setiatu ondoren, Janke Walik, Kaabuko azken subiranoak, bere gotorlekuaren ateak irekitzeko agindu zuen, fula-ei sartzea baimenduz, Fouta Djallongo Alfa Molo Balde jenerala buru zutenak. Fulaek aurkitu zituzten eraikinak erre eta jendea hil zuten. Mandinka emakumeek bere burua hil egitea erabaki zuten, gotorlekuaren harresien gainetik botaz.

## Bibliografia 
* Charry, Eric (2000). *Mande Music. Traditional and Modern Music of the Maninka and Mandinka of Western Africa* (ingelesez). University of Chicago. 44-45. orr. ISBN 0226101622.

## Kanpo estekak
Claymore

thumb|250px|eskuinera|Claymore ezpataren erreplika.
**Claymore** (Eskoziako gaeleraz *claidheamh-mòr*, "ezpata handi") Eskozian Goi Erdi Aro eta Aro Modernoaren artean erabilitako ezpata mota bat da. Bere tamaina handia dela eta, bi eskuekin helduz erabiltzen da.

## Historia 
Jada Eskoziako Independentzia Gerretan ezpataren bertsio txikiago bat erabiltzen zen, baina ezpata Handia XV. mendea eta XVII. mendearen artean erabili zen.

Borrokan azkenengo aldiz erabili zen gatazka garrantzitsuena, 1689an, Killiecrankie guduan izan zen.

1707ko Batasun Agiriaren ondoren, eskoziar eta gainontzeko britainiar erregimenduen batasuna gauzatzean ere erabilia izan zen, baina jada eskoziar ofizialek bakarrik erabiltzen zuten, garaikideak eta arinagoak ziren ingeles ezpatetatik ezberdindu eta beren eskoziar jatorria nabarmentzeko: batez ere, indar eta botere ikur gisa, eta Eskoziako Lur Garaietako klanen bizimoduaren islada bezala.

XIX. menderarte eskoziar erregimenduetan erabiliak izan ziren.

## Neurriak 
Ezpataren bataz besteko neurriak honakoak dira: 140 cm (55 hatz) luze osotara, 33 cm (13 hatz) heldulekuak, 107 cm (42 hatz) ahoak, eta 2,5 kg (5,5 libra) inguruko pisua.

Inoiz erregistratutako claymore ezpata handiena, 10 kg pisu eta 2,24 metro luze zituen *fuilteach-mhuirt* delakoa da, ustez, XV. mendean Maxwell klaneko kide batek erabilia. Gaur egun Edinbugheko Gerra Museo Nazionalean ikusgai dago.

## Kanpo estekak
UNITA

**Angolaren Independentzia Osorako Nazio Batasuna**, ezagunagoa **UNITA** akronimoaz (), Angolako mugimendu antikoloniala izan zen, herrialdearen independentzia erdietsi ostean, alderdi politiko bihurtu zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fork

[thumb|upright|[Linux banaketa|Linux banaketen grafikoa, enbor eta adarren eskema. ***Fork*** edo **adarkatze** esaten zaio sortzen den "adar" berriari.]]
Softwarea garapenean, ***fork***, **adarkatze**, edo (programa) **eratorri**a deitzen zaio beste programa batean oinarritutako programa informatiko berriari. Aurreko programatik deribatutako programa berriari (baina ez aurreko programaren bertsioari).

*Fork* batek, programa eratorri batek, aurreko proiektu batetik hartzen du Iturburu kodearen zati handi bat, baina norabidea, nolabait, aldatzeko. Software garatzaileen arteko desadostasunak konpontzeko bidea izan daiteke garatzaile batek edo garatzaile talde batek bere proiektu propioa sortzea. Zein den proiektu "guraso" edo "enbor" eta zein den proiektu eratorria, adarra edo *fork*a, ebazteko, batzuetan, auzitegietaraino iritsi izan dira. Izan ere, proiektu deribatu berri bat sortzen denean, proiektu batetik bi proiektu bereizten direnean, ebatzi behar da nork gordeko duen lehenago zegoen proiektuaren izena eta horrekin batera, agian inportanteagoa izango dena, nork gordeko dituen proiektuarekin ohituta dauden erabiltzaileak, bezeroak. Erabaki behar da, halaber, nortzuk egingo dituzten proiektu nagusiaren bertsio berriak, betiko izenari lotuta, eta nork egingo duen beste izen bat hartu beharko duen proiektu berria, *fork* berria.

Bi proiektuen adarkatzea gertatzen denean, inportantea izaten da bi proiektuen arteko komunikazioari eustea. Bi adarrei interesatzen zaie, esate baterako, adar batean detektatzen diren software-erroreak, informatikan "bug" deitzen diren akatsak, beste adarrean ere ezagutzea. Akatsen informazioa partekatuz gero, konponbideen informazioa ere parteka daiteke.

## Etimologia 
Ingeles hizkuntzak latinezko *furca* hitzetik, (sardea, sardexka), hartu zuen. *Fork* hitza ingelesetik zuzenean inportatu dute munduko hainbat hizkuntzek; nazioarteko hitza bihurtu da informatika munduan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Along Came Polly

**Along Came Polly** (euskaraz "Polly Iritsi Zenetik") 2004an John Hamburgek zuzendutako amodiozko komedia film bat da. Ben Stiller, Jennifer Aniston, Philip Seymour Hoffman, Debra Messing, Hank Azaria, Bryan Brown eta Alec Baldwin aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Reuben Feffer (Ben Stiller) arriskuari beldur itzela dion aseguru-etxe bateko langilea da, baina higiezinen saltzailea den Lisa (Debra Messing) emaztea beren eztei bidaian Kariben daudela Claude (Hank Azaria) izeneko frantziar urpekariarekin oheratzen denean ordurarteko Reubenen bizimodu ordenatua hankaz gora gelditu da. Une berean, Polly (Jennifer Aniston) haurtzaroko laguna eta orain emakume guztiz erakargarria dena agertuko da, honek Reuben arriskuko kirolak burutzera, janari pikantea jatera eta saltsa dantzatzera bultzaraziko du.

## Aktoreak 
* Ben Stiller: Reuben Feffer
* Jennifer Aniston: Polly Prince
* Debra Messing: Lisa Kramer
* Philip Seymour Hoffman: Sandy Lyle
* Alec Baldwin: Stan Indursky
* Hank Azaria: Claude
* Missi Pyle: Roxanne
* Bryan Brown: Leland Van Lew
* Jsu Garcia: Javier
* Michele Lee: Vivian Feffer
* Bob Dishy: Irving Feffer
* Masi Oka: Wonsuk

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Odvar Nordli

**Odvar Nordli** (Tangen, Hedmark, Norvegia, 1927ko azaroaren 3a - Oslo, 2018ko urtarrilaren 9a) Norvegiako lehen ministroa izan zen 1976tik 1981era.

## Kanpo estekak
Oliver Smithies

**Oliver Smithies** (Halifax, Ingalaterra, 1925eko ekainaren 23a - Chapel Hill, Ipar Carolina, 2017ko urtarrilaren 10a) estatubatuar nazionalizatutako britaniar biokimikaria izan zen.

Mario Capecchi eta Martin Evansekin batera jaso zuen 2007ko Medikuntzako Nobel Saria enbrio ama zelulekin egindako aldaketa genetikoak eragiteko lanagatik.
Ben Barres

**Ben A. Barres** (West Orange, New Jersey, AEB, 1954ko irailaren 13a – Stanford, Kalifornia, AEB, 2017ko abenduaren 27a) neurobiologoa izan zen, eta Stanford Unibertsitatean jardun zuen. Bere lana nerbio-sisteman neuronen eta gliako zelulen elkarrekintza ikertzera bideratu zuen. 2008az geroztik, Stanford Unibertsitateko Medikuntza Eskolako Neurobiologia Saileko katedraduna izan zen. Jaiotzez emakumezko generoa esleitu zioten, 1997an genero-trantsizioa hasi zuen eta Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionalean sartu den lehenengo zientzialari ageriki transexuala izan da, 2013an.

“Gliaren gurua” deitzen zioten, haren lana funtsezkoa izan baitzen, eta da orain ere, garuneko zelula mota horiek ezagutzeko. Aurretik, ikertzaileek neuronei ematen zieten garrantzia guztia, haiek egiten zituztelakoan garuneko funtzio guztiak. Ben Barresek, ordea, frogatu zuen gliako zelulek ere (garuneko zelulen 10etik 9k osatzen dute glia) funtzio garrantzitsuak betetzen zituztela, eta aintzat hartu behar zirela garuna ezagutzeko eta harekin erlazionatutako gaitzak ulertzeko.

Transexuala izaki, berdintasunaren aldeko ekintzaile sutsua ere bazen. Jaio zenean, Barbara izena eman zioten, eta jada ikertzaile zela hartu zuen Ben izena. Horrekin badu pasadizo bitxi bat. Whitehead Institutuan gliari buruzko jardunaldi batzuetan, ikertzaile batek Ben entzun zuen hitzaldi bat ematen, eta, Barbararen anaia zelakoan, Ben arreba baino zientzialari hobea zela adierazi zuen. Genero-bazterkeria bere azalean bizita, emakumeen eta LGTBI+ pertsonen eskubideen alde egin zuen, bizitza pertsonalean zein akademikoan.

## Erreferentziak
Dashiki

[300px|thumb|[Ghanako musikari talde bat dashikiz jantzita.]]
**Dashikia** Afrika mendebaldean erabilitako gizonek jazteko jantzi koloretsua da. Antza, Nigerian sortu zen. Afrikatik kanpo ere ikus daiteke, esaterako Ameriketako Estatu Batuetan edo Frantzian. Gorputz erdia estaltzeko erabiltzen da. Emakumeek pareko janzkera dute, kaftan izenekoa. Dashiki Hausa hizkuntzatik dator, euskaraz "alkandora".

## Dashiki motak 
Jantzi hau formala edo ezformala izan daiteke. Normalean oso askatua eramaten da eta lepoak V itxura du. Brodalan deigarriak izaten dituzte. Koloreek esanahi desberdinak adierazten dituzte:
* Grisa kolore tradizionala da, Afrikako mendebaldean ezkontzetako propioa.
* Batzuetan, senargai batzuek ezkontzan zuri kolorea erabiltzen dute.
* Purpura eta labanda, Afrikako errege familien kolorea da.
* Urdina: maitasuna, harmonia eta bakearen kolorea.
* Beltza eta gorria, hiletetako koloreak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Iruditegia.
Total Recall (2012ko filma)

***Total Recall***, 2012ko Len Wiseman estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia fikziozko ekintza film bat da. *1990eko film ospetsuaren* berregokitzapena da, biak ere 1969an Philip K. Dick idazlearen *Zure ordez den-dena gogora dezakegu* kontakizun laburrean oinarritua daude. Colin Farrell, Kate Beckinsale, Jessica Biel, Bryan Cranston, Bokeem Woodbine, John Cho eta Bill Nighy aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Rekall ametsak benetazko oroipenetan bilaka ditzaken enpresa bat da, errealitatea eta oroimenaren muga lausatzeraino. Douglas Quaidentzat (Colin Farrell) beste baten bizitzaren oroipenak emango dizkion bidai mentala burutzea erakargarria zaio, bere eguneroko bizitzak suposatzen dion frustraziotik ihes egiteko superagente bat izatea konponbide perfektua dela iruditzen baitzaio. Baina prozesua gaizki aterako da, eta estatu totalitario bateko agenteen gizonik bilatuena bihurtuko da. Bere ihesaldian, Matthias (Bill Nighy) erresistentziaren buruzagia atzemateko asmoz, Melina (Jessica Biel) matxinatuarekin elkartuko da. Munduaren etorkizuna kinka larrian dagoen bitartean, Quaidek bere benetako nortasuna eta patua zeintzuk diren topatuko beharko du.

## Aktoreak 
* Colin Farrell: Douglas Quaid/Carl Hauser
* Kate Beckinsale: Lori Quaid
* Jessica Biel: Melina
* Bryan Cranston: Vilos Cohaagen
* Bokeem Woodbine: Harry, Quaid
* Bill Nighy: Matthias Lair
* John Cho: Bob McClane
* Steve Byers: Henry Reed
* Ethan Hawke: zuzendariaren bertsio luzean agertzen da, bera baita bere istorioa pianoaren irudiko eszenan kontatzen duena, eta ez Colin Farrel

## Ikus gainera 
* *Total Recall (1990eko filma)*: Paul Verhoevenek zuzendu Arnold Schwarzenegger eta Sharon Stone eta Michael Ironsidek antzeztua.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Post (filma)

**The Post** (euskaraz *Posta*) 2017ko Steven Spielberg estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako thriller politiko film bat da. Vietnamgo Gerran zehar Ameriketako Estatu Batuetako Gobernuak izan zuen ardura eztabaidan jarri zuten eta The Washington Post eta The New York Times egunkarietako kazetariek argitaratutako Pentangono Paperetan oinarritua dago. Meryl Streep, Tom Hanks, Sarah Paulson, Bob Odenkirk, Tracy Letts, Bradley Whitford, Bruce Greenwood, Carrie Coon eta Matthew Rhys aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEBetako lau presidenteen trapu zikinen estalketak, The Washington Post egunkariko Katharine Graham (Meryl Streep) zuzendaria eta Ben Bradlee (Tom Hanks) argitaratzailea ordurarte inoiz ikusi gabeko kazetarien eta AEBetako Gobernuaren arteko tirabira batean partehartzera bultzarazi zituen, lehenek Pentagonoko Paperak jendaurrean azalarazteko eta bigarrenak nola edo hala ezkutuan jarrai zezaten.

## Aktoreak 
* Meryl Streep: Kay Graham
* Tom Hanks: Ben Bradlee
* Sarah Paulson: Antoinette "Tony" Pinchot Bradlee
* Bob Odenkirk: Ben Bagdikian
* Tracy Letts: Fritz Beebe
* Bradley Whitford: Arthur Parsons
* Bruce Greenwood: Robert McNamara
* Matthew Rhys: Daniel Ellsberg
* Alison Brie: Lally Graham
* Carrie Coon: Meg Greenfield
* Jesse Plemons: Roger Clark
* David Cross: Howard Simons
* Zach Woods: Anthony Essaye
* Pat Healy: Phil Geyelin
* John Rue: Gene Patterson
* Rick Holmes: Murray Marder
* Philip Casnoff: Chalmers Roberts
* Jessie Mueller: Judith Martin
* Stark Sands: Don Graham
* Brent Langdon: Paul Ignatius
* Michael Stuhlbarg: Abe Rosenthal
* Christopher Innvar: James Greenfield

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Normandie nue

***Normandie nue*** 2018ko Philippe Le Guay frantziar zinema zuzendariaren umorezko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Le Mêle-sur-Sarthe Normandiako herri txiki bat da. Krisiak gogor jo du, baina Georges Balbuzard herriko alkatea prest dago herria salbatzeko, kosta ahala kosta. Biluztutako jendetzekin erretratu kontzeptualak egiten dituen Blake Newman argazkilaria inguruan dabil, eta alkateak aukera ikusiko du. Baina arazo bat dago: herrian inor ez dago prest biluzteko.

## Aktoreak 
* François Cluzet : Georges Balbuzard
* Toby Jones : Blake Newman
* François-Xavier Demaison
* Arthur Dupont
* Grégory Gadebois
* Philippe Rebbot
* Patrick d'Assumçao
* Vincent Regan : Bradley
* Colin Bates : Vincent

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ice Station Zebra

**Ice Station Zebra** (euskaraz "Zebra Polar Estazioa") 1968ko John Sturges estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako suspentse eta espioitza film bat da. Rock Hudson, Patrick McGoohan, Ernest Borgnine eta Jim Brown aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
James Ferraday (Rock Hudson) estatubatuar agentea, David Jones (Patrick McGoohan) britainiar espioia eta Boris Vaslov (Ernest Borgnine) sobietar desertorea eta orain britainiarren aldeko agentea, itsaspeko nuklear batean Ipar Poloko Zebra estazioruntz doaz, bertan arriskuan dauden zientzialari talde bat erreskatatzeko asmoz, baina misioaren benetazko helburua espioiak bakarrik daki.

## Aktoreak 
* Rock Hudson: James Ferraday, estatubatuar komandantea
* Ernest Borgnine: Boris Vaslov, sobietar desertorea eta britainiar agentea
* Patrick McGoohan: David Jones, britainiar agentea
* Jim Brown: Leslie Anders kapitaina
* Tony Bill: Russell Walker 1. tenientea
* Lloyd Nolan: Garvey, almirantea
* Alf Kjellin: Ostrovsky, sobietar kolonela
* Gerald S. O'Loughlin: Bob Raeburn komandantea
* Ted Hartley: Jonathan Hansen tenientea
* Michael Mikler: Courtney Cartwright komandantea
* Ron Masak: Paul Zabrinczski, irratilaria
* Murray Rose: George Mills teniente ofiziala
* Jed Allan: Peter Costigan

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Brianda Beaumontekoa

**Brianda Beaumontekoa** (1533 &ndash; 1588) Leringo V. kondesa eta Huéscarko IV. markesa izan zen.

## Biografia 
Aita Luis V.a Beaumontekoa eta ama Aldonza Folch de Cardona Manrique de Lara zituen.

Diego Álvarez de Toledo y Enríquez de Guzmán, Albakoa dukearen semea, ezkondu eta Antonio Álvarez de Toledo Beaumont semea izan zuen.

Lope de Vega espainiar poetak honako bertsoak eskaini zizkion:

## Kanpo estekak
Antonio Álvarez de Toledo Beaumont

**Antonio Álvarez de Toledo Beaumont** (1568 - ) amaren partez Leringo VI. kondea eta Nafarroako kondestablea eta, aitaren partez, Albako dukea izan zen.

## Biografia 
Aita Diego Álvarez de Toledo y Enríquez de Guzmán eta ama Brianda Beaumontekoa zituen.

Napoliko erregeordea, Hogeita Hamar Urteko Gerran Valtelina defendatu zuen.

## Kanpo estekak
Sagak (telebista saioa)

***Sagak*** ETB 1en ematen zuten telebista saio bat da. Kike Amonarriz zen gidaria, eta 2018ko urtarrilaren 17an eman zuten lehenengo atala. Asteazkenetan ematen zuten, 22:15ak aldera. Azken saioa 2018ko otsailaren 14an izan zen.

## Saioaren azalpena 
Diziplina bereko Euskal Herriko familiak ziren saioaren ardatz. Belaunaldiz belaunaldi bide berari jarraitu dioten Euskal Herriko familia ezagunak elkarrizketatzen zituen Kike Amonarrizek astero.

Bertsolari familia, artista fimilia, pilotari familia... Belaunaldi batetik bestera diziplina berari eutsi dioten dinastiengana jotzen zuen Kikek. Sagak, familiak, abizenak eta hauen arteko transmisioa nolakoa izan den aztertzen zuen.

Kikeren alboan Sara Cozar, Ibon Gaztañazpi, Xabier Euzkitze, Euskaltzaindiko Onomastika Batzordeko Mikel Gorrotxategi eta Euskal Museoko Amaia Mujika izaten ziren, hausnarketan laguntzeko.

## Denboraldiak 
### Atalak eta audientziak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Antonio Álvarez de Toledo Enríquez de Ribera

**Antonio Álvarez de Toledo Enríquez de Ribera** (Madril,  - ) espainiar aristokrata izan zen, Albako dukea, Leringo VII. kondea eta Nafarroako kondestablea izandakoa.

## Biografia 
Aita Fernando Álvarez de Toledo Mendoza eta ama Antonia Enríquez de Ribera Álvarez de Toledo zituen.

1660 eta 1661 artean Nafarroako erregeordea izan zen.
Biderkadura garatzea

**Biderkadura bat garatzea**, biderkadura hori batuketa moduan idaztea da. Horretarako biderketaren banakortasuna gehiketarekiko (kenketarekiko) erabiltzen da, hots:

k, a eta b zenbakiak edozein izanik, k \times (a + b) biderkadura k \times a + k \times b batura moduan idazten da erran nahi baita k \times (a+b) = k\times a + k\times b.

Era berean k \times (a-b) = k\times a - k\times b.

Adibidez:
:2 ( a + 5 ) = 2 a + 2 \times 5 = 2a + 10
:2 ( 3a + 5 ) = 2 \times 3a + 2 \times 5 = 6a + 10
:2 ( a - 5 ) = 2 a - 2 \times 5 = 2a - 10

## Kanpo estekak
Fernando Álvarez de Toledo Mendoza

**Fernando Álvarez de Toledo y Mendoza** (Alba de Tormes,  - ) espainiar aristokrata izan zen, Leringo VII. kondea eta Nafarroako kondestablea izandakoa.

## Biografia 
Aita Antonio Álvarez de Toledo Beaumont eta ama Mencía de Mendoza Enríquez de Cabrera zituen. Ez zuen politikan parte hartu baina Calderón de la Barcaren mezenas izan zen.
Wadai Inperioa

**Wadai Inperioa** edo **Sultanerria** (arabieraz: سلطنة وداي, frantsesa: *royaume du Ouaddaï*; 1635-1912) Txad lakuaren ekialdean (gaur egungo Txad) eta Afrika Erdiko Errepublikan zegoen erreinua izan zen. XVI. mendean sortu zen Darfurreko Sultanerriaren (gaur egungo Sudan) adar bat bezala, Baguirmiko Erresumako ipar-ekialdean.
## Jatorria 
1635. urtean, Maba eta eskualdeko beste talde txikiek Abd al-Karimen aldeko islamiar taldearekin bat egin zuten, ekialdetik inbasio bat eragin zuena eta Tunjur taldearen gobernua suntsitu zuena. Abd al-Karim dinastia bateko lehen kolak edo sultana izan zen, frantziarren etorrera iritsi arte. XVIII. mendean zehar, Wadai aurre egin zion Darfur-en berriro sartzeari.

## Hedapena 
1804az geroztik, Muhammad Sabun erregealdian (1804-1815), Wadaiko Sultanerriak bere ahalmena handitu egin zuen, bere merkataritza Sahara zeharreko ibilbideen artean kokapen estrategikoa lortu zuelako. Iparralderako merkataritzak bide berri bat aurkitu zuen, Ennedi-n, Kufra-n eta Jalu-Awjila-n zehar Benghazira, eta Sabun-ek errege-karabanak hornitu zituen hura aprobetxatzeko. Berezko diru txanponak egiten hasi zen, eta ipar-Afrikatik sare-kotak, su-armak eta militar aholkulariak inportatzen hasi zen. Sabun-en oinordekoek bera baino ahalmen gutxiago izan zuten, eta Darfurrek 1838ko borroka politikoa aprobetxatu zuen Ouarako boterean, Wadaiko hiriburuan, bere hautagaia jartzeko. Taktika hori, ordea, porrot egin zuen, Darfurreko hautagaiak, Muhammad Sharifek, Darfurren esku-hartzea baztertu zuenean eta bere agintea baieztatu zuenean. Horrela, Wadaiko alderdi desberdinen onarpena lortu zuen eta Wadaiko agintari abilena bihurtu zen.

## Erreferentziak 
Artikulu honek Library of Congress Country Studies-eko jabetza libreko materiala du Chad

## Kanpo estekak
Hatortxu Rock

**Hatortxu Rock** euskal preso politiko eta hauen senideekiko elkartasun jaialdia da. 1999 eta 2025 urteen artean antolatu zen urtero. 

## Jatorria 
thumb|398x398px|Lendakaris Muertos 2017an Lakuntzan ospaturiko edizioan.
Hatortxu Rock jaialdia 1999an sortu zen, euskal preso politikoei eta hauen senideei elkartasuna erakusteko asmoz eta sakabanaketaren ondorioz jasaten zuten egoera salatzeko asmoz. 
Hatortxu Rock-ek bereziki bi helburu nagusi ditu; euskal errepresaliatu politikoen egoera salatzea eta, bestalde, dispertsio politikoak presoen senideengan sortzen dituen gastu ekonomikoak samurtzea. Musikarekin uztarturik, helburu hauek jendearengana iristen saiatzen dira; hainbat musika talderen emanaldiak dira jaialdiko oinarria.. Horrela, sarrerekin irabazten den dirua presoen familien gastuetara bideratzen da. Honen erakusgarri da Iñaki Alforjak 2017an Hatortxu Rocken 20.urteurrenerako egin zuen dokumentala: “Elkarrekin edozer dugu posible”. Bertan, 20 pertsona baino ez dira agertzen. Edizio horretan 6.000 boluntario egon ziren.

## Edizioak 
1999tik ia urtero ospatu da Hatortxu Rock jaialdia. 2021ean azken momentuan jaialdia bertan behera uztea erabaki zuten antolatzaileek, COVID-19 pandemiaren egoeragatik. Aurreko urteko edizioan, 2020an, aurreikuspen handiagoz internet bidezko jaialdia antolatu zuten. 

2017ko uztailean, Euskal Herriak inoiz ezagutu duen elkartasun jaialdirik handiena antolatu zen Hatortxu Rocken 20. urteurrenerako. Edizio horretan 6.718 pertsona boluntario aritu ziren jaialdia antolatzen, auzolanean eta elkartasunean lan egiten. 20. urteurrena zela eta hainbat faktore aldatu zituzten. Lakuntzan, Nafarroan, egin zen; 4 egun iraun zuen, 2017ko uztailaren 27tik 30era; 85 musika taldek parte hartu zuten eta milaka pertsona joan ziren.

### Covid-19 
COVID-19 pandemiak Hatortxu Rocken bi ediziori eragin zion zuzenean. 

2020ko edizioari dagokionez, abenduaren 26an egin zen eta internet bidezkoa izan zen, bakoitzak bere etxean ikusi behar izan zuen. Protagonista nagusia musika izan zen, baina kulturarekin zerikusia duten beste hainbat ikuskizunek ere lekua izan zuten.

2021an Hatortxu Rock berriz ere modu presentzialean egiteko prestakizun guztiak egin zituzten, baina pandemiaren bilakaeraren ondorioz azken momentuko erabakia hartu behar izan zuen antolatzaile taldeak, jaialdia bertan behera utziz. Honen ondorioz, 2022rako bi data aurkeztu zituzten: udararako bata (uztailaren 28 eta 29an) eta neguko ohikoa bestea (abenduaren 17an)

## Ikus, gainera 
* 40 Minutu Rock

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Agur Hatortxu Rock | Saio berezia.* *Musika Zuzenean.* Hamaika Telebista. &#x20;(2025-07-28).
Ouara

**Ouara** (edo **Wara**, arabieraz: وارا) Wadai Inperioaren aintzineko hiriburua da, Txadeko ekialdean dagoen Abéchéren ondoan. Ia hutsik geratu zen putzuak XIX. mendean lehortu egin zirenean. Mendixka artean kokatua dago, hondatutako jauregiaren, meskitaren eta hiriko harresi baten egoitza da. 2005eko uztailaren 21ean, UNESCOk hondakinak Gizateriaren Ondarearen behin behineko zerrendari gehitu zizkion, kultura-kategorian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mwambutsa IV.a

**Mwambutsa IV.a Burundikoa** (Nyabiyogi, 1912ko maiatzaren 6a - Geneva, Suitza, 1977ko apirilaren 26a) Burundiko erregea izan zen 1915etik 1966ra.

Mwambutsa Mutaga IV.a erregearen semea izan zen, eta 1915ean txikitan errege bihurtu zen, aita familiaren arteko liskar batean hil zenean. Heziketa tradizionala jaso zuen hamahiru urte bete arte eta ondoren misio katoliko batean hezi zen.

1929ko abuztuaren 28an, Mwambutsa errege izaten hasi zen, adin nagusitasunera iritsi eta erregeordetza kontseilua desegin ondoren. 1930ean Thérèse Kanyongarekin ezkondu zen.

Mwambutsaren erregealdia ia erabat igaro zen belgikar kolonialen agintaldian. Burundik 1962ko uztailaren 1ean lortu zuen independentzia. Mwambutsa tutsien eta hutuen arteko tentsio etnikoak saihesten saiatu zen, eta etnia bakoitzeko kideak txandakatuz aukeratu zuen lehen ministroa.

1965eko urrian, hutu ofizialak estatu-kolpe bat ematen saiatu ziren, eta, arrakastarik lortu ez bazuten ere, erregea erbesteratu egin zen. 1966ko uztailaren 8an bere seme Ntare V.aren alde kargugabetu zuten eta hirugarren kolpe batek monarkia indargabetu zuen 1966ko azaroan.

Suitzan hil zen 1977an, eta haren gorpuzkiak 2012an atera zituzten lurpetik, Burundira eramateko. Legezko bataila baten ondoren, berriro lurperatu zuten Suitzan, familiaren hondamendien arabera.

## Iruditegia 

A meeting David Ben-Gurion and king Mwambutsa of Burundi. D796-026.jpg|Mwambutsa IV eta David Ben-Gurion 1962an
Ikigabiro du roi Mwambutsa IV Bangiricenge (1).jpg|Mwambutsa koroatze zeremonian landatutako zuhaitza (*ikigabiro*).
Ibwami kwa MWAMBUTSA.jpg|Mwamvutsa jauregi tradizionala (*ibwami*)
GraveMwambutsaMwami-CemeteryOfFeuillasse RomanDeckert31122021.jpg|Mwambutsaren hilobia Suitzan

## Kanpo estekak
José Antimasberes

**José Antimasberes Etxeberria** (Erriberri, 1933ko abenduaren 28a - Iruñea, 1995eko apirilaren 15a), izengoitiz '*José *El Castañuelas*** eta ***El gitanico de Añorbe'''* deitua, nafar kale-dantzari ijito eta nomada izan zen.

## Bizitza 
José Antimasberes Erriberrin jaio zen, 1933ko abenduaren 28an. Oso gazte zela joan zen etxetik, zakurra eta bizkar zorroa beste lagunik ez zuela, eta Nafarroan barrena hasi zen ibiltzen; herri batera iritsitakoan, dantza egiten zuen sos batzuk irabazteko. 

Hogei urte inguru zituela, Benita Abadiano izabarra ezagutu zuen, eta harekin ezkondu. 1952-1971 bitartean, bederatzi seme-alaba izan zituzten hamaika erditzetan. Zenbait urtez bizimodu ibiltariari eutsi zion familiak; orga batean bizi ziren, eta bertan eramaten zuten zeukaten guztia, antzarak, oiloak eta usakumeak barne. Herrietan bere dantza ikuskizuna ematen zuen Josék.

## Ezagutza 
Herri artista handia izan bazen ere, José Antimasberes erabateko ahanzturan hil zen. Josetxo Goia-Aribek “Peña Unzue” pieza ondu zuen haren omenez, eta harengan inspiratu zen *5 Aurresku´s* proiektua aurrera eramateko. 2018an, José Antimasberesen bizitzan oinarritutako *Jito Alai'' dantza eta musika ikuskizuna aurkeztu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Ulianova

**Maria Ilinitxna Ulianova** (; Simbirsk, 1878ko otsailaren 18agreg./otsailaren 6ajul. - Mosku, 1937ko ekainaren 12a) errusiar militante boltxebikea izan zen; Vladimir Leninen arreba gazteena.

## Bizitza 
Gaztetako protestak zirela eta, 1895an Bestuzhev ikastaroetan ez zuten onartu, eta Moskun ikasi behar izan zuen. 1898an Errusiako Langileen Alderdi Sozialdemokrataren kide egin zen. 1900tik aurrera, *Iskra* aldizkarian lanean ibili zen; Nizhni Novgorod, Saratov, Mosku, Kiev, Samara eta San Petersburgo hirietan lan iraultzailea burutu zuen.

1903an boltxebikeekin lerratu zen, eta Alderdi Boltxebikearen idazkaritzan lan egin zuen. Urte horietan hainbat aldiz atxilotu zuten: 1899an Nizhni Novgorod hirira deportatu zuten, 1901an Samara hirira deportatua zuten, 1904an eta 1908an. 1904 eta 1905 artean Suitzan egon zen erbestean. 1908an, berriz, joan zen erbestera, Frantziara, non Sorbonako Unibertsitatean frantses Filologia ikasi zuen. 1910ean, Errusiar Inperioara bueltatu zen, hain zuzen ere, Finlandiako Terijoki hirira. 1912an, bosgarren aldiz atxilotu eta Vologda probintziara deportatu zuten eta 1915an aske utzi zuten. Erbestealdi honetan, Vologda probintziako boltxebikeen buru izan zen. 1917. urtera arte, Alderdi Boltxebikearen barne-antolakuntza departamenduan ibili zen.

1917ko martxotik 1929ran *Pravda* egunkariaren erredakzioan lan egin zuen. 1925tik 1934ra Alderdi Boltxebikearen Kontrol Komisioko kide izan zen eta 1932 eta 1934 artean Kontrol Komisioaren Lehendakaritzaren parte. 1935tik aurrera, Sobieten Komite Exekutibo Zentralaren kide moduan aukeratu zuten. 1935an, Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren Komite Zentralerako aukeratu zuten. 1937an hil zen.

## Erreferentziak
Abeche

**Abeche** (; ) Txadeko laugarren hiri handiena da, Ouaddaï eskualdeko hiriburua. Hiriak Abecheko aireportua du. Hiriburuak antzinako aztarnak ditu: jauregiak, meskitak eta lehengo sultanen hilobiak.

## Klima 
## Irudiak 

File:Abeché.jpg|Airetiko ikuspegia
File:Abeché1.jpg|Bi meskitak
File:Aeroport abeché1.jpg|Lurreratze-pista
File:Goz beida.jpg|Goz Beida
File:Abeche leather shop.jpg|Larru denda bat
File:La ville d'Abéché, vue du poste Français.jpg|Abéché (1918)
File:La grande place d'Abéché.jpg|Abéchéko azoka (1918)
File:Intérieur du tata à Abéché.jpg|Tata gotorlekua (1918)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaabu

**Kaabu**, **Gabu**, **Ngabou** edo '''N'Gabu'* mendebaldeko Afrikako mandinga erresuma edo inperio bat izan zen, gaur egun Ginea Bissauko eta Senegaleko lurrak okupatu zituena 1537. eta 1867. urteen artean. Kaabu jatorriz Maliko inperioaren probintzia bat izan zen, botere zentralaren beherakadaren ondorioz independentzia lortu zuena. 

## Historia 
XVI. mendea aurrera egin ahala, Maliko inperioak, gainbeheran, galdu zituen probintzia gehienak, eta bere tamaina txikitu egin zen, inperioa sortu zuten mandingen jatorrizko lurrak hartu arte. Probintziek, Kaabu barne, independentzia lortu zuten, erresuma independente berriak sorraraziz. Kaabuk 1537. urtean independentzia lortu zuen, Sama Koli erregea (*Kaabu Mansaba* edo *Farim Kaabu'') aldarrikatuz, Kaabu probintziako ordezkari gisa gobernatu zuena eta Tiramakhan Traore-ren biloba izan zena. Estatu berriak Maliko ondare kulturala mantendu zuen. Izan ere, ondare horietako bat da Kaabuko agintariek Maliko inperioarekin harreman historikoan oinarritu zutela lidergoa izateko eskubidea.

Kaabu-k harremanak mantendu zituen europarrarekin, batez ere portugesekin, esklaboen merkataritza mantentzen zuenekin.

Inperioaren boterea XIX. mendearen hasieran hasi zen gain behera etortzen. Garai hartan, Fula talde etnikoak, Islamera bihurtu zirenak, Mendebaldeko Afrikako herrialde ez-musulmanei aurre ematen hasi ziren. 1867an, Futa Toorok, bere erreinuetako batek, Kaabu erasotzeko jihad bat deitu zuen, Kansalako gerra deitu zitzaiona. Indar islamikoek Kansala, hiriburua, hamaika egunez setiatu zuten Kansalako batailan, eta bukatu ondoren sua eman zioten. Suteak Kaabu independentearen azken agintaria hil zuen, baita jende askok, bai defendatzaileak eta erasotzaileak ere. Batailaren ondoren, Fouta Djalongo erresumak, Kansalako setioaren arduradun nagusietakoak, Kaabu anexionatu zuen, menpeko estatu bezala, Portugalgo Erresumak erabat kentzea erabaki zuen arte, XIX. eta XX. mendeen aldaketaren artean gertatu zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caracol Radio

**Caracol Radio**, Kolonbiako Irrati kate bat da, herrialde osoan entzuten dena. Egoitza nagusia Bogotá hiriburuan du.

1948an Medellín hirian Cadena Radial Colombiana S.A. izenez sortua izan zen.

Luzaroan Kolonbiako Itzuliaren zuzeneko txirrindularitza emanaldiak esklusiban emateagatik ospea bereganatu zuen.

2003an PRISA espainiar hedabide taldeak erosi zuen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Noelia Lorenzo Pino

**Noelia Lorenzo Pino** (Irun, 1978ko azaroaren 9a) nobela beltza generoa lantzen duen idazlea da.

## Biografia 
Noelia Lorenzo Pino Irunen sortu zen 1978an, Lanbide Heziketa ikasketak egin zituen eta ebaketa eta jantzigintza irakaslea da. Bere bide profesionala moda munduan garatu du.

2006an bere moda enpresa propioa ireki zuen, *Zoe* deiturikoa, bere arreba Soniarekin batera baina, krisialdiaren ondorioz 2010ean itxi izan behar zuten.

Nahiz eta gutxi irakurtzen zuen, txikitatik olerkiak eta ipuinak idazten zituen. Antzerki tailer bat egin eta gero lagun batekin antzerki gidoi bat idatzi zuen. *Chamusquina*, lehen eleberria hasi zuenean nobela beltzeko ikastaro bat egin zuen eta honek *Chamusquina* berridatzi eta bukatzera eraman zuen.

2013an bere lehen nobela beltza argitaratu zuen *Chamusquina* (Dauro, 2013). Argitaletxe txikia zenez ez zuen promozio handirik izan, ahoz ahokoak mugitu zuen eleberria. eta *La chica olvidada* (Erein, 2016) izan ziren. Noelia Lorenzo Erein argitaletxearen *Cosecha roja* bilduman parte hartzen duen lehen emakumea da.

## Lanak 
* Chamusquina (Dauro, 2013)
* La sirena roja (Erein, 2015)
* La chica olvidada (Erein, 2016)
* *Corazones negros* (Erein, 2018).
**Ane, Moon eta burbuilak (Ane eta Moon)* (Erein, 2018).
**Ane eta Moon, Ilargira bidaia* (Erein, 2018).                                                                                                                                                                    
**La estrella de quince puntas* (Erein, 2020).
**Animales heridos* (Trabelbug, 2021).
**Blanco inmaculado* (Plaza & Janés, 2022).
**Purasangre* (Plaza & Janés, 2024).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Steve Guttenberg

**Steven Robert Guttenberg** (Brooklyn, New York, 1958ko abuztuaren 24a) estatubatuar aktore eta umorista bat da. Nagusiki komediak antzeztu izan ditu. 1984an *Police Academy* filma antzezteagatik ospetsu bilakatu zen eta ordutik aurrera 1980ko hamarkadako komedia film ugari antzeztu izan ditu, tartean *Cocoon*, *Three Men and a Baby*, *Three Men and a Little Lady* eta *Short Circuit*.

## Filmografia hautatua 
### Telebista 
## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Chevrolet Camaro

**Chevrolet Camaro**, Chevrolet markako automobil bat da. Bertsio edo modeloaren arabera muscle car eta pony car segmentuetan sailkatzen da. 1966ko irailaren 29an merkaturatu zen eta nagusiki Ford Mustang autoarekin lehiatzeko diseinatua izan zen. 1967an urteko autoa izendatua izan zen.

Jatorrizko modeloen ekoizpena 2002an eten zen arren, 2010ean bozgarren belaunaldiko modelo berri garatuagoak merkaturatzen hasi ziren.

## Kanpo estekak
Chevrolet Corvette (C4)

**Chevrolet Corvette (C4)**, Chevrolet markako automobil bat da. Kirol autoen segmentuan sailkatua dago. 1983-1996 artean ekoiztu zen. Goreneko ingeniaritza elementuez osatua, bere ZR-1 modeloko LT5 motorrak 375 hp (280 kW) indar zuen eta 1990an 24 orduz 282 km/h abiaduran 5.000 miliako distantzia burutzearen errekorra ezarri zuen.

*Xanfarin eta andere King* (1983-1987) telesailan Lee Stetson CIAko agenteak gidatzen duen auto modeloa da.

## Kanpo estekak
Natalia de Molina

**Natalia de Molina** (Linares, 1990eko abenduaren 19a - ) espainiar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Faut pas lui dire

***Faut pas lui dire*** 2017ko Solange Cicurel belgikar zinema zuzendariaren umorezko filma da.

## Sinopsia 
Laura, Eve, Anouch eta Yael lehengusinak dira. Oso ezberdinak dira, baina gauza batean berdintsu aritzen dira: gezurra esaten dute, baina, betiere, maitasunarengatik. Lehengusina gazteenak ezkondu egin behar du, eta, zeremonia baino egun batzuk lehenago, neskek jakingo dute senargai perfektuak engainatu egiten duela. Baina ez esatea erabakiko dute.

## Aktoreak 
* Jenifer Bartoli : Laura Brunel
* Tania Garbarski : Anouch Arsalian
* Stéphanie Crayencour : Yael Bergman
* Camille Chamoux : Eve Brunel
* Arié Elmaleh : Maxime Leclerq
* Stéphane Debac : David
* Charlie Dupont : Jonathan Levi
* Fabrizio Rongione : Alain Grégoire
* Laurent Capelluto : Daniel Kantarian
* Clément Manuel : Stéphane Jonet
* Benjamin Bellecour : Ben
* Brigitte Fossey : Violette
* Lola Petit : Nina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Don Ameche

**Don Ameche**, jaiotzez izenaz **Dominic Felix Amici** (Kenosha, Wisconsin, 1908ko maiatzaren 31 &ndash; Scottsdale, Arizona, 1993ko abenduaren 6a) estatubatuar aktore eta bikoiztaile bat izan zen.

Ibilbide luze eta oparoa izan zuen, ibilbide horren amaieraldera *Cocoon* (1985) filmean antzeztuz Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Saria irabazteagatik nabarmendu zen.

## Filmografia 
[thumb|eskuinera|Ameche 1938ko ''[Alexander's Ragtime Band (filma)|Alexander's Ragtime Band* filmean.]]
[thumb|Ameche *[Down Argentine Way* filmean.]]

### Zinema/Telebista 
### Agerpen laburrak 
[thumb|eskuinera|[Jack Haley (ezkerrean), Alice Faye (erdian), Don Ameche and Tyrone Power (eskuinean) *Alexander's Ragtime Band* trailerrean.]]
* *Screen Snapshots: Stars at the Tropical Ice Gardens* (1939)
* *Weekend in Hollywood* (1947)
* *Screen Snapshots: Hollywood Night at 21 Club* (1952)

### Antzezlanak 
* *Hazel Flagg* (1954)
* *Silk Stockings* (1955)
* *Holiday for Lovers* (1957)
* *Goldilocks* (1958)
* *13 Daughters* (1961)
* *How to Succeed in Business Without Really Trying* (1966)
* *Henry, Sweet Henry* (1967)
* *The Moon Is Blue* (1972)
* *No, No, Nanette* (1972)
* *Never Get Smart with an Angel* (1977)
* *Mame* (1978)
* *Life With Father* (1979)
* *How to Succeed in Business Without Really Trying* (1981)
* *Our Town'' (1989) (Spalding Gray ordezkatuz)

### Irratsaioak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Brigitte Fossey

**Brigitte Florence Fossey** (Tourcoing, 1946ko ekainaren 15a - ), frantziar aktorea da, zineman, telebistan eta antzokian aritutakoa.

## Filmografia
Father of the Pride

***Father of the Pride*** () Jeffrey Katzenbergek 2004an NBC konpainiarentzat sortu zuen komedia biziduna.

## Pertsonaiak
## Ikus, gainera
## Kanpo estekak
Sobhuza II.a

**Sobhuza II.a** (Zombodze, 1899ko uztailaren 22a - Mbabane, 1982ko abuztuaren 21a) Swazilandiako erregea izan zen 1899tik 1982ra. Bere seme Mswati III.a izan zen ondorengoa.

## Genealogia
The Spiral Road

**The Spiral Road** (euskaraz "Bide Bihurria") 1962ko Robert Mulligan estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako abentura eta drama film bat da. Rock Hudson, Burl Ives, Gena Rowlands eta Geoffrey Keen aktoreek antzeztu zuten.

Filma Javan girotua egon arren, Hego Amerikako Surinam herrialdean filmatu zen.

## Argumentua 
Herberehar mediku talde bat Ekialdeko Indietara bidalia izan da. Taldekideen artean Anton Drager (Rock Hudson) dago, Brits Jansen (Burl Ives) doktorearen ikerketa lanei buruz jakinmina handia duen mediku gaztea. Bi medikuen harremana legenarrari buruzko ezagutza hobetzeko balio izateaz gain, Drager bere erlijioarekiko eszeptizismo sakonari buruz ere gogoeta egitera bultzaraziko du.

## Aktoreak 
* Rock Hudson: Anton Drager doktorea
* Burl Ives: Brits Jansen doktorea
* Gena Rowlands: Els Van Duin
* Geoffrey Keen: Willem Wattereus
* Neva Patterson: Louise Kramer
* Will Kuluva: Sordjano doktorea
* Philip Abbott: Harry Frolick
* Larry Gates: Kramer doktorea
* Karl Swenson: Bevers inspektorea
* Edgar Stehl: Sultana
* Judy Dan: Laja
* Robert F. Simon: Martens doktorea
* Ibrahim Pendek: Stegomyia (Ibrahim Bin Hassan bezala)
* Reggie Nalder: Burubi
* Leon Lontoc: Hatta doktorea
* David Lewis: Vlormans maiorra
* Parley Baer: Boosmans jauna
* Fredd Wayne: Van Bloor
* Leslie Bradley: Krasser
* Barbara Morrison: Boosmans andrea
* Martin Brandt: Sander doktorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Hiru Haundiak

**Hiru Haundiak** (sic), Gorbeia (1.482m), Anboto (1.331m) eta Aizkorri (1.528m) batera hartzen dituen mendi lasterketa da. 1987an abiatu zen eta Manuel Iradier Elkarteak antolatzen du.

## Historia 
1987an jokatu zen aurreneko edizioa. Hasierako ekitaldiak urtero jokatu ziren eta Muruatik abiatzen ziren. 1991n probaren norabidea aldatu zen eta hurrengo ekitaldietan norabide biak txandakatu ziren. 1996tik aurrera bi urtetan behin jokatzea erabaki zen. 2000. urteko edizioa izan zen lehiaketa formatuko lehenengoa. 

2006an izan zen emakumezkoen lehen ekitaldia. 

2010ean Ondategi - Araia ibilbidea finkatu zen. 2020an ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren eraginez, eta 2021an itzuli zen proba.

Irudi:Otxandio-Gorbea.JPG|Gorbeia
Irudi:Zabalandi anboto 0001.jpg|Anboto
Irudi:Aizkorri ekialdera.JPG|Aizkorri

## Ibilbidea 
thumb|350px|Hiru Haundien ibilbidea, Ondategitik Araiara.
Ibilbide desberdinak izan ditu. 100 kilometro inguruko distantzia egiten dute parte hartzaileek, 5000 metrotako igoera desnibelarekin eta beste hainbesteko jeitsiera desnibelarekin.

* 1987: Murua - San Adrian
* 1988: Murua - Mikeleteen aterpea
* 1989: Murua - Otzaurteko atea
* 1990: Murua - Araia
* 1991-92: Zalduondo - Gopegi
* 1993-95: Sarria - Zalduondo
* 1996: Zalduondo - Otxandio - Gopegi
* 1998: Sarria - Zalduondo
* 2000-08: Zalduondo - Otxandio
* 2010-18: Ondategi - Araia
* 2021- : Murgia - Araia

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *manueliradier.com*.
* *hiruhaundiak.com*.