open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pirinioko Erromatar Eskola

[thumb|150px|[Ramón Basterraren monumentua Bilbon.]]

**Pirinioko Erromatar Eskola** () Bilbon 1920ko hamarkadaren hasieran Kale nagusiaren Lyon d'Or kafearen hizketaldian biltzen zen intelektual batzuk ziren.

Ramón Basterrak sortua, talde elitista eta aristokratiko osatzen zuten: Rafael Sánchez Mazas, Pedro Mourlane Mitxelena, Luis Antonio de Vega, Fernando de la Quadra-Salcedo, José Félix Lekerika, Jacinto Mikelarena, Pedro Egillor, Joaquín Zuazagoitia, Gregorio Balparda Adolfo Guiard eta Julián Tellaetxe.

Izenak kontrakoa dioen arren, intelektualen bilera informal besterik ez zen, Parisko École romaneren antzeko ikuspegi klasizista eta italierazalea dutenak. Askotan, *Hermes* aldizkarian azaltzen zituzten bere gogoetak.

Miguel Unamuno eta 98ko belaunaldiaren ideologia erregenerazionistan haziak, Italiarekin bere loturek faxismo jaioberrira lotu zituzten eta asko Falange Españolan sartu ziren. Gerra Zibilean denek matxinoen alde egin zuten, nahiz eta gero batzuk boteretik urrun izan.

## Bibliografia 
* Díaz Plaja-Guillermo. *La poesía y el pensamiento de Ramón de Basterra*. Juventud, Bartzelona, 1941.
* Rodríguez Puértolas, Julio. *Historia de la literatura fascista española*. Madril, 2008. .
* Duplá Ansuategui, Antonio. *El clasicismo en el País Vasco: Ramón de Basterra*, EHU.
* Carbajosa, Mónica y Pablo. *La corte literaria de José Antonio. La primera generación cultural de la Falange*, Bartzelona, Crítica, 2003. .

## Kanpo estekak
Star Trek Beyond

***Star Trek Beyond*** (euskaraz *Star Trek Haratago*) 2016ko Justin Lin taiwandar-estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko filma bat da. Gene Roddenberry gidoigile eta ekoizlearen jatorrizko *Star Trek* telesailean oinarritua dago. Chris Pine, Zachary Quinto, Zoe Saldana, Karl Urban, John Cho, Anton Yelchin, Idris Elba, Sofia Boutella, Joe Taslim eta Lydia Wilson aktoreek antzeztu zuten.

2016ko uztailaren 22an estreinatuko dela iragarria dago. 2013ko *Star Trek Into Darkness* filmaren jarraipena da.

## Argumentua 
USS Enterprise espazio-ontzia eta James T. Kirk (Chris Pine) kapitainaren gidaritzapeko eskifaiak arrotza ezezagun batzuen eraso boteretsu eta geldiezin bat jasango dute, ondorioz espazio-ontzia suntsitua izango da eta eskifaiak planeta berri batean babes hartu beharko du, bertan bestelako etsai gupidagabe bati aurre egin beharko diote.

## Aktoreak 
* Chris Pine: James T. Kirk kapitaina
* Zachary Quinto: Spock komandantea
* Karl Urban: Leonard "Bones" McCoy teniente komandante doktorea
* Simon Pegg: Montgomery "Scotty" Scott teniente komandantea
* John Cho: Hikaru Sulu tenientea
* Zoe Saldana: Nyota Uhura tenientea
* Anton Yelchin: Pavel Chekov teniente ordea
* Idris Elba: Krall
* Sofia Boutella
* Joe Taslim
* Lydia Wilson
* Harpreet Sandhu
* Deep Roy: Keenser

## Saila 
* *Star Trek: The Motion Picture* (1979)
* *Star Trek II: The Wrath of Khan* (1982)
* *Star Trek III: The Search for Spock* (1984)
* *Star Trek IV: The Voyage Home* (1986)
* *Star Trek V: The Final Frontier* (1989)
* *Star Trek VI: The Undiscovered Country* (1991)
* *Star Trek: Generations* (1994)
* *Star Trek: First Contact* (1996)
* *Star Trek: Insurrection* (1998)
* *Star Trek: Nemesis* (2002)
* *Star Trek* (2009)
* *Star Trek Into Darkness* (2013)

## Kanpo estekak 
* *Star Trek Beyond* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Star Trek Beyond* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Mercy Brown

**Mercy Lena Brown** (Exeter, Rhode Island, AEB, 1873- 1892ko urtarrilaren 17a) tuberkulosiaz hil zen gazte estatubatuar bat izan zen. Laster banpiro bat zela zabaldu zen eta, ondorioz, 1892ko martxoaren 18an haren gorpua, Chestnut Hill hilerriaren lurretik atera eta bihotza kenduez gero, erreta izan zen. Mercyren oroimenak Estatu Batuetako folklorean garrantzi handia izan du; Ingalaterra Berriko azken banpiroa bezala ezagutzen zaio.

## Gertaerak 
thumb|Mercy Brownen hilobiaren lapida,Chestnut Hill hilerrian.
George Brown nekazaria Mercyren aita zen; haren familiak oso gogor sufritu zuen tuberkulosi izurritea. Banan-banan guztiak hiltzen joan ziren: 1883an ama hil zen; zazpi hilabete geroago Mery Olive, alaba txikiena. Zazpi urte ondoren Edwin izan zen gaixotasunaren biktima, garai hartan tisi bezala ezagutzen zena; sendatzeko helburuz Koloradora bidali zuten, hango klima leunago baitzen, baina ez zuen hobekuntza handia izan. Bitartean, Mercyk ere gaixotasuna jasan zuen eta, hemeretzi urte zituelarik, hil egin zen, 1892ko urtarrilaren 17an. Hainbeste zoritxarren aurrean herrian banpirismoaren susmoa zabaldu zen. Horren aurrean, George Brownek, nahiz eta ideiarekin bat ez egin, azken semea sabaltzeko asmoz, onartu zuen familiakideen hilobia irekitzea banpiroen aurkako erritoak aurrera eramateko. Hilobia irekitzerakoan Mercyren gorpua ondo kontserbatuta topatu zuten, ilea eta azazkazalak handituta. Horrek susmoak egiaztatu zituen eta bihotza kendu zioten erretzeko hilobiratu baino lehen. Esaten dute ere errautsez nahastutako edaria Edwin Browni edanarazi egin ziotela. Dena dela, horrek ez zuen gaztearen heriotza sahiestu: urte bereko maiatzaren 2an hil egin baitzen. Kasua *The Providence Journal* bezalako prentsan oso zabaldua izan zen eta polemika handia eragin handia izan zuen.

Sineskeriaren biktima izan zen zoritxarreko familia, azken finean.

## Mercy Brown kultura garaikidean 
Mercyren izena hiri-kondairekin oso lotuta dago eta Halloween ospazikunetan ohikoak dira haren inguruko erreferentziak. Mercyri buruzko zurrumurru handiak daude eta, besteak beste, haren hilobian fenomeno paranormalak ematen direla esaten da. Esaten da ere bai haren hilobiak bisita asko dituela eta loreen eta kalabaza txikien eskaintzak jasotzen dituela. 1996ko abuztuaren 16an, azkenik, haren hilobiak erasotua izan zen eta lapida bost egunetan desagertuta egon zen. 

## Mercy Brown eta fikzioa 
Bram Stoker idazleak Estatu Batuetara egin zuen bidai batean Mercy Brown kasua ezagutu zuen eta hark utzitako gauzen artean kasuari buruzko egunkari testuak eta erreportaiak aurkituz zituzten. Horren ondoriz, kritikari batzuen ustez, hor egon zitekeen 1897an plazaratu zuen bere *Drakula* eleberriaren oinarri bat.

Howard Phillips Lovecraft egileak, bestetik, "The Shunned House" narrazioan kasua jaso zuen.

## Erreferentziak
Tatabánya

**Tatabánya** (IPA: ) ipar-mendebaldeko Hungariako hiria da, Komárom-Esztergom konderriko hiriburua. 2015ean 66.791 biztanle zituen.

**Tatabányako bilakaera demografikoa (1785-2015)**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:80000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1785 text:1785
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1941 text:1941
  bar:1949 text:1949
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011
  bar:2015 text:2015
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1785 from: 0 till:2566
  bar:1900 from: 0 till:9657
  bar:1910 from: 0 till:22929
  bar:1920 from: 0 till:28210
  bar:1930 from: 0 till:33146
  bar:1941 from: 0 till:37995
  bar:1949 from: 0 till:40221
  bar:1960 from: 0 till:52079
  bar:1970 from: 0 till:66223
  bar:1980 from: 0 till:75971
  bar:1990 from: 0 till:74277
  bar:2001 from: 0 till:72470
  bar:2011 from: 0 till:67606
  bar:2015 from: 0 till:66791
PlotData=
  bar:1785 at:2566 fontsize:XS text: 2&nbsp;566 shift:(-10,5)
  bar:1900 at:9657 fontsize:XS text: 9&nbsp;657 shift:(-10,5)
  bar:1910 at:22929 fontsize:XS text: 22&nbsp;929 shift:(-11,5)
  bar:1920 at:28210 fontsize:XS text: 28&nbsp;210 shift:(-11,5)
  bar:1930 at:33146 fontsize:XS text: 33&nbsp;146 shift:(-11,5)
  bar:1941 at:37995 fontsize:XS text: 37&nbsp;995 shift:(-11,5)
  bar:1949 at:40221 fontsize:XS text: 40&nbsp;221 shift:(-11,5)
  bar:1960 at:52079 fontsize:XS text: 52&nbsp;079 shift:(-11,5)
  bar:1970 at:66223 fontsize:XS text: 66&nbsp;223 shift:(-11,5)
  bar:1980 at:75971 fontsize:XS text: 75&nbsp;971 shift:(-11,5)
  bar:1990 at:74277 fontsize:XS text: 74&nbsp;277 shift:(-11,5)
  bar:2001 at:72470 fontsize:XS text: 72&nbsp;470 shift:(-13,5)
  bar:2011 at:67606 fontsize:XS text: 67&nbsp;606 shift:(-15,5)
  bar:2015 at:66791 fontsize:XS text: 66&nbsp;791 shift:(-15,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(210,22)
  text:

## Hiri senidetuak 
* Aalen, 
* Będzin, 
* Christchurch, 
* Fairfield, 
* Izhevsk, 
* Odorheiu Secuiesc, 
* Pazardzhik, 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala, tatabanya.hu
Carmina Ordóñez

**Carmen Cayetana Ordóñez González** edo Carmina Ordóñez (Sevilla, 1955eko maiatzaren 2a - Madril, 2004ko uztailaren 23a) papel-couché deritzon prentsaren protagonista nabarmena izan zen bere azken urteetan.

## Biografia 
Carmen Cayetana Ordóñez González edo Carmina Ordóñez Sevillan jaio zen, 1955eko maiatzaren 2an. Ospe handiko toreatzaile familia batekoa, aita Antonio Ordóñez toreatzailea izan zuen eta ama, berriz, Carmen González Lucas, *Carmina Dominguín*. Aitonak ere lanbide bereko izen ospetsuak izan ziren, Cayetano Ordóñez, *Niño de la Palma* eta Domingo Dominguín eta Luis Miguel Dominguín osaba izan zuen.

Ahizpa gazteago bat izan zuen, Ana Belén Ordóñez González (Belén Ordóñez) (29 de junio de 1956ko ekainaren 29a - 2012ko abuztuaren 2a).

Haurtzaroan, giro andaluz eta taurinoan murgilduta egon zen, aitarekin hona eta hara ibiltzen zelarik, bai prestaketan eta baita korridetan ere. Horietako batean ezagutu zuen lehen senarra, Francisco Rivera toreroa.

1973ko otsailaren 16an ezkondu zen Francisco Riverarekin eta bi seme izan zituzten: Francisco Rivera Ordóñez eta Cayetano Rivera Ordóñez, toreatzaileak biak. Carmen segituan hasi zen aldizkarietan ateratzen.

1979an, bikotea banandu egin zen eta ezkontza baliogabe geratu zitzailarik.

Urteak geroago, Julián Contreras Rodríguez kantautorea ezagutu zuen eta harekin ezkondu zen 1984an. 1986ko urtarrilaren 14an jaio zen bikotearen seme bakarra izango zen Julián Contreras Ordóñez.

Francisco Rivera "Paquirri" hil ondoren, haren oinordekotza zela-eta, Carmen epaile artean ibili zen, senar ohiaren Isabel Pantoja alargunarekin. Carmen Ordóñez hil arte aritu zen teman harekin, hark gehiegi eraman zuela-eta, baina, bere ezkontza baliogabe utzi zutenez, bere semeak Paquirriren usteko seme izatera pasatu ziren.

1990ean, Carmen eta Julián Contreras Rodríguez Marrakexera (Maroko) joan ziren bizitzera, elkarrekin zuten semearekin batera, baina, 1994an, bikotea banandu egin zen eta Carmen Espainiara itzuli zen.

1997an, Carmen berriro ezkondu zen. Ernesto Neyra Almodóvar izan zen bere hirugarren eta azken senarra eta, bi urte geroago, berriro banandu zen. 2002an esan zuenez, Neyrak beti ukatu badu ere, tratu txarrak jasan zituen, baina ez zen inoiz behar bezain garbi geratu
.

Bi iloba ditu, Fran Riveraren aldetik. Bata lehen ezkontzatik datorkio, Eugenia Martínez de Irujorekin, eta Cayetana Rivera Martinez De Irujo du izena. Bigarrena, berriz, gaurko emaztea duen Lourdes Montesekin izan du, Carmen Rivera Montes.

Carmina Telecincoko Emma Garcia ordiziarrak gidatzen zuen *A tu lado* programan egiten zuen lan.

2004ko uztailaren 23an, Madrilen aurkitu zuten hilik eta autopsiak arrazoia miokardioko nekrosia zela esan zuen.

## Erreferentziak
Érd

**Érd** (IPA: ; ;  ; ) erdialdeko Hungariako hiria da, Pest konderrian kokaturik dagoena. Budapesteko metropoli eremuaren zati da. 2015ean 63.993 biztanle zituen.

**Érdeko bilakaera demografikoa (1870-2015)**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:70000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1870 text:1870
  bar:1880 text:1880
  bar:1890 text:1890
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1941 text:1941
  bar:1949 text:1949
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011
  bar:2015 text:2015
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1870 from: 0 till:3027
  bar:1880 from: 0 till:3188
  bar:1890 from: 0 till:3343
  bar:1900 from: 0 till:3480
  bar:1910 from: 0 till:3953
  bar:1920 from: 0 till:3990
  bar:1930 from: 0 till:5632
  bar:1941 from: 0 till:14523
  bar:1949 from: 0 till:16444
  bar:1960 from: 0 till:19290
  bar:1970 from: 0 till:31205
  bar:1980 from: 0 till:41330
  bar:1990 from: 0 till:43327
  bar:2001 from: 0 till:56567
  bar:2011 from: 0 till:63004
  bar:2015 from: 0 till:63993
PlotData=
  bar:1870 at:3027 fontsize:XS text: 3&nbsp;027 shift:(-10,5)
  bar:1880 at:3188 fontsize:XS text: 3&nbsp;188 shift:(-10,5)
  bar:1890 at:3343 fontsize:XS text: 3&nbsp;343 shift:(-10,5)
  bar:1900 at:3480 fontsize:XS text: 3&nbsp;480 shift:(-10,5)
  bar:1910 at:3953 fontsize:XS text: 3&nbsp;953 shift:(-11,5)
  bar:1920 at:3990 fontsize:XS text: 3&nbsp;990 shift:(-11,5)
  bar:1930 at:5632 fontsize:XS text: 5&nbsp;632 shift:(-11,5)
  bar:1941 at:14523 fontsize:XS text: 14&nbsp;523 shift:(-11,5)
  bar:1949 at:16444 fontsize:XS text: 16&nbsp;444 shift:(-11,5)
  bar:1960 at:19290 fontsize:XS text: 19&nbsp;290 shift:(-11,5)
  bar:1970 at:31205 fontsize:XS text: 31&nbsp;205 shift:(-11,5)
  bar:1980 at:41330 fontsize:XS text: 41&nbsp;330 shift:(-11,5)
  bar:1990 at:43327 fontsize:XS text: 43&nbsp;327 shift:(-11,5)
  bar:2001 at:56567 fontsize:XS text: 56&nbsp;567 shift:(-13,5)
  bar:2011 at:63004 fontsize:XS text: 63&nbsp;004 shift:(-15,5)
  bar:2015 at:63993 fontsize:XS text: 63&nbsp;993 shift:(-15,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(210,22)
  text:

## Hiri senidetuak 
* Lubaczów, 
* Poynton, 
* Reghin, 
* Levice, 
* Subotica, 
* Xuzhou, 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala, erd.hu
Jedburgh

**Jedburgh**,  eta , Eskoziako Scottish Borders eskualdeko hirugarren herria da. 2011ko erroldaren arabera 4.030 biztanle ditu. Ingalaterrarekiko mugatik 16 kilometrotara dago.

## Historia 
Lindisfarneko Ecgred apezpikuak eliza bat sortu zuen IX mendean eta Dabid I.a Eskoziakoak abadia bihurtu zen 1147an. 1174an gaztelua ere eraiki zuen, erregeen egoitza ere izan zena, baina XIV eta XVI mendeetan Ingalaterrarekin izandako gerretan eraikin biak suntsituak izan ziren.

1787an Jedburghetik gertu dagoen Inchbonny herrixkan James Hutton geologoak aktualismoaren teoria eraiki ahal izan zuen.

## Ondasun nabarmenak 
* Jedburgheko abadia
* Jedburgheko gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Jedburgh-wyrdlight-760337.jpg|Jedburgheko abadia.
Irudi:Castlewood Cemetery - geograph.org.uk - 371421.jpg|Jedburgheko gaztelua.
Irudi:Mary Queen of Scots' House, Jedburgh - geograph.org.uk - 795038.jpg|Maria I.aren etxea.
Irudi:Newgate, Market Place, Jedburgh - geograph.org.uk - 772797.jpg|Eliza.
Irudi:Jedburgh Market Place.jpg|Merkatu plaza.
Irudi:Jed Water - geograph.org.uk - 1521574.jpg|Jed erreka.

## Kanpo estekak
Jedburgheko gaztelua

**Jedburgheko gaztelua** () Eskozia hegoaldeko Scottish Borders eskualdean dagoen gaztelua da, Jedburgh herrian. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Dabid I.a Eskoziakoak eraiki zuen eta 1174 urtean ingelesei eman zitzaien bost gotorlekuetako bat izan zen. Ingalaterrarekiko mugatik hain gertu egonik, sarritan konkistatu eta galdu izan zituzten eskoziarrek eta ingelesek. 1409an eskoziarrek suntsitu zuten azken gaztelu ingelesa izan zen.

1823an gartzela izango zen eraikin berria eraiki zen. Archibald Elliot arkitektoak diseinatu zuen. Gartzela 1868an itxi zen.

1964an gartzela izandako eraikina berriztu zuten, 1823ko itxurraemanez eta museo gisa ireki zituen ateak, *Jedburgh Castle Jail and Museum* izenarekin.

## Iruditegia 

Irudi:Jedburgh Castle 1.JPG
Irudi:Jedburgh Castle 01.jpg

## Kanpo estekak
Agapornis

***Agapornis*** Psittacidae familiako genero bat da. Afrikako isats motzeko papagai txikiak dira. Lumak berdeak izaten ditu, buruan izan ezik. Bana-ezinak ere deitu izan zaie mota horretako papagaiei.

## Espezieak 
* *Agapornis canus*
* *Agapornis fischeri*
* *Agapornis lilianae*
* *Agapornis nigrigenis*
* *Agapornis personatus*
* *Agapornis pullarius*
* *Agapornis roseicollis*
* *Agapornis swindernianus*
* *Agapornis taranta*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jacinto Mikelarena

**Jacinto Mikelarena Regueiro** (Bilbo,  - Paris, ) bizkaitar idazle eta kazetaria izan zen.

## Biografia 
Gaztetan Frantzian eta Ingalaterran ikasi zuen. Jaioterrian *Excelsior* kirol egunkaria sortu eta zuzendu zuen, 1932an *ABC* egunkari eta *Campeón* aldizkarira pasa arte. 1929an *El gusto de Holanda* bidaia-liburua idatzi zuen non Amsterdamgo Olinpiar Jokoetan bizitakoa azaldu zuen. *Pero ellos no tienen bananas* (1930), *Veintitrés* (1931), *Stadium (notas de sport)* (1934), *El lenguaje del amor y las mil y una frases peregrinas* (1951) eta *Don Adolfo, el libertino. Novela de 1900* (1940) umorezko eleberria idatzi zituen.

Ideologikoki falangista, *Cara al sol* ereserkiaren sortzaileetako bat izan zen. Luis de Urquijorekin batera zarzuela bat, *El joven piloto* (1934) izenekoa, idatzi zuen, Telleria maisuak moldatua. Rudyard Kiplingen *If—* poema gaztelaniara itzuli zuen. Zenbait adituen ustez, 27ko belaunaldiko kidea izan zen.

Parisen *ABC* egunkariarentzat korrespontsal zela, 1962ko abuztuaren 10ean, Michel-Ange – Molitor metro-geltokian, bere burua trenbidera bota zuen, nahiz eta orduko egunkariek txakalaldi bat izan zela esan.

## Erreferentziak
Edin's Hall Broch

thumb|300px|Edin's Hall Broch

'''Edin's Hall Broch'* Eskoziako Scottish Borders eskualdean dagoen Burdin Aroko gotorlekua da, Duns herritik 6 kilometro iparraldera.

## Egitura 
Cockburn Law mendiaren iper-ekialdeko maldan kokaturik dago *Edin's Hall Broch''. 28 metrotako diametroa du kanpoaldetik eta 17 metrotakoa barnealdetik. Hormek 1 eta 1'8 metro arteko lodiera dute. Ekialdean dago sarrera eta zaintzaileentzako bi gela ere badaude sarreraren ertzetan.

## Historia 
Burdin Aroko egitura dela pentsatzen da eta erromatarrek Eskozia okupatu zuten bi garaien artean kokatzen da, II mendearen inguruan.

XIX mendean indusketak egin zituzten antikuarioek eta erabat "garbitu" zuten. Erlikia gehienak Eskoziako Museo Nazionalean daude gaur egun.

## Iruditegia 

Irudi:Edin's Hall broch - geograph.org.uk - 137020.jpg|Edin's Hall brocha.
Irudi:Entrance to Edin's Hall Broch - geograph.org.uk - 1173964.jpg|Barnealdea.
Irudi:Wall of Edin's Hall Broch - geograph.org.uk - 1173928.jpg|Hormak.
Irudi:Entrance passage, Edin's Hall Broch - geograph.org.uk - 2993469.jpg|Sarrera.
Irudi:Edin's Hall - geograph.org.uk - 1730252.jpg|Elurretan.

## Kanpo estekak
Txerra Cirbián

**José Ramón Cirbián Vaquero** (Barakaldo, 1957), **Txerra Cirbián** izen artistiko erabiltzen duena, bizkaitar kazetaria da, gaztelaniaz eta katalanez aritzen dena.

## Biografia 
Umetan Portugaleten bizi zen eta, Euskal Herriko Unibertsitatean zientzia kimikoak hasi arren, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan kazetaritzan lizentziatu zen.

1977tik aurrera Bartzelonan bizi da eta *El Periódico de Catalunya* hasi zen lanean. 1980ko hamarkadan *Fotogramas* aldizkariarentzat lan egin zuen.
Excelsior (egunkaria)

***Excelsior*** Bilboko kirol egunkaria izan zen, 1924ko martxoaren 31tik 1931ko urrira iraun zuena. Estatu mailan, lehendabiziko kirol egunkaria izan zen.

Jacinto Mikelarena sortzaile eta zuzendaria izan zuen eta, kolaboratzaileen artean, Juan Irigoien, Castor Uriarte eta Ramiro Bourgeaud izan ziren. 20.000 ale ere saldu zituen eta, 1931n eusko abertzaletasunaren barneko hika-miken ondorioz desagertu zenean, José Ramón Basterrak zuzendutako *Excelsius* egunkariak ordezkatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Excelsior

(latinez «garaiena» esan nahi duena,  adjektiboren superlatiboa) izan daiteke:

* **Excelsior** britainiar motozikleta;
* **Excelsior**, diamante handia;
* **Excelsior** normandiar gazta;
* **Excelsior** Yellowstone Parke Nazionaleko geiserra;
* **Excelsior**, bilbotar kirol egunkari ohia;
* ***Fraxinus excelsior***, lizar arruntaren izen zientifikoa.
Ur-hegazkin

[thumb|300px|[Grumman HU-16 Albatross|Grumman G-111 Albatross modeloko kanoa ur-hegazkinaren itsasoratzea.]]
**Ur-hegazkina** ur azalera batean aireratu eta itsasoratu daitekeen hegazki mota bat da. Aireportuetan aireratu eta lurrartzeko gai ere diren ur-hegazkinak **urlehortar hegazkinak** edota **hegazkin anfibioak** deitzen dira. Ur-hegazkinak beren ezaugarrien arabera bi kategoriatan banatzen dira: flotagailu ur-hegazkinak eta kanoa ur-hegazkinak.

## Kanpo estekak
The Wolf of Wall Street (2013ko filma)

**The Wolf of Wall Street** (euskaraz *Wall Streeteko Otsoa*) 2013ko Martin Scorsese estatubatuar zinema zuzendariarek zuzendutako umore beltzeko drama filma bat da. Jordan Belfort estabatuar idazlearen *The Wolf of Wall Street* oroimen liburuan oinarritua dago. Leonardo DiCaprio, Jonah Hill, Margot Robbie, Matthew McConaughey, Kyle Chandler, Rob Reiner, Jon Favreau eta Jean Dujardin aktoreek antzeztu zuten.

Bost Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen: Film onenaren Oscar Saria, Zuzendari onenaren Oscar Saria (Martin Scorsese), Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Terence Winter), Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria eta Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Jonah Hill).

## Argumentua 
Jordan Belfort (Leonardo DiCaprio) newyorkar burtsa korridorearen bizitzako benetazko gertakarietan oinarritua da. 1990ko hamarkadaren erdialdera, Belfort amerikar ametsa lortu asmoz zebilen mutil gazte zintzoa zen, baina berehala bere bezeroei diru etekinak irabaziaraztea ez dela garrantzitsuena jabetuko da, handigura izan eta komisio bikaina irabaztea baizik. Oraindik hogeitamar urte betetzear dagoela bereganatutako arrakasta eta dirutza itzelari esker “Wall Streeteko Otsoa” ezizena jaso zuen. Tentazioak guztiz erakargarriak ziren eta legearekiko beldurra deuseza. Jordan eta bere otso taldeak diskrekzioa modaz iragandako ezaugarria zela usten zuten, eurek nabarmenki eta luxuzko bizimodua gustukoa zuten.

## Aktoreak 
* Leonardo DiCaprio: Jordan Belfort
* Jonah Hill: Donnie Azoff
* Margot Robbie: Naomi Lapaglia
* Matthew McConaughey: Mark Hanna
* Kyle Chandler: Patrick Denham agentea
* Rob Reiner: Max Belfort
* Jon Bernthal: Brad
* Jon Favreau: Manny Riskin
* Jean Dujardin: Jean Jacques Saurel
* Joanna Lumley: Izeba Emma
* Cristin Milioti: Teresa Petrillo
* Shea Whigham: Ted Beecham kapitaina
* Kenneth Choi: Walter
* Ethan Suplee: Toby Welch
* Fran Lebowitz: Samantha Stogel epaiketa
* Robert Clohessy: Nolan Drager
* Spike Jonze: Dwayne

## Kanpo estekak 
* *The Wolf of Wall Street* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Wolf of Wall Street* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Aitor Etxebarriazarraga

**Aitor Etxebarriazarraga Gabiola** (Gernika, Bizkaia, 1993ko martxoaren 26a) bizkaitar futbolaria eta bertsolaria da. Atezain lanetan aritzen da.

Bizkaiko Bertsolari Txapelketan hirutan sailkatu da finalerako eta 2025eko ekitaldian txapela eskuratu zuen.

## Kirol Estatistikak 
*2021eko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Bertsolaritza Txapelketak
* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** Finalaurrekoak (1): 2022
* Bizkaiko Bertsolari Txapelketa
** Txapelduna (1): 2025
** Zazpigarrena (2): 2021 eta 2023
*Argi Baltza saria (1): 2023 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Julen Uriguen

**Julen Uriguen Gomez** (Gernika, Bizkaia, 1995eko otsailaren 4a) Euskal Herriko futbolaria da, ezker hegalean aritu ohi dena.

## Estatistikak 
*2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Jaime Zumalakarregi

**Jaime Zumalakarregi Mentxaka**, (Bilbo, Bizkaia, 1986ko urtarrilaren 13a - ) euskal herritar futbolaria da.

## Estatistikak 
*2019ko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Iñigo Córdoba

**Iñigo Córdoba Kerejeta** (Bilbo, Bizkaia, 1997ko martxoaren 13a) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia 
Erdilari lanetan aritzen da, normalean ezker hegalean. Bere anaiak Aitor eta Asier futbolariak dira ere. Athleticen harrobian hezi zen, lehen talde zurigorrira heldu arte Kuko Ziganda entrenatzailearen eskutik. Talde zurigorrian aukerak galduz joan zen, eta lagatua irten behar izan zuen Alavesera eta Herbeheeretara. Bertan bere mailrik onena eman zuen, eta 2024an bere anaia Aitor kapitaintzat zuen Burgosera joan zen Bigarren mailan jokatzeko.

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 2021 Superkopa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa: Athletic Club
Duineztasun nazional

**Duineztasun nazionala** () Bigarren Mundu Gerraren ondoren Frantzian atzeraeraginez indarrean sartutako lege-hauste oso astuna da.

1994ko abuztuaren 26ko erabakiak sortu zuen, alemanen okupazioan Frantzian edo Frantziatik kanpo Alemania Naziari eta haren aliatuei zuzeneko laguntza eman zietenak zigortzeko, bai eta nazio-batasunari, frantsesen askatasunari edo haien berdintasunari eraso egin zietenak zigortzeko ere.

## Ikus, gainera 
* Kolaborazionismo

## Kanpo estekak
Culcreuch gaztelua

**Culcreuch gaztelua** () Eskoziako Fintry udalerrian kokatzen den gaztelu bat da, Stirling eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Maurice Galbraithek eraiki zuen 1296an eta 1624 artean Galbraith leinuaren egoitza izan zen. Ondorengo urteetan hainbat eskutatik pasa zen. 1654an Oliver Cromwellen tropak izan ziren bertan. 1721ean Napier familiak iparraldean eta ekialdean hegalak gehitu zizkion.

1984an Arthur Haslamen eskuetara iritsi zen eta honek hotel bihurtu zuen. 2007an Los Angeleseko konpainia batek erosi zuen eta gaur egun Robert Reynolds da eraikinaren arduraduna.

## Deskribapena 
L-itxurako oinarria duen dorretxea da. Hiru solairu eta atikoa ditu.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Mugdockeko gaztelua

**Mugdockeko gaztelua** () Eskoziako Mugdock udalerrian kokatzen den gaztelu bat da, Stirling eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
XIII mendean David Grahamek Lennoxko Earlarenak ziren lurrak hartu zituen eta haren ondorengoa zen beste David Graham batek eraiki zuen gaztelua XIV mendean. 1458an baroierri bihurtu zen eta 1505ean Graham familia Montroseko Earl bihurtu zen.

1820 hamarkadan lorategi harresitu bat gehitu zitzaion. 1875ean ordea gaztelu zaharra eraitsi egin zen eta jauregi berria altxatu zuten eskoziar baroi estiloan. James Seller arkitektoak diseinatu zuen.

Bigarren Mundu Gerran gobernuak errekisatu egin zuen eta 1967an bota egin zuten, baina dorre bat, oinarriak eta harresiak mantentzen dira.

## Iruditegia 

Irudi:Mugdock1.jpg
Irudi:Mugdock3.jpg
Irudi:Mugdock Castle (1240900795).jpg
Irudi:Mugdock Park (1173148041).jpg
Irudi:Mugdock Castle (1174104684).jpg

## Kanpo estekak 
*  Historic Scotland webgunea
Kaposvár

**Kaposvár** (IPA: ; ; ; ; ) Hungariako hego-mendebaldeko hiria da, Somogy konderriko hiriburua. Budapestetik 186&nbsp;km hego-mendebaldera dago, Kapos ibaiaren ertzean. Hegoaldeko Transdanubiako hiri nagusietako bat da. 2015ean 63.742 biztanle zituen.

**Kaposvárko bilakaera demografikoa (1850-2015)**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:80000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1850 text:1850
  bar:1891 text:1891
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1941 text:1941
  bar:1949 text:1949
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1979 text:1979
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011
  bar:2015 text:2015
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1850 from: 0 till:4638
  bar:1891 from: 0 till:12544
  bar:1900 from: 0 till:18630
  bar:1910 from: 0 till:24572
  bar:1920 from: 0 till:30096
  bar:1930 from: 0 till:33226
  bar:1941 from: 0 till:33515
  bar:1949 from: 0 till:33535
  bar:1960 from: 0 till:43428
  bar:1970 from: 0 till:60937
  bar:1979 from: 0 till:74101
  bar:1980 from: 0 till:72374
  bar:1990 from: 0 till:71788
  bar:2001 from: 0 till:68697
  bar:2011 from: 0 till:66159
  bar:2015 from: 0 till:63742
PlotData=
  bar:1850 at:4638  fontsize:XS text: 4&nbsp;638   shift:(-10,5)
  bar:1891 at:12544 fontsize:XS text: 12&nbsp;544  shift:(-10,5)
  bar:1900 at:18630 fontsize:XS text: 18&nbsp;630  shift:(-10,5)
  bar:1910 at:24572 fontsize:XS text: 24&nbsp;572  shift:(-11,5)
  bar:1920 at:30096 fontsize:XS text: 30&nbsp;096  shift:(-11,5)
  bar:1930 at:33226 fontsize:XS text: 33&nbsp;226  shift:(-11,5)
  bar:1941 at:33515 fontsize:XS text: 33&nbsp;515  shift:(-11,5)
  bar:1949 at:33535 fontsize:XS text: 33&nbsp;535  shift:(-11,5)
  bar:1960 at:43428 fontsize:XS text: 43&nbsp;428  shift:(-11,5)
  bar:1970 at:60937 fontsize:XS text: 60&nbsp;937  shift:(-11,5)
  bar:1979 at:74101 fontsize:XS text: 74&nbsp;101  shift:(-11,5)
  bar:1980 at:72374 fontsize:XS text: 72&nbsp;374  shift:(-11,5)
  bar:1990 at:71788 fontsize:XS text: 71&nbsp;788  shift:(-16,5)
  bar:2001 at:68697 fontsize:XS text: 68&nbsp;697  shift:(-15,5)
  bar:2011 at:66159 fontsize:XS text: 66&nbsp;159  shift:(-14,5)
  bar:2015 at:63742 fontsize:XS text: 63&nbsp;742  shift:(-14,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(210,22)
  text:

## Hiri senidetuak 
* Bath, , 1989tik
* Darkhan, , 1997tik
* Glinde, , 1990etik
* Koprivnica, , 1995etik
* Miercurea Ciuc, , 1990etik
* Rauma, , 1991tik
* Saint-Sébastien-sur-Loire, , 2002tik
* Schio, , 1990etik
* Tver, , 1995etik
* Villach, , 1991tik
* Mostar, , 2007tik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala, kaposvar.hu
William Wallaceren oroigarria

thumb|300px|William Wallaceren oroigarria.

**William Wallaceren oroigarria** () Eskoziako Stirling hirian dagoen oroigarri ezaguna da, William Wallace omentzen duena.

## Historia 
XIX mendeko Eskoziako identitate nazionalaren pizkundeari lotuta, diru bilketa egin zen, Wallace eskoziar heroiari omenaldia egiteko. Nazioartean ere oihartzuna izan zuen, eta Giuseppe Garibaldi italiarrak ere eman zuen dirua. John Thomas Rochead arkitektoak diseinatua, 1869an altxatu zen.

## Oroigarria 
Abbey Crag mendian dago, Cambuskenneth abadiaren gainean, bertatik Stirlingeko zubiko guduaren bezperan armada ingelesa nola bildu zen ikusi baitzuen Wallacek.

Hareharrizko eraikin honek 67 metrotako altuera dauka eta viktoriar gotiko estiloan eraikita dago. Bisitariek 246 mailatako eskailera zirkularra igo behar dute gorengo solairutik Ochil mendien eta Forth haranaren ikuspegi itzelaz gozatzeko. Barnean museo bat dago, eta bertan Wallacek erabilitako tresna ugari ikus daitezke; aipagarriena, haren ezpata.

## Ikus gainera 
* Wallacen monumentua: Craigie, Hegoaldeko Ayrshire

## Iruditegia 

Irudi:Wallace Monument , Stirling, Scotland, in Autumn.jpg
Irudi:Wallace Monument (1).jpg
Irudi:The National Wallace Monument viewed from Stirling bridge in Autumn, (via telephoto lens).jpg
Irudi:William Wallace's monument - geograph.org.uk - 1342937.jpg
Irudi:Wallace Monument (8038773095).jpg
Irudi:Wallace sword.jpg
Irudi:William Wallace - geograph.org.uk - 697962.jpg

## Kanpo estekak
Mencoen etxea

**Mencoen etxea** Nafarroa Garaiko Erdialdea eskualdeko Tafalla udalerrian kokatutako XVI. mendeko jauregi bat da. Tafallako jauregirik ospetsuena da.

## Historia 
Errekoletoen komentuari Erriberrirako errepidearen gaineko komunikazio-arku batez lotuta, jatorriz Menkoen oinetxea izan zen, XV. mendearen lehen erdian hirian bizi zen leinua. Dirudienez, XVI. mendeko azken urteetan hasi ziren eraikitzen, Erdi Aroko harresi-barrutitik kanpo. Albo batean, dorre karratu sendo bat dauka.

Martín Carlos de Mencos y Arbizu Iriberriko jaun eta Santiagoko zaldunak Tafallako errege jauregiko alkatetza lortu zuen Filipe IV.aren eskutik 1651n. Errege Armadako almirantea, Napoliko kapitain jenerala eta Guatemalako gobernadorea izan zen. Jauregiaren ondoan dagoen Errekoletoen komentua sortu zuen 1673an, eta han ikus daitezke oraindik haren hilobia eta estatua otoitz-egilea. Gendulaingo konde titulua, Filipe IV.ak 1658an Seronimo Aiantz Xabierriri emana, geroago José Sebastián de Mencos Ayanz de Navarrarena izan zen, 1696an Basilia Ayanz de Navarra, Arbizu y Lodosarekin ezkondu zena. 1864an, Elisabet II.ak Espainiaren handitasuna eman zion Joaquín Ignacio Mencos y Manso de Zúñigari, Gendulaingo kondea, Real Defensa markesa eta Fresno de la Fuenteko kondea, literatura eta historia arloko hainbat lanen egilea.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Tafalla
* Erdialdea

## Kanpo estekak 
* Mencos Jauregiaren webgune ofiziala
Menteitheko aintzira

**Menteitheko aintzira** (, ) Eskozia erdialdean dagoen aintzira da, Stirling eskualdean.

## Etimologia 
XIX menderarte *Loch of Menteith* izena nagusitu zen arren *Lake* izena duen Eskoziako aintzira bakarra izan da oraintsu arte. Izena XVI mendean herbeheretar kartografoek *Laich o Menteith* izena ezartzeagatik etor daitekeela uste da, baina *laich* hitzak ez du lakua esan nahi, sakonunea baizik.

## Geografia 
Forth eta Teith ibaiek Stirlingetik gora eraturiko eremu alubialaren gainean kokaturik dago aintzira. Hainbat uharte ditu barnean, aipagarriena Inchmahome da, bertan baitago Inchmahome prioratoa, 1547an Maria I.a Eskoziakoaren babesleku izan zena.

## Grand Match 
Aintzirak ez du sakonera handirik eta neguan noizbehinka izoztu egiten da. Izotzak 18&nbsp;cm-ko lodiera hartzen duenean curling partida ezagun bat jokatzen da bertan, Grand Match izena duena. 1979an jokatu zen azken aldiz, ordutik ez baita ura izoztu.

## Ondasun nabarmenak 
* Inchmahome prioratoa

## Iruditegia 

Irudi:Lake of Menteith (154783935).jpg
Irudi:Lake of Menteith, Scotland, 15 Sept. 2010 - Flickr - PhillipC.jpg
Irudi:Lake of Menteith (154726212).jpg
Irudi:Inch Talla, Lake of Menteith.jpg|Inch Talla uhartea.
Irudi:Inchmahome Priory - 2 - 06052008.jpg|Inchmahome prioratoa .

## Kanpo estekak
Achray aintzira

**Achray aintzira** () Eskozia erdialdean dagoen aintzira da, Stirling eskualdean, Callander herritik 11 kilometro mendebaldera.

## Aisialdia 
Loch Lomond eta The Trossachs Parke Nazionalaren barnean dago eta inguruko basoetan ibilbideak egiteko oso ondo prestaturik dago. Arrantzaleentzako ere amuarraina arrantzatzeko toki erakargarria da.

## Iruditegia 

Irudi:The Trossachs - Flickr - Graham Grinner Lewis.jpg
Irudi:Loch Achray Shoreline - geograph.org.uk - 736403.jpg
Irudi:Looking towards Loch Achray, The Trossachs. - geograph.org.uk - 118666.jpg
Irudi:Trossachs Hotel - geograph.org.uk - 261967.jpg|Trossachs Hotel.
Irudi:Loch Achray (154784015).jpg

## Ikus, gainera 
* Loch Lomond eta The Trossachs Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Silence (2016ko filma)

***Silence*** (euskaraz *Isiltasuna*) 2016ko Martin Scorsese estatubatuar zinema zuzendariaren historia drama filma bat da. Shūsaku Endō japoniar idazlearen 1966ko *izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago.

## Sinopsia 
XVII. mendea. Bi portugaldar apaiz jesuita euren maisua topatu eta kristautasuna hedatzeko asmoz Japoniara bidaiatuko dute, bertan eurekiko jazarpen bortitz bati aurre egin beharko diote.

## Aktoreak 
* Andrew Garfield: Aita Sebastião Rodrigues
* Adam Driver: Aita Francisco Garrpe
* Liam Neeson: Aita Cristóvão Ferreira
* Tadanobu Asano: Apaizen itzultzailea
* Ciarán Hinds: Aita Valignano
* Shinya Tsukamoto: Mokichi
* Yōsuke Kubozuka: Kichijiro
* Issey Ogata: Inoue

## Ikus, gainera 
* Amakusa Shirō Tokisada

## Kanpo estekak 
* *Silence* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Jeonbuk Hyundai Motors

thumb|250px|Jeonju World Cup Stadium.

**Jeonbuk Hyundai Motors FC** () Hego Koreako futbol talde ezaguna da, Jeonju hirikoa. Hego Koreako futbol liga lau aldiz irabazi du eta Asiako txapelduna izan zen 2006an.

## Palmaresa 
### Hego Korean: 16 
* Hego Koreako liga (10): 2009, 2011, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2025.
* Hego Koreako kopa (5): 2000, 2003, 2005, 2020, 2022.
* Hego Koreako Superkopa (1): 2004.
* Ligako Kopa (0): finalista 2010ean.

### Nazioartean: 4 
* Asiako Txapeldunen Liga:
** Txapelduna (2): 2006, 2016.
** Finalista (1): 2011.
* Asiako Errekopa (0): finalista 2002an.

## Kanpo estekak
Guangzhou FC

thumb|250px|Tianhe Stadium.

**Guangzhou Evergrande Taobao F.C.** () Txinako futbol talde ezaguna da, Guangzhou hirikoa. Txinako futbol liga bost aldiz irabazi du eta bi alditan izan da Asiako txapelduna, azkena 2015ean.

## Palmaresa 
### Txinan: 14 
* Txinako liga (8): 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2019.
* Txinako kopa (2): 2012, 2016.
* Txinako Superkopa (4): 2012, 2016, 2017, 2018.

### Nazioartean: 2 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa (0): laugarrena 2013an eta 2015ean.
* Asiako Txapeldunen Liga (2): 2013, 2015.

## Kanpo estekak
Txinako futbol liga

**Txinako futbol liga** edo **Txinako Superliga** () Txinan jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. Asiako Futbol Federazioaren barneko liga indartsuenetakoa da. Martxotik azarora jokatzen da.

## Historia 
Hainbat fase izan ditu. 1987an abiatu zen lehenengo liga semiprofesionala zen eta Liaoning FC izan zen ekitaldi guztiak irabazi zituena, 1989koa ezik. 1994an profesionalismoa iritsi zen eta **Jia-A Liga** abiatu zen eta bigarren fase honetan Dalian Shide izan zen nagusi. Azken birmoldaketa 2004koa da eta Txinako Superliga sortu zen, hasieran 12 partaiderekin eta gaur egun 16 taldek osatzen dute.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### Aro erdi-profesionala (1987-1993) 
* Liaoning FC (6): 1987, 1988, 1990, 1991, 1992, 1993
* Txina B (1): 1989

### Jia-A Liga (1994-2003) 
* ¹ 2003 urtean Shanghai Shenhua izan zen txapelduna baina partidu-erosketak leporatuta titulua kendu zioten.

### XXI mendea 
* ¹ 2020ko txapelketa bi fasetan jokatu zen COVID-19 pandemiaren eraginez. Fase erregular bat jokatu zen bi multzotan eta ondoren postu berdina lortu zutenen arteko partidak jokatu ziren.
*² 2022an golen diferentziak erabaki zuen txapelduna.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Txinako futbol kopa

## Kanpo estekak 
*  Ligako webgune ofiziala
Dalian Shide FC

**Dalian Shide FC** () Txinako futbol talde ezaguna izan zen, Dalian hirikoa. Txinako futbol liga zortzi aldiz irabazi zuen, beste inork baino gehiago. 2012an ordea taldea desegin zen. Gaur egun Dalian Aerbin FC-rekin bat eginda bigarren mailan ari da.

## Palmaresa 
### Txinan: 14 
* Txinako liga (8): 1994, 1996, 1997, 1998, 2000, 2001, 2002, 2005.
* Txinako kopa (3): 1992, 2001, 2005.
* Txinako Superkopa (3): 1997, 2001, 2003.

### Nazioartean: 0 
* Asiako Txapeldunen Liga (0): finalista 1998an.
* Asiako Errekopa (0): finalista 2001ean.

## Kanpo estekak
Shandong Luneng Taishan FC

**Shandong Luneng Taishan FC** () Txinako futbol talde ezaguna da, Jinan hirikoa. Txinako futbol liga lau aldiz irabazi du.

## Palmaresa 
### Txinan: 16 
* Txinako liga (5): 1999, 2006, 2008, 2010, 2021.
* Txinako kopa (8): 1995, 1999, 2004, 2006, 2014, 2020, 2021, 2023.
* Txinako Superkopa (2): 1995, 2015.
* Txinako Super Ligako Kopa (1): 2004.

## Kanpo estekak
Thymelaeaceae

**Thymelaeceae** Malvales ordenako familia kosmopolita da, barnean 50 genero eta 898 espezie dituena.

## Generoak 
* *Aetoxylon*
* *Amyxa*
* *Aquilaria*
* *Arnhemia*
* *Atemnosiphon*
* *Craterosiphon*
* *Dais*
* *Daphne*
* *Daphnopsis*
* *Deltaria*
* *Diarthron*
* *Dicranolepis*
* *Dirca*
* *Drapetes*
* *Edgeworthia*
* *Englerodaphne*
* *Enkleia*
* *Eriosolena*
* *Funifera*
* *Gnidia*
* *Gonystylus*
* *Goodallia*
* *Gyrinops*
* *Jedda
* *Kelleria*
* *Lachnaea*
* *Lagetta*
* *Lasiadenia*
* *Lethedon*
* *Linodendron*
* *Linostoma*
* *Lophostoma*
* *Octolepis*
* *Ovidia*
* *Passerina*
* *Peddiea*
* *Phaleria*
* *Pimelea*
* *Rhamnoneuron*
* *Schoenobiblus*
* *Solmsia*
* *Stellera*
* *Stephanodaphne*
* *Struthiola*
* *Synandrodaphne*
* *Synaptolepis*
* *Tepuianthus*
* *Thecanthes*
* *Thymelaea*
* *Wikstroemia''

## Kanpo estekak
Liaoning FC

**Liaoning FC** edo **Liaoning Hongyun FC** () Txinako futbol talde ezaguna da, Panjin hirikoa. Txinako futbol liga erdi-profesionala sei aldiz irabazi zuen eta Asiako txapelduna izan zen 1990an.

2020an taldea desegin zen.

## Palmaresa 
### Txinan: 8 
* Txinako liga erdi-profesionala (6): 1987, 1988, 1990, 1991, 1992, 1993.
* Txinako kopa (1): 1986.
* Txinako Superkopa (1): 2000.

### Nazioartean: 1 
* Asiako Txapeldunen Liga:
** Txapelduna (1): 1990.
** Finalista (1): 1991

## Kanpo estekak
Ander Santamaria

**Ander Santamaría Nos** (Bilbo, Bizkaia, 1995eko uztailaren 3a) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia 
Erdiko edo eskuin atzelari moduan aritzen da, Naiz eta atzealdean jokatu, golegile aditua da. Josu Santamaria aurrelariaren anai gaztea da. Bere anai bikia Gorka futbolaria da ere. Athleticen harrobian hezia 2005etik, Baskonian jokatzera heldu zen. Zenbait lagapen eta gero, bere aro zurigorria bukatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  profila Athleticen webgunean
Linnhe aintzira

**Linnhe aintzira** (Eskoziako , ) Eskoziako mendebaldean dagoen fiordo edo estuario bat da, berez itsas aintzira bat baita.

15 kilometro luze eta 2 kilometro zabal ditu. Bere hego-mendebaldeko muturrean, Firth of Lorn fiordora irekitzen da. Aintziraren ipar-ekialdeko ertzean Fort William udalerria dago.

## Kanpo estekak
Grobbendonk

**Grobbendonk** (nederlanderaz ahoskatua: ) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Udalerriaren barruan, herri hauek daude: Bouwel eta Grobbendonk bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 11.047 biztanle zituen.

## Herritar ospetsuak 
* Rik Van Looy, txirrindularia, bitan Munduko Txapeldun.
* Herman Van Springel, txirrindularia, bigarren Frantziako Tourran.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Firth of Lorn

**Firth of Lorn** () Eskoziako mendebaldeko kostaldean dagoen fiordo itxurako estuario bat da. Argyll eta Bute eremuan dago. Ipar-mendebaldean Mull uhartea du eta hego-ekialdean Jura eta Slate uharteak, eta Eskoziako mendebaldeko lur-lehorreko kostaldean Oban hiria.

5-10 kilometro arteko zabalera eta 25 kilometroko luzera ditu.

## Kanpo estekak
Alfredo Urdaci

**Alfredo Urdaci Iriarte** (Iruñea, Nafarroa, 1959ko abenduaren 22a) nafar kazetaria da, TVE eta 13 TV telebista-kateen albistegien zuzendaria izandakoa.

Nafarroako Unibertsitatean kazetaritza eta Madrilgo Complutense Unibertsitatean filosofia ikasi ondoren, Diario 16 hasi zen lanean. Handik RTVEra pasa zen, non Telediario aurkeztu eta 2000. urtean albistegien zuzendari izendatu zuten. Hainbat istilu politiko izan ondoren, 2004an TVE utzi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Apezarena

**José Apezarena Armiño** (Iruñea, 1949ko martxoaren 14a) nafar kazetaria da, El Confidencial Digital egunkariaren zuzendaria dena.

Nafarroako Unibertsitatean kazetaritza ikasi ondoren, Europa Pressen hasi zen lanean. *Expansión* eta *La Gaceta de los Negocios* egunkarietan ere aritu da.
Fermin Goñi

**Fermin Javier Goñi Miguel** (Iruñea, 1952) nafar kazetari eta idazlea da.

Nafarroako Unibertsitatean kazetaritza eta Madrilgo Complutense Unibertsitatean zientzia politikoak ikasi ondoren, Deia eta El País eta Tribuna Vasca egunkarietan eta Radio France Internationalean lan egin du.

## Lanak 
* *Los escandalosos amores de mis amigos*, 1973
* *Aezkoa: 200 años de lucha (De 1784 al atentado de ETA)*, Euskal Bidea, 1978
* *Guía secreta de Navarra*, Ediciones Sedmay, 1979
* *Navarra, una tierra de contrastes*, Everest, 1992
* *Y en esto, llegó Fidel*, Kribia, 1992
* *El fotoperiodismo y La fuerza de la imagen*, Innovation Media Consulting Group, 1998
* *Las mujeres siempre dijeron que me querían*, Puntizón, 2001
* *Puta vida*, Puntizón, 2002
* *El hombre de la Leica*, Espasa Calpe, 2005
* *Te arrancarán las tripas, negro*, Alberdania, 2008
* *Los sueños de un libertador*, Roca Editorial/Random House, 2009
* *Una muerte de libro*, Alberdania, 2011
* *El secreto de mi jardín*, Cénlit Ediciones, 2013
* *Todo llevará su nombre*, Roca Editorial, 2014
Manuel Hidalgo

**Manuel Hidalgo Ruiz** (Iruñea, ) nafar kazetari eta idazlea da.

Nafarroako Unibertsitatean kazetaritza ikasi ondoren, Cambio 16 eta Fotogramas aldizkaritan eta Diario 16 eta El Mundo egunkaritan lan egin du. 1988an TVEko *La Tarde* magazina aurkeztu zuen.

## Lanak 
* *Carlos Saura* (1981)
* *Fernando Fernán Gómez* (1981)
* *El último austro-húngaro: conversaciones con Berlanga* (1982)
* *Francisco Rabal* (1985)
* *El pecador impecable* (1986)
* *Pablo G. del Amo, montador de sueños* (1987)
* *Azucena, que juega al tenis* (1988)
* *Olé* (1991)
* *Todos vosotros* (1995)
* *La infanta baila* (1997)
* *Días de Agosto* (2000)
* *Cuentos pendientes* (2003)
* *Lo que el aire mueve* (2008)
* *El Banquete de los genios* (2013)
José María Irujo

**José María Irujo Amatria** (Iruñea, 1955) nafar kazetari eta saiakeragilea da.

Nafarroako Unibertsitatean kazetaritza ikasi ondoren, Cambio 16, Diario 16 eta El País hedabidetan lan egin du.

## Lanak 
* *Roldan, un botín a la sombra del tricornio* (1995)
* *La lista negra: Los nazis que protegieron Franco y la Iglesia* (2003)
* *El agujero: España invadida por la yihad* (2011)
* *La vida oculta del asesina de Yolanda* (2014)
Joaquín Arrarats

**Joaquín Arrarats Iribarren** (Iruñea, 1898 &ndash; Madril, ) nafar kazetari eta historialaria izan zen.

Burgosen hasi zen kazetaritza, 1925ean Santanderreko *El Diario Montañés* zuzendu zuen. Gerra Zibilean matxinoen alde egin zuen.

## Lanak 
* *Franco* (1937)
* *La última noche del Alcázar* (1937)
* *El sitio del Alcázar de Toledo* (1937)
* *Historia de la Cruzada Española* (1938)
* *Francisco Franco. The Times and the Man* (1937)
* *Memorias íntimas de Azaña* (1939)
* *Colección Vidas* (1943)
* *Historia de la Segunda República* (1956)
Francisco López Sanz

**Francisco López Sanz Latasa** (Iruñea,  - *ibidem*, ) nafar kazetari eta politikari karlista izan zen, 1933 eta 1966 artean *El Pensamiento Navarro * zuzendu zuena.

Gaztetan Gaztedi Karlista zuzendu zuen. Espainiako Gerra Zibila eragin zuen matxinadan parte hartu zuen.

## Lanak 
* *Carlos III el Noble y el Príncipe de Viana* (1926)
* *Las dos Princesas de Viana. Su parecido y desemejanza. (1926)
* *Bajo el sol africano. Recuerdos de Marruecos* (1926)
* *Navarra en el Movimiento Nacional (Testimonios ajenos)* (1935)
* *Relente de los editoriales de El Pensamiento Navarro* (1942)
* *Navarra en la Cruzada* (1948)
* *De la historia carlista: abnegación, renunciamiento, heroísmo, sacrificio* (1951)
* *Las raíces históricas del Movimiento Nacional...* (1960)
* *¿Un millón de muertos? ¡Pero con héroes y mártires!* (1963)
* *¡Llevaban su sangre!* (1966)
* *Carlos VII: el rey de los caballeros y el caballero de los reyes'' (1969)
Eustaquio Etxabe-Sustaeta

**Eustaquio Etxabe-Sustaeta Pedroso** (Haro,  - Eltziego, ) arabar kazetari eta politikari karlista izan zen, 1897 eta 1917 artean *El Pensamiento Navarro* zuzendu zuena.

Zaragozako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi ondoren, Bilboko *Chapel Zuri* aldizkarian hasi zen lanean. Sabin Aranarekin eztabaida bizia izan zuen. Kazetaritza utzi ondoren, abokatu izan zen Lizarran.

## Kanpo estekak