Smriti Irani

**Smriti Zubin Irani**, jaiotzez **Smriti Malhotra** (New Delhi, 1976ko martxoaren 23a) Indiako politikaria da, lehendik modeloa, telebistako aktorea eta ekoizlea izandakoa. Irani ministroa da Indiako Ministroen Kontseilu Batuan. Narendra Modi lehen ministroaren kabinetean egiten du lan, Ehungintzako ministro gisa, eta 2019tik Modiren 2. kabinetean kargu gehigarri bat lortu zuen Emakumearen eta Haurraren Garapeneko ministro gisa. Bharatiya Janatay Alderdiko Lok Sabhako parlamentari ezaguna da, Amethi ordezkatuz.

2019ko Indiako hauteskunde orokorrean, Iranik Rahul Gandhi, herrialdeko oposizioko buruzagi nagusia eta Indiako Kongresu Nazionaleko presidentea garaitu zuen eta banka eskuratu zuen. Gandhiren sendiak lau hamarkadaz ordezkatu zuen barrutia. Horren aurretik, Irani Rajya Sabha alderdiko kide izan zen Guyaratetik, eta Indiako Gobernuko ministro gisa hainbat kargu izan zituen.

2. Modi Ministerioan, Iranik berriro zin egin zuen Kabinete ministro gisa 2019ko maiatzaren 30ean. Ministroen Kontseiluko ministro gazteena da, 43 urte dituela. 2019ko maiatzaren 31n, gobernuak ministroentzako sailak liberatu zituen. Iranik Ehungintza ministro karguari eutsi zion. Horrez gain, Emakume eta Haurraren Garapenerako ministro kargua eman zioten, Maneka Gandhiren ordez.

## Lehen urteak eta hezkuntza 
Smriti Malhotra 1976ko martxoaren 23an jaio zen eta Shibani Bagchi (ama bengaliarra) eta Ajay Kumar Malhotra (aita Punjabi-Maharashtrianoa)-ren alaba da. Hiru ahizpetatik zaharrena da.

*Rashtriya Swayamsevak Sangh-*en (RSS) parte izan da txikitatik, bere aitona RSS swayamsevak izan zen bezala eta bere ama Jana Sangh-en kide izan zen bezala. *Holy Child Auxilium School* bigarren hezkuntzan amaitu zituen ikasketak, New Delhin. Geroago, Delhiko Unibertsitateko *School of Open Learning* eskolan matrikulatu zen.

2019ko apirilean, zinpeko aitorpen baten bidez, Iranik esan zuen ez zegoela graduatuta. Berak aditzera eman zuen Delhiko Unibertsitatean *School of Open Learning* Merkataritza lizentziaturako lehen urteko azterketak gainditu bazituen ere, ez zituela lizentziaturako hiru urteak bete. Iranik Humanitateetan lizentziatura bat zuela adierazia zuen 2014ko Delhiko Chandni Chowk hauteskundeetan hautagai izan zenean.

## Aktore ibilbidea 
Irani 1998ko Miss India, edertasun-lehiaketako parte-hartzaileetako bat izan zen, baina Gauri Pradhan Tejwanirekin batera ezin izan zuen lehen 9 finalisten artean kokatu.

1998an, Irani "*Saawan Mein Lag Gayi Aag*" albumeko "*Boliyan*" abesti batean agertu zen Mika Singhekin. 2000. urtean, *Aatish* eta *Hum Hain Kal Aaj Aur Kal* telesailetan egin zuen debuta; bi telesailak *Star Plus* kanalean ikusi ahal izan ziren. Horrez gain, Kavita serialean ere aritu zen *DD metro* kanalean. 2000. urtearen erdialdean, Iranik Tulsi Viraniren paper nagusia lortu zuen *Kyunki Saas Bhi Kabhi Bahu Thi* izeneko Ekta Kapoorren ekoizpenean *StarPlus*-en. Iranik errekorra hautsi du, Indiako Telebista Akademiako bost sari jarraian irabazi baititu emakumezko aktore eta aktore onenaren atalean, eta lau *Telly* sari. Iranik liskarra izan zuen Ekta Kapoor ekoiztetxearekin eta 2007ko ekainean ikuskizuna utzi, ondoren Gautami Kapoorrek ordezkatu zuelarik. 2008ko maiatzean, ordea, berriro agertu zen atal berezi batean.

2001ean, Sita en Ramayan pertsonaia epikoa ere interpretatu zuen *Zee TV* kanalean. 2006an, Iranik *ThoSi Zameen Thoda Sa Aasmaan* ikuskizuna ekoiztu zuen *Ugraya Entertainment* eta *Balaji Telefilms-*ekin batera. 2007an, Iranik *Virrudh* telebista seriala ekoiztu zuen Sony telebistarentzat eta Vasudharen pertsonaia ere interpretatu zuen serial horretan. Berak ere *Mero* *Apne* ekoitzi zuen 9X kanalerako eta protagonista Vinod Khannarekin batera interpretatu zuen. Berak ere bigarren mailako rola jokatu zuen *Teen Bahuraaniyaan* filmean Zee TVn.

2008an, Iranik, Sakshi Tanwarrekin batera, Yeh Hai Jalwa ikuskizuna gidatu zuen, dantzaldian oinarritutako reality show bat, bere taldeekin batera 9X-n aurkezten duena. Urte berean, Zee TV-n beste ikuskizun bat ekoiztu zuen, *Waaris*, 2009an amaitu zena. 2009an, Irani "Maniben.com" izeneko SAB-TVko programa komiko batean agertu zen. *Contiloe Entertainment*-ekin elkarlanean ere aritu zen. 2012an,*Amrita*, bengali filmean egin zuen lan.

## Ibilbide politikoa 
thumb|Irani, Narendra Modi lehen ministroa eta Pranab Mukherjee aurreko presidentea Gobernadore Kontseiluko presidenteen eta IITetako zuzendarien Biltzarrean, Rashtrapati Bhawanen, 2014ko abuztuaren 22an.
thumb|Irani eta Modi lehen ministroa irakasleen egunaren bezperan New Delhin saritutako irakasleekin solasaldi informalean.
Irani Amethi barrutiko parlamentaria da eta Loksabha hauteskundeak irabazi zituen 2019an. Iranik Indiako Alderdi Popularrarekin (BJP) bat egin zuen 2003an. Maharashtrako gazteen sektoreko presidenteorde bihurtu zen 2004an. 2004ko hauteskunde orokorretan, Lok Sabha 14. posturako, Iranik Delhiko Chandni Chowk barrutiko Kapil Sibalen aurka borrokatu zuen, baina ez zuen arrakastarik izan. BJPko batzorde zentraleko kide exekutibo izendatu zuten. 2004ko abenduan, Iranik, BJPren hauteskunde porrotaren errua orduko Guyarateko lehen ministro Narendra Modiri egotzita, berak dimisioa eman arte mugarik gabeko baraualdia egingo zuela mehatxatu zuen. Hala ere, BJPren buruzagitza nagusiak bere aurkako ekintzak bultzatzeko mehatxua egin ostean, Marotok atzera egin zuen. 2009ko maiatzean, New Delhin Vijay Goelen hautagaitzaren aldeko kanpaina egiten ari zela, Iranik kezkak agertu zituen hiriburuko emakumeen segurtasunaren inguruan. Bortxatzaileentzako heriotza-zigorra sustatu zuen, delitu horri aurre egiteko modu gisa.

2010. urtearen hasieran, Irani BJPko idazkari nazional izendatu zuten, eta ekainaren 24an, India Osoko presidente izendatu zuten, Mahila Morcha BJP BJPko emakumezkoen taldean. 2011ko abuztuan, Rajya Sabhari zin egin zion Guyarateko parlamentari gisa.

Iranik 2014ko hauteskunde orokorretan lehiatu zen Rahul Gandhiren aurka Uttar Pradesheko Amethi barrutian. Iranik 1.07.923 botorekin galdu zuen Gandhiren aurka, hau da, % 12,32ko aldearekin. 2014ko maiatzaren 26an, Narendra Modi lehen ministroak Giza Baliabideen Garapenerako ministro izendatu zuen bere kabinetean. Bere izendapena jende askok kritikatu zuen, Iranik goi mailako hezkuntza formalik ez zuelako.

Hezkuntzako tituluak desitxuratzea egotzi izan zioten Iraniri, honek zinpeko deklarazio kontrajarriak eman zituelako, hauteskundeetan parte hartzen zuen bitartean. 2015eko ekainean, auzitegi apalago batek esan zuen Iraniren aurkako akusazioak mantendu egin behar zirela, eta epaiketan atzerapen bat egotea ez zela arrazoi balioduna kargugabetzeko. Iranik bere hezkuntza tituluei buruzko eskaera bat aurkezteko eskatu zion herriari, zinpeko deklarazioaren atzean egia ezagutzeko.

Vishram Jamdar RSSko jarraitzaile autoproklamatuari eta Sangh Parivar eskualdeko buruzagiari faboritismoa egitea leporatu zioten Iraniri, Nagpur Visvesvaraya Teknologia Institutu Nazionaleko zuzendari izenda zezaten.

Irani HRD ministro izan zeneko aldia polemikoa izan zen. Hitzaldi eztabaidagarri bat eman zuen Parlamentuan, non JNUren sedizio gatazkari buruz eta Rohith Vemularen suizidioari buruz hitz egin zuen 2016an. Hyderabadeko Unibertsitateko Rajashree M-ak Iranik Rohithen heriotzaren inguruabarrei buruz egindako zenbait erreklamoren aurka egin zuen.

Iranik sei unibertsitate berritan yoga sail berriak hasiko zirela iragarri zuen 2016ko ekainean.

2016ko uztailean, Giza Baliabideen Garapenerako Ministerioa kendu zioten Iraniri, eta, haren ordez, Ehungintzako Ministerioa esleitu zioten, kabinetearen berregokitze baten ondorioz. Badirudi aldaketa hori Iraniren inguruan sortutako eztabaiden ondorio izan zela; horrela ondorioztatu zuten behintzat analista politiko askok.

2017ko uztailean, kargu gehigarri bat eman zioten Informazio eta Irrati-difusio Ministerioan, aurreko ministroak M.Venkaiah, Naiduk, presidenteordetzarako hauteskundeetan parte hartzeari uko egin zionean. 2018ko maiatzaren 14an, Iraniri ministerioa kendu zioten eta bere ordezko Rajyavardhan Singh Rathorek hartu zuen bere karteraren ardura. Bera izango zen, kargu independente gisa, Informazio eta Irrati-difusio Ministerioko Estatu ministroa.

2019ko maiatzaren 31n, Smriti Irani Ehungintzako ministro izendatu zuten berriro. Gainera, beste ministerio bat eman zioten, Emakumeen eta Haurren Garapenaren Ministerioa, 17. ministroa Lok Sabhan, Narendra Modi lehen ministroaren pean.

### Garaipena 2019ko hauteskunde orokorrean Rahul Gandhiren aurka 
2019ko hauteskunde nazionaletan, Uttar Pradesheko Amethi barrutian, Iranik modu historikoan irabazi zuen kongresuko hautagai Rahul Gandhiren aurka, 55,120 botoko aldearekin. Indiako Alderdi Popularrak (Bharatiya Janata Partido edo BJP) eta bere alderdiko nagusiek ahalegin handia egin zuten azken bost urteetan garaipena ziurtatzeko. Iranik hainbat bisita egin zituen Amethira bere porrotaren ondoren bere barrutian garapen programak abiarazteko, nahiz eta kongresuko kontserbadoreen arreta handirik lortu ez. Kongresuak bere premisarekin jarraitu zuen familiaren leialtasun faktorea funtzionatzen jarraituko zuela, baina Iranik azpimarratu zuen Modi gobernuak boterea lortu zuenetik konketa eta etxe kopuru errekorra Amethiko behartsuentzako zentroak eraiki zuela.      

2014an, Smriti Iranik borroka latza eman zion, hauteskundeak baino 45 egun lehenago prestatuz, eta hiru boto lakh biltzea lortu zuen hauteskunde-barrutian .

### Prestakuntza akademikoari buruzko eztabaida 
Hainbat hauteskundeetan hezkuntza ziurtagiriei buruzko zinpeko adierazpen kontrajarriak ematea leporatu zioten Iraniri. 2004ko Lok Sabha hauteskundeetarako egin zuen zinpeko aitorpenean, Delhiko Unibertsitateko Giza Zientzietan Lizentziaduna zela adierazi zuen. Hala ere, 2011n Guyarateko Rajya Sabha eta 2014an  Uttar Pradesheko Lok Sabha izendatu zituzteneko paperetan zinpeko aitorpena osatzen zuen bitartean, Delhiko Unibertsitateko *School of Open Learning*-eko lizentziatura hori ez zuela amaitu esan zuen.

Hala eta guztiz, eta gortearen erabakiz Irani ez zuten deitu. Geroago jakin zen Iranik lizentziaturaren zati bat baino ez zuela egin, 2017an Guyarateko Rajya Sabha hauteskundeetarako osatu zuen zinpeko aitorpenean. Bertan aitortzen zuen:  "Merkataritzan lizentziaduna, 1. zatia. Hiru urteko ikastaroa osatu gabe".'' RPAren 125A sekzioak zinpeko aitorpen faltsu bat osatzeagatiko zigorrari buruz dihardu eta sei hilabete arteko espetxealdia edo isuna ezartzen du, edota biak.

2016ko azaroaren 20an, auzitegiak Irango erregistroetara sartzeko baimena eman zion kereila-egileari, EK eta DUko ofizialen bidez. Entzunaldietan, ofizial batek jakinarazi zuen Irani andreak bere titulu akademikoei buruz osatutako dokumentuak ezin izan zirela aurkitu. Halaber, Delhiko Unibertsitateak adierazi zuen oraindik ez zirela aurkitu 1996ko Iraniko lizentziatura-ikastaroko dokumentuak, ustez 2004ko Lok Sabha hauteskundeetarako zinpeko deklarazioan aipatu zituenak.

2016ko urriaren 6an, Patialako Auzitegiak Hauteskunde Batzordeari eskatu zion Smriti Irani Batasuneko ministroaren ziurtagiriak egiaztatzeko, eta, ondoren, auzitegiak urriaren 15era arte atzeratu zuen auzia.

2016ko urriaren 18an, Delhiko auzitegi batek ebatzi zuen Smriti Irani ez zutela deituko titulua faltsutzearen kasuagatik, Iraniren aurkako eskaera, unibertsitate-tituluak zalantzan jarrita, jazarpen-saiakera bat zelako. Auzitegiaren arabera, kereilariak ez zukeen salaketarik jarriko bera ministro zentrala izan ez balitz. Harvinder Singh magistratu metropolitarrak esan zuen froga originala galdu egin zela urteen poderioz, eta froga sekundarioa ez zen nahikoa izan auzitegiarentzat. Kereilariak Iraniren aurkako salaketa egiteko "11 urteko atzerapena" izan zuela ere esan zuen magistratuak.

Yaleko Unibertsitatearen ziurtagiri bat duela ere argudiatu du Iranik. Bestalde, Iranik esan du Yaleko Unibertsitateko ziurtagiri bat duela,  berez, 6 eguneko entrenamendu programa bat besterik ez dena eta parlamentari talde batek ere une horretan parte hartu izan zuena.

## Bizitza pertsonala 
2001ean, Smriti Zubin Irani, Parsi enpresaburuarekin ezkondu zen. Urte bereko urrian, bikoteak Zohr izeneko lehen semea izan zuen. 2003ko irailean, bikoteak bigarren semea izan zuen, Zoe izeneko neskatoa. Smriti Shanelleren amaordea ere bada, Zubin Iraniren alaba bere aurreko emaztearekin, Mona Irani edertasun koordinatzaile eta lehiakidearekin izan zuena. Orain Estatu Batuetako Georgetown Unibertsitatean lege ikaslea da.

## Hauteskundeen historia 
* 2014 - Amethiko (Lok Sabha barrutia) Rahul Gandhiren aurkako porrota, 3 lakh boto jaso ondoren ere.
* 2019–gaur egun - Lok Sabha Amethiko kidea (Lok Sabha barrutia), Rahul Gandhi Biltzar Nazionaleko presidentea garaituz.

## Lanak 
thumb|301x301px|Irani Manish Malhotra & Shaina NC moda-diseinatzailearen ibiltokian Minbizia duten Gaixoei Laguntzeko Elkartearentzako (CPAA) dirua biltzen.

### Telebista 
### Antzerki proiektuak 
### Filmak 
## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak