open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Julia Álvarez Resano

**Julia Álvarez Resano** (Alesbes, Nafarroa Garaia, 1903ko abuztuaren 10a - Mexiko Hiria, 1948ko maiatzaren 19a) euskal irakasle, kazetari eta politikaria izan zen. Espainian emakumezko lehenengo gobernadore zibila izan zen.

## Biografia 
Zuzenbidea eta irakasle-ikasketak egin ondoren, jaioterrian andereño bilakatu zen. Hasieran Partido Republicano Radical Socialista eta gero PSOE eta UGTren kidea izan zen. Haren lan publikoan beti feminista eta antifaxista bezala agertu zen. Gerra aurreko *¡¡Trabajadores!!* astekarian hezkuntzari buruzko saila idazten zuen. 1933an Kongresurako hauteskundetara Gipuzkoa eta Nafarroako zerrendetan aurkeztu zen 1935ean Amancio Muñoz de Zafra diputatua ezkondu zuen. Agrupación de Mujeres Antifascistas elkartean paper garrantzitsua jokatu zuen. 1936an Madrileko Frente Popularreko zerrendetan diputatu postua lortu zuen. 1937an Ciudad Realeko Gobernadore Zibileko kargua onartu zuen. Kargu hau utzi behar izan zuen bere senarra gaixotu zenean. Senarra hilda, 1937an, Frantzian erbesteratu zen. Han Espainiatik ihes egiten zuten errepublikanoak Ameriketara bidaltzeko lanetan lagundu zuen. Baina PSOE barruan komunista bezala ikusita zegoen eta poliki-poliki baztertua izan zen. 1944tik 1945ra Toulousen *El Socialista* aldizkariaren bertsio ez-ofiziala zuzendu zuen; bertan komunistekin elkarlana defenditu zuen. Arazo ekonomikoak zirela eta, azkenik Mexikora joan behar izan zuen. Ordurako gaixorik eta erabat etsituta zegoen intelektual nafarra eta, azkenik, 1948an, hil egin zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Mari Karmen Gil: "Breve diccionario de mujeres vascas en el exilio". Jose Ramon Zabala: *Non zeuden emakumeak? La mujer vasca en el exilio de 1936*. Donostia: Saturraran, 2005. 100-101 or.
* J.L. Peñafiel Serrano: "Álvarez Serrano, Julia". Angel García-Sanz Marcotegui: *El exilio republicano navarro de 1939*. Iruñea: Nafarroako Gobernua, 2001, 260-269 or.
* Fermín Pérez-Nievas Borderas: *Julia Álvarez Resano: Memoria de una socialista navarra (1903-1948)*. Iruñea: Pamiela, 2007. .

## Kanpo loturak 
* UGT: Julia Álvarez Resano
* Julia Álvarez Resano Auñamendi Entziklopedian..
* «Borrada de la historia: Julia Álvarez Resano (Villafranca 1903-México 1948) fue la primera mujer navarra en las Cortes y la primera en convertirse en gobernadora civil. Un libro trata ahora de recuperar su memoria», *Diario de Noticias*, 2008ko otsailaren 17a.
Walkiria

**Walkiriak** (, hots, ) eskandinaviar mitologiako bigarren mailako jainkosa batzuk ziren. Freyja jainkosaren agindupean eta Odin jaikoaren zerbitzupean zeuden.

Walkirien betebeharra guduan hildako edo eroritako gudari bikainenak hautatu eta Valhallara eramatea zetzan, han gudari hilberriok Einherjer izakietan bilakatuz. Eginkizun hau oso garrantzitsua zen, munduaren amaierako Ragnarök edo azken guduan Odin jainkoak gudari bikain hauek bere alde borrokatzeko beharra izango baitzuen.

Walkirien bizilekua Vingólf egoitza zen, hain justu ere Valhallaren alboan kokatzen zen. Eraikin hark bostehun eta berrogei ate zituen, hauetatik hilberriak ziren gudariak sartu eta bertan jainkosek euren zauriak sendatu eta gudari hauei jainkosen edertasunez gozamena eman ohi zitzaien. Bestalde, Walkiriek gudariei edateko ezti-ura zerbitzatzen zieten.

## Musika 
* *Walkirien kabalkada*: Richard Wagner alemaniar musikagilearen konposaketa ospetsua, *Die Walküre* operaren parte dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
We Wait And We Wonder

**We Wait And We Wonder** (euskaraz *Itxaron eta galdetzen dugu*) Phil Collins ingeles abeslari eta musikariaren abesti bat da. 1983an *Both Sides* diskoaren barnean kaleratu zuen.

Abesti honen ezaugarri nagusia bertan entzun daitekeen eskoziar gaitaren doinu errepikakor nagusia da.

## Kanpo estekak 
* *We Wait And We Wonder* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai 
* *We Wait And We Wonder* abestia Tel Aviv hiriko zuzeneko musika emanaldi batean entzungai
Konspirazio

**Konspirazioa**, **azpikeria**, **konplota** edo **konjurazioa** talde batek sekretuz eta azpijokoz planifikatu eta burutzen duen ekintzen multzoa da, gehienetan agintarien eta erakunde politikoen aurka, horiei boterea kentzearren. Konspirazio baten adibide garbiena estatu-kolpea da. Terminoa propaganda moduan ere erabili izan da agintearen aldetik, status quo delakoa kolokan jartzen duten nahi edo aurreikusi gabeko gertakari nabarmenak azaltzeko biktimizaziorako diskurtso azaltzaile moduan. Era berean, historiako krisi garaietan nahiz gertakari traumatikoak azaltzeko, konspirazio-teoria izeneko istorioak asmatu eta zabaltzen dira, gertakari eta krisi horien azalpen sinpleak ematearren.

## Historiako konspirazioak 
* Katilinaren konspirazioa, K.a. 63an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serapio Espartza

**Serapio Espartza San Julian** (Iruñea, 1880 - *ibidem.*, 1968) euskal arkitekto eta politikaria izan zen.

## Biografia 
Iruñeko Udal arkitektoa zela, 1916an Iruñeko Bigarren Zabalgunea diseinatu zuen Ildefons Cerdak Bartzelonako zabalgunerako aurrera eramandako proiektuan oinarriturik. Iruñeko Lehen Zabalgunea baino eremu handiago baterako proiektua aurkeztu zuen, 70 metroko luzera zuten 99 eraikin eginez. 1922 urtean eraikitako Amaiurko gazteluko monolitoa ere berak diseinatu zuen.

Politika arloan, tradizionalismoan hasi arren, abertzale bilakatu eta NBBren presidente izendatu zuten. 1923an *La Voz de Navarra* egunkariaren sorrera bultzatu zuen. 1933an diputatu izateko aurkeztu arren ez zuen lortu.

## Erreferentziak
Kandidiasi

**Kandidiasia** *Candida* onddo mikroskopikoak sortzen duen gaixotasunen multzoa da. Onddoek eragindako infekzioak, orokorrean, mikosi deritzonak direnez, kandidiasia mikosi mota bat da.

Kandidiasiaren eragilea ez da, berez, mikrobio patogenoa, oportunista baizik. Horrek esan nahi du *Candida*k immunitate-sistema ahula dutenei edota bere flora bakteriarra desorekatuta (antibiotikoak luzaro hartzeagatik, esaterako) dutenei egiten diela eraso, batik bat.

*Candida albicans* da kandidiasiaren eragile nagusia, baina azken urteetan, genero horretako beste espezie batzuk garrantzia hartzen ari direla ikusten ari da (*Candida parapsilosis, Candida guilliermondii*, *Candida tropicalis*, *Candida krusei*...).

Kandidiasiak gorputzeko hainbat atali eraso diezaioke: ahoari, digestio-aparatuari, baginari eta larruazalari:

* Ahoko kandidiasia (muguet): ahoko mukosetan edota mingainean plaka zuriak agertzen dira, esne itxurakoak. Ultzerak eta zauriak ager daitezke.

* Digestio-aparatuarenak: onddo patogenoak hestegorrian, batez ere, koka daitezke. Eztarri eta bularreko mina eta irensteko zailtasunak eragin ditzake kandidiasi honek.

* Baginako kandidiasia: baginitisa eragiten du. Baginaren inguruan gorritasuna, erremina eta leukorrea (baginaren jarioa) agertzen dira. Harreman sexualen bidez kutsa daiteke.

* Larruazaleko kandidiasia: azazkalak eta -jaioberrien kasuan- pixoihalarekin kontaktuan dagoen larruazala dira kandidiasi honek kaltetzen dituenak. Azken kasu honetan erremina eta gorritasuna dira sintoma nagusiak (*pixoihalaren dermatitisa*).

Hala era, kandidiasi sistemikoak (kandidemiak) larrienak dira; kasu hauetan infekzioa zabaldu daiteke septizemia larria eraginez (mikrobioa odolaren bidez hedatzen). Kandidiasiak, orduan, gorputzeko edozein organo jo dezake sindrome larriak sortuz: endokarditisa, biriketako kandidiasia, nerbio-sistemarena, giltzurrunetakoa, etab agertzen dira. Infekzio mota hauek hilkortasun tasa altua dute paziente immunodeprimituen artean (immunitate-sistema oso ahulduta dagoenean: HIESa, minbizia...).

## Tratamendua 
Botika antifungikoak erabiltzeaz gain, kandidiasien tratamenduak aintzakotzat hartu behar ditu infekzioa errazten duten faktoreak, horiek zuzentzeko (gaixoaren egoera immunologikoa, oinarrizko gaixotasunak, flora bakteriarra desorekatu duten tratamenduak, etab.)

Larruazaleko edo mukosetako kandidiasiak tratatzeko modu topikoan erabiltzen dira botika antifungikoak. Beste kandiadiasiak ahoz zein zain barneko bidetik tratatzen dira. Gehien erabiltzen diren antifungikoak nistanina (modu topikoan ere erabiltzen dena), B anfoterizina, flukonazol eta ketokonazol dira.

## Kanpo estekak
Walkirien kabalkada

**Walkirien kabalkada** edo **Walkirien desfilea** () Richard Wagner alemaniar musikagilearen *Nibelungoen eraztuna* tetralogiako 'bigarren opera den *Valkiria* musikalaren hirugarren ekitaldiaren hasiera da.

## Zinema 
Walkirien kabalkadaren doinua Francis Ford Coppola estatubatuar zinema zuzendariaren *Apocalipsis Now* filmeko une batean entzun liteke.

## Kanpo estekak 
* *Valikirien kabalkada* entzungai
Hungariar dantzak (Brahms)

thumb|200px|*5. hungariar dantza* sol minorren musikalana entzungai.

**Hungariar dantzak** (alemanez *Ungarische Tänze*) hungariar doinu herrikoietan oinarritutako Johannes Brahms alemaniar musikagileak konposatutako 21 dantza dira. Ziurrenik dantza hauetako ospetsu eta entzunena 5. hungariar dantza sol minorren delakoa izango da.

## Kategoria 
* *5. hungariar dantzak* sol minorren entzungai.

## Kanpo estekak
Jaizkibel Bizirik

**Jaizkibel Bizirik** hainbat arlotako 30 erakundek baino gehiagok (ekologistak, mendi taldeak, sindikatuak, alderdi politikoak…) osatutako plataforma bat da, 2004an sortua, helburu hau duena: Jaizkibel mendia babestearen eta Pasaiako kanpo kaia ez egitearen alde lan egitea. Plataforma honek ikerketa, parlamentuko ekintzak, gizarte dibulgazioa eta erakundeen arteko lankidetza bultzatuz lan egiten du.

thumb|300px|eskuinera|Jaizkibelgo labarra, kanpo portua egin nahi den tokia

## Sorrera 
2000. urtean Lezoko bizilagun talde bat mobilizatzen hasi zen, kanpo kaiaren informazioa zabaltzen eta protesta ekintza desberdinak egiten. Plataforma 2004. urtean sortu zen, manifestu bat aurkeztu zuten 

## Partaideak 
Jaizkibel bizirik sortu zuten elkarteak hauek dira: WWF/Adena Gipuzkoa; Haritzalde Natur Taldea; Eguzki; Ekologistak Martxan; Superportuaren aurkako Taldea; Berdeak EG; Mutriku Natur Taldea; Itsas Enara Ornitologi Elkartea; Club Vasco de Camping; Jaizkibel Mendi Taldea; Badia; Lezoren Alde; Aukera; Aralar; Ezker Batua - Berdeak; AuB; Batasuna; EHAK; ELA; LAB administrazioa; AHTren aurkako Asanblada; AHT Elkartzen; Lezoko Gazte Asanblada; Gazterri; Gaztaño auzo elkartea; Oarsoaldeko EHE; Lezo Bizirik; Girizi mendi taldea; Batasuna kirol elkartea; Euskal Itsas Elkartea; Oreretako Elkartzen; Arraguako goiko eskola; Lasarte-Oria Bizirik; Tiñelu elkartea; Zintzilik Irratia; Txintxarri.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Pasaiako portua
* Superportua edo Pasaiako kanpo portua
* Jaizkibia
* Natura 2000
* Lezo
* Pasaia
* Hondarribi

## Kanpo estekak 
* Jaizkibel Bizirik ekologista taldearen webgunea.
*  https://web.archive.org/web/20150109140714/http://www.foropuertopasaia.com/eu/. Kanpo porturaren inguruko eztabaida gunea.
Piano trio 2. zbk. (Schubert)

**Piano trio 2. zbk** Franz Schubert austriar musikagileak 1827ko azaroan amaitutako konposizio bat da.

## Zinema 
1975ean Stanley Kubrick estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako *Barry Lyndon* filmako soinu bandako abestietako bat izan zen.

## Kanpo estekak 
* *Piano trio 2. zbk* konposizioa entzungai
Achal Prabhala

**Achal Prabhala** idazle, ekintzaile eta ikertzaile indiarra da, gaur egun Bangaloren bizi da. Jabetza intelektualaren eskubideei buruzko lanak egin ditu eta ezagutza alorretan da ezaguna. Gainera, Internet eta Gizartearen Behatokia (ingelesez: Center for Internet and Society) batzordeko kidea da eta Wikimedia Fundazioaren aholku taulako kidea.
Bolero (Ravel)

**Bolero** (frantsesez *Boléro*) edo *Ravelen Bolero*, Maurice Ravel ziburutar musika klasiko musikagileak 1928an konposatu eta urte bereko azaroaren 22an Parisko Garnier Operan estreinatu zuen zuen musikalan bat da.

Izena partitura originalaren izenburuan forma espainiarrean —hots, tilderik gabe— agertzen bazen ere, Ravelek bizi osoan egin zituen aipamen idatzi guztietan forma frantses tildeduna erabili zuen.

Boleroa Ida Rubinstein dantzariari konposatu eta eskainitako lana izan zen, berehalako arrakasta lortu eta azkar modu unibertsalean zabaldu zena, autorearen lan ezagunena bihurtuz, eta XX. mendeko musikaren erakusgarri.
thumb|Ida Rubinstein dantzari eta mezenas errusiar dirudunari eskainitako lana da Boleroa

Pieza osoan, fondoan, entzuten denaː 
  \new DrumStaff \with{
    \override StaffSymbol.line-count = #1
    drumStyleTable = #percussion-style
  }
  \drummode {
    \time 3/4 {
      \set Score.tempoHideNote = ##t \tempo 8 = 120
      \set subdivideBeams = ##t
      \set baseMoment = #(ly:make-moment 1/8)
      \set beatStructure = #'(2 2 2)
      snare8 \tuplet 3/2 {snare16 snare16 snare16} snare8 \tuplet 3/2 {snare16 snare16 snare16} snare8 snare8 |
      snare8 \tuplet 3/2 {snare16 snare16 snare16} snare8 \tuplet 3/2 {snare16 snare16 snare16} \tuplet 3/2 {snare16 snare16 snare16} \tuplet 3/2 {snare16 snare16 snare16}
    }
  }

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Do-do si do... Ravelen boleroari buruz Argia astekarian*
Zalba (argipena)

**Zalba** Nafarroako herri baten izena da eta horren ondorioz deitura gisa ere erabiltzen da. Adierak:

## Toponimian 
* Zalba: Arriasgoitiko herria, Nafarroan.

## Deitura 
* Martin Zalba (1337-1403), elizgizona.
* Migel Zalba (1374?-1406), elizgizona, aurrekoaren iloba.
* Pablo Zalba (1975-), politikari eta ekonomialaria.
* Mariano García Zalba (1809-1869), musikaria.
Jean-Baptiste Etxeberri

**Jean-Baptiste Etxeberri** Euskal Herriko zenbait pertsonaren izen-deiturak dira:

* Jean-Baptiste Etxeberri (1805-1874): politikari baigorriarra.
* Jean-Baptiste Etxeberri: *Escualdun laborarien adiskidea* lanaren egilea.
* Jean-Baptiste Etxeberri (1895-1959): pilotari landibartarra.
* Jean-Baptiste Etxeberri (1903-1993): idazle donoztiritarra.

## Ikus, gainera 
* Etxeberri (argipena)
San Pedro Ariznoakoa eliza

**San Pedro Ariznoakoa** Euskal Herriko Gipuzkoa herrialdeko Bergara udalerrian dagoen eliza bat da. Bergarako Alde Zaharran dago, Ariznoa plaza, Artekalea eta San Pedro kalean, Bergarako epaitegiak, Olaso dorrea eta Bergarako udaletxearen alboan.

XVI.-XVII. mendeen artean eraiki zen, 1742an barroko estiloko dorre bat gehitu zitzaiolarik. Aldare nagusia ere XVI. mendekoa da eta plateresko estilokoa, bere handitasunarengatik nabarmentzen delarik.

Alboko kaperan eskola napolitarreko margo bat dago, hau Bergarara 1658an iritsi zen eta *Artzainen gurtzea* izena du, bertan argia modu bikainean erabiltze delarik. Koruaren azpikoaldean *Hiltzoriaren Kristoa* dago, honi buruz kritikari askok mundu osoko barroko estiloko lan bikainenetakoa dela diote. Irudi hau 1622an Juan de Mesa sevillar maisuak Juan Pérez de Irazabal bergararraren enkarguz burutu zuen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Bergara - San Pedro de Ariznoa 02.jpg|Dorre barrokoa. Pedro Igancio de Lizardiren lana. 1734 eta 1742 urte bitartean burutua.
Fitxategi:E4648-Bergara-cathedral.JPG|Eliza eta San Martin Agirre plaza lotzen dituen eskailerak.
Fitxategi:Bergara - San Pedro de Ariznoa 27.jpg|alt=Eliza barrutik. Zutabea eta , atzean, presbiterioa, sabaian gurutze-ganga duela.|Eliza barrutik. Atzean, presbiterioa, sabaian gurutze-ganga gotikoa duela.
Fitxategi:Bergara - San Pedro de Ariznoa 30.jpg|alt=Urre koloreko erretaula|Erretaula nagusia.
Fitxategi:Bergara - San Pedro de Ariznoa 12.jpg|alt=Kristo gurutziltzatua eskultura|Santo Kristo Hilzorikoa. 1583en, Kordoban jaiotako Juan de Mesa maisuaren lana. Barrokoko artelan gorenetakoa.
Fitxategi:San Migel politpikoa.jpg|San Migelen poliptiko edo erretaula, jatorria flandestarrekoa, sakristian.

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak 
* San Pedro Ariznoakoa. Bergarako Udal webgunea 
* San Pedro de Ariznoako elizari buruzko agiriak irakurgai
Scarborough

**Scarborough** Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen Iparraldeko Yorkshire konderriko hiri bat da. Yorkshire eta Humber eskualdean eta Ipar Itsasoaren kostaldean dago. 2011ko erroldaren arabera 50.135 biztanle ditu.

## Iruditegia 

Irudi:View from Scarborough Castle 1.jpg|Portua eta hondartza Scarborough gaztelutik ikusita.
Irudi:View of Scarborough 03.jpg|Hondartza.
Irudi:Scarborough Castle 4.jpg|Scarborough gaztelua.
Irudi:ScarboroughRailwayStation.jpg|Tren geltokia.

## Hiritar ospetsuak 
* Charles Laughton, (1899-1962), aktorea.
* Sir Ben Kingsley, (1943, aktorea.
* Robert Palmer, (1943-2003), abeslaria.

## Kanpo estekak 
* Scarborough hiriko udal webgunea
Henrike I.a Guisekoa

**Henrike I.a Guisekoa** (Joinville, 1550eko abenduaren 31 &ndash; Bloisko gaztelua, 1588ko abenduaren 23a), izengoitiz *sakailatua* (), Joinvilleko printzea eta Guiseko III. dukea izan zen. Frantziako Erlijio Gerretan Parisko Liga Santua alderdi ultrakatolikoaren buruzagia izan zen. Bloisko gazteluan erail zuten Henrike III.a Frantziakoaren aginduz.

Turkiarren kontra borrokatu zen Hungarian (1565), eta ondoren higanoteen kontra Jarnac (1569ko martxoa) eta Moncontourren (1569ko urria). Saint-Germain-en-Layeko Bakea onartu gabe, Gaspard II.a Colignykoaren kontrako atentatua, huts egin zuena, eta ondoren San Bartolome gaua (1572ko abuztua) prestatu zituen. 1575ean, berak saldukeriatzat hartu zuen Monsieurko bakea izenpetu zenean, Ligako buruzagitza hartu zuen, eta Filipe II.arengana hurbildu zen, Henrike Nafarroakoa Frantziako tronuko oinordekotzat onartu gabe. Auneau eta Vimoryko garaipenak erdietsi ondoren, Parisen sartu zen, Liga bere alde zuela. Henrike III.a Frantziakoa erregeak Bloisera erakarri eta han hilarazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Enrike I.a Guisekoa Puntubi.com
Baltimore (Irlanda)

**Baltimore** (irlanderaz *Dún na Séad*, euskaraz "Bitxien Gotorlekua", halere ingelesezko izena ere *Baile an Tí Mhóir* irlanderazko izenaren itzulpena da, hots, "Etxe Handiaren Herria") Irlandako Errepublikako hego-mendebaldeko Cork konderriko hego-mendebaldean kokatua dagoen herri bat da. West Cork eskualdean dago, Rath eta Uharteak parrokiako herri bat delarik, parrokia hau Irlanda osoan hegoaldeena dagoen parrokia da.

Udalerri honen portua Sherkin uhartea eta Cape Clear uhartera joateko ohiko abiapuntua da.

## Iruditegia 

Irudi:Baile an Tí Mhóir (Baltimore), The Harbour - geograph.org.uk - 1434735.jpg|Portua.
Irudi:Baltimore view, 2005.JPG|Herrigunea.
Irudi:Baltimore - geograph.org.uk - 25097.jpg|Jatetxea.
Irudi:Quay at Baltimore - geograph.org.uk - 242736.jpg|Kaia.

## Ikus gainera 
* Sherkin uhartea
* Cape Clear uhartea
* West Cork

## Kanpo estekak 
* Baltimore udalerriaren udal webgunea
Jean-Baptiste Etxeberri (idazlea)

**Jean-Baptiste Etxeberri** (Donoztiri, 1903ko martxoaren 13a - 1996ko urtarrilaren 1a) apaiza eta euskal idazlea izan zen.

## Biografia 
Donoztirin jaio zen; ama herri honetakoa eta aita Armendaritzekoa zituen. Hamahiru neba-arrebaren artean gazteena zen. Ikasketak Hazparneko eskolan, Beloken eta Baionako seminarioan egin zituen. Apaiz bihurtuta, irakasle lanetan Uztaritze eta Hazparnen ibili zen eta Ipar Euskal Herri osoan zehar predikatzen. Bigarren Mundu Gerran preso hartu zuten baina ihes egin zuen; erretore lanetan Arbona eta Urruñara bidali zuten. Geroago Baionako erietxeko gaixoak zaintzen joan zen.

Bizitzaren azken urteak Kanboko Arditeia zaharretxean eman zituen. 1993an Euskaltzaindiak euskaltzain ohorezko izendatu zuen.

## Lanak 
Donoztiritarrak bere 13 liburuetan batez ere erlijioa izan du aipagai.
* *Zeruari buruz*, 1959.
* *Michel Garikoitz sainduaren bizia eta bertuteak* (1962).
* *Obrak mintzo*.
* *Han-hemenka*.
* *Orhoitgarriak*, 1986.
* *Hazparneko misionestak*, Baiona, 1986.
* *Orotarik*.
* *Azken buruxkak*.
* *Berriz ere beretik*.
* *Ene orhoitean*.
* *Lehengo eta oraiko gora-beherak*, Baiona, 1991
* *Frantziako erregina*, Baiona, 1996.
* *Denetarik*, Baiona, 1998.

Kazetaritza artikulu ugariren egilea ere bada, Herria, Euskalduna edota Almanaka aldizkarietan adibidez.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mixel Garikoitz

## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Argian, 1993.
* *Esamoldeak Jean-Baptiste Etxeberriren (1903-1996) obran*, *Lapurdum* 11, 2006
Elkarte Tradizionalista

**Elkarte Tradizionalista** —jatorrizko izena,  (**CT**)— Espainiako historia garaikideko aldi desberdinetan sortutako alderdi karlisten izena izan zen, ideologia tradizionalistakoa. Lehendabizikoz, 1869an sortu zen indar politiko gisa. Izen bereko eta antzeko izaeradun alderdi horiek karlismoaren hauteskundeetako marka izatea zuten ezaugarri.

1931ko ekainaren 28ko hauteskundeetan Hego Euskal Herriko tradizionalistak, eskuindar foruzale eta jeltzaleekin batera Koalizio katoliko-foruzalean aurkeztu ziren, eta gero Euskal Gutxiengoa izeneko parlamentu-taldea eratu zuten. 1932ko urtarrilean sortu zen azkeneko aldiz, Espainiako Alderdi Katoliko Nazionalak (integrista) eta Alderdi Katoliko Tradizionalistak (tradizionalista) bat egin zutenean. Kide gehienak Hego Euskal Herrian izan arren, Aragoin eta Andaluzian ere emaitza onak lortu zituen. Euskal Herrian Antonio Arrue, Ignacio Baleztena, Marcelino Oreja Elosegi eta Julio Urkixo Elkarteko kide izan ziren.

1986an Alderdi Karlistatik alde egindako zenbait kidek Elkarte Tradizionalista Karlista sortu zuten, Elkarte Tradizionalista, Elkarte Katoliko Erregezalea eta Batasun Karlista batuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Luis Arellano

**Luis Arellano Dihinx** (Zaragoza, 1906ko uztailaren 28a - Iruñea, 1969ko maiatzaren 21a) euskal abokatu eta politikaria izan zen.

## Biografia 
Zaragozan jaio arren, 1934an Comunión Tradicionalistaren gazteriaren presidentea izan zen. Espainiako Bigarren Errepublikan lau aldiz atxilotu zuten. Gerra Zibila piztean boluntarioa izan zen eta laster erreketeen kapitain izendatu zuten.

Gerra ondoren Rodeznoko kondearekin batera Justizia Ministerioan lan egin zuen. 1946an biak Estorilera joan ziren Joan Borboikoaren alde egiteko.

## Erreferentziak
José Gafo

**José Gafo Muñiz** (Campumanes, 1881 &ndash; Madril, 1936ko urriaren 4a) espainiar apaiz eta politikaria izan zen.

## Biografia 
Sindikatu katolikoetan lan egin ondoren, Primo de Riveraren diktaduran Lan Biltzarrean izan zen. Espainiako Bigarren Errepublikan diputatu izendatua izan arren, parlamentuz kanpoko ekintzak hautatu zituen, ultraeskuindar tradizionalistaren moduan.

Gerra Zibila piztean atxilotu zuten baina askatu eta presondegitik atera zenean eraila izan zen. 2007an Benedikto XVI.ak martiri moduan beatifikatu zuen.
Glengarriff

**Glengarriff** (irlanderaz *Gleann Garbh*) Irlandako hego-mendebaldean dagoen Cork konderriko udalerri bat da. West Cork eskualdean, Bantry badiaren barnean eta Beara penintsulan dago, Kerry konderriaren mugatik oso hurbil dago, Bantry udalerritik 20 kilometro mendebaldera eta Castletownbere udalerritik 30 kilometro ekialdera.

Eremu honek landa paisaia basati eta ikusgarriak ditu, bertan Glengarriff Natura Parkea kokatzen delarik.

## Iruditegia 

Irudi:Glengarriff Church of the Sacred Heart W 2009 09 08.jpg|Glengarriffko eliza.
Irudi:Panorama Glengarriff.jpg|Ikuspegia.
Irudi:Glengarriff Junction N71 and R572 2009 09 08.jpg|Bidegurutzea.
Irudi:Glengarriff co Cork Ireland..jpg|Glengarriff badia.

## Kanpo estekak 
* Glengarrif udalerriko udal webgunea
Beara penintsula

**Beara penintsula** () Irlandako hego-mendebaldean dagoen penintsula bat da. Bere iparraldea Kerry konderrian dago, aldiz hegoaldeko eremua Cork konderrian dagoelarik. Penintsularen muga iparraldean Kenmare udalerriak ezartzen du, hegoaldeko muga berriz Bantry badia eta Bantry udalerriak berak.

## Ikus gainera 
* Dingle penintsula
* Iveragh penintsula

## Kanpo estekak 
* Beara penintsulako komunitatearen webgunea 
* Bearako Turismo Bulegoaren webgunea
Reggaeton

**Reggaeton**a, **reggaetoi**a edo **erregetoi**a jatorria reggae eta hip hop musikan duen musika estilo bat da. Haren hitzek, aldiz, raparen eragina ere badute.

Latinoamerikan sortu zen, 1980ko hamarkada amaieran, Panama eta Puerto Ricon ,1990eko hamarkada hasieran: han, estiloari gaur egungo izena eman zioten. Ondoren, latinoamerikar komunitateak finkatuta dauzkaten herrialdeetan zehar hedatu da, Estatu Batuak eta Espainia barne.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Symphony of Destruction

**Symphony of Destruction** (euskaraz *Suntsiketaren Sinfonia*) Megadeth estatubatuar heavy musika taldearen abesti bat da. 1992an *Countdown to Extinction* ("Desagerpenerako Atzerazenbatzea") diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Symphony of Destruction* abestiaren bideoklipa ikusgai
À Tout le Monde

**À Tout le Monde** (euskaraz *Mundu Guztiari*) Megadeth estatubatuar heavy musika taldearen abesti bat da. 1994an *Youthanasia* diskoaren barnean kaleratu zuten. Abestiaren hitzak ingelesez abestuak daude, halere abestiaren izenburuaren gisa, frantsesez errepikatzen den bertso bat ere badu.

2007. urtean **À Tout le Monde (Set Me Free)** (*Mundu Guztiari (Aska Nazazue)*) izenburuaz berrargitaratu zen. Oraingo honetan Megadeth taldeak abesti hau Lacuna Coil italiar musika taldearekin elkarlanean burutu zuen, honela bertan David Mustaine abeslariaren ahotsarekin batera Cristina Scabbia abeslariaren ahotsa ere entzun liteke.

## Kanpo estekak 
* *À Tout le Monde* abestiaren bideoklipa ikusgai
Vervinsko bakea

**Vervinsko bakea** Henrike IV.a Frantziakoak eta Filipe II.a Espainiakoak 1598ko maiatzaren 2an Vervinsen (gaur egun Aisne departamenduan) sinatu zuten bake ituna da. Hitzarmen honek Henrike II.ak eta Filipe II.ak berak sinatutako Cateau-Cambresisko bakearen (1559ko apirilaren 3a) klausulak berretsi eta berri batzuk erantsi zituen.

## Testuingurua 
Henrike III.a Frantziakoa hil zenean (1589) legezko oinordekoa Henrike Nafarroakoa zen. Baina Liga Katolikoak ez zuen onartu higanot bat Frantziako errege izan zedin. Ligak Espainiako Filipe II.aren laguntza jaso zuen. Flandesen zeuden Alessandro Farnese osteak Parisen sartu ziren eta han egon ziren ia gatazka
amaitu arte. Errege izan ahal izateko 1593an Henrikek protestantismoaz arnegatu zuen, eta 1594ko martxoaren 22an Parisen sartu zen.

Hala ere hiri askok Henrike Nafarroakoa onartu gabe jarraitu zuten. Karlos Mayennekoa buru zuen Liga Katolikoak, diru eta tropa espainiarren sostenguarekin, ez zuen amore ematen. 1595eko urtarrilaren 17an Frantziak gerra deklaratu zion Espainiari. Ondoko urtean Frantziak, Ingalaterrak eta Probintzia Batuek Espainiaren aurkako ituna sinatu zuten. Alberto Austriakoak Calais (1596ko apirila), Ardres (1596ko maiatza) eta Amiens (1597) hartu zituen Espainiarentzat. Baina espainiarrak ez zeuden egoera hobean. 1596an ingelesek Cádizko badian zegoen itsas armada espainiarra suntsitu eta hiria harpilatu zuten.

Gerrak estatuen indarrak eta finantzak agortu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
We're No Awa' Taw Bide Awa'

'''We're No Awa' Taw Bide Awa'** (ingelesez **'We're No Away To Stay Away* litzateke, euskaraz literalki *Ez Gaude Urruti Egoteko Urruti'') Eskoziako abesti herrikoi bat da. Berez, Eskozia nahiz Irlandan oso ohikoak diren agur abesti bat da eta sarritan taberna giro alaian eta lagunartean abestu ohi da.

Izenburua eskozieraz duen arren, abestiaren hitzak ingelesez abestu ohi dira, maiz eskozierazko zenbait hitz tartekatuko ohi direlarik.

## Hitzak 
Bis:
For we're no' awa' tae bide awa',
For we're no' awa tae le'e ye,
For we're no' awa' tae bide awa',
We'll aye come back an' see ye.

As I gaed doon by Wilsontoon
I met auld Johnnie Scobbie,
Says I to him will ye hae a hauf,
Says he, "Man! That's my hobby."

(Bis)

So we had a hauf an' anither hauf,
And then we had anither,
When he got fou' he shouted:
"Hoo!
It's Carnwath Mill for ever."

(Bis)

We wandered doon the street again
We cleekit unco cheery,
When John got hame his wife cried shame,
I see you're enjoyin' your hobby.

(Bis)

Of a' the friens that ere I kenned,
There's nane like Johnnie Scobbie,
His hert is leal, he's true as steel,
An' a hauf is aye his hobby.

(Bis)

So whenever friendly friens may meet,
Wherever Scots foregather,
We'll raise our gless, we'll shout
Hurroo,
It's Carnwath Mill for ever.

## Kanpo estekak 
* Kenneth McKellar abeslariaren ''We're No Awa' Taw Bide Awa* abestiaren bertsioa entzungai 
* Andy Stewart abeslariaren *We're No Awa' Taw Bide Awa* abestiaren bertsioa entzungai 
* Teh Corries taldearen *We're No Awa' Taw Bide Awa* abestiaren bertsioa entzungai 
* Pianozko *We're No Awa' Taw Bide Awa* abestiaren bertsioa entzungai 
* *We're No Awa' Taw Bide Awa'' abestiaren hitzak irakurgai
Scots Wha Hae

**Scots Wha Hae** (ingelesez *Scots, Who Have*, Eskoziako gaeleraz *Brosnachadh Bhruis*, euskaraz *Eskoziarrok,... duzuenok*) Eskoziako abestia eta ereserki abertzale bat da. Eskozieraz idatzia dago. Mendeetan zehar herrialde hartako ereserki nazionala izan zen, halere gerora *Scotland the Brave* eta *Flower of Scotland* ereserkiek ordezkatu zuten.

1793an Robert Burns eskoziar olerkari eta idazleak idatzitako olerki batean oinarritzen da, honetan 1314an Bannockburngo gudua aurretik Robert Bruce erregeak bere gizonei emandako ustezko hitzaldia oroitarazten da.

## Hitzak 
## Ikus gainera 
* Scotland the Brave
* Flower of Scotland

## Kanpo estekak 
* *Scots Wha Hae* abestia entzungai (1. bertsioa) 
* *Scots Wha Hae* abestia entzungai (2. bertsioa) 
* *Scots Wha Hae* abestiaren bertsio klasikoa entzungai 
* *Scots Wha Hae* abestiaren gaitez jotako bertsioa entzungai
Kapera-maisu

**Kapera-maisua** 1500-1800 urte bitartean abesbatza zuzendu nahiz musikari-talde bat zuzentzen zuen musikari bat izan zen, bereziki eta jatorrian eliza eta kapera giroan. Aurrerago, musikari bati ospea ematen zion titulu bilakatu zen, musikariak zuzentzeko aparteko musika-jakituria behar baitzen.

## Kapera-maisu ospetsuak 
* Antonio Vivaldi
* Johann Sebastian Bach
* Joseph Haydn
* Claudio Monteverdi
* Francesco Cavalli
* Christoph Willibald Gluck
* Gaetano Donizetti

## Euskal kapera-maisuak 
* Pedro Aizpurua
* Pedro Ardanatz
* Norberto Almandoz
* Jose Antonio Pikasarri

## Kanpo estekak
Bosniako poni

**Bosniako ponia**, (), edo **Bosniako mendiko zaldia**, Bosniako antzinako bertako zaldi arraza da. Bere tamaina zein hainbat ezaugarrietatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

Bosniako ponia Balkanetako zaldi arrazen sailkapen taldean kokatzen da. Bertan Albaniako ponia, Arravani, Aénos, Peneiako ponia, Skyros ponia, Krk-ko uharteko ponia,  zein Pindoko ponia daude besteak beste.

Dirudienez Bosniako ponia garai batean Balkanetan hedatutako przewalski zaldien eta tarpanen arteko gurutzaketatik dator.

## Arrazaren Historia 
Bosniako ponia Hutsul eta Konick poni arrazen oso antzekoa da. Lehen esan bezala, beste hainbat arrazekin Balkanetako zaldi arrazen taldea osatzen du. Uste da lehen aipatutako tarpan eta przewalski zaldiez gain, Otomandar Inperioaren zalditeriaren abereek arrazan eragin zutela.

1900. urtetik aurrera, Bosniako ponien hautaketa eta hobekuntza programa hasi zen gobernuaren aldetik. Arrazaren kudeaketarako gune nagusia Borike Stud izenekoa izan zen.

Arrazako abereen kopurua asko murriztu zen azken 1992-1995ko Bosniako gerran, eta gerraz gero Bosniako ponien kopurua ez da emendatu. Arraza garbiko abelburuen kopurua ez da 100 baino askoz gehiegokoa.
thumb| 280 px|Bosniako poniak. Moxalak

## Ezaugarriak 
* Altuera: 135-145 cm. soin gurutzera.

## Bosniako ponia literaturan 
Ivo Andritxek, serbokroazieraz idatzi zuen idazlea bosniarra eta Literatura Nobel sariduna, Zubi bat Drinaren gainean liburu ospetsuan Bosniako ponien deskribapen ederra eta zehatza egiten du.

## Arrazaren egoera 
thumb| 340 px|ezkerrera|Bosniako ponia nekazaritzako lanetan joan den mendearen hasieran
Nahastutako Bosniar poni ugari egon arren, arraza garbiko abelburuen kopurua 100 ingurukoa da. Gehienak Borike atxaldean dagoen babesgunean daude, Sarajevotik 50 kilometroetara.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Telalbašić R.; Žiga E: "Bosanski brdski konj" - Zbornik radova IP Svjetlost Sarajevo, 2003.
* Katica V.: "Autohtone pasmine domaćih životinja u Bosni i Hercegovini" - Sarajevo, 2004
* Žiga E.; Telalbašić R. : "Bosanski brdski konj - monografija", IP Šahinpašić Sarajevo, 2008. 
* Žiga E.; Telalbašić R. : "The Bosnian mountain horse - a monograph" IP Šahinpašić Sarajevo, 2009. 
* Telalbašić R.; Rahmanović A.; Žiga E.: "Bosanski brdski konj, krvne linije pastuha i rodovi kobila na ergeli Borike, Bosna i Hercegovina" Radovi Poljoprivredno-prehrambenog fakulteta u Sarajevu, 2011. BH ISSN 0033-8583
* Telalbašić R.; Žiga E.; Rahmanović A. : "Matična knjiga Bosanskog brdskog konja ergelskog uzgoja", IP Šahinpašić Sarajevo, 2011. 

## Kanpo estekak 
*  Arrazari buruzko artikuloa
*  Arrazari buruzko artikuloa "The equinest" entziklopedian

## Iruditegia 

Irudi: Bosanski brdski konj.JPG
Irudi: Bosanski brdski konj na snijegu.JPG
Irudi: Borike2.JPG
Irudi: Bosanski brdski.jpg
Irudi: Bosanski brdski konj jesenji ambijent.jpg
Irudi: Bosanski brdski konj jesenji odmor.jpg
Irudi: Bosanski brdski konj ždrijebadi.jpg
Irudi: Bosanski brdski konji pojilo.jpg
Irudi: Bosanski brdski konji pokret.jpg
Eskoziako Ikur Nazionalak

**Eskoziako Ikur Nazionalak** Eskozia ordezkatzen duten ikur nazional multzo ezagun bat da, hauetako batzuk ofizialak dira (Eskoziako bandera, Eskoziako Errege Estandartea, etab.), aldiz beste batzuk ikur herrikoiak dira (Eskoziako ereserkia, tartan gona, Arbroatheko Aldarrikapena...).

## Kanpo estekak
Zirku

thumb|300px|Zirku emanaldi baten iragarkia.
**Zirkua** ikuskizun artistikoa da, pailazo, malabarista, akrobata, mago eta ilusionisten emanaldiak eta animaliekiko erakustaldiak dituena, gehienetan talde ibiltari baten eskutik herriz herri eskaintzen dena. Antzinako Erromako zirkuetan egiten ziren ikuskizunetan du jatorria.

## Zirkuaren historia 
Zirku modernoa nahiko berria da, nahiz eta haren ikuskizun asko (akrobaziak, soka gainean ibiltzea, pailazoak, animaliak…) oso antzinakoak izan. Aspaldiko ohitura zen saltzaile ibiltariak herri batera iristean, ferietan eta, jendea erakartzeko ikuskizun bereziak egitea. Erdi Arotik aurrera, ijitoek Europan ikuskizun horien tradizioa atxiki zuten, herriz herri emanaldiak eskainiz. Merkataritza indartzen eta egonkorrago egiten hasi zenean, bi jarduerak, entretenitzekoa eta salerosketa, bereizten hasi ziren.

Nolanahi ere, XVIII. mendea arte ez zen egin ikuskizun mota guztiak ekitaldi bakar batean elkartzeko saiorik. 1768an, Philip Astley ingelesa ohartu zen indar zentrifugoari esker nahiko erraza zela zaldi gainean zutik egotea, zaldia zirkuluetan ibiltzen zen artean. Hura erakusteko leku itxi bereziak eraikitzen hasi zen. Halako eraikin asko egin zituen gero Europan zehar, eta laster hasi ziren beste batzuk ere horrelakoak egiten, Europan eta baita Ameriketan ere.

Zirkuaren lehen 80 urteetan, ikuskizun nagusia zaldiena izaten zen. Ferietan ibiltzen ziren jokalari ibiltariak, berriz, aukera berri bat ikusi zuten zirkuetan, eta bi moduek bat egin zuten. Europan zirku askok eraikin egonkorrak zituzten, eta oso izen ona zuten. Zirkuko familiek estatus berezia zuten, eta beren trebeziako ariketak belaunaldiz belaunaldi ikasten zituzten. Hala, oso ezaguna egin zen, esate baterako, Italiako Cristiani familia. Europako familia asko Persia eta India aldera joan ziren, eta Afrikan, Hego Ameriketan eta Australian ere laster sortu ziren zirku taldeak. XIX. mende hasieran, Isaac Van Amburgh piztiekiko ekitaldiak antolatzen hasi zen, geroztik ikuskizun nagusietako bat izan zirenak, eta Jules Leótardek aireko trapezioa asmatu zuen.

Gaur egun, zirku asko talde txikiak elkartuz sortu dira, eta hiri handietan egoitza finkoak dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karlsruhe (eskualdea)

**Karlsruhe eskualdea** (alemanez *Regierungsbezirk Karlsruhe*) Alemaniako Baden-Württemberg estatuko ipar-mendebaldeko lurrak hartzen dituen eskualdea da. 1972 arte *Nordbaden* (Baden iparraldea) izena izan zuen. Karlsruhe da hiriburua.

## Hiriak eta barrutiak 
Bost hiri aske ditu:

# Baden-Baden (BAD)
# Heidelberg (HD)
# Karlsruhe (KA)
# Mannheim (MA)
# Pforzheim (PF)

Hauetaz gain zazpi barruti ditu:
# Calw (CW)
# Enz (PF)
# Freudenstadt (FDS)
# Karlsruhe (KA)
# Neckar-Odenwald (MOS)
# Rastatt (RA)
# Rhein-Neckar (HD)

## Kanpo estekak
The Lark In The Morning

**The Lark In The Morning** (euskaraz *Hegatxabala Goizez*) Irlandako abesti herrikoi bat da.

## Kanpo estekak 
* The Dubliners taldearen *The Lark In The Morning* abestiaren bertsioa entzungai 
* The Johnstones taldearen *The Lark In The Morning* abestiaren bertsioa entzungai 
* Kate MacLeod abeslariaren *The Lark In The Morning* abestiaren bertsioa entzungai
Stuttgart (eskualdea)

**Stuttgart eskualdea** (alemanez *Regierungsbezirk Stuttgart*) Alemaniako Baden-Württemberg estatuko ipar-ekialdeko lurrak hartzen dituen eskualdea da. Bertan dago Estatu osoko hiriburua ere baden Stuttgart hiria.

## Hiriak eta barrutiak 
Bi hiri aske ditu:

# Heilbronn (HN)
# Stuttgart (S)

Hauetaz gain hamika barruti ditu:
# Böblingen (BB)
# Esslingen (ES)
# Göppingen (GP)
# Heidenheim (HDH)
# Heilbronn (HN)
# Hohenlohe (KÜN)
# Ludwigsburg (LB)
# Main-Tauber (TBB)
# Ostalb (AA)
# Rems-Murr (WN)
# Schwäbisch Hall (SHA)

## Kanpo estekak
Tübingen (eskualdea)

**Tübingen eskualdea** (alemanez *Regierungsbezirk Tübingen*) Alemaniako Baden-Württemberg estatuko hego-ekialdeko lurrak hartzen dituen eskualdea da. Hiriburua Tübingen da, baina eskualdeko hiri aske bakarra Ulm da.

## Geografia 
Konstantzako aintziratik iparraldera zabaltzen da eta Danubio ibaiak zeharkatzen du mendebaldetik ekialdera.

## Hiriak eta barrutiak 
Hiri aske bakarra du:
# Ulm (UL)

Barruti hauek ditu:
# Alb-Donau (UL)
# Biberach (BC)
# Bodensee (FN)
# Ravensburg (RV)
# Reutlingen (RT)
# Sigmaringen (SIG)
# Tübingen (TÜ)
# Zollernalb (BL)

## Kanpo estekak
Zinema esperimental

**Zinema esperimentala** zinema egiteko ohiko moldeak baztertuz egiten dena da, narratibatik aldenduz zinema arte-baliabide orokorrago moduan baliatzen duena. Zinema esperimentaleko film asko beste disziplina artistiko batzuetara loturik daude, hala nola, margolaritza, dantza, literatura, olerkigintza... edo sinpleki baliabide tekniko berrien ikerketa bat dira.

Zinema esperimentaleko film batzuk komertzializatu badira ere, gehiengo ia osoak oso baliabide gutxi izaten ditu, langile oso gutxi (askotan pertsona bakarra) eta beka sistema batez edo norberaren baliabideekin ordaindu ohi dira.

Zinema esperimentalaren helburuetako bat zinemagilearen arte ikuspegia ematea da, edo teknologia berri batek eman ditzakeen emaitzak aztertzea. Horegatik, zinema esperimentalak ez du helburu komertzialik izaten.

## Kanpo estekak
Pailazo

[thumb|[Joxe Mari Agirretxe|Porrotx pailazo ezaguna, Pirritx, Porrotx eta MariMotots taldeko kidea. Sudur gorria izaten da pailazoak identifikatzen erabiltzen duen osagarria.]]
**Pailazo** bat (italierazko *pagliaccio* hitzetik) estereotipatutako pertsonaia bat da, janzkera bitxiz, gehiegizko makillajez eta ileorde deigarriz irudikatua, eta maiz sudur gorriarekin. Oro har, zirkuko artista batekin lotzen da, eta haren zeregina jendeari barre eragitea, txantxak gastatzea, piruetak egitea eta batzuetan trikimailu dibertigarriak egitea da, baina egunerokotasunari iseka egiten dion aktore satirikoa ere bada. Kultura batzuetan, pailazoaren janzkerak eta makillajeak hierarkia bat adierazten dute, arlote baten makillajetik aurpegi zuriraino. Artistak olio- edo ur-oinarriko makillajea erabil dezake. Era berean, gizarte batzuetan pailazoak beste esparru eta gai batzuekin erlazionatzen dira, batez ere telebistan, non pertsonaia gaizto gisa ere agertzen diren. 

## Etimologia 
Euskaraz *pailazo* hitza erabiltzen da, italierako *pagliaccio*tik datorrena: *paglia*k *lasto* esan nahi du eta *pagliaccio*a lastozko oheak estaltzeko erabiltzen zen oihal eskasekin jantzi ohi zen.

*Clown* ere esaten zaio, jatorri ingeleseko hitza, «baserritarra, landakoa» esan nahi duena.

## Historia 
Pailazoaren figura Antzinaroan jada baen, K.a. 2400ean Egiptoko V. dinastian dokumentatu baita. Orain dela 4.000 urte Antzinako Txinako agintariek pailazoak edo bufoiak zituzten euren gortean. Yu Sze pailazoak K.a. 300.ean konbentiztu zuen enperadorea ez zezan Txinako Harresi Handia margo, ekimena oso garestia izango zatekeelako. Arrazoi hori dela eta, pailazo gisa trebatzea garrantzitsua izaten da arte-eszenikoetan, gai delikatuak tratatzeko ohitura izaten dutelako, baina baita ere pailazoak arrisku handiak har ditzakeelako bere eginbidean.

## Pailazo motak 
### Beste mota batzuk 
Pailazoen moten artean rodeoetakoa dago, funtzio garrantzitsua baitute: zezenak distraitu eta erakarri behar dtituzte, animaliak behizaina zauri ez dezan. Haren janzkerak gerrikoan zintzilikatutako zapiak ditu inoiz. Beste mota bat kalekoa da, kale handi eta jendetsuetako elkarguneetan bakarrik egiten du bere lana, eta emanaldi laburra egiten du, malabarismoak normalean, semaforoaren gainak irauten duen tarte bera irauten duena, eta noizean behin automobiletako gidariek edo oinezkoek uzten dioten dirua biltzen du. Azkenik, pailazo doktorea ere badago; horrelako pailazoen funtzioa ospitaleetan barrea eragitea da, pazienteei laguntzeko; izan ere, barre egiteak endorfinak sortzen ditu, eta horrek azkarrago sendatzen laguntzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Castletownbere

**Castletownbere** (irlanderaz *Baile Chaisleáin Bhéarra*) Irlandako hego-mendebaldeko Beara penintsulan dagoen kostaldeko udalerri bat da, Corkeko konderriaten West Cork eskualdean.

2006ko erroldaren arabera 868 biztanle zituen. Arrantza portu garrantzitsu bat ere badu.

Parean Bere uhartea du.

## Iruditegia 

Irudi:Castletownbere.Mainstreet.jpg|Kale nagusia.
Irudi:Castletown Bearhaven - geograph.org.uk - 263706.jpg|Portua.
Irudi:Baile Chaisleáin Bhéarra (Castletownbere), Church - geograph.org.uk - 267097.jpg|Eliza.

## Kanpo estekak 
* Castletownbere udalerriko udal webgunea
Fear a' Bhàta

'''Fear a' Bhàta'* (euskaraz *Txalupako Gizona*) Eskoziako abesti herrikoi bat da. XIX. mendean Lewis uharteko Tong udalerriko Sìne NicFhionnlaigh izeneko emakumeak uharte berdineko Uig udalerriko Dòmhnall MacRath arrantzale gaztea gortejatzeko asmoz idatzi zuen abesti bat da. Eskoziako galeraz idatzia dago, halere batzutan *The Boatman* izenburupean ingelesez ere abestu ohi da.

## Kanpo estekak 
* Jennifer Shelton Licko abeslariaren *Fear a' Bhàta* abestiaren bertsioa entzungai 
* Silly Wizard abeslariaren *Fear a' Bhàta* abestiaren bertsioa entzungai 
* Capercaille taldearen *Fear a' Bhàta'' abestiaren bertsioa entzungai
Txaikovskiren 1. piano kontzertua

***1. piano kontzertua bemol minorren***, op. 23, Piotr Ilitx Txaikovskirena, 1874-1875 bitartean konposatu zen. Gero, 1879an eta 1888an berrikusi zen.

## Kanpo estekak 
* Txaikovskiren *1. piano kontzertua si bemol minorren* konposizioa, YouTube.
Cateau-Cambresisko bakea

[350px|thumb|[1559ko Cateau-Cambresisko bakea. Egia esan Henrike II.a Frantziakoa eta Filipe II.a Espainiakoa ez ziren egon. Enbaxadoreek izan zuten ituna sinatzeko ardura.]]
**Cateau-Cambresisko bakea** 1559an Le Cateau-Cambrésisen (gaur egun Frantziako Nord departamenduan) sinatu ziren bi bake itunen izena da. Lehenbizikoa, apirilaren 2an, Henrike II.a Frantziakoa eta Elisabet I.a Ingalaterrakoaren artean sinatu zen, eta bigarrena, apirilaren 3an, Henrike II.a eta Filipe II.a Espainiakoaren artean. Itun hauen bidez Italiako gerrei eta Valois-Habsburgo borrokei amaiera eman zitzaien.

Frantziak Korsika eta Savoia Savoiako etxeari eta Piemonte Genovari itzuli zizkien, baina Turin, Pinerolo, Chieri, Chivasso eta Asti atxiki zituen. Saint-Quentin, Ham, Le Catelet eta Thérouanne berreskuratu zituen. Calais 8 urterako itzuli zitzaion. Espainiak Franche-Comté atxiki zuen eta Milanerria, Napoli, Sizilia eta Sardiniaren gaineko agintea berretsi zuen. Bi ezkontza adostu ziren: Filipe II.a eta Isabel Valoiskoaren artekoa batetik, eta Emanuel Filiberto Savoiakoa eta Margarita Frantziakoaren artekoa bestetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santiago Gamboa

**Santiago Gamboa** (Bogotá, 1965-) idazle kolonbiarra da.

## Biografia 
Bogotá jaioterriko Universidad Javerianan Literatura ikasketak egin zituen. Europara jo zuen; Madrilen Filologia Hispanikoa Universidad Complutensen eta Parisko Sorbonnen Literatura Kubatarra ikasi zituen. Parisen kazetaritza lanetan ere hasi zen; 1993tik 1997ra Radio France Internationaleko Latinoamerikarako berriemaile izan zen literatura eta kulturaren esparruetan.

1995etik eleberriak idazteari ekin zion. Kolonbiak UNESCOn duen delegaritzan eta Indiako enbaxadan diplomatikoa izan da. Erroman eta New Delhin bizi izan da.

## Lanak 
* 1995 "*Páginas de vuelta*"
* 1997 "*Perder es cuestión de método*". Euskaraz: *Galtzea metodo kontua da*, Txalaparta, 2004.
* 2000 "*Vida feliz de un joven llamado Esteban*"
* 2001 "*Los impostores*"
* 2002 "*Octubre en Pekín*"
* 2004 "*El Cerco de Bogotá*"
* 2005 "*El síndrome de Ulises*". Médicis Saria 2007an.
* 2008 "*Hotel Pekin*"
* 2009 "*Necrópolis*". La Otra orilla Saria 2009an.
* 2012 "*Plegarias nocturnas*"
* 2017 "*Volver al oscuro valle*"
* 2019 "*Será larga la noche*"

## Kanpo loturak 
*  *Galtzea metodo kontua da* liburua Txalapartaren webgunean.
*  Elkarrizketa El Paísen.
Treveris (eskualdea)

**Treveris eskualdea** (alemanez *Regierungsbezirk Freiburg*) Alemaniako Renania-Palatinatua estatuaren mendebaldea hartzen duen eskualdea da. Treveris da hiriburua.

## Hiriak eta barrutiak 
Hiri askea bakarra du, Treveris hiriburua hain zuzen ere.

Honetaz gain lau barruti ditu:
# Bernkastel-Wittlich (WIL)
# Bitburg-Prüm (BIT)
# Daun (DAU)
# Trier-Saarburg (TR)

## Kanpo estekak
Rheinhessen-Pfalz eskualdea

**Rheinhessen-Pfalz eskualdea** (alemanez *Regierungsbezirk Rheinhessen-Pfalz*) Alemaniako Renania-Palatinatua estatuaren hego-ekialdea hartzen duen eskualdea da. Neustadt (Weinstraße) da hiriburua, baina bertan dago Estatuko hiriburua den Maguntzia ere. Behe Palatinatua edo Renaniar Palatinatua eskualde historikoaren lurrak hartzen ditu.

## Hiriak eta barrutiak 
Renania-Palatinatuko hiri aske gehienak dien eskualdea da, hamabitik hamar hain zuzen ere.
# Frankenthal
# Kaiserslautern
# Landau
# Ludwigshafen
# Mainz
# Neustadt (Weinstraße)
# Pirmasens
# Speyer
# Worms
# Zweibrücken

Hauetaz gain hamar barruti ditu:
# Alzey-Worms
# Bad Dürkheim
# Donnersbergkreis
# Germersheim
# Kaiserslautern
# Kusel
# Ludwigshafen (orain *Rhein-Pfalz-Kreis*)
# Mainz-Bingen
# Südliche Weinstraße
# Südwestpfalz

## Kanpo estekak
Direct Costing

Kostuen kontabilitatean, ***Direct Costing*** (euskaraz, "kostu zuzenen esleipen") ekoiztutako produktuei dagozkien kostuak kalkulatzeko prozedura bat da, non produktu bakoitzaren kostuari dagozkion kostu zuzenak esleitzen zaizkion, zeharkako kosturik barneratu gabe. Prozedura zeharkako kostuak esleitzean sor daitezkeen erroreak saihestea da. *Direct Costing* metodoaren aurkako prozedura, zeharkako kostuak ere produktu bakoitzari esleitzen dizkiona *Full Costing* da.

## Kanpo estekak
Arakako araztegia

**Arakako araztegia,** Gasteizen, ura arazten den tokia da.
Instalazio horretan lortzen dena, ura edangarria bihurtzea da,(adibidez Gasteizen, Arakako araztegian) eta hiritik igaro denean, ibaira itzularazteko kutsatu gabe (adibidez Gasteizen, Krispiñan). Arakako araztegian dagoen ura, Zadorratik eta Uribarri-Ganboa urtegiko presatik dator eta edangarria denean Gasteizko hirietara igarotzen da. Krispiñan dagoen ur zikina hiritik etortzen da eta han garbitzen da. Ura garbituta dagoenean Zadorra ibaira itzultzen da, Mediterraneora eramaten duena.

Urteko kontsumoaren ebaluazioa erakusten duenez 1987tik 2011 urteraino asko jaitsi dugu ur-kontsumoa. Igandeetan eta larunbatetan kontsumoa txikiagoa da, zergatik lantegi asko itxita egoten dira eta ekainetik uztailera kontsumoa handiagoa da, zergatik igerilekuak betetzeko eta landareak ureztatzeko ur gehiago behar dute beroagatik. Lan egunetan, 9etan kontsumoa handiagoa da (goizago jaikitzen garelako) eta jaietan 11etan (jendea beranduago esnatzen delako).

## Kanpo estekak