open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cygnus X-1

**Cygnus X-1** (Cyg X-1 bezala laburtua) Cygnus konstelazioan dagoen X izpi iturri oso distiratsu bat da. 1964an aurkitu zen White Sands Missile Rangetik jaurtitako Aerobee suziri azpi orbital batean jarritako X izpi detektagailu batetik. Cyg X-1 oso aldagarria da, baina X izpi gogorretan (30 KeV baino energia dutenak) zeruko iturririk distiratsuena izaten ohi da.

X izpiko izar bitar baten eredu klasikoa da, objektu konpaktu batek, zulo beltza edo neutroi izar bat izan daitekeena eta 8,9ko itxurazko magnitudea duen HDE 226868 izar supererraldoi urdinak osatutako sistema bitar bat. X izpiko izar bitar orotan bezala, ez da zulo beltza X izpiak igortzen dituena, baizik eta bertan erortzeko zorian dagoen materia. Materia honek (gasa eta plasma) zulo beltzaren inguruan orbitatzen duen eta milioika kelvineko tenperaturara iristen den akrezio disko bat eratzen du.

Sistemaren elementu orbitalen neurketa bidez objektu konpaktuaren masa gure eguzkiarena baino 7 eta 13 aldiz artekoa dela ezarri da. Neutroi izar batek izan dezakeen masarik handiena 3 eguzki masakoa denez, objektu hori zulo beltz bat dela ebazten da. Izan ere, Cyg X-1 da zulo beltz baten existentzia frogatzea lortu zen lehen kasua.

Materia zurrustadak ere ikus daitezke, unitate astronomiko batzuetatik zenbait parsecetaraino hedatzen direnak, non izarrarteko ingurunearekin talka egiten duen eta optikoan igorpen arku bat eratzen duena. Arku hau eratzeko, zurrustadak gure eguzkiarena baino 1000 aldiz baino handiagoa den potentzia izan behar du.

Sistema Lurretik 8.000 argi-urte ingurura dago.

## Kanpo estekak
Ibilbide (fisika)

**Ibilbidea** zinematikan higitzen ari den gorputz baten segidako posizioen leku geometrikoa da. Ibilbidea higidura deskribatzen den erreferentzia-sistema edo begiralearen araberakoa da.

Mekanika klasikoan ibilbidea gorputz jakin baten ibilbidea zuzen jarrai bat da. Aldiz, mekanika kuantikoan hau horrela ez den egoerak ere jazotzen dira. Adibidez, elektroi batek atomo baten orbitan duen posizioa probalistikoa da, hortaz ibilbidea bolumen batena da.

## Ibilbide fisikoa 
thumb|400px|Hainbat ibilbide paraboliko ezberdin.

Zinematikan ibilbidea higitzen ari den gorputz batek iragaten dituen posizio guztien multzoa da. Matematikoki posizio edo kokapena denboren arabera zehazten da:

:\mathbf{x} = f(\mathbf{t})

:\mathbf{y} = g(\mathbf{t})

:\mathbf{z} = h(\mathbf{t})

\mathbf{t} hiru posizioetako edozeinetan topa liteke:

:\mathbf{t} = g^{-1}(\mathbf{y})

Gainontzeko bi espresioak honen arabera zehazten dira:

:\mathbf{x} = f(g^{-1}(\mathbf{y}))

:\mathbf{z} = h(g^{-1}(\mathbf{y}))

Espazio tridimentsional batean bi ekuazio ditugunez, multzo honek askatasun gradu batzuk ditu, hortaz zuzen bat zehazten du, hau gorputzak espazioan duen ibilbidea izango delarik.

## Kanpo estekak
Marka zuri

**Marka zuria** edo **banatzailearen marka** produktuak eta zerbitzuak banatzailearen markaz soilik eskaintzen direnak dira, banatzaileak zehaztapen eta kalitate maila jakinekin beste fabrikatzaileei egindako enkarguz ekoiztu direnak. Gehienetan, ezaugarri bereko beste produktuak baino prezio merkeagoan saltzen dira.

Marka zurien helburuetako bat saltokiarekiko erosleen fideltasuna eskuratzea da. Marka zuriak maiz erosten diren elikagaien erosketekin hasi ziren esaterako, esnea, pasta, arroza, lekaleak...etab. Honen ostean, etxean erabilitako beste produktu motekin lan egiten jarraitu zuten, adibidez, etxeko zein gorputzeko garbiketarako.

Kasu batzuetan enpresa handiak edo oso ezagunak direnak bigarren edo hirugarren marka bat sortzen dute, erosleari prezio ekonomikoago batean salduz. Horrela, esandako markek, merkatuaren sektore ekonomiko guztietara zabaltzea lortzen dute eta aldi berean, haien lehenengo marka, prezio baxuago edo kalitate gutxiagoko produktuekin ez dute kaltetzen. Gainera, marka zuriko ekoizleei ez zaie interesatzen haien markak ekoizleen markekin erlazionatzea. Ez dute nahi prezio baxuko produktuak saltzen dituzten enpresa bezala ezagunak izatea.

## Kanpo estekak
Cornelia Hanisch

**Cornelia Hanisch** (Frankfurt, 1952ko ekainak 12) florete modalitateko alemaniar eskrimalari ohia da.

## Karrera 
Mendebaldeko Alemaniako floretista honek 1976ko Montrealgo Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen banakako eta taldekako florete probetan, lehenean bosgarren eta bigarrenean laugarren sailkatuz. 1984ko Los Angelesko Udako Olinpiar Jokoetan taldekako florete proban txapeldun izan zen bere taldekide izan ziren Zita Funkenhauser, Christiane Weber, Sabine Bischoff eta Ute Kircheis-Wesselekin batera, eta txapeldunorde banakako florete proban.
Grabitazio-eremu

**Grabitazio-eremua** fisikan grabitatea ordezkatzen duen indar eremu bat da. Eremu horren gune batean * M* masa bat baldin badago, *M*-ren inguruko eremuak aurretik *M* ez zegonean ez zituen ezaugarri batzuk bereganatzen ditu. Gertakari hau beste *m* masa bat hurbildu eta elkarrekintza hau jazotzen denean egiaztatzen da. *M*-ren inguruan zeozer badagoela baieztatzea espekulazioa da, eremu honen eragina beste *m* ezartzean nabaritzen baita, masa honi *lekuko masa* deritzo. Eremu honek jasotzen duen tratamendua arazoaren beharren arabera ezberdina izan liteke:

* Newtondar fisika edo fisika ez-erlatiboan grabitazio-eremua bektore-eremuak adierazten du.
* Fisika erlatiboan, grabitazio-eremua bigarren mailako eremu tentsorial batek adierazten du.

## Grabitazio-eremua Newtondar fisikan 
:\vec F = m \vec g

:g = \frac{GM}{r^2} \qquad (1)

## Grabitazio-eremua fisika erlatiboan 
:R_{ik} - {1 \over 2}g_{ik} R = {8 \pi G\over c^4} T_{ik}

## left|24px Ariketak 

Fitxategi:Eremu grabitatorioa  Ariketa  SELEKTIBITATE  FISIKA.webm|thumbtime=3|**Grabitazio-eremua** lantzeko ariketa.
Fitxategi:Ilargia eta lurraren kasua  ariketa.webm|thumbtime=71|**Ilargia** eta **lurraren** mugimendua kalkulatzeko ariketa.
Fitxategi:Grabitazio unibertsala ariketa 3.webm|thumbtime=71|**Grabitazio unibertsala** lantzeko ariketa I.
Fitxategi:Grabitazio unibertsala ariketa 4.webm|thumbtime=71|**Grabitazio unibertsala** lantzeko ariketa II.

## Kanpo estekak
Charade (1963ko filma)

**Charade** (euskaraz *Hitz-joko* esan nahi du) 1963ko Stanley Donen estatubatuar zinema zuzendariaren filma bat da. Filma honetan honako aktore hauek antzetu zuten: Cary Grant, Audrey Hepburn, Walter Matthau, James Coburn eta George Kennedy.

## Argumentoa 
Emakume bat eski estazio batean oporrak igaro ondoren itzuli eta bere senarrari dibortzio eskatzekotan dabil, baina Paris hiriko etxebizitzara itzultzean bere senarraren hilketaz berri emango diote. Estatubatuar enbaxadaren ustez hilketa antzina senarraren kideak izan ziren hiru gizonen ardura izan omen daiteke.

thumb|thumbtime=87|upright=1.5|*Charade*|erdian

## Pertsonaiak 
* Cary Grant, *Brian Cruikshank*, ezizenez *Alexander Dyle*, ezizenez *Adam Canfield*
* Audrey Hepburn, *Regina "Reggie" Lampert*
* Walter Matthau, *Carson Dyle*, ezizenez *Hamilton Bartholomew*
* James Coburn, *Tex Panthollow*
* George Kennedy, *Herman Scobie*
* Dominique Minot, *Sylvie Gaudel*
* Ned Glass, *Leopold W. Gideon*
* Jacques Marin, *Edouard Grandpierre inspektorea*
* Paul Bonifas, *Felix jauna - Stamp Dealer*
* Thomas Chelimsky, *Jean-Louis Gaudel*

## Sariak 
* 1963ko Abesti Onenaren Oscar Saria

## Kanpo estekak 
* *Charade* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Errusiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa

150px|eskuinera
[thumb|[Vladimir Gusev, erlojupeko txapeldunarren maillotarekin jantzia 2007an.]]
**Errusiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa** urtero ospatzen da 1994tik espezialitate honetako urteroko Errusiako txapelduna erabakitzeko.

Titulua banakako erlojupeko espezialitatean jokatutako lasterketa bakar baten garaileari ematen zaio. Garaileak, erlojupeko proba orotan Errusiako banderaren koloreak dituen maillota erabiltzeko eskubidea du hurrengo urteko txapelketararte.

Txapelketa honetan garaipen gehien lortu dituena Vladimir Gusev da, bost garaipenekin.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Errusiako errepide txirrindularitzako txapelketa

## Kanpo estekak
Dmitri Konyxev

**Dmitri Borisovitx Konyxev** (; Gorki, 1966ko otsailak 18) errusiar txirrindulari ohi bat da, profesionala 1989 eta 2005 artean, denbora horretan 40 garaipen lortu zituelarik.

Sobietar Batasuneko azken belaunaldietatik iritsia, Konyxev errodadore on bat izan zen, abiadura punta on batekin, esprintean garaipenak lortzeko gai, batez ere talde txikietan. Zenbait txapelketa nazional eta bi domina Munduko Txirrindularitza Txapelketan lortzeaz gain, hiru Itzuli Handietan ere lortu zituen etapa garaipenak.

Gaur egun Katusha errusiar taldeko teknikoa da.

## Palmaresa 
## Taldeak 
* Alfa Lum (1989-1990)
* TVM (1991-1992)
* Jolly (1993-1994)
* AKI (1995-1996)
* Roslotto ZG (1997)
* Mercatone Uno (1998-1999)
* Fassa Bortolo (2000-2002)
* Marlux (2003)
* LPR Brakes (2004-2005)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
1997ko Espainiako Itzulia

**1997ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 52. edizioa izan zen. 1997ko irailak 6 eta 28 bitartean ospatu zen, 22 etapatan banatutako 3773 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Alex Züllek, batez beste, 41,344 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Itzulia Lisboan hasi eta Madrilen amaitu zen.

Edizio honetan luxu handiko txirrindulariek parte hartu zuten. Claudio Chiappucci, Pavel Tonkov, Tony Rominger, Gianni Bugno edo Abraham Olano bezalako txirrindulariek hasi zuten Itzulia Lisboan. Alabaina, horietako gehienak, batzuk euren kirol karreraren amaieran zeudenak, ez ziren sailkapen nagusiagatik lehiatzera joan. Alex Zülle, aurreko urteko irabazlea, zen faborito nagusia. Bere taldekide Laurent Jalabert edo aurreko edizioan bigarren izan zen Laurent Dufaux ziren bere arerio nagusietako batzuk.

Hain zuzen ere hiru txirrindulari hauek izan ziren, Fernando Escartínekin batera, seigarren etapan ihes egin eta pelotoiari helmugan bi minutu ateraz iritsi zirenak. Jalabert bihurtu zen lider, hurrengo etapan, Sierra Nevadan amaitu zenean galduz, zortzi minutu galdu ondoren. Ondorioz, Dufaux, Escartín eta Zülle geratzen ziren itzulia irabazteko faborito bezala. Horien artean, kaltetuena Escartín izan zen bederatzigarren etapan, 35 kilometroko erlojupeko bat izan zena, bi minutu baino gehiago galdu ondoren. Zülle eta Dufaux ziren elkarrengandik denbora tarte txikira zeuden bakarrak.

Züllek, jad liderra zena, ez zuen erritmoa jeitsiko itzulia amaitzeko geratzen ziren egunetan. Dufaux, aldiz, denbora galtzen hasi zen 14. etapan, Alto del Naranco mendatean amaitu zena, hurrengo etapan, Covadongako aintziretan amaitu zenean are denbora gehiago galduz.

Azken etapa garrantzitsua, Züllek jada sailkapen nagusian nahiko abantaila handia zuen arren, azkenaurrekoa izan zen, Alcobendasen amaitu zen erlojupeko bat. Züllek berak irabazi zuen etapa, bere atzetik zetozenekiko abantaila handituz.

Alex Züllek, hala, bere bigarren Espainiako Itzulia irabazi zuen jarraian. Oraingoan, Fernando Escartín izan zen bigarren, Laurent Dufaux hirugarren geratu zen bitartean.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Hearst uhartea

**Hearst uhartea** kupula formako uharte bat da, izotzez estalia eta Weddell itsasoan dago, Rymill lurmuturretik 6 kilometro ekialdera, Antartikako Palmer Lurraldearen ekialdeko kostaldean.

Uharteak iparraldetik hegoaldera 58 kilometroko luzera eta 11 kilometroko zabalera du, eta 365 metrotaraino iristen da.

Hearst uhartearen gainetik hegan igaro zen lehena Sir George Hubert Wilkins izan zen, 1928ko abenduak 20an. Une hartan Antartikar kontinentearen zati zela uste zen, eta ondorioz **Hearst Lurraldea** bezala izendatu zuen, William Randolph Hearsten omenez, espedizioa finantzatzen lagundu zuena.

Hearst uhartea berriz 1940an bisitatu zuten, baita bere forma aurkitu ere, USASeko kideek, kostalde hau lurretik eta airetik esploratu zutenak. Eurek Wilkins Uhartea deitu zuten. Aireko argazkien azterketek, alabaina, uharte handi hau Wilkinsek Hearst Lurraldetzat hartu zuen bera dela frogatu dute.

1965eko apirilak 20an Argentinako Aire Armadak uharte honetan 1. Laguntza Estazioa ezarri zuen.

## Lurralde aldarrikapenak 
Argentinak Hearst uhartea Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati.

Herrialde aldarrikatzaileen izendapenak:

* Argentinak *Isla Hearst* deitzen du.
* Txilek *Isla Hearst*
* Erresuma Batuak *Hearst Island*

## Kanpo estekak
Pamplona txorizo

thumb|Pamplona txorizo
**Pamplona txorizo** edo **Iruñeko txorizo** Nafarroako hiriburuko elikagai bereizgarria da, hortik datorkio izena. Behikia eta txerrikia ditu, biak ere itxura homogeneoki pikortsuarekin txikituta. Hestebete naturala edo plastikozkoa izan dezake inguruan. Ontzeko, gutxienez berrogei milimetroko diametroa izan behar du. Kolore gorria piperrautsaren edukiari zor zaio. Iruñea izena baldin badarama ere, oso ohikoa da Espainiako urdaitegietan. Oso ezaguna denez, 1990eko hamarkadatik aurrera test organoleptikoak egin dira, prozesatze-industria eta kalitate-arauak estandarizatzeko.

## Deskribapena 
Gatz, piperrauts eta bestelako espeziekin ondutako txerriki xehatuz, heste mehean egiten den hestebetea da. Haragi xehatuaren zatitxoak ezi dira 3 mm baino diametro handiagokoak izan.

Jaki elikagarria izanda ere, ez da haurdunentzako edo edoskitzarorako gomendagarria. Gutxienez, berrogei milietroko diametro du. Iruñean ekoiztua den arren, erraz topatu dezakegu Euskal Herri edota Espainiako urdaitegietan.

## Erabilera 
Pintxoan edo ogitartekoan hartu ohia da, baina baita zenbait eltzekokin ere. Xerra finetan kontsumitzen da, normalean 45º-tako angeluaz mozten dira xerra hauek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tinos

**Tinos uhartea** () Zikladeetako uharte txiki bat da, Egeo itsasoan dagoena. 195 kilometro karratu inguruko hedadura du, eta bere biztanleria, 2001eko erroldaren arabera, 8751 biztanlekoa da.

## Historia 
Antzinaroan Poseidon eta Afroditaren santutegi ezagunagatik ezagutzen zen. 1207an Andrea Ghisik hartu zuen eta Veneziako Errepublikaren zati izan zen 1718an turkiarrek konkistatu zuten arte. Veneziar menderaldi luzearen ondorioz, bertako biztanleria gehiena kristaua da.

## Kanpo estekak
1997ko Italiako Giroa

**1997ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 80. edizioa izan zen. 1997ko maiatzak 17 eta ekainak 8 artean ospatu zen, 22 etapatan banatutako 3912 kilometroko ibilbidea eginez. Itzulia Venezian hasi eta Milanen amaitu zen.

180 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 18 taldetan banatuta, proba 110ek amaitu zutelarik.

Garailea Ivan Gotti izan zen, proba 102 ordu, 53 minutu eta 38 segundotan bete zuena, batez beste 38,018 kilometro orduko abiaduran.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra - Maglia arrosa 
### Puntukako sailkapena - Maglia ciclaminoa 
### Mendiko sailkapena - Maglia berdea 
### Taldekako sailkapena 
## Talde eta txirrindulari partehartzaileak 
## Kanpo estekak
Müezzinzade Ali Paşa

**Ali Pasha**, egungo turkieraz **Müezzinzade Ali Paşa** otomandar itsasgizon bat izan zen, flota inperialeko almirante nagusia 1569 (Piyale Pasha ordezkatu zuen urtea) eta 1571 artean.

Muezzin baten semea, Selim II.a sultanaren faboritoa izatera iritsi zen eta honen alabetako batekin ezkondu zen. Zipre uhartea 1570ean konkistatu eta inbaditu zuen 188 ontzik osatutako flotako komandanteetako bat izan zen.

Batez ere, 1571ko urriak 7an Lepantoko guduan otomandar flotaren komandante buruzagia izan zelako gogoratzen da. Ali Pashak gudu hartan Selim sultanak eman zion bandera berde handi bat zeraman, "Kalifen Bandera" bezala ezagutzen zena. Urrez brodatuta Koraneko bertsikuloak eta Jainkoaren izena hogeita zortzi mila aldiz errepikatuta zeramatzan. Bere galerak Joan Austriakoak zuzentzen zuen Real izeneko galerarekin borrokatu zuen. Bere ontzian zegoela, Ali Pashak muskete baten tiroa jasan zuen buruan, eta jarraian, espainiar soldadu batek burua moztu zion eta buru hau pika batean jarri zen. Gertaera horrek, guduan jasandako porrotarekin batera, otomandarrei konfiantza kendu zien.
Makina konplexu

**Makina konplexua** makina sinple batzuetaz osaturiko makina bat da. Adibidez, bizikleta bat makina konplexua da, gurpila, palanka, falka eta biela izeneko makina sinpleak dituelako; bizikletaz ibiltzean, gainera, plano inklinatua ere maiz erabiltzen da.

## Ikus, gainera 
* Gailu

## Kanpo estekak
Máfil

**Máfil** Txileko hegoaldeko komuna eta hiri bat da. Los Ríos eskualdeko Valdivia probintzian dago. 2002ko erroldan, 7.185 biztanle zituen.

thumb||200px|ezkerrera|Máfil komuna Los Ríos eskualdearen barruan.

## Kanpo estekak 
*  Máfileko udalaren webgunea.
Barne energia

Termodinamikan, sistema baten **barne energia**, ikuspuntu makroskopiko batetik, sistemaren barnean dagoen energia da eta bi energia hauen batura da:

* barne energia zinetikoa, hau da, sistemako partikula guztien energia zinetikoen batura;
* barne energia potentziala, partikulen arteko interakzioari dagokiona.

Barne energiak ez ditu bere baitan hartzen sistemak bere osoan higiduragatik duen energia zinetikoa, ezta kanpoko indar-eremuen eraginez sistemak izan dezakeen energia potentziala ere.

Sisteman materia, lan edo bero transferentzia izanez gero, sistemaren barne energia alda daiteke. Materia trukerik ez badago, sistema itxia dela esaten da. Kasu horretan termodinamikaren lehenengo legeak dio barne energiaren aldaketa sistemari transferitutako beroaren eta sistemak egindako lanaren kendura dela:  \Delta U = Q - W. Sistemak inguruarekin materia edo energia trukerik izan ezin badu, orduan sistema isolatua dela esaten da, eta kasu horretan barne energia ezin da aldatu.

## Kanpo estekak
Hartz Handia

**Hartz Handia** edo **Ursa Maior** —— Ipar hemisferioan ia urte osoan ikus daitekeen konstelazio bat da.. Bere mitologia ziurrenik historiaurreraino hedatzen da. Latinezko izenak "hartz[ik] handi[en]a" esan nahi du, gertu dagoen Hartz Txikia konstelazioarekin parekatzen baita. Ptolomeok zehaztu zituen 48 konstelazioetako bat da, K.a. II. mendean, greziar, egiptoar, babiloniar eta asiriar astronomoen tradizioan oinarrituta. Gaur egun onartzen diren 88 konstelazioen artean hirugarren handiena da. 

Hartz Handia batez ere bere erdigunean dagoen zazpi izarreko asterismoagatik da ezaguna. Asterismo honek izen asko jasotzen ditu, batzuetan atxiki zaion lapiko-formari lotuta. Berezia da asterismo honek eta Hartz Txikiaren erdian dagoen zazpi izarreko asterismoak antzeko itxura izatea. Osatzen duten izarretako bi hartuta, Dubhe eta Merak, Polaris izarra aurki daiteke, lerro zuzen bat egiten baitute hiruren artean. 

## Izenak 
thumb|200px|upright|ezkerrera|Hartz Handiaren marrazkia.
Euskaraz, konstelazio honen izena adierazteko, bi forma arautu dira. *Hartz Handia* bereziki testu didaktikoetan edo azalpen moduan erabiltzen da; *Ursa Maior* batez ere testu teknikoetan eta jasoetan. 

Hiztegietan izendapen gehiago aurkitzen ditugu: *Hartzizar handia,* *Hartz handi-argizagia* eta *Zazpi ohoin-Hartz*. Tokiko euskarazko testuetan izendapen hauek erabili izan dira: *Gurdia, Idi-ohoinak (Itohoinak)* eta *Zazpi-ahuntzak*.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ursa Minor

## Kanpo estekak
1742 Schaifers

**1742 Schaifers** asteroide gerrikoan aurkitutako 1742. asteroidearen izena da. 1934ko irailak 7an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1934 RO** zen.

## Kanpo estekak
1741 Giclas

**1741 Giclas** asteroide gerrikoan aurkitutako 1741. asteroidearen izena da. 1960ko urtarrilak 26an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Brooklyndik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1960 BC** zen. Bere izena Henry Lee Giclasengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1744 Harriet

**1744 Harriet** asteroide gerrikoan aurkitutako 1744. asteroidearen izena da. 1960ko irailak 24an aurkitu zuten Cornelis Johannes van Houtenek, Ingrid van Houten-Groeneveldek eta Tom Gehrelsek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **6557 P-L** zen.

## Kanpo estekak
Txeru García Izagirre

'*Pedro *Txeru* García Izagirre*' (Barakaldo, 1947ko uztailaren 2a - ) euskal herritar historiagile eta euskaltzalea da.

Barakaldoko San Bizente auzoan jaio zen, familia ugariko baten hirugarren semea. Txikitan Lutxanako futbol taldean jokatu zuen eta hamalau urterekin Aurrera enpresako lanbide eskolara jo zuen. Han doitzailea ofizioa ikasi egin zuelarik. Garai berean, Francoren erregimenean kontra borrokatu zuen, eta 1960 hamarkadako urteetan kartzelatu izan zen bi aldiz, hirugarren aldiz kartzelatu izan zen 1971ean, halaber, lan mundutik despeditua izan zen hiru bider langile eskubideen alde borrokatzeagatik.

Euskararekiko grinaren ondorioz Bermeora abiatu zen, hizkuntza ikasteko asmoz 1966an eta hurrengoan Ondarrura joan zen mintza-praktika egitera, soldaduskatik bueltan Elgoibar herrira joan zen lan egitera, hantxe ere aprobetxatu zuen euskara hobetzeko. Bueltan Barakaldoko euskararen aldeko mugimenduan aritu zen, euskara bultzatu nahian ezkerraldean, krisiak indar guztiekin jotzen zuen momentuan, industria-birmoldaketaren urteetan. AEKan (Alfabetatze Euskalduntze Koordinakundea) irakasle izan ondoren Administrazioan lanari ekin zion.

Barakaldoko historia, toponimia eta folklorea berreskuratzeko intentzioarekin ikertzen du. Egindako lanak hauek dira:

* *Ibaibe Herri Ikastetxea. Barakaldo. 25 urteurrena* liburua (2005) koordinatu zuen. Lan honetan mugimendu euskaltzalearen hastapenaren kapitulua ere idatzi zuen, bere esperientzia pertsonala eta jendearen oroitzapenez baliatuz.
 
* *Barakaldori buruzko bibliografia. Barakaldo a través de sus autores*. Hizpide batzuetatik hasita, lana zerrenda bibliografikoa da, 550 libururen erreferentziaz osaturikoa, ikertzaile, irakasle, miaketari eta dena delako gairen baten inguruan jakin nahian dabiltzan guztiei zuzenduta. Agertzen diren gaiak honako hauek dira: eleberriak, gizarte eta kultura gaietako liburuak, historia liburuak, politika, osasungintza, etxebizitza, demografia, zinea, ekonomia, beharginak, burdingintza…
 
Liburuan oinarrituta, Enkarterrietako Museoak “Barakaldo. Egileen begirada” erakusketa burutu zuen: Idazkiekin batera data zein arlo ezberdinetako elementu ugari aurkeztu ziren ( Erdi Aroko piezetatik hasita gaur egungo sormen plastikora iritsiz) Barakaldon mendeetan zehar presente egondako “aniztasuna” eta “barietatearen” isla izan direnak.
 
*K-Barakaldo* aldizkariaren erredakzio kontseiluan parte hartzen du.

## Erreferentziak
1743 Schmidt

**1743 Schmidt** asteroide gerrikoan aurkitutako 1743. asteroidearen izena da. 1960ko irailak 24an aurkitu zuen Cornelis Johannes van Houtenek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **4109 P-L** zen. Bere izena Bernhard Schmidtgatik jasotzen du. Hiru pertsonek aurkitu zuten lehen asteroidea da.

## Kanpo estekak
Paillaco

**Paillaco** Txileko hegoaldeko komuna eta hiri bat da. Los Ríos eskualdeko Valdivia probintzian dago. 2002ko erroldan, 19.790 biztanle zituen.

[thumb||200px|ezkerrera|**Paillaco** komuna [Los Ríos eskualdea|Los Ríos eskualdean.]]

## Kanpo estekak 
*  Paillacoko udalaren webgunea.
Mariquina

**Mariquina** Txileko hegoaldeko komuna da. Los Ríos eskualdeko Valdivia probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 18.223 biztanle zituen. Komunaren hiriburua San José de la Mariquina da.

thumb||200px|ezkerrera|Mariquina komuna Los Ríos eskualdean.

## Kanpo estekak 
*  Mariquinako udalaren webgunea.
Arizona Wildcats

**Arizona Wildcats** (), bere egoitza Arizona estatuko hiririk garrantzitsuenetako bat den Tucsonen duen Arizonako Unibertsitatearen kirol taldea da. Wildcatsek NCAAk antolatutako unibertsitate lehiaketetan parte hartzen dute eta Pacific-12 Conference konferentziako kide dira.

## Kirolak 
Wildcatsek honako kirol hauetan parte hartzen dute.

**Gizonezkoak**
* Beisbola
* Saskibaloia
* Krosa
* Atletismoa
* Amerikar futbola
* Tenisa
* Golfa
* Igeriketa

**Emakumezkoak**
* Boleibola
* Saskibaloia
* Krosa
* Atletismoa
* Futbola
* Softballa
* Tenisa
* Golfa
* Gimnasia
* Igeriketa
thumb|300px|Arizona Stadiumaren barnealdea.

### Saskibaloia 
Saskibaloi egitaraua unibertsitate honetako arrakastatsuenetako bat da Lute Olson taldeaz 1983an arduratu zenetik. 2007 arte, taldeak, 20 garaipen edo gehiagoko boladak izan ditu 20 denboraldiz jarraian, NCAAko torneoan 23 aldiz agertuz, eta Final Fourrean 1988, 1994, 1997 eta 2001ean. 1997an txapelketa irabazi zuen ordurarte azken txapelduna zen Kentucky Wildcats taldea garaitu ondoren.

Wildcats taldeko 35 jokalarik NBAn jokatzea lortu dute, horietako 11 gaur egun jokatzen ari direlarik, horien artean Damon Stoudamire, Mike Bibby, Andre Iguodala eta Gilbert Arenas nabarmen daitezkeelarik.

### Beisbola eta softbolla 
Beisbolean, Wildcatsek titulu nazionala 1976, 1980 eta 1986an irabazi zuten, eta softbolean emakumezkoetan zazpi aldiz.

## Palmaresa 
* Gizonezkoen saskibaloia: 1997
* Beisbola: 1976, 1980 eta 1986
* Softbola: 1991, 1993, 1994, 1996, 1997, 2001 eta 2006
* Gizonezkoen Golfa: 1992
* Emakumezkoen Golfa: 1996 eta 2000

## Kanpo estekak 
* Wildcatsen webgune ofiziala
Bernhard Schmidt

**Bernhard Valdemar Schmidt** (Naissaar, 1879ko apirilaren 11greg./martxoaren 30ajul. - Bergedorf, 1935eko abenduaren 1a) estoniar jatorriko alemaniar astronomo eta optikari bat izan zen.

Hanburgoko Behatokiko optikari eta astronomoa, lente mota bereziak egiteko prozedura tekniko bikainak egin zituen.

Sistema optiko original bat sortu zuen, berehala zenbait teleskopiotan adoptatu zena, Schmidt kamera bezala ezaguna, zeinekin espazioaren irudi eta argazkiak jarraitzea posible den, 50 gradu karratuko eremu zabal batekin, aberrazio esferikorik, komarik eta astigmatismorik gabea.

Sistema optiko honen berrikuntza, garai hartan, argi izpien bidean ispilu bat jartzean zetzan, irudiaren ertzetan bereziki sentikorra zen aberrazioa ezabatzen duen esfera formako azalerako lente zuzentzaile bat.

Bere omenez izendatu zen 1743 Schmidt asteroidea.
Henry Lee Giclas

**Henry Lee Giclas** (Flagstaff, Arizona, AEB, 1910eko abenduak 9-2007ko apirilak 2) estatubatuar astronomo bat izan zen.

1931n hasi zen laguntzaile bezala lanean Lowell Behatokian bere heziketa ordaindu ahal izateko, eta ordutik hurrengo udetan lan egin zuen 1942an astronomo bezala kontratatua izan zen arte.

Bere betebehar nagusienak kometa eta asteroideen kokapen zehatza neurtzea, 1936an hasi zuen proiektua, eta, batez ere, izarren mugimendu propioaren katalogazioa izan ziren, azken lan hau 1958an hasi eta 18 urtez egin zuelarik, lan honetan Robert Burnham, Jr. eta Norman G. Thomasen laguntza izan zuelarik, horretarako kliskada mikroskopio bat erabiliz.

Zenbait kometaren aurkitzailea izan zen, horien artean 84P/Giclas aldikako kometarena, baita zenbait asteroiderena ere, 2201 Oljato apolo asteroidea, une batean Orioniden ozar-izarren gorputz sortzailetzat hartu zena eta 2061 Anza amor asteroidea horien artean. 1741 Giclas asteroidea bere omenez izendatu zen.

1979an erretiratu zen, baina ez zion lan egiteari utzi 2007an hil zen arte.

## Ikus, gainera 
* Giclas katalogoa
Fish and chips

***Fish and chips*** (euskaraz, literalki, 'arraina eta patata frijituak') janari lasterreko plater beroa da, arrain-xerra frijitua birrineztatua, patata frijituekin zerbitzatua. Platera egiteko bakailaoa eta antzeko arrainak erabiltzen dira eta eraman ahal izateko paper edo kaxa batean biltzen da askotan. Britainia Handiko plater nazional honek, Ingalaterran zuen jatorria, non bi osagai horiek kultura immigrante bereizietatik sartuak baitziren. Commonwealtheko nazioetan ere jaten da, bereziki, Australian eta Zeelanda Berrian.

Arrain eta patata frijitu dendak 1860ko hamarkadan agertu ziren lehen aldiz Erresuma Batuan, eta 1910erako 25.000 baino gehiago zeuden Erresuma Batuan. 1930eko hamarkadan 35.000 denda baino gehiago zeuden, baina 2009an 10.000 inguru besterik ez. Gobernu britainiarrak arrain eta patata frijituen hornidura babestu zuen Lehen Mundu Gerran eta Bigarren Mundu Gerran. Erresuma Batuko elikagai bakanetakoa izan zen, gerretan arrazonatu gabea.

## Historia 
thumb|Fish and chips

Espainiako eta Portugalgo etorkin juduek tradiziozko plater hori Erresuma Batuan sartu zuten, XVI. mendean Erresuma Batuan finkatu zirenean. Arrain frijituak prestatzen zituzten, *pescado frito* ezagunaren antzera, hau da, irinetan estaltzen dira eta ondoren oliotan frijitzen dira. Ostiral arratsaldeetan Shabbat-eko arrain frijitua afaltzeko, hurrengo arratsaldean hotza jan zitekeen shalosh seudot-erako, modu horretan dastagarria, landare-olio likidoa erabiltzen baitzen gantz gogorra baino gehiago, gurina adibidez. Charles Dickensek "arrain frijituen biltegiak" aipatzen ditu *Oliver Twist*-en (1838), eta 1845ean Alexis Soyerrek *A Shilling Cookery for the People* bere lehen edizioan "arrain frijitua, juduen erara" errezeta bat ematen du, irina eta ura nahastuz frijitzen hasi aurretik.

Ez dago argi lehen arrain eta patata frijituen dendaren kokapena. Lehen denda ezagunak 1860ko hamarkadan ireki zituzten Londresen Joseph Malin ekialdeko europar juduak eta John Leesek Mossleyn (Lancashire) . Hala ere, arrain frijituak eta patata frijituak bananduta egon ziren gutxienez 50 urte lehenago, eta, beraz, ezin da baztertu lehenago konbinatuak izateko aukera, arrantza portu garrantzitsuekin lotu ahal izan baitziren.  Arraina eta patata frijituak Ingalaterrako langile klaseen artean bazkari bihurtu ziren, Iparraldeko arrantza bizkorraren ondorioz . 
 
Patata frijituak (xerrak edo patata zatiak), Ingalaterran garai berean ager zitezkeen lehen aldiz: Oxfordeko Hiztegi Ingelesak (*Oxford English Dictionary)* "patata frijituak" aipatzen ditu Charles Dickensen "A Tale of Two Cities" (1859) liburuan: "patata frijituak, olio tanta nazkagarri batzuekin frijituak".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marty Feldman

**Marty Feldman** (1934ko uztailaren 8a, Londres &ndash; 1982ko abenduaren 2a, Mexiko Hiria) ingeles aktore, komedia idazle eta umorista bat izan zen.

Telebista hainbat umore saioetan agertu zen, esate baterako *At Last the 1948 Show* edota *Marty*, biekin BAFTA bana irabazi zituelarik. Zineman *Young Frankenstein* (1974) filman Igor laguntzailearen papera eta ''The Adventure of Sherlock Holmes' Smarter Brother* (1975) filman Orville Stanley Sacker sarjentuaren papera antzeztu zituen.

Bitxikeria gisa, maiz, Euskal Herria nahiz Espainian zinemazale eta ikusleek Blaki euskal herritar aktorearekin nahastu ohi zuten, bien arteko antzekotasun fisiko eta batez ere antzeko aurpegia eta begirada baitzuten.

## Filmografia 
### Zinema 
* *The Bed-Sitting Room* (1969)
* *Every Home Should Have One* (1970)
* *Young Frankenstein* (1974)
* *The Adventure of Sherlock Holmes' Smarter Brother* (1975)
* *Silent Movie* (1976)
* *40 gradi all'ombra del lenzuolo (Sex With a Smile)* (1976)
* *The Last Remake of Beau Geste* (1977)
* *In God We Tru$t* (1980)
* *Slapstick of Another Kind* (1982)
* *Yellowbeard* (1983)

### Telebista 
* *At Last the 1948 Show* (1967)
* *Marty* (1968)
* *Marty Amok* (1970)
* *Marty Abroad* (1971)
* *The Marty Feldman Comedy Machin*e (1971-1972)
* *The Marty Feldman Show* (1972)
* *Marty Back Together Again'' (1974)

## Kanpo estekak 
* Marty Feldman aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Giclas katalogoa

**Giclas katalogoa** mugimendu propio nabarmen bat duten izarrak dituen katalogo astronomiko bat da. Henry Lee Giclasek eta honen laguntzaile izan ziren Robert Burhnam, Jr. eta Norman G. Thomasek egin zuten bi zati ezberdinetan: lehena 1971n ipar hemisferiorako eta bestea 1978an hego hemisferiorako.

Bi katalogo hauek AEBetako Arizona estatuko Lowell Behatokian bildu ziren. Ipar hemisferioko katalogoak 8989 objektu biltzen ditu, hego hemisferiokoak soilik 2758 biltzen dituen bitartean, deklinazioari dagokionez estaldura ez osoaren ondoriozko diferentzia. Giclas katalogoa osatzen duten izarrak *G FFF-NNNA* eran agertzen dira, non *FFF* eta *NNN*k zenbaki osoak irudikatzen dituzten, hizki batekin batera (A), bigarren zenbakiaren atzean joan daitekeena. Adibidez, G 045-020 edo G 45-20k Wolf 359 (CN Leonis) izarra izendatzen du.

## Euren Giclas zenbakiagatik ezagutzen diren izarren adibideak 
## Ikus, gainera 
* Bonner Durchmusterung
* Gliese katalogoa
* Ross katalogoa
* Zhakozhaj katalogoa

## Kanpo estekak
Eneko Satrustegi

**Eneko Satrustegi Plano** (Atarrabia, Nafarroa Garaia, 1990eko irailaren 25a - ) Atarrabiar futbol jokalaria da.

## Biografia 
Ezker edo erdiko atzelari moduan aritzen da. Osasunako harrobian hezia, lehen taldearekin egin zuen debuta lehen mailan 2011/12 denboraldian. Talde gorritxoan ez zuen ia aukerarik izan eta Numanciara bidali zuten lagatu gisa. bere kontratua bukaturik Murtziara joan zen. Polonian jokatzen egon ondoren, Cultural Leonesarekin sinatu zuen 2024/25 denboraldirako. Leonesarekin Bigarren mailarako igoera lortu zuen, bere ibilbideko hirugarrena Castelló eta Santanderren lortutakoekin.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Franco (argipena)

**Franco** izenak hainbat esanahi ditu.

Pertsonaiei dagokienean,
* Dave Franco, estatubatuar aktorea;
* Dolores Franco Manera, espainiar irakasle, idazle eta itzultzailea;
* Federico Franco, paraguaitar zirujau eta politikaria;
* Fernando Franco García, espainiar zinema zuzendari eta muntatzailea;
* Francisco Franco, XX. mendeko espainiar diktadorea;
* Helena Franco, Gipuzkoako Foru Aldundiko Ahalduna;
* Itamar Franco, brasildar politikaria;
* James Franco, estatubatuar aktore, gidoigile, zuzendari, ekoizle, modelo, idazle, musikari eta margolaria;
* Jesús Franco, espainiar zinema zuzendari, musikagile eta aktorea;
* José Franco y Ribate, espainiar banda-zuzendari eta musikagilea;
* Julio Franco, gipuzkoar margolaria;
* Marielle Franco, brasildar soziologo, feminista, politikari eta giza eskubideen aldeko ekintzailea;
* Mela Franco Habijan, filipinar aktore eta modeloa;
* Ramón Franco, espainiar politikari, militar eta pilotua;
* Ricardo Franco, espainiar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea;
* Sylvain Franco, lapurtar futbolaria.

Tokiei dagokienean,
* El Franco, Asturiasko udalerria.

## Ikus, gainera 
# Franko (argipena)
Erosteko ahalmen

Ekonomian, **erosahalmena** edo **erosteko ahalmena** pertsona eta familiek euren errentarekin eros ditzaketen ondasun eta zerbitzuen multzo generiko eta zehaztu gabekoa da, horien uneko prezioetan. Inflazio edo prezioen gorakada dagoenean, erosteko ahalmena jaitsi egiten da, errentak neurri berean goratzen ez badira. Terminoa klase sozialak sailkatu eta, marketin arloan, produktu eta zerbitzu berrien prezioa ezartzean nori zuzendu behar zaizkion finkatzeko.

## Erosteko ahalmenaren kalkulua 
start=0|thumbtime=33|thumb|**Inflazioa** zer den, zergatik gertatzen den eta zer ondorio dituen azaltzen duen bideoa.
Erosteko ahalmena, oro har, moneta-unitate batekin (dolarra edo euroa) eros daitezkeen ondasun eta zerbitzuen kopuruaren arabera neurtzen da.

Erosteko ahalmena kalkulatzeko, pertsona edo etxe batek behar eta eskuratu nahi dituen ondasun eta zerbitzuen kostua hartu behar da kontuan. Beraz, erosteko ahalmenaren kalkuluan oinarrizko produktuen prezioak sartu behar dira, hala nola janaria, etxebizitza, arropa eta zerbitzu publikoak, luxuzko ondasun eta zerbitzuak, hala nola bidaiak, hezkuntza eta entretenimenduak.

Erosteko ahalmena kalkulatzeko, kontsumitzailearen prezioen indizea (KPI) izeneko neurria erabiltzen da, eremu geografiko jakin batean etxebizitzek kontsumitzen dituzten ondasun eta zerbitzuen prezioen aldaketa neurtzen duena. KPI kalkulatzeko, ondasun- eta zerbitzu-saski baten prezioak konparatzen dira, denboraldi jakin batean, eta saski beraren aurreko aldiko prezioak.

KPIa kalkulatu ondoren, erosteko ahalmena zehaztu daiteke pertsona edo etxe baten diru-sarrerak KPIren arabera doituz. Adibidez, pertsona batek aurreko urtean 10.000€ irabazi bazituen eta KPIa %2 igo bazen, orduan bere erosteko ahalmena 9800€ izango litzateke, behar dituen eta eskuratu nahi dituen ondasun eta zerbitzuen kostua handitu egin delako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1998ko Italiako Giroa

**1998ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 81. edizioa izan zen. 1998ko maiatzak 16 eta ekainak 7 artean ospatu zen, sarrerako bat eta 22 etapatan banatutako 3811 kilometroko ibilbidea eginez. Nizan hasi eta Milanen amaitu zen.

162 txirrindularik parte hartu zuten 9 txirrindulariko 18 taldetan banatuta, proba 94k amaitu zutelarik.

Garailea izan zen Marco Pantanik, proba, batez beste, 38,569 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra - Maglia arrosa 
### Puntukako sailkapena - Maglia ciclaminoa 
### Mendiko sailkapena - Maglia berdea 
### Taldekako sailkapena 
## Talde eta txirrindulari parte-hartzaileak 
## Kanpo estekak
Futrono

**Futrono** Txileko hegoaldeko komuna eta hiri bat da. Los Ríos eskualdeko Ranco probintzian kokatuta dago, Ranco aintziraren ipar-ekialdean. 2002ko erroldan, 15.670 biztanle zituen.

[thumb||200px|ezkerrera|**Futrono** komuna [Los Ríos eskualdea|Los Ríos eskualdean.]]
thumb|450px|ezkerrera|**Futrono** mapan
## Kanpo estekak 
*  Futronoko udalaren webgunea.
*  Futronoko zerbitzu turistikoen webgune ofiziala
Muezzin

[thumb|Muezzina otoitzerako deia egiten, [Almonaster la Realgo meskitan (Espainia).]]
**Muezzina** (, arabierazko , -  ahoskatua- hitzetik ekarria, euskaraz «oihularia» esan nahi duena) Islamean, bost aldiz egunean adhan edo otoitzera deitzeko ardura duen meskitako kidea da, sarritan dorre edo minaretetik.

Muezzina bere ahots eta izaeragatik aukeratzen da. Batzuetan, adhana egiteaz gain, otoitzean zehar pulpitu edo minbarraren kontrako aldean dagoen plataforma batean jartzen da eta imamaren sermoiei erantzuten die. Gaur egun, muezzinak sarritan ez dira minareteetara igotzen, baizik eta otoitzerako deia megafonia bidez egiten dutela.

Islameko lehen muezzina izan zen Bilal bin Rabah (). Badira euren ahotsaren kalitateagatik ospetsuak diren beste muezzin batzuk ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kroaziako Estatu Independentea

**Kroaziako Estatu Independentea** (kroazieraz *Nezavisna Država Hrvatska*, NDH) estatu txotxongiloa izan zen, Bigarren Mundu Gerran Alemania Naziak sorturikoa. Estatua 1941eko apirilaren 10ean eratu zen, Jugoslavia Ardatzeko potentziek inbaditu zutenean. Bosnia-Herzegovina osoa beretu zuen NDHk, Serbiako zenbait zonalderekin batera. Teknikoki, herrialdea monarkia eta protektoratu italiarra izan zen 1941eko maiatzaren 19ko Erromako ituna sinatu zenetik, 1943ko irailaren 8an jazotako Italiaren kapitulaziora arte, baina errege izateko aukeratuak, Aostako Aimone printzeak, kargua hartzeari uko egin zion, Italiak gehiengo kroaziarra zuen Dalmaziar kostaldea beretu izanarekin ez zetorrelako bat.

Izatez kontrola gobernuan zegoen Ustaxe mugimendu faxistaren eta bere *Poglavnik*aren, Ante Pavelić, esku zegoen, zeinak eragin alemaniarraren pean zeuden batez ere. Bere lehen bi urteetan, 1943ra arte, estatuak jabekide izan zituen Italia eta Alemania. Gainera, Dalmazia erdialdea zuzenean beretu zuen Italiak, *Mare nostrum* italiar bat sortzeko helburuan aurrera egiteko modura. Eragin italiarra 1943an amaitu zen, Benito Mussolini lider faxista egotzi ondoren.

Kroaziako Estatu Independentearen arraza-jomuga izan ziren juduak, serbiarrak eta ijitoak. Haien aurka eskala-handiko genozidio kanpainak egin ziren, Jasenovac kontzentrazio-esparrua moduko lekuetan.

## Kanpo estekak
Ukrainako erlojupeko txirrindularitza txapelketa

eskuinera|140px
**Ukrainako erlojupeko txirrindularitza txapeketa** urtero ospatzen da 1997tik urteroko erlojupeko Ukrainako txapelduna erabakitzeko.

Titulua banakako erlojupeko espezialitatean ospatutako lasterketa bakar baten txirrindulariarentzako da. Garaileak Ukrainako banderaren koloreak dituen maillota eramateko eskubidea du erlojupeko proba orotan hurrengo urteko txapelketararte.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Ukrainako errepide txirrindularitzako txapelketa

## Kanpo estekak
Ukrainako errepide txirrindularitzako txapelketa

eskuinera|140px
**Ukrainako errepide txirrindularitzako txapelketa** 1997tik urtero ospatzen da Ukrainako txapelduna izango den txirrindularia erabbakitzeko. Titulua lasterketa bakar baten garaileari ematen zaio. Garaileak Ukrainako banderaren koloreak dituen maillota erabiltzeko eskubidea du hurrengo urteko txapelketararte.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Ukrainako erlojupeko txirrindularitza txapelketa

## Kanpo estekak
La Unión (Txile)

**La Unión** Txileko hegoaldeko komuna eta hiri bat da. Los Ríos eskualdeko Ranco probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 39.447 biztanle zituen. Komunari izena Llollelhue eta Radimadi ibaiek, Bueno ibaiaren adarrak, bat egiten duten gunetik datorkio.

[thumb||200px|ezkerrera|**La Unión** komuna [Los Ríos eskualdea|Los Ríos eskualdean.]]

## Kanpo estekak 
*  La Unióneko udalaren webgunea.
*  La Unióneko zerbitzu turistikoen webgune ofiziala
2001eko Andaluziako Itzulia

**2001eko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 47. edizioa izan zen. 2001eko otsailak 18 eta 22 artean ospatu zen, 5 etapatan banatutako 857,1 kilometroko ibilbidea eginez. Kordoban hasi eta Granadan amaitu zen.

136 txirrindularik parte hartu zuten 8 txirrindulariko 17 taldetan banatuta, proba 106k amaitu zutelarik.

Garailea izan zen Erik Dekkerrek proba, batez beste, 38,680 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Erregulartasunaren sailkapena ere irabazi zuen. Mendiko sailkapena Dave Bruylandtsentzat izan zen, tarteko helmugena Gonzalo Bayarrirentzat eta taldekakoa Alessiorentzat.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Bektore-eremua

[250px|thumb|Bere [errotazionala ezeztatzen ez den eremu bektorial ez kontserbatibo baten adibidea.]]

**Bektore-eremuak** matematikan bektore magnitude baten banaketa espaziala irudikatzen du. Bektore kalkuluaren adierazpen bat da eta bektore bat Euklidestar espazioan puntu bakoitzari modu honetan lotuarazten du: \varphi:\R^n \to \R^n.

Bektore-eremuak fisikan, adibidez, fluido baten abiadura eta norantza irudikatzeko erabili ohi diraL, baita grabitazio indarra edo indar elektromagnetikoaren intentsitatea eta norantza irudikatzeko ere.

## Kanpo estekak
1979ko Munduko Eskrima Txapelketa

**1979ko Munduko Eskrima Txapelketa** Munduko Eskrima Txapelketaren 44. edizioa izan zen. 1979ko abuztuak 18 eta 28 artean ospatu zen Australiako Melbourne hirian Nazioarteko Eskrima Federakuntzak eta Australiako Eskrima Federakuntzak antolatuta.

## Emaitzak 
### Gizonezkoak 
**Banakako floretea**
# Alexandr Romankov 
# Pascal Jolyot 
# Fabio dal Zotto 

**Taldekako floretea**
# 
# 
# 

**Banakako ezpata**
# Philippe Riboud 
# Ernő Kolczonay 
# Leszek Swornowskyi 

**Taldekako ezpata**
# 
# 
# 

**Banakako sablea**
# Vladimir Naslimov 
# Viktor Krovopuskov 
# Mikhail Burzev 

**Taldekako sablea**
# 
# 
# 

### Emakumezkoak 
**Banakako floretea**
# Cornelia Hanisch 
# Valentina Sidorova 
# Ildikó Schwarczenberger 

**Taldekako floretea**
# 
# 
# 

## Kanpo estekak
Dan Aykroyd

**Dan Aykroyd** (1952ko uztailaren 1a, Ottawa, Ontario) kanadar aktore, umorista, abeslari eta gidoilari bat da.

John Belushi aktore eta umoristarekin batera *The Blues Brothers* bikotea osatu zuen. Bestalde, *Trading Places* (1983), *Ghostbusters* (1984), *Spies Like Us* (1985), *My Stepmother Is an Alien* (1988), *Ghostbusters II* (1989), *Driving Miss Daisy* (1989) eta *My Girl* (1991) filmeetan antzeztu izanagatik ere ospetsua bada.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Dan Aykroid aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Serhiy Honchar

**Serhiy Honchar** (; Rivne, 1970eko uztailaren 3a) ukrainar txirrindulari ohi bat da, profesionala 1996 eta 2010 artean, denbora horretan 29 garaipen lortuz.

Erlojupekoan espezialista da, dituen Munduko Txapelketako hiru dominek frogatzen duten bezala.

Itzuli Handietan lortu dituen emaitzarik hoberenak Italiako Giroan lortu ditu, non 5 etapa garaipen lortu dituen, 2004ko Italiako Giroan 2. postuan amaitzea ere lortuz. Gainera, 2001eko Italiako Giroan 4., 1997ko Italiako Giroan 5., 2005eko Italiako Giroan 6., 1999ko Italiako Giroan 7., 2003ko Italiako Giroan 8., 2002ko Italiako Giroan 9. eta 1998ko Italiako Giroan 10. ere izan zen.

2006ko Frantziako Tourrean lehen erlojupekoa irabazi zuen, hala, une horretan sailkapen nagusiko lider bihurtuz. Hala, Frantziako Tourreko maillot horia jantzi zuen lehen ukrainarra izan zen. Azken erlojupekoa ere irabazi zuen, Parisko azken helmugara iritsi baino egun bat lehenago.

2007ko ekainean T-Mobile Team taldetik bota zuten Romandiako Tourrean zehar eginiko barne analisi batzuei buruz taldean zeuden zalantzen ondorioz eta 2007ko Italiako Giroan parte hartu zutenetatik ere kanpo utzi zutenak.

Ofizialki 2010an erretiratu zen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
* Ideal (1996)
* Aki (1997)
* Cantina Tollo (1998)
* Vini Caldirola (1999)
* Liquigas (2000-2001)
* Fassa Bortolo (2002)
* De Nardi (2003-2004)
** *De Nardi-Colpack-Astro* (2003)
** *De Nardi* (2004)
* Domina Vacanze (2005)
* T-Mobile (2006-2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Martin Tourskoa

**Martin Tourskoa** (; Savaria, Panonia, gaur egun Hungaria, 316 edo 336 – Candes, Galia, gaur egun Frantzia, 397ko azaroaren 8a) Toursko apezpikua izan zen. Kristaudiko santurik garrantzitsuenetako bat da. Haren jaieguna azaroaren 11n ospatzen da.

San Martin Tourskoari eskainiak daude Donejakue bideko eliza asko, besteak beste Euskal Herrian.

## Bizitza 
Erromako gudarostean militarra izan zen, eta ondoren kristau bihurtu eta apaiz egin zen. Mendebaldeko lehen monasterioa sortu zuen (Marmoutierkoa). Haren hilobiak Donejakue bideko erromes ugari erakartzen zituen. Elezahar asko sortu ziren Martini buruz, eta kristau santu ospetsuenetako bat bilakatu zen. Europa elkartzen duen zubi espiritualtzat hartzen da, Hungariari eta Frantziari loturik baitago

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Almonaster la Realgo meskita

**Almonaster la Realgo meskita** () Espainiako Andaluzia erkidegoko Huelvako probintziako herri horretan zegoen islamdar otoitz-gune bat izan zen. Kordobako kaliferriaren garaian eraiki zen, IX. eta X. mendearen artean, Almonastergo gazteluaren barnean, VI. mendeko basilika bisigodo baten hondakinen gainean, honen materialak berrerabili egin zirelarik. Kristau Errekonkistaren ondoren ermita bihurtua izan zen, Andre Maria Sortzez Garbiari eskainia, ordutik gurtza katolikoa zuelarik.

Balio handiko multzo historiko eta artistiko bat da, landa gune batean Espainian ia kalterik jasan gabe mantendu den andalustar meskita bakarra baita, egundaino eraikin hauen propioa den xalotasun eta baretasuna mantenduz. Erromatar, kalifar eta kristau elementuekin, 1931ko ekainak 3an Monumentu nazional izendatua izan zen, modu orokorrean 1949ko apirilak 22ko dekretua eta Espainiar Ondar Historikoari buruzko 16/85 Legeak modu orokorrean babestua. Gaur egun, bere funtzio erlijiosoa kulturgune funtzioarekin uztartzen du.

## Deskribapena 
thumb|ezkerrera|Barnealdeko zutabeak.
Meskita Almonaster la Real herria domeinatzen duen muino baten eraikia dago. Otoitz-guneaz gain, zezen plaza baten ondoan dagoen gotorleku musulman bat ere hartzen duen multzo batean dago.

Trapezoide formako eraikin bat da, ziur asko lurrazalaren gainbeherak eragindako forma. Tenpluaren egituran islamdar gurtza tokien antolaketa klasiko bat ikus daiteke, bi gune ezberdin ikus daitezkeelarik: Abluzioen patioa edo sahna, eta otoitz aretoa edo harama, alboko hamaika metro inguruko area karratu bat osatuz. Otoitz aretoa zabalera ezberdineko bost nabez osatua dago. Bere arkudiak, Kordobako meskitakoak bezala, alkiblarekiko zeharka doaz. Erdiko nabea hurrengo biak baino zabalagoa da, hauek, era berean, kanpoaldeko biak baino zabalagoak direlarik. Hegoaldeko aldean dauden zatiak besteak baino zabalagoak dira, argi eta garbi T forma hartuz. Patioa mendebaldeko alboko bi nabeen luzapenean, zati batean harkaitzean zulatua dago.

Eraikina adreiluz, granitozko harlanduz eta harri-hormaz egina dago. Eraikitzeko, I. eta II. mendeetako erromatar jatorriko hil aldare, zutabe eta kapitelak bezalako eramateko gaiak erabili ziren, baita V. eta VI. mendeetako zati bisigodoak ere, epitafiodun hilarri bat, ikonostasi kantzel bat, zimazio bat eta ateburu bat. Arkuak adreiluz eginak daude, eta euskarri heteroklito batzuetan pausatuak daude. Batzuk zutabe fusteak dira, beste batzuk harrizko zutabeak.

## Kanpo estekak
Eldorado Business Tower

**Eldorado Business Tower**, Brasilgo São Paulo hirian dagoen bulego etxe orratza da. Guztira 141 metro eta 36 solairu dauzka eta 2007an amaitu zuten eraikitzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak