Sexploitation film

[thumb|Russ Meyer-en *[Vixen!* filmaren posterra (1968).]]
[thumb|[Isabel Sarli *La mujer de mi padre* film argentinarrean.]]

**Sexploitation** (Sexu-esplotazioa) esplotazio-zinematik eratorria da (), eta biluztasuna eta sexualitatea – nahiz eta sexu-ekintza espliziturik ez izan – erabiltzen ditu publikoaren erakargarri nagusi gisa. Garapen handia izan zuen AEBetako zinematografian 1960tik 1970eko hamarkadaren amaiera arte.

Askotan genero zinematografikotzat hartzen den arren, exploitation-zinematik deritzonak batez ere ekoizpen-modu berezia duen industria bati egiten dio erreferentzia: irabazi errazak lortzeko diseinatutako aurrekontu txikiko film independenteak, oinarrizko formula narratiboak, sexua eta indarkeria bezalako gai sentsazionalisten eta tabuaren gehiegizko irudiak eta argazkigintzaren, soinuaren eta emanaldiaren kalitate eskasa dituena.

Film mota horiek *grindhouse* izenekoetan proiektatzen ziren (hiriaren erdialdean zeuden ustiaketarako zinema independente emateko areto txikiak), autozineetan (ingelesez: *drive-ins*) eta, geroago, zuzenean bideorako.

Sexploitationaren sorrerak inflexio-puntu bat markatu zuen eta exploitation «klasikoa» desagertzea eragin zuen; izan ere, hark ez bezala, ez zuen bere edukia justifikatu nahi, baizik eta tonu ironiko edo umoretsua hartzen zuen nahita.

## Historia 
Kategoria 1960ko hamarkadan Estatu Batuetan izan zuen gorakadaren testuinguruan aztertu ohi da, kontsumo-gizartearen sendotzeak, iraultza sexualaren aldaketa kulturalek eta gizonen desioaren merkantilizazio berriak markatuta, *Playboy* adibide enblematiko gisa hartuta. Azpigenero hau 1960ko hamarkadaren hasieran loratu zen; 1950eko hamarkadako «film nudistetatik» harago joan zen. Film horiek legezkoak izatera igaro ziren, Gorte Gorenak «hezitzailetzat» jotzen zituen epai bati esker.

1960ko hamarkadaren hasieran, Hays Kodea ahultzen hasi zen, Lehen Zuzenketaren aurkako babes artistikoengatik eta Estatu Batuetako legeetan egindako legezko aldaketen ondoren agertzen diren lizunkeria-parametro berriengatik (sexua ez da lizuna). Horrela, Sexploitationen Urrezko Garaia sortu zen. Ustiapen-zinemako korronte horrek sexu-xehetasunak eta biluziak nabarmentzen zituen, B zinema-ekoizpena zuen, eta grindhouse izeneko antzoki berezietan erakusten ziren (1970ean sortu ziren zinema pornoen zuzeneko aurrekariak, pelikula esploitationak aurkezten zituztenak eta adin nagusikoak sartzea mugatzen zuten onarpen-arauak bete behar zituztenak).
[thumb|[Russ Meyer zuzendaria.]]
AEBetan hauek izan ziren generoan gailendu ziren zuzendari batzuk: Russ Meyer, Doris Wishman, Radley Metzger eta Joseph W. Sarno. *The Immoral Mr. Teas* (1959), Russ Meyerrek zuzendutako lehenengo filma, sarritan, generoaren hasiera gisa erakutsi da, Sexploitation hasiera eta lehenengo «nudie-cutie». Sexploitation filmen ekoizpena batez ere Los Angelesen eta New Yorken izan zen, eta neurri txikiagoan, Florida eta Texas estatuetan. Urteekin, film kopurua hain handia bihurtu zen generoak bere banaketa eta erakustaldi zirkuitua garatu zuela. 60ko hamarkadaren amaierarako, batzuek beren kalitatea nahikoa hobetu zuten ohiko zinemetan erakusteko.

1960ko hamarkadan zentsura-erregulazioek behera egiten jarraitu zuten heinean, lehen «nudie cuties» horien ordez «roughies» edo «kinkies» deitutakoak jarri ziren modan, eta gai bortitzagoetan zentratu ziren, hala nola bortxaketan, pertsonen trafikoan eta perbertsioetan.

Sexploitation zinema, bestetik, hardcore edo porno gogorra pornografiarako aitzindaritzat edo trantsiziotzat hartu izan da, 1970eko hamarkadaren hasieran «porno chic» -aren etorrerarekin goraldi labur bat lortu zuena. Sexploitation generoaren gainbehera 1970eko hamarkadaren amaieran iritsi zen, mainstream zinemak sexploitationaren edukia bereganatu zuenean. Beste faktore erabakigarri batzuk helduentzako zinema-aretoen murrizketa, autozinesen desagerpena eta bideo-banaketaren etorrera izan ziren.

## Sexploitation beste herrialdetan 
[thumb|Isabel Sarli *[La tentación desnuda* filmean (1966).]]
Sexploitation filmen ekoizpena ez zen Estatu Batuetara mugatu. Garapen garrantzitsua izan zuen Europako herrialdeetan, hala nola Erresuma Batuan, Frantzian, Espainian eta Alemanian, besteak beste. Australian, sexploitation *ozploitation* izenez ezagutzen den zinemaren fenomeno zabalago baten parte izan zen.

Latinoamerikako kasuan, Armando Bó eta Isabel Sarli bikote argentinarraren lana nabarmendu zen. Lehenengoak zuzendutako eta bigarrenak protagonizatutako sexploitation filmen multzo zabala ekoitzi zuten, eta jatorrizko herrialdean eta eskualdean ez ezik, munduko beste herrialde askotan ere ezagunak izan ziren. Film horien bidez, Sarli generoaren ikono gisa eta Hego Amerikako legenda gisa ezagutzera eman zen. Testuinguru horretan ere Brasilen *pornochanchadak* eman ziren. Mexikok ere antzeko fenomenoa ezagutu zuen.

Asian, Japoniak bere sexploitation korrontea garatu zuen, *pinku eiga* ("film arrosa" japonieraz) izenekoa, 1960ko hamarkadaren bigarren erdian ospe handia lortu zuena, baita *roman poruno* ("pornografia erromantikoa" japonieraz) ere, eduki bortitzagoa eta fetitxistagoa zuena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* B film
* Blaxploitation

## Kanpo estekak 
* Sexploitation filmen zerrenda IMDb webgunean.