Studio Ghibli

animaziozko filmak egiten dituen Japoniako estudio bat da. Anime motako filmak egiteagatik da ezaguna. 1985eko ekainaren 15ean sortu zen, *Kaze no Tani no Naushika* ("Naushika, haizearen haranekoa") filmak izandako arrakastaren ondoren.

## Izena 
Ghibli izena Hayao Miyazakik sortutako izena da. Libiar-arabiar hitza da, herrialde horretako basamortuko haize beroa deskribatzeko erabiltzen dena. Ideia originala zen Ghibli estudioak "haize berri bat emango ziola anime industriari". Erreferentzia egiten dio hegazkin italiarrari, Caproni CA. 309 *Ghibli.* Hitz italiar originala zuzenean ギブリ *(Giburi)* bezala itzultzen da. Japonieraz, estudioaren izena ジブリ(*Jiburi)* da.

Enpresaren hasierako asmoa bakarrik film luze originalak sortzea zen, baina sortu zenetik, hainbat telebistarako filmak, film labur eta telebista iragarkiak egin dituzte, haien 20 film luzeez aparte.

Studio Ghibliren 29 urteetan enpresak arrakasta handia lortu du bere filmekin, bai Japonian eta nazioarteko zine merkatuan, eta estudioaren 9 pelikula zinemaren historian etekin gehien lortu duten anime pelikulen artean daude.

Estudioaren benetako lehen arrakasta *Majo no Takkyūbin* ("Sorginaren posta zerbitzua") izan zen, 1989an Japonian etekin handienak bildu zituen filma. Hala ere, Studio Ghibiliren film handiena 2001eko *Chihiroren bidaia* izan zen, Hayao Miyazakik idatzi eta zuzendutakoa, eta Toshio Suzukik produzitarikoa. *Chihiroren bidaia* Japoniako film arrakastatsuena bihurtu zen, James Cameronen *Titanic* filmaren lekua hartuz.

2014ko abuztuan Studio Ghiblik pelikulak egiteari denbora batean utziko ziola esan zuen, Hayao Miyazakik erretiratzearen ondorioz. Hala ere, duela hilabete batzuk zuzendariak beste film luze bat egiten ari dela adierazi zuen *Kimitachi wa Dou Ikiru ka* (*Zelan bizi zara?)* deiturikoa.

## Filmen zerrenda 
### Koprodukzioak 
*Dordoka gorria* (2016)

## Kolaborazioak eta "Miyazaki Formula" 
Ghibli Estudioak Japoniako animatzailerik hoberenetarikoekin egin du lan. Estudioak produzitako 21 filma eta beste hainbat iragarki, film labur, bideo-joko eta musika bideoak sortzen lan egin duten animatzaile garrantzitsuenen artean, Kitarō Kōsaka, Masashi Ando, Kenichi Yoshida, Akihiko Yamashita eta Hideaki Anno daude. Animatzaile hauekin lan egiteak izugarrizko bultzakada eman dio Ghibliri urteetan zehar, haien talentuaz aparte, artista hauen izen onaz baliatu izan ahal dira-eta.

### Kitarō Kōsaka 
1986an Oh! Production estudioa utzi zuen Hayao Miyazaki-ren eskumako eskua bihurtzeko (horrela ezagutzen dute Japonen). Ghibli estudioarekin egindako lanen artean, *Haugu No Ugoku Shiro* (“Gaztelu Ibiltaria”, 2004),  *Sen to Chihiro no kamikakushi* (“Chihiroren bidaia”, 2001) eta *Mononoke-hime* (“Mononoke Printsesa”, 1997) daude.

### Masashi Ando 
*Sen to Chihiro no kamikakushi* (“Chihiroren bidaia”, 2001) eta *Mononoke-hime* (“Mononoke Printsesa”, 1997) pelikuletan lan egin zuen Andok ere bai, haren ibilbide profesionalari hasiera emanez. Geroago, urte batzuez utzi zuen Ghibli estudioa, baina 2013an bueltatu zen *Kaguya-hime no Monogatari* (“Kayuga Printsesaren kondaira”, 2013) pelikulan lan egiteko.

### Kenichi Yoshida 
1990an sartu zen Yoshida Ghibli estudioan. *Omoide Poro Poro* (“Atzo Bakarrik”, 1991) eta *Kureai no Buta* (“Karmin-koloreko Txerria”, 1992) filmetan lan egin zuen. Hauek produzitu eta gero Ghiblitik atera eta freelance moduan hasi zen lanean.

### Akihiko Yamashita 
Ghibli estudioetako animatzailea da Yamashita, eta bertan egin dituen lan esanguratsuenak *Haugu No Ugoku Shiro* (“Gaztelu Ibiltaria”, 2004) eta *Gedo Senki* (“Ged-en gudu kronikak”, 2006)

### Hideaki Anno 
Ghibli estudioekin lan egin duen animatzailerik ezagunenetarikoa da Anno. 1984an, Ghibli estudioen iragarki bat ikusi zuen aldizkari batean, animatzaileen beharrean zeudela. Beraz, Anno Miyazakirekin batu zen estudioan, bere marrazkiak erakutsi, eta Miyazakik kontratatzea erabaki zuen. *Kaze no Tani no Naushika* (Haizearen Aranaren Naushika, 1984) pelikula sortu zuten horrela, Hayao Miyazaki-ren beraren manga batean oinarritu zena.

### Miyazaki Formula 
Aipatutako pelikula hauek Ghibli estudioaren ezagunenak dira. Argi dago, beraz, animatzaile hauen guztien laguntza garrantzitsua izan dela Hayao Miyazaki-ren delako formula hori aurrera eramateko. Baina, zer da, zehazki, Miyazaki-ren formula hau? Bada, Ghibli estudioen filmak aztertzean, eredu moduko bat jarraitzen dutela konturatu gaitezke. Horrek ez du esan nahi pelikula edo istorio guztiak berdinak direnik; baina egia da Ghibli estudioen filma gehienek eskema bat jarraitzen dutela. Protagonista gehienetan neska gazte bat da, eta beti du *sidekick* bat: animalia bat, mutiko bat, edo gauza biak. Miyazakiren pelikulen protagonistek haien bizitzan agertzen den oztopo bat gainditu beharko dute. Maitasuna beti da ageri, baina ez beti modu erromantikoan. Gainera, eta agian Ghibli estudioen filmen ezaugarri esanguratsuena dena, Miyazakik kondairazko giroak sortzen ditu haren animazioetan: lokalizazioak beti izugarri politak dira, ipuinetako bezalako lekuak; eta nolabaiteko magia dute haien baitan. Ezaugarri hauek guztian nahastean, Hayao Miyazakiren formula lortzen dugu; hainbat urtetan zehar filma arrakastatsuak produzitzea ahalbidetu diona.

Horretaz aparte, esan beharra dago Hayao Miyazakik inoiz ez dituela umeentzako filmak egin nahi izan. Izan ere, Ghibli estudioen pelikula gehienek gai etiko eta moral sakonak lantzen dituzte, eta batzuetan ulertzeko konplikatuak izan daitezke. Horrek nolabaiteko askatasuna eman dio sormen prozesuan, izan ere, ez du pelikula “sinpleak” sortzeko beharra izan, kontzeptu eta gai konplikatuagoekin jolasteko aukera izan du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ghibli Museum Mitakan, Tokio
* Studio Ghibli-ren web-orria