open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kungsholmen

thumb|300px|1754ko planoa.
thumb|300px|Kungsholmen uhartearen ibaiertza.
[thumb|300px|[Stockholmgo udaletxea.]]
**Kungsholmen** Suediako Stockholm hiriburuan dagoen uharteetako bat da, Gamla Stan alde zaharretik gertu, mendebaldean. Stockholmgo udaletxea uhartearen hego-ekialdeko muturrean kokaturik dago.

## Datuak 
3'9 km²-ko azalera dauka eta puntu garaienak 47 metrotako altuera. Populazioari dagokionez 56.754 biztanle (2007) ditu

## Historia 
*Kungsholmen* izenak "Erregearen uhartea" esan nahi du, baina ez da beti horrela izan. XV mendean monje frantziskotarrak bizi ziren bertan eta uhartea *Munklägret* (monjeen kanpalekua) izenaz ezagutzen zen, baina Erlijio Erreformaren ondoren 1527an monjeak kanporatuak izan ziren eta erregeak eskuratu zuen uhartea.

XVI. mendean Joanes III.a Suediakoak adreilu lantegi bat ezarri zuen bertan eta 1635ean zubia eraiki zen, uhartea gainerako hiriarekin lotuz. Hurrengo urteetan jauregi eta lorategi ederrak sortu zituen koroak. 1644an ekialdeko muturra Stockholmeko udalari eman zitzaion eta hiru urte beranduago uharte guztia jaso zuen udalak.

XVIII mende hasieran Suediar Inperioaren kolapsoa gertatu zen eta bultzada ekonomiko berria eman nahian Kungsholmeneko eraikinak lantegi bihurtu ziren, keramika eta kotoi ekoizpena bultzatu zen batez ere. Ordura arte biztanle gutxi baziren ordutik aurrera langile auzoak eraiki ziren uhartean. Biztanleriak nabarmen egin zuen gora, 1860an 4.000 biztanle zirenak 1890an 26.000 bihurtu ziren. Ordurako uhartea gainbehera hasia zen eta superpopulatua zegoen, ondorioz *Svältholmen* ezizena hartu zuen, "gosearen uhartea".

XX mendearen hasieran berregituraketa erradikala burutu zen. Lantegiak eraitsi ziren eta instituzio publikoek hartu zuten haien lekua. 1907an Stockholmgo udaletxea eraiki zen uhartearen hego-ekialdean, Gamla Stan alde zaharrari begira. 1930 hamarkadan Fredhäll eta in Kristineberg eremu erresidentzialak eraiki ziren. Zubi gehiago eraiki ziren eta Stockholmeko metroa ere iritsi zen bertara.

## Ondasun nabarmenak 
* Stockholmgo udaletxea
* Suediako Epaitegi Gorena
* Dagens Nyheter Tower: Suediako hamargarren eraikin altuena (84 metro).

## Iruditegia 

Irudi:Stockholms stadshus september 2011.jpg|Stockholmgo udaletxea.
Irudi:Stockholms radhus 060409.JPG|Suediako Epaitegi Gorena.
Irudi:DN-skrapan Stockholm 2005-11-06.jpg|Dagens Nyheter Tower.
Irudi:Kristinebergs slott baksida.jpg|Kristineberg jauregia.
Irudi:Sankt Erikspalatset July 2015.jpg|San Erik jauregia.
Irudi:Kungsholms kyrka February 2015 01.jpg|Kungsholms eliza.
Irudi:Sankt Görans sjukhus.jpg|Saint Göran ospitalea.
Irudi:Norr Malarstrand park 2006c.jpg|Norr Malarstrand parkea.
Irudi:Judiska begravn platsen Kronoberg 2012.jpg|Juduen hilerria.
Irudi:Sankt Eriks kapell Kungsholmen 10.JPG|San Erik kapera.

## Kanpo estekak
Strömsborg

thumb|300px|1885eko planoa, ezkerrean goian dagoen uharte txikia zirkularra da.
thumb|300px|Uharte osoa Strömsborg jauregiak hartzen du.
**Strömsborg** Suediako Stockholm hiriburuaren erdigunean dagoen uhartea da, Stadsholmen, Riddarholmen eta Helgeandsholmen uharteekin batera Gamla Stan alde zaharra osatzen duena.

## Historia 
1733ko mapa batean azaltzen da lehen aldiz *Stenskär* izenarekin, "harrizko uharria", baina ziurrenik izen ofizialik gabekoa izango zen 1740 urtean Berge Olofson Ström merkatariak uhartea erosi eta jauregia eraiki zuen arte. *Strömsborg* izenak "Strömen gaztelua" esan nahi du.

XIX mendearen bukaeran gaur egun duen itxura zirkularra eman zitzaion eta 1895ean aurreko jauregia bota eta bi urtetan berria altxatu zuten.

## Kanpo estekak
Trechus comasi

***Trechus comasi*** Trechinae subfamiliako kakalardo espezie bat da.

Hernandok deskribatu zuen 2001ean Barindanoko Basaura leizean topaturiko espezimen bati esker.

Filogeniaren ikuspegitik, *Trechus brucki* espeziearekin senidetutako taxona da.

## Erreferentziak
BBVA eraikina (Bilbo)

**BBVA eraikina** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikin bat da.

BBVAren eraikin hau antzinako Merkataritza Bankuaren egoitza zen (*Banco del Comercio*).

## Kokalekua 
Indautxu auzoan dago, On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren 12. zenbakian, eta Espainiako Bankuaren eraikinaren parean. Kale Nagusia eta Mazarredo zumarkalearen arteko izkinan dago.

Irudi:Bilbao - BBVA (ex Banco de Comercio) 2.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Bilbao - BBVA (ex Banco de Comercio) 5.jpg|Merkurio jainkoaren irudia.
Irudi:Bilbao - Edificio BBVA (ex Banco de Comercio) 7.jpg|Mazarredo zumarkalera begira dagoen aldea.
Irudi:Bilbao - BBVA (ex Banco de Comercio).jpg|Gauez.

## Historia 
1912an Pedro Guimón arkitektoak proiektatu zuen.

## Eraikina 
Oinarri klasizista argia du, eta hiru fatxada hartzen ditu. Kale Nagusikoa eta Mazarredo Zumarkalekoa estilo korintoarreko zutabeekin daude amaituta. Merkurio erromatar jainkoari eskainitako tenpletea da eta, gaur egun, BBVAk Bilbon duen jarduera-egoitza bihurtu da.

## Kanpo estekak
Trechus navaricus

***Trechus navaricus*** Trechinae subfamiliako kakalardo espezie bat da.

Vuillefroyk deskribatu zuen 1869an Hauxe izan zen Euskal Herrian ikerketa bioespeleologikoan deskribatutako lehen espeziea.

## Erreferentziak
Långholmen

thumb|300px|Långholmen uhartearen 1870ko mapa.
[thumb|300px|Långholmen (ezkerrean) eta [Södermalm (eskuman) uharteak.]]
**Långholmen** Suediako Stockholm hiriburuan dagoen uharteetako bat da, Södermalm uharteari zubiz loturik dago.

## Geografia 
*Långholmen* izenak "uharte luzea" esan nahi du, halakoa baita bere itxura. Hiriaren uharte "berdea" dela esan ohi da, basoek estaltzen baitute. Uhartearen ertzean hondartza txikiak sortu dituzte eta udan jendez lepo egoten dira.

## Historia 
Uharte arrokatsu bat zen eta XVIII mendean gartzela eraiki zuten. Presoek lurra landu zuten eta uhartean lorategi exotikoa bihurtu zuten, hirira zetozen itsasontziek haziak uzten baitzituzten bertan. 1975ean gartzela itxi egin zen eta 1989an hotela bihurtu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Kronohäktet 2010g.jpg|"Långholmen presondegia" hotela.
Irudi:Långholmen prison hirotomo.jpg|"Långholmen presondegia" hotelaren barnealdea.
Irudi:Stora Lilla Knapersta 2010b.jpg
Irudi:Gråbo 2010a.jpg

## Kanpo estekak
Hamont-Achel

**Hamont-Achel** (; ) Belgikako ipar-ekialdean dagoen udalerria da, Flandriako Linburgo probintzian dagoena. Udalerria 1977an sortu zen Hamont eta Achel herrien elkarketaren ondorioz. 2013an 14.225 biztanle zituen.
 
## Leherketa hilgarria 
1918ko azaroaren 18an, historian geratutako tren leherketa handienetako bat gertatu zen udalerrian. Munizioz beteriko bi tren alemanek sua hartu eta eztanda egin zuten. Trenak ez ezik, beste hiru alemaniar anbulantzia tren suntsitu ziren ere, herriaren gehienarekin batera. 1.000tik gora pertsona hil ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Trechus pieltaini

***Trechus pieltaini*** Trechinae subfamiliako kakalardo espezie bat da.

Jeannelek deskribatu zuen 1920an

## Erreferentziak
BBK eraikina (Plaza Biribila)

**BBK eraikina** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikin bat da. Gaur egun Bilboko Udalaren jabetzakoa da eta bertan **Bilboko Turismo Bulegoa** dago.

## Kokalekua 
Abando auzoko Plaza Biribilaren 2. zenbakian dago, On Diego Lopez Harokoaren monumentua, Abandoko Indalecio Prieto geltokia, BBVAren Dorrea eta El Corte Inglés (Bilbo) merkataritza-gunearen parean.

Irudi:BBK Plaza Biribila.jpg|Eraikinaren aurrealdea, Plaza Biribila eta On Diego Lopez Harokoaren monumentua

## Historia 
Severino Atxukarro arkitektoak proiektatu zuen.

## Eraikina 
Iraganean BBK bankuaren egoitza izan zen, gaur egun oraindik ere bertan banku horren bulego bat dago. 2011ko urrian Bilboko Udalak eraikina erosi eta 2013an bertan Bilboko eta Bizkaiko Turismo Bulegoa ezarri zuen.

## Ikus gainera 
* BBK dorrea

## Kanpo estekak
José Javier López Jacoiste

**José Javier López Jacoiste** (Otsagabia, 1921eko martxoaren 15a - Madril, 2016ko apirilaren 14a) nafar legelari eta notarioa izan zen.

Madrilgo Complutense Unibertsitatean doktoretza lortu ondoren, hainbat Unibertsitatetan irakaslea izan zen.

## Lanak 
* "La responsabilidad civil extracontractual, una exploración jurisprudencial y de filosfía jurídica", Madril, Editorial Universitaria Ramón Areces, 2010
* "Sobre contextos telemáticos y posiciones jurídicas, libro homenaje a Manuel Amorós Guardiola", Madril, Colegio de Registradores de la Propiedad y Mercantiles de España, 2006
* "Entre dominación y responsabilidad: Una dialéctica del Derecho frente a la ley", Anales de la Real Academia de legislación y jurisprudencia, 34 (2004)
* "La vigencia del Código civil francés en Alemania: el método de Zacharie", Anales de la Real Academia de Legislación y jurisprudencia (2000)
* "La profesión condición civil de la persona", Anales de la Real Academia de Legislación y jurisprudencia, 29 (1999)
* "La idea de explotación en el Derecho civil actual", Revista de Derecho privado (1960)
* "El arrendamiento como aportación del socio", Iruñea, Ediciones Universidad de Navarra, 1963
* "El patrimonio familiar rústico ", Madril, Ateneo, 1958

## Erreferentziak
Birus-karga

[thumb| Birus-kargaren eboluzioa [HIESa duen gaixo batean. Hasieran birus-karga handia da, gero jaisten da eta denboraren poderioz igotzen da berriz. T linfozitoen kopuruaren grafikoa alderantzizkoa da]].

**Birus-karga** infektatutako pertsona baten odolean (edo beste gorputz-isurkari batean) dagoen birus baten kopurua da. Eskuarki birus-karga birusaren kopurua odol mililitro bateko (birus kopurua/ml) adierazten da.

Birus-kargaren analisiak odolean dagoen birusaren material genetikoaren kopurua (ARN edo ADN) neurtzen du. Birusaren genoma antzemateko eta kuantifikatzeko biologia molekularraren teknikak erabiltzen dira: PCR, adibidez.

Parametro horren analisiak gaixotasun batzuen eboluzioan informazio baliotsua ematen dio sendagileari: GIBak (HIESaren eragilea), zitomegalobirusek eta B eta C hepatitisen birusek sortzen dituzten gaitzak dira, batik bat, birus-kargaren analisiak eskatzen dituztenak. Noizbehinkako analisi horien bidez gaitzaren egoera zehatza edo tratamendu baten eraginkortasuna jakin daiteke.

Zenbat eta handiagoa izan birus-karga, orduan eta probabilitate gehiago gaitzak sintoma edo osasun-arazoak eragiteko.

## Kanpo estekak
On Diego Lopez Harokoaren monumentua (Plaza Biribila)

**On Diego Lopez Harokoaren monumentua** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen monumentu bat da.

## Kokalekua 
Abando auzoko Plaza Biribilaren erdian dago.

## Monumentua 
Monumentuaren gainaldeko estatua 1890n Mariano Benlliure valentziar eskultoreak egina da.

Bilboko hiribilduaren fundatzailea izan zen Diego V.a Lopez Harokoaren omenezko monumentua da, gainaldean haren estatua bat du, besoa luzatuz eskuetan hiri-gutuna duela.

## Historia 
Mariano Benlliure y Gil eskultore valentziarrak egin zuen. 1889 urtean egin zuen Erroman. Italiako hiriburutik Bilbora eraman zuten 1890an. Monumentuak ia lau metro ditu. Eskulturan, Diego Bilboko hiribilduaren karta ematen ari da, eta zutabearen azken zatia Ereñoko marmolarekin eginda dago. Goiko aldean eta lau aurpegietan Bilboko armarria dago, brontzez egina.

Brontzezko plaka gehiago daude, era berean Benlliurek egina. Horietako bitan gudak agertzen dira, beste bietan testu hau ageri da:

Eskultura hau lau lekutan egon da. 1890ko abuztuaren 31n, lehenik eta behin Plaza Barrian kokatu zuten. Han musikarako kiosko bat egin behar zutela eta, handik 1894an Plaza Biribilera mugitu zuten, eta kokaleku berrian 25 urte egin zituen. Geroago hiru leku pentsatu zituzten: Belgikako plaza, Areatzako parkea edo Juan Santuen plaza. Azkenean 1919an Juan Santuen plazara mugitu zuten. 1938. urteko azaroaren 2an José Félix Lekerika alkateak erabaki zuen Plaza Biribilera mugitzea berriro, baina Buenos Aires aldera begiratu beharrean, Areatzara begira jarri zuten estatua.

Irudi:Monumento fundador de Bilbao.jpg|Ikuspegi orokorra.
Irudi:Bilbao - BBVA 3.jpg|Gauez eta BBVAren dorrearen itzalpean.
Irudi:Bilbao - Plaza Circular, monumento a D. Diego López de Haro.jpg|Athletic klubaren bufanda koloreduna daramala.
Irudi:Plaza Circular 1902.jpg|1902an.

## Kanpo estekak
Las 13 rosas

***Las 13 rosas*** 2007ko film dramatiko bat da, Emilio Martínez-Lázaro espainiar zinema zuzendariarena, Pilar López de Ayala, Verónica Sánchez eta Marta Etura aktoreek antzeztua. Carlos Fonsecaren *Trece rosas rojas* eleberrian oinarrituta, Hamahiru Arrosak izeneko taldearen amaiera azaltzen du.

## Argumentua 
1939ko abuztuaren 3an, frankistek Madrila sartzekotan zeuden liburuxkak banatzeagatik emakume talde bat epaitu zuten. 16 eta 29 urte artekoak izanda ere, Erantzukizun Politikoen Legeaz baliatuz denak adin nagusitzat hartu eta heriotza-zigorra ezarri zieten.

## Aktoreak 
* Pilar López de Ayala – Blanca
* Verónica Sánchez – Julia
* Marta Etura – Virtudes
* Nadia de Santiago – Carmen
* Gabriella Pession – Adelina
* Félix Gómez – Perico
* Fran Perea – Teo
* Enrico Lo Verso – Canepa
* Adriano Giannini – Fontenla
* Goya Toledo – Carmen Castro
* Asier Etxeandia – Enrique
* Bárbara Lennie – Dionisia
* Arantxa Aranguren – Manuela
* María Cotiello – Elena
* Alberto Ferreiro – Valentí
* María Isasi – Trini
* Luisa Martín – Dolores
* Secun de la Rosa – Satur
* José Maria Cervino – Jacinto

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Amo tu cama rica

***Amo tu cama rica*** 1992ko umorezko film erromantikoa da, Emilio Martínez-Lázaro espainiar zinema zuzendariarena.

## Argumentua 
Pedro (Pere Ponce) emakumeak ulertzen ez dituen laguna da. Sara (Ariadna Gil) albaitaritza amaitu berri du eta lanean hasi da. Biak lagunkoiak izan arren, beti elkarrekin mokoka dabiltza, baina konponbide bat dute...

## Aktoreak 
* Pere Ponce: Pedro
* Ariadna Gil: Sara
* Cassen: aita
* Lina Canalejas: ama
* Javier Bardem: Antonio
* Ayanta Barilli: Inés
* Juan Botella: Jaime
* Roberto Cairo: zerbitzaria
* Begoña Cano-Manuel: Ana
* Antonio Carmona: bera
* Martín Casariego: zalea
* Carmen Curra: Susi
* Gabriel Garbisu: Carlos
* Ramón Goyanes: Javi
* Cayetana Guillén Cuervo: Lola

## Kanpo estekak
BBK eraikina (On Diego Lopez Haroko kale nagusia)

**BBK eraikina** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikin bat da.

Gaur egun Mango moda denden katearen jabetzakoa da.

## Kokalekua 
Abando auzoko On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren 23. zenbakian dago, Astarloa kalearen izkinan, eta Bizkaiko Foru Aldundiaren jauregiaren alboan.

Irudi:Supercopa11.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Bilbao_-_Sala_BBK_1.jpg|Astarloa kalearen fatxada.

## Historia 
2014an Mango kataluniar moda merkataritza-gune kateak bertan denda edo merkataritza-gunea jartzeko asmoz BBKri erosi zion.

## Ikus gainera 
* BBK dorrea
* BBK eraikina (Plaza Biribila)

## Kanpo estekak
Atractosteus

***Atractosteus*** familia Lepisosteidae batean arraina genero bat, hiru espezie ditu.

## Espeziea 
* *Atractosteus spatula* Lacépède, 1803
* *Atractosteus tristoechus* Bloch & J. G. Schneider, 1801
* *Atractosteus tropicus* T. N. Gill, 1863

## Kanpo estekak
El otro lado de la cama

***El otro lado de la cama*** 2002ko umorezko film musikala da, Emilio Martínez-Lázaro espainiar zinema zuzendariarena. 2005ean sekuela bat izan zuen, *Los 2 lados de la cama* izenekoa. 2006an Frantzian remake bat egin zuten, ''On va s'aimer'' izenekoa.

## Argumentua 
Sonia eta Javier elkarrekin bizi dira urte askotan. Pedro eta Paula ez dira elkarrekin bizi baina aspalditik dabiltza elkarrekin baina Paulak beste gizon bat ezagutu du.

## Aktoreak 
* Paz Vega - Sonia
* Ernesto Alterio - Javier
* Guillermo Toledo - Pedro
* Natalia Verbeke - Paula
* Alberto San Juan - Rafa
* Secun de la Rosa - Carlos
* María Esteve - Pilar
* Ramón Barea - Sagaz
* Nathalie Poza - Lucía
* Blanca Marsillach - Mónica
* Leticia Dolera - Jennifer
* Javier Gutiérrez - Fernando

## Filmaren abestiak 
# "Echo de menos" - Kiko Veneno
# "Dime que me quieres" - Tequila
# "Las chicas son guerreras" - Coz
# "Luna de miel" - Mastretta
# "Mucho mejor" - Los Rodriguez
# "Salta" - Tequila
# "No sé qué hacer" - Ernesto Alterio
# "Me cuelgas el teléfono" - estra
# "Dime que me quieres" - estra
# "No sé qué hacer" - estra, Coque Mallak abestua
# "Todo queda como estaba" - instrumental, Roque Baños
# "Sagaz, Investigación histórico-criminal" - instrumental, Roque Baños)
# "Pilar y Rafa" - instrumental, Roque Baños
# "Amigos, infieles y mentirosos" - instrumental, Roque Baños
# "Javier y Paula" - instrumental, Roque Baños
# "Huyendo de Pilar" - instrumental, Roque Baños
# "Pedro desolado y abatido" - instrumental, Roque Baños
# "Pedro y Sonia" - instrumental, Roque Baños

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Omertá (diskoa)

**Omertá** Berrizko Mafia taldearen lehen diska da. 2010. urtean argitaratu zen.

## Tracklist 
# "Itzala"  (3:47)
# "Beti Aurrera"  (4:14)
# "Kokoteraino"  (2:56)
# "Usteldutako Promesak"  (3:03)
# "Omertá (Isiltasunaren legea)"  (3:09)
# "Gauaren Norabidea"  (3:54)
# "Pizti Hauek"  (4:11)
# "Amaigabeko Errepidean Galduta"  (3:56)
# "Berriro Jaio"  (3:37)
# "Itsuak"  (3:37)
# "Atsegin Dut"  (3:54)
# "Dena Eman Arte"  (3:18)
# "4:43 am"  (4:10)

## Taldekideak 
* Gabriel de la Rosa - Ahotsa
* Inaki Elortza - Gitarra eta koroak
* Eneko Urzelai - Bateria eta koroak
* Inaki Etxezarraga - Baxua eta koroak

### Gainontzeko musikariak 
* Pako Eldelahar - Slide gitarra *Pizti Hauek* kantuan
* Ibai Elortza - Koroak *Itsuak* kantuan.
* David Vila - Koroak *Itsuak* kantuan.
* Sandra Nemon - Ahotsa *Amaigabeko Errepidean Galduta* kantuan.

## Kanpo estekak
Omertà

**Omertà** mafiaren kideen erabateko isiltasuna, buruzagiarekiko menpekotasuna eta agintaritza ofiziala edo poliziarekin elkarlanik ez egitean oinarritzen den ohorezko kodea da, bai eta beste taldeen legez kanpoko negozioetan eskurik ez sartzean, bakoitzak bereari kasu eginez eta etxeko trapuz zikinak edo barne liskarrak etxetik barnera konponduz. Hegoaldeko Italiako antzinako bidelapurren giroan sortu zen, eta usadioz edo teorian eskualde horretako mafia talde nagusien jarduera kode horretan oinarritzen dira, tartean Camorra, Cosa Nostra, 'Ndrangheta eta Sacra Corona Unita.

Italia eta Siziliaz gain, Kreta (Grezia), Sardinia eta Korsikan ere landa edo baserri giroan sakonki sustraituta dagoen usadioa da.

Batzuen ustez, gaztelaniazko *hombredad* (*"gizontasuna"*) hitzetik etor liteke, sizilierazko *omu* hitzera eraldatuta. Beste batzuen arabera, jatorria latinezko *humilitas* (*"apaltasuna"*) hitza izan liteke, *umirtà* hitzera eraldatu eta, azkenik, Hegoaldeko Italian erabiltzen den *omertà* forman amaituta.

## Kanpo estekak
Eroskeria

thumb|Eroskeriaren irudikapena.

**Eroskeria**, zuzenbidearen ikuspuntutik, agintea edota funtzionario bati mesedea, oparia edo dirua eskeintzea da, hark trukean bere karguaren bidez oparitzaile edo eroslearen aldeko ekintza edo erabaki bat burutu edo hartu dezan, edota baita haren aurkako ekintza bat desegin dezan ere. Jokabide hau delitua da eta ustelkeriarekin estuki loturik dago.

## Kanpo estekak
Ham (Belgika)

**Ham** Belgikako ipar-ekialdean dagoen udalerria da, Flandriako Linburgo probintzian dagoena. Udalerria 1977an sortu zen Oostham eta Kwaadmechelen herrien elkarketaren ondorioz. 2013an 10.393 biztanle zituen.
 

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Gardoki kalearen 11. zenbakiko eraikina

**Gardoki kalearen 11. zenbakiko eraikina** Bizkaiko Bilbo hiruburuan dagoen eraikin bat da.

## Kokalekua 
Abando auzoko Gardoki kalearen 11. zenbakian dago, Astarloa kalea, Rodríguez Arias kalea, Bertendona kalea eta Poza Lizentziatuaren kalearen arteko elkargunean, eta Iberduero eraikina eta Miguel Unamuno institutuaren artean, eta Bizkaiko Foru Liburutegitik hurbil.

Irudi:Bilbao - Edificio en la Calle Gardoki 10, esquina calle Astarloa.JPG|Aurrealdea.

## Kanpo estekak
Iberduero eraikina (Bilbo)

**Iberduero eraikina** Bizkaiko Bilbo hiruburuan zegoen eraikin bat izan zen.

## Kokalekua 
Abando auzoko Gardoki kalearen 8. zenbakian zegoen, Astarloa kalea, Rodríguez Arias kalea, Bertendona kalea eta Poza Lizentziatuaren kalearen arteko elkargunean, eta Bizkaiko Foru Liburutegia, Gardoki kalearen 11. zenbakiko eraikina eta Miguel Unamuno institutuaren parean.

## Historia 
1935ean Manuel Ignacio Galindez, Manuel María Smith eta Juan Madariaga arkitektoek proiektatu zuten.

Denbora luzez Iberduero elektrizitate enpresaren egoitza izan zen, ondoren Iberdrolarena.

2014an Bilboko Udalak eraikina erausteko asmoz babesa kentzeko tramiteei ekin zien, bere solairuan luxuzko etxebizitza eraikin bat eraikitzeko asmoa baitzuen.

## Ikus gainera 
* Iberdrola dorrea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Iberduero eraikina. Bilbaoarquitectura.com
Trechus beusti

***Trechus beusti*** Trechinae subfamiliako kakalardo espezie bat da.

Schaufussek deskribatu zuen 1863an, San Adriango tunelean (Zegama) jasotako lagin batetik. Faille, Bourdeau eta Fresnedak Urkilla mendilerroko zenbait kobazulotan ere (Iritegi eta Tortuga, Oñati) espezimenak aurkitu dituzte.

## Erreferentziak
Portuko Markesaren kalearen 10. zenbakiko etxebizitzak

**Portuko Markesaren kalearen 10. zenbakiko etxebizitzak** Bilboko etxebizitzez osatutako eraikin bat da.

## Kokalekua 
Abando auzoan dago, Portuko Markesaren kalearen 10. zenbakian, Arbieto kalearen elkargunean.

## Historia 
1926an Mario Camiña arkitektoak eraiki zuen.

## Eraikina 
Aurrealdea gorria eta egurrezko leiho marko edo begiratoki zuriak dauzka. Balkoiak burdin beltzeko barandez osatuak daude.

Behealdean, Kiddy's Class jantzi-denda, Alaska izozkitegia edo izozki-denda eta Hostaria Marchese Del Porto italiar jatetxea daude.

## Kanpo estekak 
* Portuko Markesaren kalearen 10. zenbakiko etxebizitzak. Bilbaoarquitectura.com
Diputazio kalearen 8. zenbakiko eraikina

**Diputazio kalearen 8. zenbakiko eraikina** Bilboko bulegoez osatutako eraikin bat da.

## Kokalekua 
Abando auzoan dago, Diputazio kalearen 8. zenbakian, Arbieto kalearen izkinan, eta Bizkaiko Foru Aldundiaren jauregiaren alboan.

## Historia 
1944-1947an Rafael Fontán arkitektoak eraiki zuen.

Irudi:Bilbao - Esquina calles Diputación y Arbieto 2.jpg|Art déco estiloko erliebearen xehetasuna.

## Eraikina 
Estilo arrazionalista duen eraikina da. meatzariak irudikatzen dituzten art déco estiloko bi erliebe dituen dorre zuri bat du.

Azpialdean El Globo jatetxea du.

## Garraiobideak 
Moyuako geltokia, Bilboko Metroa.

## Kanpo estekak 
* Diputazio kalearen 8. zenbakiko eraikina. Bilbaoarquitectura.com
Equus sivalensis

***Equus sivalensis*** egun desagertutako ekido espeziea izan zen. Bere aztarnak Himalaia gertuko Siwalik mendimultzoan aurkitu zituzten. Antza espeziea duela 2,6 millioi urte sortu zen eta Azken Izotz Aroan desagertu zen, duela 75.000 eta 10.000 urte inguru, azken Pleistozenoan beraz. Bere iraungitzea orduan emandako Pleistozenoko megafaunaren iraungitzea delako gertakariaren barruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uribitarteko erranpletako etxea

**Uribitarteko erranpletako etxea** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen etxe bat da.

## Kokalekua 
Abando auzoan dago, Uribitarteko Erranplen 3. zenbakian, eta Mazarredo zumarkalearen eta Uribitarte kalearen artean.

Irudi:Bilbao - Alameda Mazarredo 5.jpg|Eraikinaren izkina.
Irudi:Bilbao - Isozaki Atea 22.JPG|Eraikina eta Isozaki Atearen ikuspegia.

## Historia 
1907an Enrique Epaltza arkitektoak proiektatu eta eraiki zuen.

## Kanpo estekak 
* Uribitarteko erranpletako etxea. Bilbaoarquitectura.com
Halen

**Halen** (lehen **Haelen**), Belgikako ipar-ekialdean dagoen udalerria da, Flandriako Linburgo probintzian dagoena, Hasseltik mendebaldera. 2013an 9.352 biztanle zituen.

Udalerriaren barruan herri hauek daude: Halen bera, Loksbergen, eta Zelem.

Lehen Mundu Gerra n, 1914ko abuztuaren 12an, Haeleneko bataila gertatu zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Juan Antonio Benlliure

**Juan Antonio Benlliure Gil** (Valentzia, 1859 &ndash; Madril, ) espainiar margolaria izan zen. Erretratugile gisa nabarmendu zen. Oso akademizista izan zen eta akuarelari eta margolaritza historikoari ekin zizkion.

## Erreferentziak
Mariano Benlliure

**Mariano Benlliure Gil** (Valentzia,  - Madril, ) espainiar eskultorea izan zen. Bere garaiko eskultorerik onentsuenetakoa izan zen. Errealismoaren barne kokatzen diren lan anitzen egile da, eta eskultura mota ugari egin zuen: zezenketaren ingurukoak, erlijiozkoak, erretratuak, ijito emakumeak, haurrak, monumentuak. Benlliureren lana da Gaiarreri egindako hilobia, Erronkarin.

Fitxategi:Monumento a Álvaro de Bazán (Madrid) 01.jpg|Álvaro de Bazánren monumentua, 1891 (Madril)
Fitxategi:Madrid - 158 (3467036710).jpg|Alfontso XII.a Espainiakoaren zaldizko estatua, 1928 (Madril)
Fitxategi:Monumento a Castelar (Madrid) 02.jpg|Emilio Castelarraren monumentua, 1908 (Madril)
Fitxategi:Don_Diego_López_de_Haro_V.jpg|On Diego Lopez Harokoaren monumentua, Bilboko Plaza Biribilean, 1890
Fitxategi:AntonioTruebafrontsight.JPG|Antonio Trueba bizkaitar idazlearen monumentua, Bilboko Albia lorategian, 1895

## Erreferentziak
José Benlliure

**José Benlliure Gil** (Valentzia, 1858ko irailaren 30a - *ibidem*, 1937ko apirilaren 5a) espainiar margolaria izan zen. Eguneroko bizimoduaren pintore izan zen baina, erlijio-koadroetan ere nabarmendu zen.

Francisco Domingo Marquésen ikaslea, Erroman bizi zen luzaroan.

## Galeria 

Fitxategi:Josep Benlliure Gil43.jpg|Frantzisko Asiskoaren bizitza
Fitxategi:El jardí de l'autor, Josep Benlliure Gil, Museu de Belles Arts de València.jpg|Margolariaren lorategia
Fitxategi:Retrat de Maria Benlliure Ortiz per Josep Benlliure Gil, 1905, Museu de Belles Arts de València.jpg|Maria Benlliure Ortiz, 1905
Fitxategi:José Benlliure Gil The Carnival in Rome 1881.jpg|Erromako zaratuzteak, 1881
Fitxategi:Cardenal romà, Josep Benlliure Gil, Museu de Belles Arts de València.jpg|Erromatar kardinala
Fitxategi:L'oncle Andreu de Rocafort, Josep Benlliure Gil, Museu de Belles Arts de València.jpg|Andreu de Rocafort osaba

## Erreferentziak
Pleistozenoko megafauna

[thumb|350px|Megafauna Pleistozenoan Iberiar Penintsularen iparraldean, [Mauricio Antónen marrazkia]]
**Pleistozenoko megafauna** garai hartan munduan izaten zen tamaina handiko animali multzo edo megafauna izendatzeko terminoa da. Megafauna izendatzerakoan, 44 kilo baino gehiagoko animaliez ari gara.

## Pleistozeno Megafaunaren Iraungitzea 
Pleistozenoko Megafaunaren iraungitzea Pleistozenoan eta bereziki Azken Pleistozenoaren garaietan eta Holozenoren hasieran planeta guztian emandako megafaunaren desagerpen handia izendatzeko terminoa da.
Garai hartan animali handien kopuru zabal bat, mundu guztian zehar, desagertu ziren. Antza guztiaren arabera homo sapiens edo egungo gizakiaren eraginez. Haien artean daude mamutak, errinozero iletsuak, *Megaloceros giganteus*ak, leize-hartza, ekido ugari.... Stewart bezalako hainbat adituek *homo neanderthalensis* ere kokatzen dute iraungitze global honetan. Iraungitze sasoi hau duela 40.000 (AP) eta 6.000 (AP) arte kokatzen da, baina duela 15.000 (AP) azkartu zen prozesua.

Iraungitze honek ehun espezie baino gehiago hartzen ditu mundu guztian barrena. animali handi hauen iraungitzeak, beste aldetik, ez zuen ekarri soilik bioaniztasunaren galera, baizik eta aldaketa handiak ekarri zituen ekosistemetan. Esate baterako gizakiak eragindako megafaunaren desagerpenak Ipar Ameriketako iparraldeko lurretan, mamutak, Yukongo zaldiak..., hango belardi zabalak egun zohikaztegi nagusi diren paisaian eraldatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melpomene (Bilbo)

**Melpomene** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eskultura bat da.

## Kokalekua 
Uribitarte auzoko iturri baten erdian dago, Uribitarte kalea eta Uribitarte pasealekuaren artean.

## Historia 
1948an Enrique Barrosen lana da, hasieran batean musa bera biluzik irudikatzen duen Francisco Durrioren Arriagaren monumentua ordezkatzeko egin zen (Casilda Iturrizar parkea eta Bilboko Arte Eder Museoaren artean dagoena).

## Eskultura 
Eskulturak Melpomene kantua eta tragediaren greziar musa irudikatzen du.

Irudi:Bilbao - Calle Uribitarte 1.jpg|Iturria.
Irudi:Bilbao - Fuente de Melpómene 2.JPG|Melpomene .

## Ikus gainera 
* Arriagaren monumentua

## Kanpo estekak
Cyperus alternifolius

thumb|200px|*Cyperus alternifolius* landarea.
thumb|200px|Infloreszentzia.
***Cyperus alternifolius*** Cyperus generoko eta Cyperaceae familiako landare monokotiledoneoa da. Papiroaren (Cyperus papyrus) generokoa izanik oso antzekoa denez **Papiro landarea** ere esaten zaio eta gaztelaniaz "paragüita" duen itxuragatik. Landareak Madagaskarren du jatorria.

## Ezaugarriak 
Hosto iraunkorreko landarea da. 50-150 cm-tako altuera hartzen du eta 4-7 mm-tako diametrodun zurtoin leuna dauka. Errizoma motz eta horizontala du.

Lekak 30 cm-tatik gora hazten zaizkio, goialdean hori-grisak eta behealdean gorrixkak direnak. 7-30 gluma ere baditu.

Infloreszentziak ere 30 cm-ko altueratik gora hazten dira eta 3-13 cm-ko diametroa dute. 5-10 mm hartzen duten buru multzoak (5-25 buru) espiralean kokatzen dira, arantzaz eta glumaz inguratzen direnak. 18-22 braktea luze eta zorrotzak izaten dituzte, gris-berde kolorekoak.

## Erabilerak 
Ornamentazio landare gisa erabiltzen da.

Ugaltzen erraza da. 10-20 cm-ko luzera duen zurtoin zati bat hartu eta uretan sartzen da, sustraiak ateratzen hasten den arte. Orduan lurrean landatzen da. Landarea lurzoru oso hezean mantendu behar da, ur kopuru handiak behar izaten baititu hazteko. Gelako airearen hezetasuna handitzeko ere erabiltzen da beraz.

## Taxonomia 
*Cyperus alternifolius* (Willd.) Endl.-ek deskribatu zuen eta *liburu honetan argitaratu zen: Mantissa Plantarum* 28-29. 1767.
; Etimologia
**Cyperus**: grezieraz "ihia" esan nahi du.

***alternifolius***: latinezko epitetoa "hosto txandakatuak" ditela adierazten duena.

; Barietateak:
* *Cyperus alternifolius subsp. alternifolius* Willd. ex Kunth
* *Cyperus alternifolius subsp. flabelliformis* Kük.
; Sinonimia
* *Cyperus racemosus* G.Forst., Poir.
* *Eucyperus alternifolius (L.) Rikli* Colenso, Trans. & Proc. New Zealand Inst. 15: 331 (1883).
;*subsp. alternifolius
* *Cyperus frondosus* Salisb.
* *Cyperus onustus* Steud.
;*subsp. flabelliformis* Kük.
* *Cyperus alternifolius* Baker
* *Cyperus flabelliformis* Rottb.
* *Cyperus flagellatus* Hochst.
* *Cyperus gradatus* Forssk.
* *Cyperus involucratus* Rottb.
* *Cyperus petersianus* Boeckeler
* *Cyperus proximus'' Steud.

= = Ikus, gainera =
* Cyperaceae
* Uliako Lore-Baratzak parkea
thumb|200px|Infloreszentzia apririlean Donostian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Séraphine (filma)

***Séraphine*** Martin Provost frantziarrak zuzendutako film dramatiko frantziarra da, Séraphine Louisen bizitzan oinarrituta.

## Sinopsia 
XX. mendearen hasieran, Wilhelm Uhde alemaniar arte-merkatariak Senlisen etxe bat alokatuko du patxadaz idazteko. Séraphine bertoko garbitzailea da, berrogei urte bete ditu eta denbora-pasa moduan margotzen du. Wilhelmek bere lanez liluratuta, arteari ekiteko adorea emango dio.

## Aktoreak 
* Yolande Moreau: Séraphine Louis
* Ulrich Tukur: Wilhelm Uhde
* Anne Bennent: Anne-Marie Uhde
* Geneviève Mnich: Madame Duphot
* Nico Rogner: Helmut Kolle
* Adélaïde Leroux: Minouche
* Serge Larivière: Duval
* Françoise Lebrun: ama nagusia

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
La Graine et le Mulet

***La Graine et le Mulet*** () Abdellatif Kechiche frantziarrak zuzendutako film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Slimane Beiji Sèten bizi den 60 urteko tunisiar etorkina da. Dibortziatua, hotel txiki bat du. Ontziolatik bota zutenean, utzitako ontzi batean kuskus jatetxe bat egitea erabakiko du, emazte ohia sukaldari moduan hartuz. Baina arazo asko izango ditu.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
Hafsia Herzi

**Hafsia Herzi** (Manosque,  - ) frantziar aktorea da.

## Biografia 
Manosquen (Frantzia) jaio arren, aita tunisiarra du eta ama aljeriarra. Senar-emazteen lau seme-alabetatik txikiena da (bi anaia eta ahizpa bat, Dalila). Gurasoen dibortzioaren ondoren, aita berriro ezkondu zen Aljerian. Ama Marseillan bizi da, eta han hazi zen Hafsia Herzi.

12 urterekin paper txiki bat lortu zuen *Notes sur le rire* filmean, Thomas Jouannetek protagonizaturiko France 3rako telefilma. Zenbait agerpenen ondoren, *Plus belle la vie* eta *Sous le soleil* telesailetan paperak lortzen saiatu zen, baina ez zuen lortu.

2005ean, Abdellatif Kechicheren *La Graine et le Mulet* filmean rol nagusietako bat lortu zuen. Filmak, 2007an, Marcello Mastroianni saria ("aktore gaztea"rena) eman zion 64. Veneziako Zinemaldian, eta ondoren, 2008an, emakumezko aktore berri onenaren Cesar saria. Prozesuan, familia utzi eta bakarrik bizitzeari ekin zion Parisen. Bere aktore karrerak batxilergoaren ondoren hasitako zuzenbide ikasketak etetera eraman zuen.

2008ko urtarrilean, Francis Husterren *Un homme et son chien* filmean agertu zen, nor eta Jean-Paul Belmondorekin batera. Irailean amaitu zen Alain Guiraudieren hirugarren film luzea, ''Le Roi de l'évasion*, non nerabe baten papera egiten duen (Curly), aurrea hartzeko komedia batean. Berehala Raja Amari zuzendaria Tunisian filmatzen ari zen *Les Secrets* filmarekin jarraitu zuen.

2011ko maiatzean, Hafsia Herzi Cannesko Zinemaldiko hautaketa ofizialean erakutsitako bi filmetako protagonista izan zen: Bertrand Bonelloren *L'Apollonide : Souvenirs de la maison close* eta Radu Mihaileanuren *La Source des femmes*. Azken horretan, emakumezko aktore berri onenaren César saria irabazi zuen Leïla Bekhti aktorearekin batera aritu zen.

2019an kameraren atzean kokatu zen 2010ean filmatutako lehen film labur baten ondoren (*Le Rodba*). Bere lehen film luzea, *Tu mérites un amour*, Cannesko Zinemaldiko Kritikaren Astean aurkeztu zen. Maitasun-haustura zailtasunez batzen duen hogeita hamar urteko emakume baten papera interpretatuz ere protagonista da.

2021ean *Bonne Mère* zuzendu zuen, bere bigarren film luzea, Kannes13ko Zinemaldiko Un Certain Regard hautaketan aurkeztua. Bere amari eta "ama ausart" guztiei egindako omenaldia da, seme-alabak bakarrik hazten dituzten amei. Filma Marseillako iparraldeko auzoetan filmatzen da, zuzendariak bere haurtzaroa igaro zuen lekuan.

2024an, Patricia Mazuyren *La Prisonnière de Bordeaux* eta André Téchinéren *Les Gens d'à côté* filmetan parte hartu zuen, Isabelle Huppertekin batera bi kasuetan.

## Filmografia 
### Aktorea 
### Zuzendaria 
* 2010 : *Le Rodba* (film laburra)
* 2019 : *Tu mérites un amour*
* 2021 : *Bonne Mère*
* 2022 : *La Cour* (telefilma)
* 2025 : *La Petite Dernière*
* 2027 : *Dans le jardin de l'ogre''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sabrina Ouazani

**Sabrina Ouazani** (La Courneuve,  - ) frantziar antzezlea da, aljeriar migratzaileen alaba.

## Filmografia 
* 2004 : ''L'Esquive*
* 2004 : *Trois petites filles*
* 2005 : *Fauteuils d'orchestre*
* 2006 : *J'attends quelqu'un*
* 2007 : *Paris*
* 2007 : *La Graine et le Mulet*
* 2007 : *Fait divers*
* 2008 : *Tangerine*
* 2009 : *Adieu Gary*
* 2010 : *Des hommes et des dieux*
* 2010 : *Tout ce qui brille*
* 2011 : *La Source des femmes*
* 2012 : *De l'autre côté du périph*
* 2012 : *Inch'Allah*
* 2013 : *Mohamed Dubois*
* 2013 : *Le Passé*
* 2014 : *De guerre lasse*
* 2014 : *L'Oranais*
* 2014 : *Qu'Allah bénisse la France*
* 2015 : *Antigang*
* 2016 : *Pattaya*
* 2016 : *Toril*
* 2016 : *L'Esprit d'équipe''
Ailanto

thumb|220px|Alianto gaztea.
thumb|220px|Hostoak.
thumb|220px|Samarak (fruituak).
**Ailantoa** (*Ailanthus altissima*) Ailanthus generoko zuhaitza da. Txinan du jatorria baina Europa hegoaldeko lorategietan arrunta da, azkar hazten baita eta kutsadurari aurre egiten baitio. Europan landare inbaditzailetzat hartzen da, Euskal Herrian barne.

## Ezaugarriak 
Zuhaitz hostoerorkorra da eta 17 eta 27 metro arteko altuera hartzen du. 40 edo 50 urte har ditzake. Enbor grisa dauka, zahartzen denean marroia, eta arrakala ugari izaten ditu. Hostoak luzeak eta peziolatuak dira eta kiratsa darie.

Samara (fruitua) ondo sakabanatzen da haizearekin. Zuhaitzak fruitu ugari sortzen ditu eta berehala ernetzen dira. Hazten dihoan heinean itzala egiten die inguruko landareei eta sustraietatik sustantzia alelopatikoak askatzen ditu ingurukoen hazkuntza oztopatuz. Honegatik guztiagatik landare inbaditzailetzat jotzen da.

## Erabilerak 
Printzipio aktibo ugari ditu (glukosidoak, erretsina, taninoak, muzilagoak...) eta idorreria eta gonbitolarria eragiten du, horregatik kontuz erabili behar da.

Hostoak papera egiteko erabil daitezke. Artileari kolore horia emateko ere erabiltzen dira hostoak.

## Izurria 
*Atteva aurea* lepidopteroak kalte handiak eragiten dizkio.

## Taxonomia 
*Ailanthus altissima* (Mill.)
; Etimologia
**Ailanthus**: Moluka uhartediko zuhaitz batek ematen dio izena generoari, "zeruko zuhaitza" esan nahi du.

***altissima***: latinezko epitetoa "garaiena" dela ean nahi du.

; Barietateak:
* *Ailanthus altissima var. altissima*
* *Ailanthus altissima var. tanakai*: Taiwan iparraldeko mendi garaietako espezie endemikoa da.
* *Ailanthus altissima var. sutchuenensis*: adaxka gorriak ditu.
; Sinonimia
* *Ailanthus cacodendron* (Ehrh.) Schinz & Thell.
* *Ailanthus erythrocarpa* Carrière
* *Ailanthus giraldii* Dode
* *Ailanthus giraldii var. duclouxii* Dode
* *Ailanthus glandulosa* Desf.
* *Ailanthus glandulosa var. erythocarpa* (Carrière) Mouill.
* *Ailanthus glandulosa f. erythocarpa* (Carrière) C.K.Schneid.
* *Ailanthus glandulosa f. rubra* Dippel
* *Ailanthus glandulosa var. spinosa* M. Vilm. & Bois
* *Ailanthus guangxiensis* S.L.Mo
* *Ailanthus japonica* K.Koch
* *Ailanthus japonica* Dippel
* *Ailanthus peregrina* (Buc'hoz) F.A.Barkley
* *Ailanthus pongelion* J.F.Gmel.
* *Ailanthus procera* Salisb.
* *Ailanthus rhodoptera* F.Muell.
* *Ailanthus sinensis* Dum.Cours.
* *Ailanthus sutchuensis* Dode
* *Ailanthus vilmoriniana* Dode
* *Ailanthus vilmoriniana var. henanensis* J.Y.Chen & L.Y.Jin
* *Albonia peregrina* Buc'hoz
* *Choerospondias auriculata* D.Chandra
* *Pongelion cacodendron* (Ehrh.) Farw.
* *Rhus cacodendron* Ehrh.
* *Toxicodendron altissimum* Mill.
;*var. altissima
* *Pongelion glandulosum* (Desf.) Pierre
;*var. sutchuenensis* (Dode) Rehder & E.H.Wilson
* *Ailanthus cacodendron var. sutchuenensis* (Dode) Rehder & E.H. Wilson
* *Ailanthus glandulosa var. sutchuenensis* (Dode) Rehder
* *Ailanthus sutchuenensis* Dode
;*var. tanakae* (Hayata) Kaneh. & Sasaki
* *Ailanthus glandulosa var. tanakae'' Hayata

## Ikus, gainera 
* Simaroubaceae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lady Chatterley (2006ko filma)

***Lady Chatterley*** Pascale Ferran frantziarrak zuzendutako filma da, D. H. Lawrenceren *John Thomas and Lady Jane* eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Bigarren Mundu Gerra baino lehen, Constancek Sir Clifford Chatterley enpresaburu handia ezkondu zuen. Impotente baden ere, Lady Constance emazte ona izatea saiatuko da.

## Aktoreak 
* Marina Hands: Lady Chatterley
* Jean-Louis Coulloc'h: Parkin
* Hippolyte Girardot: Sir Clifford Chatterley
* Hélène Alexandridis: Madame Bolton
* Hélène Fillières: Hilda
* Bernard Verley: Sir Malcolm
* Sava Lolov: Tommy Dukes
* Jean-Baptiste Montagut: Harry Winterslow
* Fanny Deleuze: Izeko Eva
* Michel Vincent: Marshall
* Colette Philippe: Madame Marshall
* Christelle Hes: Kate
* Jade Bouchard: neska gaztea
* Joël Vandael: Field
* Jacques de Bock: medikua
* Jean-Claude Leclère: Winter
* Ninon Brétécher: Emma Flint
* Léopold Cannon eta Jade Greil: Bébé Flint
* Anne Benoît: La mercière
* Nathalie Eno: bezeroa
* William Atkinson: meatzaria
* Jean-Baptiste de Laubier: Duncan Forbes
* Jean-Michel Vovk: Albert Adam
* Marina-Aymée Philippe: Bertha Parkin

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
L'Esquive

'''''L'Esquive'''* Abdellatif Kechiche frantziarrak zuzendutako filma da, Séraphine Louisen bizitzan oinarrituta.

## Sinopsia 
Parisko aldirietan bizi diren gazte batzuk ikastetxean Marivauxen *Le Jeu de l'Amour et du Hasard'' antzezten dute. Abdelkrim, Krimo deitua, antzezlanean parte ez dena, Lydiaz maiteminduko da. Berarekin egoteko Arlequin pertsonaia egitea onartzen du.

## Aktoreak 
* Osman Elkharraz: Krimo
* Sara Forestier: Lydia
* Sabrina Ouazani: Frida
* Nanou Benhamou: Nanou
* Hafet Ben-Ahmed: Fathi
* Aurélie Ganito: Magalie
* Carole Franck: irakaslea
* Hajar Hamlili: Zina
* Rachid Hami: Rachid / Arlequin
* Meryem Serbah: Krimoren ama
* Hanane Mazouz: Hanane
* Sylvain Phan: Slam

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
Abutilon megapotamicum

thumb|220px|*Abutilon megapotamicum*.
**Abutilon megapotamicum** Abutilon generoko eta Malvaceae familiako landarea da. Brasilen du jatorria ornamentazio landare honek.

## Ezaugarriak 
2'5 metrotako altuera hartzen duen zuhaixka da. 5-8 cm luzerako hosto obalatuak ditu, arinki trilobatuak.

Lore tubularrak ditu, laranja-horixkak eta oinarrian gorriak. 4 cm luzerako bost petalo ditu. Kaliza kanpai itxurakoa du, kolore gorriko bost sepalo dituena.

## Erabilerak 
Lorategietan landare apaingarri gisa erabiltzen da.

## Taxonomia 
*Abutilon megapotamicum* (A.Spreng.) A.St.-Hil. & Naudin-ek deskribatu zuen eta *liburu honetan argitaratu zen: Annales des Sciences Naturelles*; Botanique, sér. 2 18: 49. 1842.
: *Abutilon inflatum Garcke & K.Schum.
: *Sida leopoldii Voss

## Ikus, gainera 
* Malvaceae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banlieue

[thumb|250px|[Clichy-sous-Boisko *banlieue*]]

Frantzian,  ( ahoskatua) hiri handien aldiri bat da. Banlieue hauek barruti administratibotan banaturik daude baina berez ez dira hiriaren barnean. Adibidez, Parisko Metropoliaren biztanleriaren %80a Paristik at bizi da. Aldiri hauek klase askotakoak izan daitezke: Versailles, Le Vésinet, Maisons-Laffitte edo Neuilly-sur-Seine goi mailako klasekoak dira; Clichy-sous-Bois, Bondy edo Corbeil-Essonnes, berriz, langile-klasekoak. 1970eko hamarkadatik aurrera, *banlieue* hitza HLMren baliokide bilakatu da, etorkinen auzoak txirotasun-tranpa bilakaturik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zuazo eskubaloi taldea

**Zuazo eskubaloi taldea** Barakaldoko Zuazo auzoko emakumezkoen eskubaloi taldea da. Espainiako Ohorezko mailan jokatzen ari da.

## Historia 
1980 hamarkadan Barakaldo Eskubaloi Klubaren emakumezkoen atala sortu zen eta hainbat denboraldi egin zituen maila gorenean, baina Barakaldoko udalarekin izandako desadostasunek taldea Bilbora eramn zuten. 1990an sortu zen ofizialki *Zuazo eskubaloi taldea*.

2000 urtean Nazional mailara igo zen eta 2009an Ohorezko mailarako lehen igoera lortu zuen. 2012tik aurrera Ohorezko mailan ari da jokatzen. 2013tik aurrera Erreginaren Kopan emaitza onak lortu ditu eta 2016an finala jokatzeko sailkatu zen baina Bera Berak garaitu zuen.

2016an Kopako finala jokatu izanak aukera eman zion Europan debuta egiteko, EHF Challenge Cup txapelketan hain zuzen ere. Suediako Hoors HK taldearen aurka jokatu zuen lehen kanporaketa eta etxean irabazi arren kanporatua gelditu zen Suedian 6 golez galdu baitzuen. 2017-18an bigarren aldiz irabazi du Euskadiko Kopa.

## Uniformea 
## Palmaresa 
* Espainiako Liga (0): bosgarrena 2017an.
* Erreginaren Kopa (0): finalista 2016an.
* Espainiako Superkopa (0): finalista 2016-17an.
* Euskadiko Kopa:
** Txapelduna (2): 2010, 2018.
** Finalista (6): 2015, 2016, 2017, 2019, 2023, 2025.

## Azken denboraldiak 
## 2022-2023 Taldea 
## Ikus, gainera 
* Barakaldo Eskubaloi Kluba

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Trechus bouilloni

***Trechus bouilloni*** Trechinae subfamiliako kakalardo espezie bat da. Michel Bouillon espeleologoren omenez izendatu zuten.

Faille, Bourdeau eta Fresnedak deskribatu zuten 2012an

## Erreferentziak
Japoniar arrosa

thumb|200px|*Rosa rugosa* hareazko lurzoruan hazten da.
[thumb|200px|[Arkakaratsak (fruituak).]]
 (*Rosa rugosa*) Rosa generoko eta Rosaceae familiako landarea da.

## Jatorria 
Jatorriz Asia ekialdekoa da. Txina ipar-ekialdea, Japonia, Korea eta Siberia hego-ekialdean hazten da, kostaldeko dunetan bereziki.

## Ezaugarriak 
Zuhaixka honek 1-15 metrotako altuera hartzen duen itxura trinkoko landarea da. Zurtoinak 3-10 mm-ko luzera duten arantzaz josita daude. Hostoak latzak ditu, hortik bere *rugosa* izena, 8-15 cm luze, pinnatuak eta 5-9 foliolodunak. Udazkenean erori aurretik hori bizikoak bihurtzen dira.

Lore usaintsuak ditu, arrosa ilunetik zurira doazenak, 6-9 cm ingurukoak eta petalo politak dituztenak. Ekainetik irailera loratzen da.

Arkakaratsak (fruituak) handiak dira, 2-3 cm-ko diametrodunak eta loreekin batera ateratzen dira.

## Erabilerak 
Ornamentazio landare gisa erabiltzen da. Japoniatik ekarri eta Europa eta Ipar Amerikan asko zabaldu zuten.

Bestalde lurzoru pobre eta hareatsuetan hazten da eta gatzarekiko tolerantzia handia duenez izotzaren kontra gatza botatzen den errepideen ertzetan landatzen da.

Arkaratsak jangarriak edira eta D bitamina ugari daukate gainera. Arrosaren pelatoekin mermeladak eta jaleak egiten dira.

## Taxonomia 
*Rosa rugosa* (Thunb.)

; Barietateak:
* ''Rosa rugosa 'Thumbergiana'*
* *Rosa rugosa 'alba'* (oso usaintsua)
* *Rosa rugosa 'rosea'* G.Forst., Poir.
* *Rosa rugosa 'rubra'* (lore gorri handiak)
* *Rosa rugosa 'Adantifolia'* (1907an Cochet-ek lortua)

; Sinonimia:
* *Rosa ferox*
* *Rosa pubescens''

## Ikus, gainera 
* Rosaceae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gingelom

**Gingelom**, Belgikako ipar-ekialdean dagoen udalerria da, Flandriako Linburgo probintzian dagoena. 2013an 8.245 biztanle zituen.

Udalerriaren barruan herri hauek daude: Borlo, Buvingen, Jeuk, Montenaken, Niel-bij-Sint-Truiden, Mielen boven Aalst, Muizen, Boekhout, Vorsen eta Kortijs.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
La Vie rêvée des anges

***La Vie rêvée des anges*** Érick Zonca frantziarrak zuzendutako filma da.

## Sinopsia 
Lillen Isak eta Mariek elkar ezagutuko dute: Isa bakarti eta alaia eta Marie bihurria. Isak Marie istripu batean hildako senide batzuen etxea zaintzen duela jakingo du.

## Aktoreak 
* Élodie Bouchez: Isabelle 'Isa' Tostin
* Natacha Régnier: Marie Thomas
* Grégoire Colin: Chriss
* Patrick Mercado: Charly
* Jo Prestia: Fredo
* Louise Motte: Sandrine
* Frédérique Hazard: Marieren ama
* Corinne Masiero: Hollywoodeko emakumea
* Francine Massenhave: erizaina
* Zivko Niklevski: jugoslaviar langilea
* Murielle Colvez: dendaria
* Lyazid Ouelhadj: saltzailea
* Jean-Michel Lemahieu: erizaina
* Rosa Maria: erizaina

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
Azpimundu (argipena)

**Azpimundu** hitzak adiera zenbait ditu:
* hainbat mitologia eta erlijiotan, azpimundua, lur azpiko mundua, maiz hildako eta izpirituen mundutzat hartzen dena;
* soziologian,
** **azpimundu** edo laugarren mundua, inguruneko gizarteko gizabanakoen aldean pobrezia gorrian bizi den jendea;
** **azpimundua**, bigarren mailako sozializazioan sortzen diren egitura sozialetako bakoitza, maiz talde marjinalekin lotuak.
Oktante (argipena)

**Oktante** hitzak adiera zenbait ditu:
* oktantea, nabigaziorako neurketa-tresna;
* oktantea, planoaren zortzirenetako bakoitza;
* oktantea, espazioan plano elkartzutek mugatzen dituzten zortzi eskualdeetako bakoitza;
* Oktantea, konstelazioa.
On connaît la chanson

***On connaît la chanson*** Alain Resnais frantziarrak zuzendutako filma da.

## Sinopsia 
Odile (Sabine Azéma) eta Claude (Pierre Arditi) eguneroko ohikerian murgildutako bikotea da. Claudek mesfidantzaz ikusi du nola Nicolas (Jean-Pierre Bacri), Odileren maitalea izandakoa, Parisa itzultzen dela.

## Aktoreak 
* Pierre Arditi: Claude Lalande
* Sabine Azéma: Odile Lalande
* Jean-Pierre Bacri: Nicolas
* André Dussollier: Simon
* Agnès Jaoui: Camille
* Lambert Wilson: Marc Duveyrier
* Jane Birkin: Jane
* Jean-Paul Roussillon: Odile eta Camilleren aita
* Jean-Pierre Darroussin: txekedun gizona
* Claire Nadeau: emakumea

## Abestiak 
## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa