open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sol sostenitu minor

**Sol sostenitu minor** (**Sol#m** Europako notazioan eta **G#m** Amerikako notazioan ere)  eskala maior naturalak sol nota batetik abiatuta duen tonalitatea da. Hala,  eskala honela osatuta dago: do#, re#, mi, fa#, sol#, la# eta si. Armadurak bost sostenitu ditu (do, re, fa, sol, la). bere maior erlatiboa si maior tonalitatea da, eta tonalitate homonimoa, berriz, sol sostenitu maior.

Nikolai Myaskovsky konpositore errusiarraren zazpigarren sinfonia da, agian, sol sostenitu minorreko sinfonia bakarra. Tonalitatea gutxitan erabiltzen da orkestra-musikan, batez ere zenbait modulazio tonaletan, baina ohikoagoa da pianorako musikan aurkitzea: Bach-en *Ondo afinatutako klabezina* Skriabinen sonatetara. Pianorako musika orkestraziorako, teorialariek sol  minorrera edo la minorrera eramatea gomendatzen dute. Salbuespen nabarmen bat Músorgskiren  "Il Vecchio Castello" litzateke,  *Erakusketa bateko margolanak* obran. Baina sol sostenitua erabiliz gero, haize-instrumentuen zatiak, berez, si bemol minorren idatziko dira, eta ez la sostenitu minorren.

## Obra klasiko ospetsuak 
* *Sonatia-fantasia* - Skriabin
* Preludioa op. 32, 12. zk. - Rakhmàninov
* Estudioa, op. 25. zk. 6 - Chopin
* 3. estudioa, "La *Campanella*" - Liszt

## Pop abesti ezagunak 
* *Brothers in Arms* - Dire Straits
* Poker Face - Lady Gaga  eta RedOne sortua.

## Kanpo estekak
Rosa Otxandiano

**Rosa Maria Otxandiano Arana** (Arrasate, 1951ko apirilaren 12a - ) gipuzkoar atleta ohia da, 800 metroko lasterketan lau aldiz Espainiako txapelduna izan zena. 

## Ibilbidea 
Arrasate Atletiko taldean hasi zen lehiatzen eta ondoren Club Atlético San Sebastián taldera pasa zen. 1976 eta 1981 artean lau aldiz izan zen 800 metroko Espainiako txapelduna, bitan pista estalian eta beste bitan aire librean. Euskal Herriko errekorrak hausti zituen 400 metrotan 56.62 (1979), 800 metrotan 2.06.24 (1981) eta 1.500 metrotan 4.17.43 (1979).

18 aldiz aritu zuen Espainiako selekzioarekin.

## Emaitzak 
### Nazioarteko txapelketak 
### Espainiako txapelketak 
* Espainiako txapelketa aire librean (2): 1977, 1981
* Espainiako txapelketa pista estalian (2): 1976, 1977

## Marka pertsonalak 
* 400 m: 56.62 (1979)
* 800 m: 2:06.24 (1981)
* 1.500 m: 4:17.43 (1979)
* 3.000 m: 9:58.0 (1981)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lycoperdon nigrescens

***Lycoperdon nigrescens*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Gaztaroan bakarrik kontsumi daiteke, baina kalitate eskasekoa da.

Sinonimoak: *Lycoperdon foetidum*, *Lycoperdon perlatum var. nigrescens*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2 cm eta 5 cm bitarteko diametroko globo itxurako fruktifikazioa. Exoperidioa, ia leuna du, ezten laburrez apaindua, arre argi koloretik arre ilunera doana, hiruko piramideetan bildurik. Endoperidioa, krema kolorekoa hasieran, gero arrexka, eztenak erori ondoren erretikulatua. Subgleba, zuria hasieran, gero oliba-arre kolorekoa.

**Gleba:** Oliba-arre kolorekoa helduaroan.

**Hanka:** Eztenik gabe, zimurtsua, okre kolorekoa orban zurixkekin, askotan mizelio hondarrak izaten ditu.

**Haragia:** Espezie honek usain desatsegina du eta *Lycoperdon* *pyriforme* gogorarazten du.

**Etimologia:** *Lycoperdom* hitza grezierazko "lupa de lupo"-tik dator, onddoak esporen hauts bafadak isil-isilik jariatzen dituelako. *Foetidum* epitetoa latinetik dator, kirasduna, esan bahi duen "foetidus" hitzetik. Usainagatik.

## Jangarritasuna 
Oso gaztetan kontsumi daiteke, baina hobe da ez probatzea.

### Nahasketa arriskua 
*Lycoperdon echinatum* delakoarekin nahas daiteke, baita *Lycoperdon molle*, *Lycoperdon umbrinum* eta *Lycoperdon perlatum* espeziekin ere bai.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean era askotako lurretan: koniferoen eta hostozabalen basoetan, belardietan eta larreetan, txilardegietan etab.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Dominikar Errepublika, Ekuador, Brasil, Txile, Argentina, Groenlandia, Islandia, Kanariak, Azoreak, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Japonia eta Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1969ko Nafarroako Itzulia

**1969ko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko X. ekitaldia izan zen. Urte honetan, zazpi etapaz osatu zen Itzulia (bigarrena bi sektoreetan banandua), ibilbidea Tuteran hasi eta Iruñean bukatu zen. 

## Taldeak
* G.D. Werner
* La Casera-Bahamontes
* Union Ciclista Navarra
* G.D. Pepsi Cola
* C.C. Picadero-Damm
* G.D. Almar-Hoyo
* S.C. Berger-Girondins 
* Goldor-Denderstreek 

## Etapak  
## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2023ko Poloniako Itzulia

**2023ko Poloniako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 80. edizioa izan zen. 2023ko uztailaren 29 eta abuztuaren 4 artean egin zuten, 7 etapatan 1.130,5 kilometroko ibilbidea eginez. Poznańen hasi eta Krakovian amaitu zen.

## Taldeak 
## Etapak 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 
### 5. etapa 
### 6. etapa 
### 7. etapa 
## Azken sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Västerbotten gazta

**Västerbotten gazta** (,  ahoskatua) Suediako Västerbotten eskualdean ekoiztu ohi den gazta da. Behi esnez egindako gazta gogorra da, zulotxoekin eta ehundura sendo eta pikortatsuarekin. Cheddar gaztan bezala, mamia berotu, moztu eta mugitu egiten da gazta moldeetan zahartu baino lehen. Zapore sendoa du, Parmigianoaren antzekoa, gazia, baina nota garratzagoekin. Kolore hori argikoa da eta % 31ko eduki koipetsua du. Suediar batzuek gazten erregetzat jotzen dute, eta haien eskariak sarritan eskaintza mugatua gainditzen du. Gutxienez 12 hilabetez zahartu behar da, eta ohikoena 14 hilabete izatea da.

Burträsk herriak (gaur egun Skellefteå udalerriaren parte) Västerbotten gaztaren asmakuntza aldarrikatzen du: kondairaren arabera 1870eko hamarkadan, ustez esne-saltzaile bat, Eleonora Lindström, bakarrik geratu zen gazta tradizional baten mamia mugitzen, baina eten egin zuten, beste zeregin batzuengatik edo maitalearekin izandako hitzordu batengatik. Horren ondorioz, gatzatua berotzeko eta mugitzeko aldiak txandakatu egin ziren.

## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak
Michael Gore

Michael Gore (1951ko martxoaren 5a) estatubatuar musikagilea da, "Fame" abestiagatik (izenburu bereko filman) Jatorrizko Abesti Onenaren Oscar saria irabazi zuena.

## *Terms of Endearment* 
Shirley MacLaine eta Debra Winger protagonista dituen 1983ko *Terms of Endearment* film arrakastatsuaren kantua eta soinu-banda ere konposatu zituen, Adult Contemporary zerrendan arrakasta lortuz bere izenpean, filmaren gai nagusiarekin. "Terms of Endearment" singleak sei aste eman zituen Billboard Hot 100ean, eta 1984ko apirilean 84. postua lortu zuen.

## *Carrie: The Musical* 
Gore eta Pitchford 1988an, Broadwayn, *Carrie: The Musical* lana plazaratu zuten. Stephen Kingek 1974an argitaratutako beldurrezko eleberrian oinarrituta, Lawrence D. Cohenek idatzi zuen. Espektakulua Terry Hands Royal Shakespeare Companyaren zuzendariak eraman zuen. Broadwayren porrot handienetariko bat izan zen, batez beste lan batekin alderatuta, *The Rocky Horror Show*. Inbertitzaileek jarritako dirua azkar kendu zuten. Denborarekin, aldiz, *Carrie: The Musical* lanak kultuzko musikala bihurtu zen. 2000. hamarkadaren amaieran Gorek eta bere taldeak obra berridatzi zuten eta 2012an berriro ere plazaratu zuten. Musikalaren bi abesti, Lynn Ahrensen letrekin, aurretik, *Camp* filman 2003an agertuak ziren.

## Abestiak 
## Filmografia 
**Fame* (1980)
**Terms of Endearment* (1983)
**Pretty in Pink* (1986)
**Broadcast News* (1987)
**Generations* (1989–1991)
*''Don't Tell Her It's Me* (1990)
**Defending Your Life* (1991)
**The Butcher's Wife* (1991)
**Mr. Wonderful* (1993)
**Central Park West* (1996)
**Superstar* (1999)
**Camp'' (2003) abestiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Fame" konposizioa Youtuben.
* :["Fame" Irene Cara(https://eu.wikipedia.org/wiki/Irene_Cara)ren bertsioan.]
Natalia Azpiazu

**Natalia Azpiazu Torres** (Donostia, Gipuzkoa, 1966ko urriaren 3a) gipuzkoar atleta ohia da, distantzia erdietan aritu zena, hasieran 3.000 metrotan eta ondoren krosean. Natalia Serrano Azpiazu alaba ere atleta da.

Club Atlético San Sebastián taldeko kidea izan zen eta Espainiako Kros selekzioarekin ere korritu zuen.

## Biografia 
Ikasketaz biokimikaria da eta 1993an New Yorkeko Mount Sinai Ospitaleko laborategian biokimika eta biologia molekularreko tesirako lanean ari zela egin zuen lehenengo 3.000 metrotako proba. Toronton izan zen, pista estaliko munduko txapelketan, eta 10. postua lortu zuen. Urte berean Buffalon eta Bostonen ere izan zen korritzen eta azken honetan egin zuen bere marka, 9:09.63, Euskal Herriko errekorra ere bazena, eta oraindik ere Gipuzkoako errekorra izaten jarraitzen duena. 1994an Europako pista estaliko txapelketan ere 10. egin zuen.

1994an Europako Kros Txapelketan hartu zuen parte eta hurrengo urteetan Munduko txapelketak ere jokatu zituen.

## Nazioarteko txapelketak 
## Marka pertsonalak 
Honako hauek dira Natalia Azpiazuren markak:
* 800 m: 2:09.35 (1992)
* 1.500 m: 4:16.09 (1997)
* 3.000 m: 9:09.63 (1993, Bostonen)
* 5.000 m: 16:25.61 (1998)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Suediako Egun Nazionala

**Suediako Egun Nazionala** (,  ahoskatua) urtero ekainaren 6an Suedian ospatzen duten jai nazionala da. 1983a baino lehen, Banderaren Eguna () ospatzen zuten, Riksdagek bere egungo izena berrizendatu zuen arte. 

## Historia 
Data hau ospatzeko ohitura 1916an hasi zen Stockholmgo Estadio Olinpikoan, 1523an Gustavo Vasa erregearen hautaketaren omenez (hau Suedia modernoaren fundaziotzat jotzen baitzuten). Zenbaitek zalantzan jartzen dute feriatu nazional gisa duen balioa, ez baitzen feriatu gisa ospatu hamarkada batzuk geroago arte. Hala ere, gertaera honek Danimarkak gobernatzen zuen Kalmarko Batasunaren amaiera esan nahi zuen, eta, beraz, zentzu batean, suediar independentziaren sinboloa da. Aspaldi gertatu zenez, ez du hain presentzia handia suediarrentzat. 

2005ean, Suediako jaiegun ofiziala bihurtu zen, Mendekosteko Astelehenaren ordez. Aldaketa horrek, praktikan, jaiegunen kopurua murriztea ekarri zuen (edo lanegunen kopurua handitzea); izan ere, ekainaren 6an asteburuetan behera egiten du aldizka, Mendekoste Astelehenean ez bezala, astelehen batean ospatzen baitzen beti. Egun Nazionala jaiegun izendatu zenetik sortu den tradiziorik berrienetako bat erregeak Stockholmeko Errege Jauregiaren zati handi bat egunean zehar bisitatzera gonbidatzea da, sarreragatik ohiko prezioa ordaindu beharrik izan gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Club Atlético San Sebastián (errugbia)

[250px|thumb|[Arrasate Rugby Taldea|Arrasateren aurkako partida, Euskal Mailan.]]
**Club Atletico San Sebastian** taldearen errugbiaren atala da. Kluba sortu zen urte berean sortu zuen errugbiaren atala eta 1970. hamarkadan Espainiako hiru liga, lau kopa eta Iberiar kopa bat eskuratu zituen.

## Ibilbidea 
Club Atlético San Sebastián taldean hasieratik errugbiak emaitza arrakastatsuak izan zituen. 1969-70 denboraldian egin zuen debuta Espainiako lehen mailan hiru liga, lau kopa eta Iberiar kopa bat eskuratu zuen.

17 denboralditan jarraian goren mailan ibili ondoren 1986an maila galdu zuen eta krisialdian sartu zen errugbi taldea. Krisis honek bi urte beranduago (1988an) zatiketa sortuko zuen eta atera zirenek talde berria sortu zuten: Bera Bera Rugby Taldea. Azken talde honek bereganatu zuen indar gehiena errugbi mailan onenen artean aritzeko. Aldiz Atletico taldea ahulago atera zen eta maila apalagotan aritu behar izan zuen ordutik.

Gaur egun Euskal Ligan jokatzen ari da. 2018an Hernanirekin batera osatu zuen taldea **Atlético SS/Hernani** bihurtuz.

### Lorpenak 
* Ohorezko maila
** Txapelduna: 1970, 1978, 1979
*** Txapeldunordea: 1983, 1985
* Espainiako errugbi errege kopa
** Txapelduna: 1968, 1972, 1973, 1975
*** Txapeldunordea: 1970, 1974
* Iberiar Errugbi Kopa
** Txapelduna: 1969

### Azken denboraldiak 
Euskal Ligako A multzoak *1. maila* izena hartu du 2015-16an.

### Emakumezkoen taldea 
2019an Landarbaso Rugby Taldea proiektua eratu zuen Ordizia, Hernani eta Ordiziako taldeekin batera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Club Atlético San Sebastián

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Manuel Tellechea

**Manuel Tellechea** argentinar naturalista, geologo eta paleontologo nabarmena izan zen,  Catamarcan jaio zen 1886ko abenduaren 15ean eta Mendozan hil zen 1974ko maiatzaren 28an.

Txango askotan 9.000 mineral, arroka eta fosilen lagin inguru bildu zituen, horietatik 6.000 baino gehiago sailkatu ziren; eta 2.500 eta 3.000 pieza artean sailkapen osatugabea zuten edo ez zeuden sailkatuta. Horiek guztiek sortu zuten gero bere izena eraman zuen museoa,  eta Mendozako probintziako ondare kultural izendatu zutena, 1991ko apirilaren 10eko 5643 zk.ko legeak.

Carlos Rusconiren kolaboratzaile estua izan zen, Mendozako "Juan Cornelio Moyano" Natur Zientzien eta Antropologia Zientzien Museoan, non gaur egun bere bilduma osoa gordeta dagoen, bere oinordekoek Estatuari eman ziotena.

Kimikaren ezagutza nabarmenak petrografia eta mineralogia ikastea ahalbidetu zion. Mendozako fosil ugari aurkitu zituen - Rusconirekin batera; horien artean, labirintodonto baten aztarnak (Labyrinthodontia), Cerro Bayo inguruan, izen bereko hiritik kilometro gutxira mendebaldera. Rusconirekin batera, Kanbriar eta Ordoviziar ornogabeak (trilobitak eta graptolitinoak) aurkitu zituen -Paleozoikoko beste fosil batzuen artean- San Isidro-n (Mendoza). Era berean, biek geologia aztertu zuten eta Paramillos de Uspallatako Triasikoko ornogabe, ornodun eta landare fosilizatuak aurkitu zituzten, argitalpen ugariren oinarri izan zirenak. Material hori guztia Mendoza hirian dagoen "Juan Cornelio Moyano" Natura eta Antropologia Zientzien Museoaren bildumetan sartu zen. Rusconik -fosilak deskribatu eta ilustratu zituen- espezie batzuk eskaini zizkion Tellecheari, aurkikuntzan izan zuen parte-hartze zuzena zela eta: Goycois *tellecheai*, Dalmanitina *tellecheai*, Isidriana *tellecheai*, Ollenus *tellecheai* (trilobitak); Rhadinicthys *tellecheai*, Pasambaya *tellecheai* (arrainak); Paraguataia *tellecheai* (bryozoa); Carbonicola *tellecheai* (Bibalbio); Pehuenchia *tellecheai*; etab .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Conte

**Antonio Conte** (Lecce, 1969ko uztailaren 31) italiar futbolari ohi eta entrenatzailea da.

US Lecce (1985-1991) eta Juventus FC (1991-2004) taldeetan jokatu zuen. Jklnm Italiako futbol selekzio nazionalarekin hogei partida jokatu zituen 1994 eta 2000 artean eta 1994ko Munduko Futbol Txapelketan txapeldunordea izan zen. 2000ko Europako Futbol Txapelketan txapeldunorde ere izan zen

Erretiratu zenetik Italiako (Arezzo, Bari, Atalanta, Siena, Juventus, Inter Milan eta Ingalaterrako (Chelsea FC, Tottenham Hotspur) taldeen entrenatzailea izan da. 2014tik 2016ra Italiako hautatzailea izan zen.

## Palmaresa 
### Futbolaria 
**Juventus**
* Serie A: 1994–95, 1996–97, 1997–98, 2001–02, 2002–03 
* Italiako futbol kopa: 1994–95
* Italiako futbol superkopa: 1995, 1997, 2003
* UEFAko Txapeldunen Liga: 1995–96
* UEFA Kopa: 1992–93
* UEFA Intertoto Kopa: 1999

**Italia**
* Munduko Futbol Txapelketa txapeldunordea: 1994
* Europako Futbol Txapelketa txapeldunordea: 2000

### Entrenatzailea 
**Bari**
* Serie B: 2008–09

**Juventus**
* Serie A: 2011–12, 2012–13, 2013–14
* Italiako Futbol Superkopa: 2012, 2013
* Italiako futbol kopa, finalista: 2011–12

**Chelsea**
* Premier League: 2016–17
* FA Cup: 2017–18; txapeldunordea: 2016–17

**Inter Milan**
* Serie A: 2020–21

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stockholmgo Estadio Olinpikoa

**Stockholmgo Estadio Olinpikoa** () Suediako hiriburuan kokatzen den estadio bat da. 1910 eta 1912 bitartean eraiki zuten, 1912ko Udako Olinpiar Jokoetako egoitza izan zedin.

## Historia 
Torben Grut arkitekto suediarrak diseinatu eta 1910ean hasi zuten eraikitzen. Gustavo V.a Suediakoa erregeak inauguratu zuen 1912an, 1912ko Stockholmeko Olinpiar Jokoen egoitza gisa. Batez ere atletismo lasterketetarako eta futbol partidetarako erabili izan da. Eseritako 14.500 lagunentzako lekua du, eta guztira 35.000 lagunentzako lekua kontzertuetarako.

2013. urtera arte, Djurgårdens IF futbol taldearen egoitza izan zen, noiz Tele2 Arenara aldatu ziren.

## Kanpo estekak
Jose Luis Agirre Beldarrain

**Jose Luis Agirre Beldarrain** (Donostia, Gipuzkoa, 1965eko irailaren 14a) euskal herritar futbolaria ohi eta entrenatzailea da. Erdillari lanetan aritzen zen. 
 
## Kirol ibilbidea 
### Futbolaria 
### Entrenatzailea 
* Real Sociedad Gazteak (2001-2002)
* Real Sociedad Kadeteak (2002-2004)
* Sanse 2.entrenatzaile (2004-2005)
* Real Sociedad Gazteak (2005-2006)
* Real Sociedad Kadeteak (2006-2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jokalariaren profila Errealeko webgunean
Pablo Santiago

**Pablo Santiago López** (Eibar, Gipuzkoa, 2000ko irailaren 27a) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari moduan aritzen da. Eibarren harrobian hezia, lehen taldean lekua lortu ezinik Barakaldora joan zen. Lehen Federaziorako igoera lortu zuen lehen denboraldian, eta beste denboraldi bikainaren ondoren, 2.mailako Castellók fitxatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30 eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Marc Patry

**Marc Patry** (1969ko irailaren 26a) belgikar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1993**
* 4. Isberguesko Sari Nagusian
**1997**
* 2. Internationale Wieldertrofee Jong Maar Moedig

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Floris Gerts

**Floris Gerts** (Maastricht, 1992ko maiatzaren 3a) herbehereetako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
### 2015 
2. Saboyako Tourreko etapa batean

### 2016 
Volta Limburg Classic

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.procyclingstats.com/rider/floris-gerts/2015
Bert De Waele

**Bert De Waele** (Deinze, 1975eko uztailaren 21a) flandriar txirrindulari ohia da, profesionala 2001etik 2012ra.

## Palmaresa 
**2001**
* 2. Doubseko Tourrean
**2003**
* Doubseko Tourra
**2004**
* Houtlandeko Zirkuitua
* 2. Valoniako Tourrean
* 2. Brusela-Ingooigemen
* 3. Doubseko Tourrean
**2006**
* 2. Omloop Het Nieuwsbladen
**2007**
* Valoniako Sari Nagusia
* De Drie Zustersteden
* 3. Pino Cerami Sari Nagusian
* 3. Polynormanden
**2008**
* 2. Cholet-Pays de Loiren
**2009**
* Belgikako Itzuliko etapa 1
* 2. Druivenkoers Overijsen
* 10. Flandriako Tourrean
**2010**
* 2. Haut-Varko Tourrean
* 4. Amstel Gold Racen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Sümeyye Aydoğan

**Sümeyye Aydoğan** (Istanbul, Turkia, 1999ko apirilaren 2a) turkiar aktorea, kantari eta modeloa da.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Web telebista 
## Diskografia 
### Bakarka 
## Kanpo estekak 
* 
* 
* 
* 
* Sümeyye Aydoğan linkedin.com
* Sümeyye Aydoğan talento.com.tr
* Sümeyye Aydoğan listal.com
Melanogaster variegatus

***Melanogaster variegatus*** *Melanogastraceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du haragi oso trinkoa (likidotu egiten da azkenean). Kolore desatsegina du.

Sinonimoak: *Tuber moschatum*, *Hyperrhiza moschata*, *Bulliardia inquinans*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Elastikoa, 1,5 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, globo-formako irregularretik konkordunera pasa daiteke. Hasiera peridio horixka du, gero okre-burdin kolorekoa, eta ukitzean, orbandu egiten da; gutxi-asko, gogor aplikatutako mizelio-zuntz ilunez estalia.

**Gleba:** Beltza, zain zuriekin nahasita; elastiko-gelatinakara, gero delikueszentea. Hasierako usaina desatsegina du, gero frutak gogorarazten ditu. 

**Etimologia:** *Melanogaster* terminoa grekotik dator eta, beraz, urdail beltza esan nahi du. *Variegatus* epitetoa, glebaren itxuragatik du. Kolore askotarikoa.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzako interesik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Melanogaster broomeianus* delakoarekin nahas daiteke, hau nekez bereizten da esporengatik.

## Sasoia eta lekua 
Neguan. Hasieran erdi-hipogeoa, geroago lurrean. Hostozabalen basoetan; ez da urria hazten den lekuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Turkia, Maroko, Bolivia. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melastiza chateri

***Melastiza chateri*** *Pyronemataceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoa: *Melastiza miniata*

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Hasieran konkaboa, gero zabaldu egiten da, nahiko ganbila, 5 eta 15 mm bitarteko diametrokoa.

**Himenioa:** Laranja kolorekoa edo gorri-laranja kolorekoa; kanpoaldea ia kolore berekoa da, eta alde marjinal ilunagoa du, ile laburren ondorioz.

**Haragia:** Argizari itxurakoa, hauskorra, usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Chateri* epitetoa pertsona izenetik dator. 

## Jangarritasuna 
Es du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Aleuria aurantia* delakoaren ale txikiekin nahas daiteke, honek ertzean ez du ilerik. *Scutellinia* eta *Cheilymenia* generoetako espezieekin, hauek ile askoz luzeagoak dituzte eta puntan amaituak.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, taldeak osatuz lurrean. Ez da oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Groenlandia, Islandia, Europa, Errusia, Hego Korea, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Club Atlético San Sebastián (belar hockeya)

**Club Atlético San Sebastián** taldearen belar hockey atala da. Espainiako Ohorezko mailan jokatzen du eta 1960 hamarkadan emaitza bikainak izan zituen.

## Historia 
***Gaviria Hockey Club*** izenarekin 1959an txapeldun ordea izan zen eta 1960an lortu zuen liga irabaztea. 1970ean hirugarren izan zen.

### Lorpenak 
* Espainiako Liga
** Txapelduna (1): 1960
** Txapeldun ordea (1): 1959

## Ikus, gainera 
* Club Atlético San Sebastián

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Club Atlético San Sebastián (atletismoa)

**Club Atlético San Sebastián** taldearen atletismo atala da. 

## Historia 
Sortzetik bertatik atletismoaren atala izan du Atlético San Sebastián taldeak. Gizonezkoak zein emakumezkoak maila gorenean aritu izan dira. Emakumezkoak Espainiako txapeldun izan ziren zazpi aldiz 1966 eta 1978 artean. Gaur egun Espainiako txapeldun izan diren atleta ugari daude taldean:

* Emakumezkoen Espainiako Txapelketa (7): 1966, 1967, 1968, 1970, 1971, 1972, 1978.

## Atletak 
Atleta bikain ugari izan ditu taldeak, Espainiako zein anzioarteko txapelketak irabazi ditzutenak.

Atleta ohiak:
* Luis Felipe Areta
* Amelia Lorza
* Natalia Azpiazu
* Valentín Rocandio
* Belén Saenz
* Jesus Maria Abadia
* Rosa Otxandiano
* Kontxi Laso

Gaur egungo atletak: 
* Maialen Axpe
* Aitana Rodrigo
* Lorea Ibarzabal
* Marisa Casanueva
* Eliani Casi
* Garazi Larrakoetxea
* Irati Mitxelena

## Ikus, gainera 
* Club Atlético San Sebastián

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Real Sociedad (atletismoa)

**Real Sociedad** futbol taldearen atletismoaren atala da. 

## Historia 
1914an izan zen lehen atletismo proba Gipuzkoan eta Real Sociedad taldeko atletak baziren bertan. 1916koa da Errealaren armarria erakusten duen atleta baten lehen argazkia. Urte hartan sortu zen Gipuzkoako Atletismo Federazioa eta Erreala izan zen sortzaileetako bat.

1963ko abuztuaren 3an Alicia Gómez izan zen Errealaren izenean korritu zuen lehen emakumezko atleta. 

## Atletak 
Taldeko hainbat atletak hartu izan dute parte Udako Olinpiar Jokoetan.
* Paris 1924: Diego Ordoñez, Felix Mendizabal
* Amsterdam 1928: Diego Ordoñez
* Erroma 1960: José Luis Falcón
* Tokio 1964: Fernando Aguilar
* Montreal 1976: Ramon Cid
* Mosku 1980: Ramon Cid
* Seul 1988: Juan José Prado
* Sydney 2000: Mikel Odriozola
* Pekin 2008: Mikel Odriozola
* Londres 2012: Mikel Odriozola

Emakumezko atleta historikoak:
* Arantxa Vega
* Maria Lezaun
* Ivonne Bertrand
* Eli Apalategi
* Mariví Tarantino

Gaur egungo atletak: 
* Odei Jainaga
* Iraitz Arrospide

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Taldearen webgune ofiziala
Arantxa Vega

**Arantxa Vega Domingo** (1944ko maiatzaren 1a - ) gipuzkoar atleta ohia da. Real Sociedad taldeko kidea zen eta emakumezkoen atletismoan aintzindarietako bat izan zen. 

## Ibilbidea 
Lasterketak egiten lehenengotako emakumezkoa izan zen, izan ere Espainiako lehenengo kros txapelketa irabazi zuen, bai eta lehenengo 500 metroko lasterketa pista estalian.

Horreta gain bina 800 m eta 400 m txapelketa ere irabazi zituen.

## Espainiako txapelketak 
* 400 metro pista estalian (2): 1965, 1966
* 500 metro pista estalian (1)
* 800 metro aire librean (2): 1964, 1965
* Espainiako Kros Txapelketa (2): 1965, 1966

## Marka pertsonalak 
* 200 m: 28.4 (1966)
* 400 m, pista estalian: 1.01.5 (1965)
* 800 m, aire librean: 2.16.9 (1966)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adriana Díaz Enciso

**Adriana Díaz Enciso** (Guadalajara, Jalisco, Mexiko, 1964ko otsailaren 26a) mexikar poeta, saiogile, itzultzaile eta kontalaria da.

## Biografia 
Mendebaldeko Teknologia eta Goi Mailako Ikasketen Institutuan komunikazio zientziak ikasi zituen. 

Bere ibilbidean zehar Mexikon eta atzerrian 30 egunkari eta aldizkaritan baino gehiagotan parte hartu du. Sor Juanaren Klaustroko Unibertsitateko Koruarekin (orain Virreinal Rita Guerrero) antzerki- eta musika-ikuskizunetarako libretoak idatzi ditu, kabaret ikuskizun baterako eta operarako, eta *La hora marcada* telesaileko gidoilaria izan zen. 80ko hamarkadaren amaieran, Dimensión del Rock barrako programa bat gidatu zuen Guadalajarako Radio Unibertsitatean. Klaseak eman ditu ITDBHn, Sor Juanaren Klaustroko Unibertsitatean eta Mexikoko Idazle Eskola Dinamikoan, bai eta literatura eta itzulpen klaseak ere Cervantes Institutuan, Londresen duen egoitzan. Santa Sabina taldeko kanta askoren letra idatzi zuen. 2013tik 2015era Londresko Blake Societyko idazkaria izan zen, eta Zuzendaritza Kontseiluko kide izan zen 2011tik. Hainbat ekitaldi antolatu zituen elkarte horrekin, eta William Blakeren etxea erosteko proiektuaren sortzaileetako bat izan zen, Felphamen, 2014. urtean. *Modern Poetry in Translation* aldizkariaren Zuzendaritza Kontseiluko kidea izan da.

1999ra Londresen joan zen bizitzera 

Guadalajarako Unibertsitateko Gizarte eta Giza Zientzien Unibertsitate Zentroko liburutegiak Leticia Cortés poetak Letra Hispanikoen karrera egiteko egin zuen idazleari buruzko tesia gordetzen du. 

## Lanak 
### Eleberriak 
* *La sed* (2001)
* *Puente del cielo* (2003)
* *Odio* (2012)
* *Ciudad doliente de Dios* (Alfaguara/UNAM 2018)

### Ipuin-liburuak 
* *Cuentos de fantasmas y otras mentiras* (2005)
* *Con tu corazón y otros cuentos* (2016)

### Poesia 
* *Sombra abierta (*Departamento de Bellas Artes de Guadalajara, 1987)
* *Pronunciación del deseo (de cara al mar)* (UNAM, El Ala del Tigre), 1993)
* *Hacia la luz* (1997)
* *Estaciones* (2004)
* *Una rosa* (2010)
* *Nieve, Agua* (2015),
* *Flint" (Prosa, en inglés, autopublicación libro electrónico, 2020) Flint. Elegía y diario de sueños*

### Saiakerak 
* *El libro, la ciudad* (2012)

### Itzulpenak 
* *Sombra del Árbol de la Noche* (narrativa fantástica británica contemporánea, 2015)
* *Debajo la hierba. Arriba la bóveda del cielo* (poesía británica contemporánea, 2015)
* *La fosa del lobo* (novela de Lauren Wolk, 2016)
* *Sobre la dificultad y otros ensayos* de George Steiner (FCE, 2001)
* *Manos en el agua* (poesía de Martha Black Jordan, El Tucán de Virginia, 1994)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mauricio Saldívar

**Mauricio Norman Saldívar** (Mendoza; 1963ko otsailaren 28a) meteorologo argentinarra da, dibulgatzaile zientifikoa, Ingurumen Zientzietan lizentziatua (UTN) eta Arriskuen Kudeaketan diplomatua. Ezkonduta dago eta hiru alaba ditu.

## Ibilbide militarra 
Buenos Aireseko Unibertsitatean graduatu zen 1986ko martxoan Meteorologia Sinoptikoko Teknikaria tituluarekin.  Eta 1988ko abenduan, lehen batez bestekoarekin graduatu zen, Argentinako Aire Armadako Zerbitzu Profesionalen Eskolan. Argentinako Meteorologia Zerbitzu Nazionalean, 1990eko urtarriletik 2005eko urrira arte egon zen lanean: 

* Iragarpen Berezien Saileko burua (SMN)
* "Vicecomodoro Marambio" (CMAVM) Antartikako Meteorologia Zentroko burua 
* "Walter Gould Davis" (SMN) Buenos Aireseko Eskualdeko Instrumentu Zentroko burua 
* V. Aire Brigadako Iragarpen Bulegoko burua, Villa Reynoldsen, San Luisen
* CMRE-Buenos Airesko Teledetekzio Dibisioko burua

2002ko urtarriletik 2005eko urrira, Buenos Airesko Eskualdeko Zentro Meteorologiko Espezializatuko (CMRE-Buenos Aires) buruorde izan zen.

## Ibilbide zibila 
1993ko ekainean, Todo Noticiasen hasi zen lanean, Telenoche-n noizean behin agerraldiak eginez; eta gero Todo Noticias-eko arratsaldeko albistegietan.

2005etik aurrera eta Arriba Argentinos Argentinako telebistako goizeko albistegi nagusitik, egun bakoitzeko eguraldi baldintzei aurre egiteko beharrezko arropari buruzko "Aholkuak" nabarmentzen ditu.

Urte horretan bertan, Argentinako lehen albistegi meteorologikoa egin zuen: Tiempo del tiempo, balorazio ekitaldi bihurtu zena (5 puntutik gorako batez bestekoa) ordutegia txarra izan arren: 6.45.  Bertan, eguraldiaren albisteez gain, inguruneari buruzko datu bitxi eta erakargarriak kontatzen ditu, bitxikeria eta irudi harrigarriekin. Arriba Argentinos-en eta, batez ere , Tiempo del tiempo-n izandako parte-hartzeagatik, 1999 eta 2009 bitartean Argentinako telebistan pertsonaia nabarmen gisa aipatzen da 

Bera da, Fernando Confessorerekin batera, Meteorología para Todos izeneko faszikulu saila bildumagarri baten egilea, Planeta-DeAgostini-k zuzendua. 

2010eko apirilaren 12az geroztik, Tiempo del tiempo Agro Síntesis-ek ordezkatu du eta berak zuzentzen du Alejandro Ramírezekin batera, astelehenetik ostiralera goizeko 6:30etan, eta bertan, landa, ekonomia, eta aguraldia arloekin zerikusia duten albiste nagusiei buruz mintzatzen dira.

Beste jarduera batzuen artean, enpresa pribatuen eta komunikabideen aholkularia da, artikuluak idatzi ditu eta hizlari gisa parte hartu du herrialdeko eta atzerriko kongresuetan.       Hedabideetako Meteorologia Profesionalen Nazioarteko Elkartearen (International Association of Broadcast Meteorology - IAMB) Latinoamerikarako ordezkaria da.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wu Xuanyi

**Wu Xuanyi** (Haikou, Txina, 1995eko urtarrilaren 26a) txinatar abeslaria eta aktorea da. 2016an ekin zion bere musika ibilbideari Hego Koreako WJSN k-pop musika taldeko kide gisa. 2023ko martxoaren 3an bakarkako ibilbideari ekin zion musikagintzan.

## Diskografia
### Bakarkako lanak 
#### EPak 
## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista saioak 
## Kanpo estekak
Berako gorostia

**Berako gorostia** Nafarroa Garaiko Bera herrian dagoen zuhaitz monumentala da. *Ilex aquifolium* espeziekoa da. Zortzi metro baino gehiagoko garaierarekin eta hamar metro baino gehiagoko adaburuarekin, Berako Larhun mendiko gorostia da bere espezieko alerik nabarmenetako bat. 2009tik Nafarroako Monumentu Naturalen Katalogoan jasota dago, 39. zenbakiarekin.

## Ibilbidea 
Ez da bide erraza. NA-121 A errepidetik Berara iritsi aurretik, Sararako norabidea hartzen da eta herritik irten bezain laster pista bat hartzen da ezkerretara, Larhun mendirantz igotzen dena. Gailurrera sartzeko azken bihurgunetik (280 metro behera lerro zuzenean) gorostia dago. 64o metroko altitudean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Susan Haack

**Susan Haack** (Buckinghamshire, Ingalaterra, 1945eko uztailaren 23a – Miami, 2026ko martxoaren 10a) filosofia eta zuzenbideko irakaslea izan zen Miamiko Unibertsitatean, Estatu Batuetan. Hainbat eremu filosofikotan idatzi ditu lanak, logika, hizkuntzaren filosofia, epistemologia eta metafisika barne. Bere pragmatismoa Charles Sanders Peirceren eskutik dator.

## Ibilbidea 
Oxfordeko Unibertsitateko eta Cambridgeko Unibertsitateko graduatua izan zen Susan Haack. Oxforden, St. Hilda's ikastetxean ikasi zuen. Filosofiako irakaslea Jean Austin izan zen, J. L. Austinen alarguna. Platon ere ikasi zuen Gilbert Ryle-rekin eta logika Michael Dummett-ekin. David Pearsek bere lana gainbegiratu zuen B. Phil lortzeko, anbiguotasunari buruz. Cambridgen, Timothy Smileyk gainbegiratuta idatzi zuen doktoretza. New Hall, Cambridge eta Warwick-eko Unibertsitateko filosofia-irakasle karguak bete zituen, Miamiko Unibertsitatean postua hartu aurretik.

### Ekarpena 
Haack-ek filosofiari egiten dion ekarpenik garrantzitsuena bere teoria epistemologikoa da, fundherentismoa, fundazionalismo puruaren arazo logikoak (infiniturantz erregresioa gerta dakiokeena) eta koherentismo purua (zirkularitatea eragin dezakeena) saihesteko ahalegina. Ideia hori gurutzegramaren metaforarekin irudikatzen du. Produktu honen bertsio oso sinplifikatua, honela: erantzuna pista batekin aurkitzea funtsezko iturri baten antzekoa da (ebidentzia enpirikoan oinarritua). Hitzak elkarri nabarmen lotuta daudela ziurtatzea koherentziaren justifikazioaren antzekoa da. Biak beharrezkoak dira ezagutza justifikatzeko.

Saiketa bat idatzi zuen *Pragmatizatu egiten gara*...: Peirceren eta Rortyren arteko elkarrizketak dira, eta bi filosofoen kotizazioek osatzen dituzte. Peirceren papera bete zuen. Haack-ek saiakuntza indartsu bat argitaratu zuen irizpide berrian, Rortyren ikuspuntu askotariko salbuespen handia izanik, bereziki pragmatiko moduko bat izateko asmoz.

## Argitaratutako liburuak 
Hainbat liburu argitaratu ditu:
* *Lógica desviada* (Deviant Logic). 1974. 
* *Filosofía de las lógicas* (Philosophy of Logics). 1978. 
* *Evidencia e investigación: Hacia una renconstrucción en epistemología (Evidence and Inquiry: Towards Reconstruction in Epistemology)*. 1993. 
* *Manifiesto de una apasionada moderada: ensayos fuera de moda (Manifesto of a Passionate Moderate: Unfashionable Essays)*. 1998. 
* *Defendiendo la ciencia — Dentro de la razón: Entre el cientificismo y el cinismo (Defending Science — Within Reason: Between Scientism and Cynicism*). 2003. 
* *Poniendo a trabajar a la filosofía: La investigación y su lugar en la cultura (Putting Philosophy to Work: Inquiry and Its Place in Culture).* 2008. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Pragmatismoa
* Filosofia zientifikoa

## Kanpo estekak 
* Susan Haack (ingelesez) Miamiko Unibertsitatearen web orrian.
* Susan Haack-i elkarrizketa (ingelesez)
Luca Paolini

**Luca Paolini** (1977ko urtarrilaren 17a-) italiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Theodore Roethke

**Theodore Huebner Roethke** (Saginaw, Michigan, 1908ko maiatzaren 25a - Bainbridge Island, Washington, 1963ko abuztuaren 1a) estatubatuar olerkaria izan zen.

Aita etorkin alemaniarra zen, berotegi baten jabea. Theodorek han igaro zuen haurtzaroa, eta ondoren naturaren irudiak erabili zituen bere lanean. Osabaren suizidioak eta aitaren minbiziak eragindako heriotzak ere eragina izan zuten lanean.

Depresio maniakoa pairatzen hasi zen, eta asko edaten zuen. 1953an, Beatrice O 'Connel izeneko ikasle ohi batekin ezkondu zen, eta hark argitaratu zuen azken lana. Bere poesiaren izaera introspektiboak eragin handia izan zuen Sylvia Plathengan.

1954an Pulitzer Saria Olerkigintzan irabazi zuen *The Waking* liburuarekin eta National Book Award for Poetry bi aldiz: 1956an *Words for the Wind* eta 1965ean *The Far Field* liburuekin.

## Lanak 
* *Open House* (1941)
* *The Lost Son and Other Poems* (1948)
* *Praise to the End!* (1951)
* *The Waking* (1953)
* *Words for the Wind* (1958)
* *I Am! Says the Lamb* (1961)
* *Sequence, Sometimes Metaphysical* (1963) 
* *Party at the Zoo* (1963) (A Modern Masters Book for Children, illustrated by Al Swiller)
* *The Far Field* (1964)
* *Dirty Dinky and Other Creatures: Poems for Children* (1973)
* *On Poetry and Craft: Selected Prose and Craft of Theodore Roethke* (2001)
* *Straw for the Fire: From the Notebooks of Theodore Roethke, 1943-63* (1972; 2006) (selected and arranged by David Wagoner)

## Kanpo estekak
Rupprecht Bavariakoa

**Rupprecht, Bavariako printze oinordekoa** (*Rupprecht Maria Luitpold Ferdinand*; Munich, 1869ko maiatzaren 18a - Starnberg, 1955eko abuztuaren 2a) bavariar militar eta printzea izan zen. Azken Bavariako Erresumako printze oinordekoa izan zen.

Luis III.a Bavariakoa eta Maria Teresa Austria-Estekoaren semea izan zen.

Eskolan ikasketak amaitu ondoren, Bavariako armadan sartu zen, baina 1889 eta 1891 artean Munich eta Berlingo unibertsitateetan ikasi zuen. Koronel mailara igo ondoren, infanteriako erregimentu baten agintea hartu zuen eta luze bidaiatu zuen. 1913an jeneral bihurtu zen eta 1913ko azaroaren 5ean Bavariako printze oinordeko bihurtu zen.

Lehen Mundu Gerran Seigarren Armada alemaniarra modu eraginkorrean zuzendu zuen Mendebaldeko Frontea, bereziki Lorrenan. 1916an mariskal mailara igo zen.

Gerraostean, aireko bonbardaketen, gasen eta itsas blokeoen aurka egin zuen, eta nazismoaren aurka ere bai. 1939an Italian erbesteratzera behartu zuten. Azkenean, Bavariako monarkia berrezartzeko borrokan jarraitu zuen.

Bi aldiz ezkondu zen. Lehena Maria Gabriela Bavarianekin eta bigarrena Antonia Luxenburgokoarekin eta guztira hamaika seme-alaba izan zituen.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Irañetako haritzak

**Irañetako haritzak** Nafarroa Garaiko Sakanako eskualdean Irañeta herrian dagoen zuhaitz-multzoa da. Oro har, tamaina oneko bost haritz ale dira, enborraren perimetro izugarriak eta garaiera nabarmenak dituztenak. Zuhaitz multzoa Monumentu Natural izendatu zuten 2009an, batez ere ale luzeen eta neurri nabarmenekoak direlako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Haritzak ikusteko mapa eta argazkiak.
Adam Asnyk

**Adam Asnyk** (Kalisz, 1838ko irailaren 11 &ndash; Krakovia, 1897ko abuztuaren 2a) poloniar olerkari eta antzerkigilea izan zen.

Poloniako nobleziako familia batean jaio zen eta familiaren etxaldearen oinordeko izateko hezi zuten. Marymonteko Nekazaritza eta Baso Institutuan, Varsoviako Kirurgia Medikoko Eskolan eta Breslau, Paris eta Heidelbergen ikasi zuen.

1862an Poloniara itzuli zen eta errusiarren aurkako Urtarrileko Altxamenduan parte hartu zuen. Ihes egin behar izan zuen eta Heidelbergera joan zen bizitzera, non filosofiako doktoretza jaso zuen. Laster itzuli zen Poloniara, Austriako zatira, lehenik Lvivera eta gero Krakoviara.

1875ean Zofia Kaczorowskarekin ezkondu zen eta bere kazetari ibilbide hasi zuen eta *Reforma* egunkariaren editorea izan zen. 1884an Krakoviako kontseiluko kide hautatu zuten eta 1889an Galitzia eta Lodomeriako dietako kide.

Bertsoaren maisua izan zen eta ianbo metroa eta ahapaldi sofistikatuak erabili zituen.

## Olerkigintza 
* *Nad głębiami* (1883–1894)
* *Poezje* (1869)
* *Poezje* (1872)
* *Poezje* (1880)
* *Poezje* (1894)

## Kanpo estekak
Jelena Milaxina

**Jelena Valerievna Milaxina** -  - (Dalnegorsk, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1977) *Novaia Gazeta* egunkarirako lan egiten duen errusiar ikerketa kazetaria da. Hainbat sari lortu ditu nazioartean bere lanengatik.

Hala ere, hainbat alditan egin diote mehatxu eta eraso bere lana dela eta. 2023an bortizki jipoitu zuten Txetxenian, non epaiketa baten berriak ematen ari zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thérèse Peltier

**Thérèse Peltier** (1873 &ndash; 1926) frantziar eskultorea eta hegazkinlaria izan zen. Jendeak uste du lehen emakume bidaiaria, eta airea baino astunagoa den aireontzi bat gidatu zuen lehen emakumea ere izan zela. Leon Delagrange eskultorearen laguna, Leon hegazkinekin interesatu zenean, segituan jarraitu zion Thérèsek.

## Ibilbidea 
1908ko uztailaren 8an, Turinen Peltierren 200 metroko distantzia egin zuen bidaiari gisa Delagrangerekin (656 oin). Hala ere, aipatu zen Henri Farman hegan ibili zela edo hegan egiten saiatu zela Mlle P. Van Pottelsberghe-rekin  Ganten, Belgikan, maiatzaren amaieran.

Peltier Delagrangerekin joan zen Italiara, eta 200 metroko hegaldia egin zuen Turingo plaza militarrean, 2,5 metroko altueran. Hegaldi horren data ezezaguna da, baina Italiako asteroko ''L'Illustrazione Italiana'' aldizkarian eman zen jakitera, 1908ko irailaren 27an.

Delagrange hegazkin-istripu batean hil zenean, 1910eko urtarrilaren 4an, Bordelen, Peltierrek betiko utzi zuen abiazioa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Harriet Kimby

## Kanpo estekak
Kliente (Antzinako Erroma)

**Kliente**a (latinez: sing. *cliens*, pl. *clientes, "*esaneko, obediente, meneko, agindupeko*"* esan nahi du), antzinako Erromako gizartean,  bere burua *patronus (latinez: sing. patronus,* pl. *patroni, "babesle, defentsari")* baten bapespean jartzen zuen gizon askea zen, bezeria (*clientela*) edo patronatu (*patrocinium*) izeneko erakunde sozialearen baitan. Estatus desberdineko bi pertsona jartzen ziren harremanetan eta elkarri zerbitzuak trukatzen zizkioten.

Dioniso Halikarnasokoaren testuak, erromatarren konstituzio zaharrenean patrizio eta klienteen edo bezeroan arteko harremanak deskribatzen zituenak, oso modu idealizatuan irudikatzen ditu: bi aldeen arteko onginahia hainbestekoa zen, non bakoitzak bestea ez gainditzeko ahalegina egiten baitzuen. Klientek hauek edozein unetan ezeztagarriak ziren lurrak (*heredium*) eta ganadua jasotzen zituen patroiarengandik, auzitegian patroiak egiten zuen bere defentsari lana. 

Mendekotasun hau *obsequium* (begirunea, adeitasuna, leialtasuna, segizio militarrean parte hartzea eta zerbitu zehatz batzuk doan egitea) izeneko instituzioaren bidez adierazten zen; horren truke patronoaren babesa zuten. 

Hamabi Taulen kodean jasoa geratu zen klienteen estatusa: *Patronus si clienti fraudem fecerit, sacer esto* (Nagusiak magalpekoa iruzur badeza, gaitzetsia bedi); *sacer* izan bedi, hau da, madarikatua eta jainkoen haserrearen mende, baita legetik kanpo ere. 

Geroago, plebeko familiek boterea eta ospea lortu zituztenean, kideek kliente-zirkulu batez inguratu nahi izaten zuten. Luzaroan, harreman horiek erlijio- eta familia-zentzua galdu zuten, eta izaera materiala besterik ez zuten izan.

Erromatarren bizitza sozial eta politikoan, kliente-harremana gutxitzen joan zen K.a. II. mendetik aurrera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itziar Irigoien Garbizu

**Itziar Irigoien Garbizu** (Zarautz, Gipuzkoa) Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea da Informatika Fakultatean, Konputazio Zientziak eta Adimen Artifiziala sailean. Nazioarteko Proiektuen zuzendaritzako arduraduna da EHUko ikerketaren arloko errektoreordetzan.

## Irakaslea 
Matematikan lizentziaduna (1996) eta Informatikan doktore (2008) Euskal Herriko Unibertsitatean. 2011z geroztik irakasle agregatua da. Hainbat ikasgaitan aritu izan da, gehienak estatistika eta probabilitatearekin lotuak. Ingeniaritza Informatikoa eta Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua masterretan ere aritu da.

2018 eta 2021 urteen artean Informatika Fakultateko dekanordea izan zen.

## Ikerlaria 
2008an Concepción Arenas Solá-ren zuzendaritzapean defenditu zuen doktore-tesian Izenburu honekin: "*Métodos basados en distancias estadísticas en comparación y clasificación de poblaciones*" (*"Distantzia estatistikoetan oinarritutako metodoak populazioen konparaketan eta sailkapenetan*").

Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa taldeko (RSAIT) kidea da. Taldearen ikerkuntza alor nagusia robotika mugikorra da, estatistika eta ikasketa automatikoko teknikak erabiliz roboten autonomia maila areagotzeko. Horrekin batera, bioinformatika eta biomedikuntzako arazoak ebazteko estatistika metodo berriak garatzea da bere ikerkuntza interes nagusietako bat. Bereziki distantzietan oinarritutako datu-analisiko tekniketan. Informatika Fakultatean XXI. mendea hasi zenean jaitsiera nabarmena egon zen neska ikasleen portzentajean. Aurretik neska eta mutilen proportzioa parekidea izaten zen, baina geroago %12ra ere jaitsi zen nesken portzentajea.  e-makumeak taldearen arabera arrazoi nagusietako bat izan daiteke informatika zer den ez dela ondo ezagutzen, "informatikariaren" estereotipoaren arabera hainbatentzat informatikaria mutil azkar "friki" eta asoziala da. 

Gaur8 astekariko e-makumeak taldeak osatzen duen atalean artikulu idatzi zuen: *<*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Donostiako Informatika Fakultatea
* Udako Euskal Unibertsitatea
* Elena Lazkano
* Basilio Sierra
* Ana Zelaia

## Kanpo estekak 
* Itziar Irigoien Garbizu Inguma datu-basean.
* Itziar Irigoien Garbizu. Google Scholar datu-basean.
* Itziar Irigoien Garbizu irakaslea ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus
Michael Boogerd

**Michael Boogerd** (Haga, 1972ko maiatzaren 28a) Herbehereetako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tim Wellens

**Tim Wellens** (Sint-Truiden, 1991ko maiatzaren 10a) belgikar txirrindularia da.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak
### Klasikoak, Txapelketak eta Olinpiar Jokoak 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Microglossum rufescens

***Microglossum rufescens*** *Geoglossaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

Sinonimoa: *Microglossum olivaceum var. rufescens*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 5 eta 7 cm bitarteko garaierakoa, okre antzeko kolorekoa, gero arre kolorekoa edo arre-belzkara, oliba koloreko isla arin batzuekin. Buru irregularra, lanzeolatua, oinarekiko markatua edo oinarekin bat egiten duena, luzetarako zenbait ildoekin. Betea, haragia, azala baino tonu argiagoarekin.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Clavaria* generoko espezie txikiekin. *Geoglossum* generoan ere antzeko forma duten zenbait espezie badaude, baina koloreak nabarmen bereizten ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguan. Taldeetan larre goroldiotsuetan. Urria 

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Dixon

**Peter John Dixon** (Keighley, 1944ko apirilaren 30a - Cumbria, 2023ko abuztuaren 2a) ingeles errugbilaria izan zen, hirugarren lerroko erdiko postuan aritzen zena.

Unibertsitate garaian Oxford University RFCn jokatu zuen. Ondoren, Harlequin FC eta Gosforth taldeetan jokatu zuen. Northwest Counties selekzioan jokatuz All Blacks garaitu zuen 1972an eta Ingalaterrako Iparraldeko selekzioarekin berriro 1979an Zeelanda Berriko taldeak garaitu zituen.

1972tik 1978ra 22 partida jokatu zituen Ingalaterrako errugbi selekzioarekin, horietako bi kapitain gisa. Gainera, hiru partida jokatu zituen British and Irish Lions taldearekin 1971ko Zeelanda Berrirako biran.

Errugbiaz gain, Durham eta Transkeiko unibertsitateetan lan egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ander Torriko

**Ander Torriko Egaña** (Zumaia, 1997ko otsailaren 21a) gipuzkoar eskubaloi jokalaria da. Erdiko postuan jokatzen du.

## Ibilbidea 
Herriko Pulpo taldean hasi zen eskubaloian jokatzen. 2015ean Zarautzen bigarren mailan hasi zen jokatzen eta 2016an Balonmano Benidorm taldeak fitxatu zuen. Harekin egin zuen debuta ASOBAL Ligan. 2017ko udan Espainiako selekzioarekin Katarren jokatu zuen.

2018an Euskal Herrira hurbiltzea erabaki zuen eta Santanderko Balonmano Sinfín taldeak fitxatu zuen, ASOBAL Ligara igo berria zenak. 2020an SCDR Anaitasunan hasi zen jokatzen baina ez du zorte handirik izan, eskuin belauneko atzeko lotailu gurutzatua hirugarren aldiz hautsi baitu.

## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Microglossum olivaceum

***Microglossum olivaceum*** *Geoglossaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarritzat jotzen. Aurkitzeko zaila den espeziea da, berdea delako eta gehienetan perretxikoa baino altuagoa den belarretan ateratzen delako.

Sinonimoak: *Geoglossum olivaceum*. *Leptoglossum olivaceum*, *Mitrula olivacea*, *Microglossum fuscorubens*.

## Deskribapena 
**Fruktifikazioa:** 3 eta 8 cm bitarteko garaierakoa, borra forman, 0,5 eta 0,8 cm bitarteko zabalerako buruarekin, luzanga, borra formakoa, bihurritua, ildaskatua, arre-oliba ilun kolorekoa, gero arrexka, lehorra.

**Hanka:** Buruaren jarraipena da, eta kolorea pixka bat zurbilagoa du.

**Haragia:** Hauskorra, berde-turkesa kolorekoa.

## Jangarritasuna 
Ez du balio sukaldaritzarako.

### Nahasketa arriskua 
*Microglossum viride* delakoarekin nahas daiteke, hau kolore berde bizikoa da, eta lerro txiki batez bereizia du oina burutik.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, zelai hezeetan, iratze azpian. Urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Puerto Rico, Europa, Errusia, Kaukasia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Gabon.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak