open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2016ko Sumatrako lurrikara

**2016ko Sumatrako lurrikara** n, goizeko 7:49tan Indiako ozeanoan izandako lurrikara izan zen. Epizentroa Sumatrako Padang hiritik 800 bat kilometro hego-mendebaldera eta Richter eskalan 7,8 gradukoa izan zen.

Indonesiak eta Australiak tsunami alerta piztu arren, bi ordu geroago kendu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phlomis

***Phlomis*** Lamiaceae familiako landare generoa da. Familiako genero anitzena da, 400 espezietatik 200 *Phlomis* generokoak baitira.

## Jatorria 
Jatorriz Mediterraneoko landareak dira baina gaur egun Europa eta Asia artean zabaldurik dago, Korea, Txina, Mongolia, Nepal eta Indiara ere iritsi da.

## Ezaugarriak 
Zurtoin tente eta iletsuak dituzte eta altuera desberdineko espezieak agertzen dira, 3 dm txikienak eta 2 m altuenak.

Hostoak lantzeolatuak dira eta batzuk zerra itxurako ertza dute. Sarritan iletsuak ere izaten dira.

Infloreszentziak osatzen ditu. Bertizilo banatuak dituzte eta brakteak hostoen antzekoak izaten dira gehienetan. Loreak horiak, moreak edo zuriak izan daitezke. Bost sepalotako kaliza ere iletsua da eta korola bilabiatua.

## Erabilerak 
Ornamentazio landare gisa erabiltzen dira normalean.

## Espezie hautatuak 
* *Phlomis alpina*
* *Phlomis armeniaca*
* *Phlomis betonicoides*
* *Phlomis bovei*
* *Phlomis bracteosa*
* *Phlomis cashmeriana*
* *Phlomis chrysophylla*
* *Phlomis crinita*
* *Phlomis fruticosa*
* *Phlomis grandiflora*
* *Phlomis herba-venti*
* *Phlomis inaequalisepala*
* *Phlomis italica*
* *Phlomis lanata*
* *Phlomis longifolia*
* *Phlomis lychnitis*
* *Phlomis lycia*
* *Phlomis macrophylla*
* *Phlomis maximowiczii*
* *Phlomis melanantha*
* *Phlomis milingensis*
* *Phlomis oreophila*
* *Phlomis pratensis*
* *Phlomis purpurea*
* *Phlomis rigida*
* *Phlomis rotata*
* *Phlomis russeliana*
* *Phlomis samia*
* *Phlomis spectabilis*
* *Phlomis tathamiorum*
* *Phlomis tuberosa*
* *Phlomis umbrosa*
* *Phlomis viscosa*
* *Phlomis younghusbandii*

## Ikus, gainera 
* Lamiaceae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abies lasiocarpa

**Abies lasiocarpa** Abies generoko izeia da, Pinaceae familiakoa

## Jatorria 
Ameriketako Estatu Batuak eta Kanada artean zabaldurik dago, Ipar Amerikaren mendebaldean. Banaketa eremuaren iparraldean 300-900 metrotako altueran agertzen da, hegoaldean aldiz 2.400-3.650 metro artean.

## Ezaugarriak 
20 metro hartzen duen zuhaitza da eta zurtoinak metro bateko diametroa izan dezake. Azal grisa du eta zahartu ahala arrakalak ugaritzen zaizkio.

Hosto azikulatuek 1'5-3 cm-ko luzera dute, berdeak goialdean eta bi marra zuri azpian. Pinaburu tenteak ditu, 6-12 cm-ko luzerakoak eta more ilunekoak.

## Erabilera 
Egurra ustiatzeko erabiltzen da.

## Taxonomia 
*Abies lasiocarpa* (Hooker) Nuttallek deskribatu zuen eta liburu honetan argitaratu zen: *The North American Sylva* 3: 138. 1849.
; Etimologia
**Abies**: latinezko *Abies alba*-tik dator.

***lasiocarpa***: latinezko epitetoa "fruitu iletsua" duela adierazten duena.

; Barietateak:
* *Abies lasiocarpa*
* *Abies lasiocarpa var. arizonica*

; Sinonimia
* *Abies amabilis* Parl.
* *Abies balsamea f. compacta* (Beissn.) B.Boivin
* *Abies balsamea subsp. lasiocarpa* (Hook.) B.Boivin
* *Abies bifolia* A.Murray bis
* *Abies concolor var. lasiocarpa* (Hook.) Beissn.
* *Abies grandis var. lasiocarpa* (Hook.) Lavallée
* *Abies lasciocarpa* Sarg.
* *Abies subalpina* Engelm.
* *Abies subalpina var. fallax* Engelm.
* *Picea bifolia* A.Murray bis
* *Picea lasiocarpa* (Hook.) A.Murray bis
* *Pinus lasiocarpa* Hook. basionimo
;*var. arizonica* (Merriam) Lemmon
* *Abies arizonica* Merriam
* *Abies balsamea var. arizonica* (Merriam) B.Boivin
* *Abies bifolia var. arizonica* (Merriam) O'Kane & K.D.Heil
* *Abies lasiocarpa subsp. arizonica* (Merriam) A.E.Murray
* *Pinus beissneri* Voss

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Pinaceae

## Kanpo estekak
Fuksia (landarea)

**Fuksia** edo **petenta** (*Fuchsia magellanica*) Fuchsia generoko eta Onagraceae familiako landarea da. Fuksia koloreari izena ematen dio.

## Jatorria 
Jatorriz Hego Amerikako landarea da, Argentina eta Txilekoa bereziki. Ibaiertzean hazten da.

## Ezaugarriak 
2-4 metrotako altuera hartzen duen zuhaixka hostoiraunkorra da. Hosto lantzeolatuak ditu, peziolo gorridunak eta bertizilotan multzokatuak.

Loreak pentameroak dira eta sepalo gorriak petalo moreak baino luzeagoak dira. Estamineak ere gorri edo moreak dira eta 2 cm luze dira eta 8 daude lore bakoitzean. Baia itxurako fruitua sortzen du eta jangarria da.

## Erabilerak 
Ornamentazio landare gisa erabiltzen da bere lore gorriengatik. Baina erabilera gehiago ere baditu: Emakumeen hilerokoaren minentzako sendabelar gisa edota artilea tindatzeko besteak beste.

Fruitua jan egiten da, baita zurtoinean hazten zaizkion onddoak ere.

## Taxonomia 
*Fuchsia arborescens* izenarekin John Sims-ek deskribatu zuen eta *liburu honetan argitaratu zen: Encyclopédie Méthodique, Botanique* 2(2): 565–566. 1788.
; Etimologia
**Fuchsia**: Generoa XVII mendearen bukaeran deskribatu zuen Charles Plumierrek eta Leonhart Fuchs (1501-1566) botaniko alemaniarraren omenez ezarri zion izena.

***magellanica***: epiteto geografikoa Magallaes itsasartean aurkitu zela adierazten duena.

; Sinonimia
* *Dorvalla eucharis* Comm. ex Lam. 
* *Fuchsia araucana* Phil. 1876
* *Fuchsia coccinea* Sol. 
* *Fuchsia coccinea robustior* Hook.f. 
* *Fuchsia gracilis* Lindl.
* *Fuchsia gracilis macrostema* (Ruiz & Pav.) Lindl. 
* *Fuchsia macrostema* Ruiz & Pav.
* *Fuchsia magellanica macrostema* (Ruiz & Pav.) Munz
* *Fuchsia riccartoni* Hort.
* *Thilcum tinctorium* Molina,

## Ikus, gainera 
* Onagraceae
* Fuksia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gortazar jauregia

**Gortazar jauregia** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikin bat da.

## Kokalekua 
Zazpikaleak auzoan dago, Posta kalearen 8. zenbakian, eta Plaza Barriatik hurbil

## Historia 
XVIII. mendean eraiki zen.

## Eraikina 
Egurrezko begiralekuak gehitu zaizkion barroko estiloko eraikina da. Gaur egun bertan Bilbo Zaharra euskaltegia dago.

## Kanpo estekak 
* Gortazar jauregia. Bilbaoarquitectura.com
Arana jauregia (Bilbo)

**Arana jauregia** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen jauregi bat da.

## Kokalekua 
Zazpikaleak auzoan dago, Belostikaleren 1. zenbakian, eta Erriberako merkatuaren parean

Irudi:Bilbao - Palacio Arana 3.JPG]]|Errinerako merkatura eta Erribera kalera begira dagoen arkupea.
Irudi:Bilbao - Palacio Arana 2.JPG|Egurrezko begiralekua.
Irudi:Bilbao - Arana Jauregia 1.jpg|Belostikaleko atea.
Irudi:Bilbao - Arana Jauregia 2.jpg|Atearen gaineko irudia.

## Historia 
1590n eraiki zen eta Bilbon gaur egun arte mantendu izan den jauregirik zaharrena da.

1718ko matxinadan jauregiaren jabea eta Bizkaiko Ahaldun nagusia zen Enrique Aranak teilatutik ihes egin zuen matxinoak bertaratu zirenean. Atzeman ondoren Areatzan hil zuten.

## Eraikina 
Pizkunde berantiar estiloa du eta Erribera kaleko aldeak arkupe batez osatua dago. Belostikaleko erdi puntuko arkua duen atearen gainaldean mailudun bi morrosko "basatiz" osatutako irudia du. Barnealdean patio bat du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Arana jauregia. Bilboko Turismo Bulegoa  
* Arana jauregia. Bilbaoarquitectura.com
Gurutzetik jaistea (Rogier van der Weyden)

***Gurutzetik jaistea*** Rogier van der Weyden flandriar margolariaren lan nagusia da. Ohol gaineko olio pintura da, 262 cm zabal eta 220 cm garai, Madrilgo Prado Museoan ikusgai dagoena. Triptiko handi baten zatia zen, baina hegalak galdu egin dira.

Van der Weydenek Lovainako Harresiez kanpoko Andre Mariaren elizarako (baleztarien kapera) egin zuen lan hau. Kolore askotako eskultura lan handi baten gisara har daiteke. Zorua naturalista da, gorabeherekin, zenbait landarerekin eta giza hezur hondakinekin; hondoa, berriz, laua da, paisajerik gabea, eta horma zulo batean sartuta egongo balitz bezala antolatua dago guztia. Zulo horrek ez du sakonera handirik, eta irudiek osorik betetzen dute eremua. Gizakiaren mina oso hurbiletik antzeman daiteke lan honetan, pertsonaia guztien ezaugarriak zehatz-mehatz adierazten dituelako batetik, eta lanak duen forma eta kolore egitura bateratuagatik bestetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Glasgow-Londres trenaren lapurreta

thumb|250px|eskuinera|Mentmore Bridge (Bridego Bridge), lapurreta burutu zen trenzubia.

**Glasgow-Londres trenaren lapurreta** (ingelesez *Great Train Robbery*) 1963ko abuztuaren 8an, osteguneko goizeko 03:00etan, Eskoziako Glasgow Central geltokitik Ingalaterrako Londres hiribko Euston geltokira zihoan Royal Mail posta zerbitzuko trenean burututako lapurreta bat izan zen. Buckinghamshire konderrian dagoen Bridego Bridge trenzubian burutu zen (gaur egun Mentmore Bridge trenzubia), Ledburn herrixkan eta Mentmore udalerritik hurbil. Denera 2,6 milioi libra esterlina inguru ohostu ziren (gaur egungo 30 milioi libra esterlina adina), diru horretako zaitirik handiena ez zen inoiz berreskuratu. Lapurreta burutu ostean poliziak hiru lapur bakarrik atzematea lortu zuen, eta zigortuetako bik ihes egitea lortu zuten.

Lapur taldearen burua Bruce Reynolds izan zen eta lapurreta burutzeko beharrezko informazioa gaur egun oraindik ere nor zen inork ez dakien *"Ulsterman"* ("Ulsterdarra") ezizena zuen norbaiten bidez eskuratu zuten. Tokian tokiko antolatzaileak Gordon Goody, Buster Edwards eta Charlie Wilson izan ziren, eta Brian Field taldekideak lapur taldea eta informatzailearen arteko lotura lanak burutu zituen.

## Taldekideak 
Lapurretan parte hartu zutela frogatu ahal izan den taldekideak honakoak dira: Bruce Reynolds, Gordon Goody, Buster Edwards, Charlie Wilson, Jimmy Hussey, Ronnie Biggs, Tommy Wisbey, John Wheater, Jimmy White eta Brian Field. Denek 30 urteko espetxe zigorra jaso zuten.

Lapurtutako diru-saria zehatz-mehatz 2,631,684 libra esterlinek osatu zuten, kopuru gehiena libra bat eta bost libretako diru paperan.

## Kanpo estekak 
* BBC News On This Day archive
* BBC News review of the case
* BBC page on Charlie Wilson's escape
* Crime Library
* ronnie-biggs-freed
* Great Train Robbery at www.crimecollection.com
Campbell's zopa-latak

'''Campbell's zopa-latak** edota **32 Campbell's zopa-latak'* (ingelesez *Campbell's Soup Cans* edota *32 Campbell's Soup Cans'') 1962an Andy Warholek egindako ertilan bat da. 32 margo-oihalez osatua dago, bakoitza 50 x 41 cm-ko neurriaz, eta Campbell's Zopa lata bana irudikatua dute. Pop Artearen lan ospetsuenetako bat da.

## Kanpo-estekak 
* Andy Warhol Museoa
Zabalburu ikastetxea

**Zabalburu ikastetxea** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikin bat da. Antzinako **Itxaropenaren komentua** delakoan dago.

## Kokalekua 
Zazpikaleak auzoan dago, Itxaropen kalearen 12. zenbakian.

Irudi:Bilbao - Colegio Zabálburu (antiguo Convento de la Esperanza) 2.jpg|Armarria.

## Historia 
1867an Miguel Garrastatxu arkitektoak proiektatu eta eraiki zuen. Hasiera batean Itxaropenaren komentua izan zen. 1981an bertan Zabalburu ikastetxea sortu eta ezarri zen.

## Kanpo estekak 
* Zabalburu ikastetxearen webgunea  
* Antzinako Itxaropenaren komentua. Bilbaoarquitectura.com
Puntu urdin margul bat

***Puntu urdin margul bat*** (ingelesez *Pale Blue Dot*) 1990eko otsailaren 14an Voyager 1 espazio-zundak 6.000 milioi kilometroko distantziatik ateratako Lurraren argazki bat da. Espazioaren neurrigabetasunean eta eguzkiaren izpienpean Lurra puntu nimino baten antzera (0,12 pixel) irudikatzen da. Behin bere misioa amaitu eta eguzki-sistema uztear zegoela, Carl Sagan zientzialariaren eskaerari jarraiki kamera biratu eta Lurrari argazkia atera zion. Ondoren, Saganek argazkilan honen izenburuan oinarriturik bere *Puntu urdin margul bat: Gizakiaren Etorkizunaren ikuspegia Espazioan* liburuari izena ipini zion.

2001an Space.com webguneak historia guztiko 10 zientzia-argazki onenetakoen artean aukeratu zuen.

## Ikus, gainera 
* Puxtarri urdina

## Kanpo estekak
Prince of Darkness (filma)

***Prince of Darkness***, , 1987ko John Carpenter estatubatuarrak zuzendu eta idatzitako beldurrezko film bat da. Donald Pleasence, Lisa Blount, Victor Wong eta Jameson Parker aktoreek antzeztu zuten.

Estreinatu eta berehala, beldurrezko generoko zinemazaleen artean kultuzko filma bilakatu zen. *The Thing* (1982, "Gauza") eta *In the Mouth of Madness* (1995, "Erokeriaren Ahoan") filmeekin batera John Carpenterren "Apokalipsiaren Trilogia" osatzen du.

Bitxikeria gisa, Alice Cooper rock abeslari eta izar ospetsua ere agertu zen, batere solasaldirik ez duen etxegabe beldurgarri baten papera antzeztuz.

Soinu banda minimalista eta iluna da, filma oso ongi girotzen duena, Carpenter berak konposatua, eta 1980ko hamarkadako ohiko sintetizagailu elektronikoak erabiltzen ditu.

Kritikariek filma estrenatu zenean gogor jipoitu zuten, baina 3 milioi dolarretako aurrekontuarekin 14 milioi dolarretako diru etekinak lortu zituen, eta hori baina garrantzitsuagoa, Carpenter bere hasierako filmeen estilo, estetika eta narratibara bete-betean itzuli zen.

## Argumentua 
Apaiz batek (Donald Pleasence) Satan beraren gordelekua Los Angeles hiriko abandonatutako eliza baten sotoan antimateria-likido berde moduan topatu berri duelako ustea du. Birack (Victor Wong) fisika irakaslea eta haren ikasle taldearen laguntzaz apaizak Iluntasunaren Printzea sotoko zilindro itxurako gordailu batean gorderik eta ihes egin gaberik mantentzeko zientzia proiektu bati ekingo dio. Baina berehala zerbait beldurgarria jazotzera doala eta giro txar eta desatsegina adierazten duten seinaleak emango dira: supernoba berri baten aurkikuntza, eguzki-eklipsea jazotzea, txingurri, ar eta zomorro ugarien agerpenak, eliza dagoen auzoko etxegabeen portaera arraro eta beldurgarria...

Gaizkiaren indarrek ikasle taldea elizatik atera ezinik mantenduko du, orduan ikasleek Gaizkiraren gizakien mundurako ailegatzea ekiditeko Deabrua berberaren aurka borrokatu beharko dutela jabetuko dira.

## Aktoreak 
* Donald Pleasence: Apaiza
* Victor Wong: Howard Birack irakaslea
* Jameson Parker: Brian Marsh
* Lisa Blount: Catherine Danforth
* Dennis Dun: Walter
* Susan Blanchard: Kelly
* Anne Howard: Susan
* Ann Yen: Lisa
* Ken Wright: Lomax
* Dirk Blocker: Mullins
* Jessie Lawrence Ferguson: Calder
* Peter Jason: Leahy doktorea
* Robert Grasmere: Frank Wyndham
* Thom Bray: Etchinson
* Alice Cooper: Kaleko etxegabe eskizofrenikoa

## Kanpo estekak 
* *Prince of Darkness* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Prince of Darkness* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Lunch atop a Skyscraper

***Lunch atop a Skyscraper*** () 1932an AEBtako New York hiriko Manhattango RCA eraikinaren (gaur egun GE eraikina) eraikuntza lanen azken hilabeteetan zehar ateratako zuri-beltzeko argazki ospetsu bat da.

Argazkiak 256 metroko (846 oin) garaieran laneko etenaldi edo atsedenaldi batean zehar patxada ederrean hamaiketakoa jaten, erretzen, kafea edaten eta egunkaria irakurtzen ari diren hamaika langile irudikatzen ditu. Argazkia bat-batekoa dela dirudien arren, aurrez ongi prestatutako eszenografia batez osatua dago. 1932ko urriaren 2an New York Herald Tribune egunkariaren igandeko gehigarrian argitaratu zuten. Gaur egun argazkiaren negatiboen jabea Corbis agentzia da.

Garai hartan agentzia batek argazkilari bat argazkia ateratzera bidaltzen zuenean bere izenik ez ipintzeko ohitura zegoenez, argazki honen egilea ezezaguna izan zen.

Jende askok maiz eta modu okerrean argazkiko eraikina Empire State eraikina dela uste du, baina ez da hala. 2003an egiletzat Charles C. Ebbets argazkilaria jo zen, haren familiak aurkeztutako frogek arabera bera ustezko egilea zela adierazten baitzuten. Modu okerrean Lewis Hine argazkilaria ere egiletzat jo izan duenik ere bada.

Natxo Ibarguen izena zuen habe baten gainean ageri den gizonetako batek. Ezkerretik hasi eta bigarrena, Matty O'Shaughnessy irlandarrari sua ematen. Ibarguen balmasedar igeltsero bat izan zen, eta 1919. urtean egin zuen alde Argentinara, soldadutzatik ihesi. 1925. urtetik aurrera bizi izan zen New Yorken.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marie-Galante

**Marie-Galante** Guadalupe iparraldean eta Dominika hegoaldean dagoen irla da. Uharteak 158,01 km² ditu, 12.009 biztanle (2006) eta 76 bizt./km²-ko dentsitatea.

## Historia 
K. a. 300. urte inguruan populatu zuten arawakek, Guadalupeko gainerako irlak bezalaxe. Mari Galanti *Aichi* esaten zioten irlako lehen biztanleek. VIII. mendean karibearrak iritsi ziren.

1493ko azaroan, Amerikarako bigarren bidaian, Cristobal Colon Karibeko hego ekialdeko artxipelago batera iritsi da. Multzoko irla nagusia zapaltzen duen lehen europarra zen, eta Santa Maria de Guadalupe de Extremadura izena ipini zion. Bidaiotan, Colonek hainbat euskaldun izan zituen bere tripulazioetan; horien artean Martin Cotillos kapitain pasaitarra

Frantsesak izan ziren irla kolonoekin okupatuko zuten lehenak: 1648an 50 bat lagun Vieux-Forten ezarri ziren eta kotoia, tabakoa, mahatsa eta indigoa lantzen hasi. Baina karibearrek ez zuten bizikidetza baketsurako asmorik eta 1653an kolono guztiak hil eta haien buruak zutoinetan sartuta hondartzan ipini zituzten. Egun oraindik Plage du Massacre (sarraskiaren hondartza) izena du paraje horrek.

Hortik aurrera espainiarrak, frantsesak, ingelesak eta holandarrak liskarrean ibili ziren artxipelagoa kontrolatzeko. Kolono kopurua ugalduz joan zen heinean, indigena karibearrak desagertu ziren eta desagerrarazi zituzten. XVIII. mendean, ingelesek euren erasoak Guadalupera zuzentzen zituzten bitartean, holandarrek Mari-Galante euren ganaduz eta esklabuz bete zuten.

1816an, azkenik, frantsesen esku geratu zen uhartea eta egun Frantziaren parte da, Guadalupeko Departamentuaren barruan. 1849an esklabu izanak jabe izandakoen aurka altxatu ziren.

Gaur, Mari Galanteko 12.488 biztanle ditu eta AEBetako turistak dira irlaren diru-sarrera nagusia.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2016ko Kumamotoko lurrikarak

n eta 15ean Japonian izandako bi lurrikara izan ziren. Lurrikara nagusiaren epizentroa Kumamoto hiriaren azpian izan zen eta Richter eskalan 7,0 gradukoa izan zen. Bestea lurrikara iragarle bat izan zen, 6,2 gradukoa.

Lurrikarak tsunami alerta piztu zuen Kumamoto hirian. baina ez zen izan. Eskualderik kaltetuenak Kumamoto eta Ōita prefekturetan zeuden. Aso mendiak erupzio txiki bat ere izan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Lurrikara nagusiari buruzko informazioa AEBetako Geologia zerbitzuaren webgunean
Azpeitiko justizia jauregia

**Azpeitiko justizia jauregia** Gipuzkoako Azpeitia udalerrian dagoen epaitegi bat da. Bertan, Azpeitiko barruti judizialean jazotako kasuak epaitzen dira.

## Kokalekua 
Sanjuandegi auzoan dago, Euskal Herria kalean.

Irudi:Azpeitia - Justizia Jauregia 1.JPG|Eraikina.
Irudi:Azpeitia - Palacio de Justicia-Justizia Jauregia 2.JPG|Justizia jauregia.

## Kanpo estekak
Auto autonomoa

**Ibilgailu autonomoa**, ezaguna da ere gidari gabeko autoa bezala. , auto autonomoak giza kontrolaren ahalmenak imitatzen ditu. Ibilgailu autonomo bezala inguratzen duen ingurunea nabaritzeko gai da. Aukeratu ahal izango du norakoa, baina ibilgailuaren inongo operazio mekanikorik aktibatzeko ez da behar.

Radar-inplementazioa eta eramaterako zainketa sistemak, konbinatuek, GPS-arekin egingo dute posible. Hau ez merkaturatutako teknologia da, baina posiblea da ohikoa izan dadila haiek urte gutxitan geratzea.

Auto hauek laser, radar, lidar, bisio konputarizatu...-en bidez kontrolatzen du bere ingurua. Kotxe hauek gehienetan programaturiko ibilbideetatik joaten dira semaforoak, seinaleak... kontuan harturik.

## GOOGLE AUTOA 
Gaur egun, ibilgailu aurreratuenetako eta merkatu-mota honetako erreferenteko bat Googleko autoa da. Erraldoi informatikoak 2020an arrunta|ohikoa izan dadila errepideetatik ibiliz ibilgailu guztiz autonomoak ikustea nahi du. Hartarako, balioesten du automobil-produktoreekin lotzeko edo ibilgailuetan inplementatzen dituztenak enpresa horiek izan daitezela bere sistemaren lizentziak eskaintzeko aukera.

Google autoa 40 kilometro ordukoko gehienezko abiadura batera heltzeko gaur egun programatuta dago; metatzen ditu eramate autonomoko esperientziako milioi bat milia baino gehiago (1'61 milioi kilometro); eta nahiz eta pilotuak hainbat esperientzia jada eraman, xehetasun oparitxo asko argitzeagatik falta dira.
Elektrolisi perkutanea intratisularra

Fisioterapia inbaditzaileko teknika da. Izaera lokaleko hanturazko prozesua da. Fagozitosia, tendoia, lokailua, muskulua, etab. eragindako ehun bigunaren konponketa baimenduz produzitzen duen akupunturako orratz batean zeharreko korronte galbanikoko ekogidatutako aplikazioan etzatea.

Korronte elektriko galbanikoa eta orratzaren berezko bizigarri mekanikoa dira fisioterapiaren arlo terapeutikora berezko agente fisikoak.

## Abantailak 
* Tratamendu lokala da lesioko lekuan. Ekografiaren laguntzarekin ematen da ehun aldatutako eta/edo degeneratuaren gaineko zuzeneko eran.
* Larri dagoen ehuna konpontzea lortzen du, EPI® kolagenoaren ehuna ugaritzea prozesua lortzeko ahalmena du.
* Denbora errealean eta berehalakoak dira egituran eta portaera mekanobiológiko-a ehun bigunaren aldaketak.
* Eraginkortasuna altua (% 80ren inguruan) da fisioterapiaren tratamendu konbentzionalei (ultrasoinu, laser, Cyriax teknika, fibrolisi diakutaneo, talka-uhinei, etab.) buruz edo medikuak (botika, infiltrazio edo kirurgia).
Groom of the Stool

**Groom of the Stool** (euskaraz, *gorozkien zerbitzari*) monarkia ingelesean zegoen gortesau intimoena zen eta erregearen beharrez arduratzen zen.

## Historia 
1527an, Londresen, Sir Henry Norris Ingalaterrako errege Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren *Groom of the Stool* izendatu zuten. Norrisek Sir William Compton ordezkatu zuen zeregin horretan, eta hamar urtez eutsi zion tituluari. Ondoren, Sir Thomas Heneagek beste hamar urtez bete zuen zeregina eta, azkenik, Sir Anthony Dennyk urte bakar batez eutsi zion karguari, erregea hil baino lehen. Izenaren aurreko “sir” horrek pertsonaion noblezia adierazten zuen.

Gorozkien morroien lanbidea noiz sortu zen garbi ez badago ere, Ingalaterrako gortean mendeetan aritu ziren. Erregearen zerbitzupean zeuden soilik, eta haien egitekoa agintariari iraizte funtzioan laguntzea eta, ondoren, hondakinak garbitzea zen. Baina erregearengandik hain “hurbil” egoteko aukera ematen zuenez, postuak gero eta garrantzi handiagoa izan zuen. Erregearen konfiantzazkoak ziren eta haren idazkari izatera ere iritsi ziren.

Henrike VII.a Ingalaterrakoaren (1457-1509) agintaldian zergak ezartzeko eskumena lortu zuten ipurdi garbitzaileek. Horrenbestez, ingeles nobleziako familia nagusien artean hain kargu ohoragarria lortzeko lehia gatazkatsuak izan ziren. Baina ofizioaren hurbiltasunak, pribilejioez gain, arriskuak ere bazituen. Aipatutako Sir Henry Norrisi Anne Boleynekin sexu harremanak izatea egotzi zioten, eta Henrike VIII.a Ingalaterrakoak lepoa moztea erabaki zuen, geroxeago Anne berarekin egingo zuen bezalaxe.

Gorozkien zerbitzarien tradizioak ez zuen luze iraun. 1558an, Elizabet I.a Ingalaterrakoak koroa jantzi zuenean, lehenengoz emakume bati egokitu zitzaion zeregina baina hurrengo urtean erreginak kargua bertan behera uztea erabaki zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cryptosporidium

**Cryptosporidium** protozooen genero bat da, gizakiaren heste-traktua kolonizatzen duena patologia gastrointestinalak sortuz (kriptosporidiosia izanik ohikoena). Gaitza protozoo honetaz kutsatutako ur edo janariak hartzean harrapatzen da.

*Cryptosporidium parvum* da kriptosporidiosien kasuen atzean egon ohi den protozoo patogenoa. Genero honetako espezie honek eta beste espezie batzuek beste ugaztun batzuk ere infektatzen dituzte.

Cryptosporidium generoko protozooek ugalketa sexuala eta asexuala txandakatzen dute gizakiaren heste meharreko mukosan . Patogenoaren ookisten bidez harrapatzen da kriptosporidiosia, giza zein animalia infektatuen gorozkiek ura edo janariak kutsatzen dituztenean. Ookisteak esporaren antzeko formak dira eta denbora luze iraun dezakete aske, ostalariarengandik kanpo eta ostalari berri bat infektatzeko prest.

thumb|250px|*Cryptosporidium*aren bizi-zikloa.

Mikrobio hauek ez dira prozedura klasikoekin ondo tindatzen, eta behaketa mikroskopikoa ona izan dadin tindaketa berezia aplikatu behar da, azido-alkohol erresistente aldatua (Ziehl-Neelsen tindaketaren moldaketa bat).

Kriptosporidiosia ez da gaiz larria pertsona osasutsuengan, baina immunogutxituengan eta bereziki HIESa dutenengan konplikazio latzak dakartza, heriotza barne. 1993an Milwaukee hirian (Wisconsin, AEB) inoiz izan den kriptosporidiosiaren izurriterik handiena gertatu zen, 400.000 pertsona inguruk edateko uraren bidez Cryptosporidium patogenoa hartu zutenean . Protozoo hauek kloroarekiko erresistentzia handia dutenez,  ohiko ur arazketak ez zuen patogenoa deuseztatu, eta hiriaren ur-hornidura kutsatu egin zen. Harrezkero, araztegietan kloroaz gain Cryptosporidium akabatzen duten beste prozedura batzuk erabiltzen dira: iragazketa, ozonoa, erradiazio ultramorea....

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*Cryptosporidium* Nafarroan.
Makakoaren autorretratua

eskuinera|thumb|Makako batek ateratako argazkietako bat
**Makakoaren autorretratua** 2011n makako beltz eme batek David Slater britainiar argazkilariaren tresneria erabiliz ateratako argazki saila da. Wikimedia Commonsek argazki hauek argitaratu eta gero, 2013an Slaterrek argazkien copyrighta aldarrikatu zuen.

2014ko abenduan, Ameriketako Estatu Batuetako Copyright Erakundeak gizakiek ez egindako lanek Estatu Batuetan ez dituztela egile eskubiderik ebatzi zuen. 2016ko urtarrilean, San Frantziskoko epaile federala zen William Orrickek ebatzia berretsi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gasteizko justizia jauregia

**Gasteizko justizia jauregia** Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen auzitegi bat da.

## Kokalekua 
Lovaina auzoan dago, Gasteiz etorbidearen 18. zenbakian.

## Historia 
1994an Iñaki Aspiazu arkitektoak proiektatu eta eraiki zuen.

Irudi:Vitoria - Palacio de Justicia 10.jpg
Irudi:Vitoria - Palacio de Justicia 12.jpg
Irudi:Vitoria - Palacio de Justicia 1.JPG
Irudi:Vitoria - Palacio de Justicia 7.JPG

## Ikus gainera 
* Justizia jauregi zaharra (Gasteiz)

## Kanpo estekak
Polypterus

***Polypterus*** ur gezako arraina genero bat da, Polypteridae familiakoa. Espezie tipoa *polypterus bichir*ra da eta bere kideak Afrikako zenbait eskualdetan bizi dira.

## Espezieak 
* *Polypterus ansorgii* Boulenger, 1910
* *Polypterus bichir* Lacépède, 1803
* *Polypterus delhezi* Boulenger, 1899
* *Polypterus endlicheri* Heckel, 1847
* *Polypterus mokelembembe* Schliewen & Schäfer, 2006
* *Polypterus ornatipinnis* Boulenger, 1902
* *Polypterus palmas* Ayres, 1850
* *Polypterus retropinnis* Vaillant, 1899
* *Polypterus senegalus* Cuvier, 1829
* *Polypterus teugelsi* Britz, 2004
* *Polypterus weeksii* Boulenger, 1898

## Kanpo estekak
Nikon

Japoniako enpresa multinazionala da. Argazkigintza eta optikaren arloetan lan egiten du, diseinua, produkzioa eta salmentan bereziki.
 
1917ko uztailaren 25ean sortu zuten, *Nippon Kōgaku Kōgyō Kabushikigaisha* ( "Japoniako Industria Optikoak") izenpean. Egungo izena 1988an ipini zuten. Egun Mitsubishiren enpreseetako bat da.

## Iruditegia 

Irudi:Nikon F FTN Camera Austin Calhoon Photograph.jpg|Nikon F FTN
Irudi:Nikon F3 Giugiaro Camera Design Austin Calhoon Photograph.jpg|Nikon F3 Giugiaro
Irudi:Nikon D3300 and parts 2014 CP+ (crop).jpg|Nikon D3300
Irudi:Nikon AF-S Nikkor 70-200mm F2.8G ED VR II lens with Nikon HB-48 Bayonet Lens Hood and Nikon AF-S Nikkor 85mm F1.4G lens with Nikon HB-55 Bayonet Lens Hood.jpg|Nikon AF-S Nikkor 70-200mm F2.8G ED VR II eta AF-S Nikkor 85mm F1.4G lenteak

## Kanpo estekak 
* Nikonen webgunea
Genk

**Genk** () Belgikako ipar-ekialdean dagoen udalerria da, Flandriako Linburgo probintzian dagoena, Hasselt-en ondoan. Belgikako hiri industrial garrantzitsuenetakoa da eta Albert kanalean kokatzen da, Anberes eta Lieja artean. 2013an 65.264 biztanle zituen.

Biztanleen %54a beste 85 herrialde baten batekoak dira, nagusiki italiarrak, turkiarrak eta greziarrak.

## Kirolak 
KRC Genk futbol taldeak Belgikako hiru liga eta sei kopa irabazi ditu.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Albert kanala

**Albert kanala**, Belgika zeharkatzen duen zabalera handiko kanala da. 130 kilometroko luzera du eta Liejako portu autonomoa, Meuse ibaian, eta Anberesko portua, Eskalda ibaiaren estuarioan, eta Ipar itsasoa lotzen ditu.

## Deskribapena 
Lehen mundu gerraren ondorengo obra handien politikaren kari, eraikuntza lanak 1930an hasi ziren. Helburua Flandriako eta Valoniako siderurgia Linburgoko ikatz meategiekin lotzea zen.

Kanala harrabots handiz 1939ko uztailaren 30ean inauguratu zen, Liejan 1939ko maiatzaren 20a eta abuztuaren 31 artean egiten ari zen Uraren Nazioarteko erakusketaren harira.

Sei esklusa ditu. Sakonera 3,4 metrokoa da. Hasieran 2.000 tonako itsasontziak ibiltzeko gaitasuna bazuen, 1997an handitze lanak egin ziren eta gaur egun 9.000 tonako itsasontziak pasa daitezke.

40 milioi tonako trafikoa izaten du urteko.

## Kanpo estekak
Arrameleko San Joan kapera

**Arrameleko San Joan kapera** Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen kapera bat da, Arrameleko zubiaren inguruan. San Joani sagaratua dago.

## Kokalekua 
Arramele auzoan dago.

Irudi:Tolosa - Capilla de San Juan de Arramele 2.jpg|Aurrealdea.

## Historia 
1850ean eraikia izan zen.

## Eraikina 
Estilo neoklasikoa duen kareharri eta harlanduzko eraikina da. Eraikin handi bati atxikia dago, Tolosako Benefizentzia izana, zeina urte batzuk lehenago eraiki, eta 1813an frantsesek su eman, eta berria ere berreraikia izan zen.

## Jaiak 
Arrameleko kofradia Tolosako hiribildua sortu (1256) baina lehenagotik ere existitzen zen, horrexegatik kaperaren zaindariaren jaietan, alegia San Joanetan, kofradiaren Fiela, udalbatza eta bordontzariekin batera hona etortzen da, eta horrexegatik Tolosako jaiak San Joanen omenez ospatzen dira.

## Kanpo estekak
Hill Street Blues

**Hill Street Blues** AEBtako polizia telesail bat izan zen, eta herrialde horretako NBC telebista katean eman zen 1981-1987 artean. Euskal Herrian ere ikusi ahal izan zen 1984. urtetik, Frantziako (*Capitaine Furillo*) zein Espainiako (*Canción triste de Hill Street*) telebista kateen bitartez. 

Kritikarien eta ikusleen goraipamena lortuz gain ondorengo polizia telesailentzako estiloa finkatu zuen. Bere lehenbiziko denboraldiak zortzi Emmy Sari irabazi zituen. Telesailaren ikurra bilakatu zen hasiera eta amaierako doinu ospetsua Mike Post musikagileak konposatu zuen. Beverly Hills Buntz izeneko jarraipen telesaila bat izan zuen.

## Argumentua 
Inoiz aipatzen ez den AEBtako hiri handi batean dago kokatuta telesaila, Chicago den arren. Hill Street izeneko kale batean dagoen polizia-etxe bateko eguneroko istorio, gertakari, kasu eta bizipenak azaltzen ditu. "Blues" hitzak estatubatuar ingeles kale hizkeran "poliziak" esan nahi du, haien ohiko ator urdinei aipamen eginez, baina hitz joko bat ere bada, blues musika tristeari erreferentzia eginez.

## Pertsonaiak nagusiak 
* Francis Xavier (Frank) Furillo kapitaina - Daniel J. Travanti
* Fay Furillo - Barbara Bosson
* Philip Freemason (Phil) Esterhaus sarjentua - Michael Conrad
* Robert Eugene (Bobby) Hill ofiziala - Michael Warren
* Andrew Jackson (Andy) Renko ofiziala - Charles Haid
* Joyce Davenport - Veronica Hamel
* Michael (Mick) Belker detektibea - Bruce Weitz
* Ray Calletano tenientea - Rene Enriquez
* Johnny (J.D.) LaRue detektibea - Kiel Martin
* Neal Washington detektibea - Taurean Blaque
* Howard Hunter tenientea - James Sikking
* Henry Goldblume sarjentua/tenientea - Joe Spano
* Lucille (Lucy) Bates ofiziala/tenientea - Betty Thomas
* Joe Coffey ofiziala - Ed Marinaro
* Leo Schnitz ofiziala - Robert Hirschfeld
* Stan Jablonski ofiziala - Robert Prosky
* Norman Buntz tenientea - Dennis Franz
* Patsy Mayo detektibea - Mimi Kuzyk
* Harry Garibaldi detektibea - Ken Olin
* Patrick Flaherty ofiziala - Robert Clohessy
* Tina Russo ofiziala - Megan Gallagher

## Kanpo estekak 
* *Hill Street Blues* telesailaren doinua edo musika entzungai. Youtube.com 
* *Hill Street Blues* telesailaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Hill Street Blues* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Allende Salazar jauregia

**Allende Salazar jauregia** edo **Jaspe etxea**, maiz **Allendesalazar jauregia** idatzia, Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen jauregi bat da.

## Kokalekua 
Zazpikaleetan dago, Posta kalearen 14. zenbakian, Viktor kalea eta Kapelagile kalearen elkargunean.

## Historia 
XVIII. mendean eraiki zen.

## Eraikina 
Estilo barrokoa duen eraikina da, bere izkinaren tratamendu fina gailentzen da, basamentutik erlaitzera, baita bere armarri bikaina ere.

## Kanpo estekak 
* Allende Salazar jauregia. Bilboko Turismo Bulegoa  
* Allende Salazar jauregia. Bilbaoarquitectura.com
Yohn jauregia

**Yohn jauregia** edota **Burtsa** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen jauregi bat da. Gaur egun kultur etxea da.

## Kokalekua 
Zazpikaleetan dago, Pilota kalearen 10. zenbakian, Santa Maria kalea, Txakur kalea eta Dorre kalearen elkargunean.

Irudi:Bilbao - Palacio de Yohn (Edificio La Bolsa) 2.jpg|Xehetasuna.

## Historia 
1727n eraiki zen. Badirudi "Burtsa" (gaztelaniaz "La Bolsa") ezizena “merkatarien kontratazio poltsa” posible batengatik duela edo, besterik gabe, beheko solairuan izen hori zuen establezimendu batengatik. Gaur egun, egile ezezagun batek egin zuen eraikin hau kultur-etxea da.

19. mendean, Bohemiako beste etorkin batzuk bezala, Leandro Yohn izeneko merkatari bat jarri zen bizitzen Bilbon, eta bere etxe eta negozioa eraikin honetan hartu zuen. Familia haren izenetik datorkio jauregiari izena.

## Eraikina 
Bizkaiko arkitektura zibilean ez dago horrelako besterik, eta bere kanpoko hiru fatxaden dotorezia ere nabarmentzen da. Santa Maria kalera bideratuta dago, kalerik garrantzitsuenera, alegia. Dinteldun atea du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Yohn jauregia. Bilboko Turismo Bulegoa
* Yohn jauregia. Bilbaoarquitectura.com
Tregoa

**Tregoa**, **su-etena**, **menia** eta **gudartea** gerra eta beste gatazka militarretan borroka, eraso eta ekintza armatuen bertan behera uzteko, aldi baterako zein mugarik gabe, erabiltzen diren terminoak dira. Haien arteko diferentzia lausoa da: **tregoa** aldi baterakoa izaten den bitartean, su-etenak ez du denbora-mugarik edozein unetan hautsi daiteke eta tregoa baino laburragoa izaten da.

## Ikus, gainera 
* Armistizio
* Su-eten

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Periscope

**Periscope** Twitterren propietatearen barnean dagoen tresna da,  transmisioaren bitartez bideoak egiteko erabilia. Aplikazio hau Kayvon Beykpourrek eta Joe Bernsteinek diseinatu zuten. "Bideo zuzen bat eraman ahal digu leku batera eta han gertatzen ari dena erakutsi ahal digu". App-a 2015eko martxoaren 16an atera zuten iPhonentzako eta 2015eko maiatzaren 26an Androidentzako. Honen erabiltzaileak bidali al dute *streaming* bidez bideoak bere mugikorrak filmatutakoak zuzenean beste erabiltzaileentzako. Horrela, lortu dute gailu hau orain izatea gehien erabilitakoa mundu osoan.

### Zerbitzua 
Periscoperen zerbitzuak Android eta iPhonen bidez daude, edota Twitterren bidez ere lortu ahal da. Azkenengotik, bideoa ikusi al dezakete beste saio batzuk momentu horretan konektatuta badaude. Gainera, transmizioa publikoa egin ahal da edo pribatua, pertsona batzuentzako bakarrik. Bideo Streaming denez ikusleak jarri dezakete galderak, ikurrak edo bihotzak esateko gustazen zaila egindakoa.

### **Abantailak** 
# Twitterren bidez edo web-aren bidez jarraitu ahal dira bideoak.
# Pribatasuna kontrolatu ahal da.
# Aplikazioan bideoa 24 orduz gelditzen da bizian ikusi ez dutenentzako.
# Ubikazioa jarri ahal da bideoan jendeak toki horretan grabatutako bistak, eguraldia, ... ezagutzeko.

### Desabantailak 
# Periscopek bakarrik notifikatzen du Twitterren bidez.
# 10 segundo iraun ahal du Streaming-a irekitzea, interneterako abiaduraren arabera.
# Datu asko kontsumitzen ditu.
# Bateria asko kontsumitzen du denbora gutxitan.

## Kanpo estekak
Kazetaritza berria

[thumb|[Nan Talese|Nan eta Gay Talese 2009an. Gay Talese kazetaritza berriaren aitzindarietako bat izan zen.]]
**Kazetaritza berria** () kazetari-korrontea da. 1960ko hamarkadan hasi zen mugimendu hau AEBtan. Garai horretan bizi izan ziren aldaketa sozial eta kulturalen eta Truman Capoteren 'Odol hotzean' (*In Cold Blood*) ondorioz. Ez fikziozko eleberri honetan elementu literarioak kazetari-ikerketara berezko beste batzuekin konbinatzen ziren.

Izenak Tom Wolfek asmatu zuen 1973an *The New Journalism* izeneko artikulu-bildumarako, bereak eta Truman Capote, Hunter S. Thompson, Norman Mailer, Joan Didion, Terry Southern, Robert Christgau, Gay Talese eta besteen artikuluak biltzen zituena.

### Ezaugarriak 
Bereizgarria da fikzio-literaturaren eta beste korronte batzuen baliabideak eta teknikak ematea, kazetaritza tradizionalean orduan arte oker ikusia. Horregatik, kazetaritza berria iraultza bat da erreportajeen, kroniken eta elkarrizketen kontakizunetan. Horrela, kazetari-berriaren bi gakoak:

#### Dimentsio estetikoa 
Generoko kazetariek bere erreportajeak idazten dituzte kontaketak izango balira bezala. Errealismo handiko elkarrizketak, oso deskribapen zehatzak eta hiri-hizkuntza erabiliz

#### Ikerketa 
Saiatzen dira informazio posible handiena erabiltzen, kalera irteten eta gertaeretako lekuan egoten. Mark Kramer kazetariak Literary Journalism-en, ikerketako etapan kontuan hartzeko elementu batzuk proposatzen ditu. Etapa honen helburua, jendeak, bere esperientziak eta perspektibak, ohikoa dena haientzat eta pentsatzen dutena ulertzea da.

**Lehen pertsonaren erabilera**

Nahiz eta hura ez esan, testu guztiak lehen pertsonan dira. Idazten den edozer bertsio subjektiboa da. Baina, subjektibotasuna saihetsezina da. Norbait idatzitako atzean ez egotearen alegia egitea amorala da.

#### Kazetariaren jarrera 
Begiratzea zentrala da kronikari batentzat esaten du Martin Caparros-ek. Zentzu sendoan begiratzea. Hala ere, ikustearen eta begiratzearen artean desberdintasun erradikala dago. Begiratzea bilaketa da, inguruan dagoena ikasten saiatzeko borondatezko jarrera kontzientea da. Kronikari batentzat, indar posible guztiarekin begiratzea da.

## Kanpo estekak
Roberto Kettongoa

**Roberto Kettongoa** (; ;  - ) Erdi Aroan bizi izan zen ingelesa izan zen. Teologian, astronomian eta itzultzen lanetan aritua zen eta Arabista ere bazen.

## Biografia 
1143an, Iruñean, Roberto Kettongoa teologo, astronomo, itzultzaile eta arabista ingelesak Korana itzuli zuen latinera lehenengoz. Bere bizitzako lehen urteez gutxi jakin arren, badirudi Kettonek Parisen ikasi zuela. 1134an lau urte iraungo zuen bidaia luzea abiatu zuen Ekialdera. Bizantziar Inperioan, Palestinan eta Damaskon izan zen eta, gerora, arabierako itzultzaile gisa ezagun egingo zen.

1141erako Iberiar penintsulan zegoen; lurraldea musulmanen eta kristauen artean banatuta egonik, penintsula toki aproposa zen arabierako itzultzaileentzat. 1143an Iruñean zen eta bertako artxidiakono izendatu zuten. Berez, nahiago omen zuen testu zientifikoak itzultzea, teologikoak baino. Euklidesen lana ezagutzen zuen eta Al Battani nahiz Avicenaren lanak itzuli zituen. Korana, aldiz, enkarguz latineratu zuen.

1142an Petri Beneragarria Clunyko abadearen bisita jaso zuen. Abadea islamari buruzko informazioa biltzen ari zen, *Liber contra sectam sive haeresim Sarracenorum* (Sarrazenoen sekta edo edo heresiaren kontrako liburua) idazteko, eta Kettoni Korana itzultzeko ordaindu zion.

Itzultzaileak ez zuen testuaren itzulpen fidela egin; ez zabarkeriaz, intentzio osoz baizik. Itzulpenaren asmoa islama gutxiestea zela garbi erakusten du latinezko lehen bertsio horren izenburuak: *Lex Mahumet pseudoprophete* (*Mahoma sasiprofetaren legea*). Xehetasun kaltegabeak puztuz eta kutsu krudel eta lizuna emanez, Koranaren interpretazio guztiz negatiboa osatu zuen.

### Itzulpenaren eragina 
1157an Tuterako kalonje izendatu zutela eta beste ezer gutxi jakin da Kettonen azken urteez. Baina bere itzulpenak itzal luzea izan zuen. Hurrengo mendeetan Korana Europako hizkuntzetan itzultzen hasi zirenean, Kettonen bertsioa hartu ohi zen oinarri, eta ez originala. Esaterako, 1547an Andrea Arrivabenek Kettonen itzulpena erabili zuen Korana italieraz emateko, 1616an italierazkoa hartu zuen oinarri Salomon Schweiggerrek alemanezko lehen itzulpena egiteko, eta aurrerago, alemanezkoa izango zen nederlanderazko bertsioaren oinarri.

## Erreferentziak
Emilio Campuzano institutua

**Emilio Campuzano institutua**, **Emilio Campuzano LHII** edo **Emilio Campuzano Lanbide Heziketako Ikastetxe Integratua** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen ikastetxe bat da. Izena Emilio Campuzano (1850-1938) bilbotar ingeniariaren omenez darama. Lehen Atxuriko ospitale zaharra izan zen.

## Kokalekua 
Atxuri auzoan dago, Santos Juanes plazaren 7. zenbakian, Atxuri kalearen eta García Rivero Maisua ikastetxearen alboan, eta San Antongo zubia eta Atxuriko geltokiaren artean.

Irudi:Institut Emilio Campuzano P1270319.jpg|Eraikinaren ikuspegi orokorra.

## Historia 
1835ean Gabriel Benito Orbegozo arkitektoak proiektatu eta eraiki zuen. Hasiera batean Ospitale Zibila izan zen.

1879ko otsailaren 10ean Bilboko alkate Pablo Altzolaren ekimenez eta Bizkaiko Foru Aldundia eta Bilboko Udalaren laguntzaz sortutako Arte eta Lanbide Eskola bertan ezarri zen. Gaur egun, Emilio Campuzano Bigarren Hezkuntzako Institutua barne hartzen du.

## Eraikina 
Neoklasiko estiloko eraikina da. Eraikuntzan hainbat alderdi hartu ziren kontuan, hala nola osasungarritasuna, aireztapena eta eguzki-argia, bere hiruhortz formako osaketa modularra gailentzen da, patio irekiekin. Osaketa hori Ingalaterrako eta Frantziako ospitale batzuetan erabili zen jada.

## Kanpo estekak 
* Emilio Campuzano LHII ikastetxearen webgunea  
* Emilio Campuza institutua. Bilboko Turismo Bulegoa
García Rivero Maisua ikastetxea

**García Rivero Maisua ikastetxea** edota **Garcia Rivero LHI** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen ikastetxe publiko bat da. D ereduko haur Hezkuntzako eta Lehen Hezkuntzako ikastetxea da.

## Izena 
Izena Santiago García Rivero udal eskoletan irakaslea zenaren omenez darama, eraikinaren lehen solairuaren barnealdean 1930ean Moisés Huerta eskultoreak eginiriko irakasle horren soin bat ezarri zen.

## Kokalekua 
Atxuri auzoan dago, Atxuri kalearen 2. zenbakian, Ibaizabalen ertzean eta Emilio Campuzano institutuaren parean, eta San Antongo zubia eta Atxuriko geltokiaren artean.

Irudi:Bilbao - Colegio Publico Garcia Rivero 2.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Col·legi Maestro Garcia Ribero des del pont de San Anton P1270314.jpg|San Antongo zubitik ikusita.

## Historia 
1928an Pedro Ispizua arkitektoak proiektatu eta eraiki zuen.

## Eraikina 
Estilo erregionalista duen oso eraikin ederra eta orekatua da. Alde baten irekitako patio bat du, eta bestean Bilboko itsasadarrera begira dagoen aurrealdea. Alboetan dorre bana ditu. Duela gutxi zaharberritu zen, eta eskola publiko bat barne hartzen du.

## Kanpo estekak 
* García Rivero LHII ikastetxearen bloga  
* García Rivero Maisua ikastetxea. Bilboko Turismo Bulegoa
Milurtekoak

**Milurtekoak** (*milurteko belaunaldi,* *Y belaunaldi* edo ingelesezko *millennials* izendapenez ezagunak halaber) X belaunaldiaren ondorengo kohorte edo talde demografikoa da. Ez dago belaunaldi hori non hasi eta non amaitzen den adierazten duen data zehatzik, baina ikertzaile eta kazetari gehienek 1980 eta 2000. hamarkaden hasieran jaiotakoak izendatzeko erabiltzen dute.

## Terminologia 
1987an William Strauss eta Neil Howek sortu zuten *millenial* ("milurteko") hitza 1982. urtean jaiotako umeak haurreskola hasten ari zirela eta komunikabideek ume horien eta 2000. urtearen arteko etorkizuneko lotura adierazten zuten. Strauss eta Howek 1982 eta 2004 urteen artean jaiotako haurrak sartzen dituzte taldean. Milurtekoei buruz idatzi zuten autoreok ''Generations: The History of America's Future, 1584 to 2069* ("Belaunaldiak: Amerikaren etorkizuneko historia, 1584tik 2069ra") liburuan, eta liburu oso bat zuzendu zieten, *Millennials Rising: The Next Great Generation'' ("Milurtekoak gorantz: hurrengo belaunaldi aparta").

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tolosako justizia jauregia

**Tolosako Justizia Jauregia** Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen eraikin bat da. Bertan, lehen auzialdiko eta instrukzioko lau epaitegik Tolosako barruti judizialari dagozkion kasuak epaitzen dituzte.

## Kokalekua 
San Esteban auzoan dago, Gernikako Arbolaren Lorategiak kalean, eta Beotibar pilotalekua eta Gipuzkoako Artxibo Orokorraren atzean.

Lehenago Tolosako Euskal Herria Plazan kokatu zegoen, baina eraikin hori egun TOPIC Tolosako nazioarteko txotxongilo zentroaren egoitza da.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Justizia jauregia (Tolosa)
Zabalburu plaza 4. zenbakiko eraikina

**Zabalburu plaza 4. zenbakiko eraikina** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikin bta da.

## Kokalekua 
Zabalburu auzoan dago, Zabalburu plazaren 4. zenbakian, eta San Mames zumarkalearen izkinan.

## Eraikina 
Itxura zurbil eta aurrealde zuria duen eraikina da. Goialdean armarria eta ezpata eta ezkutudun bi eskultura dauzka.

Irudi:Bilbao - Edificio de Plaza Zabálburu 4 (1).JPG|Xehetasuna.
Irudi:Bilbao - Edificio de Plaza Zabálburu 4 (2).JPG|Xehetasuna.
Irudi:Bilbao - Edificio de Plaza Zabálburu 4 (4).JPG|Xehetasuna.

## Kanpo estekak
Vista Alegre dorrea

**Vista Alegre dorrea** Gipuzkoako Zarautz udalerrian dagoen etxebizitza eraikin bat da.

## Kokalekua 
Vista Alegre auzoan dago, Zarauztik gain dagoen muino batean, Allemendi kalean.

## Historia 
1958an Peña Gantxegi eta Juan Maria Encío arkitektoek proiektatu eta eraiki zuten.

## Kanpo estekak
Aparkaleku

[thumb|Doako aparkaleku bat, [Iruñean (Nafarroa Garaia).]]
[thumb|Supermerkatu bateko lur azpiko aparkalekuan, gaizki utzitako autoa, [Donostian (Gipuzkoa).]]

**Aparkalekua** edo **parkinga** ibilgailuak aparkatu edo uzteko bereziki diseinatuta dagoen gunea da. Lurzoruaren mailan egon daiteke, edo solairu bat baino gehiagoz osatuta, lurzoruaren mailatik gora edo lur azpian.

## Kanpo estekak
Okendo aparkalekua

**Okendo aparkalekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen lurpeko aparkaleku bat da.

## Kokalekua 
Erdialdea auzoan dago, Okendo plazaren azpian eta Urumea ibaiaren alboan.

## Kanpo estekak
Kursaal aparkalekua

**Kursaal aparkalekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen lurpeko aparkaleku bat da.

## Kokalekua 
Gros auzoan dago, Kursaal jauregiaren azpian dago. Sarbidea eta irtenbidea Zurriola etorbidean ditu.

## Kanpo estekak
San Martin aparkalekua (Donostia)

**San Martin aparkalekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen lurpeko aparkaleku bat da.

## Kokalekua 
Erdialdean dago, San Martin merkatuaren azpian, eta sabidea San Martin kalean du.

## Kanpo estekak
Buen Pastor aparkalekua

**Buen Pastor aparkalekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen lurpeko aparkaleku bat da.

## Kokalekua 
Erdialdean dago, Artzain Onaren plazaren azpian, eta sarbidea Hondarribia kalean du, eta irtenbideak berriz Hondarribia kalea eta Urbieta kalean.

## Kanpo estekak
Berioko autokarabana aparkalekua

**Berio aparkalekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuko autokarabanentzako bereziki egokiturik dagoen aparkaleku bat da.

## Kokalekua 
Berio auzoan dago, Unibertsitatearen aparkalekuaren alboan. Sarbide eta irtenbidea Berio aparkalekuan ditu.

## Kanpo estekak
Errekaortuetako zaldi

**Errekaortuetako zaldi**a, (), Andaluziako bertako zaldi arraza bat da. Jatorria Huelvako probintzian dauka. Oso antzinako arraza izanik, egungo bere hedapen eremua Doñanako Parke Nazionalean dago, Doñakano Erreserba Biologikoan zehazki. 10.000 hektareako eremu hau Espainiako Consejo Superior de Investigaciones Científcas delako erakundeak zuzenki kudeatzen du.

Bere tamaina zein beste gainontzeko ezaugarriengatik Errekaortuetako zaldia ponien sailkapen taldean sartzen da.

Egun jatorrizko abereen kopurua txikia da, bereziki andaluziar zaldiekin zein paduretako zaldiekin nahasten joan direlako.

Doñanako Erreserba Biologikoaren zaldi taldea txikia da eta erabat baldintza basatietan bizi da. Zaldi hauek ez dira gobernatzen. Beraien kabuz moldatzen dira aurrera ateratzeko gizakiaren laguntzarik gabe.

## Arrazaren Historia 
## Arrazaren ezaugarriak 
## Berbasatze ekimenak 
## Kanpoko loturak 
### Bideoak 
 Salamancara egindako arrazaren berpopulaketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uzturre Asistentzia Gunea

**Uzturre Asistentzia Gunea** Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen eraikin bat da. Jende adinduarentzako 177 leku dituen zentro gerontologiko bat da.

## Kokalekua 
San Joan kalearen 4. zenbakian dago, Alondegia plazan, Beotibar pilotalekua eta Gipuzkoako Artxibo Orokorra eta San Frantzisko komentua eta elizaren atzealdean, eta Tolosako justizia jauregiaren alboan.

Irudi:Tolosa - Centro Asistencial Uzturre 1.jpg|Eraikina.
Irudi:Tolosa - Centro Asistencial Uzturre 3.jpg|Eraikina.

## Kanpo estekak