Lancelot Hogben

**Lancelot Thomas Hogben** FRS FRSE (1895eko abenduaren 9a – 1975eko abuztuaren 22a) britainiar zoologo esperimental eta estatistikari medikua izan zen. Ezagun egin zen bere karreraren hasieran Afrikako igel azkazalduna (*Xenopus laevis*) ikerketa biologikorako eredu gisa erabiltzeagatik, bere bizitzaren erdian eugenesia mugimenduaren aurka agertzeagatik, eta bere azken urteetan zientzia, matematika eta hizkuntzari buruzko liburu herrikoi-zientifikoak idazteagatik.

## Hasierako bizitza eta hezkuntza 
Hogben Southsean jaio eta hazi zen, Hampshireko Portsmouth herritik gertu. Bere gurasoak metodistak ziren. Londresko Tottenham County Schoolera joan zen, bere familia Stoke Newingtonera bizitzera joan ondoren, bere ama bertan hazi baitzen. 1907an, fisiologia ikasten hasi zen medikuntza ikasle gisa Cambridgeko Trinity Collegen. Cambridgen sartu aurretik, Londresko Unibertsitatean matrikulatu zen kanpoko ikasle gisa, eta Zientzietako Gradua (BSc) lortu zuen 1914an. Cambridgen 1915ean amaitu zituen ikasketak BA gradu arrunt batekin.

Garai hartan, konbikzio sozialistak bereganatu zituen eta unibertsitateko Fabian Society-ren izena Socialist Society-ra aldatu zuen, Independent Labour Party-ko kide aktibo bihurtuz. Geroago, bere burua “humanista zientifiko” gisa deskribatzea nahiago izan zuen.

Lehen Mundu Gerran, bakezalea izan zen eta kuakeroekin bat egin zuen. Sei hilabetez lan egin zuen Gurutze Gorriarekin Frantzian, Friends' War Victims Relief Service eta Friends' Ambulance Unit-en babespean. Ingalaterrara itzuli zen eta Wormwood Scrubs-en espetxeratu zuten kontzientzia-eragozle gisa 1916an. Bere osasunak okerrera egin zuen eta 1917an askatu zuten. Bere anaia George ere kontzientzia-eragozlea izan zen, Friends' Ambulance Unit-ekin zerbitzatuz.

## Karrera 
Urtebeteko susperraldiaren ondoren, Hogbenek irakasle lanpostuak onartu zituen Londresko unibertsitateetan, eta 1921ean Zientzietako Doktore titulua (D.Sc.) lortu zuen zoologian Londresko Unibertsitatean. 1922an, Edinburgoko Unibertsitatera joan zen, Animalien Ugalketaren Ikerketa Sailean.

1923an, Hogben Biologia Esperimentaleko Elkartearen eta haren argitalpenaren, *British Journal of Experimental Biology* (geroago *Journal of Experimental Biology* izena hartu zuena 1930ean), sortzaileetako bat izan zen, Julian Huxley eta Francis Albert Eley Crew genetistarekin batera. Gary Werskeyren arabera, Hogben izan zen ideologia eugenikorik ez zuen sortzaile bakarra. Urte berean, Edinburgoko Royal Society-ko kide (Fellow) hautatu zuten. Elkartearen Keith Saria jaso zuen 1933–1935 aldirako. Ondoren, McGill Unibertsitatean (Kanada) lanpostu bat onartu zuen.

1927an, zoologia irakasle bihurtu zen Lurmutur Hiriko Unibertsitatean (Hegoafrika). Bertan, endokrinologian lan egin zuen, Xenopus igelaren kameleoi-propietateak aztertuz. Igel helduaren kolorea hasierako ingurunearen araberakoa zela egiaztatu zuen: igel basatiak marroi-berde bihurtzen ziren, iluntasunean hazitakoak beltz, eta argitan zeudenak argi. Hogbenek teorizatu zuen kolorea aldatzeko gaitasun hori hipofisiari lotuta zegoela. Guruina kendu ondoren, igelak zuri bihurtzen ziren, ingurunea edozein izanda ere.

Hogbenek bigarren mailako efektu bat ere ikusi zuen guruina kendu ondoren, eta idi-hipofisi estraktuaren injekzioekin konpentsatzen saiatu zen. Xenopus emeek injekzioa eman eta ordu gutxira obulatu egiten zutela ikusi zuen. Horrela, Hogbenek kasualitatez aurkitu zuen giza haurdunaldia probatzeko metodo bat. Ulertu zuen idi-estraktuak emakume haurdunek ekoitzitako giza hormona korionikoaren (HCG) antza zuela kimikoki. Baieztatu zuen emakume haurdunen gernua injektatutako Xenopus emeek ordu gutxiren buruan obulatzen zutela.

Hegoafrikako lanpostuaren erakargarritasuna arren, Hogbenek herrialdea utzi zuen arraza-politiken aurka zegoelako.

1930ean, Britainia Handira itzuli zen, London School of Economics-en Biologia Sozialeko katedra bat onartuz. Bertan, Hogbenen haurdunaldi-testaren garapenarekin jarraitu zuen. Haurdunaldia detektatzeko aurreko testek egun batzuk behar zituzten eta sagu edo untxiak hiltzea eskatzen zuten. Hogbenen metodoak orduak baino ez zituen behar eta ez zituen igelak hiltzen, berriro erabil baitzitezkeen. Bere metodoa haurdunaldi-testetarako nazioarteko estandarra bihurtu zen hamabost bat urtez, 1930eko hamarkadaren erdialdetik 1940ko hamarkadara arte.

Biologia Sozialeko lanpostua Rockefeller Fundazioak babesten zuen. Fundazioak babesa eten zuenean, Hogben Aberdeengo Unibertsitatera joan zen 1937an Historia Naturaleko Professor Regius gisa.

Bigarren Mundu Gerran, britainiar armadako estatistika medikoaren ardura izan zuen. 1941etik 1947ra, Birminghamgo Unibertsitateko Zoologiako Mason irakaslea izan zen, eta ondoren Estatistika Medikoko irakaslea bertan 1961era arte, erretiratu zen arte. 1963an, Guyanako Unibertsitateko lehen errektoreorde (Vice-Chancellor) bihurtu zen, baina 1965ean dimisioa eman zuen.

## Lanak 
**A Short Life of Alfred Russel Wallace (1823-1913)*, p.&nbsp;64 (Londres, Society for Promoting Christian Knowledge, 1918)
**Exiles of the Snow, and Other Poems* (1918)
**An Introduction to Recent Advances in Comparative Physiology* (1924) Frank R. Wintonekin
** The Pigmentary Effector System. A review of the physiology of colour response* (1924)
**Comparative Physiology* (1926)
**Comparative Physiology of Internal Secretion* (1927)
**The Nature of Living Matter* (1930)
**Genetic Principles in Medical and Social Science* (1931)
**Nature or Nurture - The William Withering Lectures for 1933* (1933)
**Mathematics for the Million: A Popular Self-Educator* (Londres, George Allen & Unwin, 1936), Frank Horrabinek ilustratua, Primers for the Age of Plenty - 1. zk. Estatu Batuetan W. W. Norton & Company, Inc.-ek berriro argitaratua (1937).
**The Retreat from Reason* (1936) Conway Memorial Lecture 1936ko maiatzaren 20an, Julian Huxley buru zela.
**Science for the Citizen: A Self-Educator Based on the Social Background of Scientific Discovery* (Londres, George Allen & Unwin, 1938), Frank Horrabinek ilustratua, Primers for the Age of Plenty - 2. zk.
**Political Arithmetic: A Symposium of Population Studies* (1938) editorea
**Dangerous Thoughts* (1939)
**Author in Transit* (1940)
**Principles of Animal Biology* (1940)
**Interglossa: A Draft of an Auxiliary for a Democratic world order, Being an Attempt to Apply Semantic Principles to Language Design* (1943)
**The Loom of Language: A Guide To Foreign Languages For The Home Student* Frederick Bodmerena (1944), Hogbenek editatua, Primers for the Age of Plenty - 3. zk.
**An Introduction to Mathematical Genetics* (1946)
**History of the Homeland: The Story of the British Background* Henry Hamiltonekin (1947), Hogbenek editatua, Primers for the Age of Plenty - 4. zk.
**The New Authoritarianism* (1949) Conway Memorial Lecture 1949
**From Cave Painting To Comic Strip: A Kaleidoscope of Human Communication* (1949)
**Chance and Choice by Cardpack and Chessboard* (1950)
**Man Must Measure: The Wonderful World of Mathematics* (1955)
**Statistical theory. The relationship of probability, credibility and error. An examination of the contemporary crisis in statistical theory from a behaviorist viewpoint* (1957)
**The Wonderful World Of Energy* (1957)
**The Signs of Civilisation* (1959)
**The Wonderful World of Communication* (1959)
**Mathematics in the Making* (1960)
**Essential World English* (1963) Jane Hogben eta Maureen Cartwrightekin
**Science in Authority: Essays* (1963)
**The Mother Tongue* (1964)
**Whales for the Welsh — A Tale of War and Peace with Notes for those who Teach or Preach* (1967)
**Beginnings and Blunders or Before Science Began* (1970)
**The Vocabulary Of Science* (1970) Maureen Cartwrightekin
**Astronomer Priest and Ancient Mariner* (1972)
** Maps, Mirrors and Mechanics* (1973)
**Columbus, the Cannon Ball and the Common Pump* (1974)
**How The World Was Explored*, editorea, Marie Neurath eta Joseph Albert Lauwerysekin
*Hogben, Anne; Hogben, Lancelot Thomas; Hogben, Adrian. *Lancelot Hogben: scientific humanist: an unauthorised autobiography* (1998)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak