Javier Ziga

**Javier Ziga Etxandi** (Nabarreria kalea, Iruñea, 1877ko azaroaren 25a - Iruñea, 1960ko urtarrilaren 13a) nafar margolari eta politikaria izan zen. Erretratugile gisa nabarmendu zen, baina gai historikoak, erlijiosoak, mitologikoak, bodegoiak, paisaiak eta afixak ere landu zituen

## Lehenbiziko urteak 
Javier Ziga Etxandi Iruñean jaio zen, Nabarreria kalearen 25. zenbakiko etxean, 1877ko azaroaren 25ean. Miguel Ziga, lanztarra, eta Marciala Etxandi, berroetarra, izan zituen gurasoak. Aita zurgina zen lanbidez, eta ehorztetxe bat zuen Zapateria karrikan. Horretaz gain, apopiloak hartzen zituzten etxean, apaizgaiak eta apaizak gehienak. 

Haurra zenetik erakutsi zuen marrazteko grina eta antzea. Hori zela eta, laster utzi zituen seminarioko ikasketak, eta 1892tik aitzina heziketa artistikoa jaso zuen Iruñeko Arte eta Lanbide Eskolan. Besteak beste, Enrique Zubiri eta Inocencio Gartzia Asarta izan zituen irakasle. Gazte zela gelditu zen umezurtz, eta familiaren negozioaren ardura hartu behar izan zuen; ehorztetxearen atzealdean kokatu zuen bere estudioa. 

## Arte heziketa Madrilen eta Parisen 
[thumb|*Elizondoko merkatua*, [Iruñeko udaletxea|Iruñeko udaletxean]]
[thumb|*Elizondoko merkatua*, [Iruñeko udaletxea|Iruñeko udaletxean]]
1908an eta 1909an, lehenbiziko saria irabazi zuen sanferminetako kartel lehiaketan. Horrek bultzada erabakigarria eman zion hasi berria zen Zigaren ibilbide artistikoari, Urdanpilleta lehengusuak ikasketak ordaindu baitzizkion Madrilgo San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian. Espainiako hiriburuan, José Moreno Carbonero eta José Garnelo izan zituen irakasle. Horretaz gain, Joaquín Sorollaren eta Aureliano de Berueteren eragina bereganatuta, pintzelkada solteak tokia hartu zuen haren lanetan. Madrilen egonik ere, maiz joaten zen Nafarroara, haurtzaroko paisaiak eta jendea erretratatzera.    

1912ko irailean, Parisera joan zen bere teknika hobetzera. 1912-1914 bitartean egon zen Frantziako hiriburuan, Julian eta La Grande Chaumière akademietako ikasle.

## Iruñea eta Baztan (1914-1936) 
Paristik bueltan, Iruñeko Nabarreria kalean kokatu zuen bere estudioa. Herriko jende anonimoa irudikatzen zuten margo kostunbristak egiten jarraitu zuen arren, Frantziatik ekarritako sonak egonkortasuna eman zion, eta hainbat erretratu egin zituen Nafarroako burgesiak eskaturik.  Hasieran 50 pezetako isuna jarri bazioten ere, Nafarroako Erantzukizun Publikoko Epaimahaiak 2.500 pezetara igo zion. Isuna Iruñeko Eskolapioentzako egindako *Kristo gurutzean* lanarekin ordaindu zuen, harrezkero "Isunaren kristoa" izenarekin ere ezagutzen dena, hain zuzen ere.

## Estiloa 
Haren lana aztertu eta katalogatu dituen Pello Fernandezen arabera, "margolari kostunbristatzat jotzen dute Ziga, baina haren lana hori baino gehiago da. Zigaren pintura da etnografikoa eta sinbolikoa. Agerikoa denaren atzean, giza taupada dago haren margolanetan".  

Fernandezek dioenez, "Zigaren sustrai artistikoak dira posterromantizismoa eta errealismoa. Errealismoa da haren obraren ardatz kontzeptuala". Europan, abangoardien eragina jaso zuen. Sumatu zen haren lanetan. Hala ere, eragin zioten mugimendu guztiak bere galbahetik pasatu zituen: "Izan zituen eragin guztiek Zigaren ukitua dute; bere egin zituen. Horretan betean asmatu zuen". 
* *Reunión de los doce ancianos bajo el roble de Jauregizar*, 1914, Nafarroako Museoa (Iruñea)
* *Retrato del doctor Guillermo Balda*, 1914, Baztango udaletxea (Elizondo)
* *Sokadantza*, 1914, Nafarroako Museoa (Iruñea)
* *El mercado de Elizondo*, 1914, Iruñeko udaletxea
* *Emakumearen erretratoa*, 1914 aldean, Arabako Arte Ederretako Museoa (Gasteiz)
* *Txakoli*, 1915; erdibitua: bilduma partikularra (Auritz) eta Nafarroako Museoa (Iruñea)
* *Un viático en el Baztan*, 1917, Nafarroako Museoa (Iruñea)

## Bibliografia 
* Urricelqui, Ignacio J., *La pintura costumbrista en Navarra a través de tres ejemplos: Inocencio García Asarta, Javier Ciga Echandi y Miguel Pérez Torres* (Donostia, Eusko Ikaskuntza, 2004) ()
* Fernández Oyaregui, Pello, *Javier Ciga: pintor de esencias y verdades* (Iruñea, Nafarroako Gobernua, 2012)

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Javier Ciga fundazioa, fundacionciga.com