open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manuel Bretón de los Herreros

**Manuel Bretón de los Herreros** (Quel, 1796ko abenduaren 19a - Madril, 1873ko azaroaren 8a) espainiar idazle eta kazetaria izan zen.

Errioxan jaio eta Madrilen hezi zen. 1812an, frantsesei aurre egiteko armadan sartu zen, eta Valentzian eta Katalunian borrokatu zen, 1822an kabo mailarekin erretiratu baino lehen. 1818an ezkerreko begia galdu zuen dolu batean, Jerez de la Fronteran. Gobernu liberaleko funtzionario-postu bat jaso zuen, eta, kaleratu ondoren, dramaturgo gisa bizitzea erabaki zuen.

1824 eta 1828 bitartean 39 antzerki-lan idatzi zituen, horietako sei jatorrizkoak eta gainerakoak itzulpenak eta egokitzapenak. 1831n liburuzain izendatu zuten Liburutegi Nazionalean. 1840an, Guardia Nazionala kritikatzeagatik kaleratu zuten. Bi urte geroago, ospea hartu zuen, eta Espainiako Errege Akademiako idazkari izendatu zuten. 360 antzezlan idatzi zituen.

## Lan hautatuak 
* *A la vejez, viruelas* (1817)
* *Los dos sobrinos o la escuela de los parientes* (1825)
* *A Madrid me vuelvo* (1828)
* *El ensayo* (1828)
* *El rival de sí mismo* (1828)
* *El ingenuo* (1828)
* *El templo de Himeneo* (1829)
* *Achaques a los vicios*  (1830)
* *La sorpresa*  (1830)
* *La falsa ilustración* (1830)
* *Marcela o ¿a cuál de los tres?* (1831)
* *Elena* (1834)
* *Todo es farsa en este mundo* (1835)
* *Me voy de Madrid* (1836)
* *La redacción de un periódico* (1836)
* *Muérete, ¡y verás!* (1837)
* *Don Fernando el Emplazado* (1837)
* *Vellido Dolfos* (1839)
* *El pelo de la dehesa* (1840)
* *La Ponchada* (1840)
* *Don Frutos en Belchite* (1845)
* *El valor de la mujer* (1852)
* *La escuela del matrimonio* (1852)
* *La niña del mostrador* (1854)
* *Al pie de la letra* (1855)
* *El abogado de pobres* (1866)
* *Los sentidos corporales* (1867)

## Kanpo estekak
Mfarakeh

**Mfarakeh** () edo **Batata Wa Bayd** (; ) izeneko platera aperitibo (*mezze*) bat da, mundu arabiar osoan ezaguna, baina bereziki Ekialde Hurbilean (Jordania, Libano, Palestina, Siria) jaten dena. Osagaiak patata egosiak, arrautzak, tipula eta ghee gurina dira, kuminoaz, gatzaz eta piperbeltzaz onduak eta martorri xehatuarekin apainduak. 

Plater erraza da edozein otordutan jateko, ogi arabiarrarekin (pita ogia) eta te arabiarrarekin lagunduta, baina luzea prestatzeko, tipulak ongi egin daitezen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stoker (filma)

***Stoker***, 2013ko Park Chan-wook hegokorearrak zuzendutako thriller psikologiko bat da. Mia Wasikowska, Matthew Goode, Nicole Kidman, Dermot Mulroney eta Jacki Weaver aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
India Stoker (Mia Wasikowska) neska nerabeak 18 urte betetzera doan egunean bere aita (Dermot Mulroney) auto istripu baten ondorioz zendu ta galtzen duenean lurjota geldituko da. Itxuraz, bere portaera bitxiak bere aitak bakarrik ulertzen zituen sentimendu sakonak ezkutatuko ditu. Ordurarte inoiz ezagutu gabeko Charlie (Matthew Goode) osaba ta aitaren anaia gaztea ezustean hiletan agertzean, denboraldi batez India eta ezegonkorra den bere amaren (Nicole Kidman) etxean gelditzea erabakiko du. India hasiera batez osabaz fidatu ez arren, laster biek amankomunean asko dutela jabetuko dira.

## Aktoreak 
* Mia Wasikowska: India Stoker
* Matthew Goode: Charlie Stoker
* Nicole Kidman: Evelyn Stoker
* Dermot Mulroney: Richard Stoker
* Jacki Weaver: Gwendolyn "Gin" Stoker
* Lucas Till: Chris Pitts
* Alden Ehrenreich: Whip Taylor
* Phyllis Somerville: McGarrick andrea
* Ralph Brown: Howard sheriffa
* Judith Godrèche: Jacquin doktorea
* Harmony Korine: Feldman jauna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mendekosteko egutegi

**Mendekosteko egutegia** nekazaritza-egutegi sistema bat da. Honetan urtea berrogeita hamar eguneko zazpi denboralditan banatzen da, hamabost/hamasei egun osagarrirekin.

## Jatorria 
Julius eta Hildegaard Lewy-k identifikatu eta berregin zuten 1940ko hamarkadan. Hauek bere jatorria amorrita zela uste zuten eta K.a. hirugarren milurtean mendebaldeko Mesopotamia eta inguruetan erabiltzen zela. Ikerketa berriagoek bere jatorria aro post-biblikoan dagoela diote. Egutegi mota hauen erabilera aro modernoan ere aurkitu da, hala nola Nestorianismoan eta Palestinako *fellah*en artean.

## Erabilerak 
Akaderaz egutegia *hamšâtum* bezala ezagutzen zen.

Hamabost egunak *shappatum* deitzen zituzten Babilonian.

Berrogeita hamar eguneko sasoi bakoitzak zazpi eguneko zazpi astez eta zazpi Sabbaths-ez osatuta zegoen. *Atzeret* deituriko egun gehigarri batekin.

Palestinako Kanaan zibilizazioek asko erabili zuten eta Israeldarrek ere erabili zutela uste da Salomon-ek eguzki-egutegia ofizialki onartu baino lehen.

Qumran-eko Eseniarrek erabiltzen zuten liturgia-egutegia mendekosteko egutegi bat zen. Sasoi bakoitzeko azken egunean *Ardo Berriaren Festa*, *Olioaren Festa* eta *Gari Berriaren Festa* bezalako jaiak ospatzen ziren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yarmukeko gudua

**Yarmukeko gudua**, Yarmuk ibaiaren ertzeko hegoaldean, 636ko abuztuaren 15 eta 20 egunen bitartean Bizantziar Inperioaren eta Rasidar kalifaldiaren arteko gudua izan zen.

## Aurrekariak 
634. urtean indar musulmanek Levantea bereganatu zuten bizantziarrak Siriara berbideratzea behartuz. Baina Palestina bereganatzeko aukera ikustean Omar ibn al-Jattab kalifaren indarrak adigabetuta zeudela Sansandar Inperioaren konkistan zegoen bitartean, 635. urte amaieran bizantziar armada  handi bat mertzenario frankoek, eslaviarrek, georgiarrek, armeniarrek eta ghassandiarrek indartuta, Aleponen bildu zen eta handik Antiokiara joan zen. Agintea Teodoro Tritirioren mendean zegoen, Vahan Edesako komandante ohi eta armeniarren buruzagiak lagunduta. Tropa musulmanak Emesan zeuden, Jalid ibn al-Walidek zuzenduta, tropak handik atzera egin zuen bizantziar aurrerapenaren aurrean, Yarmuk ibairaino.

## Gudua 
Gudua baino lehen, indar kristauen artean tentsioak sortzen hasi ziren, batez ere Heraklio enperadorearen eta Vahanen artean, gertakariaren garapenean erabakigarria izango zena. Guduaren lehen lau egunetan egoera orekatua mantentzea lortu zen, eraso eta kontraeraso ugarirekin, baina bosgarren egunean, Vahan, baja ugari izan zituena, musulmanekin isilpean negoziatzen aritu zen. Honela, seigarren egunean hondar ekaitz bat gertatu zen, Vahanek bere tropekin erretiratzeko pausoa ematea eragin zuena. Honela ba, Arabiarrek etsaiaren alde egiteko aprobetxatu zuten, erromatarrek, presio horren aurrean, filak hautsi eta ihes egin zuten. Sortutako kaos honen ondorioz, sarraski handia gertatu zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Akram, A.I (2004), *The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed – His Life and Campaigns*, 3.ed, ISBN 0-19-597714-9 
* Kennedy, Hugh N. (2006), *The Byzantine And Early Islamic Near East*, Ashgate Publishing, ISBN 0-7546-5909-7 
* Donner, Fred McGraw (1981), *The Early Islamic Conquests*, Princeton University Press, ISBN 0-691-05327-8 
* Nicolle, David (1994), *Yarmuk 636 A.D.: The Muslim Conquest of Syria*, Osprey Publishing, ISBN 1-85532-414-8 
* Kaegi, Walter Emil (1995), *Byzantium and the Early Islamic Conquests*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-48455-3 
* Treadgold, Warren (1997), *A History of the Byzantine State and Society*, Stanford University Press, ISBN 0-8047-2630-2

## Kanpo estekak
Palestinako Landa Historia Proiektua

**Palestinako Landa Historiaren Proiektua** kulturalki eta zientifikoki garrantzitsua den Palestinako landa-historiari eta -ondareari buruzko informazioa dokumentatu, gorde, aztertu eta argitaratzeko Roy Maromen etengabeko ahalegina da. Corpusak ahozko historiako 1.300 elkarrizketa baino gehiago biltzen ditu, 700 bat komunitate palestinarren ezagutza biltzen dutenak. Beshara Doumani historialari palestinarrak ahozko historiak "palestinarrak historian sartzeko" duen garrantzia azpimarratu zuen, eta Kobi Peled historialari israeldarrak, berriz, palestinarren ahozko historiako proiektu gehienak Nakban zentratzen direla adierazi zuen, horien kausak eta ondorioak barne. "Bere misioaren arabera, Palestinako Landa Historiak Palestinako geografia historikoa, genealogiak, toponimia, arkeologia, nekazaritza-praktikak, tradizioak eta loreak dokumentatu nahi ditu. 2022ko urrira arte, proiektuak 700 herri palestinar dokumentatu ditu, historikoki Israel/Palestinan bizi izan diren tokien % 65 inguru. Azkenik, mende bat baino gehiagoko historia pertsonalak eta otomandar, britainiar, jordaniar eta israeldarren agintepeko bizitzaren oroitzapenak ere baditu.

## Palestinako Ahozko Historiaren Artxiboa proiektua 
Palestinako Ahozko Historiaren Artxiboa (POHA) proiektua, Beiruteko Amerikar Unibertsitatean  oinarritua, 2011n jarri zen martxan, Libanon bizi diren lehen belaunaldiko errefuxiatu palestinarrek ahozko historiako mila testigantza baino gehiago digitalizatu, aurkitu, katalogatu eta eskuratzeko. Elkarrizketek eta grabatutako beste adierazpen batzuek lente baliotsu bat eskaintzen dute, Palestinako historia modernoaren hausturaren une zehatz bat aztertzeko, ordezkaritza gutxiko ikuspegi sozial eta kulturaletik. Txosten honek agerian uzten ditu POHAren proiektua planifikatzeko eta ezartzeko erabaki metodologikoak, errefuxiatuen kontakizunen ahozkotasuna eta berehalakotasuna zaindu nahi duen oinarrizko artxibo digital gisa. Artxiboak Palestinako eta, oro har, Ekialde Hurbileko ikasketetan interesa duten adituak inplikatu nahi ditu, pertsonengan zentratutako ikuspegi artxibistiko zabalago baten esparruan, metodologia etnografiko dialektiko bat jorratzeko eta Nakbaren narrazio bat "barrutik" sortzeko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Suzuki erreakzio

Kimika organikoan **Suzuki erreakzioa** akoplatze gurutzatuko erreakzio mota bati esaten zaio non azido boroniko batek organohaluro batekin erreakzionatzen duen paladio(0) konplexu batek katalizatuta. Akira Suzukik deskribatu zuen lehen aldiz 1979an eta horrexegatik 2010eko Nobel saria jaso zuen.

Suzuki erreakzioa poliolefinak, poliestirenoa eta ordezkatutako bifeniloak sintetizatzen asko usatzen da.

Beheko eskeman Suzuki erreazioa nola garatzen den erakusten da: karbono-karbono lotura bakuna eratzen da organoborano bat (R2-BY2) haluro batekin (R1-X) erreakzionaraziz paladio katalizatzaile gisa usatuz ingurune basikoan
erdian|417x417px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salah al-Din errepidea

**Salah al-Din errepidea** Gazako zerrendako errepide nagusia da. XII. mendeko Saladin I.a generalaren omenez ezarri zioten izena.

## Deskribapena 
45 kilometrotako luzera du eta kostaldearekiko paraleloan doa, hegoaldeko Rafaheko pasabidetik iparraldeko Erezeko pasabideraino. Autoak, taxiak, bizikletak, astoek tiratutako gurdiak, gameluak eta oinezkoak ibiltzen dira errepide honetan.

### 2023ko gatazka 
2023ko Israel-Palestina gatazka izan zenean israeldarrek Gaza iparraldeko biztanleei 24 ordutan haien bizilekuak utzi eta hegoaldera joateko agindu zien, iparraldea bonbakatzera zihoazela-eta. Milaka palestinarrek Salah al-Din errepidea erabili zuten ibilgailuz ala oinez iparraldetik ihes egiteko. Israeleko aire armadak hala ere errepidean zihoazen konboiak bonbakatu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arabbuna

**Arabbuna** Zisjordaniako Jenin gobernazioko herri palestinar bat da. Herria Jenin hiritik 9 kilometro iparraldera dago, Zisjordaniako banaketa hesiaren hegoaldean, eta Palestinako Estatistika Bulego Nagusiaren arabera, herriak 1.025 biztanle zituen 2017an . Goi eta Erdi Paleolito garaiko historiaurreko flint tresnak aurkitu ziren herriaren hegoaldean. Bizantziar garaiko aztarna arkeologikoak aurkitu zituzten herrian.

## Historia 
**Arkeologia**

Arkeologoek flint tresnak aurkitu dituzte Arabbuna hegoaldean. Tresna hauek Goi Paleolito eta Erdi Paleolito garaietakoak ziren (BP 300.000 eta 10.000 urte bitartekoak). Lehenengoen tresnak Mousteriar kulturakoak dira. Herria bera antzinako leku batean dago. Eraikin, hesi eta terrazetako hormetan harri zaharrak berrerabili dira. Arroka-aldaxkak etxe eta baratzeen artean sakabanatuta daude. Horietako batzuk antzinako hilobi gisa identifikatuta daude. Arabbonako bizilagunek gaur egun arroka-aldaxkak erabiltzen dituzte biltegiratzeko. Potxero eta beiragile gutxi batzuk aurkitu zituzten herrian, eta bizantziar garaikoak dira. Beraz, herria "Araba" izeneko kokaleku baten kokalekua izan daiteke, Eusebioren garaian K.a. IV. mendetik existitzen zena.  

**Ottomandar garaia**

Arabbuna, gainerako Palestina bezala, Otomandar Inperioan sartu zuten 1517an. XVI. eta XVII. mendeetan zehar, Turabay Emirerrikoa izan zen (1517-1683), Jezreel harana, Haifa, Jenin, Beit She 'an harana, Jabal Nablus iparraldea, Bilad al-Ruha/Ramot Menashe eta Xarongo lautadaren iparraldea ere hartzen zituena.  1596ko erroldan, Arrabuna Arabbuni bezala agertzen zen, Sarako nahiyan kokatua, Lajungo liwan. 14 etxe zituen, guztiak musulmanak. % 25eko zerga-tasa finkoa ordaintzen zuten nekazaritzako produktuetan, garia, garagarra, udako uztak, ahuntzak eta erlauntzak barne, noizbehinkako errentez gain; guztira 4.500 akçe.

1870ean, Victor Guérinek Arabbuna herrixka txiki bat zela aurkitu zuen, eta "herrixka honen hegoalderago", eraikin zahar baten oinarria, eta ez dirudi aztertu zuenik . 1870/1871 (K.a. 1288) urtean, otomandar errolda batek Shafa al-Qiblyko nahiya (azpibarrutia) izeneko herria zerrendatu zuen. 

**Britaniar agintaldia**

1922ko Palestinako erroldan, Britainiar Agintaritzako agintariek zuzendua, herriak 136 musulman zituen .

1944/5eko estatistiketan 210 biztanle zeuden, guztiak musulmanak , guztira 6.772 dunamekin, lurralde eta populazio ofizialen inkesta baten arabera. Horietatik, 256 dunam landaketa eta lur ureztagarrietarako erabili ziren, 3.607 dunam zerealetarako 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khalil Sakakini Zentro Kulturala

**Khalil Sakakini Zentro Kulturala** ( arabieraz, ) ) arte eta kultura palestinarren erakunde nagusia da. Kultura askatzaile pluralista eta kritikoa sortzea du helburu, ikerketaren, galdeketak eta parte-hartzearen bidez, eta gune ireki bat eskaintzen du komunitateak eduki kultural bizigarriak eta askatzaileak sor ditzan. 

Ramallahn dago, eta arkitektura palestinar tradizionalean oinarrituta XX. mende hasierakoa eraikin berritu batean dago. Hasieran, Palestinako Kultura Ministerioaren sukurtsal gisa ezarri zen 1996ko maiatzean, eta 1998an irabazi-asmorik gabeko gobernuz kanpoko erakunde (GKE) gisa erregistratu zen. Zentroak Khalil Sakakini akademiko, poeta eta nazionalistaren izena darama.

Zentroan arte erakusketak, liburuen irakurketak, poesia irakurketak, haurrentzako jarduerak eta pelikulen proiekzioak daude. Epe luzeko proiektuez gain, bere jardueretako batzuk Ramallah-tik kanpoko instalazioetara ere transferitu ditu, hala nola Birzeit, Gaza eta Bethleemera, Israelek ezartzen dituen mugekin proiektuekin jarraitu ahal izateko.

Adila Laidi zentroaren lehen zuzendaria izan zen 1996 eta 2005 bitartean. Yazan Khalili izan da zuzendaria 2015etik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Khalil al-Sakakini
* Palestinako Ondarearen Zentroa

## Kanpo estekak 
* Khalil Sakakini Cultural Centre [Web-gune ofiziala][
Musakhan

thumb|Musakhan platera

**Musakhan**, plater palestinarra da. Tulkaremen eta Jeninen jatorria izanik, Palestinako plater nazionaltzat hartzen da.

Musakhanak dituen osagai nagusiak honako hauek dira: oilasko errea, tipula, zumakea, piperbeltza, azafraia eta pinazi frijituak tabu ogiaren gainean. Israelen ere jaten den platera da, batez ere arabiar israeldarrek eta druzo israeldarrek kontsumitzen dute.

Musakhan erraza da egiten, eta behar diren osagaiak erraz lor daitezke. Erabilitako osagai asko (oliba-olioa, sumac-a eta pinaziak) Palestinako sukaldaritzaren osagaiak dira. 

Plater hau eskuekin jaten da, eta normalean, oilaskoa ogiaren gainean jartzen da eta zoparekin zerbitzatu daiteke.

## Munduko errekorra 
2010ean, Ramallahn (Palestina) musakhan plater handiena prestatu zen, eta Errekorren Guinness  Liburuan sartu zen. Musakhan ogiaren diametroa 4 metrokoa zen, 1.350 kiloko pisuarekin. 40 sukaldari palestinarrek kozinatu zuten, eta 250 kilo irin, 170 litro oliba-olio, 500 kilo tipula eta 70 kilo almendra erabili zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Msabbaha

**Msabbaha** () edo **mashausha**, Ekialde Hurbilean hain zabaldua dagoen hummus ezagunaren aldaera bat da, Libano eta Palestinakoa. Galilean *mashausha* ere esaten diote.

## Osagaiak 
Msabbaharen eta hummusaren arteko desberdintasun nagusia testura da. Hummusean ez bezala, garbantzuak ez dira txikitzen, osorik uzten dira, baina, hummusa bezala, pita ogi freskoarekin jaten da.

Plateraren oinarria *balila* da: garbantzuak uretan egosita, kumino, perrexil xehatu eta limoi-zukuarekin. Batzuetan pinazi frijituak ere botatzen dira *balila* horretan. Beste osagai batzuk tahini eta baratxuri xehatua dira.

Damaskoko aldaera batean, garbantzuak eta tahini gurin urtuarekin, granada edo limoi-zukuarekin eta pistatxo edo pinaziekin nahasten dira. Libanon, *masabaha* edo *mashawsha* esaten zaio horri, eta saltsa minarekin zerbitza daiteke beste jaki batzuekin batera. Ontziratuta ere saltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bissara

**Bissara**, **bessara**, **besarah** edo **tamarakt** () Marokoko zopa pure tradizional bat da, ilar lehor, baba eta espeziakin egiten dena. Errezeta erraza da, baina goxoa, beroa zerbitzatzen da eta plater nagusi gisa edo akonpainamendu gisa goza daiteke.

## Etimologia 
Historialari gastronomikoen arabera, Bissara hitzak Antzinako Egiptoko "Bisourou" (edo *bissouro*) hitz hieroglifikotik dator, "babarrun egosiak" esan nahi duena.

Antzinako gastronomia juduan, *mikpah ful* izeneko antzeko errezeta zuten, literatura errabinikoan askotan agertzen zena.

## Osagaiak 
* 250 gramo ilar lehor
* Tipula handi 1, txiki-txiki eginda
* 3 baratxuri ale, txikituta
* 2 koilarakadatxo komino eho
* Piperrauts gozo koilarakada 1
* 1/2 koilarakadatxo zilantro eho
* Gatza
* Oliba-olioa
* Ura

## Jarraibideak 
# Aurreko gauean, beratu ilar lehorrak uretan, bigundu eta egostea errazteko.
# Lapiko handi batean, berotu oliba-olio pixka bat su ertainean. Gehitu tipula eta baratxuria txikituta eta egosten urreztatu eta usaindu arte.
# Xukatu ilar lehorrak eta gehitu eltzera. Gehitu, halaber, tximeleta, piperrauts gozoa eta zilindro ehoa. Ondo nahastu ilarrak espeziekin estaltzeko.
# Bota nahikoa ur eltzera ilarrak erabat estaltzeko. Gehitu gatza.
# Nahasketa irakiten jarri eta, ondoren, sua erdi-baxu utzi. Sukaldatu, su motelean ordubetez edo ilarrak samurtu eta desegin arte. Egosten ari zaren bitartean, baliteke ur gehiago behar izatea zopa lodiegia bihurtzen bada, beraz, ur gehiago bota.
# Ilarrak egosita daudenean, erabili eskuko irabiagailu bat edo elikagai-prozesadore bat zopa birrintzeko, trinkotasun leun bat lortu arte. Testura lodiagoa nahiago baduzu, ilar batzuk birrindu gabe utz ditzakezu.
# Berotu berriro zopa su ertainean, eta nahastu noizean behin, eltzearen azpialdean osagaiak itsats ez daitezen. Gehitu ur gehiago, nahi den trinkotasuna lortzeko beharrezkoa bada.
# Zerbitzatu Bissara, ahal bada beroa eta plater sakonetan. Oliba-olio txorrotadatxo batekin apaindu dezakezu, eta gainetik komino edo piperrauts pixka batez hautseztatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Najwan Darwish

**Najwan Darwish**, (Jerusalem, 1978ko abenduaren 8a) Palestinako olerkaria da. Bere belaunaldiko arabierazko poetarik nabarmenetako bat da. 2000. urtean bere lehen bilduma argitaratu zuenetik, Darwishen poesia hamar hizkuntzatara itzuli da. 2009an, Hay Festival Beirut 39 ekitaldiak 40 urtetik beherako 39. idazle onenetako bat bezala izendatu zuten. Palestinako Literatura Jaialdiko literatur aholkularia ere bada, eta hainbat proiektutan (literatura, arte bisualak, antzerkia, idazketa sortzailearen hezkuntza, kultura-kazetaritza eta mundu arabiarreko eta Europako argitalpenak) elkarlanean sortu, zuzendu eta aholkatu du. 

## Karrera profesionala 
Paper garrantzitsua bete du kultur kazetaritza arabiarraren garapenean, aldizkari independenteak eta egunkari tradizionalak  sortu baititu, kritiko zorrotza izateaz gain. Min Wa Ila aldizkariko editore burua eta Libanoko Al Akhbar egunkariko kultur kritikaria izan zen 2006tik 2012ra, kultur kazetaritzan funtsezko beste postu batzuen artean. 2014an, Al Araby Al Jadeed kultura-saileko editore fundatzailea izan zen. 

Darwish-ek aktiboki parte hartzen du Palestinako eta mundu arabiarreko hedabide, kultura eta artearen hainbat proiektutan. Palestinako MASARATeko literatur aholkularia izan zen eta gaur egun. Palestinako Literatura Jaialdiko literatur aholkularia da.

Bere aurreko hitzaldien artean, Homeworks-en (2008) "Israelgo irudi sexuala arabiar irudimenean" eta Kultur Etxean (2009) "Osloren ondorengo intelektual palestinarra izatea" daude. 2022an Mugimendu Enpatikoarekin bat egin zuen.

## Liburu aipagarrienak  
* *Aro Ilunaren Amaiera* (2000)- Najwan Darwish-en lehen liburua.
* *Gurutzean nekatuta* (2008) -  Kareem James Abu-Zeid-ek itzulia.
* *Ezer gehiago galtzeko* (2014) -Kareem James Abu-Zeid-ek itzulia.
* *Ez zara poeta Granadan* ( 2018)- "Sonambulos Ediciones" -ek itzulia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palestinar ardo

[thumb|Erromatar garaiko palestinar anforak, [Bodrumgo gazteluan topatuak.]]
**Palestinar ardoak** aspalditik daramatza ekoizpenean. Palestina aldean, ardoaren erabilera ez zen soilik judu erlijio-erritualaren faktore garrantzitsu bat, baita elkarreragin sozialaren, dieta-kontsumo orokorraren eta medikuntzaren beharra ere. Kristauen ekoizpena XII. mendean islamiar konkistarekin gutxitu arren, aldi baterako berpiztu egin zen 1100. hamarkadan gurutzatu kristauen kolonizazioarekin. XV. mende amaieran, otomandar garaian, juduek mahastiak lantzen jarraitu zuten. Bizantziar aroan, eskalako produkzioak nazioarteko merkataritzara eraman zuen, eta palestinar ardoa Mediterraneo aldean esportatu zuten. Juduek 1882an lehen ardo modernoak Sarona kolonian (gaur egun Israelgo Tel Aviv auzoa) eta Rishon LeZionen (Israelen ere bai) ekoiztu zituzten .

## Ardoa gaur egun 
Bertako ardoak ezin dira Israelgo produktua balitz bezala saldu. Epaitegiak erabaki hau hartu zuen herritar batek jarri zuen salaketaren ondorioz. Auzitegiak etiketatze hori faltsua eta engainuzkoa dela dioelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Datil beteak

260px|thumb|Datil beteak egiteko osagaiak.
**Datil beteak** (, ) Sortaldean oso ezaguna den plater gozoa da, zizka-mizka eran hartzen dena. 

## Prestaketa 
Medjool datilak egosi edo labean egiten dira eta ondoren haragiaz, mendaz eta perrexilez betetzen dira. Zerbitzerakoan arrozez eta bulgurrez apainduta ateratzen dira mahaira.

Gaur egun gurinaz eta ahuntz-gaztaz betetako datilak ere jaten dira, pistatxoak, mingrana haziak eta bestelako fruitu lehorrak gehitzen zaizkienak.

## Iruditegia 

Irudi:Dattes Majhoul fourées.jpg
Irudi:Fuel the Food Truck - Sarah Stierch 02.jpg
Irudi:Dates stuffed with marzipan. German product.JPG
Irudi:Stuffed Dates with Nuts.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paralia (seleukotar eparkia)

**Paralia** (, "kostaldea" esan nahi duena), edo **Medinat HaYam** (,  esan nahi duena). K.a. 197 eta K.a. 99 urteen artean Palestinan egon zen kostaldeko eparkia izan zen, garai helenistikoetan eta erromatarretan, Seleukotar dinastiak gobernatua. 

Flavio Joseforen arabera, eskualdeko biztanleak batez ere greziar hirietako biztanleak ziren.  Izena k.o. VI. mendeko Madabako mapan ageri da, Axdod-Yam hiriari itsatsita, *Azotos Paralos* izenaz (),  Axdod modernotik hiru bat kilometro hegoaldera.

Eskualdea, hasieran, seleukotarrek sortu zuten, Idumeako eta Galaaditiseko eparkiekin batera eta Samariako eparkiako mugakidea izan zen. Flavio Josefok idatzi zuen Paralia juduen jurisdikziotik kanpo egon zela Tenpluaren Bigarren Aldi osoan, asmondar eta Herodes Handiaren eta Agriparen erregealdian izan ezik.  

Paralia izena, grezieraz "kostaldea" esanahi orokorra izanik, Atikako hiru eskualde bat izendatzeko ere erabiltzen zen.  

## Historia 
[thumb|left|"Madabako mapa" izenaz ezagutzen den mosaikoa. [Madaba hiriko San Jorge elizan, Jordania.]]
K. a. 198. urtean Antioko III.ak Palestina konkistatu zuen eta Seleukotarren administrazio-sistema berrian Ptolomeo I.aren garaiko Galilea eskualdea *Samaritis* probintzian (Samaria) sartu zen (1 Mac 10, 30. 38; 11, 28; Ant. 13,50). Orduan ere (Feniziako eparkia sortu zenean seguruenik) geratu zen ezarrita *Semconitis* lakuaren (Hule lakua) parean, Galilea politikoaren iparraldeko muga. Izan ere, aintzira horren iparralderanzko lerrotik abiatuta, Tiro eta Paneaseko lurralde osoa, Goi Galilea eta Gaulanitidearekin batera, Feniziako eparkia izatera pasa ziren. Mendebaldean, Paralia eparkia sortu zen, kostalde osoa hartzen zuena Apoloniatik (egungo Tel Aviveko barrutiko Herzliya-tik gertu) Ptolemaidara (edo Ptolemais, egungo Akre) arte, hiri horretako ekialdeko lautada barne.

Nikanor, Patroklusen semea, Paraliako barrutiko gobernadoreetako bat zen seguru asko, eta "Zipriarka" titulua eman zioten - itxuraz, Zipre eskualdeko garnizio-tropa batzuk gidatzen zituen Antiochus V Eupator tronua bere egin zuenean.

Paraliako zati bat juduek konkistatu zuten asmondar leinuaren gidaritzapean. Simon Thassik Joppa konkistatu zuen K.a. 143. urtean, Jon Hirkano I.goa Jamnia eta Axdod lortu zituen K.a. 125. urtean, eta K. a. 103-99 bitartean Alexandro Janeok eremuak konkistatu zituen Doratik iparralderantz, eta Gazatik, hegoalderantz, Sinaiko penintsulako mediterraneoko kostaldean dagoen Arix-eraino.  Asmondar leinua pixkanaka sartu zifren Jaffarara  lehenbizikoz; lehenbizi,  garnizio bat ezarri zuten hirian, eta, gero, herritar paganoen ordez juduak sartu zituzten. Axkelon bakarrik ez zuten inoiz menderatu.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia osagarria 
* 

## Kanpo estekak
Hebeloma anthracophilum

***Hebeloma anthracophilum*** *Hymenogastraceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da inola ere jangarria.

Sinonimoak: *Agaricus birrus*, *Hebelomatis anthracophilum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 cm inguruko diametrokoa, likatsua, kolore aldakorrekoa arre-lehoi koloretik grisaxkara doan kolorekoa, ertz zurbila.

**Orriak:** Adnatuak, ur tantatxorik gabe, beix-okre zurbil kolorekoa.

**Hanka:** 8 cm inguruko luzerakoa, elastikoa, zaila, ez da apurtzen okertzerakoan, zurixka kolorekoa  edo gris-zilarreztatu kolorekoa. Gortinarik gabe. 

**Haragia:** Ez du errefauaren usainik, baizik txokolatearena edo kakaoaren usaina eta zapore akrea edo mikatza.

**Etimologia:** *Hebeloma* terminoa antzinako grekotik dator eta errezel gaztea esan nahi du, perretxiko heldugabeetan bakarrik ikusten delako errezela.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Bere generoko gainerako espezieetatik gehien bereizten duen ezaugarria habitata da, erretako lurrak.

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan, batez ere udan eta udazkenean. Erretako lurretan eta egur ikatzetan edo erretako egurretan ateratzen da. Lurzoru nitrogenatuetan.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Suedia, Alpeak, Frantzia, Belgika, Herbehereak, Erresuma Batua, Espainia, Danimarka, Austria, Alemania, Norvegia, Italia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agrocybe vervacti

***Agrocybe vervacti*** *Strophariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik.

Sinonimoak: *Agaricus bulbularis*, *Naucoria vervacti*, *Simocybe vervacti*, *Hylophila vervacti*, *Naucoria semiorbicularis var. vervacti*, *Agrocybe pediades var. vervacti*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik zabaldura. Kapelaren azala leuna, lehorra, biguna, gelatinakara, ez da oso higrofanoa, distiratsua eguraldi lehorrarekin, okre-horixka kolorekoa, ilunagoa eta gorrixkagoa erdian.

**Orriak:** Adnatuak, zabalak, lamelulekin, gaztetan zurixkak eta arre kolorekoak helduaroan.

**Hanka:** Zuria edo hori argia, zilindrikoa, bihurri samarra, fibrilosoa, liraina, oinarrian erraboilarekin, pixka bat mehetua eta mizelio kordoiekin.

**Haragia:** Zuria edo okre kolorekoa, usain arinarekin eta zapore fungikoarekin.

**Etimologia:** *Agrocybe* hitza, grekotik datorren hitz konposatua da, landa eta burua, zelai burua, esan nahi du. *Vervacti* epitetoa pertsona izenetik dator.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Stropharia coronilla* delakoak antzeko kolorea du. *Agrocybe pediades* ez da gelatinakara.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Normalean talde handietan ateratzen da. Belardietan, larreetan, basoen ertzetan, mediterraneoko sastraketan, dunetan eta hareetan dauden pinudietan ere aipatzen da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Txina, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alaitz Aizpuru

**Alaitz Aizpuru Joaristi** (Azpeitia, 1983 - ) euskal filosofoa da. Euskal Herriko Unibertsitatean lizentziatu zen, eta Joxe Azurmendiren eta Txillardegiren ekarpena eta gerraosteko euskal abertzaletasuna ikertu ditu batez ere. Hainbat ikastaro eman ditu UEUn eta, beste egile batzuekin batera, *Euskal Herriko pentsamenduaren gida* (2012, UEU) eta *Diskurtsoak, eraikuntzak, gorputzak* (2014, UEU) liburuak argitaratu ditu. *Joxe Azurmendi 60ko poesiaren eraberritzean* (2016, HEA) saioa ere landu zuen.

Txillardegiren gaikako antologia baterako testu hautaketaz ere arduratu zen: *Euskara batua*, *Nazio auzia* eta *Hizkuntzaren filosofia* (2019, Jakin/EHU).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Idna

**Idna** edo **Idhna** () Hebron probintziako hiri palestinarra da, Hebrondik 15 kilometro hego-mendebaldera. Palestinako Estatistika Bulego Zentralaren arabera, 26.009 biztanle zituen 2017an.

## Auzoak 
3 auzotan banatuta dago Idna:

* Idna (Idhna)
* Suba
* Bir Musallam

## Demografia 
Hirian bizi diren bi familia hedatu (*hamule*) nagusiak Atumaizeh eta Al Salimiya dira.

## Erlijioa 
Hainbat meskita daude Idnan:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zelesiria

**Zelesiria** (antzinako grezieraz  Κοίλη Συρία, *Koílē Syría*, eta latinez, ***Coele-Syria***), Siria historikoko eskualde bat,  Seleukotar inperioko eparkia bat eta erromatar inperioko probintzia bat izan zen. Hainbat modutan idatzi izan da hizkuntza eta grafia ezberdinetan:  Coelesyria, Celesyria, Celesiria, Siria-Coele, Coele-Siria, Coelēsyria,eta beste.  

Greziarrek izen hori Siriako eskualde bati eman zioten. Greziarrek, hasiera batean, Libano eta Antilíbanoaren arteko depresio izendatzeko erabiltzen zuten Zelesiria izena, egungo Bekaa harana. Hortik haratago, Jordan bailara eta Itsaso Hila zeuden. Baina, gero, terminoa lausoago egin zen, eta Fenizia izenarekin batera, Egipto eta Ziliziaren arteko eremu osoa seinalatzen zuen. Lagida dinastian Siria eta Fenizia sartzen ziren. 

Luzaroan uste izan da Κοίλη Συρία, "hondoratuta dagoen Siria" esan nahi zuela, Κοίλη  hondoratuta dagoena esan nahi zuelako. bana gaur egun uste da, greziar Κοίλη hitza, arameraz esaten zuten Kul hitza mailegatu, eta etimologia oker bategatik, Κοίλη bihurtu zela. Kul osoa esan nahi du, eta beraz, arameraz, Siria osoa izendapena erabiltzen zuten. 
erdian|thumb|521x521px|K.a. 124. urteko Selukotarren inperioa, Alexander II Zabinas, gidaritzapean. 

## Erromatar probintzia 
Septimio Severo enperadoreak Siria erromatar probintzia zatitu zuenean izen hau eman zion iparraldeko zatiari. Horrela, Zelesiria edo Coele-Syria probintzia eratu zuen, hiriburua Laodizean jarrita. 

Dioklezianoren garaian lurraldeen antolaketa berri eta sakona egon zen inperio osoan. Berrantolaketa hori 295. urtearen inguruan iritsi zen Ekialdera. Orduan, erromatar administrazioa honela geratu zen eskualdean. Zortzi probintzia, hiriburu banarekin: Arabia Petrarekin, Libanoko Augusta Bosrarekin, Siria-Palestina Cesarearekin, Fenizia Tirorekin, Coele-Siria Antiokiarekin, Eufratesko Augusta  Cyrrhusekin, Osroene Edesarekin eta Mesopotamia Nisiberekin. 
thumb|Laodicea hiriko aztarnak gaur egun.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natasha (komikia)

***Natasha*** 2022an Farmazia Beltza argitaletxeak argitaratu zuen komiki-liburua da, gidoia Koldo Almandozena da, eta marrazkiak Aritz Truebarenak. 

Hasieran, film baterako gidoi bat egin zuen Koldo Almandozek 2018an, baina ez zuen lortu pelikulak aurrera egitea.  

2023ko Euskadi Literatura Sarietan literatura lanaren ilustrazio sailean hautagaia izan zen komiki hau. 
Fitxategi:Aritz Trueba Kultur sarea.jpg|link=|Aritz Trueba
Fitxategi:Koldo-almandoz photo-dani-blanco3.jpg|Koldo Almandoz
Fitxategi:Natsaha AritzTrueba 67.jpg|link=|Natasha 

## Gidoia 
Natashak 18 urte ditu. Hirira iritsi berri da unibertsitatean ikasteko. Elena eta Ane, bigarren mailako bi ikaslerekin, partekatzen du pisua. Herritik urrun, eta lagun berriekin, erronkaz beteriko bizitza berri bat deskubrituko du Natashak. Egun batean, iraganak, oraina hankaz gora jarriko duen arte. Duela urte eta erdi Natasha bideo sexual batean agertu zen. Bideoa biralizatu eta Natasharen bizitzan eragin izugarria izan zuen. Orain, urte eta erdi beranduago, Julen azaldu da, bideoan harekin agertzen den mutiletako bat.

Natasha errealitate dramatiko batean inspiratutako istorioa da, baina modu dibertigarri, poetiko eta argitsuan kontatuta. Egoera gogor batetik abiatzen da istorioa, baina ez da drama bat. *Natasha* komikia berreraikuntza pertsonal baten istorioa da, protagonistak hirira karrera ikastera joatean hartzen dituen bide berriena.

Komikian ez dago narratzailerik, ezta off ahotsik ere. Soilik pertsonaiek hitz egiten dute. Denak dira bunbuiloak, ez dago marrazkiaren gainean laukizuzen zuririk testuekin, eta istorioak aurrera egingo du pertsonaiek egiten dutenaren arabera. Euren akzioek eramango dute ondorengo akziora. Ez dago gidoigile orojakilerik pertsonaia horiek bideratzeko edo irakurleari informazio estra emateko. Natasha, Ane eta Elena protagonistek euren kasa euren istorioa kontatzen dute.

Fitxategi:Natsaha AritzTrueba REC.jpg|link=|alt=
Fitxategi:Natsaha AritzTrueba 5.jpg|link=|alt=
Fitxategi:Natsaha AritzTrueba Aquarium1.jpg|link=|alt=
Fitxategi:Natsaha AritzTrueba 88.jpg|link=|alt=

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aritz Truebaren webgune profesionala
Txus Aientsa

**Jesús Aientsa Sarasketa** (Kaparrotsu, Nafarroa Garaia, 1997ko apirilaren 30a) Euskal Herritar futbolaria da, Oberenako harrobian hezia. Normalean erdilari postuan aritzen da.2024ko abenduan Peña Sportekin sinatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 29 eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Fitxa
Errepideko txirrindularitza gizonezkoen munduko txapelketa (23 urtez azpikoa)

**Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketa gizonezkoen 23 urtez azpiko lehiaketa** 1996tik aurrera egiten dute. 

1995 arte profesionalentzako eta amateurrentzako txapelketak jokatzen ziren. 1996tik aurrera, 23 urtez azpikoen probak afizionatuena ordezkatu zuen eta profesionalen proba irekia izan da eta «elite» izenpean jokatzen da.

## Palmaresa 
## Domina-zerrenda historikoa 
* *Lugano 1996 eta Zurich 2024 txapelketen arteko datuak*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* UCIren webgunea
* 23 urtez azpiko Munduko txapelketa *Mmemoire-du-cyclisme.eu*
Omar Mukhtar kalea

**Omar Mukhtar kalea** () Gaza hiriko kale nagusia da. Palestina plazatik Gazako porturaino luzatzen da eta al-Daraj eta Zaytoun auzoak bitan banatzen ditu, alde batean hiri berria dago eta bestean hiri zaharra geratzen da. Gazan dauden eraikin garrantzitsuenak bertan kokatu daude, baita hotelik ospetsuenak ere. Kale hura Lehen Mundu Gerran eraiki zen, Jamal Pasha, gobernadore otomandarraren eskutik eta bere omenean izendatu zuten. Hala ere, 1917an Palestinak indar otomandarrak lurraldetik bota zituen, eta horren ondorioz, kaleak Omar Mukhtar izena hartu zuen. Fahmi al-Hussein, libiar iraultzaileak eraman zuen aurrera izen aldaketa hura.

## Eraikin garrantzitsuak 
* Gazako Liburutegi Nagusia
* Gazako meskita nagusia
* Welayat meskita
* Gazako Liburutegi Publikoa
* Giza Eskubideen Palestinako Zentroa
* Gazako Udal Aretoa
* San Porfirioren eliza
* Urrezko azoka (Souk ad-Dahab)
* Souk al-Fras
* Palestinaren Askapenarako Erakundearen bandera denda
* Yazji supermerkatua
* Rashad Shawwa Kultur Etxea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Louis Buffet

**Louis Joseph Buffet** (Mirecourt, 1818ko urriaren 26a - Paris, 1898ko uztailaren 7a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1875etik 1876ra.

1848ko otsaileko iraultzaren ondoren, Vosges departamentuko diputatu hautatu zuten eta Nazio Biltzarreko eskuineko diputatuen parte izan zen. 1848ko ekaineko matxinadaren eta Luis Napoleon Bonaparteren aldeko manifestazioa egin zuen. Nekazaritza ministroa izan zen 1849an eta 1851n.

1863an berriro diputatu aukeratua, Émile Ollivierren Inperio liberalaren ideiaren aldekoetako bat izan zen, 1870ean Finantza ministro izendatu zuena.

Nazio Biltzarreko presidentea izan zen 1872tik 1875era, Barne ministroa 1875ean, lehen ministroa 1875etik 1876ra eta biziarteko senataria 1876tik.
Yuzuru Hanyu

japoniar patinatzaile artistikoa da eta izotz gaineko ikuskizunen ekoizlea. Bi aldiz izan da Olinpiar Jokoetan txapelduna (2014, 2018), munduko txapelduna (2014, 2017), Grand Prixeko Finaleko txapelduna lau aldiz (2013-2016), Lau Kontinenteetako txapelduna 2020an, Grand Prixeko Final Juniorreko txapelduna 2009-10an eta sei aldiz txapeldun nazional japoniarra (2012-2015, 2020-21). Munduko beste bost txapelketatan ere domina lortu du, 2012 eta 2021ean brontzea eta 2015, 2016 eta 2019an zilarra lortu ditu. Ondorioz, gizonezkoen banakako patinatzaile bakarra da, Jan Hoffmannekin batera, Bigarren Mundu Gerraren ondorengo garaian munduko txapelketetan zazpi domina irabazten. 

Kirol-idazle, iruzkingile eta patinatzaile askok historiako patinatzaile onenetako bat izendatu dute, trebeziarengatik, bere famagatik eta kirolean izandako inpaktuarengatik. Hanyu da gizonezkoen lehen patinatzailea Super Slam bat lortzeko, eta lehiaketa garrantzitsu guztiak irabazi ditu goi-mailan zein gazte ibilbidean. Munduko errekorrak hemeretzi aldiz hautsi ditu, ISU Epaiketa Sistema 2004an sartu zenetik errekor gehien lortu dituen patinatzailea. Gizonezkoen programa laburrean 100 puntu baino gehiago jaso dituen lehen gizona izan da, 200 puntu baino gehiago gizonen patinatze librean eta 300 puntu baino gehiago lehian. Lehen titulu olinpikoa irabazi zuenean, Hanyu Asiako lehen patinatzaile bihurtu zen urre olinpikoa irabazten. 19 urterekin, gizonezkoen patinatzaile gazteena izan zen titulu olinpikoa irabazten 1948an Dick Buttonek irabazi zuenetik. 2018an bere bigarren urre olinpikoa eskuratu zuen, lehen gizonezkoa bi aldiz jarraian urrea lortzen Buttonek 1948-1952an irabazi zuenetik. 2016an Hanyu historiako lehen patinatzailea izan zen lehiaketa batean begizta laukoitz bat arrakastaz lurreratu zuena. 

## Kanpo estekak
Okasionalismo

thumb|Jainkoa guztiaren kausa bada, orduan gure ekintzena ere bada.
**Okasionalismoa** kausalitateari buruzko teoria filosofiko bat da. Sortutako substantziak gertaeren kausa eraginkorrak ezin direla izan defendatzen du. Aldiz, gertaera guztiak Jainkoak zuzenean eragindakotzat jotzen ditu. Teoriaren arabera, Jainkoak gertaera bat bestearen atzetik gertatzearen ondorioz sortzen da Mundoko gertaeren arteko kausalitate eraginkorraren ilusioa. Hala ere, ez dago bien arteko beharrezko konexiorik: ez da Jainkoak lehenengo gertakaria sortzen duela eta honek bultzatzen duela bigarrena, baizik eta lehenengoa Jainkoak sortzen duela eta, ondoren, bigarrena ere Jainkoak sortzen duela.

Descartesen jarraitzaileek sortutako doktrina batetik sortutako pentsamendua da okasionalismoa. Hasierako egileen artean daude Louis de la Forge, Géraud de Cordemoy, Johannes Clauberg eta, batez ere, Arnold Geulincx. Gerora garatu zuen Malebranchek (1638-1715), eta, funtsean, dio arimak eta gorputzak ez dutela zuzenean eragiten bata bestearen gainean, eta alderantziz, guztiz heterogeneoak diren substantziak direnez, Jainkoak sortzen du ariman sentsazio bat gorputzak esperimentatzen duenean, eta Jainkoa da arimak hala nahi duenean gorputza mugitzen duena. Jainkoa da jatorrizkoaren kausa bakarra, eta hark sortutako izaki finituak Jainkoaren kausazko jardueraren aukera edo detonatzaile sinbolikoa besterik ez dira.

Pentsamendu ildo hau Algazel pentsalari islamiarrean ikusten da, eta eragina izan zuen George Berkeley eta David Hume bezalako filosofoetan.

Arimaren eta gorputzaren arteko ekintza itxurazkoa baino ez da; izan ere, benetan gertatzen dena da arimak gorputzean egiten duen ekintza dela iruditzen zaiguna jainkozko ekintzaren "okasio" bat besterik ez dela.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Probidentzialismo

## Kanpo estekak
James Dunn

**James Howard Dunn** (New York, 1901eko azaroaren 2a - Santa Monica, Kalifornia, 1967ko irailaren 1a) estatubatuar aktorea izan zen.

Zineman, antzerkian, telebistan eta vaudevillen lan egin zuen. 1929an Broadwayn debuta egin zuen eta 1931n zineman. 1945ean Oscar sari bat irabazi zuen Elia Kazanen *A Tree Grows in Brooklyn* filmarengatik.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Nandar

**Nandu Gyawali**, Nandar bezala ezaguna, (Mansam, Shan estatua, 1995), Myanmarko aktibista feminista da. *Purple Feminists Group* taldearen sortzailea da eta *G-Taw Zagar Wyne* (birmanieraz) eta *Feminist Talks* (ingelesez) podcastak aurkezten ditu. 2020an, BBCko 100 emakumeen zerrendan sartu zen.

## Ibilbidea 
Nandar 1995ean jaio zen Mansamen, Myanmarko Shan estatuko Namtu udalerriko herri batean. Bere aita eraso epileptiko baten ondorioz hil zen neska gaztea zenean. Ama bertan egon zen konbultsioa gertatu zenean, eta uko egin zion laguntzeari, hilekoarekin zegoelako, eta tradizio kulturalen arabera ukitzeak sintomak larriagotuko zizkiola sinesten zuelako. Gertakari horrek Nandarren nerabezaroa markatu zuen, eta sexu eta genero gaietan hezitzaile eta aktibista izatera eraman zuen. Ez zuen ezkondu eta jaioterrian geratu nahi izan. Hori dela eta, ikasketak Yangonen egin zituen eta, beka programen bidez, Thailandian eta Bangladeshen. Geroago, Adichieren manifestu epistolarra ere itzuli zuen, *Dear Ijeawele, or A Feminist Manifesto in Fifteen Suggestions* (Ijeawele maitea, edo Manifestu feminista hamabost iradokizunetan) izenekoa. Hurrengo urtean, 2018an, Eve Enslerren *Baginaren bakarrizketak* itzuli, ekoitzi eta lehenengo edizioan antzeztu ere egin zuen Myanmarren.

Yangonen Rainfall Erakunde Feministarentzat lan egin ondoren, Nandarrek *Purple Feminists Group* erakunde aktibista sortu zuen. Myanmar osoko gazteen artean sexu- eta ugalketa-osasuna sustatzen du, giza eskubideei buruzko kontzientzia zabaltzen du, genero-indarkeriaren aurka egiten du eta Myanmarko gizartearen tabuen aurka borrokatzen du. Erakundearen kanpaina nagusietako bat Myanmarren hilekoaren aurkako estigma ezabatzea izan zen.

2019ko abuztuan, *Purple Feminists Group*-en bidez, Nandarrek *G-Taw Zagar Wyne* podcast-a kaleratu zuen, Myanmarko emakumeei ahotsa ematea helburu zuena. Programaren izenak "emakume sudurluze" esan nahi du, oro har, argi eta garbi hitz egiten duten adineko emakumeei zuzendutako irain birmaniarra da, eta hilekoa, abortua eta adostasuna bezalako gaiak jorratzen ditu. Elkarrizketak aurkezten ditu bere istorioak kontatzen dituzten adituekin zein emakume anonimoekin. 2020ko uztailean, bigarren podcast bat kaleratu zuen, *Feminist Talks* ingelesez, audientzia zabalago batera iristeko helburuarekin. Myanmarren podcasting-a bereziki ezaguna ez den arren, Nandarren helburua hezkuntza etenda izan dezaketen eta irakurtzen ez dakiten pertsonengana iristea da. Atal batzuetan esandakoak indarkeriaz mehatxatzera eraman dituzte kritikoak.

2021eko Myanmarko Estatu Kolpearen ondoren, kolpearen aurkako protestetan ere sartu zen Nandar, eta honako hau adierazi zuen: "Diktadura patriarkatuarekin alderatuko nuke, eta demokrazia feminismoarekin".

## Aintzatespenak 
2020an, Nandar BBC kate britainiarreko 100 Women eragin handiko emakumezko figuren zerrendan sartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Purple feminists group-en web orria
* G-Taw Zagar Wyne Podcast
* Feminist Talks Podcast
Palestinako Kultura Ministerioa

**Palestinako Kultura Ministerioa** Palestinan kultur jarduerak eta ekimenak sustatu eta babesteaz arduratzen den gobernu-erakundea da. 1994an ezarri zen, Osloko Akordioak sinatu ondoren, eta Palestinako Agintaritza lurralde okupatuetako zuzendaritza-organotzat onartu zuen. Gaur egungo Palestinako Kultura ministroa Atef Abu Saif da.

Ministerioa arduratzen da politika kulturalak egiteaz eta aplikatzeaz, Palestinako ondarea eta tradizioak zaintzeaz eta Palestinako arte eta kultura sustatzeaz, bai nazio mailan bai nazioartean. Kultura azpiegiturak garatzen ere laguntzen du, museoen, kultura-zentroen eta antzokien eraikuntza barne.

Ministerioaren lanak kultur ekitaldiak, jaialdiak eta erakusketak antolatzea eta artista eta kultur erakundeei finantza-laguntza ematea. Beste herrialde eta kulturekiko kultura-trukea eta elkarrizketa ere sustatzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salep

**Salep** (arabieraz *sahlab,* **سحلب**) edari bero bat da, orkideen tuberkuluekin (batez ere *Orchis mascula* eta *Orchis militaris* orkideekin) egindako irin aromatikoaz prestatzen dena, gehienetan esnearekin nahastuta. 

Oso zabalduta dago Turkian eta otomandarren inperioaren eraginpean egon ziren herrialdeetan, batez ere Ekialde Hurbilean, neguko edari gisa, batzuetan kanela eta beste espezieren bat gehituta. Beste postre batzuk ere egiten dira salepekin, eta Turkiako izozki tradizionalaren funtsezko osagaia da (*dondurma*).

Landarearen tuberkulu nagusiaren inguruan beste txiki batzuk jaiotzen dira. Horiek bildu, garbitu eta ur edo esne irakinetan sartzen dira garraztasuna kentzeko. Lehortzen utzi ondoren ehotzen dira salep irina lortzeko. Irin hori preziatua da oso nutritiboa delako eta muzilago asko duenez mukositateak babesten dituzten propietateak ditu.
thumb|232x232px|Salep saltzailea
Kontsumo gero eta handiagoak arriskuan jarri ditu zenbait orkidea espezie Turkian eta Iranen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Armiñongo mugarria

**Armiñongo mugarria** izen bereko Arabako udalerrian dago. XIX. mendean eraiki zen, neoklasizismoko estiloan. Donejakue bidean dago eraikita. Kultura Ondarearen izendapena du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura ondarearen fitxa.
King David hotela

**King David hotela** () Jerusalemen dagoen bost izarreko hotela da. 1931n inauguratu zuten, bertako kareharri arrosaz erabiliz. Ezra Mosseri bankari judu-egiptoar aberatsak sortu zuen. Errege David kalean dago, hiriko erdialdean, Hiri Zaharrera eta Sion mendira begira.

Dan Hotels taldeko hotel hau, tradizionalki, estatuburuek, dignatarioek eta beste pertsona ospetsu batzuek Jerusalemera egindako bisitetan aukeratu dituzte. Irgun talde paramilitar sionistak egindako atentatu terroristaren jomuga izan zelako ezaguna ere bada. Atentatu horretan 91 pertsona hil ziren.

## Historia 
1948ko Independentzia Gerran, hiriaren banaketan eta 1967an Sei Eguneko Gerran Jordaniak ekialdeko Jerusalem anexionatu zuenean mugarri izan zen. Hotela, Egiptoko bankari judu aberats eta Egiptoko Banku Nazionaleko zuzendari batek sortu zuen, Ezra Mosseri izenekoa. Berak finantzatu zuen proiektuaren erdia eta Kairoko beste judu batzuek ere parte hartu zuten.

Hotela herriko harrobiko kareharri arrosaz eraiki zuten. Lehen gonbidatu nabarmenen artean, Abdullah I.a Jordaniakoa erregea, Tadj ol-Molouk Persiako enperatriza alarguna eta Nazli Sabri Egiptoko erregina ama zeuden. Hotela erbesteratzera behartutako hiru estatubururen egoitza ere izan zen. Jurgi II.a Greziakoak bere gobernua zuzendu zuen hotelean 1942an Grezia okupatu zuten naziengandik ihes egin ondoren. 1936an italiarrek Haile Selassie Etiopiako enperadorea bere herrialdetik bota zuten. Alfontso XIII.a Espainiakoak ihes egin zuen hautagai errepublikanoek hauteskundeetan botoen gehiengoa irabazi zutenean. Dan Hotelsek 1958an erosi zuen hotela, eta gaur egun, King David Israelgo hotelik ospetsuenetako bat da. Oraindik atzerriko agintariek eta estatuburuek bisitatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak