open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brian Cox (fisikaria)

**Brian Edward Cox** (Oldham, Lancashire, Ingalaterra, 1968ko martxoaren 3a) fisikari ingelesa da. Partikulen fisikako irakaslea da Manchesterko Unibertsitateko Fisika eta Astronomia Eskolan.

Horrez gain, zientzia-dibulgatzailea da. Ezaguna da *Wonders of...* telesaila aurkezteagatik edo zientziari buruzko *Zergatik den E=mc² (eta zergatik axola zaigun)* (jatorrizko ingelesezko izenburua: *Why Does E=mc²? (And Why Should We Care?)*) eta *The Quantum Universe* liburuengatik.

Mundu akademikoan lanean hasi baino lehen, D:Ream eta Dare musika-taldeetako teklatu-jotzailea izan zen.

## Bibliografia 
* *Why Does E=mc²? (And Why Should We Care?)* (Jeff Forshaw-ekin) (2009);  Euskaratuta: *Zergatik den E=mc² (eta zergatik axola zaigun)* (2015)
* *Wonders of the Solar System* (Andrew Cohen-ekin) (2010)
* *Wonders of the Universe* (Andrew Cohen-ekin) (2011)
* *The Quantum Universe (And Why Anything That Can Happen, Does)* (Jeff Forshaw-ekin) (2011)
* *Wonders of Life: Exploring the Most Extraordinary Phenomenon in the Universe* (2013)
* *Human Universe* (Andrew Cohen-ekin) (2014)

## Filmografia 
### Telebista
Selous ehiza-babeslekua

**Selous ehiza-babeslekua** Tanzaniako hego-ekialdeko animalien erreserba da, munduko handienetakoa, 54.600 kilometro koadroko eremua hartzen duena. Haren biodibertsitatearen garrantzia eta ikutu gabeko paisaiak zirela eta, 1982an Unescok Gizateriaren ondare izendatu zuen. 2014an, erakunde berak arriskuan dauden lekuen zerrendan jarri zuen.

## Izena 
Frederick Courtney Selous Ingalaterrako ehiztari ospetsua izan zen. Selous 1917an Lehen Mundu Gerran hil zen, alemanen aurka borrokatzen. Haren ohorez erresebari Selous izena jarri zioten.

## Erreserbaren ezaugarriak 
Iparraldekoa turismoari eskainita dago. Dena dela, oraindik-orain turismo nahiko eskasa da. Zonaldearen arazo nagusia isilpeko ehiza da.

## Galeria 

File:Selous Game Reserve-2.jpg|Erreserbaten argazkia zerutik
File:TZ Selous Giraffes and Gnu.jpg|Jirafak eta ñuak Selousen
File:Elephants, Selous Game Reserve.jpg|Elefanteak
File:Selous Game Reserve-8.jpg|Animaliak Selousen
File:Bee eater in Selous Game Reserve.jpg|Erle-txoria
File:Selous Game Reserve-7.jpg|Selous
File:Watching a pair of lions.jpg|Turistak lehoiak ikusten.
File:Selous Game Reserve-5.jpg|Lakua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
: Gizateriaren Ondarea Afrikan: Selous.
Brian Cox (argipena)

**Brian Cox** zenbait pertsona ezagunen izen-deiturak dira:

* Brian Denis Cox (Dundee, Eskozia, 1946), eskoziar aktorea.
* Brian Edward Cox (Oldham, Lancashire, Ingalaterra, 1968), fisikari ingelesa.
MASH (filma)

***MASH*** 1970eko Robert Altman estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia beltzezko film bat da. Fred Williamsonek amerikar futbol partidako eszena zuzendu zuen. 1968ko Richard Hooker idazlearen *MASH: A Novel About Three Army Doctors* eleberrian oinarritua dago. Donald Sutherland, Elliott Gould, Tom Skerritt, Sally Kellerman, Robert Duvall, Roger Bowen eta René Auberjonois aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako bost izendapen jaso zituen, Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Ring Lardner, Jr.) irabaziz. Bestalde, 1970eko Canneseko Zinemaldian Urrezko Palma irabazi zuen.

Izandako arrakastari esker filmean oinarritutako *M*A*S*H* (1972-1983) telesaila ospetsua estreinatu zen.

## Argumentua 
Koreako Gerra puri-purian dela, agintearen aurkako joera duten hiru estatubatuar zirujau (Donald Sutherland, Elliott Gould eta Tom Skerritt) parrandazale, antimilitarista, edanzale eta emakumezaleek MASH 4077 (*Mobile Army Surgical Hospital 4077*) deritzon ospitale mugikorrean lan giten dute.

## Aktoreak 
* Donald Sutherland: Benjamin Franklin «Hawkeye» Pierce kapitaina
* Elliott Gould: John Francis Xavier «Trapper John» McIntyre kapitaina, zirujau burua
* Tom Skerritt: Augustus Bedford «Duke» Forrest kapitaina
* Sally Kellerman: Margaret «Hot Lips» O'Houlihan erizaina
* Robert Duvall: Franck Burns maiorra
* Jo Ann Pflug: «Hot Dish» tenientea
* Rene Auberjonois: Aita John Patrick «Dago Red» Mulcahy
* Roger Bowen: Henry Braymore Blake teniente kolonela
* David Arkin: Vollmer sarjentua
* Gary Burghoff: «Radar» O'Reilly
* John Schuck: Walter Kosciusko «Painless Pole» Waldowski kapitaina, dentista
* Fred Williamson: Jones kapitaina
* Tim Brown: Judson kaporala

## Ikus gainera 
* *M*A*S*H* (1972-1983) telesaila

## Kanpo estekak 
* *MASH* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *MASH* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Arkuen Parke Nazionala

**Arkuen Parke Nazionala** (ingelesez *Arches National Park*) Estatu Batuetako Utah estatuan dagoen parke nazional bat da, Grand konderrian. 1929eko apirilaren 12an parke nazionala izendatua izan zen.

Bertan hareharrizko bi mila arku naturaletik gorako kontzentrazioa dago, tartean Delicate Arku ospetsua, bai eta beste hainbat geologia material eta egitura ikusgarri ere. Parkeak 310,31 km²-ko azalera du.

## Iruditegia 

Image:ArchesNationalPark-Entrance.jpg|Parkearen sarrerako ikuspedia
Image:Balanced rock at arches national park.jpg|Harkaitz kulunkaria
Image:Balance Rock Arches.jpg|Harkaitz kulunkaria neguan zehar
Image:Arches Nationalpark Dark Angel.jpg|Aingeru Beltza
Image:Delicate arch sunset.jpg|Mundu osoko arku natural ospetsuenetakoa den Delicate Arkua
Image:Parque Nacional de los-Arcos-Utah2508.JPG|Delicate Arkua
Image:Double arch.jpg|Arku Bikoitza
Image:Double-O-Arch Arches National Park 2.jpg|Arku O Bikoitza
Image:Arco doble O.jpg|Arku O Bikoitzaren goialdea
Image:LandscapeArchPano.jpg|Arkuen ikuspegia
Image:Skyline Arch at Arches National Park-Unburnsky.jpg|Arkuen ikuspegia
Image:Arches-National-Park North-Window 2012-10-26.JPG|Arkuen ikuspegia

## Kanpo estekak 
* Arkuen Parke Nazionaleko webgunea
Kasterlee

**Kasterlee** (nederlanderaz ahoskatua: ) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Udalerriaren barruan, herri hauek daude: Kasterlee bera, Lichtaart eta Tielen. 2015eko urtarrilaren 1ean 18.132 biztanle zituen.

## Iruditegia 

File:Kasterlee - Kleine Nete.jpg|Kleine Nete
File:A Kasterlee, Keeses Molen, standerdmolen 12W.JPG|Keeses Molen

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Newton konderria

**Newton konderria** honako konderrietako baten izena izan daiteke:

* Newton konderria (Arkansas)
* Newton konderria (Georgia)
* Newton konderria (Indiana)
* Newton konderria (Mississippi)
* Newton konderria (Missouri)
* Newton konderria (Texas)
Imajinario

Kultura kontzeptua baino itxiagoa, **imajinarioa**, **imajinario kolektiboa** edo **iruditeria** gizatalde batean onartzen diren balio, sinesmen, itxaropen, moral, arau eta ideiak dira, betiere gizarte instituzioetan irudikatuak badira. Émile Durkheimen *gizarte gertakarien* multzoa litzateke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cornaceae

**Cornaceae** Cornales ordenaren barruan sailkatzen den landare loredun familia kosmopolita da.

## Generoak 
* *Afrocrania*
* *Alangium*
* *Camptotheca*
* *Cornus*
* *Curtisia*
* *Davidia*
* *Diplopanax*
* *Mastixia*
* *Nyssa*

## Kanpo estekak
Margarita Eskoziakoa

**Margarita Eskoziakoa** edo **Margarita, Norvegiako dontzeila** () (Tønsberg, Norvegia, 1283ko apirilaren 9a - St Margaret's Hope, Orkadak, ) Eskoziako Erresumako erregina izan zen, garai hartan *Alba erresuma* izenaz ezagutzen zena.

## Biografia 
Alexandro III.aren semeak bera baino lehenago hil ziren. Aurrez Margarita alaba Erik II.a Norvegiakoarekin ezkondu zuen eta hauek Margarita alaba izan zuten 1283an, eta erditzerakoan hil zen ama. Ondorioz Alexandro hil zenean biloba Margarita bihurtu zen oinordeko, hiru urte baino ez zituela. Dunkeld etxea amaitua zen eta Erik II.aren Fairhair etxekoa zen Margarita.

Egoera honetan Eskoziako nobleak bi alderditan banatu ziren, Bruce etxea Norvegiarren alde eta Balliol etxea Ingalaterraren alde. Eduardo I.a Ingalaterrakoak aukera baliatu nahi izan zuen bere seme Eduardo Margaritarekin ezkontzeko eta beraz Eskozia bereganatzeko. Erik II.ak proposamena onartu zuen eta Margarita Eskoziara bidali zuen. 1290an iritsi zen Orkadetara, St Margaret's Hope (Santa Margaritaren Esperantza) izeneko herrira, baina itsasontzian gaixotu eta irailaren 26an hil zen ezkondu gabe. Koroatua ere ez zen izan, horregatik bere erregetza zalantzan jartzen da.

Hurrengo bi urtetan ez zen erregerik izan eta Eskoziako zaindariak izan ziren Eskozia gobernatzearen ardura hartu zutenak.
Irudizko (argipena)

**Irudizko** hitzak adiera zenbati ditu:
* **irudizko**, irudiari dagokiona;
* irudizko hizkera, jatorriko adieratik eratorrita esanahia hartzen duen adiera, hizkera edo hizkuntza-erregistroa;
* geografian, irudizko puntu, lerro eta zirkuluak, hala nola polo geografikoak (irudizko puntuak), meridianoak (irudizko lerroak) eta paraleloak (irudizko zirkuluak);
* astronomian, **irudizko magnitudea** edo ageriko magnitudea.
Eskoziako zaindariak

[thumb|250px|[Alexandro III.a Eskoziakoa|Alexandro III.aren ondoren gobernuak erabilitako zigilua.]]
**Eskoziako zaindariak** Eskoziako monarkak adin txikikoak ziren bitartean Erresuma *de facto* agintzen zutenak izan ziren. Baina garrantzia berezia izan zuten erregerik gabe egon ziren bi aldietan, *lehen interregnumean* (1290-1292) eta *bigarren interregnumean* (1296-1306).

## Lehen interregnuma 
1290an Margarita Eskoziakoa hil zenean bi urtez egon ziren agintean, harik eta Joanes Eskoziakoa errege bihurtu zen arte. Honako hauek izan ziren zaindariak:
* William Fraser (St Andrewsko apezpikua)
* Robert Wishart (Glasgowko apezpikua)
* John II Comyn (Badenocheko Lorda)
* James Stewart (Eskoziako Zerbitzari gorena)
* Alexander Comyn (Buchango Earla)
* Donnchadh III.a (Fifeko Earla)

## Bigarren interregnuma 
1296an Joanes Eskoziakoak abdikatu zuenean hamar urtez egon ziren agintean, harik eta Robert the Bruce errege bihurtu zen arte.
* Sir Andrew Moray (1297)
* Sir William Wallace (1297–1298)
* Robert the Bruce (1298–1300)
* John Comyn, Badenocheko Lorda (1298–1300, 1302–1304)
* William Lamberton, St Andrewsko apezpikua (1299–1301)
* Sir Ingram de Umfraville (1300–1301)
* John de Soules (1301–1304)
* John of Brittany, Richmondeko Lorda (1305–1307) and (1307–?)

## Kanpo estekak
Balliol etxea

[thumb|[Joanes Eskoziakoa|Joanes Balliol erregea.]]

**Balliol etxea** (, ), Eskoziako erregetzan egon zen dinastia edo familia izan zen, errege bakarra izan bazuen ere, Joanes Balliol.

## Historia 
Pikardian (Frantzia) jatorria duen familia Anglo-normandiarra izan zen. Gilen II.a Ingalaterrakoaren agintetik aurrera Ingalaterran hainbat lurralde gobernatu zituen. 1292an Joanes Balliolek Eskoziako erregetza eskuratu zuen Eduardo I.ak bultzatuta, baina honek menpekotasun handiaz tratatu zuen eta egoeraz nekatuta, Joanesek Stirlingen hamabi nobleren arteko bilera deitu zuen 1295ean eta Frantziarekin elkar laguntzeko ituna sinatu zuten. Eduardo I.ak orduan Eskozia inbaditzeari ekin zion eta egoera honetan Joanes Balliolek abdikatu egin zuen, Menrose ondoan 1296ko uztailaren 10ean. Eskoziako Lehenengo Independentzia Gerra abiatu zen orduan.

Joanesen Eduardo semeak Eskoziako erregetza berreskuratu nahi izan zuen 1332 eta 1338 artean baina Dabid II.a nagusitu zitzaion.

## Moray etxeko Eskoziako erregeak 
* Joanes Eskoziakoa (1290 - 1292)

## Kanpo estekak
Joanes Eskoziakoa

**Joanes Eskoziakoa** edo **Joanes Balliol**, () (Londres, Ingalaterra, 1249 &ndash; Pikardia, Frantzia, ) Eskoziako Erresumako erregea izan zen, garai hartan *Alba erresuma* izenaz ezagutzen zena.

## Biografia 
1290an Margarita Eskoziakoa hil zenean bi urtez Eskoziako zaindariak izan ziren Erresuma gidatu zutenak, izan ere herrialdean bi etxeren arteko borroka piztu baitzen, Bruce etxea eskoziarren subiranotasunaren aldekoa eta Balliol etxea Ingalaterraren aldekoa.

Joanes Balliol Londresen jaio zen eta jatorrizko izena normandiarra zuen *Johan de Bailliol*, baina Dabid I.aren ondorengoa zen amaren aldetik eta Eduardo I.a Ingalaterrakoaren laguntzaz Eskoziako erregetza lortu zuen. Eduardok ordea menpekotzat hartu zuen eta Frantziaren aurkako bere gerrak finantzatzeko zerga ugari ezarri zizkien eskoziarrei. Egoeraz nekatuta, Joanesek Stirlingen hamabi nobleren arteko bilera deitu zuen 1295ean eta Frantziarekin elkar laguntzeko ituna sinatu zuten, *Auld Alliance* izenaz ezagutzen dena. Eduardo I.ak orduan Eskozia inbaditzeari ekin zion eta egoera honetan Joanes Balliolek abdikatu egin zuen, Menrose ondoan 1296ko uztailaren 10ean. Londresko dorrean preso sartu zuten eta 1299an Frantziara joaten utzi zioten.

## Eskoziako Independentzia Gerrak 
Eskoziako Lehenengo Independentzia Gerra abiatu zen orduan. Eduardoren aurkako altxamendu hauetan William Wallace edo Andrew Moray bezalako buruek "King John" (Joanes Erregea) izena erabili zuten bera erregetzara itzul zedin. 1302tik aurrera ez zuen Joanesek erregetza lortzeko saiakera berririk egin. 1306 artean ez zen erregerik izan Eskozian eta *Bigarren interregnuma* izenaz ezagutzen den garaia da.
Medina konderria

**Medina konderria** honako konderrietako baten izena izan daiteke:

* Medina konderria (Ohio)
* Medina konderria (Texas)
The Sons of Katie Elder

**The Sons of Katie Elder** (euskaraz *Katie Elderren Semeak*) 1965eko Henry Hathaway estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako western filma bat da. Talbot Jennings gidoigilearen istorio batean oinarritua dago. John Wayne, Dean Martin, Martha Hyer, Michael Anderson, Jr. eta Earl Holliman aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Texas, Clearwater herrixka. Katie Elder ehortzia den egunean, bere lau semeak diren John (John Wayne), Tom (Dean Martin), Matt (Earl Holliman) eta Bud (Michael Anderson Jr) jaioterrira itzuli dira. Hileta eta ehorzketaren ondoren lau anaiek Mary Gordonen (Martha Hyer) bisita jasoko dute, honek heuren ama abandonatu izana aurpegiratuko die.

Lau anaiek indarrak batu eta amaren arrantxoa zena aurrera ateratzen saiatuko dira, horretarako arrantxoaz jabetu den Morgan Hastings (James Gregory) herriko pistolariari aurre egin beharko diote, Eldertarren aita zenari arrantxoa poker apustu batean irabazi eta handik gutxira aita tiroz erail baitzuen.

## Aktoreak 
* John Wayne: John Elder
* Dean Martin: Tom Elder
* Martha Hyer: Mary Gordon
* Michael Anderson, Jr.: Bud Elder
* Earl Holliman: Matt Elder
* Jeremy Slate: Ben Latta
* James Gregory: Morgan Hastings
* Paul Fix: Billy Wilson sheriffa
* George Kennedy: Curley
* Dennis Hopper: Dave Hastings
* Sheldon Allman: Harry Evers
* John Litel: Ministroa
* John Doucette: Hyselman
* James Westerfield: Vennar jauna
* Rhys Williams: Charlie Striker
* John Qualen: Charlie Biller
* Rodolfo Acosta: Bondie Adams
* Strother Martin: Jeb Ross
* Percy Helton: Peevey jauna
* Karl Swenson: Doc Isdell

## Kanpo estekak 
* *The Sons of Katie Elder* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Sons of Katie Elder* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Santa Teresa komentua (Donostia)

**Santa Teresa komentua** Donostiako Parte Zaharrean dago. Eraikinak garai desberdinetakoak dira: komentua 1662an hasi zen eraikitzen, eliza 1686an; patioa eta klaustroa XVIII. mendekoak dira. Bere kokapen estrategikoaren ondorioz, Urgull mendiaren magalean, sarritan erantsia eta berreraikia izan da. 1813ko sutean, komentuaren zati bat eta Santa Ana baseliza suntsitu ziren. 1990an bertako mojak, karmeldar oinutsak, goi partean eta elizan bizi dira; gainontzeko espazioak erabilera publikorako utzi dute.

## Indusketak 
Santa Teresa komentuan egin diren indusketei esker erromatar garaiko aztarnak (K.o. 50-200 urte bitartekoak) , Erdi Aroko nekropoliak, harresiak eta dorreak aurkitu dira. Lekuaren balio kultural, arkeologiko eta historikoa pare gabekoa da batez ere estratifikatuta Gipuzkoako historia osoa aztertu daitekeelako. Nekropolia, bestetik, Donostiaren sorreraren berarena da, X. mendekoa, eta XVI. mende arte erabilia izan zen. Aurkitutako harresiak XIV. mendekoak dira gutxi gorabehera. Harresiari erantsirik, «sagramenteroen» (zaintzaile) edo kontzejuko dorrearen hondakinak aurkitu dira; bertan omen zuen egoitza kontzejuaren bilerak. Bertako aretoren batean egon behar zen Santa Anaren Otoiztegia, Santa Teresa komentuaren lehen biltokia.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 

## Kanpo estekak 
* Egin diren indusketeei eta komentuarentzat planteatzen den proiektuari buruzko informazioa.
Victor Ardisson

**Víctor Antoine Ardisson**, (Le Muy, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina, 1872ko irailaren 5 &ndash; Var, Provence-Alpes-Côte d'Azur, 1944ko martxoaren 9a) *Vampire du Muy* (Le Muyko banpiroa) ezizenez ezagututa, Frantziako nekrofilo ospetsua izan zen. Haren kasuak garrantzi handia izan zuen horrelako pertsonalitateak ikertzeko aukera eman zuelako. Ehorzlea zen lanbidez eta horretaz baliatuta ehundaka nekrofilia ekintzak eraman zituen aurrera, batez ere neska gazteen gorpuez. Atxilotuta, Pierrefeu-du-Varreko babes-etxean bizitza osorako entzerratu zuten. Kasua Alexis Épaulard (1878-1949) medikuak sakon aztertu zuen eta berak aipatu zuen lehen aldiz "banpiro" hitza. Richard von Krafft-Ebing medikuak ere aztertzeko aukera izan zuen. Txosten guztien arabera gizona psikiatrikoki ez zegoen batere ondo.

## Bibliografia 
* Mercier, Edmond, dr., Belletrud, Michel, ''Contribution à l'Étude de la Nécrophilie. L'Affaire Ardisson*, Paris, G. Steinheil, 1906. BIUM, Paris,
* Richard von Krafft-Ebing (1840-1902), *Psychopathia Sexualis*, 1886. München, Matthes & Seitz, 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : *Victor Ardisson* *www.heresie.com'' Biografia.
* Necrofilia
Gigi (1958ko filma)

***Gigi*** 1958ko Vincente Minnelli estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko komedia musikal film bat da. 1944ko Sidonie Gabrielle Colette frantziar idazlearen *Gigi* eleberrian oinarritua dago. Leslie Caron, Louis Jourdan, Maurice Chevalier eta Hermione Gingold aktoreek antzeztu zuten.

Bederatzi Oscar Sari irabazi zituen: Film onenaren Oscar Saria, Zuzendari onenaren Oscar Saria (Vincente Minnelli), Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Jay Lerner), Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (E. Preston Ames, F. Keogh Gleason, Henry Grace eta William A. Horning, Argazkigintza onenaren Oscar Saria (Joseph Ruttenberg), Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Cecil Beaton), Muntatze onenaren Oscar Saria (Adrienne Fazan), Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria (André Previn) eta Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria ("Gigi", Alan Jay Lerner eta Frederick Loewe).

Filmaren gidoia idatzi eta musika konposatzeko Lerner gidoigilea eta Loewe musikagilea Parisen bizitzen egon ziren, hiriko giroa bereganatzeko asmoz.

Lapurdiko Biarritz hirian jaiotako Jacques Bergerac euskal herritar aktoreak Sandomir pertsonaia antzeztu zuen.

## Argumentua 
Paris, XX. mendearen hasiera. Gaston Lachaille (Louis Jourdan) bere osaba Honoreren (Maurice Chevalier) antzera bizizale hutsa da. Baina Gaston bizimodu horretaz aspertzen hasia da... bai eta emakumeez ere. Bere denboraz bere osabaren lagun zaharra den Madame Alvarez (Hermione Gingold) eta batez ere haren biloba Gigirekin (Leslie Caron) dagoenean bakarrik gozatzen du. Neska gaztea bere amonaren gisa gortesau edo gizon aberatsen konpainiako emakume izateko prestatzen ari da. Gastoni Gigiren lehenbiziko zaintzailea bilakatzea otuko zaio, baina Gigiz maitemindu eta harekin ezkondu nahi duela jabetzean egoera asko kakanahastuko da.

## Aktoreak 
* Leslie Caron: Gilberte "Gigi"
* Louis Jourdan: Gaston Lachaille
* Maurice Chevalier: Honoré Lachaille
* Hermione Gingold: Madame Alvarez
* Isabel Jeans: Izeba Alicia
* Eva Gabor: Liane d'Exelmans
* Jacques Bergerac: Sandomir
* John Abbott: Manuel

## Kanpo estekak 
* *Gigi* filmaren iragarkia irakurgai. Youtube.com 
* *Gigi* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
SK Sturm Graz

**SK Sturm Graz** (izen osoa *Sportklub Puntigamer Sturm Graz*) Austriako futbol taldea da, Graz hirikoa. 3 aldiz irabazi du Austriako liga eta lau aldiz kopa.

## Historia 
1909an sortu zen taldea, langileen taldea bezala eta aurrez 1902an Grazer AK-ren aurkari bihurtu zen hasieratik. 1921 eta 1949 artean Stiria eskualdeko 11 txapelketa irabazi zituen, eskualdeko talde indartsuenetakoa izanik.

1981ean Austriako ligako bigarren postua eskuratu zuen eta 1983-84 denboraldian UEFA kopako final laurdenetara iritsi zen eta Nottingham Forestek luzapenean kanporatu zuen penalti baten bidez. Baina emaitzarik onenak 90. hamarkadan iritsi ziren 1996 eta 1999 artean bi liga, hiru kopa eta hiru superkopaeskuratu baitzituen. Txapeldunen Ligan ere hiru urtez aritu zen, liga fasea pasatu gabe ordea.

2011eko liga eta 2018ko eta 2023ko kopak irabazi ondoren 2023-24 denboraldia bikaina izan zue Liga zein Kopa eskuratu baitzituen.

## Palmaresa 
thumb|260px|2010ko Kopa irabazi zuen taldea.
### Austrian: 14 
* Bundesliga (4): 1998, 1999, 2011, 2024.
* Austriako Kopa (7): 1996, 1997, 1999, 2010, 2018, 2023, 2024.
* Austriako Superkopa (3): 1996, 1998, 1999.

### Nazio artean: 1 
* Txapeldunen Liga (0): Liga fasea 1998, 1999 eta 2000an.
* UEFA Kopa (0): final laurdenak 1984an.
* UEFA Intertoto Kopa (1): 2008

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Sturm Grazek euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Westerlo

**Westerlo** (nederlanderaz ahoskatua: ) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Udalerriaren barruan, herri hauek daude:

* Westerlo erdigunea(biztanleria: 3.831)
* Oevel (biztanleria: 3.454)
* Tongerlo (biztanleria: 4.679)
* Heultje (biztanleria: 3.973)
* Voortkapel (biztanleria: 2.408)
* Oosterwijk (biztanleria: 2.350)
* Zoerle-Parwijs (biztanleria: 2.202)

2015eko urtarrilaren 1ean 24.379 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Klarisatarren komentua (Aldatz)

**Klarisatarren komentua** Nafarroako Larraun udalerriko Aldatz herrian dagoen klarisatar monjen ordenako komentu katoliko bat da. Etxarri edo Lekunberritik datorren errepidetik etorri ezkero herriaren sarreran dago.

1891an neoerromaniko estiloan eraiki zen.

## Kanpo estekak
MMXV

***MMXV*** Mikel Urdangarinek 2015. urtean argitaratutako diskoa.

## Kantuen zerrenda 
# "Agian irailean". Hitzak: Mikel Urdangarin
# "Euria ari du" Hitzak: Unai Iturriaga
# "Notak paper solte batean". Hitzak: Kirmen Uribe
# "Azula". Hitzak: Mikel Urdangarin
# "Musa". Hitzak: Mikel Urdangarin
# "Badira hiru aste". Hitzak: Mikel Urdangarin
# "Zubia". Hitzak: Mikel Urdangarin
# "Oihal puska bat". Hitzak: Gerardo Markuleta
# "Anek idatzi dit zutaz". Hitzak: Mikel Urdangarin
# "Bazkalosteko kafea". Hitzak: Iñaki Aurrekoetxea
# "Herri Zaharra". Hitzak: Kirmen Uribe
# "Non geratzen den denbora". Hitzak: Jon Maia
# "Kideari". Hitzak: Kirmen Uribe

Guztietan, Mikel Urdangarinen musika.

## Kanpo estekak 
* Diskoaren aurrerapena.
Les Exploits d'un jeune Don Juan

'''''Les Exploits d'un jeune Don Juan'''* (euskaraz, *Neskazale gazte baten balentriak*) 1911an Guillaume Apollinairek idatzitako eleberri erotikoa da. Iniziazio nobela da, hau da, gazte baten lehenengo urratsak sexuaren arloan narratzen duen liburua. Urtetan zalantzak egon dira haren egilearen inguruan, lehenengo edizioa egilerik gabe plazaratu baitzen.

## Argumentua 
Roger gaztea bizitzaren sekretuak ezagutzen hasten da, bereziki sexuaren inguruko sekretuak. Bide horretan laguntzaile asko izango ditu: izeba, arreba, neskamea... Guztia uda batean gertatuko da, gaztelu batean; bertako txoko guztiak egokiak izango dira aurkikuntza berriak egiteko.

## Zineman 
Gianfranco Mingozzi zuznedariak zinemara eraman zuen, *Les Exploits d'un jeune Don Juan* izenburuarekin, Frantzia eta Italia arteko ekoizpena, 1987an.

## Euskarazko itzulpena 
Karlos Gorrindok eleberri hau espetxean zegoenean euskaratu egin zuen, Herrera de la Manchan. Liburuan amaiera data bezala, 1986ko abenduaren 17a dator.

## Bibliografia 
* *Neskazale gazte baten balentriak''. Karlos Gorrindoren itzulpena. Erdal literatura erotikoa bilduma, Donostia: Elkar, 1988. ISBN: 84-7529-605-X

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Van Halen

**Van Halen** 1972an Pasadenan sortutako hard rock musika taldea da. 1980ko hamarkadan, batez ere *1984* bere albumari esker, rock munduko talde nagusienetariko bat bilakatu zen.

## Diskografia 
* *Van Halen* (1978)
* *Van Halen II* (1979)
* *Women and Children First* (1980)
* *Fair Warning* (1981)
* *Diver Down* (1982)
* *1984* (1984)
* *5150* (1986)
* *OU812* (1988)
* *For Unlawful Carnal Knowledge* (1991)
* *Balance* (1995)
* *Van Halen III* (1998)
* *A Different Kind of Truth* (2012)

## Taldekideak 
;Egungoak
* Eddie Van Halen&nbsp;– gitarra, ahotsa (1972–1974); gitarra, teklatua, koroak (1974–egun)
* Alex Van Halen&nbsp;– bateria (1972–egun)
* David Lee Roth&nbsp;– ahotsa (1974–85, 1996, 2007–egun)
* Wolfgang Van Halen&nbsp;– baxu, koroak (2006–egun)

;Lehenagokoak
* Mark Stone – baxu, koroak (1972–74)
* Michael Anthony&nbsp;– baxu, koroak (1974–2006)
* Sammy Hagar&nbsp;– abeslaria, gitarra (1985–96, 2003–05)
* Gary Cherone&nbsp;– abeslaria (1996–99)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* musika taldearen webgunea
Anthrax

**Anthrax** (eusk. 'karbunko') 1981ean New Yorken sortutako heavy metal musika taldea da. 1980ko hamarkadan thrash metal eszenaren "Big Four" ("laukote nagusi") kideetako bat izan zen (besteak Metallica, Megadeth eta Slayer zirelarik)

## Diskografia 
* *Fistful of Metal* (1984)
* *Spreading the Disease* (1985)
* *Among the Living* (1987)
* *State of Euphoria* (1988)
* *Persistence of Time* (1990)
* *Sound of White Noise* (1993)
* *Stomp 442* (1995)
* *Volume 8: The Threat Is Real* (1998)
* ''We've Come for You All* (2003)
* *Worship Music* (2011)
* *For All Kings'' (2016)

## Taldekideak 
* Scott Ian – gitarra eta ahotsa (1981–egun)
* Charlie Benante – bateria (1983–egun)
* Frank Bello – baxua eta koroak (1984–2004, 2005–egun)
* Joey Belladonna – ahotsa (1984–1992, 2005–2007, 2010–egun)
* Jonathan Donais – gitarra (2013–egun)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* musika taldearen webgunea
Cádizen defentsa ingelesen aurka (Zurbarán)

***Cádizen defentsa ingelesen aurka*** (), ***Ingelesen gerra lehorreratzea Cádiztik hurbil 1625ean, Lesteko kondearen gidaritzapean*** () izenez ere ezaguna edo, besterik gabe, ***Cádizen defentsa*** () deitua, Francisco de Zurbaránen margolan bat da, Pradoko Museoan, Madrilen, ikusgai dagoena. Oihal gaineko olio-margolana da, eta 302&nbsp;cm garai eta 323&nbsp;cm zabal da.

Eszenak 1625ean espainiar tropek Edward Cecilen gidaritzapeko ontzidi anglo-herbeheretarraren aurka egindako defentsa irudikatzen du. Lehen planoan Fernando Girón Cádizeko jaurlaria ageri da (eserita, gaixorik baitzegoen), bere menekoei aginduak ematen. Aurrez aurre du Diego Ruiz landa-lotinant Maisua, eta hondoan tropa erasotzaileek Cádizko badian, El Puntalen, egiten ari diren lehorreratzea ikus daiteke.

Hasiera baten Eugenio Caxesi esleitua, margolana Zurbaránek margotu zuen Erretiro onaren jauregiko "Salon de los Reinos"erako enkargu dekoratibo baten parte gisa. Margolan honetaz gain, Heraklesen lanei buruzko beste hamar ere burutu zituen, gaur egun, Pradoko museoan daudenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* Margolanaren fitxa ARTEHISTORIA webgunean
Slayer

**Slayer** 1981ean Huntington Parken sortutako heavy metal musika taldea da. 1986an *Reign in Blood* izeneko albuma kaleratu ondoren ospetsu bilakatu eta harrezkero thrash metal eszenaren "Big Four" ("laukote nagusi") kideetako bat izan zen (besteak Metallica, Megadeth eta Anthrax zirelarik)

## Diskografia 
* *Show No Mercy* (1983)
* *Hell Awaits* (1985)
* *Reign in Blood* (1986)
* *South of Heaven* (1988)
* *Seasons in the Abyss* (1990)
* *Divine Intervention* (1994)
* *Undisputed Attitude* (1996)
* *Diabolus in Musica* (1998)
* *God Hates Us All* (2001)
* *Christ Illusion* (2006)
* *World Painted Blood* (2009)
* *Repentless* (2015)

## Taldekideak 
;Egungoak
* Kerry King – gitarra (1981–egun)
* Tom Araya – baxua, ahotsak (1981–egun)
* Paul Bostaph – bateria (1992–1996, 1997–2001, 2013–egun)
* Gary Holt – gitarra (2011–egun)

;Lehenengoak
* Jeff Hanneman – gitarra (1981–2013)
* Dave Lombardo – bateria (1981–1986, 1987–1992, 2001–2013)
* Jon Dette – bateria (1996–1997)

;Biretan ibilitakoak
* Bob Gourley – bateria (1983)
* Gene Hoglan – bateria (1983)
* Tony Scaglione – bateria (1986–1987)
* Pat O'Brien – gitarra (2011)
* Jon Dette – bateria (2013)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* musika taldearen webgunea
Sepultura

**Sepultura** ( ahoskatua, eusk. "hilobi") 1984an Belo Horizonten sortutako heavy metal musika taldea da. 1984an Max eta Igor Cavalera anaiek sortua, hasieran death metal, thrash metal eta groove metal generoei ekin zion, azken albumetan alternative metal, world music eta nu metal estiloen eragina jasan zuen.

## Diskografia 
* *Morbid Visions* (1986)
* *Schizophrenia* (1987)
* *Beneath the Remains* (1989)
* *Arise* (1991)
* *Chaos A.D.* (1993)
* *Roots* (1996)
* *Against* (1998)
* *Nation* (2001)
* *Roorback* (2003)
* *Dante XXI* (2006)
* *A-Lex* (2009)
* *Kairos* (2011)
* *The Mediator Between Head and Hands Must Be the Heart* (2013)
* *Machine Messiah* (2017)
* *Quadra* (2020)

## Taldekideak 
;Egungoak
* Paulo Xisto Pinto, Jr – baxua (1985–egun), koroak (1993–egun)
* Andreas Kisser – gitarra, koroak (1987–egun)
* Derrick Green – ahotsa (1997–egun); gitarra (1997–2006)
* Eloy Casagrande – bateria (2011–egun)

;Lehenagoak
* Igor Cavalera – bateria (1984–2006)
* Max Cavalera – ahotsa, berimbau (1985–1997), gitarra (1984–1985)
* Wagner Lamounier – ahotsa, gitarra (1984–1985)
* Roberto Raffan – baxua (1984)
* Henrique Portugal – sintetizadore (1987–1992)
* Jairo Guedes – gitarra (1985–1987)
* Jean Dolabella – bateria (2006–2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* musika taldearen webgunea
Ohio konderria

**Ohio konderria** honako konderrietako baten izena izan daiteke:

* Ohio konderria (Indiana)
* Ohio konderria (Kentucky)
* Ohio konderria (Mendebaldeko Virginia)
Orleans konderria

**Orleans konderria** honako konderrietako baten izena izan daiteke:

* Orleans konderria (New York)
* Orleans konderria (Vermont)
* Orleans parrokia (Louisiana)
Osage konderria

**Osage konderria** honako konderrietako baten izena izan daiteke:

* Osage konderria (Kansas)
* Osage konderria (Missouri)
* Osage konderria (Oklahoma)
Bedaur

**Bedaurra** edo **txufa** (*Cyperus esculentus*) ziperazeoen familiako landarea da. Erraboil batzuk ematen ditu, hortxata eta beste edari freskagarri batzuk egiteko erabiltzen direnak, korapilo modukoak, horixkak kanpotik eta zuriak eta gozoak barrutik.

Antzinako Egipton jada K.a. VI. milurtekoan landatzen zuten eta hegoaldeko Europan labore ezaguna da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Park konderria

**Park konderria** honako konderrietako bat izan daiteke:

* Park konderria (Colorado)
* Park konderria (Montana)
* Park konderria (Wyoming)
Def Leppard

**Def Leppard** 1977an Sheffielden sortutako hard rock musika taldea da. 1980ko hamarkadan, batez ere ''High 'n' Dry* bere albumari esker, rock munduko talde nagusienetariko bat bilakatu zen.

## Diskografia 
* *On Through the Night* (1980)
* *High 'n' Dry* (1981)
* *Pyromania* (1983)
* *Hysteria* (1987)
* *Adrenalize* (1992)
* *Retro Active* (1993)
* *Slang* (1996)
* *Euphoria* (1999)
* *X* (2002)
* *Yeah!* (2006)
* *Songs from the Sparkle Lounge* (2008)
* *Def Leppard* (2015)
* *Diamond Star Halos'' (2022)

## Taldekideak 
;Egungoak
* Rick Savage - baxua, koroak (1977–egun)
* Joe Elliott - ahotsa, gitarra (1977-egun)
* Rick Allen - bateria (1978–egun)
* Phil Collen - gitarra, koroak (1982–egun)
* Vivian Campbell - gitarra, koroak (1992–egun)

;Former members
* Tony Kenning – bateria (1977–1978)
* Pete Willis – gitarra, koroak (1977–1982)
* Steve Clark – gitarra, koroak (1978–1991)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* musika taldearen webgunea
Zarpiatu

thumb|250px|Horma bat zarpiatzen.
**Zarpiatua** hormaren gainazala berdintzeko ematen den mortero geruza da. Kanpoko edo barneko hormak zarpiatzen dira, beste geruzak (luzitua, emokadura...) edo akabera eman aurretik. Akabera jarraitua da eta hormen, trenkaden, holtzen eta sabaien gainazalen itxura eta ezaugarriak hobetzea du helburu.

Geruza honen iragazkortasuna morteroaren araberakoa da: zementuzko zarpiatuak nahiko iragazgaitzak dira ur-lurrunarekiko; karezkoak (kareorea), berriz, iragazkorrak; eta bien arteko nahasketak iragazkorrak bakoitzaren proportzioaren arabera.

Laukaiz edo paletaz ezartzen da horman.

## Ikus, gainera
*Kare-esnea
*Emokadura
*Luzitua

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Luzitu

thumb|Igeltsuzko zati bateko estaldura
**Luzitua** edo **igeltsuztatua** zarpiatuaren edo emokaduraren gainean ematen den igeltsu finezko geruza da, horma pintatu aurretik leuntzeko izaten dena. Igeltseroak geruza hau aurretik geltsu baltzez estalitako pareta, holtz eta sabaietan jartzen du.

## Jatorria 
Antzinako Etiptoko hilobi ganberetan geltsuz estalitako hormak aurkitu dira, 2000 K.a. urte ingurukuak. Luzitua gaur egun estaldura bezala erabiltzen da, adreiluzko barne hormetarako.

## Erabilera 
Geltsua ur kopuru egoki batekin nahastuz prestatzen da, aplikazio momentuan. Izan ere, minutu gutxiren buruan forjatzen hasten da, berezko duen itsasgarritasuna galtzen joanez. Hau gertatzen denean, geltsua "hildako geltsu" bezala ezagutzen da, erabilera guztia galtzearen ondorioz.

Geltsua "eskuz" jartzen da, plaunkai edo paleta baten laguntzat leunduz. Geltsua erabiltzeko bi metodologia aurki ditzazkegu, luzitze prozesuaren aurretik:

* Geltsu amaestratua: Listoi bertikalen erabilpenarenagatik deitua ("maestrak"). Listoi hauek geltsua ezarri aurretik jartzen dira horman, lodiera homogeneo bat bermatu ahal izateko. Kau hauetan, geltsua aplikatu ondoren regleta bat pasatzen da azalera guztian zehar, lodiera homogeneoa bermatuz.
* Amaestratu gabeko geltsua: prozesu oinarrizkoagoa, non geltsuaren emaitza igeltseroaren gaitasunaren araberakoa den, hein handi batean.
Estaldura zuzen baterako, geltsu zuria erabili aurretik gomendagarria da emokadura lehorturik egotea. Honetaz gain, luzitze prozesua egun oso lehorretan aplikatzea ez da gomendagarria, geltsuaren aldiz aurreko lehortzeak fisurak sortu baitezake orotara.

## Kanpo estekak
Nekrofilia

**Nekrofilia**, (grezieratik νεκρός (nekros «hildakoa», «gorpua») eta φιλία (filia; «maitasuna», «zaletasuna») baita ere **nekrosexualitatea** parafilia ezohikoa da. Afektatuek sexualki gorpuekiko erakarriak sentitzen dira. Gorpuak pertsonenak zein animalienak izan daitezke. Nekrofilia tabua da gizarte gehienetan. Hitza 1886an erabili zen lehenengo aldiz, Krafft-Ebing psikiatra alemanarraren *Psychopathia Sexualis* (Sexuaren psikopatologia) liburuan. Munduko legedi guztietan debekatuta dago eta, askotan, gogor zigortuta.

## Kasu ezagunenak 
* Victor Ardisson
* Henri Blot
* Carl Tanzler

Serieko hiltzaile askok ere joera hori izan dute, besteak beste, Ed Gein, Richard Chase, Luis Alfredo Garavito, Winston Moseley, John Reginald Halliday Christie, Jeffrey Dahmer eta Ted Bundy.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Benjamin Ball, *La folie érotique*, Librairie J.-B. Baillière et fils, Paris, 1888, berrargitalpena : L'Harmattan, 2001 lire
* Patrick Bergeron, *Nécrophilie : un tombeau nommé désir*, Éd. du Murmure, Neuilly-lès-Dijon, 2013.

## Kanpo estekak 
* : Ikuspuntu medikoa.
Death Wish 3

**Death Wish 3** ekintza-filma da, Michael Winner ingeles zinemagileak 1985ean zuzenduntakoa. Charles Bronson, Deborah Raffin, Ed Lauter, Martin Balsam eta Gavan O'Herlihy izan ziren aktore nagusiak.

*Death Wish* (1974) eta *Death Wish II* (1983) aurrekariak izan zituen, eta *Death Wish 4: The Crackdown* (1987) eta *Death Wish V: The Face of Death* (1994) jarraipenak. Lehenbiziko filma Brian Garfield idazlearen 1972ko *izen berdineko eleberrian* oinarritua dago.

## Argumentua 
New York. Paul Kersey (Charles Bronson) bere adiskide Charley bisitatzeko asmoz Brooklyn auzora itzuli den zaindari bat da, biak ere Koreako Gerrako soldadu ohiak, baina iristean hura hiltzorian dagoela topatuko du, Manny Frakerren (Gavin O'Herlihy) gazte gaizkileen taldeak jipoitu baitu. Zoritxarra guztiz biribiltzeko, Paulek krimenaren lekuan eskuetan arma bat duenean polizia agertuko da.

## Aktoreak 
* Charles Bronson: Paul Kersey
* Deborah Raffin: Kathryn Davis
* Ed Lauter: Richard Shriker inspektorea
* Martin Balsam: Bennett Cross
* Gavan O'Herlihy: Manny Fraker
* Alex Winter: Hermosa
* Marina Sirtis: Maria
* Ricco Ross: Kubarra
* Barbie Wilde: Manny Frakerren neskalaguna
* Manning Redwood: Sterns kapitaina

## Kanpo estekak 
* *Death Wish 3* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Death Wish 3* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Northampton konderria

**Northampton konderria** honako konderrietako baten izena izan daiteke:

* Northampton konderria (Ipar Carolina)
* Northampton konderria (Pennsylvania)
* Northampton konderria (Virginia)
Dunkeld etxea

[thumb|[Dabid I.a Eskoziakoa|Dabid I.a izan zen Dunkeld etxeko errege handiena.]]

**Dunkeld etxea** (, ), 1034 eta 1286 bitartean Eskoziako erregetzan egon zen dinastia edo familia izan zen.

## Etimologia 
Gaelerazko *Dùn Chailleann* izenak "kaledoniarren gotorlekua" esan nahi du.

## Historia 
Dunkeldeko abadiako apaiz laikoa zen Crínán Malcolm II.a Eskoziakoaren Bethóc alabarekin ezkondu zen eta Duncan I.a jaio zen. Aitona hil zenean erregetza hartu zuen Duncanek, dirudienez aurkaririk ez zuen izan honetarako. Horrela beraz Dunkeld etxeari hasiera eman zion. Hurrengo erregea Macbeth izan zen, Moray etxekoa eta 18 urtez agindu zuten berak eta Lulachek.

1058an Duncan I.aren seme Malcolmek eskuratu zuen erregetza eta Dunkledeko dinastia nagusitu zen berruiz Eskozian hurrengo bi mendetarako. Malcolm III.a Margarita Wessexkoarekin ezkondu zen eta ordutik aurrera Ingalaterrarekiko loturak nagusitu ziren. Beren seigarren semea zen Dabidek iraultza handia ekarri zuen eskoziara, Europako estandarretara bihurtuz. Erreforma gregorianoa ezarri zuen, Frantzia eta Flandriako zaldunak ekarri zituen eta feudalismo militarra sortu zen eta bereziki aipagarria da errege burgoak sortu izana. Planifikaturiko herriak ziren, muga definituak zituzten eta merkatal eskubide bereziak. Hauek izan ziren Eskoziako herrien jatorria. Dabiden egoitza izan ziren hiru *errege burgh*-ak Edinburgh, Stirling eta Dunfermline izan ziren.

Alexandro III.a ondorengorik gabe hil zenean bukatu zen Dunkeldeko etxearen dinastia. Hiru urtetako biloba bat gelditu zitzaion, Margarita, Erik II.a Norvegiakoaren alaba, eta lau urte beranduag hil zen. Zalantzazkoa da inoiz Eskoziako erregina izendatua izan zen, izan ere Norvegiarren eraginaren beldur izanik Eskoziako nobleek Eduardo I.a Ingalaterrakoari laguntza eskatu zioten eta gerra zibila sortu zen.

## Dunkeld etxeko Eskoziako erregeak 
* Duncan I.a (1034 - 1040)
* Malcolm III.a (1058 - 1093)
* Donald III.a (1093 - 1097)
* Duncan II.a (1094 - 1094)
* Edgar (1093 - 1107)
* Alexandro I.a (1107 - 1124)
* Dabid I.a (1124 - 1153)
* Malcolm IV.a (1153 - 1165)
* Gilen I.a *Lehoia* (1165 - 1214)
* Alexandro II.a (1214 - 1249)
* Alexandro III.a (1249 - 1286)

## Kanpo estekak
Richard Baer

**Richard Baer** edo Bär (Bavarian (Alemania), 1911ko irailaren 9a - 1963eko ekainaren 17a) ofizial nazi bat izan zen, 1944ko maiatzetik 1945eko otsailerarte SS Sturmbannführer eta Auschwitzeko kontzentrazio esparruko komandantea izan zelarik.

## Biografia 
Richard Baer Bavarian jaio zen, Alemanian, 1911ko irailaren 9an.

Okin edo pastelgile izan behar zuena, azkenean, lanik gabe geratu zen eta, 1930ean, guardia egin zen Dachauko kontzentrazio-esparruan.

Alderdi Nazian sartu zen 454.991 fitxa zenbakia izan zuelarik eta SSn ere bai, 44.225 zenbakiarekin. 1939an, SS Totenkopfverbände-ko kide egin zen eta, 1942an, Neuengammeko kontzentrazio esparruan laguntzaile izan zen, Oranienburg, Columbia Haus (Berlin) eta Sachsenhausenen jarraitu zuelarik. Neuengammen egon zen garaian, gas-ganberan sobietar presoak hiltzen parte hartu zuen eta *14f13 operazioa* deituriko preso hautaketa eta *T-4 eutanasia programa*n ere bai.

1942ko azarotik 1944ko maiatzera arte Oswald Pohl SS Obergruppenführeraren laguntzaile izatera iritsi zen (Teniente Orokorra), garai hartan, SS Wirtschaftsverwaltungshauptamteko Arlo Ekonomikoko Bulego Zentraleko nagusia zena, alegia.

1943ko azaroan, *D I* edo *Kontzentrazio-Esparruen Ikuskaritza* departamentuaz arduratu zen. Arthur Liebehenschelen ordea hartu zuen, 1944ko martxotik 1945ean bukatu zen arte, Auschwitzeko kontzentrazio-esparruaren komandante izan zelarik. 1943ko azarotik 1944ko amaierara arte, Fritz Hartjenstein eta Josef Kramerrek izan zuten Auschwitz II-Birkenau kontzentrazio esparruko sarraskitzearen ardura eta Baer 1944 bukaeratik 1945eko urtarrilaera arte bakarrik izan zen alde honetako komandante.

Gerra amaieran, Richard Baerrek Otto Förschnerren ordea hartu zuen Dora-Mittelbauko kontzentrazio-esparruaren komandante postuan, Turingia Nordhausenen, sobietar presoen masa-sarraskitzeaz arduratu zelarik. Azken maila SS Sturmbannführer (Nagusia) izan zen.

## Amaiera 
Gerra amaieran, Baerrek ihes egitea lortu zuen eta Hanburgotik gertu bizi izan zen, baso-lanean, Karl Egon Neumann izen faltsuaren atzean ezkutaturik. Frankfurt am Mainen Auschwitzeko Bigarren Epaiketa egin zenean, lokalizatu egin zuten eta 1960ko urrian, atxilotze-ordena luzatu zuten, argazkia prentsaz zabaldu zutelarik. Lankideek ezagutu zuten eta, 1960ko abenduan, hartu zuten preso, Adolf Eichmannen ondoren. Abokatuaren aholkuari jarraituz, ez zuen testifikatu nahi izan eta, 1963an, bihotzeko batek hil zuen.

Baerren atxiloketaren historia *Frankfurteko Auschwitzeko epaiketa* Devin Pendasek idatzitako liburuan (2006) agertzen da zehatz-mehatz. Bild egunkarian argazkia ikusi eta gero, Otto von Bismarck printzearen terrenoan ari zen beste lankide batek Baer han zebilela esan zuen. 1960ko abenduaren 20ko goizean, *Neumann* izeneko langileak dena ukatu zien ofizialei, baina emazteak *Baer anderea* zela aitortu zuen. Azkenean, onartu beharrean izan zen.

## Erreferentziak
Aurrizki

**Aurrizki**a hitz baten erroaren aurrean kokatzen den hizki bat da, beste hitz bat sortzeko. Adibidez, *aurre-* aurrizkia *kontu* hitzari gehitzen bazaio, *aurrekontu* hitz berria sortzen da. Aurrizkien bidez beste esanahi bat duten hitzak sor daitezke (*irakurri* aditza > ***berr**irakurri* aditza; *adiskide* izena > *sasiadiskide*, izena, eratorpena).

## Ikus, gainera 
* Morfologia konputazional

## Kanpo estekak
Lexema

**Lexema** edo **erro**a, gramatikan, esanahi lexikala duen unitate txikiena da. Teknikoki, hizkuntzalaritzan analisi morfologikorako erabiltzen den unitate abstraktu bat da, hitz batek amaierako flexioaren bidez har ditzakeen forma guztien multzoari dagokiona.

Adibidez, euskaraz, *etxea*, *etxetik*, *etxetxo*, *etxezale* eta *etxekoi* "etxe" lexemaren aldaerak dira.

## Kanpo estekak
Seti (argipena)

**SETI** edo **Seti** izan daiteke:

## Astronomia 
* SETI, Search for Extra Terrestrial Inteligence ingelesezko izenaren siglak, euskaraz Estralurtar Adimenaren Bilaketa
* SETI Institutua, irabazi-asmorik gabeko ikerketa-erakundea, unibertsoko bizitzaren jatorria eta izaera esploratzea, ulertzea eta azaltzea, eta eskuratutako ezagutzak aplikatzea helburua duena.
* SETI@home, proiektu informatikoa

## Egiptologia 
* Seti I.a (K.a. 1279an hila), faraoia
* Seti II.a (K.a. 1197an hila), faraoia
* Seti-Merenptah, Seti II.aren semea
* Seti, Amun-her-khepeshefen semea
* Sethi, Rames II.aren semea

## Besteak 
* Seti (ibaia), Nepalgo ibaia, Karnali ibaiaren ibaiadarra
* Seti edo Seti Gandaki, Nepalgo ibaia, Trishuli ibaiaren ibaiadarra
* Seti Gunea, Nepalgo hamalau guneetako bat
Hizki

**Hizki**ak hitz edo lexema bati aurrean (aurrizkiak), atzean (atzizkiak) edo barruan (artizkiak) kokatzen zaizkion morfemak dira. Hizkiek hitzen esanahia aldatzen dute, bai gramatikaren aldetik (flexioa), bai semantikaren alderik (eratorpena).

Adibidez, *etxe* hitzari *-tik* atzizkia gehitzen bazaio, esanahi gramatikal berria du, baina *-aurre* atzizkia eransten bazaio, esanahi semantiko berria.

## Ikus, gainera 
* Morfologia
* Morfologia konputazional

## Kanpo estekak
Amenhotep

**Amenhotep** *(ỉmn-ḥtp;* "Amon pozik dago") Antzinako Egiptoko izena da, grezierazko testuetan baita **Amenofis** () ere idatzia. Honako pertsonek izan zuten:

## Faraoiak 
XVIII. dinastiaren lau faraoi:
* **Amenhotep I.a** (Amenofis I.a), K.a. 1525 eta K.a. 1504 artekoa
* **Amenhotep II.a** (Amenofis II.a), K.a. 1427 eta K.a. 1401 artekoa
* **Amenhotep III.a** (Amenofis III.a), K.a. 1390 eta K.a. 1352 artekoa
* **Amenhotep IV.a** (Amenofis IV.a), K.a. 1353 eta K.a. 1338 artekoa

## Printzeak 
* **Amenhotep**, Sebekhotep IV.aren semea.
* **Amenhotep**, Amenhotep II.aren semea
* **Amenhotep**, QV82 hilobian zegoena.
* **Amenhotep**, Ramses II.aren semea

## Kanpo estekak
Pendleton konderria

**Pendleton konderria** honako konderrietako baten izena izan daiteke:

* Pendleton konderria (Kentucky)
* Pendleton konderria (Mendebaldeko Virginia)
Phillips konderria

**Phillips konderria** honako konderrietako baten izena izan daiteke:

* Phillips konderria (Arkansas)
* Phillips konderria (Colorado)
* Phillips konderria (Kansas)
* Phillips konderria (Montana)
Pickens konderria

**Pickens konderria** honako konderrietako baten izena izan daiteke:

* Pickens konderria (Alabama)
* Pickens konderria (Georgia)
* Pickens konderria (Hego Carolina)
Pike konderria

**Pike konderria** honako konderrietako baten izena izan daiteke:

* Pike konderria (Alabama)
* Pike konderria (Arkansas)
* Pike konderria (Georgia)
* Pike konderria (Illinois)
* Pike konderria (Indiana)
* Pike konderria (Kentucky)
* Pike konderria (Mississippi)
* Pike konderria (Missouri)
* Pike konderria (Ohio)
* Pike konderria (Pennsylvania)
Polk konderria

**Polk konderria** honako konderrietako baten izena izan daiteke:

* Polk konderria (Arkansas)
* Polk konderria (Florida)
* Polk konderria (Georgia)
* Polk konderria (Iowa)
* Polk konderria (Minnesota)
* Polk konderria (Missouri)
* Polk konderria (Nebraska)
* Polk konderria (Ipar Carolina)
* Polk konderria (Oregon)
* Polk konderria (Tennessee)
* Polk konderria (Texas)
* Polk konderria (Wisconsin)
Elliott Gould

**Elliott Gould**, jaiotzez **Elliott Goldstein** (1938ko abuztuaren 29a, Brooklyn, New York) estatubatuar aktore bat da.

Antzeztutako filma ezagunenen artean honakoak daude: *Bob & Carol & Ted & Alice* (1969), *M*A*S*H* (1970), *The Long Goodbye* (1973), *California Split* (1974), *Harry and Walter Go to New York* (1976), *Capricorn One* (1977), ''The Last Flight of Noah's Ark* (1980), *American History X* (1998), *Picking Up the Pieces* (2000), *Ocean's Eleven* (2001), *Ocean's Twelve* (2004) eta *Ocean's Thirteen* (2007). *Friends'' (1994–2003) telesailan ere antzeztu zuen.

## Kanpo estekak 
* Elliott Gould aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Tom Skerritt

**Thomas Roy "Tom" Skerritt** (1933ko abuztuaren 25a, Detroit, Michigan) estatubatuar aktore bat da.

Antzeztutako filma ezagunenen artean honakoak daude: *MASH* (1970), *Up in Smoke* (1978), *Alien* (1979 ), *Top Gun* (1986), *Steel Magnolias* (1989), *The Rookie* (1990), *Knight Moves* (1992), *A River Runs Through It* (1992) eta *Contact* (1997), *Whiteout* (2009) bai eta *Picket Fences* (1992-1996) telesaila ere.

## Iruditegia 

Irudi:Tom Skerritt at the 47th Emmy Awards.jpg|1994ean.
Irudi:Tom Skerritt (251540050).jpg|1994ean.
Irudi:Tom Skerritt 2014 (cropped).jpg|2014an.

## Kanpo estekak 
* Tom Skerritt aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Vosselaar

**Vosselaar** (nederlanderaz ahoskatua: ) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. 2015eko urtarrilaren 1ean 10.700 biztanle zituen.

Badira 3 auzo: "Heieinde", Vosselaar "Dorp" eta 't Looy. 't Looy basoan dagoen luxuzko bizigunea da, villa eta landetxe handiak dituena. Auzo honetan Herbeheretar asko bizi da, ez bakarrik mugatik duten gertutasunagatik, bazik batez ere, Herbeheretako zerga altuak eta eraikuntzarako arau zorrotzak ekiditeko.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Tutmosis

**Tutmosis** *(dhwty-ms;* "Tot jainkoak sortua") Antzinako Egiptoko izena da. Honako pertsonek izan zuten:

* Tutmosis I.a, XVIII. dinastiako faraoia.
* Tutmosis II.a, XVIII. dinastiako faraoia.
* Tutmosis III.a, XVIII. dinastiako faraoia.
* Tutmosis IV.a, XVIII. dinastiako faraoia.
* Tutmosis, Amenhotep III.aren semea.
* Tutmosis, Ramses II.aren chatya.

## Kanpo estekak
Putnam konderria

**Putnam konderria** honako konderrietako baten izena izan daiteke:

* Putnam konderria (Florida)
* Putnam konderria (Georgia)
* Putnam konderria (Illinois)
* Putnam konderria (Indiana)
* Putnam konderria (Missouri)
* Putnam konderria (New York)
* Putnam konderria (Ohio)
* Putnam konderria (Tennessee)
* Putnam konderria (Mendebaldeko Virginia)