open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chris Rea

**Christopher Anton Rea** (Middlesbrough, 1951ko martxoaren 4a – 2025eko abenduaren 22a) ingeles musikari eta abeslaria izan zen.

Rea Ingalaterran jaio zen, aita italiarra eta ama irlandarra zituela. 1960ko hamarkadan gitarra jotzen eta abesten hasi zen. Hogeita bost disko grabatu zituen eta *Road to Hell* bezalako abestiekin arrakastak lortu zituen.

## Diskografiak 
### Estudioko albumak 
* *Whatever Happened to Benny Santini?* (Magnet, 1978)
* *Deltics* (Magnet, 1979)
* *Tennis* (Magnet, 1980)
* *Chris Rea* (Magnet, 1981)
* *Water Sign* (Magnet, 1983)
* *Wired to the Moon* (Magnet, 1984)
* *Shamrock Diaries* (Magnet, 1985)
* *On the Beach* (Magnet, 1986)
* *Dancing with Strangers* (Magnet, 1987)
* *The Road to Hell* (WEA, 1989)
* *Auberge* (EastWest, 1991)
* ''God's Great Banana Skin* (EastWest, 1992)
* *Espresso Logic* (EastWest, 1993)
* *La Passione* (soinu-banda, EastWest, 1996)
* *The Blue Cafe* (EastWest, 1998)
* *The Road to Hell: Part 2* (EastWest, 1999)
* *King of the Beach* (EastWest, 2000)
* *Dancing Down the Stony Road/Stony Road* (Jazzee Blue, 2002)
* *Blue Street (Five Guitars)* (Jazzee Blue, 2003)
* *Hofner Blue Notes* (Jazzee Blue, 2003)
* *The Blue Jukebox* (Jazzee Blue, 2004)
* *Blue Guitars* (Jazzee Blue, 2005)
* *The Return of the Fabulous Hofner Bluenotes* (Jazzee Blue, 2008)
* *Santo Spirito Blues* (Jazzee Blue, 2011)
* *Road Songs for Lovers* (Jazzee Blue, 2017)
* *One Fine Day* (Rhino, limited release, 2019)

### Bildumak 
* *New Light Through Old Windows* (1988)
* *The Best of Chris Rea* (1994)
* *The Best of Chris Rea* (1998)
* *The Very Best of Chris Rea* (2001)
* *Heartbeats – Chris Rea's Greatest Hits* (2005)
* *Chris Rea: The Ultimate Collection 1978–2000* (2007)
* *Still So Far to Go: The Best of Chris Rea* (2009)
* *The Journey 1978–2009* (2011)
* *ERA 1 (As Bs & Rarities 1978–1984)* (2020)
* *The Christmas Album'' (2025)
Flabiol

**Flabiola** txistuaren itxura duen musika tresna bat da, aerofonoen multzokoa. Herrialde Katalanetan jotzen da, Katalunian eta Mallorcan bereziki. Tamaina txikia du eta esku bakarrarekin jotzen da.

## Etimologia 
Flabiol izenaren lehen aipamena 1372koa da, J. Marc-en *Diccionari de rims* liburuan, *fluviol* bezala agertzen dena. 1404an *flaviol* da dagoeneko.

Definizio zehatza 1857an agertzen da lehen aldiz *Traducción del Diccionario de artes y manufacturas de agricultura, de minas, etc*. liburuan. Honela definitzen du: "zurezko haize-instrumentua, moko-txirularen antzekoa, esku bakarrarekin jotzen dena, ezkerra normalean, eta oso soinu altua sortzen duena." eta Mallorcako Guillem Horrach dira.

## Teknika 
230px|thumb|Mallorcako flabiolairea.
Flabiola jotzen duen musikariari ***flabiolaire*** deitzen zaio. 

Giltzadun flabiola danbolinaz lagunduta jotzen da. Ezkerreko eskuaz flabiola jotzen da eta ezkerreko ukalondoaren parean jartzen da danbolina eskumako eskuan duen makilaz jotzeko. Sardana dantza guztiak flabiolaren bakarkako sarrera batez hasten dira.

### Flabiolaire ezagunak 
* Quirze Perich (1896-1985)
* Josep Prims
* Josep Verdaguer
* Pere Bestard Filo

### Flabiolaireak dituzten talde ezagunak 
* Els Garrofers
* Carlos Mas
* Juan Moliner
* "Bufalodre"

## Flabiola Hezkuntzan 
Flabiol valentziarra (*Flabiol valencià*) moko-txirula baten antzerakoa da. Valentziako Erkidegoko Lehen Hezkuntzako ikastetxeetan sartu zen 1990. urtean. 2000. urtean "Projecte Flabiol" egitasmoa eratu zen eta 2016rako 31 ikastetxe eta institutuk hartu zuten parte.

Kataluniako flabiolak musika talde tradizionaletan ibilbide luzea egin du eta 2007an Vallès eskuladeko ikastetxetan sartzeko ahalegina izan zen. 2010eko ekainean ikastetxetako flabiolaireen topaketa antolatu zen Sabadellen, *Primera Trobada de Flabiolaires Escolars*.

## Iruditegia 

Irudi:Flabiol Sans.png|*Flabiol sec* (lehorra).
Irudi:Flabiol P Pardo 02.jpg|*Flabiol de claus* (giltzaduna) bi zatitan.
Irudi:Catalan Tamborí and Flabiol 20060418.JPG|Kataluniako flabiola eta danbolina.
Irudi:Spain.Barcelona.Plaza.Catalunya.2003.Pastor.del.flabiol.Detall.JPG|*Pastor del flabiol* eskultura Bartzelonako Katalunia plazan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Soinueneako fitxa (fabiol sec)
* Soinueneako fitxa (falbiol de claus)
Estellés del año

**Estellés del año** (euskaraz: Urteko Lizarran) saria urtean zehar edo aurreko urteetan, bere jarduera eta ospearen bidez, Lizarra hiriari aitortza eman dion pertsonari ematen zaion saria eta aitortza da.

## Historia 
Sariak, Carlos Cirizak egindako bi kilo eta erdiko brontzezko eskultura batek, harkaitzetik ateratzen den herritar bat irudikatzen du, hiriaren ikurra —zortzi puntako izarra— zerura altxatzen.

Saria 1990ean sortu zuen Luis Tobes Urrak, Ega ibaiertzeko hiriko ehungintza ordezkari eta merkatariak.

Urte batzuk geroago, Resu Sesma Elizarik, merkatarikideak eta Jesús Astarriaga Corresek, hiriko ostalari eta jatetxe-jabeak, ekimen hau antolatzeaz arduratu ziren 2017ra arte. Saria tokiko komunikabideek hautatzen dute, eta ekitaldia Astarriaga jatetxean egiten da, udalbatzako kideak eta tokiko agintariak ere bertan direla.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Carl Swartz

**Carl Swartz** (Norrköping, 1858ko ekainaren 5a – Stockholm, 1926ko azaroaren 6a) suediar enpresaburu, politikari eta filantropoa izan zen. Suediako lehen ministroa izan zen 1917k9 martxotik azarora.

Swartzek Uppsala eta Bonnen ikasi zuen eta Norrköpingera itzuli zen tabakoa ekoizteko negozioaz arduratzeko.

1906 eta 1911 artean Finantza ministroa izan zen eta zergen pregresibitatea handitu zuen. Riksdageko eskuineko alderdien batasunarekin, Swartz Alderdi Nazionaleko kide bihurtu zen.

Lehen Mundu Gerran, Swartzek parlamentuko hornikuntzen batzordea zuzendu zuen 1915 eta 1917 artean. 1917ko martxoan lehen ministro izendatu zuten. Herrialdeko burgesia lasaitzeaz arduratu zen, 1917ko Errusiako Otsaileko Iraultza Suediara hedatuko ote zen beldur baitzen, eta milizia pribatu burgesak debekatu zituen. Udako patata-uztaren eta Britainia Handiarekin elikagaiak inportatzeko akordioaren ondoren baretu ziren goseak eragindako istiluak ere izan ziren.

1912an Swartzek bere etxea Norrköping hirira utzi zuen liburutegi eta museo gisa.
Fanil Sarvarov

**Fanil Fanisovitx Sarvarov** —  —(Gremiatxinsk, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa, 1969ko martxoaren 11 - Mosku, Errusia, 2025eko abenduaren 22a) errusiar militarra eta teniente jenerala izan zen.

## Bizitza 
Sarvarov Gremiatxinsken jaio zen 1969ko martxoaren 11n. Kazango Tanke Komando Eskola Gorenean graduatu zen 1990ean. Geroago, Indar Armatuen Malinovski Akademia Militarrean graduatu zen 1999an, eta Errusiako Federazioaren Indar Armatuen Estatu Nagusiaren Akademia Militarrean 2008an.

Fanil Sarvarovek Errusiako Indar Armatuetako ofizier gisa hasi zuen bere ibilbide militarra. 1992 eta 2003 bitartean Ekialdeko Prigorodnyko gatazkan eta Txetxeniako gerretan borrokatu zuen. 2015etik 2016ra Siriako Gerra Zibilean Errusiaren parte hartzea zuzentzen lagundu zuen. 2016an Errusiako Operazio Entrenemanduen Saileko buru izendatu zuten. Postu horretan jardu zuen hil arte.

2025eko abenduaren 22an hil zuten Moskun bonba-auto batekin egindako atentuan, 56 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amaia Aire

**Amaia Aire** (Urepele, Nafarroa Beherea, 1974) euskal irakaslea eta abeslaria da. Aire ahizpak hirukotea osatzen du Miren eta Paxkalin ahizpekin batera. 2014an, Josu Zabalak bultzaturik eta Zenbat Gara elkarteak babesturik, *Bidexka* (Erroa argitaletxea) lehen diskoa argitaratu zuten. Ezagunagoak egin ziren, batez ere hegoaldean, Mikel Markez errenteriar abeslariarekin batera grabatu zuten *Konplize ditut* *eta* izeneko abestiarekin.
## Bizitza 
### Familia 
Aita Mixel Aire Etxebarren (1944-2024) bertsolaria izan zen eta ama Mari Michel Bertart.  Aitaren aldeko aitona-amonak Xalbador (Fernando Aire Etxart, 1920-1976) bertsolaria eta Leoni Etxebarren (1923-2014) bertso-jartzailea izan ziren. Henriete Aire idazlea eta Xole Aire Urepeleko auzapez eta artzaina izebak dira.

Aita eta ama transmisio lanetan, Aire ahizpak txikitatik egunero aritu dira etxean kantuz. Eta gero, naturalki irten ziren plazara. Lehenik, auzo herrian eta Iparraldea txikia denez, jendeak elkar ezagutu eta kantaldietarako deitzen hasi zitzaien, ofizialki euren burua kantari gisa aurkeztu gabe ere.

## Lan ibilbidea 
### Irakasle 
Euskara eta frantses irakaslea da Larzabaleko Manex Erdozaintzi-Etxart kolegioan. Kantuak aukeratzeko orduan hitzen zentzuari erreparatzen diote.

Aita-amek etxean zituzten diskoen artean baziren batzuk, anitzetan entzuten eta kantatzen zituztenak, hala nola, Ez Dok Amairu taldearen inguruan zebiltzan musikarien kantak, Mikel Laboa, Benito Lertxundi, Lourdes Iriondo, edo Xabier Leterenak, esaterako, baita Mixel Labéguerie, edo Eñaut Etxamendirenak ere.
### *Bidexka* diskoa 
2014an, Josu Zabalak bultzaturik eta Zenbat Gara elkarteak babesturik, *Bidexka* (Erroa) lehen diskoa argitaratu zuten Erroa argitaletxearekin. 13 abestik osatzen dute albuma: 1. *Eia, eia; 2. Hala ere, 3. Semeari, 4. Euskal Herri poeta, 5. Arrosako zolan, 6. Maitasun honek zugan dirudi, 7.* Gogo eta gorputzaren zilbor-hesteak, 8. *Neska bat haur beharretan*, 9. *Hitzak dira*, 10. *Lore bat zauri bat*, 11. *Mendiaren deia*, 12. *Martxa baten lehen notak* eta 13. *Ni gatibu hartzeko*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Konplize ditut eta abestia,* Uxue Alberdiren letragilea, Mikel Markez eta Aire ahizpak abeslariak
* *Eia, Eia* abestia, Aire ahizpak abeslari
Franca Falcucci

**Franca Falcucci** (Erroma, Italia, 1926ko martxoaren 22a - ibid, 2014ko irailaren 4a) Demokrazia Kristauaren kide izan zen politikaria izan zen.

## Ibilbidea 
Latin eta greziar irakaslea izan zen politikan sartu aurretik, 1968an. Urte horretan senatari hautatu zuten. 1974an, Franco Maria Malfatti garai hartako hezkuntza-ministroak eskatuta, desgaitasundun ikasleen arazoari buruz hitz egiteko batzorde bateko buru izan zen. Batzorde horren emaitza 1975ean Falcucci Dokumentua argitaratu zen. Bertan, jarduteko eta arazo horri aurre egiteko modu berriak sustatzen ziren, eta nazioartean gai horri buruzko dokumentu aurreratuenetako bat izatera iritsi zen. 

1982tik 1987ra Hezkuntza ministro izatera iritsi zen, Italian kargu horretara iritsi zen lehen emakumea. 1992an utzi zuen eserlekua, eta 2014ko irailean hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Sanudo (Androsko anderea)

**Maria Sanudo** (1426an hila) Androsko anderea izan zen.

## Biografia 
*Florentzia Sanudok* bere bigarren senarra eta lehengusu zen *Nikolas II. Sanudo*, Naxosko dukearen alaba zen.

Andros uhartea *Nikolas III.a dalle Carceri* bere erdi-anaiarengandik feudoan hartu zuen, baina *Frantzisko I.a Crispo* duke berriak kendu egin zion, *Petronila* alabari eta  *Pedro Zeno* suihari dohaintzat emateko.

Ordain gisa, Paros uhartea feudo gisa jaso zuen Crisporengandik 1389an.

## Ezkontza eta ondorengoak 
1390ean *Gaspar Sommaripa* Veronako noblearekin ezkondu zen. Hau 1402an hil zen eta bi seme-alaba izan zituen: *Crusino I Sommaripa*, Parosko jauna, eta *Florentzia Sommaripa*, Jacobo I Crisporen, Naxosko hamaikagarren dukea,emazte izango zena.

## Erreferentziak
Higinia Bartolomé de Álamo

**Higinia** **Bartolome de Álamo** (Yaritagua, Venezuela, 1893-1991ko urtarrilaren 15a) venezuelar poeta eta idazlea izan zen. Alberto Castillo Arráez irakaslearen garaikidea, eta Antonio Álamo Dávila doktorearen emaztea (1873-1953), Garapen ministroa eta Bolívar estatuko gobernadorea Juan Vicente Gómezen gobernuaren garaian. Berarekin, bost seme-alaba izan zituen: Berenice, Antonio, Alicia, Leopoldo eta Beatriz Álamo Bartolomé.

Bere gurasoak Ricardo Bartolomé Lázaro espainiarra eta Leocricia Villegas Tellechea venezuelarra izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana Burusco

**Ana Jesús Burusco Juandeaburre** nafar matematikaria, unibertsitateko irakasle eta politikaria da. 2019ko abuztuaren 22tik 2025eko urtarrilaren 31ra Nafarroako Gobernuko Unibertsitateetako zuzendari nagusia izan zen.

## Ibilbide akademikoa 
Matematikan lizentziatu zen Zaragozako Unibertsitatean. Nafarroako Unibertsitate Publikoko Matematikak saileko irakasle titularra da 1997ko abenduaren 10etik. Bere ikerketa-ildoak batez ere sare neuronaletan, datu-meatzaritzan eta logika lausoa sistemetan zentratu dira, arlo hauetan hainbat artikulu zientifiko argitaratuz nazioarteko aldizkarietan.

## Ibilbide politikoa 
2019an, Maria Chivite lehendakariaren gobernuan, Unibertsitateetako zuzendari nagusi izendatu zuten, Unibertsitateko, Berrikuntzako eta Transformazio Digitaleko Departamentuaren barruan.

Bere kargualdian, Nafarroako unibertsitate-sistema indartzeko plana eta Nafarroako Unibertsitate Publikoan finantzaketa-hitzarmen berriak kudeatu zituen. 2023an, Chivite II gobernuaren ostu ostean, Ana Unibertsitateetako zuzendari nagusi izendatu zuten. 2025ean kargua utzi zuen, gobernu berria osatu ondoren. Bere dimisioak Patricia Fanloren kargugabetzea behartu zuela uste dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estakak 
* Nafarroako Gobernuaren fitxa ofiziala
Colonia gazta

**Colonia gazta** behi-esnearekin egindako gazta erdi-gogor mota da, Uruguain tipikoa.

Bere izena Colonia departamenduari zor dio, non Nueva Helvecia hirian sortzen den eta gehienbat ekoizten den, baita Uruguai hego-mendebaldeko esne-arro osoan ere.

Gazta bigun gisa bereizten da, azal gogorra, kolore hori argia eta 5 eta 30 mm arteko begi ugari dituena, 12 hilabeteko hartzidura laktiko prozesu batetik lortua. 

Emmental gaztatik sortu bazen ere, trinkotasun eta zapore leunagoa du. 

## Historia 
Colonia gazta 1868an sartu zuen Juan Teófilo Karlenek, nazionalitate bereko Nueva Helvecia etorkin suitzar kolonia berrian, hark, bere familiarekin batera, hirian kokatu zen kultura berria eta esnekietan oinarritutako sukaldaritza estiloa hasteko, ordura arte bertako biztanleriaren ezagutzarako nahiko arrotza zena, hauen dieta gehienbat haragikietan.

## Ezaugarriak 
Hezetasun handiko gazta da, gantz-eduki ertainekoa, trinkotasun elastikoa eta kolore hori-zuri edo horixkakoa. Ehundura leun eta uniformea du, begi handi eta ondo banatuekin. Usain suabea du eta zaporea apur bat gozoa eta laktikoa. Zilindrikoa eta laua da. Oreak trinkotasun ertaina du, ez da gazta krematsuak bezala biguna, ezta birrintzeko gazta bezala gogorregia ere. Tannat edo Chardonnay ardoekin uztartzeko aproposa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eneko Yurramendi Alemán

**Eneko Yurramendi Alemán** (Donostia, 1970eko uztailaren 27a) nafar matematika irakaslea da, gaur egun Lekaroz BHIn. Euskadi Ta Askatasunako kidea zen. Aizarotz Kontseilu berriaren kudeaketa batzordeko presidentea da.

## Biografia 
1970eko uztailaren 27an jaioa Donostian, 2002ko otsailean atxilotu zuten Urbasa eta Ekaitza ETA komandoetako kide gisa. 2004ko otsailera arte egon zen espetxeratuta. Bi urteko espetxe zigorra ezarri zioten Alberto Vieda Morillas, Tomás Caballero Nafar Herriaren Batasunako zinegotziaren eta Francisco Casanova soldaduaren hiltzailea, bere etxean babesteagatik. Bere emaztea, Ane Mirem Gil Pérez-Nievas, gaur egun Nafarroako Unibertsitate Publikoko langilea, ere atxilotu zuten operazio berean. 2005eko maiatzean, Espainiako Polizia Nazionaleko Inteligentzia Unitate Zentralak txosten bat aurkeztu zion Espainiako Auzitegi Nazionalean, non Susperrengandik Frantzian atxilotu ondoren lortutako dokumentuen artean, Eneko Yurramendik prestatutako dokumentazioa zegoela adierazi zuen, non gazteei ETAn sartzeko kontratazio gutunak banatu zizkiela onartu zuen. 2012ko uztailaren 18an, Yurramendik gutun bat idatzi zuen Naizen egunkari digitalean, non Espainiako selekzioaren elastikoa zeramaten gazteen aurkako erasoak justifikatzen zituen eta *Gora ETA* oihuka aritzea defendatzen zuen.

Eneko kritikoa da Nafarroan hezkuntzan dagoen euskararekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anatoli Bondartxuk

**Anatoli Pavlovitx Bondartxuk** (Starokostiantyniv, 1940ko maiatzaren 31 – 2025eko abenduaren 23a) sobietar eta ukrainar atleta eta entrenatzailea izan zen, mailu-jaurtiketan aditua.

24 urterekin hasi zen mailu-jaurtiketan lehiatzen eta bere lehen lorpena 1969ko Europako txapelketa izan zen. 1972ko Udako Olinpiar Jokoetak eta 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen Sobietar Batasuneko taldean. Munichen urrezko domina irabazi zuen eta errekor olinpikoa lortu 75,50 metroko jaurtiketarekin. Montrealen brontzezko domina irabazi zuen.

Ondoren, atleten entrenamenduan aritu zen.
América Alonso

**María Golajovski Zaicev de Farias** (Kruševac, Jugoslavia, 1936ko abenduaren 4a - Miami, Ameriketako Estatu Batuak, 2022ko maiatzaren 14a), **Amerika Alonso** izenez ezagunagoa, Jugoslaviako eta Venezuelako aktorea izan zen. Lau hamarkada baino gehiagoko ibilbide artistikoa izan zuen, telenobeletan, antzerkian eta filmetan arituz.

## Ibilbidea 
Errusiako Iraultzako etorkinen alaba bakarra izan zen, opera-abeslaria izan zuen ama eta industria-ingeniaria aita. Bigarren Mundu Gerran eta naziek herrialdea inbaditu zutenean, kontzentrazio-esparru batean sartu zituzten bera eta bere familia. Bere aita zazpi urte bete baino lehen hil zen. 1948an Venezuelara emigratu zuen, eta bertan lehen hezkuntzako ikasketak egin zituen Nuestra Señora de Guadalupe ikastetxean, Sabana Granden, Caracasen. Ikastetxetik metro gutxira, arte eszenikoaren eskolan, Juana Sujo aktore eta maistra teatralaren bidez bideratu zuen bere interes artistikoa.

Irratian hasi zen ikasten; ondoren, Alejandro Casonaren Nuestra Natacha filmarekin egin zuen debuta antzerkian, 1952an, eta Teatro del Pueblo antzokian egin zuen lan, eta, gero, telebistan, Venezuelako Telebista Nazionalean. Ondoren, 1953an, Radio Caracas Televisión (RCTV) merkaturaten parte hartu zuen, Los Gavilanesekin. Bere lehen kontratua hilero 800 bolibarrekoa izan zen. RCTVn Amerika izena hartzea iradoki zioten, emigrazio helmugagatik, eta Jugoslaviako abizena Alicia Alonso dantzari kubatarragatik aldatzea.

Bere rol nabarmenetako bat Roman Chalbaudek zuzendutako Karramarroa filmean izan zen, La Gata Borrachaz gain; Miguel Curielen Una noche oriental filmean; eta Jose Alkatearen Seguro está el infierno filmean. Telebistako produkzioetan parte hartu zuen, besteak beste, Sopotocientos, La Cruz del Diablo, Sangre Indómita, Soledad, La Loba, Cumbres Borrascosas eta El Escándalo filmetan. Daniel Uribe Osío antzerki-zuzendariarekin ere lan egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikasleen ordezkaritza organo

[thumb|Historiako Ikasle Elkarteen Batasunaren 3. Batzarra, [Teheran, Iran]]
**Ikasleen ordezkaritza organoa** hainbat hezkuntza-erakundetan ikasleak ordezkatu eta koordinatzeaz arduratzen den erakundea da, unibertsitateetan ohikoena. Ikasle-kontseiluen helburua ikasleen interesak defendatzea da erakundearen barruan, hezkuntza-komunitateko beste kideekiko dituzten eskubideak babestuz.

## Erreferentziak
Martín Padrón

**Martín Padrón Rodríguez** (Ourense, 2005) galiziar ikasle eta matematikaria da.

Espainiar parte-hartzailea izan zen 2022ko Nazioarteko Matematika Olinpiada.

Ricardo Padrón Chaoren semea da, Orenseko Eskola Laboraleko matematika irakaslea. Martín IES As Lagoaseko ikaslea izan zen.

## Biografia 
2021ean, Espainiako Matematika Olinpiadan parte hartu zuen.

2022an, Espainiako Matematika Olinpiadan parte hartu zuen.

2022an, matematika ikasten hasi zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean.

Martínek 2023tik 2025era jokatu zuen Liga Matemátican.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juana Sujo

**Juana Sujovolsky Berconsky** (1913ko uztailaren 14a, Buenos Aires, Argentina - Caracas, Venezuela, 1961eko uztailaren 12a), **Juana Sujo** izenez ezagunagoa, Venezuelan errotu zen argentinar aktorea izan zen, Venezuelako antzerki garaikidearen aitzindaria.

## Biografia 
Jatorri judua zuen, eta haurtzaroa Argentinan igaro zuen gurasoekin, Adolfo Sujovolsky enpresaburu eta paper fabrikatzailearekin eta Sara Berkonskyrekin, biak Krimeako penintsulakoak, Ukraina hegoaldean. 

Lau urte zituela, Brasilera joan zen haiekin, eta han ikasi zuen hezkuntza formala eta portugesa. Alemaniara ere joan zen, Berta eta Ana ahizpekin batera eta Berlinen kokatu ziren 1923an. Piano, hizkuntza eta jarduera ikasketak burutu zituen, azken hauek Ilka Grüning austriar aktorearekin, aldi berean Max Reinhardt

1950ean "Juana Sujo Estudio Dramatikoa" sortu zuen Arte Ederren Museoan, eta 1952an Arte Eszenikoaren Eskola Nazionala bihurtu zen. Bere lan pedagogikoaren baitan ikasle belaunaldi garrantzitsua osatu zuen: Maritza Caballero, Esteban Herrera, Orangel Delfín eta América Alonso.

Sujok Venezuelako Antzerki Elkartea sortu zuen 1955ean, eta bertan Roman Chalbauden *Caín adoslescente* estreinatu zuen; 1958an, berriz, Los Caobos Antzoki Independentea, non Arturo Uslar Pietriren *Chúo Gil* eta Carlos Gorostiza eta Isaac Chocrónen beste lan batzuk estreinatu zituen; eta, gainera, publikoaren interesa piztu zuen egile klasikoen obrekiko, hala nola Eskilo, Garcia Lorca, Chéjov eta Lope de Vega.

Bere oroimenaren omenez, Arte Eszenikoen Eskolak eta Venezuelako antzerkigintzari emandako Juana Sujo Sariak bere izena daramate, baita Quebrada Hondako Artistaren Etxea Fundazioaren areto batek ere

Carlos Marquez aktorearekin ezkonduta egon zen eta 1961ean hil zen bat-bateko minbiziak jota.

## Filmografia 
* *La balandra Isabel llegó esta tarde* (1950)
* *El demonio es un ángel* (1950)
* *La trampa* (1949)
* *Como tú lo soñaste* (1947)
* *Besos perdidos* (1945)
* *Nuestra Natacha* (1944)
* *Eclipse de sol* (1943)
* *Cuando florezca el naranjo* (1943)
* *La hora de las sorpresas* (1941)
* *Último refugio* (1941)
* *Flecha de oro* (1940)
* *Dama de compañía* (1940)
* *La vida de Carlos Gardel* (1939) .... Bett
* *Das Kalte Herz* (1931-33, 2016) .... Munks Mutter

## Liburuak 
* Márquez, Carlos: *Juana Sujo*, Editorial FUNDARTE, Alcalde de Caracas (1996) ISBN 9802532398
* Dembo, Miriam: *Juana Sujo*, El Nacional; (2009)  / ISBN 9803952334
* Monasterios, Ruben. 1975. *Venezuelako antzerkiaren ikuspegi kritikoa*. Avila argitaletxea. Caracas.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* http://www.answers.com/topic/juana-sujo#ixzz1TVbpCOJX
* https://web.archive.org/web/20120508203857/http://encontrarte.aporrea.org/117/personaje/
* Venezuelan arrasto ezabagaitzak utzi zituen argentinar handi bat
Matematika Dekanoen Konferentzia

**Matematika Dekanoen Konferentzia** Espainiako unibertsitateek, sailek eta matematikarekin lotutako elkarteek parte hartzen duten elkarte bat da.

Urtero, aurrez aurreko bilera bat antolatzen du Espainiako unibertsitate batean.

2025eko irailean, Konferentziak kezka adierazi zuen Espainian matematika irakaskuntzak hartzen ari den norabidearekiko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Núria Planas

**Núria Planas Raig** (Bartzelona, ​​1972) Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko ikertzaile eta matematika irakasle katalana da, Matematika Hezkuntzan Ikerketarako Espainiako Elkarteko presidentea (2024tik) eta Agència d'Avaluació i Prospectiva de l'Educacióko zuzendaria (2025etik).

## Biografia 
Zientzia Zehatzetan lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitatean 1995ean eta doktoretza lortu zuen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan 2001ean María Núria Gorgorió i Solák zuzendutako ''Obstacles en l'aprenentatge matematic: la diversitat d'interpretacions de la norma'' tesiarekin. Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Matematika eta Zientzia Esperimentalen Irakaskuntza Saileko irakasle titularra da eta Oxfordeko Unibertsitateko Hezkuntza Saileko ikerketa irakasle ohorezkoa 2021etik. Hegoafrikako Unibertsitateko Matematika Hezkuntza Saileko ikerketa irakasle apartekoa izan zen zortzi urtez, 2013an hasita.

2026an, 2026ko Matematikarien Nazioarteko Biltzarran parte hartuko du, matematika hezkuntzaren atalean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javi Soroeta

**Francisco Javier Soroeta Rodríguez** (Donostia, Gipuzkoa, 2005eko otsailaren 16a-) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari lanetan aritu ohi da. Antiguoko eta Errealaren harrobian hezia, Berion eta Sansen jokatu du. Bigarren talde txuriurdinarekin 2025eko ekainean Bigarren mailarako igoera lortu zuen. 2025eko udan talde txuriurdina utzi eta Real Unionekin sinatu zuen Bigarren Federazioan jokatzeko.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
GalUAB

**GalUAB** Bartzelonako Unibertsitate Autonomoaren taldea Liga Matemátican.

## Historia 
2023ko urriaren 6an, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko errektoreak, Javier Lafuentek, taldea errezibitu zuen.

2024ko otsailaren 18an, Kataluniako Matematika Museoan, GaUB (Bartzelonako Unibertsitateko taldea) eta Gatois (taldearen izen zaharra) arteko partida jokatu zen aurrez aurre.

Oriol Bosquet izan zen ordezkaria lehen edizioan.

2024ko azaroaren 21ean, GalUABek lankidetza-hitzarmena sinatu zuen *TOT Cerdanyola*rekin.

2024ko azaroaren 24an, GaUB eta GalUABen arteko partida jokatu zen aurrez aurre Kataluniako Matematika Museoan.

2024ko abenduaren 5ean, GalUAB eta UdGenius (Gironako Unibertsitateko taldea) arteko partida jokatu zen Viceko Unibertsitatean. Partida 2-2 amaitu zen.

2025eko otsailaren 14an, hitzaldi bat eman zuten Cerdanyola del Vallèseko Jaume Mimó Institutuan.

2025eko otsailaren 25ean, GalUABek Eulerianos eta GalUABen arteko partida antolatu zuen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Hezkuntza Zientzien Fakultatean, matematikaren eta matematika-hezkuntzaren arteko harremanari buruzko mahai-inguru baten ondoren. Bertan parte hartu zuten Nicolás Atanesek, Tomàs Planellesek moderatzaile gisa eta Núria Planasek. Marta Bertrán fakultateko dekanoak aurkeztu zuen mahai-ingurua.

2025eko martxoaren 7an, Los Algebraicos eta GalUABen arteko partida jokatu zen Tarragonan. Emaitza 2-1ekoa izan zen Bartzelonako taldearen alde.

2025eko martxoaren 5ean, partida bat jokatu zen Alacanteko Unibertsitate Autonomoko Sabadellgo campusean taldearen aurka, eta 3-0 irabazi zuten. Pepe Cunill atleta olinpiko eta Unibertsitate Autonomoko ikaslea bertan izan zen jokalariak ezagutzeko.

2025eko martxoaren 11n, Carlos Cordón Núñez Cerdanyola del Vallèseko alkatearekin bildu ziren matematika sustatzeko.

2025eko apirilaren 6tik 9ra, 2024-2025 Liga Matemáticako Azken Fasean parte hartu zuten Oviedon.

2025eko apirilaren 9an, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Erakundeen Azokan parte hartu zuten.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Aitor Intxausti

**Aitor Intxausti Martitegi** (Zornotza, Bizkaia, 2002ko uztailaren 13a) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Eskuin atzelari lanetan aritzen da. Athletic eta bere jaioterriko Amorebietaren harrobian hezia, lehen talde zornotzarrarekin Bigarren mailarako igoera lortu zuen 2021ean, baina ez zuen zilarrezko mailan jokatzeko aukerarik izan. Bigarren talde zornotzarrarekin Bizkaiko Ohorezko Mailarako igoera lortu zuen 2025eko udan. Uda horretan bertan lehen taldera igo zen ofizialki Bigarren Federazioan jokatzeko.

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29 eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Javier Belausteguigoitia

**Javier Belausteguigoitia Corra** (Euskal Herria, 2006) EHUlerren lehiatzen den euskal matematikaria da.

## Biografia 
Javierrek 2023ko Espainiako Matematika Olinpiadan parte hartu zuen. Matematika eta Fisikako Gradua ikasten du —aldi berean egiten dituen titulazioak—, Euskal Herriko Unibertsitatean.

2025eko urtarrilean, Liga Matemáticako Matemágicosen eta EHUlerren arteko partidan parte hartu zuen, Bilbon, eta etxeko taldeak 3-1 irabazi zuen.

2025ko abenduan, Simon Marais Mathematics Competition txapelketan 15 postua lortu zuen banakako sailkapenean, eta horri esker, Espainiako lehen postuan kokatu da herrialdekako sailkapenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Maria eliza (Lebeña)

**Santa Maria eliza** edo **Santa Maria Lebeñako eliza**, Espainiako Lebeña herrian dagoen eliza bat da, Kantabriako Cillorigo de Liébana udalerrian.

X. mendeko mozarabiar artearen barnean sailkatutako Espainiako arte prerromanikoaren adibide nabarmenetakoa da.

924an Liébanako kondeak ziren On Alfontso eta On Justak eraiki arazi zuten.
Lebeña

**Lebeña**, Espainiako iparraldeko Cillorigo de Liébana udalerrian dagoen herri bat da, Kantabria erkidegoko Liébana eskualdean.

2024an 82 biztanle zituen. 

## Leku interesgarriak 
* Santa Maria eliza (Lebeña): X. mendeko eliza prerromanikoa.
Maalula

**Maalula**, arameraz *Maʿlūlā*, arabiera معلولا‎ *Maʿlūlā*, "sarbide", Siriako herri kristau bat da, Rif Dimashq eskualdean.

2004an 2.762 biztanle zituen.

Herri honen ezaugarri nabarmenena biztanlego arameera hiztuna nagusi duen bi herrietako bat izatean datza, bestea aldameneko Jubb'adin herria izanik. Siriako Gerra Zibila gertatu arte Al-Sarkha herrian ere mintzatzen zen.
Castil de Carrias

**Castil de Carrias** edo **Castil de Carrias**, Espainiako Belorado udalerrian dagoen herri bat da, Gaztela eta Leon erkidegoko Burgosko probintzian.

2024an ez zuen batere biztanlerik, azkena 1994an hil zen, Florentino González, 15 urtez bertan bakar-bakarrik bizi izan zena.
Zayoha Ferrer

**Zayoha Ferrer Florez** venezuelar jatorriko bilbotar estetizista eta emakumezko edertasun-modelo transgeneroa da. Emakume transgeneroentzako Miss Trans Europa nazioarteko edertasun lehiaketaren 2025eko edizioa irabazi zuen Espainiako ordezkari gisa. Lehiaketa irabazteagatik jaso zuen sariaren zati bat, ebakuntza estetiko baterako zen diru-laguntza zegokiona, beste lehiakide bati oparitu zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dos Aguasko markesaren jauregia

**Dos Aguasko markesaren jauregia**,  eta , Espainiako Valentzia hirian dagoen rokoko estiloko jauregi bat da, Valentziako Erkidegoan. Alde Zaharran dago, Querolt poetaren kalean.

## Eraikinak 
XV. mendean Rabassa de Perellós familiak, Dos Aguasko markesak zirenek, eraiki arazi zuten. 1704ko Tomàs Vicent Tosca i Mascóre planoaren arabera jatorrizko eraikina gotikoa zen.

1740 aldera Giner Rabassa de Perellós y Lanuzaren eskutik zaharberritua izan zen, Hipólito Rovira margolaria, Ignacio Vergara eskultorea eta Luis Domingo apaintzailearen laguntza izan zuelarik. 

Gaur egun González Martí Zeramika eta Arte Suntuarien Museo Nazionalaren egoitza da.
Filipe (antipapa)

**Filipe** (VIII. mendea) egun batez antipapa izan zen, 768ko uztailaren 31n.

Filipe Eskilinoko San Vito monasterioko apaiza zen, fakzio etsaiak Paulo I.a aita santuaren oinordeko baten bila zebiltzan bitartean. Christophorus administrazio-burua (*primicerius*) eta haren seme Sergius aita santuaren diruzaina Desiderio errege lonbardiarrarekin aliatu ziren Konstantino II.a, erromatar fakzio militarraren hautagaia, kargutik kentzeko.

Desideriok Waldipert apaiza bidali zuen Chistophorus eta Sergiusekin batera Erromari erasotzeko eta Konstantino II.a kargutik kentzeko. Konstantino harrapatu ondoren, Waldipert San Vitoko monasteriora joan zen Sergiusi abisatu gabe. Han Waldipertek esan zion Filiperi San Petrik aita santu aukeratu zuela, eta Laterango jauregira eraman zuen. Han, Filipek festa tradizionala ospatu zuen elizako eta estatuko dignatarioen aurrean.

Bitartean, Christophorus Erromako ateetara iritsi zen eta Filipe aita santu izendatu zutela jakin zuen. Orduan adierazi zuen ez zela Erroman sartuko Filipe kargutik kendu arte.

Hautapena elbarritzat jo zuten, Filipe simoniaren erruduntzat jo zuten eta kargutik kendu eta bere monasteriora bidali zuten. Christophorus Erroman sartu zen eta Eztebe III.a aita santuaren hautaketa gainbegiratu zuen.
Olimpiada Matemática Nacional

**Olimpiada Matemática Nacional** (euskaraz: *Matematikako Olinpiada Nazionala*) matematika lehiaketa bat da, Matematika Irakasleen Elkarteen Espainiako Federazioa urtero antolatua DBHko bigarren mailako ikasleentzat, (13-14 urteko ikasleentzat).

Parte hartzeko, ikasleek autonomia erkidegoaren lehen fasean sailkatu behar dute. Lehen edizioa 1990ean egin zen Nafarroan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alejandro Sierra Sabbadin

**Alejandro Daniel Sierra Sabbadin** (2004ko urriaren 26a – 2025eko otsailaren 23a) atleta eta matematika ikasle aragoiarra izan zen.

## Biografia 
Gaztetan atleta gisa bikain aritu zen, eskualde eta nazio mailan lehiatuz.

Matematika ikasketak egin zituen Zaragozako Unibertsitatean. Matematika Ikasleen Elkarte Nazionalak antolatutako estatu mailako matematika lehiaketa Liga Matemátican parte hartu zuen jokalari gisa, zehazki 2024an Tuteran jokatutako partidan, non Zaragozako Unibertsitateko taldea ordezkatu zuen.

2025eko otsailaren 23an hil zen, gaixotasun luze baten ondoren. Liga Matemática 2024-2025ean azken fasean gogoratu zuten, Oviedon. 2025ean Zaragozan ospatu zen Matematika Dekanoen Konferentzian, minutu bateko isilunea egin zen haren oroimenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Ander Alonso

**Jon Ander Alonso Ortiz de Elguea** (Donostia, 2002) euskal matematikaria da.

URracas del Ebro Liga Matemáticako taldeko kidea izan zen, eta Vaya Primos matematikaren dibulgazio-taldeko kidea izan zen.

## Biografia 
Jon Ander Alonsok matematika eta informatika ingeniaritza ikasi zituen Errioxako Unibertsitatean, non nazioarteko matematikako lehiaketetan nabarmendu zen. 2024an graduatu zen, eta Euskal Herriko Unibertsitatean ikasketen azken urtea amaitu zuen, SICUE programaren barruan.

2024ko martxoaren 23an, URracas del Ebro eta Proposición Indecente Liga Matemática partida jokatu zuen Tuterako *Letras a la taza* kafetegian, erriojantarren garaipena 3-1 lortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mathematics Subject Classification

**Mathematics Subject Classification** sailkapen alfanumerikoko eskema bat da, bi matematika berrikuspen datu-base nagusietako langileek elkarlanean ekoiztu dutena, Mathematical Reviews eta Zentralblatt MATH. MSC matematikako aldizkari askok erabiltzen dute, ikerketa-artikuluen eta artikuluen egileei eskatzen dietenak Matematikako Gaien Sailkapeneko gaien kodeak beren artikuluetan zerrendatzeko. 

Gaur egungo bertsioa MSC2020 da. 10 urtean behin bertsio berri bat argitaratzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sunjong

**Sunjong** (Seul, 1874ko martxoaren 25a – *ibidem*, 1926ko apirilaren 24a) Koreako inperioko bigarren eta azken enperadorea izan zen 1907tik 1010era.

Gonjong enperadorearen eta Myeongseong enperatrizaren semea izan zen Sunjong. 1897ko urriaren 12an Koreako Inperioko printze oinordeko izendatu zuten eta 1898an armada inperialeko landa-mariskal.

1907ko uztailaren 19an, Sunjong Koreako enperadore izendatu zuten, bere aita Gonjong boteretik kendu ondoren, japoniarren presioen ondorioz.

Sunjongen erregealdia Koreako gobernu japoniarraren esku-hartze armatuak mugatu zuen. 1907ko Japoniaren eta Korearen arteko itunari esker, Japoniak Koreako administrazioan esku hartu zuen eta ministro japoniarrak sartu zituen Koreako gobernuan. Azkenik, 1910ean, Japoniak Korea bereganatu zuen.

Anexio itunaren ondoren, Sunjong Changdeokgung jauregian bizi izan zen preso.
Maria Antonova

**Maria Nikolaievna Antonova** (, ; Levzha, 1926ko abuztuaren 24a – Saransk, 2020ko martxoaren 1a) sobietar-errusiar abeslari mokxa izan zen.

## Bizitza 
Maria Antonova 1926ko abuztuaren 24an jaio zen Levzha herrian, gaur egungo Mordoviako Ruzaievski barrutian. 1945ean, Saratoveko Kontserbatorioko Mordoviar estudioan graduatu zen. Ondoren, Mordoviako Musika Antzokiko abesbatzako kide bihurtu zen, eta 1948tik aurrera, Umarina abesti eta dantza taldeko bakarlari. 1955etik 1993ra, Mordoviako Estatu Filarmonikako bakarlaria izan zen. Mordoviar zein errusiar abesti herrikoiak interpretatu zituen, baita sobietar musikagileen lanak ere.

Maria Antonova errusiar abesti lirikoen interpretatzaile onenetakotzat hartzen zen. *Umarina* () abestia, 1957an Moskuko Gazte eta Ikasleen Munduko Jaialdian lehen aldiz jo zena, mordoviar abesti herrikoi ezagunenetako bat bihurtu zen.

Antonova 2020ko otsailaren 29an hil zen, 93 urte zituela, eta Saranskeko 2. hilerrian dago hobiratuta.
* 1980: Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboko Herri Artista
* 1986: Herrien arteko Adiskidetasunaren ordena
* 2000: Mordoviako ohorezko herritarra

## Iruditegia 

Fitxategi:Мария Антонова.jpg|Maria Antonova 1990eko hamarkadan.
Fitxategi:Концертное платье Марии Антоновой.jpg|Antonovaren kontzertuko jantzia.
Fitxategi:Пояс с кистями от концертных костюмов Марии Антоновой.jpg|Antonovaren gerrikoa.
Fitxategi:Нагрудное украшение Марии Антоновой.jpg|Antonovaren lepokoa.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vince Zampella

**Vincent Walter Zampella II** (1970eko urriaren 1a, Los Angeles konderria, Kalifornia – Los Angeles, 2025eko abenduaren 21a), estatubatuar bideojoko diseinatzaile bat izan zen, Infinity Ward, Respawn Entertainment eta DICE bideojoko konpainien sortzaileetako bat izan zena.

Bera buru ziten programatzaile taldeek bideojoko nabarmen hauek sortu zituzten: *Medal of Honor: Allied Assault* (2002), *Call of Duty* (2003), *Call of Duty 2* (2005), *Call of Duty 4: Modern Warfare* (2007) eta *Call of Duty: Modern Warfare 2* (2009).
Estatistika eta Operazio Ikerketaren Elkartea

**Estatistika eta Operazio Ikerketaren Elkartea** Estatistikaren eta Ikerketa Operatiboaren ezagutza eta jarduera sustatzeko Espainiako matematika erakundea da. Zazpiehun bazkide inguru ditu. 2025etik Dolores Martínez Miranda da presidentea.

## Historia 
Elkartea 1962ko otsailaren 12an sortu zen Ikerketa Operatiboko Espainiako Sozietate gisa, Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Gorenari lotutako Estatistika Ikerketen Institutuaren lokaletan, nahiz eta bere eremua 1976ko ekainaren 30etik estatistikara eta informatikara zabaldu zen. 1984ko abenduaren 20an estatutuak, zereginak eta izena aldatu zituzten, eta egungo izena jaso zuten.

2025ean, Datuen Zientzia bere izenean gehitu zuen.

## Lehendakarien 
Hau da elkarteko presidenteen zerrenda 1962az geroztik:
* Fermín de la Sierra (1962-1969)
* Sixto Ríos García (1969-1984)
* Pilar Ibarrola Muñoz (1984-1986)
* Marco A. López Cerdá (1986-1989)
* Daniel Peña Sánchez de Rivera (1989-1992)
* Elías Moreno Bas (1992-1994)
* Jesús T. Pastor Ciurana (1994-1998)
* Rafael Infante Macías (1998-2001)
* Pedro Gil Álvarez (2001-2004)

* Domingo Morales González (2004-2007)
* Ignacio García Jurado (2007-2010)
* José Miguel Angulo Ibáñez (2010-2013)
* Leandro Pardo Llorente (2013-2016)
* Emilio Carrizosa Priego (2016-2019)
* Jesús López Fidalgo (2019-2022)
* Begoña Vitoriano Villanueva (2022-2025)
* Dolores Martínez Miranda (2025–)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dolores Martínez Miranda

**María Dolores (Lola) Martínez-Miranda** espainiar matematikaria eta unibertsitateko irakaslea da. Gaur egun, Estatistika eta Ikerkuntza Operatiboko katedraduna da eta Estatistika eta Operazio Ikerketaren Elkarteako presidentea da 2025tik.

## Ibilbide akademikoa 
Martínez-Miranda Granadako Unibertsitatean doktoratu zen, regresio lineal lokala eta banda-zabaleraren hautaketari buruzko tesi batekin. Bere karrera nazioartean garatu du, Europako hainanbat erakundetan ikertzaile gisa arituz.

2012an, Marie Curie banakako beka bat jaso zuen, Londresko City Unibertsitateko Bayes Business School-en (lehen Cass Business School zena) bi urtez ikerketa proiektu bat garatzeko. Jens P. Nielsen irakaslearekin batera, aseguru-industrian eragin handia izan zuen proiektu interdisziplinario bat burutu zuen. Lan horrek Solvency II araudiaren arazo metodologiko garrantzitsuenetako bati —ordaindu gabeko pasiboen arriskua monitorizatzeari— soluzio esplizituak eman zizkion.

Hainbat unibertsitatetan egin ditu egonaldiak eta lankidetzak, besteak beste:
* Mannheimeko Unibertsitatea (Enno Mammen-ekin)
* Oxfordeko Unibertsitatea (Bent Nielsen-ekin)
* Berkeleyko Unibertsitatea (Nicholas Jewell-ekin)
* Genevako Unibertsitatea
* Göttingengo Unibertsitatea (Stefan Sperlich-ekin)
* KU Leuven (Ingrid Van Keilegom-ekin)

Gaur egun, Bayes Business School-eko irakasle bisitari ohoretsua da.

## Ikerketa-eremuak 
Bere ikerketa estatistikako funtsezko funtzioen (dentsitatea, arriskua, intentsitatea eta erregresioa) estimazio ez-parametrikoaren alderdi teoriko eta metodologikoetan zentratzen da. Horrez gain, teknika horiek aplikazio praktikoetara bideratu ditu:
* Aktuaritza-zientziak (aseguruak).
* Epidemiologia.
* Demografia.

Berrogei artikulu baino gehiago argitaratu ditu nazioarteko aldizkari ospetsuetan, hala nola *Journal of the Royal Statistical Series*, *Biometrika* eta *Journal of the American Statistical Association*. Espainiako estatistika ez-parametrikoaren talde garrantzitsuenetako kidea da, Wenceslao González Manteigak zuzendutako taldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nam Sung-yong

**Nam Sung-yong** (1912ko azaroaren 23a - 2001eko otsailaren 20a) korear olinpiar bat izan zen, 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan maratoian brontzezko domina irabazi zuena, lasterketa 2 ordu, 31 minutu eta 42 segundotan osatuz.

Junenen (Suncheon) jaio zen, Korean, Japoniako Inperioan, eta goi-mailako hezkuntza Japonian jaso zuen. Sohn Kee-chung urrezko domina irabazi zuenak bezala, Nam Sung-yongek bere izenaren japonierazko ahoskera erabili zuen, Nan Shōryū, Korea garai hartan Japoniako Inperioaren parte baitzen.

Olinpiar Jokoen ondoren, Nam Sung-yongek Koreako Kirol Elkartean lan egin zuen Sohn Kee-chungekin.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Armas Toivonen

**Armas Adam Toivonen** (1899ko urtarrilaren 20a, Halikko – 1973ko irailaren 12a) finlandiar atleta bat izan zen, bere ibilbidean batez ere gizonezkoen maratoian lehiatu zena.

Finlandiaren izenean lehiatu zen 1932ko Udako Olinpiar Jokoetan, Los Angelesen (Ameriketako Estatu Batuak) ospatu zirenean, eta brontzezko domina irabazi zuen gizonezkoen maratoi lehiaketan. Toivonenek maratoia irabazi zuen 1934ko Europako Atletismo Txapelketan.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Liga Matemática 2025-2026

**Liga Matemática 2025-2026** Liga Matemáticaren hirugarren edizioa izan zen.

2025eko irailaren hasi zen eta 2026ko apirilaren bukatuko da.

## Historia 
Matematika Ikasleen Elkarte Nazionalak 2025eko apirilean baieztatu zuen Ligaren hirugarren edizioa izango zela. Talde berriak espero dira, baita parte-hartzaile berriak ere, Miguel Cores Mejuto barne.

2025eko uztailaren 25ean Granadan egindako Batzar Nagusiaren ostean aukeratutako Liga Matemáticako bozeramailea Adrián Montoya Pavón da.

2025eko abenduaren 3an, GaUB eta GalUAB arteko partida jokatu zen Kataluniako Matematika Museoan. Claudi Alsinaren omenez jokatu zen.

## Ekipoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lluís Amiguet

**Lluís Amiguet** (Tarragona, 1964) kazetari espainiarra da, 1998ko urtarrilean sortu zenetik *La Contra* de La Vanguardiarekin kolaboratu duena.

Filologian lizentziatua da Bartzelonako Unibertsitatean eta Informazio Zientzietan Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan. New Yorkeko Unibertsitateko Rotary Fellow izan zen, Rovira i Virgili Unibertsitateko irakaslea eta ESADEko irakasle bisitaria. Europe Today, National Geographic eta BBCko The New York University Review of International Affairs aldizkarietan kolaboratu du.

2022an, TEDx hitzaldia eman zuen La felicidad son momentitos; y la vida, apaños.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clarence DeMar

**Clarence Harrison DeMar** (1888ko ekainaren 7a - 1958ko ekainaren 11) AEBetako maratoilaria izan zen, zazpi Bostongo Maratoi irabazi zituena eta brontzezko domina irabazi zuena Parisen egindako  1924ko Udako Olinpiar Jokoetan. "Mr. DeMarathon" ezizenez ezagutzen zen.

## Biografia 
DeMar Madeiran (Ohio) jaio zen. 1910eko Bostongo Maratoia izan zen DeMarren lehenengoa. eta 2. postuan amaitu zuen. Geroago, 1910ean, mediku batek bihotzeko murmurioa zuela aholkatu zion eta urtebete edo biren buruan korrika egiteari utzi behar ziola. Hurrengo urtean, Bostongo Maratoian, irteera-lerroan zeuden medikuek bihotzeko murmurioaz ohartarazi zioten eta nekatuta bazegoen lasterketa utzi eta ez zuela lasterketa gehiago egin behar esan zioten. Hala ere, 2:21:39an irabazi zuen, zirkuituko errekorra hautsiz. DeMar AEBetako maratoi taldeko hamabi kideetako bat izan zen 1912ko Udako Olinpiar Jokoetan, non gaizki egin zuen korrika, 12. postuan amaituz, entrenatzaileen kontrol diktatorialak atleten entrenamenduan taldearen errendimendua kaltetu zuela kexatuz.

DeMarrek bere arrakasta jarraitu zuen 1925eko Bostongo Maratoian bigarren postua lortuz eta hurrengo urtean hirugarrena. Ondoren, bost maratoi garaipen jarraian lortu zituen: Baltimoreko Maratoian 1926ko maiatzaren erdialdean; Sesqui-Centennial Maratoian (Filadelfian) ekainean; Port Chester Maratoian urrian; Baltimoreko Maratoian berriro 1927ko martxoan; eta, 1927ko apirilaren 19an, Bostongo Maratoian. Hurrengo urtean berriro irabazi zuen Bostonen 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan lekua ziurtatzeko, baina gaizki egin zuen lasterketa eguraldi hotzean, 27. postuan amaituz. Beste Bostongo Maratoi bat irabaziko zuen 1930ean, 41 urte zituela.

1929an, DeMar ezkondu eta Keene Normal School-en inprimaketa eta industria historia irakasten hasi zen lanean, diru-sarrera egonkorragoak ziurtatzeko. Denbora eman zuen Camp Zakelon (Long Lake-n, Mainen), gazteentzako kanpalekuaren egunkariaren argitalpena gainbegiratzen. 1932ko udazkenean, master bat egiten hasi zen (1934ko ekainean lortu zuena) Bostongo Unibertsitatean. Korrika, oinez eta auto-stopa eginez joan zen Bostonera Keene-tik, New Hampshire-tik (bide bakarretik, 90 milia) eta buelta astero. DeMar-ek korrika jarraitu zuen hil baino gutxira arte, 65 urterekin bere azken Bostongo maratoia eta 69 urterekin 15 kilometroko lasterketa bat eginez. 70 urterekin hil zen minbiziaz. 2010ean, DeMar hil ondoren National Distance Running Hall of Fame-n sartu zuten. Clarence DeMar maratoia urtero egiten da Keenen 1978az geroztik, haren omenez.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Larredeko dorrea

**Larredeko dorrea**, , Espainiako Samianigo udalerriko Larrede herrian dagoen forre bat da, Aragoi erkidegoko Huescako probintzian.

Gair egungo gotorlekua jafa 992ean bazen aurrekoaren gain eraiki zen. 

1121ean Galin Larredekoaren jabetzakoa zelako aipamena bada.
Northridge (Los Angeles)

**Northridge**, AEBetako Los Angeles hiriko auzo bat da, Kalifornia estatuan. San Fernando haranan dago.

2008an 61.993 biztanle zituen.
Chiesa del Purgatorio (Polignano)

**Purgatorioko** edo **Garbitokiko Eliza (**italieraz **Chiesa del Purgatorio)** Polignano hirian (Apulia, Bari probintzia, Italia) dagoen bat den eraikin erlijioso bat da. Via Mulini kalean dago kokatua eta eliza barrokoa da.

Eraikinaren jatorrian, XV. mendeko San Martini eskainitako kapera bat dago. Gurtza-leku txiki haren ondoan hilerri bat zegoen, non familia pobreen seme-alabak lurperatzen zituzten. Polignanoko jaurren heriotza-tasa handia zela eta, Purgatorioko Kongregazioko anaiek, 18. mendean finantzatu zuten elizaren eraikuntza: garbitokiaren kontzeptua, hil ondoren oraindik zeruratu gabe dauden arimen kargaren arintzean laguntzea, haurren heriotzarekin lotzen zen gai teologikoa zen. Hortaz, kapera zaharra, 18. mendeko elizan sakristia gisa integratu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak