open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Armiñako kobak

[alt=Armiñako koben artean, hauxe da ezagunena (Lamiñen Sistemako goiko sarrera)|thumb|420x420px|Armiñako koben artean, hauxe da ezagunena ([Lamiñen Sistemako goiko sarrera). Argazkia: ADES]]

**Armiñako kobak** Amorotoko (Bizkaia) Armiña baserriaren inguruan dauden hainbat haitzulo dira.

## Izena 
Haien artean zenbakien bitartez bereizten dira, baina honen kontura nahasmena dago; baita handik hurbil, Berriatuako (Bizkaia) Atxurra baserriaren inguruan dagoen beste kobazulo baten toponimoarekin ere. Horretara, Armiñako haitzuloak ongi bereizteko ezinbestekoa da koordenatuak erabiltzea. Jarraian adierazten direnak UTM 30 dira (datum ETRS89):

* 541008 / 4797285: ezagunena da, BI-2405 bide ondoan dagoelako eta Lamiñen Sistemaren goiko sarrera delako. Abentura enpresek eta espeleoturistek asko bisitatzen dute, ibilgailuak bertan aparkatuz. Iturrien arabera, Armiña, Armiña I edo Armiña II edo Armiña V bezala aipatua ikusiko dugu.
* 540793/4797467 Armiña IV izenarekin ezagutzen dena.
* Armiña III: Bizkaiko Espeleologia Taldearen (BET) katalogoan VI-292 kodea eman zion, eta hau ere lokalizatzeke dago.
alt=Armiña IV kobazuloa (Amoroto, Bizkaia)|thumb|Armiña IV kobazuloa (Amoroto, Bizkaia)
Hauen ondoan, 541022 / 4797180 koordenadetan aurkitzen dena aipatu beharra dago, Atxurrako haitzuloa alegia. Literatura arkeologikoan sarri aipatzen den Armiñako Aztarnategi Arkeologikoa koba honen beheko galerian kokatzen da; izendapen honen egokitasuna eztabaidan dago, nahasmena ekartzen baitu (adibidez 1982eko Bizkaiko Karta Arkeologikoarena: bertan aztarnategi honan aipua ikus dezakegu, Lamiñen Sistemako topografiaren ondoan). Errore logikoak dira, arkeologia mundutik aparte inork ez duelako zulo hau –Atxurrako beheko sarrera- Armiña izenez ezagutzen.

## Ikus, gainera 
* Armiñako Aztarnategi Arkeologikoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txillardegi (murala)

***Txillardegi murala*** 2018an Txillardegiren omenez Donostiako Gaskoina plazan (Txillardegi plazan) jarri zen horma-irudia da.

[thumb|[Ibon Sarasola hizketan Txillardegiren muralaren inaugurazioan Donostiako Gaskuña plazan.]]
Horma-irudian azaltzen den "Euskaldunon aberria euskara da" leloa Txillardegirena da, eta Sabino Aranaren esaldiaren ("Euskadi euskaldunon aberria da") parafrasia da.

Mikel Herrero artista izan zen irudiaren egilea, Donostiako Antigua auzoan Imanol Larzabalen omenez ere beste horma-irudi bat egina zuena.

2018ko urtarrilaren 14an inauguratu zen horma-irudia, Txillardegiren heriotzaren 6. urteurrenean. Bertan parte hartu zuten Ibon Sarasola euskaltzainak, Joxe Manuel Odriozola soziolinguistak, eta Beñat Gaztelumendi bertsolariak. Euskara batua sortzeko Txillardegik egin zuen lan erraldoia aitortu zuten. 
[ezkerrera|thumb|[Gaskoinia plaza (Donostia)|Txillardegi plaza (2018)]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txillardegi
* Txillardegi etxea
* Txillardegi Plaza (Donostia)
* Txillardegi-Hausnartu sariak
* *Txillardegi Liburutegia* (bertsoak)

* Graffitiak
* Ipar Irlandako muralak

## Kanpo estekak
Didimotika

**Didimotika** (,  ahoskatua; ; ) Greziako Ekialdeko Mazedonia eta Traziako hiria eta udalerria da. 2011n 9.263 biztanle zituen eta Turkiako mugatik bi kilometrotara dago.

## Auzoak 
* Didimotika (Didimotika, Zoodochos Pigi, Neoi Psathades)
* Asvestades
* Asimenio
* Ellinochori (Ellinochori, Tirea, Lagos)
* Isaakio
* Karoti
* Koufovouno
* Kyani
* Mani (Mani, Evgeniko, Sitaria)
* Petrades
* Poimeniko
* Prangio
* Pythio (Pythio, Rigio, Stathmos)
* Sitochori
* Sofiko

## Kanpo estekak
Andresa Portugal (murala)

**Andresa Portugal** horma-írudia Donostiako Bretxa merkatuan dago. Udalak jarri zuen 2012an arrain-saltzailea izan zen Andresa Portugalen omenez. Horma-irudiak argazki bat jasotzen du kristal eta marko batean.

Oiartzungoa izanda, Donostiara ezkondu zen arrantzale batekin. Kalean arrainak saltzen lan egin zuen 70 urte luzetan, eta arrain garbitua saltzeari utzi zion azkena izan zen. Oso ezaguna eta maitea zen donostiarren artean eta Donostiako udalak hiritar merezimenduaren domina eman zion 2012. urtean.

Bretxako azokan urteetan lan egin zuen txoko berean kokatuta dago zuten horma-irudia.

## Erreferentziak 
thumb|ezkerrera|300px|Horma-irudia Bretxako azokan

## Kanpo estekak
How to Marry a Millionaire

**How to Marry a Millionaire** (euskaraz "Nola Ezkondu Aberats Batekin") 1953ko Jean Negulescok zuzendutako amodiozko komedia film bat da. Betty Grable, Marilyn Monroe, Lauren Bacall, William Powell, David Wayne, Rory Calhoun eta Cameron Mitchell aktoreek antzeztu zuten.

Zoë Akinsen *The Greeks Had a Word for It* ("Greziarrek Horretarako Hitz Bat Zuten") eta Dale Eunson eta Katherine Alberten *Loco* antzezlanetan oinarritua dago.

20th Century Fox ekoiztetzeak CinemaScope sisteman zinemaratutako bigarren filma izan zen, urte berdinean estreinaldian *The Robe* filmaren ondoren.

Jantzi-diseinu onenaren Oscar Sariaren (Charles LeMaire eta William Travilla) izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Schatze Page (Lauren Bacall), Loco Dempsey (Betty Grable) eta Pola Debevoise (Marilyn Monroe) aberats batekin ezkontzea amets egiten duten hiru modelo dira. Ametsa betetzeko asmoz, New York hirian luxuzko atiko bat alokatu dute, bertan beren helburua lortzeko egitasmoa prestatzeko. Hiruek gizon aberats bana topatuko dituzte, baina denbora igaro hala maitasuna dirua baino garrantzitsuagoa dela jabetuko dira.

## Aktoreak 
* Betty Grable: Loco Dempsey
* Marilyn Monroe: Pola Debevoise
* Lauren Bacall: Schatze Page
* David Wayne: Freddie Denmark
* Rory Calhoun: Eben
* Cameron Mitchell: Tom Brookman
* Alex D'Arcy: J. Stewart Merrill
* Fred Clark: Waldo Brewster
* William Powell: J.D. Hanley

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Lurmuturreko probintzia

**Lurmuturreko probintzia** (Afrikaansez: Kaapprovinsie), baina baita ere **Provinsie Kaap die Goeie Hoop**, **Die Kaap** eta **Kaapland**, Hegoafrikar Batasuneko probintzia bat izan zen, eta ondoren Hegoafrikako Errepublikakoa. Lurmuturreko kolonia zaharraren barne zegoen, eta Lurmutur Hiria izan zen bere hiriburua. Apartheidaren garaia amaitu ondoren, Lurmuturreko probintzia Lurmutur Ekialdea, Lurmutur Iparraldea eta Lurmutur Mendebaldea probintzietan banatu zen.

## Historia 
Hegoafrikar Batasuna 1910ean eratu zenean, jatorrizko Lurmuturreko kolonia Lurmuturreko probintzia izenez berrizendatu zuten. 

Hegoafrikako lau probintzietako handiena izan zen, aurretik anexionatutako eskualdeak barne hartzen baitzituen, hala nola, Bechuanalandia Britainiarra (ez da nahastu behar Bechuanalandia Protektoratuarekin, orain Botswana dena), Griqualandia Ekialdea (Kokstad inguruan) eta Griqualandia Mendebaldea (Kimberley inguruan). Ondorioz, Hegoafrikako lurraldeetako bi herenak bildu zituen, eta Estatu Batuetako Texas estatuko tamaina antzekoa izan zuen.

Hegoafrikar Batasuneko eraketaren garaian, orain Hegoafrika deituriko lurralde osoak lau probintzia besterik ez zituen: Transvaal (Hegoafrikar Errepublika), Natal (Nataleko Errepublika), Orangeko Estatu Librea eta Lurmuturreko probintzia.

## Kanpo estekak
Luba

**Luba** honakoa izan daiteke:
* Luba herria, Afrika erdialdeko herria, batez ere Kongoko Errepublika Demokratikoan bizi dena
* Luba (Ekuatore Ginea), udalerria
Vampire Circus

**Vampire Circus** (euskaraz "Banpiroen Zirkua") 1971ko Robert Young ingeles zinema zuzendarial zuzendutako beldurrezko film bat da. Hammer Film Productions ekoiztetxeak ekoitzi eta Pinewood Studios estudioan filmatu zen.

Adrienne Corri, Anthony Higgins, John Moulder-Brown, Lalla Ward, Robin Sachs eta Lynne Frederick aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
XIX. mendea, Austriar-Hungariar Inperioa, Stetl herria. Herritarrek banpiro maltzurra den Mitterhaus kondea (Robert Tayman) hil dute. Gertaera hau arazo ugarien hasiera besterik ez da izango. Izurri batek herrian hildako ugari eragin eta inguruko herrien etsaitasuna ekarriko die.

Une honetantxe herrira ikuskizun izugarri bat dakarren zirku beldurgarri bat iritsiko da. Tigre-emakumea (Serena), bi anai-arreba biki hiltzaileak (Robin Sachs eta Lalla Ward) eta odol egarridun banpiro gazte batek (Anthony Higgins/Anthony Corlan) Mitterhaus kondearen heriotza mendekatu nahiko dute, horretarako haren heriotzaren arduradunak banan-banan erailez.

## Aktoreak 
* Adrienne Corri: Emakume ijitoa
* Laurence Payne: Albert Müller irakaslea
* Thorley Walters: Peter, Stetleko auzapeza
* Lynne Frederick: Dora Müller
* John Moulder-Brown: Anton Kersh
* Elizabeth Seal as Gerta Hauser
* Anthony Higgins (kredituetan, Anthony Corlan): Emil
* Richard Owens: Kersh doktorea
* Domini Blythe: Anna Müller
* Robin Hunter: Hauser jauna
* Robert Tayman: Mitterhaus kondea
* Robin Sachs: Heinrich (Helgaren anai bikia)
* Lalla Ward: Helga (Heinrichen arreba bikia)
* Skip Martin: Michael the dwarf
* David Prowse: Gizon indartsua
* Mary Wimbush: Elvira
* Christina Paul: Rosa
* Roderick Shaw: Jon Hauser
* Barnaby Shaw: Gustav Hauser
* John Bown: Schilt jauna
* Sibylla Kay: Schilt andrea
* Jane Darby: Jenny Schilt
* Dorothy Frere: Schilt amona
* Milovan Vesnitch: Gizonezko dantzari erotikoa
* Serena: Emakume-tigre dantzari erotikoa
* Sean Hewitt: Lehen soldadua
* David de Keyser: Mitterhausen madarikazioaren ahotsa (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Teddy boy

thumb|250px|Teddy boy estiloko zapatak.
**Teddy boy** edota **Ted**, Erresuma Batuko azpikultura edo hiri tribu bateko kidea da. Izena Eduardotar Aroko jauntxo eta jende dotorearen janzkera estiloa eramateagatik datorkio.

## Historia 
Bigarren Mundu Gerra ondoren Savile Roweko jostunek Eduardotar Aroko janzkera estiloa berrezartzen saiatu ziren: orokorrean jazkera dotorea, jakak, kapela eta abar.

1950eko hamarkadan jada Londres hirian hiri tribua sortu zen eta berehala Erresuma Batura hedatu. Jatorriz *Cosh Boys* izendapenez deituak, 1953an Daily Express egunkariko izenburu batek ingelesezko Edward (Eduardo) izenaren *Ted* izendapen herrikoiera laburtu zuen.

Hasiera batean gazte aberatsak eta Goardiako kideek bere egin zuten estiloa izan zen, zuela 40 urte eskas beren aiton eta aitek erabilia izan baitzen. Teddy Boyak Erresuma Batuan gainontzeko gizartetik lehenbizikoz ezberdindutako nerabe hiri tribua izan zen.

Teddy Boyak istiluak eragin eta beste herri tribuetako taldeekin borrokatzeagatik ospe txarra bereganatu zuten, maiz hedabideek ere asko haizatutako ospea. Istilurik handienak 1958an Nottingham hiriko indiar komunitateari eraso egitean eragin zituzten.

1960ko hamarkadan Teddy Boyen arerio edo etsai nagusiak mod eta rockerrak izan ziren.

## Zinema 
Stanley Kubrickek zuzendutako *A Clockwork Orange* filmeko protagonistak Teddy Boyak dira eta filmak hiri tribu hau Erresuma Batutik kanpo ezagutaraztera eman zuen.

## Ikus, gainera 
* Mod eta rockerrak

## Kanpo estekak
Askari (soldadua)

thumb|Askaria.
**Askariak** (arabieraz, persieraz eta swahiliz, "soldadu" esan nahi du), XIX. eta XX. mendeetan Afrikan izan ziren europer kolonietako soldaduak ziren. Gaur egun, askari Afrikako zenbait lurraldetan lantzak erabiltzen dituzten soldaduei ere deitzen zaie, baita guardia egiten duten soldaduei edota poliziei ere.

Inperialismo Berrian Afrikan errekrutatuko soldaduek (askariek) italiar, portugaldar, belgikar, ingeles eta espainiar kolonietako armadetan lan egiten zuten. Honela, askariek beraien artean borrokatu behar izaten zuten armaden arteko borroketan. Paper garrantzitsua jokatu zuten zenbait konkista kolonialetan eta, ondoren, barne segurtasun indar bezala gelditu ziren.

Bi mundu gerretan askariak beraien kolonietatik kanpo ere irten ziren borroka egitera, Afrikako zenbait lekutara, Ekialde Hurbilera eta Asiara.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uriola (argipena)

**Uriola** hitzak adiera zenbait ditu:
* Uriola.eus Bilboko euskarazko komunikabide digitala;
* Uriola: uholde bizkaieraz.
Ntare V.a

**Ntare V.a Burundikoa** (jaiotzez **Charles Ndizeye** Gitega, 1947ko abenduaren 2a - Gitega, 1972ko apirilaren 29a) Burundiko erregea izan zen 1966an. Mwambutsa IV.ako semea, exekutatu egin zuen.

Mawambutsa IV.a erregearen eta Baramparaye Ruhasha erreginaren semea eta Louis Rwagasore printzearen erdi anaia izan zen.

1965eko urrian hutuak estatu-kolpe bat ematen saiatu ziren Burundin eta Mwambutsak Suitzara ihes egin zuen. Kolpe saiakeraren ondoren, Michel Micombero lehen ministro berriak eta ofizial tutsiek armadatik eta politikatik kanporatu zituzten hutuak. 1966ko martxoan, Mwambutsak Ntare izendatu zuen printze oinordeko, eta gubernuaz arduratzeko ardura eman zion. 1966ko uztailean Ntarek aita tronutik kendu zuen eta irailean errege koroatu zuten.
thumb|Ntare V.aren koroazioa Burundin

Ntare eta Micomberoren arteko lankidetzak gutxi iraun zuen. Azaroaren 28an, Mikomberok monarkia abolitu eta errepublika aldarrikatu zuen. Ntare Ugandan erbesteratu zen eta 1972ko martxoan Burundira itzuli zen. Gitegan etxean atxilotu zuten eta militarrek apirilaren 29an hil zuten hutuen matxinada baten ondoren.
Uriola.eus

**Uriola.eus** Bilboko euskarazko komunikabide digitala da. Tokiko albisteak eskaintzen ditu euskaraz eta, gainera, euskaldunon eta herri mugimenduko eragileon topaleku birtuala ere bada, albisteak eta agenda trukatzeko lekua.

Besteak beste Bilboko auzoetako jaien berri eta Aste Nagusiaren jarraipena egiten duen medio euskaldun bat da.

Uriolak gertuko albisteak euskaraz eskainiz esparru hauek betetzen ditu: Bilboko berriak jasotzea, gertukoak, baita hainbat eragilek antolatutako ekimenen berri izatea ere.
Fitxategi:Uriola logoa 03.png|link=|Gizartea saileko albisteak.
Fitxategi:Uriola 02.png|link=|Auzoetako albisteak bilatzeko menua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Berton
* Prest!
* Bilbo hiria irratia
* Begoña Altuna

## Kanpo estekak 
* uriola.eus webgunea
* Uriola kontua X-Twitterren
* Uriola kontua Mastodon sare sozialean
Cristian Ganea

**Cristian George Ganea** (Bistrița, Errumania, 1992ko maiatzaren 24a - ) errumaniar futbolaria da. 

## Biografia 
Ezker atzelari lanetan aritzen da. 9 urterekin Basaurira etorri zen bizitzera, bertan futbolean arituz, Baskonia eta Indartsu taldeetan 18 urte zituen arte.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
PayPal

**PayPal** ia mundu osoan jarduten duen online ordainketako estatubatuar enpresa bat da. Erabiltzaileen artean diru transferentziak burutzeko balio du, txeke eta posta ordainketaren aukera alternatibo modura. Gaur egun mundu osoko internet bidezko ordainketa konpainia handienetakoa da. Konpainiak online saltzaileen, enkante webguneen eta bestelako online merkatal erabiltzaileen nahiz saltoki fisikoen ordainketa prozesatzaile gisa jarduten du, hortaz komisio eta tarifa portzentaje bat kobratzen du.

1998an sortu zen eta egoitza nagusia Kaliforniako San Jose hirian du, gainera Omaha eta Irlandako Dublin hiriburuan ere baditu ordezkaritzak. 2002an eBay webgunearen jabetzakoa da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala (eleanitza)
Diru digital

thumb|Diruaren taxonomia, "Cryptocurrencies Banku Zentrala", Morten Linnemann Bech eta Rodney Garratt-en arabera.
**Diru digitala**, Interneten, diru-paper edo diru fisikoekiko ezberdina den elkartruke-mota bat da, eta mugez gaindiko nazioarteko diru fisikoaren ezaugarri berberak ditu, unean-uneko transakzioak ahalbidetzen ditu. Biak, diru birtualak nahiz kriptodiruak, bi diru digital motak dira. Bitcoin bezalako diru digitalak "diru digital deszentralizatuak" bezala ezagunak dira, horrek diru eskaintza kontrolatzen duen kokapen zentralik ez egotea esan nahi du.

## Kanpo-estekak
Bassaricyon neblina

**Olingitoa** (*Bassaricyon neblina*) ugaztun haragijale bat da, Procyonidae familiakoa. Kolonbiako eta Ekuadorreko Andeetan bizi da. Bere identifikazioa espezie independente bezala 2013ko abuztuaren 15ean argiratu zuten Smithsonianen. 35 urteetan mendebaldeko hemisferioan identifikaturiko lehenengo espezie haragijale bilakatu zen.

## Deskribapena 
Bere gorputza (buruarekin) 33,5 cmko luzera hartzen du eta bere buztana 42,5 cmko luzera du. Gutxi gora-behera 900 gr pisatzen du eta begi handiak ditu. Olingitoaren azala indartsua eta gogorra da. Haren ilea marroi-laranja da edo baita ere gorri-beltza.

## Bizilekua 
Andeetako mendien basoetan bizi dira 1.500 eta 2.800 metroko altueran.

## Bizimodua 
Normalean olingitoak gauez ateratzen dira eta bakarka ibiltzen dira. Gainera, zuhaitzetan bizi dira eta saltoetan adituak dira.

## Elikadura 
Olingitoak normalean fruituak eta intsektuak jaten ditu.

## Ugalketa 
Kume bat baino ez du erditzen bakoitzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Litecoin

eskuinera|thumb|200px
**Litecoin** (**LTC** ou **Ł**, ingelesez "moneta arin") P2P bidez sustengatzen den kriptomoneta bat da, eta MIT lizentzia pean argitaratutako kode askeko software proiektua. Bitcoin kriptomonetan oinarritua, haren antza ia berbera du. Kode irekiko protokolo kriptografiko batean oinarritua, ez dago inongo agintaritza zentralen kontrolpean.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Hilketa lokartua

***Hilketa lokartua*** () Agatha Christiek idatzitako eleberri bat da. 1976an argitaratu zen. Miss Marple pertsonaia eleberri honetan ere agertzen da.

## Argumentua 
Gwendak eta bere senarrak *Hillside* izeneko etxea erosi dute Ingalaterrako Dillmouth herrian, baina gauza oso bitxiak gertatzen hasi dira. Gwenda etxe horren iraganarekin topo egiten hasten da, baita bere iraganarekin ere.

## Pertsonaiak 
* **Miss Marple**: neskazahar adinekoa, buruargia eta sudurluzea.
* **Gwenda Reed**: Hogeita bat urteko emakume ederra, Gilles Reedekin ezkondu berria. Zeelanda Berrian bizi izan da, Ingalaterran bizitzera etorri baino lehen.
* **Gilles Reed**: Gizon gazte atsegina eta Gwendaren senarra.
* **Kelvin Halliday**: Britaniar armadako ofiziala eta Gwendaren aita.
* **Helen Halliday**: Emakume oso ederra, Kelvin Hallidayren bigarren emaztea eta Gwendaren amaordea.
* **James Kennedy**: Sendagilea eta Helen Hallidayren anaiordea.
* **Walter Fane**: Abokatu-bulego bateko zuzendaria. Berak eta Helen Hallidayk ezkon-hitza emana eduki zuten, baina azkenean ez ziren ezkondu.
* **Jack Afflick**: Helen Hallidayren gaztetako mutil-laguna.
* **Richard Erskine**: Helenekin izugarri maiteminduta egon zen gizon ezkondua.
* **Lily Abbott**: Hallidaytarren neskamea.
* **Edith Pagett**: Hallidaytarren sukaldaria.
* **Léonie**: Gwendaren haurtzain suitzarra.
* **Cocker andrea**: Reedtarren sukaldaria.
* **Primer inspektorea**: istorioko gertakariak ikertzeko ardura duen inspektorea.

## Kanpo estekak
Sirmium

**Sirmium** Panonia probintzian zegoen erromatar gotorleku bat izan zen, Sava ibaiaren ondoan. Gaur egun, Sirmia eskualdean dago, iparraldeko Serbiako Sremska Mitrovica hirian hain zuzen ere. Iliriar eta zelten jatorrizko kastro hau K.a. I. mendean erromatarrek konkistatu zuten eta 294an Inperioko lau hiriburuetako bat bilakatu zen. Garai haietan, 100.000 biztanle inguru zituen.

Tetrarkiaren aro horretan hamar Erromatar Enperadore jaio ziren hirian edo inguruetan: Herenio Etrusko (251), Hostiliano (251), Dezio (249-251), Klaudio II (268-270), Kintilo (270), Aureliano (270-275), Probo (276-282), Maximiano (285-310), Konstantzio II.a (337-361) eta Graziano. (367-383).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Niš

**Niš** (, ) Serbiako hirugarren hiri garrantzitsuena da. Nišava ibaiaren ondoan eraikia, 2001ean 192.208 biztanle zituen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriko webgune ofiziala
Paul-Alain Léger

**Paul-Alain Léger** (Azemmour, Maroko, 1920 &ndash; Paris, 1999ko abenduaren 31) frantses armadako ofizial paraxutista izan zen. Bigarren Mundu Gerran, Indotxinan eta Aljeria konbatitu zuen. Kontrainsurjentzia gerran berezitu zen. Aljerko guduan parte hartu zuen, 1958ko maiatzeko krisialdian, *bleuite* delakoan eta Si Salah aferan, besteak beste.
Plymouth Road Runner

**Plymouth Road Runner**, AEBetako Plymouth enpresaren auto modelo bat da, gaur egun Chrysler enpresaren jabetzakoa. 1968-1980 artean Detroit hirian ekoitzi zen.

Bildumazaleen artean oso estimatua den modeloa da, bereziki AEBetan, herrialde honetan bakarrik merkaturatu zenez, auto modelo ikonikoa bilakatu zen.

Aurrez, Plymouth GTX modeloa egon arren, Road Runner modeloarekin milia laurdena (400 metro) 14 segundutan eta 3.000 dolar azpiko kostuaz egin ahal zuen autoa lortu nahi izan zen.

## Kanpo estekak
Plymouth Barracuda

**Plymouth Barracuda**, AEBetako Plymouth enpresaren bi ateko automobil modelo bat da. 1964-1974 artean ekoitzia izan zen.

Lehen belaunaldia (1964-1966) aurreko Plymouth Veloce modeloan oinarritu zen. Bigarren belaunaldia oraindik ere Valiant modeloan oinarritua egon arren berdiseinatua izan zen (1966-1969). Hirugarren belaunaldia (1969-1974) jada ez zegoen Valiant modeloan oinarritua, eta aurreko bi belaunaldietakoak baina arras ezberdinegoak ziren.

## Kanpo estekak
Toyota Supra

**Toyota Supra**, Japoniako Toyota enpresaren kirol auto modelo bat da. 1979-2002 artean ekoitzi zen.

Lehenbizi Toyota Celica modeloaren bertsioa bezala saldu zen, baina 1986tik aurrera berezko modeloa bilakatu zen.

Bere aurrekontuak Toyota 2000GT modeloa da, eta ondorengoa berriz Toyota FT1,

Laugarren belaunaldiko modeloak (1993-2005) JZ2-GTE motorra erabiltzen du bi turboekin; 326CV du.

## Kanpo estekak
Beja (herria)

**Beja herria **() Sudanen bizi den talde etniko bat da, baita Eritrea, Egipto eta Ekialdeko Basamortuko zenbait zatitan ere. 1.237.000 pertsona inguruko biztanleria du. Bejek Bedawi hizkuntza dute ama-hizkuntzatzat, Afro-Asiar familiako Kuxtar hizkuntza adarrari dagokiona.

## Historia 
thumb|Beja beduinoak
Bejak Sudango ipar-ekialdeko muturrean dagoen Hala'ib Triangeluko lurraldeko Kuxtar hizkuntzadun artzain nomadak dira. Partzialki Kristautu ziren VI. mendean, eta hegoaldeko Bejak Aksumgo Erresumarena parte izan ziren goi erdi aroan. Bejak Islamera aldatu ziren XV. mendearen hasieran
[ezkerrera|thumb|[Ababda Beja nomadak Wadi um Ghamisen (1961)]]
Beja Kongresua 1952an eratu zen, Khartumen gobernuaren aurka lurralde autonomia lortu nahian. Progresio faltagatik zapuztuak, Beja Kongresua 1990eko hamarkadan Nazio Aliantza Demokratiko erreboltarian sartu zen. Beja Kongresuak modu eraginkorrean kontrolatu zuen Sudan ekialdeko zati bat, Garoura eta Hamshkoraiben zentratua. Beja Kongresuak Port Sudaneko oliobidea hainbat aldiz sabotatu zuen 1999 eta 2000 urteetan zehar. 2003. urtean Sudango gobernuaren eta Sudango Herriaren Askapenerako Armadaren arteko bake akordioari uko egin zioten, eta Darfur eskualdeko mugimendu matxinoarekin, Sudan Askatzeko Mugimendua/Armadarekin, bat egin zuten 2004ko urtarrilean. Sudango gobernuarekin bake akordioa 2006ko urrian sinatu zen. 2010eko apirileko hauteskunde orokorrean, Beja Kongresuak ez zuen Khartumgo Batzar Nazionalean eserleku bakarra irabazi. Hauteskundeen ustezko iruzurragatik haserrea eta bake akordioa ezartzeko erritmo motela zela eta, Beja Kongresua 2011ko urrian hitzarmenetik erretiratu zen eta, geroago, Sudan Askatzeko Mugimendua/Armadarekin aliantza iragarri zuen.

## Geografia 
thumb|Bisharin Beja gizon bat.
Beja herria, oro har, Nilo Ibaia eta Itsaso Gorri arteko eremu zabal batean bizi dira, Sudan, Eritrea eta Egipto ekialdean, Ekialdeko Basamortua bezala ezagutzen den lekuan. Horietako gehienak Itsaso Gorriko Sudango estatuetan bizi dira, Port Sudan, Nilo Ibaia, Al-Qadarif eta Kassala inguruan baita Itsaso Gorriaren iparraldean, Gash-Barka, eta Anseba Eritrean, eta Egipto hego-ekialdean. Populazioz txikiagoak diren beste Beja talde etniko batzuk Egiptoko ekialdeko basamortuan bizi dira. Beja talde batzuk nomada dira. Egiptoko mendebaldeko basamortuko Kharga Oasian Aswango Presak lekuz aldarazi zituen Qamhat Bisharin asko bizi dira.

## Izenak 
Bejak "Blemmyes" deituak izan ziren Erromatarren garaian, "Bugas" Ge'ezeko aksumdar inskripzioetan eta, Rudyard Kiplingek "Fuzzy-Wuzzy" deitu zien. Kipling Hadendowaei buruz ari zen, britaniarrek kudeatutako Turkiako gobernuaren aurkako borrokan, "Mahdi" sudandar buruzagia lagundu zutenak Beja gehienek hitzegiten dute Beja hizkuntza, baina zenbait azpitaldek beste lingua franca bat erabiltzen dute. Beni Amers taldekoek Tigre hizkuntzaren aldaera bat erabiltzen dute, Halengas taldekoek, ordea, Bedawiet eta arabiera arteko nahasketa bat.
thumb|Hadendoa Beja gizon bat (1913).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beja herria
* Beja Kongresua
* Ekialdeko Sudanen borroka eztandak 
* Sudan Ekialdeko Nazio Mugimendua - NMES
* Ezagutu Bejak
Chevrolet Chevelle

**Chevrolet Chevelle**, Chevrolet markako automobil bat da. 1963-1977 artean ekoitzi zen. Chevrolet markaren modelo arrakastasuenetako bat izan zen, hainbat bertsio ezberdin merkaturatuz, ziur aski denetan ezagunena Chevrolet Chevelle Super Port (SS). 1972an Chevrolet Malibu modeloak ordezkatu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:69_Chevelle_SS396.jpg|1969ko Chevelle SS396 Hardtop Coupe autoa.

## Kanpo estekak
Chevrolet Corvette

**Chevrolet Corvette**, maiz **Vette** edota **Chevy Corvette** deitua, Chevrolet markako kirol auto bat da. 1953. urtetik Kentucky estatuko Bowling Green hirian ekoizten da, bertan Corvette Museo Nazionala ere badago.

Gaur egun arte zazpi belaunaldi merkaturatu izan dira: C1 (1953-1962), C2 (1962-1968), C3 (1968-1982), C4 (1984-1997), C5 (1997-2004), C6 (2004-2014), C7 (2014-2020) eta C8 (2020-gaur egun).

## Kanpo estekak
Chevrolet Impala

**Chevrolet Impala**, Chevrolet markako automobil bat da. 1957. urtetik aurrera ekoizten da.

## Iruditegia 

Irudi:1958_Chevrolet-Impala.jpg|1958ko Chevrolet Bel Air Impala Sport Coupe.
Irudi:1958-chevy-impala-chevrolet-archives.jpg|1958ko Chevrolet Bel Air Impala Convertible

## Kanpo estekak
Dodge Charger Daytona

**Dodge Charger Daytona**, AEBetako Dodge markaren automobil modelo bat da, gaur egun Chrysler enpresaren jabetzakoa. Lasterketetarako bereziki eraberritutako Dodge Charger modeloaren bertsioa da. Hainbat aldi ezberdinetan zehar ekoitzi da, 1969–1970, 2006–2009, 2013 eta 2017tik gaur egun arte.

Izena Floridako Daytona Beach udalerritik datorkio, hain zuzen ere, NASCAR auto lasterketa txapelketako Daytona 500 zirkuituaren kokalekua.

## Kanpo estekak
Óscar Pérez

**Óscar Alberto Pérez** (Caracas, Venezuela, 1981eko apirilaren 7a - Caracas, Venezuela, 2018ko urtarrilaren 15a) venezuelar poliziakide, aktore eta disidente politikoa zen. Nicolás Maduro presidentearen aurkako polizia-disidentziaren burua izateagatik eta 2017ko Venezuelako Auzitegi Gorenaren aurkako erasoan polizia-helikoptero batetik eraikinera granadak jaurtitzeagatik egin zen ezagun. 2018ko urtarrilaren 15ean Polizia Nazional Bolivartarraren Ekintza Berezietako Indarrek () Óscarren taldea desegiteko operazioa abiarazi zuten, hura eta bere taldekidetako batzuk tiroz hilez eta gainerakoak atxilo eramanez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khami

**Khamiko Hondakinen Monumentu Nazionala**, Bulawayotik 15 km mendebaldera, Iparraldeko Matabeleland probintziaren hiriburua, Zimbabweko hegoaldean dagoena, Zimbabwe Handiaren ondoren garatutako errege-hiri baten hondakinak dira. XVI. mendearen erdialdean abandonatua izan zen. Europako eta Txinako objektuen aurkikuntzak agerian uzten du Khami epe luzerako merkataritza-gune garrantzitsua izan zela. Gizateriaren historiako esangura handia dela eta, UNESCOk 1986an inskribatu zuen toki hori Gizateriaren Ondare diren guneen zerrendan.

## Historia 
Khami Torwa estatuaren hiriburua izan zen, Butuako Erresuma, XV. eta XVII. mendeen artean, Zimbabweko lehen estatuko erorketaren ostean errefuxiatuek osatua. Mambo-ak (erregea) hiribilduaren lekurik gorena hartzen zuen, ondo babestutako eta aristokraten bizilekuek inguratutako gotorleku batean, klase langileak harresitutako zonatik kanpo bizi ziren berriz. Aberatsen etxeak lurraz betetako eta hematitez eta grafitoz apaindutako harrizko horma sendoz osatutako plataformen gainean eraiki zituzten. Une horretatik aurrera, gotorlekua errege erreserbaren moduan mantendu zen – leku sakratu eta sekretu bat, europarren begien ezkutatuta– 1893ra arte, Lobengula erregeak kolonoen hordaetatik ihes egin behar izan zuenean eta gunea Rhodesiako **Antzinako Hondakinen Konpainiaren** (*Rhodesia Ancient Ruins Company*) *legezko lapurren* eskuetara pasatu zenean, urrea zegoelakoan. 1900 aldera utzi zuten, urrerik ez aurkitzean eta lurraldea zatitan banatu zen, *Pioneer Column*-go partaideei Ndebele gerran egindako lanaren truke sari bezala emateko. Hurrengo urteetan egin ziren lanek (landetxeak egiteko, ura kudeatzeko...), euriak eta landareen hazkundeak gunea hondatu zuten.

Gizateriaren Ondare zerrendan sartuz geroztik plan bat da abian hondakinak mantendu eta zaharberritzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   UNESCOk egindako gunearen fitxategia
Nissan Skyline

**Nissan Skyline** (japonieraz: 日産・スカイライン *Nissan Sukairain*) Japoniako Nissan markako automobil bat da. 1957. urtetik aurrera ekoizten da.

## Iruditegia 

Irudi:Prince_Skyline_S50_1500_Deluxe_001.jpg|S50.
Irudi:Nissan_Skyline_C10_001.jpg|C10.
Irudi:Nissan_Skyline_C111_2000_GTX-E_001.jpg|C110.
Irudi:Nissan_Skyline_R32_GT-R_001.jpg|R32.
Irudi:Nissan_Skyline_R33_GT-R_001.jpg|R33.
Irudi:Nissan_Skyline_R34_GT-R_Nür_001.jpg|R34.
Irudi:Nissan_V35_Skyline_350GT.jpg|G35.
Irudi:NISSAN_SKYLINE_COUPE_CV36_Type_S.jpg|G37.

## Kanpo estekak
Nissan GT-R

**Nissan GT-R**, Japoniako Nissan markako automobil bat da. 2007. urtetik aurrera ekoizten da. Nissan Skyline GT-R modeloaren ondorengoa da.

Irudi:Nissan_GT-R_02.JPG|GT-R.
Irudi:Nissan_GTR_-_Flickr_-_Alexandre_Prévot_(12).jpg|Atzealdea.
Irudi:The_interior_of_Nissan_GT-R_(DBA-R35)_MY2014.JPG|Barnealdea.
Irudi:Nissan_GT-R_engine.jpg|Motorra.

## Kanpo estekak
Antiokia

**Antiokia** **Oronteskoa** edo **Antiokia Siriakoa** () greko-erromatar hiria izan zen, egungo Antakyan dagoena. Pisidian izen bereko beste hiri bat zegoen, Antiokia Pisidiakoa hain zuzen ere. Orontes ibaiaren ekialdeko ibarrean kokatua, K.a. IV. mendean sortu zuen Seleuko I.a Nikator enperadoreak, bere inperioko hiriburutzat, Sirian. Seleuko jeneral aritu zen Alexandro Handiarekin batera, eta *Antiochus* izena oso ohikoa zen bere familiako kideen artean.

"Hasierako kristautasunaren sehaska" deitua, bertan hasi zuten "kristau" hitza erabiltzen.

## Historia 
Antiokia Seleuko I.a Nikator enperadoreak sortu zuen, bere Seleukotar Inperioaren mendebaldeko hiriburutzat. Haren kokapen geografiko pribilegiatuak, mediterraneo ekialdeko eta Asia barnealdeko ibilbide komertzialen artean, laster eragin zuen merkataritza arloan garrantzia hartzea; eta morfologia bereziagatik, Orontes ibaiaren ibarrean eta Silpio mendiaren oinean eraikia, gotorleku garrantzitsu ere bihurtu zen, setiatzeko oso zaila baitzen. Horrek guztiak hiria azkar garatzen lagundu zuen.

## Indusketak 
1930eko hamarkada arte ez zen modu sistematikoan hiria induskatzen hasi. Lanak, ordea, urte haietan bertan gelditu ziren, eta 2003ra arte ez ziren berriro itzuli. Zortzi kanpaina arkeologiko egin ziren Antakyan 1932 eta 1939 bitartean. 1936an, indusketen garai nagusian, bi mila langile iritsi ziren aztarnategietan lan egitera. Hala ere, antzinako Antiokia greziar, erromatar, paleokristau eta bizantziar testigantzei esker zehatz-mehatz ezagutzen bazen ere, ez zen gauza handirik aurkitu eraikinei dagokienez. Orontesen sedimentuek ezabatu egin zuten Basileia uhartea, besteak beste. Azkenik, espedizio frantses-estatubatuar batek inguruetan bizantziar tenplu batzuk aurkitu zituen eta beste aztarna interesgarri batzuk inguruko herrietan. Antiokiari dagokionez, kolomadun bi etorbideetako bat, zenbait bainugela publiko eta ehun bat egoitza pribatu lurpetik ateratzea lortu zuten: hor, II. eta VI. mendeen artean egindako mosaiko grekolatar bikainak agertu ziren, eszena mitiko eta zeremonialekin, Erdi Aroko goi klaseen bizimodua askoz hobeto ezagutzeko aukera eman zutenak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mod eta rocker

[thumb|Hiru rocker [Chelsea zubian.]]

**Modak eta rockerrak** () 1960ko hamarkada eta 1970eko hamarkadaren hasierako Erresuma Batuan elkarren etsaitutako bi gazte hiri tribu edo azpikultura dira.

Hedabideek 1964ko maiatzaren 18 eta 19ko asteburuan modak eta rockerrak Ingalaterrako hego-ekialdeko Brighton hirian izandako borroka latzaren albisteak nonahi ezagutzera eman eta britainiar gizartean bi hiri tribuak bortizkerizaleak eta bazter-nahastaileak zirelako irudipena hedatu zen.

Rockerrak motozaleak ziren eta larruzko jantzi beltzez jazten ziren, beren estilo estetikoan Marlon Brandok antzeztutako *The Wild One* filmak eragin handia izan zuen. Nagusiki 1950eko rock and roll gustatzen zitzaien, tartean Eddie Cochran, Gene Vincent eta Bo Diddley.

Aldiz, modak scooter motozaleak ziren, jaka eta gorbata, eta orokorrean formalki jazten ziren. Musikari, 1960ko hamarkadako soul, rhythm and blues, ska eta beat musika eta The Who, The Yardbirds eta Small Faces bezalako taldeak gustatzen zitzaizkien.

## Kanpo estekak
Dahomey Frantsesa

**Dahomey Frantsesa** frantziar kolonia izan zen, Mendebaldeko Afrika Frantsesaren zati 1894-1958 bitartean, egungo Beninen lurraldea hartzen zuena. Frantziak 1894an beretu zuen Dahomeyko Erresuma, eta Mendebaldeko Afrika Frantsesaren barnean sartu 1904an. 1958an, berriz, Frantziar Batasunaren estatu elkartu bilakatu zen, Dahomeyko Errepublika izenarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Toasije, Antumi *La destrucción de Dahomey, Francia y la política de control en África*, academia.edu
Peugeot 206

**Peugeot 206** Peugeot frantziar enpresaren automobil modelo bat da. 1998an merkaturatu zen eta urreko Peugeot 205 arrakastatsua ordezkatu zuen. Beste enpresetako Citroën C3, Fiat Punto, Ford Fiesta, Renault Clio, Opel Corsa, SEAT Ibiza, Škoda Fabia eta Volkswagen Polo modeloekin lehiatu zen.

Munduko Rally Txapelketan lasterka egiteko Peugeot 206 WRC bertsio eraberritua ere diseinatu zen.

2006an Peugeot 207 modeloak ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak
Dodge Charger

thumb|eskuinera|150px|2015eko Dodge Charger modeloa.
thumb|eskuinera|150px|1969ko Dodge Charger modeloa.
**Dodge Charger** automobil modeloen sail bat da, AEBetako Dodge enpresak fabrikatua. Lehenbiziko modeloa 1964an merkaturatu zen; ordutik aurrera, sail honetako hainbat modelo eta zazpi belaunaldi merkaturatu dira, betiere erabiltzaile mota bat baino gehiagoren beharrei erantzuteko asmoz.

* Lehen belaunaldia, 1966-1967: Dodge Charger (B-body)
* Bigarren belaunaldia, 1968-1970: Dodge Charger (B-body)
* Hirugarren belaunaldia, 1971-1974: Dodge Charger (B-body)
* Laugarren belaunaldia, 1975-1978: Dodge Charger (B-body)
* Bosgarren belaunaldia, 1981-1987: Dodge Charger (L-body)
* Seigarren belaunaldia, 2006-2007: Dodge Charger (LX)
* Zazpigarren belaunaldia, 2011-gaur egun: Dodge Charger (LX)

## Ikus, gainera 
* Dodge Charger Daytona

## Kanpo estekak
Renault 6

**Renault 6**, Renault frantziar enpresaren automobil modelo bat da. 1968an Renault Dauphine modeloa ordezkatu zuen, era berean, Renault 14 modeloak jarraitu zion. 1980ko hamarkadaren erdiralderarte kaleetan ikustea oso ohikoa zen.

Bere kontzeptuari dagokionez modeloa berritzailea izan zen, erabilgarritasun handikoa baitzen, jendea eramateaz gain bere karrozeria eta eserlekuei esker, merkantzia txikiak garraiatzeko ere gai baitzen.

## Kanpo estekak
Roger Torrent

**Roger Torrent i Ramió** (Sarrià de Ter, Gironès, 1979ko uztailaren 19a) ERC alderdiko kataluniar politikari eta politologo bat da. 2012tik aurrera Kataluniako Parlamentuko diputatua da. 2018ko urtarrilaren 17an Kataluniako Parlamentuko lehendakari bozkatua eta izendatua izan zen

Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan Politika Zientziak eta Administrazioan lizentziatu zen eta Kataluniako Unibertsitate Politeknikoa eta Pompeu Fabra Unibertsitatean lurralde eta hiri ikerketetan masterra egin zuen.

1998an Joventuts d'Esquerra Republicana gazte erakundean eta Esquerra Republicana de Catalunya alderdian izen eman zuen. 1999an Sarrià de Ter jaioterriko zinegotzia bilakatu zen eta 2007an alkatea. 2011-2012 artean Gironako Diputazioan ERCko bozeramialea izan zen.

## Erreferentziak
Renault Superbost

**Renault Superbost**, Renault frantziar enpresaren automobil modelo bat da. Berez, Renault 5 modeloan oinarritua dago eta 1984-1996 artean merkaturatu zen. 1980ko hamarkadako auto modelo ikonikoetako bat bilakatu zen, batez ere gazteen artean, nagusiki Renault 5 modelo arruntak baina motor ahaltsuagoa zuelako, horrek 204 km/h abiadura eta 8 segundutan 0 kilometrotik 100erako azelerazioa izatea ahalbideratzen zion. 198-1991 artean Munduko Rally Txapelketan Renault Superbost GT Turbo eta GT Turbo 2 bertsio eraldatuak lasterka egin zuten.

Beste marketako Citroën AX, Ford Fiesta, Opel Corsa, Peugeot 205, Seat Ibiza eta Volkswagen Polo modeloekin lehiatu zen.

## Kanpo estekak
Ezker Errepublikarraren Gazteria

**Ezker Errepublikarraren Gaztediak**, katalanez eta ofizialki '''Joventuts d'Esquerra Republicana (JERC)'*, Kataluniako Ezker Errepublikarra alderdiaren gazte erakunde autonomoa da. Katalan Herrien independentzia eta progresismoa, errepublikanismoa, sozialismoa, ekologismoa eta feminismoaren alde dago.

1931ko urriaren 26an sortua izan zen. 1996tik aurrera, urtero eta udalerri ezberdinetan Acampada Jove (*Gazte Akanpada'') jaialdi politiko-musikala ospatzen du.

## Ikus gainera 
* Esquerra Republicana del País Valencià
* Acampada Jove

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
2018ko Espainiako Itzuliko 17. etapa

**2018ko Espainiako Vueltako 17. etapa**, 2018ko irailaren 12an egin zuten Getxo eta Oiz mendiaren artean, 166,4 km izan zituelarik. Edizio honetan Euskal Herritik pasa zen etapa bakarra izan zen.

## Etaparen emaitza 
Michael Woods kanadarrak irabazi zuen. Faboritoen taldean, Alejandro Valverdek zortzi segundo atera zizkion Simon Yates liderrari. Nairo Quintanak eta Thibaut Pinotek, bestetik, denbora galdu zuten..

## Beste sailkapenak 
### Sailkapen nagusia 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Konbinatuaren sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Intentzio

**Intentzioa** zerbait egiteko asmoa da. Bi zentzu ditu filosofian intentzio hitzak: logikoa eta etikoa. Logikaren arabera, gauza bat ezagutzeko helburua duen ekintza da intentzioa, eta etikaren arabera, helburu jakin bat duen borondatearen ekintza. Etikaren arabera, ekintzak moralak edo immoralak dira, ekintza horiek egitean borondateak izan duen intentzioaren arabera. Kantek zioen intentzioak moralaren legea izan behar zuela kontuan, eta ez norbanakoaren interesak eta ekintzaren ondorioak. Fenomenologia eskolako filosofoek berriz ezagutzaren alorrera mugatu dute intentzioa. Franz Brentanok eta Edmund Husserlek adibidez diote, subjektuaren kontzientzia subjetoa bera ez den zerbaitetara bideratzea dela intentzioa.

Eskolastikoentzat, intentio deritzana adimena ezagutu nahi den zerbaitetan ezartzea izan daiteke, edo nahiak helburua iristeko duen joera bestela. Tomas Akinokoaren ustez intentzioak borondatezko ekintza adierazten du, baina aldez aurretik arrazoiaren agindua izan duen ekintza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Museo (poeta)

**Museo** gutxienez hiru poeta grekoren izena da: bat Atenasekoa, poeta heroikoa izandakoa, Tebaseko bat, poesia lirikoaren  sortzaile izandakoa (Troiako gerra baino lehenagoko garaikoa zena), eta Efesoko hirugarren bat, Pergamoko eskola poetikoaren partaide izan zena.

"Museo" izenak Musekin zuen loturari egiten dio erreferentzia, Apolorekin lotzen diren sormenadun izpirituak.

Hauen historikotasun erreala eztabaidagarria da, batez ere lehen biena, testuinguru atenporal batean Orfeo eta greziar mitologiako beste pertsonaia batzuekin kokatzen direlarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Opel Kadett

**Opel Kadett**, Alemaniako Opel enpresaren automobil modelo bat da. C segmentuko autoa da. Opelen garai guztietako modelo arrakatatsuenetakoa izan zen, baita markaren ikur ere, salmenta kopuru handiak izan baizituen.

Kadett D eta Kadett E modeloak Erresuma Batuan eta Irlandan Vauxhall enpresak ekoitzi eta Vauxhall Astra modeloa bezala saldu ziren.

1936-1940 artean eta 1962-1991 artean ekoitzi zen. Opel 1.3 litre modeloaren ondorengoa izan zen eta 1991an Opel Astra modeloak ordezkatu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Opel-kadett-1936.jpg|1936ko modeloa (1936-1942).
Irudi:Opel_Kadett_A_Lahti2.JPG|Kadett A (1962-1965).
Irudi:Opel_Kadett_B_2012-09-01_13-35-43.JPG|Kadett B (1966-1973).
Irudi:Opel_Kadett_C_Coupe.jpg|Kadett C coupe (1973-1979).
Irudi:Opel Kadett D 1 v sst.jpg|Kadett D (1979-1984).
Irudi:Opel Kadett 1.8 Automatic (12087163625).jpg|Kadett E Automatic (1984-1991).

## Kanpo estekak
Queralt Castellet

**Queralt Castellet i Ibáñez** (Sabadell, Vallès Occidental, 1989ko ekainaren 17a) kataluniar snowboarder bat da, hodi-erdi modalitatean.

2015eko Munduko Snowboard Txapelketan hodi-erdi modalitatean txapeldun ordea izan zen. 2006 eta 2014 artean hiru Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu izan du, 2014ko Sochiko Neguko Olinpiar Jokoetan hamaikagarren sailkatuz. 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta zilarra eskuratu zuen emakumezkoen hodi-erdia proban.

## Kanpo estekak 
* FISeko fitxa irakurgai
Lurmuturreko kolonia

**Lurmuturreko kolonia** (; ) Hegoafrikako lurralde bat izan zen, hasieran Herbehereen mende egon zena (1652-1795), eta ondoren Britainia Handiaren mende (1795-1910). Koloniaren ereserkia God Save the Queen izan zen.

Ozeano Atlantikotik hasi eta ekialdera zabaltzen zen. Bertan bizi ziren xhosekin hainbat gudu egin ondoren, lurraldearen mendebaldeko muga Fish ibaian ezarri zen. Bestalde, iparraldeko muga ezartzeko Orange ibaia erabili zen denbora askoan. Muga horrek Orange ibaiaren iparraldeko zeuden Botswana hegoaldeko lurrak koloniarekin batu ziren unera arte iraun zuen.
[ezkerrera|thumb|[Jan van Riebeeck, Lurmuturreko kolonia izena hartu zuen lurretara iritsi zen unean.]]
Lurmuturreko kolonia Jan van Riebeeck komandante herbeherearrak —Ekialdeko Indietako Herbeheretar Konpainiarentzat (*Vereenigde Oostindische Compagnie*) lan egiten zuen— 1652an Lurmutur Hiria sortu zuen unetik existitzen hasi zen.

«Frantziar Gerra Handia» izenaz ezagutzen den garaiaren hasieran (garai horrek Napoleondar Gerrak barne hartzen ditu), Napoleonek Herbeheretar zazpi probintziak menderatu zituen, Britainia Handiaren hainbat lurrekin batera. 1798an, Ekialdeko Indietako Herbeheretar Konpainiak bere mende zeuden lurrak Bataviako Errepublikari eman zizkion: urte horretan bertan, konpainia likidatu egin zen diru faltarengatik. Britainia Handiak 1803an Bataviako Errepublikari Lurmuturreko kolonia itzuli zion.

Frantziaren aurkako guduek bere horretan segitzen zutenez, britainiarrek ekialde urrunera joateko bideak kontrolpean edukitzeko eta Napoleon lurralde horretatik kanpo mantentzeko, 1806an Blaauwbergo gudua irabazi ondoren, Lurmuturreko kolonia bereganatu zuten.

1806ko urtarrilaren 8an, kolonia britainiarren mendeko lur gisa aitortu zen eta beraien mende segitu zuen, 1910ean Hegoafrikar Batasuna estatu unitario gisan sortu zen arte. Une hartatik aurrera, Lurmuturreko probintzia izena hartu zuen.

## Ikus, gainera 
* Lurmuturreko probintzia
* Lurmutur Hiria
* Herbeheretar Inperioa
* Britainiar Inperioa

## Kanpo estekak 
* Wikimedia Commonsen **Lurmuturreko koloniari** buruzko hainbat multimedia fitxategi daude.
Carrhaeko gudua

**Carrhaeko gudua** K.a. 53ko maiatzaren 6an jazotako gatazka militarra izan zen, Marko Lizinio Krasok zuzendutako erromatar armada eta Surena spahbodak zuzendutako partiar armadaren artekoa. Erromatar Errepublikak jasan zuen porrotarik handienetariko bat izan zen.

Kraso Lehen Triunbiratuaren kidea izan zen eta baita Erroma osoko herritar aberatsena ere. Pertsiaren aurkako kanpaina batek emango zizkion dirua eta gloriak bultzatuta, Erromako Senatuaren baimenik gabe 39&nbsp;000 lagun bildu eta borrokari ekin zion. Artavasdes II.a armeniar erregearen laguntzari uko eta Mesopotamian barrena sartu zen. Carrhaetik gertu Surenaren armada topatu zuen. Partiarra egoera txarragoan zegoen arren, erromatarrak inguratu eta mendean hartu zituen. Kraso bertan hil zen eta Triunbiratua desegin zen gerra zibila piztuz.

## Erreferentziak
Hadrianopolisko gudua

**Hadrianopolisko gudua** 378ko abuztuaren 9an jazotako gatazka militarra izan zen, Valentek zuzendutako erromatar armada eta Fritigernok zuzendutako armada godoaren artekoa. Erromatar Inperioak jasan zuen porrotarik handienetariko bat izan zen.

Gudua Hadrianopolisen iparraldean izan zen, orduko Trazian, eta godoen garaipena erabatekoa izan zen, Valente enperadorea ere hildako suertaturik. Gerra Gotikoa (376-382) izenekoaren gudu hau Erromatar Inperioaren gainbeheratzat hartzen dute. Erromatar legioen azkeneko gudua izan zen, izan ere, harrezkero erromatarrek zalditeria eta *comitatenses* erabiltzeari ekin zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chevrolet Monte Carlo

**Chevrolet Monte Carlo**, Chevrolet estatubatuar enpresaren automobil modelo bat da. Bi atedun coupé bat da, bere garaian luxuzko autoa bezala saldu zen. 1970-1988 eta 1995-2007 artean ekoitzi zen.

Izena Monakoko Monte Carlo udalerriaren omenez darama.

## Iruditegia 

Irudi:1971_Chevrolet_Monte_Carlo_--_05-19-2010.jpg|1971ko modeloa.
Irudi:Chevrolet_Monte_Carlo_(Centropolis_Laval_%2710).jpg|1972ko modeloa.
Irudi:%2776_Chevrolet_Monte_Carlo_(Les_chauds_vendredis_%2710).jpg|1975eko modeloa.
Irudi:83-86_Chevrolet_Monte_Carlo_SS.jpg|1983-1987 arteko modeloa.

## Kanpo estekak
Hard Target

**Hard Target** (euskaraz *Jomuga Gogorra*) 1993ko John Woo hongkondar zinema zuzendariaren ekintza film bat da. Jean-Claude Van Damme, Lance Henriksen, Arnold Vosloo, Yancy Butler eta Wilford Brimley aktoreek antzeztu zuten.

1932ko *The Most Dangerous Game* filmaren berregokitzapena da, eta era berean, film hura Richard Conell idazlearen *1923ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua zegoen.

John Wooren Hollywoodeko estreineko filma izan zen.

Hasiera batean protagonistaren papera Kurt Russell aktoreak eskeini zitzaion, baina jada *Tombstone* filma antzezten ari zenez, Van Dammek papera eskuratu zuen.

2016an *Hard Target 2* izeneko jarraipena estreinatu zen.

## Argumentua 
New Orleans. Fouchon eta Van Cleaf (Lance Henriksen eta Arnold Vosloo) gupidagabeek hiria beren ehizaleku partikularra bilakatu dute, bertan beren hiltzaileek gerra beteranoak animaliak bailiran bezala ehizatzen dituzten txapelketa ankerrak antolatzen dituzte, aurrez beteranoei jokoan parte hartu dezaten bizirik ateraz gero 10.000 dolar emango dizkietela hitzematen diete. Halere, joko odoltsu honetan parte hartzen duen zorigaiztokoa beterano oro diru saririk kobratu gabe hiltzen da. Baina egun batez Chance Boudreauxek (Jean Claude Van Damme) jokoan parte hartzea erabakitzen duenean gauzak aldatu egingo dira... Chance ez da heroi zintzo eta onbera, merkatal marinelen sindikatuarekin duen zorra kitatzeko behar dituen 217 dolarrak kobratu asmo duen cajun bakartia baizik, gainera aurrez jokoan parte hartu eta hil duten bere lagun Elijah Roper (Willie C. Carpenter) beterano etxegabea ere mendekatu nahi du.

## Aktoreak 
* Jean-Claude Van Damme: Chance Boudreaux
* Lance Henriksen: Emil Fouchon
* Arnold Vosloo: Pik Van Cleaf
* Yancy Butler: Natasha "Nat" Binder
* Kasi Lemmons: Carmine Mitchell
* Chuck Pfarrer: Douglas Binder
* Wilford Brimley: Osaba Douvee
* Sven-Ole Thorsen eta Jules Sylvester: Stephan eta Peterson
* Eliott Keener: Randal
* Robert Apisa: Lopacki jauna
* Douglas Forsythe Rye eta Mike Leinert: Frick eta Frack

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
EusCat

***EusCat*** Trikizio taldeak 2008ko ekainaren 27an aurkeztu zuen diskoa da, talde horren iraupen luzeko lehendabiziko lana. Euskarazko abestiak katalanera moldatu zituzten, eta katalanez abestutakoak euskarara.

## Abestiak 
*EusCat* diskoko piezak (parentesi artean, piezaren sortzailea):

# Mª Merce (Pomada)
# Jo Ta Ke (Su Ta Gar)
# Perque Vull (ovidi montillor)
# Esaiok (euskaraz) (Hertzainak)
# La gallineta (euskaraz) (Lluís Llach)
# Martxa baten lehen notak (Mikel Laboa)
# Sarri-sarri (kortatu)
# Lluita Tambè (Inadaptats)
# Caça de bruixes (Obrint Pas)
# El cants del maulets (all tall)
# Nere ametsa (kaxiano)
# Esaiok (katalanez)
# La gallineta (katalanez)

## Kanpo estekak
Lance Henriksen

**Lance James Henriksen** (Manhattan, New York, 1940ko maiatzaren 5a) estatubatuar aktore eta ahots bikoiztaile bat da. Nagusiki izaera gogor eta irmodun pertsonaiak antzezteagatik ezaguna da, maiz bigarren mailako pertsonaiak ala filmetako protagonisten etsaiak antzeztu izan ditu.

## Filmografia 
[eskuinera|thumb|Henriksen 2016an [San Diegoko Nazioarteko Komikialdian.]]
### Zinema 
### Telebista 
### Bideo-jokoak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai