open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Almaclara

eskuinera|thumb|260px|Musika
**Almaclara** (2007) Andaluziako ganbera-orkestra bat da, oso-osorik emakume musikaz osatua, harirako baino ez eta batutarik gabe.

## Historia 
Almaclara musikaren historian emakumeen zeregina aldarrikatu nahi duen musika-proiektua da. Historikoki, emakumeek ez dituzte beren helburuak lortu, ez talentu faltarengatik, generoarengatik, emakumeak izateagatik baizik. Almaclara izenarekin Alma Mahler-i eta Clara Schumann-i omenaldia egin nahi izan diote. Biak maila sortzaile eta tekniko handiko musikariak ziren, eta senarren itzalpean egon ziren beti. Aldarrikapen bat baino gehiago omenaldia izan zen.

Alma Mahler (Alma Maria Schindler) austriarrak, bere senarraren lanen kopiagile eta proba-irakurle izan arren, utzi egin behar izan zuen bere karrera musikala, Gustav Mahler konpositorearekin zuen ezkontzan buru-belarri aritzeko. V. Sinfoniako Adagietto ospetsua izan zuen inspirazio-iturri, besteak beste. Clara Josephine Wieck Tromlitz (Clara Schumenn) neskato miresgarria izan zen, 11 urterekin piano-kontzertuak ematen zituena. Robert Schumannez maitemindu zen, XIX. mendearen lehen erdiko Alemaniako zirkulu artistiko eta musikaletan ezagutu zuenean. Ezkondu egin ziren, zazpi seme-alaba izan zituzten eta musikari agur esan behar izan zion. Lehen emanaldia 2008ko martxoan izan zen. Taldea espezialitate bakoitzeko goi mailetan lizentziatutako emakumezko musikariek osatzen dute oso-osorik. Andaluzian sortu zen lehen emakume-orkestra da.Almaclara taldeak gutxi ustiatutako errepertorioa zabaldu nahi du, hala nola hari-orkestra eta ganbera-orkestra. Clara Schumannen eta beste emakume konpositore batzuen egokitzapenak egin ditu. Emakume konpositore garaikideen aldeko apustua egin du, eta Consuelo Díez Fernándezen edo Dolores Serranoren estreinaldiak eta berrikuspenak egin ditu.

2008az geroztik, etengabe ibili dira agertokietan, horretarako musika foro guztietara eramateko proposamenak egin baitituzte. Gainera, laukote bakarlaria osatzen dute eta proiektu pedagogikoak programatzen dituzte musika klasikoa mota guztietako ikusleengana hurbiltzeko.

Taldeak 2014. urtean, Sevillako Inés Rosales enpresarekin mezenasgo akordioa lortu zuenetik, orkestrak zein haren laukote bakarlariak *Almaclara Inés Rosales* izena hartu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biltegiaren web orri ofiziala
* Andaluziako lehen emakume-orkestra 2008
* Almaclara laukotea 2017
* Almaclara  bideoak
Sireli Maqala

**Sireli Maqala** (Suva, Fiji, 2000ko martxoaren 20a), Fijiko errugbi jokalaria da. Zazpiko errugbian jokatzen du Fiji taldean.

Maqala Fijiko selekzioan hautatu zuten 2021eko Oceania Sevens Txapelketarako, 2020ko Udako Olinpiar Jokoen aurretiko beroketa txapelketarako. 2021eko uztailean, Olinpiar Jokoetako zazpi errugbi txapelketarako izendatu zuten Fijiko selekzioan.
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabaziko du Fijiko taldearekin, Zeelanda Berrikoaren (zilarrekoa) eta Argentinakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Fijiko taldea: Napolioni Bolaca, Vilimoni Botitu, Meli Derenalagi, Sireli Maqala, Iosefo Masi, Waisea Nacuqu, Kalione Nasoko, Semi Radradra, Aminiasi Tuimaba, Asaeli Tuivuaka, Jerry Tuwai, Josua Vakurunabili eta Jiuta Wainiqolo-k.
## Emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ayurbarwada Buyantu Khan

**Buyantu Khan** (; ; jaiotza izenez **Ayurbarwada**; 1285eko apirilaren 9a - 1320ko martxoaren 1a) Yuan dinastiako laugarren enperadorea izan zen. Mongol Inperioko zortzigarren Khagan ere izan zen baina, garai haietan, Inperioa banaturik zegoen. Administrazio sisteman konfuziar printzipioen onarpenaren alde egin zuen lehen mongol enperadorea izan zen.

## Igoera 
Ayurbarwada Khunggirateko Darmabala eta Dagi Khatunen bigarren semea izan zen, eta Kublai Khanen birbiloba. Nerabetik Li Meng konfuziar jakintsua bere irakasle eta aholkularia izan zen, bere politiketan eragin handia izan zuena. Tronuan sartu zenean, Khayisan anaia zaharrenaren politikak alderantzikatu zituen.

## Heriotza eta oinordekotzaren aldeko borroka 
Ayurbarwada 1320ko martxoaren 1ean hil zen, 1316an jada bere seme Shidibala printze oinordeko izendatuta. Ekintza honek Khayisan anaia zaharrenari honen semea, Khunggirat, printze oinordeko izendatzeko heriotza-ohean emandako hitza ezeztatu zuen. Ondorioz, bi hamarkadako asaldura politikoaren aldia hasi zen. Khunggirat taldea, Temuder eta Dagiren agindupean, are indartsuago bihurtu zen gortean. 1323an Ayurbarwadaren seme Shidibala hil ondoren, haren ondorengoetako inork ez zuen berriro inperioa gobernatuko.

## Kanpo estekak
12. linea (Parisko metroa)

**Parisko metroaren 12. linea** sarean aurreikustako hamasei lineetako bat da.

## Mapa 
441px

## Linea 
700px

## Geltokiak 
Lineak honako geltoki hauek ditu:

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* Île-de-Franceko tranbia
* Île-de-Franceko RER
* Transilien

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Iosefo Masi

**Iosefo Masikau Baleiwairiki**, Iosefo **Masikau** edo **Iosefo Masi** izenez ere ezaguna (Fiji, 1998ko maiatzaren 9a), Fijiko errugbi ligako futbolari profesionala da, North Queensland Cowboys taldean jokatzen duena.

Zazpiko errugbiko jokalari bezala hasita, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan,  urrezko domina irabazi zuen Fijirentzat.

## Ibilbidea 
### Zazpiko errugbia 
2020ko Fiji Bitter Marist 7s txapelketan emanaldi ikusgarrien ostean, Selekziorako hautatu zuten, non partidetako batean hattrick bat ere lortuko zuen.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan debutatu zuen Fiji ordezkatuz. Fijiko selekzioan, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan gizonezkoen zazpiko errugbi txapelketan lehiatzeko hautatu zuten.

### Errugbi Liga 
2021eko irailaren 20an, Masikauk North Queensland Cowboys-ekin sinatu zuen National Rugby League-n, garapen eta ordezko kontratu batekin. Cowboys-en NRL taldearekin entrenatuko du, eta  harrobiko talde batean jokatuko du Queensland Kopa, 2022an.
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabaziko du Fijiko taldearekin, Zeelanda Berrikoaren (zilarrekoa) eta Argentinakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Fijiko taldea: Napolioni Bolaca, Vilimoni Botitu, Meli Derenalagi, Sireli Maqala, Iosefo Masi, Waisea Nacuqu, Kalione Nasoko, Semi Radradra, Aminiasi Tuimaba, Asaeli Tuivuaka, Jerry Tuwai, Josua Vakurunabili eta Jiuta Wainiqolo-k.
## Emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meli Derenalagi

**Ratu Meli Derenalagi** (Suva, Fiji, 1998ko azaroaren 26a), Fijiko zazpiko errugbi selekzioko aurrelaria da. Deskarga gaitasunagatik da ezaguna Derenalagi Bere osabek, Semisi Naevok eta Apenisa Naevok, eta aitak, Ratu Vuniani Derenalagik ere, Fiji taldean jokatu zuten zazpiko errugbian.

## Ibilbidea 
2019an, urteko hasiberri saria irabazi zuen. 2020an, Fiji zazpiko taldearen kapitaina izan zen Sydney Sevens-en 2020an, lehen titulurako, Hegoafrikari 12-10 irabazi zion finalean.

Fijiko selekziorako hautatu zuten 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatzeko, gizonezkoen zazpiko errugbi txapelketan. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Zeelanda Berria 24-12 irabazi ostean, urrezko domina lortuko zuen fijiar taldean ere izan zen.
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabaziko du Fijiko taldearekin, Zeelanda Berrikoaren (zilarrekoa) eta Argentinakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Fijiko taldea: Napolioni Bolaca, Vilimoni Botitu, Meli Derenalagi, Sireli Maqala, Iosefo Masi Waisea Nacuqu, Kalione Nasoko, Semi Radradra, Aminiasi Tuimaba, Asaeli Tuivuaka, Jerry Tuwai, Josua Vakurunabili eta Jiuta Wainiqolo-k.
## Emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Meli Derenalagi jokalariaren profila Munduko Rugby Gizonezkoen Sevens Series.
Waisea Nacuqu

**Waisea Nacuqu** (Votua, Fiji, 1993ko maiatzaren 24a) Fijiko zazpiko errugbi taldeko jokalaria da. Nacuqu "joko moztaile" bezala da ezaguna, eta, askotan, partidak irabazi dituen entseguak lortu ditu. Ezaguna da bere abiaduragatik eta saiakerengatik.

## Hastapenak eta hezkuntza 
Nacuqu Ba ibaiaren ertzetik gertu dagoen Votua herrikoa da, eta, askotan, arrantza egiten du bertan. Votua Catholic Schooleko 7. kurtsoaren ondoren, eskolara itzultzeari uko egin zion, eta, Tavua-n, futbolean eta Nadiko Westfield Tokatoka Barbarians-en errugbian jokatu zuen. 2014ko Tokioko zazpiko finalean  garaipena lortu zuen Hegoafrikaren aurka.
## Emaitzak
## Sariak eta ohoreak 
* 2018ko Singapurreko Sevens finaleko jokalaria 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Waisea Nacuqu World Rugby Sevens Serietan
*Waisea Nacuqu World Rugby Men's Sevens Serietan
Navarre Shall Be the Wonder of the World

***Navarre Shall Be the Wonder of the World*** (), jatorrizko idazkeran ***Navar Shall Be the Wonder of the World,*** William Shakespeareren esaldi bat da, ''Love's Labour's Lost* antzezlanean, fikziozko Fernando Nafarroakoa erregearen ahotan jarria. *Love's Labour's Lost* antzezlana 1590eko hamarkadan idatzi zen eta 1598an argitaratu. Umorezko lana da, non Nafarroako erregeak (une hartan Nafarroa Behereak eta Biarnok osatzen zuten erresumako burua) eta haren hiru kidek uko egiten dioten emakumeen konpainiari hiru urtez, ikasketetan zentratu ahal izateko. Adierazpen horrek Shakespeareren Néraceko egonaldia eta bertako ingurunea hartzen ditu inspirazio iturritzat.

## Testua 
## Erabilera 
Rafael López Velascok Pamiela argitaletxearekin *Navarre Shall Be...'' saiakera argitaratu zuen, euskaldunen eta beste herri batzuen harremanei buruz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kalione Nasoko

**Kalione Nasoko** MOF  (Levu, Fiji, 1990eko abenduaren 2a) egun, 2018ko Oceania Sevens Txapelketan eta 2018 Dubai Sevensekoan Fijiko zazpiko errugbi selekzio nazionaleko kapitaina da. Nasoko, 2017ko Hong Kong Sevens Txapelketan, finaleko jokalaria izan zen, non Fijik 22-0 irabazi zion Hegoafrikako Sevens Team taldeari. Nasokok 2016ko Dubai Sevensen egin zuen debuta Fijirekin.

## Hastapenak 
Nasoko Yawa Levu uhartean hazi zen, Fijiko Yasawa uharte taldearen hegoaldeko muturrean sumendi-dortsal batean sortutako uhartean. Nasokoren lehen hezkuntza, Ratu Naivalu Memorial School-en izan zen, Waya uhartean dagoen eskola bakarrean, bi orduko ibilaldia lur menditsuetan zehar.
## Emaitzak
## Sariak eta ohoreak 
* 2017-18 Hamilton 7s talde irabazlearen zati bat (urrezko domina)
* 2017-18 Vancouver 7s talde irabazlearen zati bat (urrezko domina)
* 2017-18 Singapurreko 7s talde irabazlearen zati bat (urrezko domina)
* 2017-18 Hong Kong 7s talde irabazlearen zati bat (urrezko domina)
* 2017-18 London 7s talde irabazlearen zati bat (urrezko domina)
* 2017ko Hong Kong Sevens Finaleko jokalaria
* 2016-17 HSBC World Series Dream Team
* 2017-18 HSBC World Series Dream Team
* 2017-18 Mankomunitateko Zilarrezko Domina
* 2018ko Fijiko Ordenaren domina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Kalione Nasoko World Rugby Sevens Serietan
*Kalione Nasoko  World Rugby Men's Sevens Serietan
George Crabbe

**George Crabbe** (Aldeburgh, Suffolk, 1754ko abenduaren 24a - Trowbridge, Wiltshire, 1832lo otsailaren 3a) ingeles olerkari, zirujau eta apaiza izan zen.

Medikuntza ikasi zuen 1770eko hamarkadan eta zirujau lanetan aritu zen. 1780an Londresera joan zen olerkari gisa bizimodua ateratzeko. Baina han ezin izan zituen bere poemak argitaratu eta Edmund Burkeri laguntza eskatu zion. Burkek Crabbe Londresko bizitza literario eta artistikoan sartu zuen eta Rutlandeko Dukearen kapilau kargua lortu zuen.

Bere lan forma narratibo errealista erabiltzeagatik eta klase ertain eta langileen bizitza eta jendearen deskribapenagatik ezaugarritu zen.

## Lanak 
**Inebriety* (1775)
**The Candidate* (1780)
**The Library* (1781)
* *The Village* (1782)
**The Newspaper* (1785)
**Poems* (1807)
* *The Borough* (1810)
* *Tales in Verse* (1812)
**Tales of the Hall* (1819)
* *Posthumous Tales* (1834)
* *New Poems by George Crabbe* (1960)
* *Complete Poetical Works* (1988)
* *The Voluntary Insane*(1995)

## Kanpo estekak
Igor Arenaza

**Igor Arenaza Txintxurreta** (Aretxabaleta, 1974ko otsailaren 11-) futbolari gipuzkoarra da. Aurrelari postuan jokatzen zuen. Gaur egun Athleticen organigraman sartuta dago.

## Kirol ibilbidea 
### Jokalari ibilbidea 
Almeneko taldean hasi zen jokatzen eta ondoren gazte mailan Aretxabaleta Kirol Elkartean (*UDA*) jokatu zuen. Denboraldi bikaina egin zuen eta Errealaren Gazte mailako txapelketan Gipuzkoako selekzioarekin jokatzeko aukera izan zuen. Aretxabaletako taldeak Athleticekin ituna sinatua zuenez talde bilbotarrak 1992an fitxatu zuen. Bilbao Athleticen aritu zen bi denboraldiz Bigarren mailan.

1994an Eibarrek fitxatu zuen, hau ere bigarren mailan ari zela. Eibarko izen handiekin jokatzeko aukera izan zuen, Garmendia, Artetxe, Bixente, Sarriegi, Karmona... 1997an Lehen mailara igotzeko play-offak jokatzear izan zen, baina azken unean 5. postua baino ez zuen lortu talde armaginak. Bost urte egin zituen Eibarren eta azken urtean justu justuan salbatu zen, azken bost partidak jarraian irabazita. Denboraldi hartan Arenaza izan zen taldeko goleatzaile nagusia, 7 golekin. Hurrengo urtean Logroñésera joatea erabaki zuen, baina diru arazoak zituen taldeak eta hiru urtetarako sinatu bazuen ere denboraldi bakarra egin eta Eibarrera itzuli zen.

Ordutik aurrera talde ugaritan ibili zen, bigarren B mailakoetan. Motril, Barakaldo, Logroñés eta Mérida izan ziren talde horiek. Motrilen sei hilabete egin zituen eta bigarren mailara igotzeko paly-offak jokatu zituen. Guztietan urtebete ez zuen osatzen, izan ere fitxatu bai baina gero soldata ordaintzeko arazoak izaten baitzituzten talde horiek. 2004an Murtziako 3. mailako Sangonera la Verde taldean denboraldi bat egin eta futbola alde batera uztea erabaki zuen. Ondoren kirol zuzendari aritu zen hamabi urtez. Bi aldiz lortu zuen hirugarren mailarako igoera eta hainbat proiektu ere jarri zituen martxan, campusak antolatu, Eskua proiektua... 2016an Athleticeko organigraman sartu zen. 2016an herritarrek omenaldi beroa eskaini zioten plazan. Igor Arenazaren lekua Jose Javier Barkero futbolari aretxabaletarrak hartu zuen.

Athleticen hainbat lan egiten ditu. Gipuzkoako jokalari gazteen behatzailea da eta *Genuine* talde inklusiboko talde teknikoko kideetako bat ere bada.

## Taldeak 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Alberto Casero Ávila

**Alberto Casero Ávila**, (Cáceres, Extremadura, Espainia; 1978ko azaroaren 15a - ) Alderdi Popularreko espainiar politikari bat da, Trujilloko alkate izan zen, Espainiako Erresumako senatari kargua ere izan zuen, eta gaur egun diputatua da Diputatuen Kongresuan, Caceresko barrutian.

## Ibilbide politikoa 
Alderdi Popularraren Belaunaldi Berrietan hasi zuen karrera politikoa, eta hemezortzi urterekin afiliatu zen. 2001ean probintziako lehendakari hautatu zuten, 2006ra arte, eta urte horien artean Belaunaldi Berrien Batzorde Betearazle Nazionaleko kide ere izan zen.

2003an, Extremadurako Biltzarreko diputatu gazteena bihurtu zen, eta Ekonomia, Enplegu, Industria, Merkataritza eta Turismoko Talde Popularraren bozeramaile izan zen. Gazteen eta Kirolaren bozeramailea ere bazen. Handik gutxira, Cáceresko probintziako Alderdi Popularreko idazkariorde nagusi eta Extremadurako Alderdi Popularreko Zuzendaritza Batzordeko kide izendatu zuten. 

2007an, Cáceresko probintziako Alderdi Popularreko idazkari nagusi hautatu zuten, 2005. urtetik alderdiko lehendakaritzarekin batera.

2011ko ekainean, Alberto Casero Trujilloko Alkatetzara sartu zen, tokiko hauteskundeak irabazi ondoren, botoen %64,68 lortu zuen. Horrek gehiengo absolutua eman zion, eta gehiengo horrek berretsi egin zuen 2015eko hauteskundeetan, %54,87rekin.

2011ko Espainiako hauteskunde orokorretan, gainera, Casero senatari hautatu zuen Caceres probintziatik. Kargu hori bateragarria izango litzateke bere herriko alkatearekin. 

Gaur egun, Alberto Casero Ávila diputatua da Kongresuan, XIII. legealdirako Alderdi Popularrak Cáceresko barrutian duen ordezkaritzan.

Alberto Casero Ávila ezagun egin zen 2022ko otsailaren 3an, Pedro Sánchezen gobernuak proposatutako Lan Erreformaren dekretua baliozkotzearen alde bozkatu zuenean. Arau horrek ez zuen aurrera egingo bere botoagatik izan ez balitz. Gaixotasunagatik ez zegoenez botoa telematikoki eman zuen, baina ez zuen aurkako botoa eman, Alderdi Popularreko gainerako diputatuek egin zuten bezala. Alberto Caserok oker bozkatu zuela adierazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tulipen Iraultza

**Tulipen Iraultza** (; ) 2005ean Kirgizistanen gertatutako errebolta izan zen, Askar Akaiev presidentearen kargugabetzea eragin zuena. 

## Gertaerak 
2005eko otsailaren 27ko eta martxoaren 13ko Kirgizistango legebiltzarrerako hauteskundeak egin ziren. Askar Akaiev presidentearen aldekoek erdietsi zituzten eserleku gehienak, eta oposizioak %&nbsp;10 baino ez, emaitza ofizialen arabera. Horiek horrela, Gobernuak "iruzurra" egin zuela salatu zuen oposizioak, eta horrek eztandarazi zuen krisi politikoa. Martxoaren 24an, oposizioko milaka jarraitzailek presidentearen egoitza hartu ostean, Akaiev presidenteak Errusiara ihes egin zuen. Biharamunean, legebiltzarrak Kurmanbek Bakiev aukeratu zuen behin behineko presidente. 

Hasiera batean Akaievek kargua uzteari uko egin baitzion, Kirgizistango legebiltzarreko ordezkaritza bat Moskura joan zen haren dimisioa negoziatzeko asmotan. Hainbat ordutako negoziaketen ondoren, lau puntuko hitzarmen batekin hitzartu zen, apirilaren 4an, Akaieven dimisioa. Akordio horretan, presidentearen kargu-uzteaz gain, hiru gai gehiago adostu zituzten: presidente ohiarentzat segurtasun bermeak, lehendakaritzarako hauteskunde deialdia eta Errusia eta Kazakhstanen onarpena hitzarmenaren nazioarteko bermatzaile gisa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simplon (Parisko metroa)

**Simplon** Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 18. barrutian dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 4. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Adatseko Andre Mariaren ospitalea

**Adatseko Andre Mariaren ospitalea** Gasteizen Erdi Aroaren amaieran eta Aro Modernoan egon zen ospitalea izan zen. 2022aren hasieran hormaren atal batzuk agertu ziren indusketa baten ondorioz.

## Historia 
1419an Fernan II.a Perez Aiarakoak eta bere emaztea zen Maria Sarmientok Gasteizko udalari baimena eskatu zioten eraikitzeko, harresiaren kanpoaldean, San Frantzisko komentuaren ondoan. 1428an jada martxan zegoela ematen du, donazioak jasotzen zituen dokumentuak daudelako. Joan Gasteizkoak jaso zuenez, Mariaren ahizpiak ume bat entzun zuen negarrez, eta gela batera eraman zuen jaten emateko, baina itzuli zenean umea ez zegoen eta pentsatu zuen hau Jaungoikoaren mezu bat zela ospitale bat eraikitzeko. Fernan eta Maria hil zirenean (1436 eta 1438) ospitaleari "Plazako Ospitalea" izena eman zitzaion, plazaren ondoan baitzegoen. Hala ere, eraikin hau beste baten gainean egin zen, Donejakue bidea egiten zuten erromesak artatzeko 1130ean eraiki zena.

Fernan López Eskoriatza mediku ezaguna (1480-1541) bertan egon zen lanean, udalak kontratatua. Beranduago, Henrike VIII. Ingalaterrakoaren eta Karlos V. Espainiako enperadorearen mediku pertsonal izatera iritsi zen.

1507an sute bat egon zen eta berreraiki zuten. Hala ere, obrak oso geldi egon ziren, diru falta zela eta, eta berria ez zen 1556ra arte ireki. 50 urte horietan Barreretako Ospitala erabili zen, behin-behinean. 1535ean kudeaketa publikoa izatera pasa zen, berritzailea zena. 1536an Paulo III.a aita santuak Erromako Santiago Ospitaleko kide izendatu zuen eta izen hori izatera pasa zen. Berritu zenean, 3 gela zituen: batean 12 ohe pobreentzat, beste bi erizaintzarentzat, sukaldea eta bi etxebizitza, kapellanarentzat eta ospitalariarentzat.

XVIII. mendeko hazkuntza demografikoari aurre egin ezinik, beste ospitale bat eraikitzea erabaki zen, gaur egungo Santiago Ospitalea dagoen lekuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klasikoak gaur

***Klasikoak gaur*** Euskadi Irratiko irratsaioa da, publiko orokorrerako musika klasikoaren  dibulgazioaz aritzen zena. Irratsaioa aurkezlea Pello Zabala izan zen eta 5.000 saiotik gora egin zituen. 

Musikazale handia zen Pello Zabala, eta, 2000. urtean azaldu zuenez, 3.000 CD zituen. Euskadi Irratian Pello Zabalari musika klasikoari buruzko saio bat egiteko deitu ziotenean sortu zen ***Klasikoak gaur*** saioa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arantzazuko Santutegia

## Kanpo estekak
Tom Kiernan

**Thomas Joseph Kiernan** (Cork, 1939ko urtarrilaren 7a - 2022ko otsailaren 3a) irlandar errugbilaria izan zen, atzelari postuan aritzen zena.

Cork Constitution, Munster eta UC Cork taldeetan jokatu zuen. 1960tik 1973ra 54 partida jokatu zituen  Irlandako errugbi selekzioan, horietatik 24 kapitain gisa eta 158 puntu lortu zituen. British and Irish Lions taldeko kapitaina ere izan zen 1968ko Hegoafrikako biran.

Munsterren entrenatzailea izan zen 1978ko All Blacksen aurkako garaipen ospetsuan eta Irlandako entrenatzailea ere izan zen. Mike Kiernan ilobak ere Irlandarekin eta Lionsekin jokatu zuen.

## Erreferentziak
Seckel udare

**Seckel udarea** Europako udareondoaren (*Pyrus communis*) kultibar bat da, fruitu txikiak eta gozoak ematen dituena. Ustez Pennsylvanian sortu zen XVIII. mendearen bukaeran, eta izena nekazari sortzaileari zor dio.

Arbola hau txikiagoa da beste udareondoen aldean. Udareak 5 hilabetera arte irauten du gordeta.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
4. linea (Parisko metroa)

**Parisko metroaren 4. linea** sarean aurreikustako hamasei lineetako bat da.

## Mapa 
450px

## Linea 
700px

## Geltokiak 
Lineak honako geltoki hauek ditu:

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* Île-de-Franceko tranbia
* Île-de-Franceko RER
* Transilien

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Taylor's gold udare

'''Taylor's gold udarea'* Europako udareondoaren (*Pyrus communis'') kultibar bat da, ustez Doyenné du Comice eta Bosc aldaeren arteko nahasketa bat dena. Zeelanda Berrian aurkitu zuten 1986an lehendabiziko aldiz, Michael King-Turner izeneko bizilagun baten zuhaiztian. 

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Dolores Serrano

eskuinera|thumb|260px|Musika
**Dolores Serrano Cueto** (Cádiz, Andaluzia, 1967ko urtarrilaren 16a) cádiztar musikagilea, piano-jotzailea eta irakaslea da.Harmonia eta osaera Pedro Guajardorekin, Nuria Aramberirekin eta Julia E. García Manzanorekin hobetu zuen. Solfeoko ikasketak Sevillako *Manuel Castillo Goi Mailako Kontserbatorioan* amaitu zituen. Pianoko ezagutzak hainbat mailatan zabaldu zituen, Pilar Bilbao edo José Manuel de Diego irakasleekin. Musika Pedagogiaren arloan, besteak beste, Jacques Chapuis eta Maximino Carchenillaren ikasketak jaso zituen. Konposizioaren arloan, José Manuel López López, Jesús Rueda, Mauricio Sotelo eta, bereziki, David del Puertorekin egindako analisi- eta konposizio-ikastaroetara joan zen.
## Ibilbide profesionala 
Piano-jotzaile laguntzaile gisa aritu da José Ríosekin Cádizko Kontserbatorioan, eta 1998az geroztik piano-jole laguntzailea eta musika-irakaslea da San Fernandoko Udalaren Dantza Eskolan.

Musika-ikuskizun ugari egiten ditu, Cadizko *Centro de la Representación y el Movimiento* *Albacalí*ren jarduera pedagogikoen esparruan. 2005 ikasturtean, "La Orquestilla" haurrentzako orkestra sortu zuen San Fernando eta Cadizko kontserbatorioetako oinarrizko mailako ikasleekin, hainbat musika-ikuskizun egiteko. 

Kontzertuko musika-tresnen talde desberdinetarako obrak konposatu ditu, baita film laburren eta filmen soinu-bandak ere. Hainbat ganbera-taldetarako eta ikuskizun eszenikoetarako eta filmetako soinu-bandetarako lanak konposatu ditu; besteak beste, *Río seco* film laburrerako (2005). 

Emakumeak Musikan elkarteko kidea da.  ===

#### Bakarkakoak 
* *Aunque no lo parezca ¡siglo XXI!* (2017)
* *Caibanera Blues* (2016)
* *Por Ellas* (2015)
* *Glo Savall* (2011)
* *Escucha las voces del agua* (2010)
* *En Vertical* (2010)
* *Susúrrame al oído* (2009)

#### Bikotekoak 
* *Mi´saicos en Granada (2018).* Biolina, harpa
* ''Miradas'(2016).* Tronpeta, pianoa
* *Minituras 1 y 2 (2011).* Biolina, pianoa
* *Baile entre jarcias y aparejos (2009).* Flauta, marinba
* *Borrando el aire de los recuerdos (2009).* Saxoa –sopranoa, pianoa
* *Las Divas no llevan chanclas (2008).* Ahotsa–sopranoa-, pianoa
* *Canción para Tintín (2007).* Ahotsa, pianoa
* *Canciones para tocar (2005). “Si,si, sí…nº1”, “Baila conmigo nª2”, “Canción de las Claves nº3”.* Tronpeta, pianoa
* *Nana -Sonata Tic-Tac- (2000).* Ahotsa, pianoa

#### Hirukotekoak 
* *Soñando el tiempo de Lorca* (2019). Flauta, biola, harpa
* *De C a C, de F a F, y canto porque metoca* (2018). Vl, biolontxeloa, pianoa
* *Para un día cualquiera* (2016). Tonpeta, saxoa–altua-, pianoa
* *Amanece* (2007). Tronpeta, karrilloia, pianoa
* *Caibanera* (2001). Clarinetea, saxoa –sopranoa-, pianoa

### Filmen eta antzerki-lanen soinu-bandak 
* *“Josefa Figueroa” Sintonia* BSO-antzerkia (2018) banda
* *Pelucas* BSO (2013) Piano hutsa
* *Contra el tiempo* BSO (2012) Piano hutsa. 2012 sarietan Dokumental luze onenerako nominatua, CEC Zinema Idazle Zirkulu sarietarako nominatua n
* *Cinco piezas'' BSO  (2005) El tiempo, Recuerdos, Soledad*, Solo, El final. (2005) Biolontxeloa, pianoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa, Dolores Serrano pianoan
Maximilien Luce

**Maximilien Luce** (Paris, 1858ko martxoaren 13a - *ibidem*, 1941eko otsailaren 4a) frantziar margolaria izan zen.

Grabatzaile batekin ikasi zuen eta bere lehen lanak xilografiak izan ziren. Gero marrazketa ikasi zuen eta olioak margotzen hasi zen. Estilo inpresionistatik puntillismora eboluzionatu zuen, berriro inpresionismora itzultzeko.

Gainera, bere aktibismo anarkistagatik izan zen ezaguna. Argitalpen sozialistek eta anarkistek beren ilustrazioak erabili zituzten. 1894an, Marie François Sadi Carnot Frantziako presidentearen hilketan parte hartzeagatik susmagarri gisa espetxeratu zuten. Proletarioekin zuen begikotasuna eta adiskidetasuna behin eta berriz aipatu zuen bere lanean.

## Iruditegia 

The Artist's Room, rue Lavin, Maximilien Luce.jpg|*Artistaren gela, Lavin kalea*, 1878
Morning, Interior - Luce.jpeg|*Goizez, barnealdea*.
Maximilien Luce - The port of Saint-Tropez (Le Port de Saint-Tropez) 1893.jpg|*Saint-Tropezen portua*, 1893
Maximilien Luce-Man Washing.jpg|*Gizona garbitzen*, 1887
Port of London, Night by Maximilien Luce, High Museum of Art.jpg|*Londresko portua, gaua* High Museum of Art
Luce-Côte de la citadelle-Musée de l'Annonciade.jpg|*Côte de la citadelle*, 1892
Madame Luce on the Balcony, Maximilien Luce.jpg|*Madame Luce balkoian*, 1893
Maximilien Luce - Le bon samaritain.jpg|*Le bon samaritain*, 1896
Maximilien Luce Scène de Rue à Paris 1896.jpg|*Kaleko eszena Parisen*, 1896
L'ACIERIE.PNG|*L’Aciérie*, 1899
Maximilien Luce - 'Montmartre, de la rue Cortot, vue vers saint-denis', oil on canvas painting, c. 1900.jpg|*Montmartre, de la rue Cortot, vue vers Saint-Denis*, c. 1900
Maximilien Luce Notre-Dame de Paris 1900.jpg|*Notre Dame de Paris*, 1900
Maximilien Luce - The Quai Saint-Michel and Notre-Dame - Google Art Project.jpg|*The Quai Saint-Michel and Notre-Dame*, 1901
Maximilien Luce - Les batteurs de pieux entre 1902 et 1905.jpg|*Les batteurs de pieux*, 1902
Maximilien Luce - A Street in Paris in May 1871 - Google Art Project.jpg|*Kaleko eszena Parisen 1871ko maiatzean*, 1903–1906
Maximilien Luce - Paysage près de Méréville.jpg|*Paysage près de Méréville, c. 1905
Maximilien Luce-The Port of Rotterdam, Evening.jpg|*Rotterdameko portua, arrartsaldean*, 1908
Le chantier.jpg|*Le chantier*, 1911
Maximilien Luce-The Execution of Varlin.jpg|*Varlinen exekuzioa'', 1914–1917
Maximilien Luce-La Gare de l'Est sous la neige-1917.jpg|''La Gare de l'Est elurtua'', 1917,  Musée de l'Hôtel-Dieu
Maximilien Luce Portrait du docteur Marieux.jpg|*Portrait du Docteur Marieux*
Portrait de l'artiste, Maximilien Luce.jpg|*Autoerretratua*, c. 1925–1930

## Kanpo estekak
Karoliina Rantamäki

**Karoliina Stina Margaretha "Karo"Rantamäki** (1978ko otsailaren 23a) Finlandian jaiotako izotz hockey jokalari bat da, Stadin Gimmat taldean jolasten du aurrerali bezala, eta taldeko kapitaina da, eta Finlandiarekin partido gehien jokatu dituen pertsona da.

Finlandia 5 olimpiar jokotan ordezkatu du, eta bi brontzezko domin irabazi ditu, bat 1998. urtean eta bestea 2010. urtean. Finlandiaren ordezkari ere izan da IIHF World Women 's Championships txapelketetan, eta Munduko zortzi brontzezko domina irabazi ditu (1997, 1999, 2000, 2004, 2008, 2009, 2011, 2015). Rantamäki txapelketa nazionalen irabazleekin aritu da, bai Naisten Liiga finlandiarrean, bai Zhenskaya Hockey League (ZhHL) Errusian, baita Errusiako Emakumeen Liga Hockeyan ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Réaumur–Sébastopol (Parisko metroa)

**Réaumur–Sébastopol** Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 2. barrutian eta 3. barrutian dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 3. linea (Parisko metroa)
* 4. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Timeo (argipena)

**Timeo** honakoa izan daiteke:
* Timeo Lokrikoa, filosofoa.
* *Timeo*, Platonen dialogoa, aurrekoa protagonista dena.
* Timeo, Ilargiko kraterra, filosofoaren izena daramana.
Abiramam

**Abiramam** hiri eta Nagar Panchayat bat da; Ramanathapuram barrutian, Indiako Tamil Nadu estatuan dago. 8.144 biztanle zituen 2011an.

## Kokapena 
Ramanathapurametik 48 kilometrotan eta Maduraitik 72 kilometrotan dago.

## Demografia 
2011ko zentsoan Abiramamek 8.144 biztanle zituen, 4.011 gizonezkoak eta 4133 emakumezkoak. Biztanleri horren %96,26 alfabetuta daude, Tasa hori oso altua da zeren estatutko %80,09koa baita. Portzentai horietan emakumezkoen datuak zertxobait okerragoak dira: gizonak %96,26% alfabetatuak, emakumeak %90,76.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Timeo (kraterra)

**Timeo** Ilargiko inpaktuzko krater bat da, satelitearen iparraldean, Mare Frigorisaren iparraldeko mugan.W. Bond krater irregularraren pareten hego-mendebaldeko muga da. Timeoren formak pentagono itxura du, erpin borobilduekin. Erdialdean mendixka bat du.

Timeoren mendebaldean dagoen eremua irregularra da, baina paralelismo nabarmena du lerroetan.

## Kanpo estekak
Albert (kraterra)

**Albert** Ilargiko krater txiki bat da. *Lunokhod 1* ilargi-rover sobietarra 1970eko azaroan lurreratu zen lekutik gertu dago, Mare Imbrium eskualdean. 0,1 km-ko diametroa du. *Albert* izena ez dagokio pertsona jakin bati; jatorri alemaneko izen maskulinoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
R. S. Mangalam

**R. S. Mangalam** hiri eta Nagar Panchayat bat da; Ramanathapuram barrutian, Indiako Tamil Nadu estatuan dago. 14.565 biztanle zituen 2011an.

## Kokapena 
Ramanathapurametik 35 kilometrotan dago.

## Demografia 
2011ko zentsoan Abiramamek 14.565 biztanle zituen, 7.296 gizonezkoak eta 7.269 emakumezkoak. Biztanleri horren %89,64 alfabetuta daude, Tasa hori altua da zeren estatutko %80,09koa baita. Portzentai horietan emakumezkoen datuak zertxobait okerragoak dira: gizonak %94,73 alfabetatuak, emakumeak %84,58.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olga Merino

**Olga Merino López** (Bartzelona, 1965) gaztelaniaz idazten duen kazetari, artikulugile eta eleberrigile katalana da.

## Biografia 
Olga Merino Bartzelonan jaio zen 1965ean. Informazio Zientziak eta Latinoamerikako Historia eta Literaturako espezializazio master bat ikasi zituen Erresuma Batuan. Londresen eta Moskun bizi izan da; Moskun korrespontsala izan zen bost urtez *El Periódico de Catalunya* egunkariarentzat, eta sobietar erregimenetik merkatu-ekonomiarako trantsizioa bizi izan zuen. 1999an bere lehen eleberria argitaratu zuen, *Cenizas Rojas*, kritika arrakasta handiz, eta 2004an, berriz, *Espuelas de papel*. 2006an Vargas Llosa NH saria eskuratu zuen *Arauak arauak dira* ipuin bildumagatik. Bere eleberriak italierara, nederlanderara eta ingelesera itzuli dira.

## Obra 
* 1999: *Cenizas rojas* (Ediciones B)
* 2004: *Espuelas de papel* (Alfaguara)
* 2006: *Las normas son las normas* ipuin bilduma, Vargas Llosa NH saria.
* 2012: *Perros que ladran en el sótano* (Alfaguara)
* 2020: *La forastera* (Alfaguara)
* 2021: *Cinco inviernos* (Alfaguara)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deutsche Welle

**Deutsche Welle** ([ˈdɔʏtʃə ˈvɛlə], "Alemaniar uhina" alemanez) edo, akronimo eran, **DW**, Alemaniako estatuak kontrolatutako nazioarteko hedabide publikoa da, Alemaniako zerga aurrekontu federalak finantzatua.    Zerbitzua 30 hizkuntzatan eskuragarri dago. Satelite bidezko telebista zerbitzuak eta irrati zerbitzuak eskaintzen ditu ingelesez, alemanez, gaztelaniaz (amerikarraz, ez europarraz) eta arabieraz, besteak beste.  Haren lana Deutsche Welle Legeak arautzen du, eta lege horren araberea, DWren edukiak garaian garaiko gobernuaren eraginetik independentea da. European Broadcasting Union (EBU) kidea da. 

Aldizka eguneratutako artikuluak eskaintzen ditu albisteen webgunean. Bere zentro propioa zuzentzen du nazioarteko bitartekoak garatzeko: DW Akademia. Irratiaren helburuak hauek dira: albiste fidagarrien estaldura sortzea, alemanera sarbidea ematea eta herrien arteko ulermena sustatzea.

1953tik transmititzen du. Egoitza nagusia Bonnen du hasieratik, eta oraindik ere han sortzen dira irratsaioak. Dena den, telebistarako eduki ia guztiak Berlinen ekoizten dira. Bai Bonnen, bai Berlinen, bi ekoizpen zentroetan sortzen dira DWko berrien webgunerako edukiak.

YouTube webgunearen bidez eta eduki digitalen ekoizlea da, gailu mugikor eta erreproduzitzaile batzuen bidez ikus daitezke zuzeneko berrien hornitzailea ere bada.

2019tik aurrera, 1.500 langile eta 60 herrialdetako 1.500 freelance inguru ari dira lanean Deutsche Wellerentzat, Bonn eta Berlineko bulegoetan.

## Logoak 

OriginalDeutscheWelleLogo.png|Jatorrizko logotipoa (1953).
Deutsche Welle logo 1992.jpg|Deutsche Welleren logotipoa (1992-1995), 1992an Deutsche Welle TVren hasieran erabilia.
Deutsche Welle Dachmarke.svg|Deutsche Welleren logotipoa (1995-2012).
Deutsche Welle Logo.svg|DW logotipoa (2012tik aurrera).

## Hedabidean erabiltzen diren hizkuntzak 
 * neurri batean Deutschlandfunk (1993 arte)

## DW Akademie 
DW Akademie Deutsche Welle nazioarteko zentroa da, komunikabideetako aholkularitza eta kazetaritza-prestakuntza garatzeko. Trebakuntza- eta aholkularitza-zerbitzuak eskaintzen dizkie mundu osoko bazkideei. Irratiekin, komunikabide-erakundeekin eta unibertsitateekin lan egiten du, bereziki garapen-bidean eta trantsizio-bidean dauden herrialdeetan, komunikabide libre eta independenteak sustatzeko. Alemaniako Lankidetzarako eta Garapen Ekonomikorako Ministerio Federalak finantzatzen du, batez ere, lana. Beste babesle batzuk Alemaniako Kanpo Arazoetarako Ministerioa eta Europar Batasuna dira.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* McPhail, Thomas L. *Global Communication: Theories, Stakeholders, and Trends*. 2006, Blackwell Publishing. .
* Wallis, Roger, and Stanley J. Baran. *The Known World of Broadcast News: International News and the Electronic Media*. 1990, Routledge. .
* Wood, James. *History of International Broadcasting*. 2000, Institution of Engineering and Technology. .

## Kanpo estekak
June Eric-Udorie

**June Eric-Udorie** (Irlanda, 1998ko ekainaren 18a) Britainia Handian bizi den idazle eta feminista da. *The Guardian,* *New Statesman* eta *Cosmopolitan* egunkarietako kazetari eta blogaria da.   2016an, BBCk 100 Emakumeen zerrendan sartu zuen "emakume inspiratzailea eta eragina duena" izateagatik.

## Biografía 
Jatorri nigeriarra badu ere, Irlandan jaio eta 10 urte zituela Erresuma Batura mugitu zen bizitzera, bertan bizi eta lan egiten du. Berkshireko Thatchameko Downe House School-en ikasi zuen.   

Bere eskaerari esker, Erresuma Batuko "A" mailako politika- curriculumean feminismoa gehitzea lortu zuen. Plan UK, Gazteen Aholku Batzordeko kidea da, baita FGM-ko enbaxadorea eta emakumezkoen mutilazio genitalen aurkako ekintzailea. 

2015 ean, *Red* aldizkariak urteko Smart Women (emakume argia) sarirako izendatu zuen.   Urte berean, beste izendapen batzuk izan zituen Young Commentariat, Words By Women eta PRECIOUS sarietarako.  

## Sariak eta Aitortzak 
* 2016an, BBC 100 Emakumeren Zerrendan sartu zuen.

## Ikusi ere 
* Emakumeen Genitalen Mutilazioaren Aurkako Nazioarteko Eguna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fusion Articles
* June Eric-Udorie on Beyonce's Lemonade
* The Debrief Articles
* "Getting Feminism in the curriculum"
* "The night Claressa Shields inspired me to embrace my blackness"
Inna Modja

**Inna Bocoum**, edo **Inna Modja** izenez ezaguna (Mali, 1984ko maiatzaren 19a) abeslari eta modeloa da. Fula hizkuntzan "Modja" "txarra, ez ona" esan nahi du.  Emakumezkoen mutilazio genitalaren aurkako ekintzaila.

## Biografia 
Bamakon (Mali) jaio zen, Fula etniako familia batean. Zazpi seme-alabetatik seigarrena da bera. Bere ezizena, Inna Modja**,** bere amari zor dio, hau da, "Inna txarra da" edo "Inna ez da ona" esan nahi du. Sei urte zituela, gurasoek abesbatza batean apuntatu zuten. Aitak aurrera egitera animatu zuen eta bere gustuko diskoak jotzen zizkion (Ray Charles, Ella Fitzgerald, Otis Redding, Sarah Vaughan bezalako artistak). Bere anai-arreba nagusiek ere eragina izan zuten bere estiloan, 80 eta 90. hamarkadako Thrash Punk, Rap, Heavy Metal musika estiloekin, baita, Blues, Soul eta Diskoaz gain. Nerabea zela, Hard Rock eta maitasun abestiak tartekatzen zituen oraindik. Salif Keita bizilaguna bisitatzen zuen maiz, eta Bamakoko Rail Band taldean parte hartzera gonbidatzen zuen, agure swinging talde batean ( Bossa Nova eta Jazz ), zeinen artean berak debutatu zuen.

Emakumezkoen mutilazio genitalen aurkako ekintzailea da,  bera eta bere lau ahizpek gurasoen onespenik gabe zirkunzidatu baitzituzten. Bere abesti batean gertaera hori adierazi zuen. Ondoren, kirurgia berreraikitzailea egin zioten. Emakumeenganako indarkeriaren aurka ere mintzatu da, "La Valse de Marylore" abestiaren bideoklipean irudikatu zuena.

## Diskografia 
### Albumak 
## Ikusi ere 
* Emakumeen Genitalen Mutilazioaren Aurkako Nazioarteko Eguna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mary Stalcup Markward

**Mary R. Stalcup Markward** (1922ko otsailaren 10a – 1972ko azaroaren 23a) zazpi urtez izan zen Washington DCko "Barrutiko Alderdi Komunistako" kidea, eta alderdiko kidegoaren zuzendaria. Emakumea ezkutuan ari zen lanean FBIrentzat.

## Aurrekariak 
**Mary R. Stalcup** jaioa, Maria eta Benjamin Stalcupen alaba zen. Benjamin Stalcup gobernuaren liburu-saltzaile izan zen. Mary Fairfax konderrian bizi izan zen, Virginian, eta FBIk errekrutatu zuen 1943an, ezkondu eta astebetera. Haren senarra, George A. Markward (1912-1969), Europara bidali zuten Bigarren Mundu Gerran borrokatzeko.

## Karrera 
Markward Massachusetts etorbideko edertasun-denda batean ari zen lanean. Baliteke zelatatzeko kontaktatu izana, FBIk bezero batzuk komunistatzat hartzen zituelako. Alabak uste zuen FBIk arreta berarengan jarri zuela bere amak estatubatuar izatearen harrotasunari buruzko saiakera bat idatzi zuelako. Saiakera Virginiako egunkari batean argitaratu zen.

Urte hasieran HUACekin kontsultatu ondoren, Alderdiak arazoa aurkitu eta 1951ko otsailean kanporatu zuen.

1951ko uztailaren 11n, Amerikaren Aurkako Jardueren Parlamentuko Batzordearen aurrean, Annie Lee Moss, Maurice Braverman eta beste 240 pertsona alderdi komunistako kide zirela adierazi zuen Markwardek.

## Azken urteak 
Mary Stalcup Markwardek esklerosi anizkoitza izan zuen bizitzaren hasieran, eta FBItik alde egin zuen. Geroago, FBIko funtzionarioek uko egin zioten bera aitortzeari, eta atzerako eraginarekin, ezkutuko agente gisa jasotako diru-sarrerak kargatu zituzten. 1972ko azaroaren 23an hil zen, Silver Spring-en (Maryland), 50 urte zituela. Baltimoreko hilerri nazionalean lurperatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aleksandra Ivošev

**Aleksandra Ivošev** (serbieraz: Александра Авов, 1974ko martxoaren 17a -) Serbian jaiotako kirolaria da. Urrezko domina irabazi zuen 50 metroko fusioan hiru posiziotan eta brontzea 10 m aireko fusioan 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan, Atlantan.

## Ibilbidea edo Olinpiar Jokoetako emaitzak 
1990ean, Junior mailako Europako Txapelketan bigarren postuan amaitu zuen, kalibre txikiko hiru posizioko borrokan. 1991n bi aldiz irabazi zuen urrea Europako Junior Txapelketan: hiru postuko borrokan eta buruz behera. 1996ko Urteko Yugoslav Sportswomanean izena hartu zuen. 1996an Urrezko Baloia irabazi zuen, FR Yugoslaviako kirolaririk onenaren saria eguneroko Sport sariak jaso zuelarik. Lau urte geroago, Sydneyko 2000ko Joko Olinpikoetan, 20º amaitu zuen aire konprimituko erriflearekin eta 22º hiru posizioko ekitaldian. 2001ean bosgarren izan zen berriro Europako etzanda posizio Txapelketan. 2002an zazpigarren amaitu zuen Munduko Txapelketan. Bere nazioarteko ibilbidea 2003an amaitu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alfred Andersch

**Alfred Hellmuth Andersch** (Munich, 1914ko otsailaren 4a - Berzona, Ticino, 1980ko otsailaren 21a) alemaniar idazlea izan zen.

1930ean Alemaniako Alderdi Komunistako gazte buruzagietako bat zen, eta 1933an sei hilabetez bidali zuten Dachauko kontzentrazio-esparrura. Orduan alderdi utzi eta erabat introbertsioko depresio-fasean sartu zen. 1940an errekrutatu zuten, baina 1944ko ekainean Italian desertatu zuen eta gerrako preso gisa sartu zuten Louisianan.

Alemaniara itzulita, literatur aldizkarietan eta irrati editore gisa lan egin zuen.

Gai garaikideen analista izan zen gerraosteko belaunaldientzat. Baztertuak deskribatu zituen eta gizabanakoaren borondate askea zalantzan jarri zuen.

Hans Werner Richterrekin batera, Gruppe 47ko kide nabarmenetako bat izan zen.

## Lanak 
* *Deutsche Literatur in der Entscheidung*; saiakera, 1948
* *Die Kirschen der Freiheit*; autobiografia, 1952.
* *Sansibar oder der letzte Grund*  eleberria, 1957.
* *Geister und Leute. Zehn Geschichten* (1958).
* *Die Rote*; eleberria, 1960.
* *Efraim*; eleberria, 1967.
* *Mein Verschwinden in Providence*; ipuinak, 1971.
* *Winterspelt*; eleberria, 1974. *Winterspelt*.
* *Das Alfred Andersch Lesebuch*; 1979
* *Der Vater eines Mörders*; 1980.
**Arno Schmidt, Der Briefwechsel mit Alfred Andersch*; gutunak, 1985
**Fahrerflucht*; irratirako lana

## Kanpo estekak
Consetta Caruccio-Lenz

**Consetta Lenz**, **Consetta Carruccio** ere deitua (AEB, 1918ko irailaren 26a - 1980ko uztailaren 2a) gimnasta artistiko estatubatuarra izan zen, brontzezko domina olinpikoa lortu zuena 1948an, taldekako lehiaketan. Caruccio 14 urterekin hasi zen gimnasian, Baltimoreko (Maryland) Germania Turnverein gimnasia klubean sartu zenean. Kirol anitzeko atleta, une jakin batean Estatu Batuetako errekor nazionala ezarri zuen 50 metro lauetan, 6,3 segundotan osatuz.

1948ko Londresko Olinpiadetan brontzea irabazi zuen taldekako lehiaketan, eta estatubatuarrak podiumean geratu ziren txekoslovakien eta hungariarren atzetik. Taldekideak Marian Barone, Ladislava Bakanic, Dorothy Dalton, Meta Elste, Helen Schifano, Clara Schroth eta Anita Simonis izan ziren.

Bide batez, Berlingo 1936ko Joko Olinpikoetan 18 urterekin lehiatu zen, nahiz eta banakako dominak gizonezkoen gimnastei ematen zitzaizkien 896 modernoak sortu zirenetik, emakumeek ez zuten banakako dominarik jaso han, 1952ra arte egingo ez zuten bezala; hala ere, 1952an aplikatzen hasi ziren arauen arabera, Caruccioren emanaldiak 1936ko Caruccioren emanaldiak orekatutako brontzezko domina bat balioko zion, banakako puntuazio onena lortu zuen Carucnaren kasuan.
Badaiako Santa Katalina komentua

**Badaiako Santa Katalina komentua** Badaiako mendilerroan (Araba) dagoen antzinako komentua da, Tresponde ondoan, Iruña Okako udalerrian.

## Historia 
thumb|Badaiako Santa Katalina komentua
Erdi Aroan, XIII. mende inguruan, izan zuen bere jatorria eremu horretako monumentu multzoak; orduan dorretxe bat izango zen, erosotasuna baino babeslekua bilatzen zuena. XIV. mendearen amaieran Santa Katalinari eskainitako ermita eta, ermitaren hegoaldeko paretaren kontra, jauretxea eraiki zituzten Iruñatarren familiak, hiru solairu eta arku handi bat zuen sarbidearekin.

XV. mendearen hasieran, Andres Martinez Iruñakoak eta María Sanchez senar-emazteak dorretxea eta ermita laga zituzten Gasteizera joateko, eta San Agustinen erregela jarraitzen zuten San Jeronimo ordenako fraideak jarri ziren. Fernando Kalagorriko apezpikuak horretarako baimena eman zuen 1407ko urtarrilaren 21ean. Horrela jaio zen Badaiako Santa Katalina komentua.

San Jeronimoren ordenakoak bertan egon ziren 1472ra arte. Fr. Jacobo Aquilakoak, San Agustin ordenaren buruak, Sixto IV. aita santuari bere ordenarentzat eskatu zion eremua. aita santuak Ciudad Rodrigoko apezpikuari baimena eman zion urte hartan, Erroman baitzegoen, komentu horren jabetza Gaztelako agustindarrei emateko, eta hori 1490. urtean egin zen bulda baten bitartez.

Harri berezi hauen gainean erreferentzia desberdinak aurki daitezke, hainbat jatorri geografiko desberdinetako autoreren dokumentuetan, errenazimentu aurreko garaitik gaur egun arte.

Badaiako Santa Katalinaren harriak, berez, Kretazeo Berantiarreko itsas triku mesozoiko mota baten fosil-hondarrak dira, *Micraster* generokoak, eta gehienbat *Micraster coranginum* espeziekoak. Itsas triku fosilak dira, beraz, eta oso ohikoak Arabako Lautadan eta inguruko mendilerroetako leku batzuetan. "Badaiako harriek" bihotz forma dute eta Santa Katalinaren gurpila dute grabatuta.

## Erreferentziak
2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Parte hartzaileak kirolaren arabera 
Nazioarteko Olinpiar Batzordeak onartutako 15 kirol olinpikoetatik hirutan hartu zuten parte euskal kirolariek, hiruk Espainiako selekzioarekin eta besteak Brasilgoarekin.

## Kirolarien zerrenda 
Hona hemen Pekingo Olinpiar Jokoetan parte hartu zuten euskal kirolarien zerrenda.

## Kanpo estekak
Pavlos Kountouriotis

**Pavlos Kountouriotis**  (; Hidra uhartea, 1855eko apirilaren 9a - Atenas, 1935eko abuztuaren 22a) greziar militar eta politikaria izan zen. Greziako presidentea izan zen 1924tik 1926ko apirilera eta 1926ko abuztutik 1929ra.

1875ean Greziako Itsas Armadan sartu zen. 1897ko Grezia-Turkia Gerran esku hartu zuen. 1908tik 1911ra Jurgi I.a Greziakoa erregearen landa-laguntzailea izan zen.

Bi garaipen garrantzitsu lortu zituen turkiarren aurka Elli eta Limnosko itsas guduetan Balkanetako Lehen Gerran eta almiranteorde mailara igo zuten.

Herrialdeko erregeorde izendatu zuten 1920an Alexandro Greziakoa erregea hil ondoren, baina hilabete geroago dimisioa eman zuen. 1924an, Jurgi I.a erregea kargutik kendu ondoren, Greziako Bigarren Errepublikako lehen presidente hautatu zuten. 1926ko martxoan dimisioa eman zuen Theodoros Pangalos jeneralaren diktaduraren aurka. Lau hilabete geroago, kargua berreskuratu zuen eta 1929ko abenduan dimisioa eman zuen, osasun arrazoiengatik.
Adur Etxezarreta

**Adur Etxezarreta Rezola** (Areso, ) nafar alpetar eskiatzailea da.

## Biografia 
Bederatzi urterekin hasi zen eskiatzen Nafarroako Eski Klubean. Gurasoekin eskiatzen hasi zen Frantziako Luz Ardiden estazioan, urtero neguan hiruzpalau asteburu joaten baitziren. Hamalau urte zituela Sierra Nevadako Teknifikazio Zentrora joan zen. 2016an Neguko Kiroletako Espainiako Errege Federazioko talde nazionaleko kide hautatu zuten. Jaitsieran eta Super erraldoian espezializatu zen. 

2012ko urtarriletik trial azkarrean espezialista, 2017ko abenduaren 21ean supererraldoi modalitatean egin zuen debuta Europako Kopan, Reiteralmen (Austria). Bertan ez zuen trialekoa osatu. 2019ko Munduko Txapelketan (40.a jaitsieran, ez zuen supererraldoia osatu) eta 2019ko azaroaren 30ean Munduko Eski Alpetarreko Kopan, Lake Louiseko jaitsieran (53.a) parte hartu zuen. 2021eko Cortina d'Ampezzoko Munduko Txapelketan ez zuen jaitsierarik eta supererraldoirik osatu.

2022ko urtarrilaren 14an, bere lehen podiuma erdietsi zuen Europako Kopan (2.a). Tarvisioko jaitsieran 3300 metro egiteko 1:47.71ko denbora egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak