Himba

**Himba** (singularra: **OmuHimba**, plurala: **OvaHimba**) 50.000 pertsona inguruko biztanleria duen herri indigena da, Namibia iparraldeko Kunene Eskualdean (antzina Kaokoland) eta, Angolan, Kunene ibaiaren beste aldean bizi dena. Badira ere, talde gutxi batzuk **OvaTwaren **ezkerraldean, halaber, OvaHimba direnak, baina hauek ehiztari-biltzaileak dira. OvaHimba erdi-nomada dira, artzainak, Namibia iparraldeko eta Angola hegoaldeko Hereroengandik kulturalki bereizgarriak, OtjiHimba hitzegiten dute, Bantu familiako Hereroeraren aldaera bat, Niger–Kongo hizkuntzetako bat.

OvaHimba Namibiako azken herri erdi-nomada dira.

## Kultura 
ezkerrera|thumb|200x200px|Himba artzain erdi-nomadak Kaokolanden

### Bizirauteko ekonomia 
OvaHimba nagusiki, abeltzainak dira, zaintzen dituzten arrazak buztan-lodiko ardiak eta ahuntzak izaten  dira, baina aberastasunaren neurria behien kopuruak ematen du. Halaber, lehorreko landareak  landatzen dituzte, hala nola, artoa eta artatxikia. Abeltzaintza da esne eta haragi iturri nagusia OvaHimbaentzat. Beraiek ere zaintzen dituzte seme-alabak, eta edozein emakume edo neskak zaindu ahal du beste emakume batena. Gizonen zeregin nagusiena abeltzaintzaz arduratzea da, artzaintzaz, askotan familia eta etxetik urrun denbora luzez ematen dutela . Neskatxa batzuek, salbuespena gisa, txirikorda bakarra daramate aurrerantz eta honek bikia dela esan nahi du... Himba herrian, ohikoa da iragatze erritu bezala, mutilak erdaintzea nerabezaroa baino lehen. Himba mutila gizontzat jotzen da ezkondu bezain pronto, baina Himba neskak ez dira emakumetzat hartzen haur bat erditu arte.

### Gizartea 
OvaHimba gehienak, landa inguruneetan eta baserrietan, kultur bizimodu desberdin batean bizi diren arren, gizarte dinamikoak dira, eta ez dira tokiko hiri kultura joeretatik guztiz isolatuta. OvaHimba beste talde etniko eta hirietako joera sozialekin bizi eta elkarreragiten dute. Batez ere, Opuwotik, Kunene Eskualdeko hiriburutik gertu bizi direnak, maiz bidaiatzen dute supermerkatuetan erostera, merkataritzak ematen dien erosotasunagatik, janaria salerosteko eta osasun arreta jasotzeko.

## Tribal egitura 
ezkerrera|thumb|200x200px|Eskualde Buru tradizionala edo OvaHimba Buruzagia, Kapuka Thom liderra († 2009) Vita (Thom) Erret Etxekoa, bere bilobarekin
Bizi diren basamortuko klima gogorra dela eta, eta kanpo eraginetik bananduak daudenez, OvaHimbako bizimodu tradizionala mantentzea lortu dute. Kideak, ondorengo bikoitza oinarritzat duen egitura tribalean bizi dira, muturreko ingurugiroan bizitzen laguntzen diena.
eskuinera|thumb|225x225px|Himba neska lanean
Ondorengo bikoitzapean, tribuko kide bakoitzari bi klan dagozkio: bata aita bidezkoa (*oruzo* izenekoa) eta bestea ama bidezkoa (*eanda* izenekoa). Lehorte larri batek  abereen %90 hil zuen eta askok ganadua utzi eta errefuxiatu bihurtu ziren  Opuwo hirian, txabola auzoetan biziz Nazioarteko Gizaldeko Laguntzapean edo Koevoet unitate paramilitarretara gehituz, abeltzaintzan izan zituzten galerak eta gosetea sahiesteko.. 2011an, Namibiak Orokawen, Baynes Mendietan, presa berri bat eraikitzeko plan berri bat iragarri zuen. OvaHimbak 2012ko otsailean presa hidroelektrikoaren aurkako beren protesta Adierazpena aurkeztu zuten Nazio Batuen, Afrikar Batasuna eta Namibiako Gobernuaren aurrean.

Norvegia eta Islandiako Gobernuek Himba haurrentzako eskola mugikorrak finantzatu zituzten, baina Namibiak 2010ean bere gain hartu zituenetik eskolak finkoak dira. Himba liderrak kulturalki desegokitzat jotzen dute eskola sistema; beren kultura, identitatea eta bizimodua mehatxatzen duela diote.

2012ko otsailean, Himba buruzagi tradizionalek, Afrikar Batasuna eta Nazio Batuen OHCHRri bi Deklarazio bereiziak luzatu zizkieten .

Lehenak, "Ovahimba, Ovatwa, Ovatjimba eta Ovazemba kaltetuenen deklarazioa, Baynes Mendietako Orokawe presaren aurka".

2012ko azaroaren 23an, Omuhonga eta Epupa eskualdetako ehundaka OvaHimba eta Zemba Okanguatin protestatu egin zuten Baynes Mendietan, Kunene Ibaian, presa eraikitzeko Namibiak duen planaren aurka, beren lur tradizionaletan meatzaritza jarduerak gehitzearen kontra, eta giza eskubideen urraketen aurka.

2013ko martxoaren 25ean, 1.000 Himba baino gehiagok protesta egin zuten berriro, oraingoan Opuwoan, Namibian bizi dituzten giza eskubideen urraketen aurka. Bere frustrazioa adierazi zuten Himba tradiziozko buruzagiak "Agintari tradizionalak" bezala aitorpen falta izateagatik gobernuaren aldetik; Namibiako planak Orokawe presa Baynes Mendilerroan eraikitzeko Kunene ibaian OvaHimbak kontsultatu gabe, eraikuntza planak onartzen ez dituztenak; hezkuntza kulturalki desegokia; beren ohiko lur eremu batzuen legez kanpoko hesiketa; eta mendeetan zehar bizi izan diren lurraldeko jabetza eskubide eza. 2002ko Komunitate Lurreko Erreforma Legearen ezarpenaren aurka ere protestatu zuten.

2013ko urriaren 14ean, Kaipka Himba buruzagiak, Epupa bere eskualdearen eta komunitatearen izenean *Wild Girls*, alemaniar RTL errealitate TB ikuskizuna, gaitzetsi zuen, Himba jende eta herritarrak modu okerrean erabiltzen bait zituen, eta saioen geldialdia eskatu zuen, Himba jendearen kultura eta izaeraz iseka egingo zutelako. OvaHimbak lau kolore izen erabiltzen dituzte: *zuzu* urdin, gorri, berde eta morearen tonu ilunei dagokio; *vapa* zuria da eta horiaren zenbait tonu; *buru,* berde eta urdin zenbait tonu; eta *dambu* berde, gorri eta marroiaren beste zenbait tonu. Horrek, OvaHimbak Herero kolore kategoria batean dauden bi kolore bereizteko hartzen duten denbora luzatzen duela uste da, bi kolorekoak kategoria desberdinetan bereizten duten hizkuntzadun pertsonekin alderatuta.

## Ikus, halaber, 
* Herero
* Nama
* Oorlam
* Ovambo

Fitxategi:Himba village.jpg|Himba herri bat Opuwo iparraldetik 15 km-tara, Namibia.
Fitxategi:Himba Woman and Family.JPG|Himba emakume bat eta bere familiko batzuk zutik bere aitaren etxean Otutatin, Kunene Eskualdean, Namibia.
Fitxategi:Namibie Himba 0721a.jpg|Himba emakumea lanean, Namibia.
Fitxategi:Namibie Himba 0705a.jpg|Himba neska nerabea ile aurpegirantz orraztua, belo moduan.
Fitxategi:Himba-Hirten-02.jpg|Himba gizonezko artzaina.
Fitxategi:Namibie Himba 0713a.jpg|Himba emakume bat sua prestatzen. Himba txabola atzeko planoan.
Fitxategi:Namibie Himba 0716a.jpg|Himba kultura eta kliman ohikoa den bezala, Namibia iparraldeko Himba neska gona tradizionala janzten du, larruz egina, orrazkerak eta bitxiek bere gizarte estatusa adierazten dute.
Fitxategi:Himba women 2008.jpg|Himba emakumea lanean

## Literatura 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Gehiago irakurri 
* David P. Crandall: "The Place of Stunted Ironwood Trees: A Year in the Lives of the Cattle-herding Himba of Namibia" ; ed.A&C Black, 2000; 
* Peter Pickford, Beverly Pickford, Margaret Jacobsohn: *Himba*; ed. New Holland Argitaletxeak (ERRESUMA batua) Ltd, 1990; 
* Klaus G. Förg, Gerhard Burkl: *Himba. Namibias ockerrotes Volk*; Rosenheim: Rosenheimer Verlagshaus, 2004;  (*alemanez*)
* Rina Sherman: *Ma vie avec les Ovahimba*; Paris: Hugo et Cie, 2009;  (*frantsesez*)

## Kanpo estekak 
* Himbak, bizirik irauteko borroka; Demi Alvarez argazki erreportari eta zinemagilearen argazki dokumentalaren istorioa
* Ovahimba urteak
* Mantendu Dantza Bizirik
* Zazpi urte Ovahimbekin
* Bake Erakundeko boluntarioen lana Himba artean
* HIMBA OHITURAK Namibian. *Azken Gizon libreak* zatia, José Manuel Novoa
* HIMBA DANTZAk Omuhongan, Kaokoland, Namibia, Elena Sommerren bideoa

### Argazkiak 
* Hareazko bihotzak – Matthieu Rivarten argazkiak
* Ovahimba Urtea – Rina Shermanen argazkiak.
* Himba Tribua – Klaus Tiedgen argazkiak.
* Himba jendearen argazkiak Okangwatin – Benjamin Rennicken argazkiak.
* Himben argazkiak Namibian
* Himba herrixka baten argazkiak Opuwotik gertu, Namibia – Argazkiak eta informazioa.
* Afrika Matrixen: Himba jendea Namibian – Argazkiak eta informazioa.