open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
18. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren 18. linea** (seinaleztatua, **L18** ofizialki) Zizur Nagusia eta Sarriguren, hego Iruñeko auzoetan barrena, lotzen dituen autobus linea da.

Bere ibilbidean zehar, Berrikuntzaren hiria, Nafarroako Medikuen Elkargo Ofiziala, Merindadeen plaza, Bianako Printzearen plaza, Iruñeko Zitadela, Baluarte jauregia, Yamaguchi parkea, Nafarroako Ospitalea eta Nafarroako Unibertsitatea bezalako toki garrantzitsuak lotzen ditu.

## Historia 
Linea 1999an ireki zen Eskualdeko Hiri Garraioa bateratu eta hedatzearen ondorioz. Orduan, San Inazio etorbidea Sarrigurenekin lotzen zuen.

2010eko apirilean, Merindadeetatik Zizur Nagusiko Urbanizaziora arteko ibilbidea luzatu zuten.

2019ko urtarrilean, Zizurko urbanizazioaren ibilbidea aldatuko da.

2019ko urtarrilaren 30etik, lineako autobus guztiek doako Wi-Fi konexioa dute.

## Ustiapena 
### Maiztasunak 
Linea urteko egun guztietan dago martxan. Hauek dira maiztasunak:

* **Lanegunak:** 12' (07:00tik 20:44ra) - 15' (06:29tik 07:00ra eta 20:44tik 22:30ra)
* **Larunbatak:** 15' (06:30tik 22:21ra)
* **Jaiegunak:** 20' (06:30tik 22:30ra)

### Ibilbidea 
Autobus guztiek ibilbide osoa egiten dute.

## Geldialdiak 
## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Ashi aintzira

Japoniako krater aintzira bat da, Honshu uhartearen erdialdean dagoena, Kanagawa prefeturan. Gaur egun Fuji-Hakone-Izu Parke Nazionalaren barnean dago.

Hakone mendiaren galdara batean dago eta 6'9&nbsp;km²-ko azalera du. Ur termal ugari ditu eta Fuji mendiaren ikuspegi itrzelak oso turistiko bihurtu dute. Aisialdirako itsasuntzi ugarik zeharkatzen dute aintzira, denetan ikusgarrienak antzinako gerra-belaontziak dira.

Hakoneko teleferikoari esker alboan dagoen Ōwakudani haranera joan daiteke.

## Iruditegia 

Irudi:Ashinoko -01.jpg
Irudi:AshiNoKo.jpg
Irudi:庐之湖海盗船.JPG
Irudi:Ashinoko lake @Hakone (3058518927).jpg
Irudi:Hakone Ashinoko lake dsc05423.jpg

## Ikus, gainera 
* Fuji-Hakone-Izu Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Alterazio (musika)

[thumb|Hiru alterazio motak: [diesea, bemola eta naturala]]
**Alterazioa** soinuen entonazioa adierazten duen musika ikurra da. Alterazioa ez da eskalaren parte, baizik eta ikur batekin adierazten den aurreko nota berdinarekiko aldaketa bat. Notazio musikalean diesea (♯), bemola (♭) eta naturala (♮) sinboloak existitzen dira.

## Kanpo estekak
Hakone (Kanagawa)

Japoniako herria da. Ashigarashimo barrutian dago, Kanagawa prefekturan. 2012an 13.492 biztanle zituen. UNESCOk Geoparkea izendatu du.

## Geografia 
Hakone prefeturaren mendebaldeko mugan dago, Ashi aintziraren ertzean eta Hakone mendiaren oinean. Ingurune menditsua da eta Fuji-Hakone-Izu Parke Nazionalaren parte da.

## Historia 
Heian Aroan *Hakone Gongen* santutegi xintoista altxatu zuten. Edo Aroan Kyototik Edora zihoan Tōkaidō errepideko posta eta aduana ezarri zuten bertan, izan ere Kantō eskualdearen mugan baitzegoen.

Hakonek 1889an hartu zuen herri estatusa.

## Ekonomia 
Jarduera garrantzitsuena turismoa da, izan ere Tokiotik eta Fuji menditik gertu baitago, honi onsen-ak (ur termaleko bainuetxeak) gehitu behar zaizkio.

## Iruditegia 

Irudi:JP-Hakonemachi.jpg|Hakoneko kalea.
Irudi:HakoneOnsenStreet01.JPG|Hakoneko *onsen*-a.
Irudi:庐之湖海盗船.JPG|Belauntzia Ashi aintziran.
Irudi:Hiryu Falls 02.jpg|Hiryu urjauzia.
Irudi:Hakone-Komagatake 001.JPG|Komagatake sumendia.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Ikus, gainera 
* Fuji-Hakone-Izu Parke Nazionala

## Kanpo estekak 
*  Hakoneko webgunea
Kamtxatka oblasta

thumb|Kamtxatka oblastaren kokapena
thumb|Kamtxatka oblastaren bandera
**Kamtxatka** **oblasta** (errusieraz: Камча́тская о́бласть, *Kamchatskaya oblast*), 2007an Kamtxatka kraiarekin bat egin zuen arte, Errusiako subjektu federal bat izan zen. 170.800 km²ko eremua zuen eta 2002an 358.801 biztanle zituen. Zentro administratiboa Petropavlovsk-Kamtxatski hiria zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Odawara

Japoniako hiria da Kanagawa prefekturaren mendebaldean dagoena. 2012an 196.992 biztanle zituen.

## Geografia 
Ashigara lautadan kokaturik dago eta iparraldean eta mendebaldean Hakone mendiak ditu.Ekialdean Sakawa ibaia pasatzen da Sagami Badian itsasoratzen dena.

## Historia 
Odawara dagoen lurraldea aurrehistoriatik populatua egon da. Jōmon Aroan populazio dentsitate handia izan zela frogatu da. Gempei Gerran borroka latzak izan ziren Odawaran eta 1447an Odawarako gaztelua eraiki zen. XV eta XVI mendeetan gazteluaren inguruan herria antolatuz joan zen. Hōjō leinuak agintzen zuen bertan, Kantō eskualde osoan bezala.

1590an Toyotomi Hideyoshik Hōjōtarrak garaitu zituen Odawarako gaztelua eskuratzean eta herria Tokugawa shogunerriaren parte bihurtu zen. Kyototik Edora zihoan Tōkaidō errepide nagusian posta ezarri zen bertan eta honek herriaren garapena ekarri zuen. Meiji garaiaren hasieran Odawara prefetura eratu zen baina 1876rako Kanagawa prefeturaren zati bihurtu zen.

1945ean Odawara izan zen aliatuek bonbakatu zuten azkenengo hiria.

## Ondasun nabarmenak 
* Odawarako gaztelua
* Hōtoku Ninomiya Jinja
* Hakone: Odawaratik gertu dagoen herria da, Fuji-Hakone-Izu Parke Nazionalaren parte dena.

## Iruditegia 

Irudi:161223 Odawara Castle Odawara Japan01s3.jpg|Odawarako gaztelua.
Irudi:Hotoku Ninomiya Shrine.JPG|Hōtoku Ninomiya Jinja.
Irudi:HJ5SH1.JPG|Odawara Houjyo-godai jaialdia.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  [www.city.odawara.kanagawa.jp Odawarako webgunea]
Fuji-Hakone-Izu Parke Nazionala

Japoniako Honshu uhartearen erdialdean dagoen Parke Nazional ezaguna da. 1936an ezarri zen.

## Historia 
Parke Nazionala 1936an ezarri zen eta Japoniako lau Parke Nazional garrantzitusenen artean dago. 1950an Izu uharteak barneratu ziren Parkean. Tokiotik hain gertu egonik oso bisitatua da.

## Geografia 
Oso eremu zabala hartzen du, 1.227&nbsp;km², eta lau prefeturatan zabaltzen da, Tokioren mendebaldea, Yamanashi, Shizuoka eta Kanagawa.

Toki zehatz bat baino Kantō eta Chūbu eskualdeetako toki turistikoen bilduma da Fuji-Hakone-Izu parkea. Baliabide natural eta paisajistiko ugari hartzen ditu bere baitan, baditu kostaldeak, ur termalak, mendiak, aintzirak eta 1000 uharte bolkanikotik gora ere bai.

## Ondasun nabarmenak 
Lau eremutan banaturik dago parkea:
* **Fuji mendiaren eremua:**
** Fujiko bost aintzirak
** Shiraito ur-jauzia
** Aokigahara basoa
* **Hakone eremua:**
** Ashi aintzira
** Tōkaidō bide zaharra
** Ōwakudani
* **Izu penintsula:**
** Amagi mendia
** Atamiko ur termalak
** Jogasaki kostaldea
* **Izu uharteak**

## Iruditegia 

Irudi:Kodaki fuji frm shojinko.jpg|Fuji mendia.
Irudi:Winterkawaguchiko.jpg|Kawaguchi aintzira (*Fujiko bost aintzirak* eremuan).
Irudi:N2 Shiraito Falls 2.jpg|Shiraito ur-jauzia.
Irudi:Hakone Ashinoko lake dsc05268.jpg|Ashi aintzira.
Irudi:Izu Cote d Azur.jpg|Iwachi (Izu penintsula).
Irudi:Mount Amagi 20121114.jpg|Amagi mendia.
Irudi:Jōgasaki Coast 01.jpg|Jogasaki kostaldea.
Irudi:Hachijo-Jima-Izu.jpg|Hachijo-jima uhartea (Izu uharteak).

## Kanpo estekak 
*  Fuji-Hakone-Izu Parke Nazionalaren webgunea
Piperina

**Piperina** konposatu organiko heteroziklikoa da, piridinaren deribatua, C17H19NO3 formula duena., alkaloideen familiakoa. Solido kristalino kolorgea da. Kloroformotan, etanoletan, dietil eterretan eta piridinan disolbagarria da. Zapore mina du eta piper beltzaren fruituaren azalean kontzentratzen da.

Txinako eta Indiako medikuntza tradizionalek piperina usatu izan dute digestio-arazoak, gangrena eta giltzaduren mina tratatzeko.

## Prestakuntza 
Piperina uretan disolbagaitza denez, piper beltzetik erauzteko diklorometanoaren moduko disolbatzaile organikoak baliatzen dira.

## Historia 
Hans Chirstian Orsted kimikari eta fisikari suediarrak isolatu zuen piperina *Piper nigrum* landarearen fruituetatik 1819an.

## Erreferentziak
Sagami Badia

Japoniako Honshu uhartearen erdialdean dagoen Kantō eskualdean kokaturiko badia da, Kanagawa prefeturaren hegoaldean hain zuzen ere.

## Geografia 
Miura penintsula eta Izu penintsularen artean dagoen kostaldea hartzen du. Bertan dauden hiri handienak Odawara, Chigasaki, Fujisawa, Hiratsuka, Itō eta Kamakura dira.

## Ingurumena 
Kuroshio itsaslasterrak epeltzen ditu Samagi Badiako urak eta hone ondorioz hegoalderagokoak liratekeen bizidun ugari ager daitezke bertan.

Bestalde 2004ean elementu erradioaktiboak aurkitu ziren. Ikerketek erakutsi zutenez 1946 eta 1958 artean Estatu Batuek Bikini atoloian egindako froga nuklearren hondarrak ziren.

## Iruditegia 

Irudi:Zaimokuza-beach.jpg
Irudi:Manazuru-Peninsula.jpg
Irudi:Yuigahama 01.jpg
Irudi:The sunset of Sagami bay (3843406271).jpg

## Kanpo estekak
Caipirinha

**Caipirinha** (portugesez  ahoskatua) Brasilgo koktel tradizionala da. , lima eta azukrea ditu osagai nagusiak. Brasiletik mundu osora zabaldu eta beste alkoholak erabili dituzte.

Bere jatorria ezezaguna da, kondairarik ezagunenak dio 1918 inguruan São Pauloko estatuan orduko gripe pandemia sendatzeko asmatu zutela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lima (fruitua)

200px|eskuinera
**Lima** limondoaren fruitua da, azal leun eta horixka eta mami berde eta mikatza dituen hesperidioa dena.

*Lima* hitzaren jatorria persierazko  (*limu*) hitzetik dator, Europara Gurutzaden garaietan ekarria eta zenbait espezien fruituak, tartean *citrus × limon*ena, izenaz zutena.

## Ekoizpena 
FAOren arabera, hauek dira munduko ekoizlerik handienak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Florin aragoiar

**Florin aragoiarra** Aragoiko Erresuman erabilera legalekoa izan zen urrezko txanpona da, lehendabizikoz 1346an Petri IV.ak Florentziako izen bereko txapona imitatuz jaulkia. 3,35 gramo pisatzen zuen. Alde batean Joan Bataiatzailea eta bestean zitori hori bat zituen. Aragoiar florinak Perpignanen, Bartzelonan, Gironan, Valentzian eta Mallorcan egiten zituzten baina inoiz ere ez Aragoin bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lua (argipena)

**Lua** hitzak adiera zenbait ditu:

* Lua, erromatar mitologiako jainkosa;
* Lua (programazio lengoaia), programazio lengoaia;
* Lua lua txuntxurrun berde, Euskal Herriko sehaska-kanta.
* Lua, Hawaiiko arte martziala.
Loa (argipena)

**Loa** hitzak adiera zenbait ditu:

* loa, animalien atsedenerako funtzio fisiologikoa;
** Loa loa txuntxurrun berde, euskal sehaska-kanta;
* Loa, Haitiko vuduko mamuak;
* Loa, Espainiako Urrezko Mendeko antzerki-pieza.
RTÉ One

**RTÉ One** (irlanderaz *RTÉ a hAon*) Irlandako Errepublikako Raidió Teilifís Éireann (RTÉ) komunikabide erakunde publikoaren telebista kate bat da. Herrialde honetan aireratu zen lehenbiziko telebista katea izan zen, hain zuzen ere, 1961eko abenduaren 31an.

RTÉ One katearen programazioa albistegiek, telesailek, aisaldiak eta gertakizun edo ekitaldi bereziez osatua dago, denetan ere irlandar eta britainiar ekoizketak nagusi direlarik. Kate honetako saio ospetsu edo arrakastatsuena 1962tik etengabe aireratu ohi den The Late Late Show gaueko saioa da.

## Kanpo estekak 
* RTÉ One telebista katearen webgunea
Alain Oiartzun

**Alain Oiartzun Aguilar** (Irun, Gipuzkoa, 1993ko irailaren 27a) gipuzkoar futbolaria da, erdilari gisa aritzen dena, ezker hegalean alegia.

Errealaren bigarren taldean hasi zen jokatzen. 2014ko abenduan lehen taldean egin zuen debuta, Real Oviedoren aurka errege kopan.
2015eko udan errrealeko lehen taldera igo zuten, 12. zenbakia jasoz.

## Estatistikak 
*2024ko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
Heteropatriarkatu

**Heteropatriarkatua** gizonezkoen generoak eta heterosexualitateak beste genero eta sexu-orientazioekiko duen nagusitasuna da. Terminoak patriarkatuaren eta heterosexualen dominazioen konbinazioa egiten du, estatu-nazioetako klase dominantearen iritzi nagusia islatuz. Termino honek emakumeen zein LGBTI pertsonen gaineko diskriminazioak printzipio sozial matxista bera duela azpimarratzen du. Pertsona askok heteropatriarkatua eta kapitalismoa lotzen dute ere, sistema-beraren parte dela argudiatuz.

Terminoaren sorrera Monique Wittig idazle feministari zor zaio. Euskal pentsalari feministek ere eman hausnartu dute kontzeptuaren gainean. Jule Goikoetxearen arabera, heteropatriarkatua da "sexuaren arabera antolatzen den gizartea, hots, gizon-emakume kategoriaren arabera lana eta prestigioa zatitzen duena"; eta berez eta definizioz injustua eta zapaltzailea da egoera hau arrazaren arabera antolatzen den gizartea arrazista den bezalaxe: emakumeen menderakuntza soziopolitiko eta ekonomikoa da heteropatriarkatua, batzuek horri normalitate edo bake egoera deitu arren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Beget

[thumb|200px|Beget udalerriko [San Kristobal eliza (Beget)|San Kristobal eliza.]]

**Beget** Kataluniako Alta Garrotxa eskualdeko herri bat da, 1969. urterarte berezko udalerria izaitetik laga eta Camprodon (Ripollès) udalerriko herri bilakatu zen. Llierca ibaiaren goi-ibarrean kokatua dago, bertako harrizko etxeak Begeteko ibaiertzera begira daudelarik. Gaur egun turismogunea eta bigarren etxebizitzez osatutako herria da. 2005ean 27 biztanle zituen.

Bestalde, herrigunean erromanikoaren eredu bikaina den San Kristobal eliza dago.. Bestalde, herri honetatik Pirinioetako hegoaldea zeharkatzen duen GR 11 ibilbidea igarotzen denez, mendizale eta txangolari ugariren pasabidea ere bada.

## Iruditegia 

Irudi:067 Beget, carrer de França.jpg|Frantzia kalea.
Irudi:082 Beget, carrer Bellaire.jpg|Bellaire kaleko, harrizko etxeak.
Irudi:032 Beget, carrer Bellaire, Can Jeroni.jpg|Bellaire kalea eta jatetxea.
Irudi:046 Casa a Beget.jpg|Etxea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iker Hernández

**Iker Hernández Ezkerro** (Urnieta, Gipuzkoa, 1994ko apirilaren 8a-) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Bere aita Patxi Hernández Errealeko atezaina izan zen. Aurrelari postuan jokatzen du. Espainiako gazte mailetan ibilita da. 2011-12 denboraldian egin zuen debuta Sansen. 2014ko abenduan lehen taldean egin zuen debuta, Real Oviedoren aurka errege kopan. 2015eko udan Barakaldo CFera joan zen mailegu moduan jokatzeko, 2016ko ekainaren 30a arte. 2016ko udan baja izan zen eta Reala utzi zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Jokalariaren ibilbidea errealaren webgunean (Gaztelaniaz)
Hikawa Jinja

Saitama hiriko tenplo xintoista historikoa da, Ōmiya auzoan kokaturi dagoena. Ōmiya izenak "santutegi handia" esan nahi du gainera, izan ere Meiji enperadoreak Hikawa Jinja Kantō eskualdeko gainontzeko tenploen gainean ezarri baitzuen.

## Historia 
Santutegiko tradizioak dioenez Hikawa santutegia 473an sortu zuten. Kondairak dioenez Yamato Takeruk ekialderako bidean hanka mindu zuen. Hikawa Jinjan errezatu eta hanka berriz ondu eta ibiltzen jarraitu zuen.

Musashi probintziako santutegi nagusi izendatu zuten eta Tokion 59 tenplu altxatu ziren Hikawaren menpe eta beste 162 Saitama prefeturan. 1871 eta 1946 artean Kanpei-taisha (官幣大社) izendatu zuten, hau da, gobernuaren menpean zeuden lehen mailako santutegia.

## Parkea 
Santutegia parke handi batek inguratzen du. Bertan museoa eta zoologikoa ere badaude.

## Iruditegia 

Irudi:Hikawa Jinja Ninotorii 110221.jpg
Irudi:Hikawa-jinja Omiya Saitama 01.jpg
Irudi:Boards of the Hikawa shrine.jpg
Irudi:Front approach of the Hikawa shrine.jpg

## Kanpo estekak
Txirlak marinel-erara

**Txirlak marinel-erara** (; ) Galizian, batez ere Rias Baixas izeneko itsasertzean, eta Kantabrian ospetsua den jakia da. Txirlez gain, tipulaz, tomate-saltzaz eta ardo zuriz egindako olio errea ere dute, dena piperrautsez usaingozaturik. Bero zerbitzatzen dute, askotan buztin-kazola batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Krabarroka budin

**Krabarroka budina** krabarroka haragiaz egindako budina da. Juan Mari Arzak donostiar sukaldariak asmatu zuen 1971an arrain budinean oinarrituta, eta berehala hedatu zen Euskal Herri osoan eta baita ere Kantauri kostaldeko eskualdeetara, batez ere Asturias aldera.

Krabarrokaz gain, porruak, azenarioak, arrautzak, esne-gaina eta tomate-saltsa ditu osagaia nagusiak.

## Ezaugarriak 
Krabarroka edo itsas kabraren haragia arrain salda batean egosten da minutu batzuetan (errezeta batzuek lurrunean egosten dute), arantzetako pozoia desaktibatzeko. Itxura gorria duen arraina izan arren, bere haragia zuria eta fina da. Egosi ondoren, mami-mami egin eta arantzak kentzen dira, haragia tomate saltsarekin, esnegainrekin eta arrautzekin nahasten da, baita barazki egosi batzuekin ere (azenarioa, apioa, etab.), eta hori guztia birrindu egiten da ore bat osatzeko, Maria bainuan sukaldatzen dena molde luzanga batean.

Arzaken arabera, Donostiako Konstituzio plazan dagoen Astelena jatetxeko legatz budinean oinarritu zen errezeta berria egiteko. Hala ere, antza denez, legatz budinaren errezeta Maria Mesteyer bilbotarraren sukaldaritza liburuan agertzen zen 1933an jada ("La Cocina Completa", Madril, 1933).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Legatz budina

## Kanpo estekak
Udaberri-txilintxa

**Udaberri-txilintxa** (*Leucojum vernum*) Amarilidazeoen familiako belar landare erraboilduna da, 10-30 cm luzea. Tipularen antzeko erraboila izaten du; zurtoina, adarrik gabea eta zuta; hiruzpalau hosto, ezpata itxurakoak, berdeak, eta lorea, ezkila itxurakoa zuria. Berez Europako erdialdekoa eta hegoaldekoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Churrasco

thumb|Brasildar *churrasco*.

**Churrasco** (portugesez  eta gaztelaniaz  ahoskatua) Latinoamerikako plater tradizionala da, parrilan prestatutako behikiz osatua. Uruguai, Brasil, Bolivia, Argentina, Txile, Kolonbia, Guatemala eta Nikaraguako sukaldaritzan plater nagusia da. *Churrasco*ak egitea espezialitate nagusia duten brasildar jatetxeek  izena dute.

## Ikus, gainera 
* Erreki
* Barbakoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Potxa

thumb|Potxa *boio* batzuk, ezkerraldean.
**Potxa** babarrun zuri goiztiarra da. Araban, Nafarroan eta Errioxan maiatza eta iraila artean uztatzen dituzte. Bere izena gaztelaniazko  adjektibotik dator, euskaraz zurbil esan nahi duena, itxura hori dute eta.

Udazkenean eta neguan jaten dituzte batez ere gisaturik ala erregosirik. Potxak txorizoarekin eta odolkiarekin oso plater estimatua da neguko euskal gastronomian.

Bi aldaera dituzte:
* *Arriñonada*, hau da, giltzurrun itxurakoa.
* *Boio*, biribilak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kawaguchi (Saitama)

Japoniako Honshuko uhartearen ekialdean dagoen hiria da Saitama prefeturako bigarren hiria da eta 579.069 biztanle ditu (2012).

## Geografia 
Kantō lautadaren erdialdean kokaturik dago prefeturako Saitama hiriburuaren hegoaldean. Hiria erabat laua da eta Arakawa ibaiak zeharkatzen du.

## Historia 
Aintzina itsasoaren azpian zegoen gaur egun Kawaguchi den lurraldea, hori erakusten dute Jōmon Aroko maskor pilaketek. Kofun Aroko tumuloei esker badakigu jadanik itsasoak atzera egin zuela.

Tokugawa shogunerrian sortu zen Kawaguchi, shogunek Nikkō Tōshō-gūra joateko erabiltzen zuten bidean. Edo handituz zihoan ahala inguruko herrietako baliabideak eskatzen zituen. Kawaguchin burdin olak ezarri ziren soldaduentzako armak egiteko. Ordutik aurrera burdingintza izan zen Kawaguchiren ezaugarri nagusia.

Kawaguchi 1933an hiri bihurtu zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Kawaguchiko eremu berdea: 1967an ezarri zen parkea da. Mota askotako zuhaitzak ditu eta baita negutegiak ere.

## Iruditegia 

Irudi:Kawaguchi,KawaguchiCity.JPG|Kawaguchi.
Irudi:Kawaguchi elsa tower 001.jpg|Elsa dorrea.
Irudi:Chinju Hikawa Jinja.JPG|Chinju Hikawa Jinja.

## Kanpo estekak 
*  Kawaguchiko webgune ofiziala.
Biogeruza

[thumb|200px|*[Staphylococcus aureus*-en biogeruza kateter batean, mikroskopio elektronikoz ikusita.]]

**Biogeruzak** edo **biofilmak** azal batera atxikiturik dauden egitura biologikoak dira, mikrobio ugariz osatuak. Exopolimero baten bidez atxiki ohi dira mikrobioak azal horretara (bizidun baten azala edo bizigabeko azala izan daitekeena).

Biogeruza batean bi osagai bereiz daitezke: osagai biziduna (mikrobioz osatua) eta zelulaz kanpoko matrizea (mikrobioek ekoiztutako proteinaz eta polisakaridoz osatua). Biogeruza-masaren %85a matrizeari dagokio.

Biogeruza batean ingurugiro desberdinak daude. Bestalde, biogeruzak mikrobioak babesten ditu, egitura horretan zailagoa baita eragile antimikrobiarrak (antibiotikoak, desinfektagarriak...) mikrobio guztietara iristea.

Orokorrean, bakterioak bi modutan bizi daitezke: era librean edo planktonikoan, eta egitura baten barruan beste mikrobio gehiagorekin, azal batera itsatsiak (biogeruzan). Biogeruzetan hazten diren bakterioek berezko ezaugarri fisiologikoak dituzte, era librean bizi diren espezie bereko bakterioek ez dituztenak.

Arlo klinikoan biogeruzek infekzioen sendaketa zailtzen dute, eragile antimikrobiarren jarduera (antibiotikoak, immunitate-sistemaren fagozitoak...) oztopatzen dutelako. Organismoan, bakterioek larruazalean, mukosetan, hortz-haginetan eta jarritako protesietan, besteak beste, biofilmak eratu ahal izaten dituzte. Ez da arazo makala medikuntzan organismo barruko hainbat tokitan (mukosetan edo jarritako inplante medikoetan, adibidez) biogeruzak eratzea, bertan mikrobioak oso babestuta baitaude antibiotikoen aurrean. Era berean, haginetako bakterio-plaka patogenoak, txantxarra eragiten duena, biogeruzak ere eratzen ditu bertan.

Biofilmak ingurugiro likido batean dauden azal solidoen gainean eratzen dira beti. Ur-soluzioa behar dute agertzeko, edo hezetasun handiko ingurugiroak.

Merkataritzan eta industrian ere biogeruzek kalte handiak dakartzate. Egitura horiek mantsotu egin dezakete hodietan zeharreko ur edo olio-fluxua, azkartu dezakete hodien korrosioa eta abiarazi egin dezakete ur azpiko objektuen degradazioa (kostaldeko instalazioak edo itsasontzienak ditugu honen adibidea) 

Era berean, jakina da Legionella pneumophila bakterio beldurgarriak ur-hodietan biogeruzak sortzen dituela aldeko baldintza batzuk dituenean (zikintasuna, materia organikoa, ur epela, ur geldoaren eremuak, etab.)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kawagoe (Saitama)

Japoniako Honshuko uhartearen ekialdean dagoen Saitama prefeturako hiria da eta 343.926 biztanle ditu (2011).

## Geografia 
Kantō lautadaren erdialdean kokaturik dago prefeturako Saitama hiriburuaren mendebaldean.

## Historia 
 ezizenaz ezagutzen da. Tokugawa shogunerriko agintarien familiakoek Kawagoeko gaztelua eraiki zuten 1457an. Oraindik garai hartako 30 *kura* (biltegiak) eta Toki-no-kane kanpandorrea gelditzen dira herrian. 1870tik aurrera gaztelua desmantelatzen hasi ziren eta gaur egun zati batzuk baino ez dira gelditzen.

1894 urtean sute handia jasan zuen herriak.

## Ondasun nabarmenak 
* Toki-no-kane (時の鐘): XVII mendeko egurrezko kanpandorrea
* Kita-in tenplua.

## Iruditegia 

Irudi:KawagoeTowerCommons.jpg|Toki-no-kane.
Irudi:Kawagoe-Kitain-Tahoto.jpg|Kita-in tenplua.
Irudi:Gohyaku Rakan.jpg|500 Rakan, Kita-in tenpluan.
Irudi:Kawagoe Festival Museum.JPG|Kawagoe Jaialdiko museoa.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Kawagoeko webgune ofiziala.
Johnny McGory

**Johnny McGrory** Irlandako folk abesti herrikoi bat da. Pete St John musikagileak konposatu eta The Dubliners musika talde ospetsuak ezagutzera eman zuen.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* The Dubliners musika taldearen *Johnny McGory* abestiaren bertsioa entzungai. Youtube.com
The Mero

**The Mero** (euskaraz *Meroa*) Irlandako folk abesti herrikoi bat da. Pete St. John irlandar kantautoreak konposatu eta The Dubliners musika taldeak ezagutzera eman zuen.

## Kanpo estekak 
* *The Mero* abestia entzungai. Youtube.com 
* *The Mero* abestiaren hitzak irakurgai.
Robbie Bourdon

**Robbie Bourdon**, *freeride* edo estilo librean aritzen den txirrindulari kanadarra da. Intense Cycles, Rell Bull eta Oakley ditu babesle nagusitzat. Kona Clump Team taldeko kide ohia, *New World Disorder* freerideko pelikula guztietan agertu da.
2001ean, Bourdonek 5. postua eskuratu zuen Jindabyne, Australian ospatu zen All Terrain Mountain Bike Challenge frogan, eta urte berean Red Bull Rampage froga ospetsuan 3. postua lortu zuen, Virgin, Utahn.
Olagarro zuri

**Olagarro zuria** (*Eledone cirrhosa*) olagarro espezie bat da. 50 cm luze izateraino hazten da.

Azal marroi argia eta pikor txikia duena. Garroetan bentosa ilara bakarra izaten du. Mediterraneoko eta Atlantikoko itsasertzetako azpi lohitsuetan ibiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Musketadun olagarro

**Musketadun olagarroa** (*Eledone moschata*) olagarro espezie bat da. 74 cm luze izateraino hazten da. Mediterraneoko eta aldameneko Atlantikoko itsasertzetako azpietan ibiltzen da.

## Ekologia 
*E. moschata*k krustazeo, molusku eta arrain asko jaten ditu. *Maja squinado*, *Maja crispata*, *Macropodia rostrata*, *Macropodia longirostris*, *Pisa tetraodon*, *Dorippe lanata*, *Lisa chiragra*, *Lambrus angulifrons*, *Lambrus massena*, *Inachus dorsettensis*, *Carcinus aestuarii*, *Pachygrapsus marmoratus*, *Xantho poressa*, *Pilumnus hirtellus*, *Goneplax rhomboides*, *Pagurus prideaux*, *Ilia nucleus* eta *Squilla mantis* krustazeoak; *Chlamys varia*, *Mytilus galloprovincialis*, *Sepia orbignyana*, *Illex coindetii* eta *Loligo subulata* moluskuak; *Engraulis encrasicolus*, *Sardina pilchardus*, *Mullus barbatus*, *Diplodus annularis*, *Merluccius merluccius*, *Merlangius merlangus*, *Lepidotrigla cavillone*, *Trachurus trachurus* eta *Trisopterus minutus* arrainak ditu gustukoenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bisigu ahobeltz

**Bisigu ahobeltza** (*Beryx splendens*) Berycidae familiako ur gaziko arraina da, mundu osoko ur epel eta tropikaletan bizi dena.

Sushirako  izena du.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toil pikart

**Toil pikarta** (*Mustelus asterias*) ur gaziko arrain kartilaginosoa da, Triakidae familiakoa.

Gehienez 1,5 m luzea da eta bizkarraldean eta alboetan orban zuriak ditu. Toil lisoaren itsas-eremu bertsuetan bizi da, baina hegoaldean Mauritaniako paretik hegoaldera ez. Otarrainak, karramarroak, soinberak eta arrain txikiak jaten ditu batez ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olagarro arrunt

**Olagarro arrunta** (*Octopus vulgaris*) olagarro espezie bat da, olagarroen artean espezierik ezagunena. Ozeano Atlantikoaren iparraldean eta Mediterraneo itsasoan bizi da.

Itsasazpi harkaiztsuetan bizi da. Moluskuak eta krustazeoak jaten ditu, batez ere. Olagarro arruntaren haragia oso preziatua da.

## Euskal izendegia 
Olagarroa izendatzeko hainbat izen daude Euskal Herrian:

## Deskribapena 
Olagarro arrunta nahiko handia da, 25 cm inguruko mantoa du eta garroak kontuan hartuta metro bateko luzera hartzera iristen da. Urte bat edo bi bizi ohi da eta handienek 9-10 kilogramoko pisua hartzen dute.

Kolore marroixka du baina inguruko haitzekin kamuflatzeko kolorea eta ehundura alda ditzake. Kolorea ere aldatzen dute lasai, haserre edo izuturik daudenetan.

Buru handia du, obalatua, eta haren barnealdean gordetzen ditu erraiak; brankiak, garuna, bihotzak, digestio aparatua... Bi begi handi ditu buruaren oinarrian eta "W" itxurako sifoi bat ateratzen du aldamenera.

Burutik zortzi garro ateratzen zaizkio, bakoitzak bi bentosa ilara ditu. Beso hauetakoren bat ebaki egiten bazaio berriz garatzeko gaitasuna du. Azpialdean, garroen oinarrian, kitinazko moko gogorra du, jana txikitu eta ahoaren bidez irensteko.

## Banaketa 
Ozeano Atlantikoaren ipar-ekialdean aurkitzen da, Bizkaiko golkoan hasi eta Mauritania alderaino. Azoreetan, Madeiran eta Kanarietan ere bizi da. Bestalde Mediterraneo osoan eta Itsaso Beltzean ere zabaldurik dago.

### Elikadura 
Animalia bakartia da eta ilunabarrean ateratzen da ehizatzera. Krustazeo eta bibalbioak jaten ditu batez ere, mokoarekin oskola apurtzeko gai baita. Arrainak ere harrapa ditzakeen arren ez da hain ohikoa. Pozoia ere badu, harrapakinei sartzen die haiek paralizatzeko.

Harkaitzetako arrakaletan ezkutatzen da, baina ez da zaila olagarro arrunta aurkitzea, jan dituen krustazeoen eta bibalbioen oskol hautsiak pilatzen baitira haren babeslekuaren sarreran edota otarrainen tranpetatik ihes egiteko.

## Gastronomia 
Euskal kostaldean betidanik arrantzatu izan da olagarroa. Adibide argia Zumaiako flysch eremua da, bertan itsasbeheran harrapatuta gelditzen diren olagarroak gantxo bidez arrantzatzen dira. Bestela kainabera erabiliz arrantzatzen da, beita jartzen zaio amuan eta olagarroak hari heltzean tira egiten zaio. Harrapatu ondoren olagarroa zintzilikatu egiten da, haizelekuetan zabaldurik, eta lehortu egiten da. Antzinatik datorren lanbidea da olagarro harrapatzailearena eta horregatik zumaiarren *olarro* ezizena dute. Irailean Olarro Eguna ospatzen dute eta ezaguna da bertan egiten den "olarro zopa".

Olagarroa jateko plater ezagunena Olagarroa galiziar eran da. Olagarroa egoi eta oliba olio, piperrauts eta itsas gatzez atontzen da. Bestela ere jaten da olagarroa; parrillan egina, brotxetak eginda, entsaladatan, piperrekin, patatekin gisatua edo lekaleekin (babarrun, txitxirio...) gisatua.

Irudi:Olagarroa patata egosiekin.jpg|Olagarroa galiziar eran.
Irudi:Olagarro erregosia.jpg|Olagarro erregosia.
Irudi:Olagarroa plantxan.jpg|Olagarroa plantxan errea.
Irudi:Olagarro gisatua.jpg|Olagarroa papatekin gisatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toil

**Toil**, **toilo** edo **toll** (*Mustelus*) Triakidae familiako genero baten kideen izen arrunta da. Marrazoen kideak, 159&nbsp;zm-ko luzera eta 13&nbsp;kg-ko pisua izan ditzakete. *Mustela* bere latinezko izen zientifikoak bisoi esan nahi du.

Euskaraz toiloarenak jo deitzen diogu adar-jotzeari: toiloak azal gogorra duenez, hura biguntzeko karelaren kontra kolpatzen zuten arrantzaleek. Hortik datoz toiloa jo edo toiloa eman esamoldeak jipoiaren zentzuan, eta, hedaduraz, zigor fisikotik dialektikora txango eginez. 

## Espezieak 
* *Mustelus albipinnis* Castro-Aguirre, Antuna-Mendiola, González-Acosta & De La Cruz-Agüero, 2005
* *Mustelus antarcticus* Günther, 1870
* *Mustelus asterias* Cloquet, 1821 (toil pikarta)
* *Mustelus californicus* T. N. Gill, 1864
* *Mustelus canis* (Mitchill, 1815)
* *Mustelus dorsalis* T. N. Gill, 1864
* *Mustelus fasciatus* (Garman, 1913)
* *Mustelus griseus* Pietschmann, 1908
* *Mustelus henlei* (T. N. Gill, 1863)
* *Mustelus higmani* S. Springer & R. H. Lowe, 1963
* *Mustelus lenticulatus* Phillipps, 1932
* *Mustelus lunulatus* D. S. Jordan & C. H. Gilbert, 1882
* *Mustelus manazo* Bleeker, 1854
* *Mustelus mangalorensis* Cubelio, Remya R & Kurup, 2011
* *Mustelus mento* Cope, 1877
* *Mustelus minicanis* Heemstra, 1997
* *Mustelus mosis* Hemprich & Ehrenberg, 1899
* *Mustelus mustelus* (Linnaeus, 1758) (toil lisoa)
* *Mustelus norrisi* S. Springer, 1939
* *Mustelus palumbes* J. L. B. Smith, 1957
* *Mustelus punctulatus* A. Risso, 1827
* *Mustelus ravidus* W. T. White & Last, 2006
* *Mustelus schmitti* S. Springer, 1939
* *Mustelus sinusmexicanus* Heemstra, 1997
* *Mustelus stevensi* W. T. White & Last, 2008
* *Mustelus walkeri* W. T. White & Last, 2008
* *Mustelus whitneyi* Chirichigno F., 1973
* *Mustelus widodoi* W. T. White & Last, 2006

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bizilagun

**Bizilaguna** etxe edo eraikin berean bizi diren pertsona bakoitza. Hedaduraz, auzo eta herri berean bizi diren pertsonak izendatzeko ere erabiltzen da, bereziki arazo komunei dagokienean.

## Kanpo estekak
Macropodia rostrata

***Macropodia rostrata*** Brachyura subordenako krustazeo dekapodoa da, Inachidae familiakoa. Ekialdeko Ozeano Atlantiko osoko kostaldeetan, Mediterraneon eta Itsaso Beltzan bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
RTÉ Radio

**RTÉ Radio** Irlandako Raidió Teilifís Éireann komunikabide publiko taldearen irrati atala da, denera lau irrati kate analogiko eta bost digital dituelarik. 1925ko azaroaren 14an 2RN irrati kateak Seamus Clandillon esatariaren *"Seo Raidió 2RN, Baile Átha Cliath ag tástáil"* ("Hau 2RN Irratia da, Dublindik zuzenean") irlanderazko ongietorri esaldiarekin aireratzen hasi zen. Gerora Radio Athlone deitzera igaro eta azkenik gaur egungo Radio Éireann edota RTÉ Radio 1 izena jaso zuen.

Irlanda osoan entzun daiteke, bai Irlandako Errepublika nahiz Ipar Irlandan ere.

## Irrati kateak 
* RTÉ Radio 1: Ingelesezko irrati kate orokorra.
* RTÉ Radio 1 Extra: Kirola, hezkuntza eta erlijioa.
* RTÉ 2FM: Rock eta pop musikakoa.
* RTÉ lyric fm: Musika klasikoa, jazz, munduko musika eta arteetakoa.
* RTÉ Raidió na Gaeltachta: Gaelerazko katea.
* RTÉ Lyric FM: Musika klasikoa.
* RTÉ Choice: Eztabaidak eta solasaldiak.
* RTÉ 2XM: Musika alternatiboa.
* RTÉ Pulse: Musika elektronikoa.
* RTÉ Gold: Garai guztietako musika eta abesti ezagunak.
* RTÉjr: Haurrentzako irratia (egunez).
* RTÉ Chill: Erlaxaxio musika (gauez).

## Kanpo estekak 
* RTÉ Radio katearen webgunea
19. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren 19. linea** (seinaleztatua, **L19** ofizialki) Erripagaña eta Barañain, hego Iruñeko auzoetan barrena, lotzen dituen autobus linea da.

Bere ibilbidean zehar, Yamaguchi Parkea, Nafarroako Biblioteka eta Filmoteka, Pablo Sarasate Kontserbatorio Profesionala, Nafarroako Ospitalea, Ermitagañako merkatua eta Iruñeko Zitadela bezalako toki garrantzitsuak lotzen ditu.

## Historia 
Linea 1999an ireki zen Eskualdeko Hiri Garraioa bateratu eta hedatzearen ondorioz. Orduan Barañain Monjardin kalearekin lotzen zuen, Iturrama eta Arrosadiaren bidez.

2015eko otsailean, Monjardinetik Erripagañaraino zabaldu zen linearen ibilbidea.

2017ko irailean, linea beste bi geldialdi gehiagotan zabaldu zen Erripagaña auzoan sartzeko.

Orduz geroztik, lineak bidaiari-kopuru handia ezagutzen du, eta horrek kritika ugari eragiten dizkio, maiztasun hoberik ez duelako.

## Ustiapena 
### Maiztasunak 
Linea urteko egun guztietan dago martxan. Hauek dira maiztasunak:

* **Lanegunak:** 15' (06:20tik 22:15ra)
* **Larunbatak:** 15' (06:32tik 22:15ra)
* **Jaiegunak:** 20' (06:25tik 22:20ra)

### Ibilbidea 
Autobus guztiek ibilbide osoa egiten dute.

## Geldialdiak 
## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Pisa armata

***Pisa armata*** Brachyura subordenako krustazeo dekapodoa da, Epialtidae familiakoa. Ipar-ekialdeko Ozeano Atlantiko osoko kostaldeetan eta Mediterraneokoetan bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victor Fuchs

**Victor Fuchs** (Arcachon 1992ko uztailaren 10a-) futbol jokalari frantziarra da. Girondinsen B taldean ibili zen realak sinatu arte. Egun erdilari gisa jokatzen du errealaren B taldean.
2014an errealak baja eman zion.
Club Deportivo Tudelanok sinatu zuen Fuchs 2015ean 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
Karramarro berde

**Karramarro berdea** (*Carcinus maenas*) Brachyura subordenako krustazeo dekapodoa da, Portunidae familiakoa. Ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoko eta Itsaso Baltikoko kostaldeetan eta Mediterraneokoetan jatorria duen espezie hau inbaditzailea da eta mundu osoko antzeko kostaldetan bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karramarro beltz

**Karramarro beltza** (*Pachygrapsus marmoratus*) Brachyura subordenako krustazeo dekapodoa da, Grapsidae familiakoa. Ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoko eta Mediterraneoko kostaldeetan bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goneplax rhomboides

***Goneplax rhomboides*** Brachyura subordenako krustazeo dekapodoa da, Goneplacidae familiakoa. Ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoko kostaldeetan, Itsaso Beltzakoetan eta Mediterraneokoetan bizi da.

Ecomare - hoekige krab (DSC 0413).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perloi latz

**Perloi latza** (*Lepidotrigla cavillone*) Triglidae familiako ur gaziko arraina da, Mediterraneo itsasoan bizi dena.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cacau

**Claudemir Jerônimo Barreto** (Santo André, São Paulo, Brasil, 1981eko martxoaren 27a), **Cacau** ezizenaz ezaguna, alemaniar-brasildar futbol jokalaria da. Aurrelari postuan jokatu ohi du. 1. F. C Nürnberg taldean ibilitakoa, gaur egun VfB Stuttgart taldeko jokalaria da.

## Iruditegia 

Irudi:Cacau 2010.jpg
Irudi:Cacau 2011 VfB Stuttgart.jpg

## Kanpo estekak 
* Cacauren webgunea 
*
Kalmuk

**Kalmuka** (kalmukeraz: Хальмгуд, ''Halm'gud'') Mendebaldeko mongolen ondorengoei ematen zaien izena da. Kalmuk gehienak Errusiako Kalmukia Errepublika Autonomoan bizi dira, Kaspiar itsasoaren ipar-mendebaldean hedatzen diren estepetan. Budismo tibetarra da gehiengoaren erlijioa eta kalmukeraz mintzatzen dira.

Jatorriz, kalmuka hegoaldeko Siberiako herria zen. Toghon Temur-en gidaritzapean, inperio bihurtu zen 1334 inguruan. XVII. mendearen hasieran Kaspiar itsasoaren iparraldera emigratu zuten. 1771n askok Mongoliara itzultzea erabaki zuten, baina gehienak bidean hil ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monika Lekunberri

**Monika Lekunberri Uriona** (1910eko maiatzaren 5a - 1987ko apirilaren 14a) Galdakaoko ikastolako irakaslea izan zen 1934-1936 urte bitartean, eta geroago ere diktadura garaian bere etxean bertan.

## Bizitza 
Bere aita, Jenaro Lekunberri, *Dimanita* lantegiko postaria zen; eta lantegi horretan bertan lan egiten zuen Karmelo Leizaola kimikariak, geroago lehendakari izango zenaren anaia. Donostiako kimikari horrek ostatu hartu zuen Jenaroren etxean eta aukera izan zuen Monika Lekunberri ezagutzeko, eta euskararekiko grina txertatzeko. Monikak irakasle ikasketak egin zituen Bilboko Irakasle Eskolan, 1926tik 1930 arte: urte horretan, titulua lortu zuenean, *Euzkadi* egunkarian atera zuten bere erreferentzia, ohore handi bat izan zelako.

1934ko apirilaren 15ean, Eusko Ikastola Batza edo *Escuelas vascas* zeritzon mugimenduaren barruan, Galdakaon inaguratu zuten ikastola bat, haurrei euskara irakasteko asmoarekin. Irakasleak hasieran, Monika eta haren ahizpa Gloria laguntzaile bezala izan ziren. Baina Greogorio Arrienek bere 2015eko liburuan azaltzen duenez:Ikasleen kopuruak gora egin zuenean, Maria Rosa Lekerika maistra kontratatu zuten irakasteko. Kargua hartu aurretik, irakasleek onenen arteko hautaketa zorrotza pasatu behar izan zuten.  Hasieran Plazakoetxeko Etxebarria Ikastola deitu bazioten ere, 1935ean sortzailea Hego Amerikan hil ondoren, haren izena eman zioten ikastolari: Karmelo Leizaola Euzko Ikastola.
thumb|px200|ezkerrera|Monika Lekunberri parkea. Galdakao
1936ko udan Galdakaoko Udalaren beka bati esker, Donostian egon zen Eusko Ikaskuntzako ikastaro batean. Espainiako Gerra Zibila piztean, Iparraldera ihes egin zuen baina Galdakaora bueltatzea lortu zuen geroago. Irakasle moduan jarraitu zuen lanean, 1937ko udaberrian frontean bonbardaketak gogortu ziren arte. Diktadura garaian irakaskuntzan aritzeko debekua jaso zuen, baina hasieran *etxerik etxe*, eta ondoren bere etxean klase partikularrak eman zituen.

70 urte bete zituen arte aritu izan zen eskolak ematen. Berak, ereindako haziak fruituak eman zituen; 1967an Zabalea Ikastola zabaldu zen, hasieran *Juan Bautista Uriarte* *Eskolaurrea* izenarekin. Sorkuntza horretan Plazakoetxeko ikastolan Monika Lekunberriren ikasle izandako hainbatek parte hartu zuen. Geroago *Eguzkibegi ikastola* ere sortu zen*.*

Galdakaoko udalak omenaldi bat egin zion 2015ean.2015ean Zabalea parkea Monika Lekunberri parkea bihurtu zen herriko udalbatzak aho batez hartutako erabakiari esker.  

## Bibliografia 
* Begoña Bilbao, Gurutze Ezkurdia, Karmele Perez Urraza, Josu Chueca: "EMAKUMEAK Hitza eta Bizitza". *Euskal Herriko Unibertsitatea*, 2012 , 246.or.
* 

## Erreferentziak
Esociformes

**Esociformes** aktinopterigio klaseko arrain-ordena da. Barnean bi familia eta hamar espezie besterik ez ditu.

## Familiak 
* Esocidae
* Umbridae

## Kanpo estekak
Anguilliformes

**Anguiliformes** edo **aingira** (Anguilliformes) arrain aktinopterigioen ordena bat dira.

## Taxonomia 
FishBasek 15 familiatan sailkatzen du ordena baina beste adituek familia gehiago proposatu dituzte.

Ur gezako espezieak sailkatzea zaila da. Ikerketa genomikoek talde monofiletiko bat dela diote, ozeanoan sortua.

* **Anguilloidei** subordena
** Anguillidae familia
** Heterenchelyidae familia
** Moringuidae familia
* **Muraenoidei** subordena
** Chlopsidae familia
** Muraenidae familia
** Myrocongridae familia
* **Congroidei** subordena
** Colocongridae familia
** Congridae familia
** Derichthyidae familia
** Muraenesocidae familia
** Nemichthyidae familia
** Nettastomatidae familia
** Ophichthidae familia
** Serrivomeridae familia
** Synaphobranchidae familia

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Burlatako Kultur Etxea

**Burlatako Kultur Etxea** Nafarroako Burlata udalerriko kulturgunea da. 2004ko apirilaren 4an ireki zen.

## Instalazioak 
* Auditorio-Antzokia, 493 eserleku dituena.
* Erabilera anitzeko 5 gela. Horietan, ikastaro soziokulturalak eta herriko zenbait arte-taldeen probasaioak egiten dira.
* Probasaio-gela. Han, dantzak eta probasaioak egiten dira.
* Hitzaldi-gela. Bilerak, jardunaldiak eta mintegiak egiten dira han.
* Jendearentzat irekitako kafetegia.

## Garraioa 
Eskualdeko Hiri Garraioak 2 linea ditu:

## Kanpo estekak 
* Burlatako Kultur Etxea
20. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren 20. linea** (seinaleztatua, **L20** ofizialki) Gorraitz eta Iruñea lotzen dituen autobus linea da.

Bere ibilbidean zehar, Bianako Printzearen Plaza, Merindadeen Plaza, Nafarroako Medikuen Elkargo Ofiziala, Gorraitzeko gaztelu eta Gorraitzeko golf kluba bezalako toki garrantzitsuak lotzen ditu.

## Historia 
Linea 1999an ireki zen Eskualdeko Hiri Garraioa bateratu eta hedatzearen ondorioz. Orduan, Bianako Printzearen plaza Gorraitzekin lotzen zuen.

2013ko maiatzean, asteburuetako ibilbidea aldatu zuten, Lezkairuri zerbitzua emateko.

2017ko azaroan, linearen maiztasunak hobetu ziren.

2019ko apirilean, lineak bi geltoki berri gehitu zituen Erripagaña auzoan, baina ez polemikarik gabe, auzoko etorbide nagusira mugatzen direlako eta, gainerako kaleetan, autobus zerbitzuak ez duelako Iruñearekin lotzen.

## Ustiapena 
### Maiztasunak 
Linea urteko egun guztietan dago martxan. Hauek dira maiztasunak:

* **Lanegunak:** 20' (06:33tik 22:33ra)
* **Larunbatak:** 30' (06:45tik 22:20ra)
* **Jaiegunak:** 30' (06:45tik 22:20ra)

### Ibilbidea 
Zerbitzuen arabera, autobusek ibilbide bat edo beste egiten dute. Hauek dira ibilbideak:

* Bianako Printzea ↔ Ipar Gorraitz (autobus 1 3tik, lanegunak)
* Bianako Printzea ↔ Hego Gorraitz (autobus 1 3tik, lanegunak)
* Bianako Printzea ↔ Itaroa Urbanizazioa (autobus 1 3tik, lanegunak, eta autobus 1 bitik, larunbatak eta jaiegunak)
* Bianako Printzea ↔ Ipar Gorraitz - Hego Gorraitz (autobus 1 bitik, larunbatak eta jaiegunak)

## Geldialdiak 

## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Feltro

thumb|Feltro erakuskariak.
**Feltroa** artilea, edo beste abere batzuen ilea, estu tinkatuz, ehundu gabe egiten den oihal mota da. Batzuetan zuntz sintetikoekin egiten da. Industria, diseinu edo eskulangintzan baliatzen diren feltro mota desberdin asko daude. Batzuk oso leunak badira ere, beste batzuk eraikuntzan erabiltzeko bezain sendoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lutxo arrunt

**Lutxo arrunta** (*Esox lucius*) Esocidae familiako ur gezako arraina da, ibai eta aintziretan bizi dena. Jateko ona da. Oso jatun eta oldarkorra da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stefan Beuse

**Stefan Beuse** (Münster, 1967ko urtarrilaren 31) Alemaniako idazlea da.

## Biografía 
Stefan Beusek publikazio desberdinetan lan egin du: *Die Zeit*, *Die Welt*. Jaso dituen sarien artean Literaturförderpreis der Stadt Hamburg azpimarratu behar dugu. Gaur egun bere familiarekin Hamburgon bizi da.

## Obra 
* *Wir schießen Gummibänder zu den Sternen*, Leipzig: Reclam 1997
* *Kometen*, Köln: Kiepenheuer und Witsch 2000
* *Gebrauchsanweisung für Hamburg*, München: Piper 2001
* *Die Nacht der Könige*, München: Piper 2002
* *Meeres Stille*, München: Piper 2003
* *Lautlos – sein letzter Auftrag*, Frankfurt am Main: Fischer-Taschenbuch-Verlag 2004
* *Alles was du siehst*, München: Beck 2009

## Kanpo loturak 
*  http://www.stefanbeuse.de/ Stefan Beuse idazlearen web ofiziala.]
Itoko dira berriak

***Itoko dira berriak*** Karlos Linazasoro Izagirrek idatzitako eleberri bat da. 2000. urtean idatzi zuen, Tolosan (Gipuzkoa), eta Alberdaniak argitaratu zuen 2003an.

## Argumentua 
Espainiako hiri turistiko bateko hondartzan gertatzen da. Inguruan dabiltzan turistek norbait itotzen ari dela ikusten dute; salbatu nahi dute, baina egonean gelditzen dira, berriketan, sorospen taldea noiz etorriko zain.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adamsia palliata

***Adamsia palliata*** Hormathiidae familiako itsas anemona da. *Pagurus prideaux* krustazeoaren maskorran bizi da.

*A.&nbsp;palliata* ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan Azoreetaraino, Ipar itsasoan eta Mediterraneon bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
22. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren 22. linea** (seinaleztatua, **L22** ofizialki) Mutiloa eta Iruñea lotzen dituen autobus linea da.

Bere ibilbidean zehar, Merindadeen Plaza eta Nafarroako Medikuen Elkargo Ofiziala bezalako toki garrantzitsuak lotzen ditu.

## Historia 
2009an Nafarroako Gobernuak sustatutako *Iruñerriko Hiri Garraioaren II. Planaren* ondorioz ireki zuen linea. Yanguas y Miranda kalea Berriogoiti eta Berriobeitirekin lotzen zuen orduan.

2016ko irailean, kendu egin zen linearen zerbitzua, eta  linearen esku utzi zen zerbitzua, luzapen gisa.

2017ko irailean, Lezkairu auzo berriari zerbitzua emateko, autobus linea berria sortu zuten, Berriogoiti aurreko zenbaki berarekin, .

2020ko urtarrilean, linearen ibilbidea zabaldu zuten Lekairutik Mutiloara, *Mugartea* urbanizazio berria dela eta, *Santxiki Pasealekuan*  linea ordezkatuz. Halaber, maiztasunak hobetu ziren.

## Ustiapena 
### Maiztasunak 
Linea urteko egun guztietan dago martxan. Hauek dira maiztasunak:

* **Lanegunak:** 30' (06:33tik 22:33ra)
* **Larunbatak:** 30' (06:33tik 22:33ra)
* **Jaiegunak:** 30' (06:33tik 22:33ra)

### Ibilbidea 
Autobus guztiek ibilbide osoa egiten dute.

## Geldialdiak 
## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

= Line zaharra =
**Eskualdeko Hiri Garraioaren 22. line zaharra** Berriobeiti eta Iruñea lotzen dituen autobus linea da.

Bere ibilbidean zehar, autobus geltokia, Takonera parkea, tren gelokia, REFENA, Berriainz industrialdea, Iruregaña industrialdea, Soto industrialdea eta Plazaola industrialdea bezalako toki garrantzitsuak lotzen ditu.

Gaur egun,  lineak ordezkatzen du haren ibilbidea.

## Ustiapena 
### Maiztasunak 
Linea urteko egun guztietan dago martxan. Hauek dira maiztasunak:

* **Lanegunak:** 60' (07:00tik 22:00ra)

### Ibilbidea 
Autobus guztiek ibilbide osoa egiten dute.

## Geldialdiak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Zamburiña

**Zamburiña** (*Chlamys varia*) Pectinidae familiako itsas molusku bibalboa da,  Ozeano Atlantikoaren ipar-ekialdeko kostaldean bizi dena.

Erromes-maskor handiaren antzekoa da eta Galizian oso preziatua da jateko.

## Deskribapena 
Kolore ezberdinetako markorra izan dezake, zuria, arroxa, gorrixka, laranja, horia edo morea. Bi maskor ganbil ditu, obalatuak, eta unboa (lotunea) ezik bestela simetrikoak. Unbotik 25-35 sahiets ateratzen dira eta ertzera hurbildu ahala arantza nabarmenagoak dituzte. Maskorreko lerro kontzentrikoek animaliaren hazkuntza erakusten dute.

Bieira handiaren antza badu ere zamburiña txikiagoa da eta ez du 6 cm-ko luzerarik gainditzen. Batzuetan errizoide hauek erabat estaltzen dute, eta *Halichondria panicea* belakia zamburiñaren oskolean finkatzen da. Bizitza askea ere izan dezake, eta plantxan erreta ere jaten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak