open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1125 China

**1125 China** asteroide gerrikoan aurkitutako 1125. asteroidearen izena da. 1957ko urriak 30ean aurkitu zuen Y. C. Changek Nankingetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1957 UN** zen. Bere izena Txina herrialdeagatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
NA-7230

**NA-7230** edo **Viana-Aguilar Kodes errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, Vianatik Aguilar Kodesera arte doa, Aras zeharkatuz. Errepidea 16,99 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Viana
* Aras
* Aguilar Kodes

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
NA-9402

**NA-9402**, lehen **NA-7321** izenekoa, edo **Deierriko Mureluko errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, NA-1110 nafar errepideko 32,16 kilometroan hasi eta Deierrin dagoen Murelu kontzejura arte doa. Errepidea 2,19 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Deierri

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
1126 Otero

**1126 Otero** asteroide gerrikoan aurkitutako 1126. asteroidearen izena da. 1929ko urtarrilak 11n aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 AC** zen. Bere izena Carolina Oterogatik jasotzen du, "Otero Ederra" bezala ezagutua izan zena.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
1128 Astrid

**1128 Astrid** asteroide gerrikoan aurkitutako 1128. asteroidearen izena da. 1929ko martxoak 10ean aurkitu zuen Eugène Joseph Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 EB** zen. Bere izena Belgikako erregina izan zen Astrid Belgikarragatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
1129 Neujmina

**1129 Neujmina** asteroide gerrikoan aurkitutako 1129. asteroidearen izena da. 1929ko abuztuak 8an aurkitu zuen Praskovjya Parchomenkok Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 PH** zen. Bere izena Grigory Neujmin astronomoagatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
1130 Skuld

**1130 Skuld** asteroide gerrikoan aurkitutako 1130. asteroidearen izena da. 1929ko abuztuak 2an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik eta modu independentean hamar egun beranduago Friedrich Karl Arnold Schwassmannek eta Arno A. Wachmannek Bergedorfetik elkarlanean. Bere izena eskandinaviar mitologiako Skuld pertsonaiagatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
Etxezarreta

**Etxezarreta** Aizarnazabalgo auzoa da. Ez da inor bizi bertan aspalditik, gehien bat industriaz osatutako gunea baita.

## Ikus, gainera 
* Aizarnazabal

## Kanpo estekak
Saiatz (Aizarnazabal)

**Saiatz** Aizarnazabalgo auzoa da. 

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Aizarnazabal
* San Kristobal

## Kanpo estekak
1131 Porzia

**1131 Porzia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1131. asteroidearen izena da. 1929ko irailak 10ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 RO** zen. Bere izena William Shakespeareen Julio Zesar antzezlaneko pertsonaia bategatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
1132 Hollandia

**1132 Hollandia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1132. asteroidearen izena da. 1929ko irailak 13an aurkitu zuen H. Van Gentek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 RB** zen. Bere izena Herbehereen izen latindarragatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
NA-9501

**NA-9501**, lehen **NA-7515** izenekoa, edo **Artxuetako bidea**, Nafarroako herri errepidea da, NA-7510 nafar errepideko 16,37 kilometroan hasi eta Atxuetara arte doa. Errepidea 1,38 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Lekunberri

## Ikus, gainera 
* Artxueta
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
1134 Kepler

**1134 Kepler** asteroide gerrikoan aurkitutako 1134. asteroidearen izena da. 1929ko irailak 25ean aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 SA** zen. Bere izena Johannes Kepler astronomoagatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
1127 Mimi

**1127 Mimi** asteroide gerrikoan aurkitutako 1127. asteroidearen izena da. 1929ko urtarrilak 13an aurkitu zuen Sylvain Julien Victor Arendek. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 AJ** zen. Bere izena Eugène Joseph Delporteren emazteagatik jasotzen du. Akats baten ondorioz, asteroide honen izena 1145 Robelmonterenarekin nahastu zen eta bigarren izen hau beste asteroide baten aurkitzaileak proposatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
Alegia (Gabiria)

**Alegia** Gabiriako auzoa da, Alegia Goierriko herriaren parte administratibo bat.

## Demografia 
## Banaketa 
*

## Kanpo estekak
Aztiria

**Aztiria** Gabiriako auzoa da, Gipuzkoan. Legazpirako bidean dago, Mirandaola burdinolatik ateratzen den bidean. Bertan zeuden Troi-Aztiria meatzeak, burdina ustiatzeko Sociedad Minera de Mutiloa enpresak kudeatzen zuena. Minerala Barnaola baserrian jasotzen zen, eta hortik tren txiki baten bidez eramaten zen Mutiloatik Ormaiztegiraino. 

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Gabiria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Telleriarte

**Telleriarte** Legazpiko auzoa da.

## Demografia 
## Ondasunak 
* Elorregi jauregia
* Mirandaola burdinola: XVI. mendeko burdinola, gaur egun museoa da.
* Mirandaolako Santikutz baseliza: 1952an eraikia.
* San Joan baseliza: Jatorrizkoa XVI. mendekoa eta gaur egungoa 1824an egina.

## Iruditegia 

Irudi:Telleriarte 04, Legazpi, Euskal Herria.jpg|Uztarri eta Arri Zabala elkarteak.
Irudi:Telleriarte 03, Legazpi, Euskal Herria.jpg|Sarrera Brinkolako bidetik.
Irudi:Telleriarte 05, Legazpi, Euskal Herria.jpg|Plaza.
Irudi:Telleriarte 06, Legazpi, Euskal Herria.jpg|Telleriarte.

## Ikus, gainera 
* Legazpi

## Kanpo estekak
Motxorro

**Motxorro** Legazpiko auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 36 pertsona bizi ziren bertan.

## Ondarea 
* San Migel baseliza

## Demografia eta biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Legazpi

## Kanpo estekak
Aldaba (argipena)

**Aldaba** hitzak adiera zenbait ditu:
* aldaba, ateko atal bat, hura kolpekatuz atearen aurka barrukoei deitzeko erabiltzen dena;
* toponimo gisa,
** Aldaba, Nafarroako Itza Zendean dagoen kontzejua;
** Aldaba, Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen auzoa;
* Aldaba Aldizkaria, Gernikako agerkaria.
Aldaba (Tolosa)

**Aldaba** Tolosako auzoa da. Mendian gora nahiko aldendua dagoen auzo honetara ailegatzeko N-1 errepide nagusia utzi, eta Alegia eta Ikaztegietaren artean dagoen eskualde-errepidea hartuz Alegia udalerria Ikaztegieta norantzan utzi eta berehala aldameneko trenbide azpiko tunel txiki bat zeharkatuz desbideratzen den bidea hartu behar da, mendian gora hainbat kilometro egin ondoren Aldaba auzora iritsiko gara.

Aldabako auzogunean bertan San Migel eliza dago, ezkontza ugari ospatu ohi diren kokalekua da.

## Demografia 
## Kultura 
### Euskara 
[thumb|260x260px|Aldabako Pakita Peñagarikano ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako)]]
Tolosako hizkeran egiten da Aldaban, erdialdeko euskalkiaren aldaera dena.

## Iruditegia 

Irudi:San Migel eliza Aldaba Tolosa.JPG|San Migel elizaren barnealdeko irudia

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Tolosa

## Kanpo estekak
1133 Lugduna

**1133 Lugduna** asteroide gerrikoan aurkitutako 1133. asteroidearen izena da. 1929ko irailak 13an aurkitu zuen H. Van Gentek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 RC** zen. Bere izena Herbehereetako Leiden herritik hamar kilometro mendebaldera dagoen Katwijk herriaren izen latindarragatik jasotzen du, Lugdunum Batavorum zena.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
Alegia (argipena)

**Alegia** hitzak adiera zenbait ditu:

* **Alegia**, literatur generoa.

Toponimo gisa, Euskal Herriko hainbat tokiren izena da:
* **Alegia**, Gipuzkoako udalerria,
* **Alegia**, Gipuzkoako Gabiria eta Ezkio-Itsaso udalerrien arteko auzoa, zeinaren parte bat den:
** **Alegia**, Gabiriako auzoa.
** **Itsaso-Alegia**, Itsaso herriko auzoa,
Zubialde

**Zubialde** Euskal Herriko hainbat tokiren izena izan daiteke:

* Zubialde: Bizkaiko Zeberio udalerrian dagoen auzoa.
* Zubialde: Gipuzkoa Aizarnazabal udalerrian dagoen auzoa.
* Hesperia Zubialde: Bilboko hotela.
San Esteban (argipena)

'*** gaztelaniazko izen bat da. Jatorrizko esanahian, Erromatar Eliza Katolikoak santutzat onartu dituen Done Eztebe izeneko gizasemeak adierazten ditu, eta hainbat toki izendatzeko erabili da:

## Euskal Herriko auzoak 
* San Esteban, Bizkaiko Karrantza udalerriko auzoa.
* San Esteban, Bizkaiko Derio udalerriko auzoa.
* San Esteban Trebiñu, Arabako Trebiñu udalerriko auzoa.
* San Esteban Galdames, Bizkaiko Galdames udalerriko auzoa.
* San Esteban, Gipuzkoako Tolosa udalerriko auzoa.
* **San Esteban*' edo Urdaiaga, Usurbilgo auzoa.

## Espainiako udalerriak 
* Miño de San Esteban, Soria probintziako udalerria.
* San Esteban de Gormaz, Soria probintziako udalerria.
* San Esteban de Litera, Huesca probintziako udalerria.

## Eraikinak 
* San Esteban eliza, Oiartzungo eliza.

## Ikus, gainera 
* Doneztebe (argipena)
San Esteban (Tolosa)

**San Esteban** Tolosako auzoa da.

## Demografia 
## Eraikinak 
* Bonberenea etxe okupatua.

## Ikus, gainera 
* Tolosa

## Kanpo estekak
Urkizu (Tolosa)

**Urkizu** Tolosako landa-auzo bat da. Hernio mendiaren magalean dago, 522 metroko altueran, Tolosako herri gunetik mendebaldera 8 kmtara. Eskualdeko ikuspegi zabalak eskaintzen dituen auzoa da: iparralderantz Oria bailara, ekialderantz Tolosako herri gunea, Uzturre mendia, Erroizpe mendia eta inguruko Ibarra, Belauntza eta Leaburu herriak eta hegoalderantz Aralar mendilerroko bista zabala.

## Demografia 
## Ondarea 
San Pedro eliza XVI. mendekoa da. San Zipirio ermitaren hondakinak daude inguruetan. Auzoko etxe ikusgarrienetakoa Urkizugoikoa da, balio historiko handikoa bertan jaio baitziren auzoko pertsonaia ezagunenetakoak; jatorrian dorretxe izan zela uste da.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Urkizu aireko bideoa.webm|Urkizuko ikuspegia dron bidez.
Fitxategi:Urkizu airetik.jpg|Aireko argazkia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Tolosa

## Kanpo estekak
Urkizu

**Urkizu** izenak hainbat adiera ditu:

## Tokiak 
* Urkizu, Gipuzkoako Tolosa udalerriko auzoa.
* Urkizu, Gipuzkoako Eibar udalerriko auzoa.

## Pertsonaiak 
* Patri Urkizu, euskal idazlea.
* Urtzi Urkizu, euskal herritar kazetari eta idazlea.
* Elena Urkizu, belar hockeyko jokalaria.
Santuenea

**Santuenea** Usurbilgo auzo bat da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 499 pertsona bizi ziren bertan.

## Demografia eta biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Usurbil

## Kanpo estekak
Binomio

Matematikan, **binomioa** bi gai dituen polinomio bat edo bi monomioren batura da. Batuketaz edo kenketaz loturiko bi gai dituen adierazpen aljebraiko bat da, aldagaiak eta zenbakiak dituena. Binomioetan gai bakoitzaren berretzailea zenbaki naturala izan behar da. Adibidez, hauek guztiak binomioak dira:

:* x^2-4\,

:* x^2-y\,

:* a-b\,

:* \frac{x}{4}-\sqrt{3}\,

:* x-\sqrt{2}y\,

Eskuarki, ez dira binomiotzat jotzen:

:* x^{\frac32}+1\,

:* \frac{x}{y}-z\,

:* 4^x+2\,

:* x-\sqrt{y+2}\,

## Binomioen arteko eragiketak 
### Binomio eta monomio baten biderketa 
[thumb|*c(a+b)=ca+cb*. *c* [faktore komuna da.]]

Monomio bat eta binomio bat biderkatzen direnean, erregela hau jarraitu behar da:

:c (a + b) = c a + c b \, 

*c* gaiari faktore komuna deritzo.

::
   \begin{array}{rrr}
               &  a & +b \\
      \times   &    &  c \\
      \hline
               & ca & +cb 
   \end{array}

Adibidez,

: 3x (4x-6y) = (3x)(4x) + (3x)(-6y) = 12x^2 - 18xy \,

### Bi binomioen biderketa 
Bi binomio honela biderkatzen dira:

:(a+b)(c+d)=ab+ad+bc+bd\,

### Binomio baten karratua 
thumb|**Binomio** baten karratua osatzen: *(a+b)2=a2+2ab+b2*.

Binomio baten karratua honela osatzen da:

:
   (a + b)^2 = (a + b) \times (a + b) \,

Garatuz:

::
   \begin{array}{rrr}
               &    a & +b   \\
      \times   &    a & +b   \\
      \hline
               &  +ab & +b^2 \\
           a^2 &  +ab &      \\
      \hline
           a^2 & +2ab & +b^2
   \end{array}

Labur:

: (a + b)^2 = a^2 + 2 a b + b^2 \, 

Adibidez:

: (x + 3)^2 = x^2 + 2 \times 3 \times x + 3^2 =x^2+6x+9 \, 

Binomioko gaien kenketa egiten denean berriz:

:(a - b)^2 = (a - b) \times (a - b)

Gaiz gai biderkatuz:

::
   \begin{array}{rrr}
               &    a & -b   \\
      \times   &    a & -b   \\
      \hline
               &  -ab & +b^2 \\
           a^2 &  -ab &      \\
      \hline
           a^2 & -2ab & +b^2
   \end{array}

Labur:

: (a - b)^2 = a^2 - 2 a b + b^2 \,

Adibidez,

:(2x - 3y)^2 = 4x^2 -12xy +9y^2 \,

### Binomio konjugatuak 
thumb|280px|Binomio konjugatuen biderketa: ''(a+b)(a-b)=a2-b2

Binomio konjugatuen biderketa honela definitzen da:

: (a + b)(a - b)  \, 

Gaiz gai:

   \begin{array}{rrr}
               &    a & +b   \\
      \times   &    a & -b   \\
      \hline
               &  -ab & -b^2 \\
           a^2 &  +ab &      \\
      \hline
           a^2 &      & -b^2
   \end{array}

Labur:   (a + b)(a - b) = a^2 - b^2 \, 

Adibidez:

:(3x+5y)(3x-5y) = (3x)^2 - (5y)^2 = 9x^2 - 25y^2 \,

## Kanpo estekak
Kalezar

**Kalezar** Usurbilgo auzoa da. Antzinako hirigunea da, garai batean harresitua. XIV. mendean hiribildu titulua eman zitzionean, *Belmonte de Usurbil* izenarekin, han kokatu zen udaletxea. Egun, gune harresituaren bi ateak soilik geratzen dira. Nabarmenak dira auzoan dauden etxean izenak; hala nola, Kontzeju, Eskribanea, Arotzanea, Erreronea eta Barberonea.

## Demografia 
## Ondarea 
* Kontzejuzar etxea

## Kanpo estekak
1135 Colchis

**1135 Colchis** asteroide gerrikoan aurkitutako 1135. asteroidearen izena da. 1929ko urriak 3an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeizetik.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
Txikierdi (Usurbil)

**Txikierdi** Usurbilgo auzoa da.

## Merkataritza 
2000ko maiatzaren 16an auzo honetan Urbil merkataritza-gunea ireki zen.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Usurbil

## Kanpo estekak
1136 Mercedes

**1136 Mercedes** asteroide gerrikoan aurkitutako 1136. asteroidearen izena da. 1929ko urriak 30ean aurkitu zuen Josep Comas Solák Bartzelonatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 UA** zen. Bere izena aurkitzailearen koinatagatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
Urdaiaga

**Urdaiaga**, batzuetan **San Esteban** ere deitua, Usurbilgo auzoa da, Andatza mendiaren magalean. Biztanle gehienak auzoan sakabanatutako baserrietan bizi dira. 

## Geografia 
Auzoaren gune adierazgarriena San Esteban baseliza da, zeinaren inguruan etxe eta baserri batzuk biltzen diren, Usurbilgo herrigunetik 2 kmra gutxi gorabehera. Handik abiatzen da Andatza mendira oinez igotzeko ohiko bidea. Bestalde, baselizatik Usurbil, Zubieta eta Arratzain mendiko ikuspegi zabala dago begien aurrean. Auzora Oria ibaiaren ertzean dagoen Santu Enea auzunetik irits daiteke, aldapan gora kilometro bat igota; aukeran, Txoko Alde deritzon auzunetik ere igo daiteke, hau ere Oria ibaiaren ertzean, Aginaga inguruetan. Auzoko jaiak abuztuaren 3an ospatzen dira, San Esteban santuaren omenez.

## Historia 
Erdi Arotik datoz auzoari buruzko erreferentziak, Andatza mendiko lurrak Orreagako kolegiataren eskuetan geratu zirenean, 1406an Juan Beltran Atxegak eta Orreagako prioreak hitzarmena sinatuta, harik eta XIX. mendean estatua jabe bihurtu zen arte. Mende horietan zehar, Urdaiagako basoek Orio, Aginaga eta beste ontziolak zurez elikatu zituzten. Historian, burdinolak (aingura-olak), errotak, harrobiak eta zeta-ola ere izan dira auzoan. Egun, abeltzaintza da auzoaren jarduera nagusia. Urtinea lorategia ere han da.

## Demografia 
## Kanpo estekak
Txoko Alde

**Txoko Alde** Usurbilgo auzoa da.

## Kokapena 
Herrigunetik mendebaldera dago, Oria ibaiaren hegoaldeko aldean eta Aginaga eta Santu Enea auzoen artean.

## Kanpo estekak 
* Pariak bai musika taldeak auzoari eta bertako Akerra gaztetxeari eskainitako kanta

## Kanpo estekak
1138 Attica

**1138 Attica** asteroide gerrikoan aurkitutako 1138. asteroidearen izena da. 1929ko azaroak 22an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 WF** zen. Bere izena Greziako Atika probintziagatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
1139 Atami

**1139 Atami** asteroide gerrikoan aurkitutako 1139. asteroidearen izena da. 1929ko abenduak 1ean aurkitu zuten Okuro Oikawak eta Kazuo Kobukawak. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 XE** zen. Bere izena Tokiotik gertu dagoen portu bategatik jasotzen du. Areziboko behatokitik eginiko behaketa batzuen bidez, 5 kilometroko diametroa duen ilargi bat aurkitu da asteroide honen inguruan biraka, honekin batera sistema bitar bat osatzen duena.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
1141 Bohmia

**1141 Bohmia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1141. asteroidearen izena da. 1920eko urtarrilak 4an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1930 AA** zen. Bere izena Bohm-Walz Andereagatik jasotzen du Heidelberg-Königstuhleko Estatu behatokiari Walz erreflektorea eman ziona.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
1143 Odysseus

**1143 Odysseus** asteroide gerrikoan aurkitutako 1143. asteroidearen izena da. 1930ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere izena greziar mitologiako eta Homeroren Odisea laneko protagonista den Odiseogatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
1145 Robelmonte

**1145 Robelmonte** asteroide gerrikoan aurkitutako 1145. asteroidearen izena da. 1929ko otsailak 3an aurkitu zuen Eugène Joseph Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 CC** zen. Bere izena Sylvain Julien Victor Arend astronomoaren jaioterria zen Robelmont herri belgiarragatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
1146 Biarmia

**1146 Biarmia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1146. asteroidearen izena da. 1929ko maiatzak 7an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 JF** zen. Bere izena Errusiako herrialde legendarioa izan zen Bjarmlandgatik jasotzen du, Finlandiako mugatik gertu zegoena.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
1147 Stavropolis

**1147 Stavropolis** asteroide gerrikoan aurkitutako 1147. asteroidearen izena da. 1929ko ekainak 11n aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 LF** zen. Bere izena Errusiako Stavropol hiriagatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
1148 Rarahu

**1148 Rarahu** asteroide gerrikoan aurkitutako 1148. asteroidearen izena da. 1929ko uztailak 5ean aurkitu zuen Alexander Nikolaevich Deutschek, eta hogeitahiru egun beranduago, modu independentean Cyril Jacksonek eta H. E. Woodek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 NA** zen. Bere izena Louis Marie Julien Viaudek idatzitako *Le Mariage de Loti* eleberritik hartutako Tahitiar emakume bategatik jasotzen du.

## Ikus, gainera 
* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak
Menzengo badia

**Menzengo badia** edo **Mezengo badia** () Itsaso Zuriko lau badia handietako bat da (Kandalakchako golkoa, Dvina Badia eta Onegako golkoarekin batera), Itsaso Zuriaren kanpoaldeko zatian kokatua, ekialdeko muturrean, Kanineko penintsularen hegoaldeko muturra inguratuz. 6.630 kilometro karratuko hedadura du eta bere ahoan Morjovets uhartea kokatua dago (110 kilometro karratu inguruko hedadura duena). Administratiboki Arkhangelskeko oblastaren zati da.

Badiak bi ibai handiren urak jasotzen ditu, Mezen ibaiarena, 857 kilometroko luzera duena, eta Kouloï ibaiarena.

## Kanpo estekak
Campijo

**Campijo** Artziniegako auzoa da. 

## Demografia 
## Ondasun nabarmenak 
* San Joan eliza

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Alava, pueblo a pueblo*. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Ikus, gainera 
* Artziniega

## Kanpo estekak
Lore Toki

**Lore Toki** Bastidako auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 23 pertsona bizi ziren bertan.

## Demografia eta biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Bastida

## Kanpo estekak
Vista Alegre (argipena)

**Vista Alegre** esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:

Euskal Herrian:

* Vista Alegre: Gipuzkoako Zarautz udalerriko auzoa.
* Vista Alegre: Arabako Bastida udalerriko auzoa.
* Vista Alegre auzoa, Muxikan (Bizkaia), euskaraz Kurtzero.

* Vista Alegre zezen plaza, Bilboko zezen plaza.
* Vista Alegre hilerria, Derion dagoen Bilboko hilerria.
Munduan:
*Vista Alegre: Brasilgo Rio Grande do Sul estatuan dagoen hiria.
* Vista Alegre: Argentinako Neuquén estatuan dagoen hiria.
Trump International Hotel and Tower (Chicago)

thumb|250px|eskuinera|Eraikina goitik behera ikusia.

**Trump International Hotel and Tower** Ameriketako Estatu Batuetako etxebizitza etxe orratza da. Donald Trump higiezinen merkatuko dirudunak sustatu eta eraiki eta Skidmore, Owings and Merrill arkitekto taldeak diseinatu zuen.

Dorrearen eraikuntza 2005ean hasi eta 2009an amaitu zen. Eraikinak 423 metro eta 98 solairu ditu eta hiriko bigarren eraikinik garaiena da Willis Dorrearen atzetik.

## Eraikuntza 

Fitxategi:TrumpTowerChicago as of 21APR05.jpg|2005eko apirila
Fitxategi:Trump Tower Chicago 060409.jpg|2006ko apirila
Fitxategi:20070314 Trump Chicago (4).JPG|2007ko martxoa
Fitxategi:20070914 Trump International Hotel & Tower - Chicago.JPG|2007ko iraila
Fitxategi:20090103 Trump Tower Chicago Spire helicopter delivery.jpg|2009ko urtarrila

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Proiektuaren webgune ofiziala.
Trump International Hotel & Tower

**Trump International Hotel & Tower** mundu osoan Donald Trump dirudunak eraikitako etxebizitza dorreen izena da:

## Ameriketako Estatu Batuak 
* Trump International Hotel & Tower, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hiriko eraikina.
* Trump International Hotel & Tower, Ameriketako Estatu Batuetako New Orleans hiriko eraikina.
* Trump International Hotel & Tower, Ameriketako Estatu Batuetako Honolulu hiriko eraikina.
* Trump International Hotel & Tower, Ameriketako Estatu Batuetako Las Vegas hiriko eraikina.
* Trump International Hotel & Tower, Ameriketako Estatu Batuetako New York hiriko eraikina.

## Kanada 
* Trump International Hotel & Tower, Kanada Toronto hiriko eraikina.

## Arabiar Emirerri Batuak 
* The Palm Trump International Hotel and Tower, Dubaiko eraikina.
Kieveko metroa

**Kieveko metroa** (ukraineraz: Київський метрополітен or Київське метро), Ukrainako Kiev hiriko garraiobide publikoa da. 1960ko urriaren 22an zabaldu zen eta metro-sareak 65.18 kilometroko luzera dauka.

2010an 504 milioi pertsonek erabili zuten.

## Lineak 
## Argazkiak 

SBL-Grund-2005.jpg|Metroaren kanpoaldeko bidezubi baten ikuspegia.
Zolotie vorota. Central hall.jpg|Zolotie vorota.
Ploshcha-Lva-Tolstoho-2008.jpg|Plosha Lva Tolstoho.
Poshtova Ploscha Metro Station Kiev 2011 01.JPG|Poshtova Ploscha.

## Ikus, gainera 
* Kiev

## Kanpo estekak 
* Kieveko metroaren webgune ofiziala.
Kaohsiungo metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sarearen itxura erakusten duen mapa.

**Kaohsiungo metroa** (txineraz: 高雄捷運), Txinako Errepublikako Kaohsiung hirian dagoen garraiobide publikoa da. 2008ko martxoaren 8an zabaldu zen eta Taiwan uharteko bigarren metroa izan zen Taipeikoaren atzetik.

2008ko irailaren 14an bigarren linea zabaldu zenetik, metro-sareak 42,7 kilometro eta 37 geltoki dauzka. Metroa uste baino bidaiari gutxiagok erabili du, eta gobernuko arduradunek 360.000 bidaiari eguneko espero bazituzten ere, bigarren linea zabaltzerakoan 100.000 pasatxo baino ez ziren eguneroko erabiltzaileak.

## Ikus, gainera 
* Kaohsiung

## Kanpo estekak 
*  Kaohsiungo metroa kudeatzen duen enpresaren webgunea.
Taipeiko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sareak 2009ko uztailean zuen itxura erakusten duen mapa.

**Taipeiko metroa** (txineraz: 台北捷運), Txinako Errepublikako Taipei hiriko garraiobide publikoa da. 1996ko martxoaren 28an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bost linea eta 90,6 kilometro dauzka.

## Ikus, gainera 
* Taipei

## Kanpo estekak 
*  Metroa kudeatzen duen enpresaren webgunea.
Rotterdamgo metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sareak 2011ko abenduan zuen itxura erakusten duen mapa.

**Rotterdamgo metroa** (nederlanderaz: Rotterdamse metro), Herbehereetako Rotterdam hiriko garraiobide publikoa da. 1968ko otsailaren 10ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bost linea eta 55,0 kilometro dauzka.

Metroko bi lineak hainbat adarretan banatzen dira, eta bi linea nagusiez gain, beste hiru adar banatzen dira, hizkien arabera sailkatuta.

## Bilakaera 
1968an Rotterdamgo metroaren lehen linea zabaldu zen Noord- Zuidlijn izenarekin (Iparralde - hegoalde linea), eta hiriko Centraal geltokia Zuidpleinekin batzen zituen Nieuwe Maas ibaia tunel baten bitartez zeharkatuz. Herbehereetako lehen metroa izan zen eta zabaldu zenean 5,9 kilometroko linea, munduko laburrenetakoa zen.

1982an bigarren linea zabaldu zen Oost - Westlijn izenarekin (Ekialde - mendebalde linea), Capelsebrug eta Coolhaven geltokiak elkartuz. Historian zehar lineen izenek hainbat aldaketa izan dituzte: hartara, 1990eko hamarkadan herrialdeko pertsonaia ospetsuen izenak jarri zizkieten. Iparralde-hegoalde lineari, esaterako, *Erasmus linea* izena jarri zioten (Erasmo Rotterdamgoaren omenez), eta bigarrenari *Caland linea*, Pieter Calanden omenez.

2009ko abendutik, letrez izendatzen dira, A-tik E-raino.

## Lineak 

## Luzapenaren kronologia 
* 1968ko otsailaren 9a: Centraal Station - Zuidplein (D linea)
* 1970eko azaroaren 25a: Zuidplein - Slinge (D linea)
* 1974ko urriaren 25a: Slinge - Zalmplaat (D linea)
* 1982ko maiatzaren 6a: Coolhaven - Capelsebrug (A, B eta C lineak)
* 1983ko maiatzaren 27: Capelsebrug - Graskruid (A eta B lineak)
* 1984ko apirilaren 24a: Graskruid - De Tochten (B linea)
* 1985eko apirilaren 25a: Zalmplaat - De Akkers (D linea)
* 1986ko apirilaren 25a: Marconiplein - Coolhaven (A, B eta C lineak)
* 1994ko maiatzaren 29a: Capelsebrug - De Terp (C linea)
* 1997: Wilhelminaplein geltokia (D linea)
* 2002ko azaroaren 4a:
** Tussenwater geltokia (D linea)
** De Akkers - Marconiplein (C linea)
** Schiedam Centrum - Marconiplein (A eta B lineak)
* 2005eko abuztuaren 29a: De Tochten - Nesselande (B linea)
* 2006ko irailaren 10a: Hofplein - Nootdorp (E linea)
* 2006ko azaroaren 11a: Nootdorp - Den Haag Centraal (E linea)
* 2010eko abuztuaren 17a: Melanchthonweg - Rotterdam Centraal (E linea)
* 2011ko abenduaren 11: Rotterdam Centraal - Slinge (E linea)

## Argazkiak 

Fitxategi:Metrorotterdam.jpg|5300 saileko trena.
Fitxategi:Metro Delfshaven.jpg|Delfshaven geltokirako sarrera.
Fitxategi:RET 5600 Schiedam.jpg|5600 saileko trena Schiedam Centrum geltokira ailegatzen.
Fitxategi:Randstadrail Nootdorp 2.jpg|E lineako trena.

## Ikus, gainera 
* Rotterdam

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Milango metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sareak 2015an zuen itxura erakusten duen mapa.

**Milango metroa** (italieraz: Rete metropolitana di Milano), Italiako Milan hiriko garraiobide publikoa da. 1964ko azaroaren 1ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak hiru linea eta 92 kilometro dauzka.

## Lineak 
## Ikus, gainera 
* Milan

## Kanpo estekak 
*  Metroa kudeatzen duen enpresaren webgune ofiziala.
Teherango metroa

[thumb|200px|[Mohsen Hashemi Rafsanjani, former president of Tehran Metro in the one of wagons at the Tehran Metro]]
**Teherango metroa** (persieraz: متروی تهران), Irango Teheran hiriko garraiobide publikoa da. 2000ko otsailaren 21ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak hiru linea eta 50,5 kilometro dauzka.

## Ikus, gainera 
* Teheran

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Budapesteko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sareak 2014an zuen itxura erakusten duen mapa.
thumb|Keleti pályaudvar, 2014an

**Budapesteko metroa** (hungarieraz: Budapesti metró),  Budapest hiriko garraiobide publikoa da. 1896ko maiatzaren 2an zabaldu zen eta egun sareak 4 linea eta 39,4 kilometro ditu.

## Lineak 
## Argazkiak 

Fitxategi:Budapest Metro Ujpest-Kozpont.jpg|Ujpest Kozpont geltokia.
Fitxategi:Budapest Foeldalatti Train Inside.jpg|Lehen lineako trena.
Fitxategi:Budapest, Kossuth Lajos tér, metró 2.jpg|Bigarren lineako metro geltokia.

## Ikus, gainera 
* Budapest

## Kanpo estekak 
*  Budapesteko metroa kudeatzen duen konpainiaren webgunea.
Bukaresteko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sareak 2009an zuen itxura erakusten duen mapa.

**Bukaresteko metroa** (errumanieraz: Metroul Bucureşti), Errumaniako Bukarest hiriko garraiobide publikoa da. 1979ko azaroaren 16an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak lau linea eta 71 kilometro dauzka.

Zerbitzuan dauden lau lineaz gain, beste hiru plangintza edo eraikitzen prozesuan daude.

## Lineak 
## Argazkiak 

Fitxategi:Dristor 2.JPG|Dristor geltokia.
Fitxategi:Titan metro station 2.jpg|Titan geltokia.
Fitxategi:A busy time on the Bucuresti Metro.jpg|Piata Victoriei geltokia jendetza orduan.

## Ikus, gainera 
* Bukarest

## Kanpo estekak 
* (Errumanieraz) Metroaren webgune ofiziala.
Lilleko metroa

**Lilleko metroa** (frantsesez: Métro de Lille), Frantziako Lille hiriko garraiobide publikoa da. 1983ko apirilaren 25ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bi linea eta 45,5 kilometro dauzka.

## Ikus, gainera 
* Lille

## Kanpo estekak 
*  Metroa kudeatzen duen enpresaren webgunea.
Bogotako metroa

**Bogotako metroa** (), Kolonbiako Bogota hiriko garraiobide publikoa da. Proiektua aspaldi aurkeztu bazen ere, gaur egungo egitasmoa 2007an onartu zuen hiriko gobernuak.

Lehen linea eraikitzeko proiektua martxan da, baina oraindik ez da zehaztu metroaren eraikuntza noiz hasiko den.

## Kanpo estekak 
*  Metroaren eraikuntzari buruzko albistea.
Santiagoko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sareak 2009an zuen itxura erakusten duen mapa.

**Santiagoko metroa** (gaztelaniaz: Metro de Santiago), Txileko Santiago hiriko garraiobide publikoa da. 1975eko irailaren 15ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bost linea eta 103 kilometro dauzka.

2008an 642 milioi bidaiarik erabili zuten eta Hego Amerikako metrorik erabilienetakoa da.

## Lineak 
* 24px linea: San Pablo eta Los Dominicos artean, ibilbide gehiago lur-azpikoa da. (19,8 kilometro eta 27 geltoki).
* 24px linea: Vespucio Norte eta Hospital El Pino artean, ibilbide guztia lur-azpikoa da. (19,5 kilometro eta 26 geltoki).
* 24px linea: Plaza Quilicura eta Fdo. Castillo Velasco artean, ibilbide guztia lur-azpikoa da. (22 kilometro eta 21 geltoki).
* 24px linea: Tobalaba eta Puente Alto artean, ibilbidearen zati bat lur-azpikoa da. (24,7 kilometro eta 23 geltoki).
* 24px linea: Vicente Mackenna eta La Cisterna artean, ibilbide guztia gainazalekoa da. (7,7 kilometro eta 6 geltoki).
* 24px linea: Vicente Valdés eta Pudahuel artean, ibilbidearen zati bat lur-azpikoa da. (22,1 kilometro eta 23 geltoki).
* 24px linea: Cerrillos era Los Leones (15,3 kilometro eta 11 geltoki)

## Argazkiak 

Fitxategi:Estacionuchile.jpg|Txileko Unibertsitatearen ondoko geltokia 14px 14px
Fitxategi:Estacionsantana.jpg|Santa Ana geltokia. 14px 14px
Fitxategi:Metro de Santiago - Est. Vicuña Mackenna.jpg|Vicuña Mackenna geltokia 14px 14px
Fitxategi:L6 Ñuble - Andén hacia Los Leones.jpg|Ñuble geltokia 14px 14px

## Ikus, gainera 
* Santiago

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
São Pauloko metroa

[thumb|250px|[Logotipo]]
**São Pauloko metroa** (portugesez: Metropolitano de São Paulo,), Brasilgo São Paulo hiriko garraiobide publikoa da. 1974ko irailaren 14an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bost linea eta 74,1 kilometro dauzka.

2008an 684 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Lineak 
## Argazkiak 

Fitxategi:Estacaoitaquera.jpg|Itaquera geltokia.
Fitxategi:Trem Linha 3.jpg|Hirugarren lineako trena.
Fitxategi:CapaoRedondo1.JPG|Capao Redondo geltokia.
Fitxategi:Sao Paulo-Consolacao.jpg|Consolaçao geltokia.

## Ikus, gainera 
* São Paulo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Rio de Janeiroko metroa

**Rio de Janeiroko metroa** (), Brasilgo Rio de Janeiro hiriko garraiobide publikoa da. 1979ko martxoaren 5ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bi linea eta 41 kilometro dauzka.

2012an 401 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Rio de Janeiro

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Barruti Federaleko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sareak 2009an zuen itxura erakusten duen mapa.

**Barruti Federaleko metroa** (portugesaz *Metrô do Distrito Federal*) Brasilgo Barruti Federala garraio publiko sistema bat da. 2001eko martxoaren 21ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak linea bakarra eta 42,0 kilometro dauzka.

Egunero metroa 150.000 pertsonek erabiltzen dute.

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Recifeko metroa

**Recifeko metroa** (portugesez: Metrô do Recife), Brasilgo Recife hiriko garraiobide publikoa da. 1985eko martxoaren 11n zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bi linea eta 39,7 kilometro dauzka.

Metroa egunero 210.000 pertsonek erabiltzen dute.

## Ikus, gainera 
* Recife

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Buenos Airesko metroa

**Buenos Airesko metroa** () Argentinako Buenos Aires hiriko garraiobide publikoa da. 1913ko abenduaren 1ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak sei linea eta 47,5 kilometro dauzka.

2008an 280 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Buenos Aires

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Busango metroa

**Busango metroa** () Hego Koreako Busan hiriko garraiobide publikoa da. 1985eko uztailaren 19an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak lau linea eta 61,3 kilometro dauzka.

2008an 257 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Busan

## Kanpo estekak
Portoko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sareak 2009an zuen itxura erakusten duen mapa.

**Portoko metroa** (portugesez *Metro do Porto*) Portugalgo Porto hiriko garraiobide publikoa da. 2002ko abenduaren 2an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bost linea eta 60 kilometro dauzka.

Metroaren ibilbide gehiena lurgainekoa da, nahiz eta Porto erdigunean, lurpeko hainbat tarte dauden.

## Ikus, gainera 
* Porto

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Kharkiveko metroa

**Kharkiveko metroa** (), Ukrainako Kharkiv hiriko garraiobide publikoa da. 1975eko abuztuaren 23an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak hiru linea eta 35,3 kilometro dauzka.

2008an 278 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Lineak 
## Ikus, gainera 
* Kharkiv

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Caracasko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sarea ketorkizunean izango duen itxura erakusten duen mapa.

**Caracasko metroa** (gaztelaniaz: Metro de Caracas), Venezuelako Caracas hiriko garraiobide publikoa da. 1983ko martxoaren 27an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bost linea eta 60,5 kilometro dauzka.

2008an 510 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Caracas

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Benedetto Menni

**Benedetto Menni**, jaiotzez Angelo Ercole Menni eta geurean Benito Menni edo Aita Menni izenekin ezaguna (Milan, 1841eko martxoaren 11 – Dinan, Bretainia, 1914ko apirilaren 24a) apaiz italiarra izan zen, ospitaleen arloko San Joan Jainkoarena anaia eta esparru horretako emakumezkoen erlijio-ordena baten sortzailea, Jesusen Bihotz Sakratuaren Ahizpa Ospitalariak alegia.

1857an Espainiara bidali zuten, 1893an Portugalera eta 1901ean Mexikora, psikiatriaren inguruko hainbat ospitale sortuz.

Euskal Herrian, Aita Menni Ospitalea (Arrasate) eta Elizondokoa aipatzekoak dira.

Bestela, 1999an Joan Paulo II.ak santu izendatu zuen.

## Kanpo estekak 
* San Juan de Diosen anaiak
* Jesusen Bihotz Sakratuaren Ahizpa Ospitalariak
* Aita Menni ospitalea (Arrasate)
Bursako metroa

thumb|250px|eskuinera|Bursako metroa bidezubi batean.

**Bursako metro arina** edo **Bursaray** (turkieraz: Bursa metrosu,), Turkiako Bursa hiriko garraiobide publikoa da. 2002ko abuztuaren 19an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak linea bakarra eta 39 kilometro dauzka.

Etorkizunerako beste 13 kilometro eraikitzea espero da.

## Ikus, gainera 
* Bursa

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Sustrai

[thumb|200px|Sustraiak [Angkor|Angkorren.]]Botanikan, **sustrai**a, **zain**a edo **erro**a klorofilarik gabeko landare-organoa da, landarea finkatzen duena eta horrek hazkunderako behar dituen ura eta gatzak xurgatzen dituena.

Meristemo primarioa kaliptraz babesturik dauka eta sustrai-puntan dago. Enbrioiaren sustraiari sustraixka deritzo eta, garatzen denean, sustrai nagusia eratzen du. Kimu batetik eratzen den lehen sustraia sustrai nagusia da; haren adarrei albo-sustrai esaten zaie. Zenbait espeziek ardatz-formako sustrai handi bakar bat dute, eskuarki beherantz hazten dena eta albo-sustrai ugari dituena. Beste zenbaitek sustrai barreiatuak dituzte, tamaina bertsuko sustrai mehe ugari.

## Funtzioak 
Sustraiek hainbat funtzio dituzte, baina hiru dira funtzio nagusiak: xurgapena, eroapena eta ainguraketa.

* Xurgapena: lurreko ura eta gatz mineralak ile xurgatzaileen bidez xurgatzen ditu.
* Eroapena: landarearen zurtoinera eramaten ditu xurgatutako ura eta mantenugaiak, landarea hazteko eta hostoetara eramaten ditu fotosintesia egin ahal izateko.

* Ainguraketa: lurrean hazten diren landareen kasuan, substratuaren granulometriaren arabera, sustraia gehiago edo gutxiago garatu eta adarkatzen da. Sustraien itxura aldatu egiten da landare batetik bestera: arte batek sustraiak lurzoruaren azpitik garatzen ditu, eta makal batek, berriz, kanpotik. Aire-loreen kasuan, sustraiak ainguratze funtzioa betetzeko daude soilik.

Landare-espezie askoren sustraiek elikadura-erreserben biltegi-funtzioak bete ditzakete, hala nola: batata, erremolatxa, manioka eta beste asko.

## Atalak 
### Sustraiaren egituraren araberako atalak 
* Sama: lurretik gertuen dagoen sustraiaren atala da.
* Adarkadura gunea: atal horretan, sustraiak banatzen hasten dira.
* Heltze gunea: sustraiaren hazkunde-prozesuan laguntzen duten ile xurgatzaileak ditu.
* Hazte gunea: atal horretatik aurrera, sustraiaren hazkundea gertatzen da.
* Kofia: hor, enbrioi-zelulak muturretik babesten dituzten zelula parenkimatikoen multzoa dago.

### Sustraiaren ehun moten araberako atalak 
* Epidermisa: sustraiaren gainazaleko geruza da, hau da, sustraiaren azala da.
* Kortexa: epidermisaren hurrengoko geruza da; helburu nagusia mantenugaiak almidoi moduan biltegiratzea du.
* Endodermixa: kortexaren hurrengoko geruza da. Hesi iragazgaitz moduko bat da eta, horri esker, ura barrurantz doa soilik.
* Zilindro baskularra: sustraiaren erdiko geruza da. Barruan xilema eta floema dauzka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jekaterinburgeko metroa

thumb|Metro sareak 2011an zuen itxura erakusten duen mapa.

**Jekaterinburgeko metroa** (errusieraz: Екатеринбу́ргский Метрополите́н), Errusiako Jekaterinburg hiriko garraiobide publikoa da. 1991eko apirilaren 26an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak linea bakarra eta 8,5 kilometro dauzka.

2007an 46 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Jekaterinburg

## Kanpo estekak 
*  Metroari buruzko informazioa Urbanrail.net webgunean.
Kazango metroa

thumb|250px|eskuinera|Ametiyevo geltokiaren ikuspegia.

**Kazango metroa** (errusieraz: Каза́нское метро), Errusiako Kazan hiriko garraiobide publikoa da. 2005eko abuztuaren 27an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak linea bakarra eta 10,32 kilometro dauzka.

2007an 7 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Kazan

## Kanpo estekak 
*  Kazango metroari buruzko informazioa Urbanrail.net webgunean.
Novosibirskeko metroa

eskuinera|300px|Metro sareak 2011an zuen itxura erakusten duen mapa.

**Novosibirskeko metroa** (errusieraz: Новосибирский метрополитен), Errusiako Novosibirsk hiriko garraiobide publikoa da. 1986ko urtarrilaren 6an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bi linea eta 14,3 kilometro dauzka.

2007an 70 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Lineak 
## Ikus, gainera 
* Novosibirsk

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Nizhni Novgorodeko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sareak 2017an zuen itxura erakusten duen mapa.

**Nizhni Novgorodeko metroa** (errusieraz: Нижегородское метро), Errusiako Nizhni Novgorod hiriko garraiobide publikoa da. 1985eko azaroaren 20an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bi linea eta 18,9 kilometro dauzka.

2007an 33 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Lineak 
## Ikus, gainera 
* Nizhni Novgorod

## Kanpo estekak 
*  Metroari buruzko informazioa Urbanrail.net webgunean.
Lisboako metroa

**Lisboako metroa** (portugesez: Metropolitano de Lisboa), Portugalgo Lisboa hiriko garraiobide publikoa da. 1959ko abenduaren 29an zabaldu zen, Portugalgo lehenbiziko metro sistema izanik. Gaur egun metro-sareak lau linea eta 44,5 kilometro dauzka.

2007an 180 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Lisboa

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Limako metroa

thumb|350px|eskuinera|Metro sareak 2011 an zuen itxura erakusten duen mapa.

**Limako metroa** (gaztelaniaz: Tren Urbano de Lima), Peruko Lima hiriko garraiobide publikoa da. 2003ko urtarrilaren 13an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak linea bakarra eta 9,8 kilometro dauzka.

## Ikus, gainera 
* Lima

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Daeguko metroa

**Daeguko metroa** () Hego Koreako Daegu hiriko garraiobide publikoa da. 1997ko azaroaren 26an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bi linea eta 57,3 kilometro dauzka.

2008an 110 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Daegu

## Kanpo estekak
Monterreyko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sareak 2009an zuen itxura erakusten duen mapa.

**Monterreyko metroa** (gaztelaniaz: Metro de Monterrey), Mexikoko Monterrey hiriko garraiobide publikoa da. 1991eko apirilaren 25ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bi linea eta 31,5 kilometro dauzka.

## Ikus, gainera 
* Monterrey

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Sendaiko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sarearen mapa.
**Sendaiko metroa** (japonieraz: 仙台市地下鉄, Sendai-shi Chikatetsu), Japoniako Sendai hiriko garraiobide publikoa da. 1987ko uztailaren 15ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak linea bakarra eta 14,8 kilometro dauzka.

2008an 58 milioi bidaiarik erabili zuten.

Bigarren linea eraikitzeko lanak hasi ez diren arren, 2015erako zabaltzea espero da.

## Ikus, gainera 
* Sendai

## Kanpo estekak 
*  Sendaiko garraio bulegoaren webgunea.
Nagoyako metroa

thumb|250px|eskuinera|Shiyakusho geltokiaren ikuspegia.

**Nagoyako metroa** (japonieraz: 名古屋市営地下鉄, Nagoya Shiei Chikatetsu), Japoniako Nagoya hiriko garraiobide publikoa da. 1957ko azaroaren 15ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak lau linea eta 89,0 kilometro dauzka.

## Ikus, gainera 
* Nagoya

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Kobeko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sarearen mapa.

**Kobeko metroa** (japonieraz: 神戸市営地下鉄, Kōbe-shiei chikatetsu), Japoniako Kobe hiriko garraiobide publikoa da. 1977ko martxoaren 13an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bi linea eta 30,6 kilometro dauzka.

2008an 121 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Kobe

## Kanpo estekak 
*  Kobeko metroari buruzko informazioa Urbanrail.net webgunean.
Kyotoko metroa

Japoniako Kyoto hiriko garraiobide publikoa da. 1981eko apirilaren 1ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bi linea eta 31,3 kilometro dauzka.

2008an 126 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Kyoto

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Fukuokako metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro-sarearen mapa japonierazko izenekin.

**Fukuokako metroa** (japonieraz: 福岡市地下鉄, Fukuoka-shi Chikatetsu), Japoniako Fukuoka hiriko garraiobide publikoa da. 1981eko uztailaren 26an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak hiru linea eta 29,8 kilometro dauzka.

2007an 124 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Fukuoka

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Osloko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sareak 2009an zuen itxura erakusten duen mapa.

**Osloko metro arina** (norvegieraz: Oslo T-bane edo Oslo Tunnelbane), Norvegiago Oslo hiriko garraiobide publikoa da. 1966ko maiatzaren 22an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bost linea (sei linea, metro arina kontutan hartuta) eta 80 kilometro dauzka.

Urtero 81 milioi bidaiari inguruk erabiltzen dute (2011). Metroak, lur gaineko eta lurpeko tarteez osatuta dago.

## Lineak 
## Argazkiak 

Fitxategi:Nydalen T-banestasjon med T1300.jpg|Nydalen geltokia.
Fitxategi:T1300, T5 1313, Valler HKG.JPG|Kolsas lineako tren zaharra.
Fitxategi:Blindern stasjon.jpg|Blindern geltokia.
Fitxategi:MX3000.jpg|MX3000 motako trena.

## Ikus, gainera 
* Oslo

## Kanpo estekak 
*  Osloko metro arinari buruzko informazioa Urbanrail.net webgunean.
Sapporoko metroa

thumb|250px|eskuinera|Metroanj erabilitako 5000 saileko trenetako bat.

**Sapporoko metroa** (japonieraz: 札幌市営地下鉄, Sapporo-shiei chikatetsu), Japoniako Sapporo hiriko garraiobide publikoa da. 1971ko abenduaren 16an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak hiru linea eta 48,0 kilometro dauzka.

2008an 209 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Sapporo

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Yokohamako metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro-sarean erabilitako trenik berrienak.

**Yokohamako metroa** (japonieraz: 横浜市営地下鉄, Yokohama-shiei chikatetsu), Japoniako Yokohama hiriko garraiobide publikoa da. 1972ko abenduaren 16an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak hiru linea eta 29,8 kilometro dauzka.

2007an 198 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Yokohama

## Kanpo estekak 
*  Yokohamako Garraio Batzordearen webgunea.
Piongiangko metroa

thumb|250px|eskuinera|Trena Puhung geltokian.

**Piongiangko metroa** (koreeraz: 평양 지하철), Ipar Koreako Piongiang hiriko garraiobide publikoa da. 1973ko irailaren 6an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak bi linea eta 22,5 kilometro dauzka.

2006an 35 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Ikus, gainera 
* Piongiang

|}

|}

## Kanpo estekak 
*  Piongiangko metroari buruzko webgunea.
Erromako metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro-sarearen mapa.
**Erromako metroa** (italieraz: Metropolitana di Roma) Erroma hiriko garraiobide publikoa da. 1955eko otsailaren 10ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak hiru linea eta 60 kilometro dauzka.

2012an 279 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Lineak 
### Etorkizuneko egitasmoak 
2014an C linea inauguratu zen eta etorkizunean D hizkiduna zabaltzea espero da. Bi linea hauek eraikitzeko lanak 2006an hasi ziren arren, Erroman tunelak zulatzeko dauden zailtasunek asko gibelatu dute lineen zabaltzea.

## Argazkiak 

Fitxategi:RomemetroEmanuele.JPG|A lineako geltokia Vitorio Emanuele geltokian.
Fitxategi:Roma lido 9.JPG|CAFen trenetako bat.
Fitxategi:FERROVIA EX CONCESSA ROMA NORD3.JPG|Euclide geltokia.
Fitxategi:Überlandstraßenbahn Rom Laziali - Giardinetti.jpg|Erroma-Giardinetti tarteko trena.

## Ikus, gainera 
* Erroma

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
Offaren harresia

thumb|250px|Offaren harresiaren aztarnak.

**Offaren harresia** (ingelesez ''Offa's Dyke*, galeseraz *Clawdd Offa'') Britainia Handia uharteko antzinako defentsa eraikuntza bat da, 777. urtean Merciako Offa erregeak eraiki zuen, uharte honetako iparraldean kokatzen diren Hadrianoren Harresia eta Antoninoren Harresiaren antzekoa da.

240 km inguruko luzera du, adobez egina da, basoen dentsitateak igaroezinak bilakatzen zituzten lur eremuetatik at, Gales eta Ingalaterraren arteko muga adierazten zuen. Anglosaxoien lur eremuak mugaz bestaldeko galestarren erasoaldietatik babesteko helburuarekin eraiki zen. Garai batean Gales eta Ingalaterraren arteko muga zen.

## Ikus gainera 
* Gales-Ingalaterra muga
* Galesko markak

[thumb|250px|[Gales eta Ingalaterra artean kokatzen den Offaren harresia lerro gorriz adierazita. Waten harresia berriz lerro marroiz agertzen da.]]

## Kanpo estekak