open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chironomidae

**Chironomidae** nematozeroen familia bat da, hedapen globala duena. Ceratopogonidae, Simuliidae eta Thaumaleidae familiekin lotura estua du. Espezie askok Culicidae familiako eltxoen antza dute, baina hegalek ez dute ezkatarik eta ahoko piezak ez dira eltxoenak bezain luzeak. Familia oso handia da, eta 540 generotan deskribatutako 7.000 espezie baino gehiago ditu. Arrak erraz bereizten dira antena lumatsuengatik. Helduei, batzuetan, aintzira-euliak edo hondar-euliak esaten zaie. 

## Deskribapena eta portaera 
Larbak uretako edo erdi-uretako ingurune askotan daude, hala nola zuhaitz-enborretan, bromeliazioetan, deskonposatzen ari den landare-materialean, lurzoruan, ur estoldatsuetan eta ontzi artifizialetan. Arrain eta uretako beste animalia batzuen elikagai garrantzitsuak dira. Fosilak ingurune urtar askotan distruibatuta daude, eta iraganeko giroen adierazle dira, klima-aldaketak barne. Espezie batzuen larbak gorri distiratsuak dira, intsektuen artean oso ohikoa ez den hemoglobina dagoelako.

Helduek oso bizitza laburra dute eta ez dira elikatzen edo, gehienez ere, ezti-ihintza edo ur azukreduna edaten dute. Izurriteak izan daitezke kopuru handitan azaleratzen direnean, eta erreakzio alergikoak eragin ditzakete haiekiko sentikorrak diren pertsonengan.

## Ekologia 
Arrain batzuk, amuarrainak adibidez, larbez eta pupez elikatzen dira heldu gisa sortu baino lehen. Hegodun helduak ere arrainek eta hegazti intsektujaleek jaten dituzte, enarak kasu. Anfibioek larbak jaten dituzte, hala nola *Taricha* generoko salamandrek.

Espezie adierazle gisa ere garrantzitsuak dira. Hainbat ibai-ingurunetan larba batzuk egoteak, ez egoteak eta ugaritasunak ur kontinentalen kutsadura-maila desberdinak adieraz ditzakete. Era berean, heldutasunik gabeko estadioen portaera bereziki detritiboroak aukera ematen du interes mediko-legalaren adierazle gisa erabiltzeko. Auzitegi-entomologian zuen garrantzia modu klasikoan proposatu bazen ere, zenbait urte igaro arte ezin izan da zehaztu zer baldintzatan aplikatu den urperatutako gorpuen heriotzaren datazioaren arazoa konpontzeko orduan.  

Arrantzaleek larbak erabiltzen dituzte beita artifizialak edo euli artifizialak diseinatzeko.

## Azpifamilia eta generoak 
Familia hamaika familiatan banatzen da: Aphroteniinae, Buchonomyiinae, Chilenomyinae, Chironominae, Diamesinae, Orthocladiinae, Podonominae, Prodiamesinae, Tanypodinae, Telmatogetoninae, Usambaromyiinae.

Generoak, berriz, honakoak dira:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
X-Men: The Last Stand

**X-Men: The Last Stand** (euskaraz *X-Gizonak: Azken Gudua*; **X-Men 3**, **X-Men III**, **X-Men III: The Last Stand** edo **X III: The Last Stand** ere deitua) 2006ko Brett Ratner estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako superheroi film bat da. Jack Kirby eta Stan Lee komikigileen *X-Men* kiminkietan oinarritua dago. Hugh Jackman, Halle Berry, Ian McKellen, Famke Janssen, Anna Paquin, Kelsey Grammer, James Marsden, Rebecca Romijn, Shawn Ashmore, Aaron Stanford, Vinnie Jones eta Patrick Stewart aktoreek antzeztu zuten. Film hau euskaraz ikus-entzuteko aukera dago; euskarazko audioa duen sagako bakarra da.

*X-Men* (2000) eta *X2* (2003) filmeen jarraipena da, era berean, *X-Men Origins: Wolverine* (2009), *X-Men: First Class* (2011), *The Wolverine* (2013), *X-Men: Days of Future Past* (2014), *Deadpool* (2016) eta *X-Men: Apocalypse* (2016) jarraipenak izan ditu.

## Argumentua 
Gertakari batek historiaren iragatea aldatzearekin mehatxatzen du. Lehenbiziko aldiz, mutanteek aukera egin dezakate: bere singularitatea mantendu, isolamenduan geldituz, edota beren boterrei uko eginez gizaki arrunt bilakatzea. Mutanteen bi taldeetako buruzagiek ikuspuntu ezberdinak dituzte: Charles Xavier (Patrick Stewart) tolerantziaren alde dago, aldiz, Magnetok (Ian McKellen) kide indatsu eta egokienen biziraupenaren aldekoa da.

## Aktoreak 
* Hugh Jackman: Logan / Wolverine
* Halle Berry: Ororo Munroe / Ekaitz
* Ian McKellen: Erik Lehnsherr / Magneto
* Famke Janssen: Jean Grey / Fenix
* Anna Paquin: Marie / Rogue
* Kelsey Grammer: Hank McCoy doktorea / Piztia
* James Marsden: Scott Summers / Ziklope
* Rebecca Romijn: Raven Darkholme / Mistika
* Shawn Ashmore: Bobby Drake / Iceman
* Aaron Stanford: John Allerdyce / Pyro
* Vinnie Jones: Cain Marko / Juggernaut
* Patrick Stewart: Charles Xavier / X Irakaslea
* Ellen Page: Kitty Pryde / Shadowcat
* Ben Foster: Warren Worthington III / Aingeru
* Dania Ramirez: Callisto
* Daniel Cudmore: Peter Rasputin / Koloso
* Michael Murphy: Warren Worthington II
* Shohreh Aghdashloo: Kavita Rao doktorea
* Josef Sommer: President dels Estats Units
* Eric Dane: James Madrox / Gizon Anitza
* Bill Duke: Trasken idazkaria

## Kanpo estekak 
* *X-Men: The Last Stand* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *X-Men: The Last Stand* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Webgune ofiziala
Erlojupeko txirrindularitza gizonezkoen elite munduko txapelketa

**Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketa gizonezkoen elite erlojupeko lehiaketa** 1994tik aurrera egiten dute.

## Palmaresa 
## Domina-zerrenda historikoa 
* *Catania 1994 eta Kigali 2025 txapelketen arteko datuak*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* UCIren webgunea 
* The-Sports.org .
Errepideko txirrindularitza emakumezkoen elite munduko txapelketa

**Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketa emakumezkoen elite lehiaketa** 1958tik aurrera egiten dute.

## Palmaresa 
## Domina-zerrenda historikoa 
* *Reims 1958 eta Kigali 2025 txapelketan arteko datuak*

* (1) – Tartean Mendebaldeko Alemania eta Ekialdeko Alemaniaren dominak.

## Kanpo estekak 
* UCIren webgunea
Errepideko txirrindularitza gizonezkoen elite munduko txapelketa

**Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketa gizonezkoen elite lehiaketa** 1927tik aurrera egiten dute. 1995era arte, profesionalek eta amateurrek txapelketa bereziak zituzten baina 1996tik aurrera, 23 urte azpiko txapelketak amateurrena ordezkatu eta profesionalena ireki eta "elite" bilakatu zen. Irabazleak ortzadarraren koloreak eramango ditu hurrengo denboraldian bere maillotean.

## Palmaresa 
### Txapelketa gehien duten txirrindulariak 
## Domina-zerrenda historikoa 
* *Nürburg 1927 eta Kigali 2025 txapelketen arteko datuak*

* (1) – Tartean Mendebaldeko Alemaniaren dominak.
* (2) – Tartean Sobietar Batasunaren dominak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* UCIren webgunea 
* The-Sports.org .
1965eko Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketa

**1965eko Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketa** Lasarten egin zuten urte hartako irailaren 5ean.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Pulp (literatura)

[thumb|*Weid Tales* (1934, abuztua) aldizkariaren azala, bertan [Robert E. Howard idazlearen Conan pertsonaia agertzen da.]]

**Pulp literatura** (ingelesez *pulp magazines*, literalki *pulpazko aldizkaria*) 1920ko hamarkadaren amaieraldetik 1950eko hamarkadara AEBetan salgai zeuden fikziozko literaturazko aldizkari batzuk ziren. Pulpa pareraz eginiriko formatu sotilekoak ziren, hortik beren izena. Salneurriz merkeak eta kontsumo herrikoiarentzako eginak zeuden, komikien antzera aldizkari hauen argumentu eta kontakizunak erakargarriak baina sotilak eta nahasmen gutxikoak ziren, jendeak arin irakurri eta gehiago eros zitzan.

XIX. mendearen amaiera eta XX. mendearen hasierako *penny dreadfuls* edo "10 zentimoko eleberrien" ondorengo zuzenak ziren, hauetan ere kontsumo herrikoierako ziren gerra balentrien eta bidelapurren istorioak azaltzen ziren.

Aldizkari hauetako ohiko gaien artean zientzia-fikzioa, beldurra, suspentsea, akzioa, amodioa eta fantasia zeuden.

AEBetan sekulako irakurle andana zuen generoa izan zen, gaur egun ere zaletu ugari ditu, bildumatzaile askok aldizkari hauetako ale berezi edo arraroengatik dirutzak ordaintzen dituzte.

Geure artean jende gehienak jakin ez arren ere, 1994an Quentin Tarantinok zuzendutako *Pulp Fiction* filmak izenburua genero edo aldizkari hauetatik hartu zuen, bere argumentua aldizkari hauetako fikziozko istorioak kontatzeko moduan oinarritu baitzen.

## Kanpo estekak
Uranio pobretu

**Uranio pobretua** naturan topa litekeen uranio naturalak baino Uranio-235 isotopo ehuneko baxuagoa duen isotopoen nahasketa bat da. Arma nuklearrren ekoizpenean edota zentral nuklearretarako erregai nuklear bezala erabiltzen den uranio aberastua lortzeko prozesutik ateratzen den hondakina da.

Gaur egun lurperatu edota itsaso sakonean urperatzen da, bere zati bat MOX erregaia sortzeko ere birziklatzen da. Birziklatze honek ez du beti berarekin batera etekin ekonomikorik ekartzen, baina lurpean edo itsaspean dauden hondakin kopurua murriztea ahalbideratzen du. Uranio pobretuarekiko alternatiba bat, arma nuklearrak ez ekoiztea eta zentral nuklearretan uranio naturala erabiltzea litzateke.

Oso produktu erradioaktiboa eta toxikoa da, larruazal eta biriketako minbizia ere eragin ditzake.

## Ikus gainera 
* Uranio aberastua

## Kanpo estekak
Megalomania

**Megalomania** aberastasun, botere, jeinutasun eta ahalguztiduntasun eldarniozko fantasiak izatea ezaugarri duen egoera psikopatologikoa da, normalki handitasun eroaldiak bezala ezagunak.

Izendapena antzinako grezierazko bi hitzen elkarketatik sortua da: μεγαλο -*megalo*- "handi" eta μανία -*mania*- "zoramena, eroaldia edo eldarnioa".

## Ikus, gainera 
* Dunning-Kruger efektua
* Hantuste
* Nartzisismo

## Kanpo estekak
1997ko Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketa

**1997ko Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketa** Donostian egin zuten urte hartako urriaren 7 eta 12 artean.

## Emaitzak 
## Dominak 
## Kanpo estekak
Ahalguztiduntasun

**Ahalguztiduntasuna** oro izan edo egiteko ahalmena izatea da, alegia, botere gorena edukitzea. Erlijio monoteistetan ezaugarri hau Jainkoari ematen zaio, bizitza materiala definitzen duten denboraren eta espazioaren mugetatik haratago baidago. Kristautasunean "Jainko Ahalguztiduna" babes-erregua otoitzetan maiz agertzen da. Ahalgustiduntasun horren barnean hiru ezaugarri daude: orojakintza, nonahikotasun eta oronginahia.

## Kanpo estekak
Orojakintza

**Orojakintza** edota **ikuspuntu orojakintsua** oro jakin edo ezagutzea da. Erabateko jakintza da, bai gertatutakoaz nahiz etorkizunean gertatuko denaz, bai eta norberaren nahiz gainontzeko pertsonen sentimendu, bizipen eta gogoeta pertsonalenen ezagutza ere. Abrahamen erlijioetan Jainkoaren ezaugarria dela aipatzen da.

## Kanpo estekak
Nonahikotasun

**Nonahikotasuna** edota **ubikuotasuna** edonon eta une berean egoteko gaitasuna da. Erlijioetan Jainkoari ematen zaion ezaugarria da.

Kontzeptu horrek berarekin batera hainbat paradoxa sortarazten ditu, adibidez:

* Nola egon liteke Jainkoa edonon, infernuan barne, hori Jainkoaren eza gisan definitua baldin bada?
* Nola liteke leku batean edo gehiagotan espazioaz gain badago eta material bat ez baldin bada?
* Jainkoa erabateko ontasuna baldin bada, egon al liteke akats eta ekintza gaiztoetan?
* Dena bere nonahikotasunaren inguruan ez egotea ba al liteke?

## Kanpo estekak
Kanpo-politika

**Kanpo-politika** Estatu bateko gobernuak bere nazio-interesen eta herrialde horrek gainontzeko nazioarteko sistemako kideekin dituen harremanen arabera hartzen dituen erabaki multzoa bezala definitzen da. Nazio ororen kanpo-proiektuaren aldagaia da eta une zehatz batean bere bilakaera historikoa definitzen du. Herrialde horrek duen nazio-proiektuaren zati integral gisa, kanpo-politikak herrialde horretako bake eta segurtasun nahiei eta garapen politiko, ekonomiko eta sozialari erantzun behar die. Honek Estatu baten sendotasuna islatzen du, nazio baten barnean, gobernu egonkor batekin eta interes nazionalaren arabera hiritarrengan ezarritako eta haien ordezkariek adierazitako subiranotasun batekin.

Eraginkorra izateko, Estatu baten kanpo-politika berak jardun eta eragin nahi duen nazioarteko errealitatearen ezagutza sakon batean oinarritua beharra du, honela bakarrik Nazio batek aukeretatik erabateko onura atera baitezake, eta ahal izanez gero, agertu daitezkeen arriskuei ere aurre egin.

## Kanpo estekak
Nazioarteko politika

**Nazioarteko politika** bi herrialdeen arteko harreman eta hartuemanen kudeaketa da. Kanpo-politikaren ondorioz izandako hartuemanak edota hartutako erabakiak ere nazioarteko politikaren barnean daude.

Gaur egungo nazioarteko politika estatuen irizpideen araberakoa da, herrialde bakoitzak munduan duen bere kokaleku historiko, geografiko, ekonomiko eta politikoaren araberakoa, globalizazioak jarritako erronken irakurketa egoki bati eta hark herrialdeko biztanle bakoitzen duen eraginean.

## Ikus, gainera 
* Nazioarteko harremanak

## Kanpo estekak
Republican News

**Republican News** (euskaraz *Errepublikar Berriak*) Sinn Féin alderdiak luzaroen argitaratu duen egunkari/aldizkari da. 1960ko hamarkadaren amaieraldean sortu zen, eta Behin-Behineko IRA eta IRA Ofizialaren banaketa bizi ostean, Behin-Behineko IRAren alde jarri zen.

Gaur egungo An Phoblacht egunkaria bere ondorengoa da.

## Zuzendariak 
:1970: Jimmy Steele
:1970: Proinsias Mac Airt
:1973: Leo Martin
:1974: Sean Caughey
:1975: Danny Morrison

## Ikus gainera 
* An Phoblacht

## Kanpo estekak
The Wolverine

***The Wolverine*** (euskaraz, *Jatuna*; gaztelaniazko egokitzapenenaren arabera, *Otsokumea*) James Mangold estatubatuar zinema zuzendariak 2013an zuzendutako superheroi film bat da. Hugh Jackman, Hiroyuki Sanada, Tao Okamoto, Rila Fukushima, Famke Janssen, Will Yun Lee, Svetlana Khodchenkova, Haruhiko Yamanouchi, Brian Tee eta Ken Yamamura aktoreek antzeztu zuten.

*X-Men* (2000), *X2* (2003), *X-Men: The Last Stand* (2006), *X-Men Origins: Wolverine* (2009) eta *X-Men: First Class* (2011) filmen jarraipena da. Era berean, egun arte jarraipenok izan ditu: *X-Men: Days of Future Past* (2014), *Deadpool* (2016) eta *X-Men: Apocalypse* (2016).

## Argumentua 
Logan (Hugh Jackman) amnesiaren eraginpean japoniar krimen antolatuan sustraitutatako bere iragana ikertu du. Lehenbiziko aldiz minari sentikor eta bere muga fisiko eta emozionalei erronka eginez, ez du samuraien altzairuari bakarrik aurre egin behar, bere hilkortasunaren aurkako barne borroka ere jasan behar baitu, eta azkenean horretatik guztitik indartsuago irten da.

## Aktoreak 
* Hugh Jackman: Logan/Wolverine
* Tao Okamoto: Mariko Yashida.
* Rila Fukushima: Yukio.
* Hiroyuki Sanada: Shingen Yashida.
* Svetlana Khodchenkova: Viper.
* Haruhiko Yamanouchi: Yashida.
* Ken Yamamura: Yashida gaztea
* Will Yun Lee: Kenuichio Harada
* Brian Tee: Noburo Mori
* Famke Janssen: Jean Grey/Phoenix
* Patrick Stewart: Charles Xavier (kameoa)
* Ian McKellen: Erik Lehnsherr/Magneto (kameoa)

## Kanpo estekak 
* *The Wolverine* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* *The Wolverine* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Conan Barbaroa

**Conan Barbaroa** edota **Conan Zimmeriarra** pulp literaturan jatorria duen ezpata eta sorginkeria generoko fikziozko pertsonaia bat da. 1932an Robert E. Howard estatubatuar idazleak sortu eta berari buruzko kontakizunak *Weird Tales* aldizkarian argitaratu zituen.

Gaur egun mundu osoan arras pertsonaia ezaguna bilakatu da, batez ere komiki, eleberri, film, marrazki bizidun eta bideo-jokoei esker.

## Zinema 
* *Conan the Barbarian* (1982)
* *Conan the Destroyer* (1984)
* *Red Sonja* (1985)
* *Conan The Barbarian* (2011)

## Komikiak 
* *Conan* (1970-1996, Marvel Comics)

## Kanpo estekak
Danny Morrison

'*Daniel *Danny* Gerard Morrison*' (Belfast, Ulster, 1953ko urtarrilaren 9a) irlandar idazle eta ekintzaile errepublikar bat da. Ipar Irlandako gatazkan paper garrantzitsua jokatu du, batez ere Sinn Féin alderdiko harreman publikoetako zuzendari eta Republican News eta An Phoblacht egunkarietako argitaratzaile bezala. Bobby Sands Fundazioko idazkaria eta Féile an Phobail jaialdiko batzordekidea ere bada.

Berak sortua da 1980ko hamarkadan Irlandar errepublikanismoak aski ezaguna egin zuen *Armalite and ballot box strategy* ("Amalitea eta hautetsontziaren estrategia") leloa ospetsua. Liburu ugari ere idatzi ditu.

## Bilbiografia hautatua 
* 1989 – West Belfast
* 1994 – On The Back of the Swallow
* 1997 – The Wrong Man
* 1999 – Then The Walls Came Down
* 2002 – All The Dead Voices
* 2004 – Rebel Columns
* 2008 – Hunger Strike (argitaratzailea)
* 2010 – Rudi

## Kanpo loturak 
* Danny Morrisonen webgunea
Oronginahi

**Oronginahia** edota **oronberatasuna** gainontzeko izakien ongizatean ardura izatearen ezaugarria da. Erlijio monoteistetan ahalguztiduntasuna, orojakintza eta nonahikotasuna, Jainkoari ematen zaion ezaugarrietako bat da. Aldiz, orogaizkinahia aurkako kontzeptua litzateke, alegia, gainontzeko izakiei gaizkia egin edo ondoezaren ardura izatean datza, hau Deabruari ematen zaion ezaugarrietako bat da. Dena den, bi ezaugarriak izatea edota bietako bakar bat ez izatea izaki ahalguztidun bati ematen zaion ezaugarria da.

## Kanpo estekak
Red Sonja (filma)

***Red Sonja*** (euskaraz 'Sonja Gorria') 1985eko Richard Fleischer estatubatuar zinema zuzendariaren ezpata eta aztikeriazko filma bat da. Marvel Comicsko unibertsoan agertutako Red Sonja pertsonaian oinarritua dago. Brigitte Nielsen eta Arnold Schwarzenegger aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Gedren erreginaren soldaduek Red Sonja bortxatu eta gurasoak erail dituzte. Gau hartan, izpiritu batek Sonja bisitatu eta mendekua hartzeko beste indar emango dio. Horretarako Lord Kalidorren laguntza izango du.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Red Sonja* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Tigres UANL

thumb|250px|2015eko taldea
**Tigres UANL** (izen ofiziala, *Universidad Autónoma de Nuevo León*) Mexikoko futbol taldea da, Monterrey hirian egoitza daukana. Mexikoko lau liga irabazi ditu.

## Palmaresa 
### Mexikon: 15 
* Mexikoko liga (7): 1978, 1982, 2011(A), 2015(A), 2017(C), 2017(A), 2019(C).
* Mexikoko kopa (3): 1976, 1996, 2014(C).
** *(A) Apertura txapelketa*, *(C) Clausura txapelketa*
* Campeón de Campeones (3): 2015-16, 2016-17, 2017-18
* InterLiga (2): 2005, 2006.

### Nazio artean: 4 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa:
** Finalista (1): 2020
* CONCACAF Txapeldunen Liga:
** Txapelduna (1): 2020.
** Finalista (3): 2016, 2017, 2019.
* Campeones Cup (2): 2018, 2023.
* Libertadores Kopa (0): finalista 2015ean.
* Ipar Amerikako Superliga (1): 2009

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Club Sport Herediano

[thumb|250px|[Estadio Eladio Rosabal Cordero|Eladio Rosabal Cordero estadioa.]]
**Club Sport Herediano** Costa Ricako futbol talde nagusietakoa da, Heredia hirian egoitza daukana. Costa Ricako ligaren sortzaileetako bat izan zen eta 27 aldiz irabazi du (palmaresean hirugarrena).

## Palmaresa 
### Costa Rican: 40 
* Costa Ricako liga (28): 1921, 1922, 1924, 1927, 1930, 1931, 1932, 1933, 1935, 1937, 1947, 1948, 1951, 1955, 1961, 1978, 1979, 1981, 1985, 1987, 1993, 2012(U), 2013(U), 2015(U), 2016(U), 2017(U), 2018(A), 2019(A).
** *(N) Neguko txapelketa*, *(U) Udako txapelketa*, *(A) Apertura txapelketa*
* Costa Ricako kopa (11): 1931, 1935, 1939, 1945, 1945*, 1947, 1946, 1954, 1955, 1959, 1960.
* Costa Ricako Superkopa (1): 2020.

### Nazio artean: 1 
* CONCACAF Txapeldunen Liga (0): final erdiak 2015ean.
* CONCACAF Liga (1): 2018.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Costa Ricako futbol liga

**Costa Ricako futbol liga** Costa Rican jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. Deportivo Saprissa, Alajuelense eta Herediano dira garaipen gehien lortu ditzuten taldeak.

## Historia 
1921 urtean sortu zuten Alajuelense, Cartaginés, Herediano, La Libertad, Sociedad Gimnástica Española eta Gimnástica Limonense taldeek.

1990 artean urte naturaletan jokatu ohi zen eta ordutik aurrera irailean hasi eta ekainerarte. 2007-08 urtetik aurrera bi txapelketa jokatzen dira urteko, Amerika ia guztian bezala.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### Primera División 1921-2007 
* 1961ean bi txapelketa jokatu ziren. Carmen FC-k irabazi zuena ez zen ofiziala izan 1999an federazioak onartu zuen arte.

### Udako eta Neguko txapelketak (2007-2017) 
### Apertura eta Clausura (2017- ) 
## Garaipenak 
## Kanpo estekak
Kolektore (motor elektrikoa)

[thumb|upright=1.5|Kolektorea xurgagailuaren [motor unibertsal batean. Zatiak: *(A)* kolektorea, *(B)* eskuila, *(C)* errotore (induzitua) harilkatua, *(D)* estatorea *(F)* (eremu) harilkatuak, *(E)* eskuilen gidak]]
**Kolektorea** errotoreko harilak kanpo-zirkuituarekin konektatu behar duten motor eta sorgailu elektrikoetako errotorearen atala da, eskuilen igurtzia jasotzen duena. Delgaz eta delgen ararteko isolagailuz osatutako eraztun bat da. Errotorean induzitutako korronte alternoa korronte zuzen bihurtzeko balio du. Eskuilekin batera, zirkuitu elektriko baten atal birakari baten eta atal finko baten arteko konexioa gauzatzeko elementua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Conan the Barbarian (2011ko filma)

***Conan the Barbarian*** (euskaraz *Conan Barbaroa*) 2011ko Marcus Nispel zinema zuzendariaren filma bat da. Robert E. Howard idazlearen *Conan the Barbarian* eleberrian oinarritua dago.

## Sinopsia 
Ezpata eta aztikeriaren boterea nagusi zen garai ilun batean (Hiboriar Aroa), Conan Corin buruzagiaren semea da. Khalar Singh gerlariak aita erail eta Conan mendekua hartzea zin egingo du, Bidean munstro eta gerlari asko menderatuko du.

## Aktoreak 
* Jason Momoa: Conan
* Rose McGowan: Marique
* Ron Perlman: Corin
* Stephen Lang: Khalar Zym
* Rachel Nichols: Tamara
* Bob Sapp: Ukafa
* Saïd Taghmaoui: Ela-Shan
* Leo Howard: Conan mutikoa

## Kanpo estekak 
* *Conan The Barbarian* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
Eskuila (elektrizitatea)

thumb|250px|Eskuilak
Elektrizitatean, **Eskuila** azal finko eta higigarri baten arteko kontaktu elektrikoa ezartzen duten pieza eroaleetako bakoitza da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jason Momoa

**Joseph Jason Namakaeha Momoa** (Honolulu, 1979ko abuztuaren 1a) estatubatuar aktorea da. Hainbat telesailetan eta filmetan agertu da, haien artean *Stargate Atlantis* edo *Game of Thrones*, azken horretan Khal Drogo pertsonaia antzeztuz.

## Filmografia 
### Film 
### Telebista 
## Kanpo estekak
X-Men: Days of Future Past

**X-Men: Days of Future Past** (euskaraz *X-Gizonak: Iragaren Etorkizuneko Egunak*) 2014ko Bryan Singer estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako superheroi film bat da. Hugh Jackman, James McAvoy, Michael Fassbender, Jennifer Lawrence, Halle Berry, Anna Paquin, Ellen Page, Peter Dinklage, Ian McKellen eta Patrick Stewart aktoreek antzeztu zuten.

*X-Men* (2000), *X2* (2003), *X-Men: The Last Stand* (2006), *X-Men Origins: Wolverine* (2009), *X-Men: First Class* (2011) eta *The Wolverine* (2013) filmeen jarraipena da, era berean *Deadpool* (2016) eta *X-Men: Apocalypse* (2016) izeneko jarraipenak izan ditu.

## Argumentua 
X-Men mutante taldea garai ezberdinetan zehar jazoko den gerra batean espeziearen biziraupenaren alde borrokatuko dira. Aurreko X-Men trilogiako kideak (*X-Men* (2000), *X2* (2003) eta *X-Men: The Last Stand*) eta *X-Men: First Class* (2011) filmeko belaunaldi berriko kide gazteak elkartu eta historiako gertakizun garrantzitsu bat aldatu eta geure etorkizuna salba dezakeen gudu epiko bati ekingo diote.

## Aktoreak 
* Hugh Jackman: Logan / Wolverine
* James McAvoy eta Patrick Stewart: Charles Xavier / X Irakaslea
* Michael Fassbender eta Ian McKellen: Erik Lehnsherr / Magneto
* Jennifer Lawrence: Raven Darkhölme / Mystique
* Halle Berry: Ororo Munroe / Storm
* Nicholas Hoult eta Kelsey Grammer: Hank McCoy / Piztia
* Anna Paquin: Marie / Rogue
* Ellen Page: Kitty Pryde
* Peter Dinklage: Bolivar Trask
* Shawn Ashmore: Bobby Drake / Iceman
* Omar Sy: Bishop
* Daniel Cudmore: Peter Rasputin / Koloso
* Evan Peters: Peter Maximoff / Quicksilver
* Fan Bingbing: Blink
* Adan Canto: Sunspot
* Booboo Stewart: Warpath
* Josh Helman: William Stryker maiorra
* Famke Janssen: Jean Grey (kameoa)
* James Marsden: Scott Summers / Ziklope (kameoa)

## Kanpo estekak 
* *X-Men: Days of Future Past* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *X-Men: Days of Future Past* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Webgune ofiziala
Rachel Nichols

**Rachel Emily Nichols** (Augusta, Maine, 1980ko urtarrilaren 8a) estatubatuar aktore eta modeloa da. Hainbat telesailetan eta filmetan agertu da, haien artean *Alias* edo *Criminal Minds*.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Eraztun-kolektore

thumb|Motor elektriko eraztun-kolektoreekin
[thumb|Eraztun-kolektoreak sorgailu [hidroelektrizitate|hidroelektriko batean;
A - malguki finkoko grafitozko eskuilak,
B - altzairuzko ukipen-eraztun birakaria,
C - sorgailuaren eremu harilkatuko konexio isolatuak,
D - sorgailuko ardatzaren goiko muturra.]]
**Eraztun-kolektorea** material eroalezko eraztun isolatua da, alternadore baten edo errotore harilkatuko motor baten errotorearen ardatzean kokatua, hura ukitzen duten eskuila finkoen bidez makinaren eroale finkoen eta eroale birakarien arteko konexio elektriko etengabea bermatzen duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Megalopoli

[thumb|250px|[AEBtako megalopoliak kolore ezberdinez adieraziak.]]

**Megalopolia**, baita **megapolia**, **megaeskualdea** eta **superhiria** deitua, hirigune multzo erraldoi bat da, multzo hauek hirigune bakoitzaren hazkunde abiadura azkarraren ondorioz bata bestearekin ia bat eginez amaitzean sortzen dira.

Antzinako grezierazko bi hitzen elkarketatik sortutako izendapena da: μέγας -handi- πόλις -hiri-, alegia, "hiri handia".

1915ean Patrick Geddes eskoziar soziologo eta geografoak bere *Cities in Evolution* (*Hirien Bilakaera*) liburuan erabili zuen, 1918an Oswald Spengler alemaniar filosofo eta hisotialariak *The Decline of the West* (*Mendebaldearen Gainbehera*) liburuan, eta 1938an Lewis Mumford estatubatuar historialari, soziologo eta filosofoak *The Culture of Cities* (*Hirien Kultura*) liburuan, azken honetan hiriguneen gaingarapena eta gizartearen gainbeheren lehen deskribapena burutu zen.

1961ean Jean Gottmann frantziar geografoak bere *Megalopolis: The Urbanized Northeastern Seaboard of the United States* (*Magalopolia: AEBtako Ipar-ekialdeko Itsasaldeko Hirigunea*) liburuan aipatu zuen, haren arabera megalopoli batek bataz beste 25 milioi biztanle zituen, aldiz, denetan txikienak 10 milioi inguru biztanle.

## Kanpo estekak
Hidroelektrizitate

[upright=1.35|thumb|Txinako [Hiru Arroiletako presa munduko presa handienetako bat da.]]
**Hidroelektrizitatea** ur-jauzi eta ibaietako uraren energia hidraulikoa erabiliz eta zentral hidroelektrikoetan transformatuz lortutako energia elektrikoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erlojupeko txirrindularitza emakumezkoen elite munduko txapelketa

**Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketa emakumezkoen elite erlojupeko lehiaketa** 1994tik aurrera egiten dute.

## Palmaresa 
## Domina-zerrenda historikoa 
* *Catania 1994 eta Kigali 2025 txapelketan arteko datuak*

## Kanpo estekak 
* UCIren webgunea
Telebista adimendun

thumb|Telebista adimendua|338x338px

**Telebista adimenduna** (ingelesez *smart TV*) internet eta Web 2.0 ezaugarriak telebista digital (bereziki 3D telebista) eta set-top box gailuan integratzeari deritzo, bai eta internet, telebista horiek eta STB gailuak bat egitea ahalbideratzen duen teknologiari ere. Gailu hauek lineako hedabide interaktiboetarako, interneteko telebistarako eta eskatu ahalako bideoetarako eginak daude.

Telebista adimenduen teknologia ez da telebista gailuetara mugatzen, telebista hargailu, blue-ray erreproduzitzaile, bideo-joko kontsola eta etxeko zinemetara ere hedatzen da.

## Kanpo estekak
Telebista digital

**Telebista digitala** edta **DTB** (ingelesez *DTV* edota *Digital TV*) seinale digital bidezko ikusentzunezko transmisio eta hartze teknologia multzoari deritzo. Datuak analogikoki kodifikatzen dituen betiko telebistak ez bezala, telebista digitalak seinalea modu bitarrean kodifikatzen du, edukien ekoizlea eta kontsumitzailearen arteko hartueman bideak ahalbideratuz, erabilpen interaktiboen aukerak sortuz, eta hautatutako kanal batean seinale ezberdinak bideratuz, guzti hau dauden formatu ezberdinei esker.

## Kanpo estekak
Stratego

**Stratego** bi jokalarik 10x10 laukidun taula batean jokatzen duten estrategiazko taula-joko bat da. Jokalari bakoitzak 40 pieza kontrolatzen ditu, horietako bakoitzak gudaroste bateko maila ezberdinetako soldaduak irudikatzen ditu. Jokoaren helburua arerioaren bandera topatu eta atzematea da, edota bestelakoan etsaiaren ahalik eta pieza gehien atzematea.

Jokalariek ezin ditzakete arerioaren piezen mailak ikusi, hortaz desinformazioa eta aurkikuntza joko honetako atal garrantzitsuak dira, jokalariek inguruaren ezapen partziala dutelarik, aldiz, xakea bezalako beste estrategiazko taula-jokoetan ezagupen hori beti erabatekoa da.

Piezen mailak handitik txikira honakoak dira: mariskala (10), jenerala (9), koronela (8), komandantea (7), kapitaina (6), tenientea (5), sarjentua (4), minalaria (3), esploratzailea (2), espioia (1), bonba (B) eta bandera (F).

## Kanpo estekak 
* Nazioarteko Stratego Federazioa
Words and Pictures (filma)

**Words and Picures** (euskaraz *Hitzak eta Irudiak*, Hego Euskal Herrian *Maitasun Lezioa*) 2013ko Fred Schepisi australiar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Clive Owen, Juliette Binoche eta Keegan Connor Tracy aktoreek antzeztu zuten.

2013ko irailaren 7a Torontoko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
AEB, Maine, Croyden ikastetxea. Jack Marcus (Clive Owen) idazle, olerkari eta ingeles irakasleak, eta Dina Delsanto (Juliette Binoche), artista, margolaria eta arte irakasleak, ikuspuntu kontrajarriak dituzte: hitzak ala irudiak, zein ala zein garrantzitsuagoak direnari buruzko lehia dute. Bestalde, bakoitzak beren bizitzei eragiten dieten arazo pertsonalei ere aurre egin beharko die: Jackek alkoholismo arazo larria du, aldiz, Dinak bizitzan bere kaxa moldatzeko oztopo duen artritis erreumatoide gaixotasuna du.

## Aktoreak 
* Clive Owen: Jack Marcus
* Juliette Binoche: Dina Delsanto
* Keegan Connor Tracy: Ellen
* Bruce Davison: Walt
* Amy Brenneman: Elspeth
* Adam DiMarco: Swint
* Valerie Tian: Emily
* Navid Negahban: Rashid
* Janet Kidder: Sabine
* David Lewis: Tom
* Jocelyn Ott: 60 urte adin inguruko emakumea
* Eva Bourne: Catherine (Eva Allan gisa)

## Kanpo estekak 
* and Pictures* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Words and Pictures* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Martin McDonagh

**Martin McDonagh** (1970eko martxoaren 26a, Camberwell, Londres) irlandar-ingeles antzerkigile, zinema gidoilari eta zuzendari bat da. John Michael McDonagh zinema gidoilari eta zuzendariaren anaia da.

Londres hirian jaio eta hazi arren, irlandar gurasoak izaki, udaldiak haien sorlekua den Galway konderriko Leitir Mealláin/Lettermullan udalerrian igarotzen zituen. Hortaz, bi herrialdetasunak ditu, bai ingelesa nahiz irlandarra.

## Kanpo estekak 
* Martin McDonaghen IMDBko fitxa irakurgai
3D telebista

thumb|Telebista mota hauek ematen duten irudipena irudia "pantailatik ateratzen" denarena da.

**3D telebista** edota **3D TB** delakoa 3D irudiak ikustea ahalbideratzen duen telebista mota bat da, horretarako sakontasun ilusio teknikez baliatuz. Efektu hau pixel bakoitzean ezarriak dauden mirkroleiar edo ispiluen bidez lortzen da, hauek ikuslearen begi bakoitzari arinki ezberdina den irudi bana bidaltzen dizkiote, honela 3D irudiak ikustearen sentsazioa sortaraziz (holografiaren oinarri berbera). Joera berri honen zenbait ezaugarri oraindik garatzen edota garatzeke daude.

## Kanpo estekak
House of Cards (estatubatuar telesaila)

***House of Cards*** estatubatuar telesail dramatikoa da, Beau Willimonek sortua. Michael Dobbsen BBCrako egindako izen bereko minisailean oinarrituta, Kevin Spacey eta Robin Wright ditu antzezle nagusiak.

## Sinopsia 
Washington Hirian, Frank Underwoodek (Kevin Spacey), Hego Carolinako ordezkari demokrata, estatu-idazkari izateko baztertua izan ondoren, boterea bereganatzeko plana prestatuko du. Horretarako Claire Underwood (Robin Wright) emaztearen laguntza izango du. Plan horretan bikotearen pragmatismo, manipulazioa eta botere grina azalduko dira.

## Pertsonaiak 
### Nagusiak 

File:Kevin Spacey 2011.jpg|Kevin Spacey
File:Robin Wright 2009.jpg|Robin Wright
File:Kate Mara TIFF 2015.jpg|Kate Mara
File:Corey Stoll (cropped).jpg|Corey Stoll
File:MahershalalhashbazAliCCJuly07.jpg|Mahershalal Ali
File:Molly Parker @ Toronto International Film Festival 2010.jpg|Molly Parker
File:Jayne Atkinson 2014 (cropped).jpg|Jayne Atkinson

### Bigarren mailakoak 

|Larry Pine
File:Boris McGiver 2014.jpg|Boris McGiver
File:Joanna Going - Kingdom Premiere Oct 2014 (cropped).jpg|Joanna Going
File:Kim Dickens by Gage Skidmore 2.jpg|Kim Dickens
File:Cicely Tyson 2012 Shankbone 2.JPG|Cicely Tyson
File:Colm Feore 2013 (cropped).jpg|Colm Feore

### Cameoak 
Hainbat politikarik eta kazetarik bere burua antzeztu zuten cameotan.

* Donna Brazile
* Morley Safer
* Stephen Colbert
* George Stephanopoulos
* Major Garrett
* Ashleigh Banfield
* Candy Crowley
* John King
* Soledad O'Brien
* Sean Hannity
* Dennis Miller
* Bill Maher
* Chris Hayes
* Rachel Maddow
* Chris Matthews
* Joe Scarborough
* Wolf Blitzer
* Gretchen Carlson
* Charles Gibson

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mean Streets

**Mean Streets** (euskaraz *Kale Latzak*) 1973ko Martin Scorsesek zuzendutako drama film bat da. Robert De Niro, Harvey Keitel, David Proval, Amy Robinson, Richard Romanus eta Cesare Danova aktoreek antzeztu zuten. Martin Scorsese narratzailea izan zen.

## Argumentua 
1972, New York. Charlie (Harvey Keitel), auzo gatazkatsu batean bizi den 27 urteko italiar-estatubatuar gazteak bertako alproja eta kankailuei aurre egin beharko die, horretarako Mafian sartuko da. Mafiako buruzagia den bere osaba Giovannirentzat (Cesare Danova) diru zorrak biltzen hasiko da. Mafian dagoela bere goranzko ibilbideak oztopo bat izango du, Johnny Boy (Robert De Niro), bera baina gazteagoa den lagunmin zuhurtziagabea, hareriko ardura duela sentitzen duen eta mailegariei dirua zor dien erdipurdiko apostularia. Piskanaka-piskanaka, bere bizitza ihes egitea zail egingo zaion otsozuloa bilakatzen hasiko da.

## Aktoreak 
* Robert De Niro: John "Johnny Boy" Civello
* Harvey Keitel: Charlie Cappa
* David Proval: Tony DeVienazo
* Amy Robinson: Teresa Ronchelli
* Richard Romanus: Michael Longo
* Cesare Danova: Giovanni Cappa
* Victor Argo: Mario
* George Memmoli: Joey
* Lenny Scaletta: Jimmy
* Jeannie Bell: Diane
* Murray Mosten: Oscar
* David Carradine: Mozkorra
* Robert Carradine: Pistoladun mutila
* Lois Walden: Neska judua
* Harry Northup: Soldadua
* Martin Scorsese: Jimmy Shorts

## Kanpo estekak 
* *Main Streets* filmaren irgarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Mean Streets* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Léon: The Professional

***Léon: The Professional*** (frantsesez *León* edota *Le Professionnel*; ) 1994ko Luc Besson frantziar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako drama eta thriller film bat da. Jean Reno, Gary Oldman, Natalie Portman eta Danny Aiello aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
Léon (Jean Reno) soldatapeko hiltzaile profesionala erosketa batzuk egiten ari den unean Mathilda (Natalie Portman) izeneko neskato bati bizia salbatzean arazotans artuko da, New Yorkeko Drogaren Aurkako Saileko poliziek neskatoaren etxea tirokatu eta haren senide guztiak sarraskitu baititu. Polizia hauen buruzagia Norman Stansfield da (Gary Oldman). Mathildak Léoni hark jarduten duen lanbidea irakas diezaion eskatuko dio: hasierako zalantzen ondoren, Léonek baiezkoa emango dio. Baina filma aurrera doan heinean, neskatoa bere salbatzailea den hiltzaileaz maitemindu eta bere senideetatik maite zuen kide bakarra zen anai txikiaren heriotza mendekatzea erabakitzen duenean drama bat bilakatuko da.

## Aktoreak 
* Jean Reno: Leone "Léon" Montana
* Gary Oldman: Norman Stansfield
* Natalie Portman: Mathilda Lando
* Danny Aiello: Tony
* Michael Badalucco: Mathildaren aita
* Ellen Greene: Mathildaren ama ordea
* Peter Appel: Malky
* Elizabeth Regen: Mathildaren ahizpa
* Maïwenn: Neska Ilehoria

## Kanpo estekak
Eklosio

[thumb|350px|[Dortoka-arrautza bateko **eklosioa**]]
**Eklosioa** hegazti, anfibio, narrasti, intsektu eta beste animalia batzuen arrautzatik umeak ateratzea da.

## Kanpo estekak
Fitzwilliam Museoa

[thumb|*Saint Geminianus*, [Simone Martini (c.1284-1344).]]
**Fitzwilliam Museoa** Cambridge Unibertsitateko arte eta antzinako gauzakien museoa da. Trumpington Kalean kokatuta  dago Cambridge-eko erdialdean, Ingalaterran. 470,000 bisitari inguru izaten ditu urtero (2011-12). Sarrera doakoa da.

Museo  hau Cambridge Unibertsitateko museoen partzuergoko museo nagusia da. Egungo Zuzendaria (2016) Tim Knox da.

## Bilduma 
Museoak bost sail ditu: Antzinako gauzakiak; Arte Aplikatuak; Txanponak eta Dominak; Eskuizkribuak eta Inprimatutako Liburuak; eta Pinturak, Marrazkiak eta Grabatuak.

 Bildumako margoen maisulanen artean hauek dira aipagarrienakː Simone Martini, Domenico Veneziano, Tiziano, Veronese, Rubens, Van Dyck, van Goyen, Frans Hals, Canaletto, Hogarth, Gainsborough, Constable, Monet, Degas, Renoir, Cézanne eta Picasso.
[thumb|Brown last of england, [Ford Madox Brown|Ford Madox Marroia.|235x235px]]
## Zuzendari izandakoen zerrenda 
[thumb|[Henry Moore-ren eskultura museoko kanpo aldean|216x216px]]
* Sidney Colvin 1876-1884
* Sir Charles Walston 1883-1889
* John Henry Middleton 1889-1892
* Montague Rhodes James 1893-1908
* Sir Sydney Cockerell 1908-1937
* L. C. G. Clarke 1937-1946
* Carl Neguan 1946-1966
* Sir David Piper 1966-1973
* Irakaslea Michael Jaffé 1973-1990
* Simon Swynfen Jervis 1990-1995
* Duncan Robinson 1995-2007
* Timothy Potts 2007-2012
* Tim Knox 2012–

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak
Mark I (tankea)

**Mark I** Britainia Handiako armadak Lehen Mundu Gerran erabili zuen tankea izan zen, historiako lehena.

## Historia 
Lehen Mundu Gerran britainiar armadak proiektu sekretua jarri zuen martxan lurreko lehen motordun ibilgailu korazatuak egiteko. Baina batetik bestera eramaten zituzten burdin pieza handiak gordetzea ez zen erraza eta, horregatik, erregai deposituak edo tangak (ingelesez, *tank*) egiteko xaflak zirela zabaldu zuten, benetako helburua isilpean gordetzeko.

Ibilgailu korazatu hari Mark I izen propioa jarri zioten eta gudu zelaian erabili zuten lehena izan zen. Tramankuluaren izen generikoa, aldiz, lehenago asmatu zuten nahi gabe, proiektua estali nahi izan zutenean. Handik aurrera *tank*, edo tanke, esan zitzaien.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iron Man 2

***Iron Man 2*** superheroi filma da, Jon Favreau estatubatuar zinemagileak 2010ean zuzendu zuena. 2008ko *Iron Man*-en jarraipena da, eta Marvelen unibertso zinematografikoko hirugarren lana. Robert Downey Jr., Gwyneth Paltrow, Don Cheadle, Scarlett Johansson, Sam Rockwell, Mickey Rourke eta Samuel L. Jackson izan ziren antzezle nagusiak.

Filmaren kritikak ez ziren batere onak izan, baina oso emaitza ona lortu zuen zinema aretoetan. Bi urte geroago, *The Avengers* filmean agertu zen berriz ere Iron Man superheroia, eta 2013an *Iron Man 3*-n.

## Argumentua 
Guztiek dakite Tony Stark (Robert Downey, Jr.) enpresagizon aberatsa dela Iron Man. Gobernuak, prentsak eta iritzi publikoak estutuko dute bere teknologia AEBtako Armadarekin parteka dezan, baina Tonyk uko egingo dio, informazio baliotsu hori esku arriskutsuetara irits daitekela uste baitu. Pepper Potts (Gwyneth Paltrow) eta James “Rhodey” Rhodes (Don Cheadle) lagun dituela, Tonyk aliantzak egin beharko ditu indar boteretsu berriei aurre egin ahal izateko.

## Aktoreak 
* Robert Downey, Jr.: Tony Stark / Iron Man
* Gwyneth Paltrow: Virginia "Pepper" Potts
* Don Cheadle: James "Rhodey" Rhodes teniente kolonela
* Scarlett Johansson: Natalie Rushman / Natasha Romanoff
* Sam Rockwell: Justin Hammer
* Mickey Rourke: Ivan Vanko
* Samuel L. Jackson: Nick Fury

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Iron Man 2* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Iron Man2* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
I.Q. (filma)

**I.Q.** 1994ko Fred Schepisi australiar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoitzitako amodiozko komedia film bat da. Meg Ryan, Tim Robbins, Walter Matthau eta Charles Durning aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Ed Waters (Tim Robbins) izaera jatorreko auto mekanikaria Catherine Boyd (Meg Ryan) neska gazte eder eta buruargiaz maitemindu da, Princenton Unibertsitatean matematika doktoretza lortzeko hautagaia izatez gain, Albert Einstein (Walter Matthau) zientzialari ospetsuaren hiloba dena; baina arazo bat du, neskak jada senargaia baduela: James Moreland (Stephen Fry), psikologia esperimentaleko irakasle erretxin eta harroputza. Baina Ed Albert Einsteinen gogoko izan, eta honek bere beste zientzialari eta adiskide bihurriekin batera, Nathan Liebknecht, Kurt Gödel eta Boris Podolsky (Joseph Maher, Lou Jacobi eta Gene Saks), Edek Catherine maitemintzeko egitasmo bati prestatuko dute, bide batez, Catherini bizitzan adimenaz gain maitasuna ere oso garrantzitsua dela erakutsiz.

## Aktoreak 
* Tim Robbins: Ed Walters
* Meg Ryan: Catherine Boyd
* Walter Matthau: Albert Einstein
* Lou Jacobi: Kurt Gödel
* Gene Saks: Boris Podolsky
* Joseph Maher: Nathan Liebknecht
* Stephen Fry: James Moreland
* Tony Shalhoub: Bob Rosetti
* Frank Whaley: Frank
* Charles Durning: Louis Bamberger
* Keene Curtis: Dwight D. Eisenhower
* Alice Playten: Gretchen
* Greg Germann: Bill Riley, *The Times* egunkariko kazetaria

## Kanpo estekak 
* *I.Q.* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *I.Q.* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Lae

**Lae** Papua Ginea Berriko hiria da, herrialdeko bigarren handiena, eta Morobe probintziaren hiriburua. Ginea Berria uhartearen ipar-ekialdeko itsasaldean dago, Markham ibaiaren deltan. 2012an 100.677 biztanle zituen.

## Klima 
Laek klima ekuatoriala du, *Af* köppen klima sailkapenaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borgen (telesaila)

***Borgen*** Danimarkan egindako telesaila politikoa da. Adam Pricek Jeppe Gjervigekin eta Tobias Lindholmekin batera sortu zuen eta lehen aldiz 2010eko irailaren 26an emititu zen DR1 daniar katean.

Telesailak daniar politikaren barne intrigak agerian uzten ditu eta horretarako emakume politikari zentrista baten figuraz baliatzen da.  Fikziozko telesaila izanagatik, pertsonai nagusiak, Birgitte Nyborgek, baditu zenbait antzekotasun Helle Thorning-Schmidtekin, 2011 eta 2015 bitarteko Danimarkako lehen ministroarekin: biek dituzte bi seme-alaba eta biak dira ildo politiko berekoak.

Hala ere, Margrethe Vestager da (Ekonomia eta Barne aferen ministro ohia, eta gaur egun, Europako Lehiakortasun Batzorde Burua, "Danimarkako burdinazko dama" ere deitua), Birgitte Nyborg pertsonaiaren inspiratzaile nagusia.

## Sinopsia 
*Borgen* ("Gaztelua ") daniarrek parlamentuari eta lehen ministroaren egoitzari ematen dioten izena da, Kopenhageko Christiansborg gazteluan dagoena.

Birgitte Nyborg, alderdi zentristako buruzagi neurritsua, ezustean, lehen ministro bilakatzen da. Baina behin gobernuan dagoela, boterea gordetzeko noraino iritsi behar ote den behin eta berriko galdetu beharko dio bere buruari. Telesailak agerian uzten du bizitza pertsona eta profesionala kontziliatzeko arazoa, baita idealen eta pragmatismoaren arteko auzia ere.

## Fitxa teknikoa 
* Sortzailea : Adam Price
* Ekoizlea : Camilla Hammerich
* Gidoigileak: Adam Price, Jeppe Gjervig Gramo, Tobias Lindholm
* Zuzendariak : Søren Kragh-Jacobsen, Rumle Hammerich, Annette K. Olesen, Mikkel Nøgaard
* Musika : Halfdan E

## Banaketa 
## Hedapena eta harrera 
### Audientziak 
#### Danimarkan 
Astean 1,61 milioi ikusle biltzeaz gain, kritikaren oniritzia jaso zuen. Danimarkan, erabateko fenomenoa bihurtu zen, izan ere, populazioa 5,5 milioikoa baita.

### Hedapena atzerrian 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* "Gune ofiziala denboraldia 1 ", on *the web ofiziala Arte* (sar 24 September 2013)
* (in) *Borgen* on the*Internet Movie Database*
* *Borgen, emakume bat boterean* on *Allociné*
Gente menuda

** Gente Menuda ** ABC egunkariaren haur gehigarri bat izan zen.
## Argitalpena 
Bere sortzaileak Torcuato Luca de Tena eta Álvarez Ossorio izan ziren. Hasiera batean Prensa Española argitaletxeak editatu zuen 1906 eta 1910 bitartean.

Bere bilakaeran denboraldi desberdinak bereiz daitezke: hasieran atal bat eta gero aldizkari autonomo bezala "Blanco y negro" edo "Los Domingos de ABC" argitalpenen barruan.
Beti izan zituen protagonista komikia eta haurrari zuzendutako edukiak.

## Bilakaera 
### 1.go denboraldia (1906-1936) 
Aldizkari autonomo bezala agertu baino lehen ABC egunkariaren eta Blanco y Negro aldizkariaren atala izan zen.
1907an 10 orrialdeko gehigarri bihurtu zen. 1908an 24 orrialdetan argitaratzen zen couché paperean.
Erredaktoreen artean, besteak beste: Atiza, Joaquin Xaudaró, Cilla ,Atiza, Huertas

Idiologikoki joera monarkikoa eta kontserbadorea izan zuen.

Bilakaera nabarmena izan zuen, XIX. mendean hain esanguratsua zen ikuspuntu didaktiko eta moralizatzaile batetik dibertsiorako eta ludikoa den beste ikuspuntu batera.
Horrekin batera indartzen da irudiaren garrantzia. Jesús Cuadradoren esanetan “garaiko haur gehigarri funtsezkoena eta bikaina”|| 
Komikilarien artean Atiza, nabarmentzen da bunbuloaren bultzaitzaile bezala, besteak beste istorio hauetan: *Lo que vale un amigo*, *El despertar de Arturito* eta *Un loro indiscreto*

Komikilarien artean Joaquín Xaudaró. Bere istorioen artean, 1907an argitatatu ohi zituen zortzi orrialdeko batzuk.

Azpimarratzekoa da agian zienzia fikzioko 1.go komiki espaniarra izenburu honekin: "Un Viaje al planeta Júpiter" .

Marrazkiak lortzen du bere helburua, testuak ez ordea, deskriptiboegia eta literarioegia delako.

Edukiari dagokionez : ipuinak, narrazioak, antzerki-lanak, jokoak, eskulanak, marrazkia eta geografiaren atalak.

Argitalpenen partaideei dagokienez, sortutako pertsonaien artean:*Lita y Lito*, *Roenueces*,*Don Oppas*, *El Mago Pirulo*, *El profesor Bismuto*. Teknika oso ondo menperatuta, bere helburua umoretsua zen.

* Emakumeen artean aipa daitezke: Gloria de la Prada, Aurelia Ramos eta Elena Fortún. Azken honek asmatutako pertsonaiak: *Celia* eta *Cuchifritin*.

### Bigarren denboraldia (1976-1978) 
*Los Domingos de ABC* gehigarri bezala argitaratu zen. Bildumen artean hauek aipa daitezke: Alfredo Grassiren eta José Luis Salinasen *Dick, el artillero*, Alfonso Iglesiasen *Flash Gordon* edo *Pinín*. Telesail batzuen egokitzapenak ere aipatzekoak dira, besteak beste: *Heidi* eta *Vickie el vikingo*.

### 3. denboraldia 
## Bibliografia 
* CUADRADO, Jesús (2000). Atlas español de la cultura popular: De la historieta y su uso 1873-2000. Madrid: Ediciones Sinsentido/Fundación Germán Sánchez Ruipérez. 1 v. 
* CUADRADO, Jesús (2000). Atlas español de la cultura popular: De la historieta y su uso 1873-2000. Madrid: Ediciones Sinsentido/Fundación Germán Sánchez Ruipérez. 2 v. .
* MARTÍN, Antonio (1978). Historia del cómic español: 1875-1939. Gustavo Gilli ediciones. 1978 
* MARTÍN MARTÍNEZ, Antonio (2000). Apuntes para una historia de los tebeos. Glénat ediciones. 2000 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Autofokus

**Autofokusa** edota **AF** automatikoki fokuratzea ahalbideratzen duen argazki kamera eta beste zenbait gailu optikoen automatismo bat da. Bi autofokus mota daude: parsiboa, argazkia aterat behar zaion gaiak islatzen duen argia erabiltzen du, eta aktiboa, erabateko iluntasunean funtzionatu dezakeena.

## Kanpo estekak
Margrethe Vestager

**Margrethe Vestager Hansen**, (Glostrup, Danimarka, 1968ko apirilaren 13a) daniar politikaria da, Danimarkako Alderdi Sozio-Liberaleko kidea. Hainbat kargu bete ditu: Hezkuntza ministro; Eliz Aferen ministro (1998-2001) eta Ekonomia eta Barne aferen ministro (2011-2014). 2014an Lehiakortasun Batzorde Buru izendatu zuten Jean-Claude Junckeren agintepean. 2016an Apple konpainiari 13 mila milioi euro (gehi interesak) Irlandako gobernuari itzultzeko eskatu zion jasotako laguntzak Europako lehiakortasunaren inguruko zuzenbidearen aurkakoak zirelako.

## Ikus, gainera 
* *Borgen*
Obturadore

**Obturadorea** argia gailu fotosentikorrera (filma ala sentsorea) zenbat denboran zehar iristen den kontrolatzen duen gailua da. Denbora hori obturazio abiadura bezala ezagutzen da, eta berarengandik izozketa eta ekorketa terminoak datoz. Obturazio abiadura elementu fotosentikorrera iristen den argi kopurua kontrolatzen duen gailu nagusia da

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arawa

**Arawa** Papua Ginea Berriko hiria da, Bougainville uhartean dagoena. Probintziako hiriburua bazen ere, uharteko gerra zibilean (1988-1997) suntsitua izan zen eta, behin-behinean, Bukara eraman zuten hiriburutza. 2012an 38.134 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak