Herero eta nama herrien genozidioa

thumb|Lothar von Trotha jeneral alemana.

**Herero eta nama herrien genozidioa** Alemaniar Inperioko agintari batzuk nahita bultzatutako herero eta nama herrien aurkako sarraski orokorra izan zen. Gaur egungo Namibian baina orduan Alemaniaren menpe zegoen Hego-mendebaldeko Alemaniar Afrikan gertatu zen. XX. mendeko lehen genozidiotzat hartzen da.

## Gertaera 
1883an, Afrikaren banaketaren garaian, Franz Adolf Eduard Lüderitz kostako zati bat erosi zuen Angra Pequenatik hurbil. Erosketa ez zen era garbi eta zintzoan egin baina hala eta guztiz, Alemaniako gobernuak protektoratua sortu zuen lurralde berri hauetan.
Denbora aurrera joan eta Alemaniatik etorritako etorkinak lur gehienen jabe egin ziren eta Afrika Alemaniarraren zati bihurtu zuten eskualde izugarri handi bat. Honen ondorioz, ezinegona sortu zen bertako indigenen artean.

1904ko urtarrilaren 12an, herero herria Samuel Mahareroren gidaritzapean Alemaniar inperioaren aurkako matxinada bat antolatu zuen. Abuztuan, Lothar von Trotha, alemaniar jeneralak hereroak garaitu zituen Waterbergeko guduan eta hereroak basamortura bultzatu zituen Omahekeko eskualdean, non bertan gehienak egarriz hil baitziren. Urrian nama herria baita ere alemaniarren aurka matxinatu ziren eta sufritu zuren patua antzekoa izan zen.

Guztira, 24.000–100.000 (gaur egun zenbakirik onartuena 65.0000 hildakoak dira) herero eta 10.000 nama hil egin ziren.. Gerra honetan, 1.749 alemaniar hil ziren baita ere.

2004 Alemaniako gobernuak sarraskia aitortu zuen eta barkamena eskatu zuen haien arbasoen ekintzengatik. 2019an Alemaniako legebiltzarrak genozidio hitza erabili zuen lehenengoz gertaera hauek deskribatzeko. 2001ean *Herero Peoples Reparation Corporation* elkarteak Alemaniaren aurkako salaketa jarri zuen Washingtoneko Auzitegi Gorenaren aurrean. Azkenik, 2021ean Alemaniak eragindako genozidioa onartu zuen ofizialki eta 1.300 milioi dolar ordaintzea onartu zuen, hogeita hamar urteren buruan.

## Genozidioa 
Trotha jenerala, Waterbergeko gudua baino lehen hereroen erresistentziarekin amaitzeko zera proposatzen zuen gutun batean:

Trotharen gudarosteak 3.000–5.000 herero gudarien aurkako Waterbergeko guduan irabazi zuten 1904ko abuztuaren 11-12an baina ezin izan zituzten biziraun zutenak atxilotu ihes egin baitzuten. Alemaniako gudariek gizonak, emakumeak eta umeak hiltzeko agindua zuten.

Estrategia honen ondorioz, azkenean hereroen zati txiki batek bakarrik ihes egin ahal izan zuten britainiarren menpeko Bechuanalandiako lurraldera; 1.000 baino gutxiago heldu ziren Bechuanalandiara eta bertan asiloa lortu zuten. Bueltatzea eragozteko, Trothak basamortuko ur putzuak gatzez betetzea agindu zuen. Patruila alemanek 13 metroko sakontasunean zeuden eskeletoak topatu zituzten, hereroek zulatuta ura aurkituko zutenaren itxaropenarekin.

Urriaren 2an, Trothak Hereroei zera idatzi zien:

Genozidioa gertatu eta hurrengo urtean zera idatzi zuen Friedrich Vedder misioilari alemanakː «Ezin dut ikusi ditudan basakerien berri eman, batez ere emakumeen eta umeen aurka egindako basakerien berri. Ikaragarriegia da kontatu ahal izateko».

## Genozidioa egin zuten batzuen izenak 
Namibiako sarraskien protagonisten izenak aztertu zituen Fontenaille-N’Diaye idazle frantsesak liburu batean, oso ondorio esanguratsuetara iristeko. Esaterako, Otto von Bismarck kantzilerrak Namibiara Inperioaren goi kargu moduan bidali zuen gizona Heinrich Goering izan zen, Hermann Goering Adolf Hitlerren aholkulari garrantzitsuaren aitona.

Garai hartan Namibiara iritsi zen Eugen Fischer medikuak egin zituen goian aipatutako esperimentu pseudozientifikoak. Bere liburuko paragrafo batzuk oso-osorik hartu zituen Hitlerrek bere “Mein Kampf” libururako. Gainera, Fischerren jarraitzailerik ezagunena Josef Mengele izan zen, Auschwitz nazien kontzentrazio eta sarraski esparruko «medikua», alegia. Edonola ere, genozidioaren benetako egilea, nabarmentzeko moduko burua, Lothar von Trotha jenerala izan zen

## Ondorioak 
1907. urterako 15.000 herero bakarrik zeuden bizirik. Kultura, hizkuntza eta nazio hau desagertzear egon bazen ere, gaur egungo Namibian 250.000 herero inguru bizi dira, biziiraun zutenen ondorengoak. Gaur egungo Namibiaren populazioaren %7a hereroa da eta %5a nama etniakoa da.

Alemaniarren administrazioa 1915ean bukatu zen, mende bat baino gehiago pasatu da dagoeneko, baina haien arrastoak bazter guztietan ageri dira oraindik. Esaterako, kale askoren izenak garai hartakoak dira: Bergerstrasse, Litzstrasse, Uhlandstrasse... Arkitekturan ere nabarmena da alemaniarren eragina. 2019. urtean, Alemaniako gobernuak aitortu zuen bere "erantzukizun morala", eta urte horretako uztailean Daniel Gunther Parlamentuko presidenteak ere esan zuen hura genozidioa izan zela. 2001ean *Herero Peoples Reparation Corporation* elkarteak Alemaniaren aurkako salaketa jarri zuen Washingtoneko Auzitegi Gorenaren aurrean. Azkenik, 2021ean Alemaniak eragindako genozidioa onartu zuen ofizialki eta 1.300 milioi dolar ordaintzea onartu zuen, hogeita hamar urteren buruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak