open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ioia (Itsasondo)

**Ioia** Gipuzkoako Itsasondo eta Ordizia udalerrietako auzo bat da. Itsasondo, Ordizia eta Beasain udalerrien arteko mugek bertan bat egiten dute. Itsasondo eta Ordiziako herriguneetatik oso urruti, mendi kaxkoan dago, Itsasondoko herrigune bertatik ateratzen den pista batean hainbat kilometro goruntz eginda bertaratu daiteke. Izena *Ioiagoikoa* (*Idoiaga goikoa*) eta *Ioiabekoa* (*Idoiaga behekoa*) baserrien goierriko euskarazko *Ioia* laburdura da. Ioiagoikoa Ordizia udalerrian dago bere osotasunean, aldiz Ioiabekoa gehienbat Itsasondon kokatzen da, Mendebaldeko horma Ordizian egonik ere. Gipuzkoako baserri garaienetakoak dira.

Fitxategi:Ioia, Itsasondo.JPG|*Ioiabekoa*
Fitxategi:Ioia1, Itsasondo.JPG|*Ioiagoikoa*

Bertan, ingurumen eta biologia ikuspegitik nabarmena den putzu bat dago, Aranzadi Zientzia Elkartea eta Gipuzkoako Foru Aldundiak putzuari buruzko argibidea duen kartela ezarria du.

Ioiatik oinez Murumendi eta Usurbe mendietara joateko oinezko bidezidorra abiatzen da, bai eta *Arramendi* baserritik behera Ordiziako herrigunera jeisten dena ere.

Kokaleku lasai honetatik Txindoki, Aralar, Ernio eta Usurbe mendien ikuspegiez goza liteke.

Fitxategi:Ioia, Itsasondo, Euskal Herria.jpg|Auzoaren ikuspegi panoramikoa.
Fitxategi:Ioiako putzua, Itsasondo, Euskal Herria.JPG|Putzua eta Aranzadi Zientzia Elkartea eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren argibide kartela.

## Kanpo estekak
Berostegi

**Berostegi** Gipuzkoako Legorreta udalerriko auzo bat da. Itsasondo eta Legorreta udalerrien arteko errepide nazional zaharrean dago, Zubiri errekak bere urak Oria ibaian isurtzen dituen lekuan eta Jaso Itsasondo garabi lantegitik hurbil.

## Kanpo estekak
Urkia (Itsasondo)

**Urkia** Gipuzkoako Itsasondo udalerriko auzo bat da. Baserri multzoak eta baseliza batek osatzen dute. Itsasondoko herrigunetik oso urruti eta leku maldatsuan, mendi kaxkoan dago. Bertaratzeko bi pista daude: bata, laburrena, Itsasondo eta Legorreta udalerrien arteko errepidean dagoen Berostegi auzotik abiatzen dena; eta bestea, Itsasondoko herrigunetik Ioia auzora goruntz abiatzen den pistan, lehenbizikoa baina dexentez luzeagoa dena, bidegurutze batean Ioia auzora doan pista ezkerretara utzi eta Urkiara doan ezkerreko pistatik jarraitu beharra dago.

## Kanpo estekak
Taraz

**Taraz** (), Kazakhstango Zhambyl probintziako hiriburua da eta Talas ibaiaren ondoan dago, herrialdearen hegoaldean, Kirgizistango mugatik gertu. 2009an 406.262 biztanle zituen eta, Astana eta Turkestanekin batera, hazkunde handia izan du azken urteetan.

## Kanpo estekak
Coalició Compromís

**Compromís** Valentziako Erkidegoko koalizio politikoa da, Valentziako Bloke Nazionalista (Bloc), Valentziar Herriaren Iniziatiba (Iniciativa) eta Berdeak - Valentziar Herriko Equo (Verds) alderdiek osatua. 2010. urtean sortu zen eta 3 alderdi horietako kideez gain, kide independenteak ditu. Valentziar Erkidegoan indar nabarmena duen alderdia da, gaur egun 722 zinegotzi eta 17 legebiltzarkide dituelarik erkidego horren udaletan eta legebiltzarrean, hurrenez hurren. Espainiar Estatuko erakundeetan ere ordezkariak ditu, ordezkari bana Diputatuen Kongresuan eta Senatuan. Valentziar Erkidegoko alkatetza ugari ditu bere gain, horien artean erkidegoko hiriburuarena.

2010eko urtarrilean osatu zen koalizioa, 2011ko udal hauteskunde eta Valentziar Erkidegoko hauteskundeetan batera aurkezteko. Emaitza ona eman zuenez formulak, berrerabili egin zen 2011ko azaroaren 20ko hauteskunde orokorretan. Koalizioak beste alderdi politiko eta erakundeen babesa ere badu, hala nola, Projecte Obert, Villenako Berdeak edo Europako Alderdi Berdearena. 2012ko uztailean eratu zen koalizioaren buruzagitza, zeinetan 21 kidek parte hartzen duten, horien bozeramaile direlarik Enric Morera (BLOC) eta Mónica Oltra (Iniciativa).

Alderdia ildo nazionalistakoa da, ezkerreko valentziar nazionalismoa, ezker modernoa eta ekologismo politikoa ditu oinarri. Ezaguna egin zuen alderdia Valentziar Erkidegoarentzat finantziazio ekonomiko onagoa eskatzeak eta Hego Euskal Herriko erakundeen kontzertu ekonomikoa kritikatzeak. Alderdi honek euskal erakundeen eskubide historikoek aldarrikatzen duten kontzertu ekonomikoa "pribilegiotzat" jotzen du eta Espainiaren homogeneizazio fiskalaren alde agertzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Compromis webgunea
Sakonki maite zaitut Euskal-Herria

**Sakonki maite zaitut Euskal-Herria** Urko euskal abeslariaren lehenengo diskoa da, 1976. urtean Zafiro diskoetxeak kaleratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# Guk euskaraz, zuk zergatik ez
# Maite, maite, maite
# Agur Euskal Herriari
# Oraindik ere bentzutu genezake
# Gerrileroen abestia
# Usurbilgo Eliza
# Gure artetik izkutatuak
# Herriaren alde
# Aizearen egalak
# Gaua, aizea, euria

## Kanpo estekak 
* Badok. Urko abeslariaren biografia, diskoak, hitzak eta kantak
Barne-muinetan

***Barne-muinetan*** 1934. urtean argitaratutako lana da. Kristautasunaren goraipamena egiten duen poema-bilduma da. Obra hau da Orixe eta Lizardiren arteko adiskidetasun estuaren lekukotasunik adierazgarriena. Izan ere, laneko lehen poema, *Opariz*, hil berri zen Lizardiri eskaini zion Orixek. Poeta zarauztarra *Barne-muinetan* argitara eman baino urtebete lehenago hil zen, 1933.urtean hain zuzen ere. Gainera, hitzaurrean, Orixek Lizardiri eskaintzen dio lana, hura izan baitzuen Orixek lana ontzeko akuilu nagusi. Lehen argitalpenean, euskarazkoarekin batera, gaztelerazko itzulpena eman zuen idazleak.

Lanaren edukiari dagokionez, Orixek mintzagai bakarra darabil: Jainkoa. Orixek Jainkoari hitz egiten dio eta haren zerbitzari dela aitortzen du. Jainkoarenganako sinesmen horretan sakontzen du poemaz poema. Azken batez, poetak Jainkoa du sormen-iturri nagusia. Horrez gain, fede kristauaren parte diren hainbat bereizgarriri eta errituri tartea zabaltzen die: bataio, otoitz, elizkizun, ebanjelio etab.i, esate baterako.
Bestalde, arreta handiz erreparatu zion metrikari. Neurkera bideratzeko, Sabino Aranaren *Lecciones de Ortografía del Euskera Bizkaino* (1896) liburuko arauak hartu zituen zimendutzat.

Azken finean, Jainkoa eta kristautasuna oinarri dituen lana da *Barne-muinetan*.

## Bibliografia 
* RETOLAZA, I.: “Euskal Literaturaren Hiztegia – Idazlanak. Barne-Muinetan (1934) Nikolas Ormaetxea Orixe”, EHUko Euskal Literaturaren Hiztegian, 2015ko ekainaren 3an jasoa http://www.ehu.es/ehg/literatura/?p=125
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oiartzungo Itsaslapurrak Arraun Elkartea

**Oiartzungo Itsaslapurrak Arraun Elkartea** Oiartzungo (Gipuzkoa) arraun talde bat da, 2014. urtearen amaieran eratua. 1970. hamarkadako **Zuberoa** traineruaren ondoren Oiartzunek izan duen arraunketa elkarte bakarra da.

2015ean KAE 2 Ligako 9. postuan sailkatu zen, Borja Mena prestatzailea zelarik. 2016 urtean arraunlarien erdiek baino gehiagok alde egin zuten eta San Juanek utzitako arraunlariak hartuta trainerua atera zuten. Rufo Urtizberea, San Juaneko entrenatzaile ohia, aritu zen prestatzaile eta KAE 2 Liga irabaztea lortu zuten, zuzenean KAE 1.mailara igoz. Dena dela, 2017rako ezin izan zuen trainerua osatu.

Emakumezkoen trainerua ere atera zuten urtebetez.

## Historia 
### Aurrekariak 
Oiartzungo lehenengo trainerua 1955eko Kontxako Banderan aritu zen Juan Landaberea patroi zuela. Koloreak urdina eta zuria izan ziren eta lau trainerutatik azken postuan gelditu zen.

1970. hamarkadan **Zuberoa** izeneko trainerua atera zuten oiartzuarrek. Trainerua zuria zen eta Zuberoa izena urdinez idatzita zegoen. 1970an hirugarren egin zuen Kontxan, Tomas Iza patroi zuela. Guztira sei estropada jokatu zituen, eta bi desafio ere irabazi zituen, bat Donostiaren aurka Hendaian eta bestea San Juanen aurka Zarautzen. Gipuzkoako txapelketan laugarren egin zuen eta Nerbioiko Sari Handian ere bai. 1971an Kontxan bakarrik aritu zen eta zortzigarrena izan zen, oraingoan Jose Agirre izan zen txopan. 1972an azken momentuan osaturiko traineru batekin Kontxarako sailkapen estropadan hartu zuen parte baina 9. egin zuen eta ez zen sailkatu.

### Oiartzungo Itsaslapurrak 
2014an klub berria sortu zen, **Oiartzungo Itsaslapurrak Arraun Elkartea**, eta 2015. urteko denboraldiaurreko estropadetan traineruak uretaratzea lortu zuen, hala Hondarribian, Orion edo Mutrikun. San Juan eta Trintxerperen laguntza izan zuen eta entrenatzailea Borja Mena oriotarra izan zen. 18 arraunlaritako taldea osatu zuen, gehienak oiartzuarrak. KAE 2 Ligan aritu zen eta 9. postuan amaitu zuen. Emakumezkoen taldea ere osatu zuen eta Gipuzkoako Ligan aritu zen. 2015ean Trintxerperen *Azkuene* erabili zuen, eta 2016an San Juanen *Erreka*.

2016an San Juanen laguntzarekin trainerua ureratu zen. Hain esanguratsua izan zan laguntza, San Juan B izenez ezagutu zen urte hartan. 2016. urtean lortu zuen traineruetako lehenengo garaipena, Erandioko Ikurrinan. Ligan estropada guztiak gutxienez behin irabazi zituen, lau izan ezik, eta ligako txapelduna izan zen

## Kirol lorpenak 
### Ligak 
* KAE 2 Liga (1): 2016.

### Banderak 
## Azken denboraldiak 
## Emakumezkoen trainerua 
Oiartzungo Itsaslapurren emakumezkoen traineruak 2015eko Bidasoako Traineru Jaitsieran egin zuen debuta eta Emakumezkoen Gipuzkoako Traineru Ligan aritu zen

### Denboraldiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2015eko plantilla
* 2016ko plantilla
Zaurietatik dario

***Zaurietatik dario*** Gontzal Mendibil euskal abeslariaren lehenengo diskoa da, Xabier Castillo Miota *Xeberri*-rekin batera grabatua. Diskoa 1976. urtean IZ diskoetxeak kaleratu zuen. Mendibilekin eta Xeberrirekin batera, Carlos Montero gitarristak, Asier Loroño pianistak, José Oliver flauta jotzaileak eta E. Duarte perkusionistak parte hartu zuten Madrilgo Regson estudioan grabatu zuten disko hartan. Urte eta erdiz Xeberrirekin aritu zen Mendibil, eta 200 kontzertutik gora eskaini zituzten, «Francoren heriotzaren esperoa arinago eginez»; baina 1976. urtea aldera, bakoitzak bere bideari ekin zion.

## Kantuen zerrenda 
# *Kapitalismoak*
# *Kailean zehar*
# *Laster laster*
# *Egungo giropean*
# *Geu askatzaile*
# *Bidari*
# *Gogoa nun dugu*
# *Gure mutillak*
# *Bagare*

## Eragina 
Abestirik ezagunena *Bagare* da, askotan abestu dena kalean, poteo edo herri-bazkarietan. *Kapitalismoak* abestia hainbat greba orokorretan erabili da, eta Amaiur koalizioak zein Euskal Herria Bilduk ekitaldietan erabili dituzte, langile-borrokekin lotutako gaiak aipatzeko.

2020ko Eusko Legebiltzarreko hauteskundetan EAJk *Gogoa nun dugu* erabili zuen spotean, eta Iñigo Urkulluk emaitzak jasotzeko ekitaldian ere kantatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Badok Gontzal Mendibil abeslariaren biografia, diskoak, hitzak eta kantak
Pavlodar

**Pavlodar** () Kazakhstango ipar-ekialdeko hiri bat da eta izen berako probintziako hiriburua da. Astanatik, herrialdeko hiriburutik, 450 kilometrotara dago ipar-ekialderantz, eta 405 kilometro hego-ekidaldera Omsk hiri errusiarretik Irtyx ibaia jarraituz. Pavlodarreko populazioa batez ere kazakhstandarrez eta errusiarrez osaturik dago, nahiz eta beste etnietako gutxiengoak ere aurkitzen diren: ukrainarrak, alemana eta gutxiengo tartariarrak. Hiriak aireportu bat du.

## Klima 

[thumb|200px|ezkerrera|[Irtyx ibaiaren bazterrak]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joana Alfontso Molinakoa

**Joana Alfontso Molinakoa** (c. 1245 — 1307 eta gero) gaztelar noblea izan zen, Bizkaiko jaurerriko andre ezkontidea izandakoa.

Joana Alfontso Molinakoa leondar infante eta Teresa Gonzalez Larakoaren alaba izan zen. 1269an Lope III.a Diaz Harokoa ezkondu zuen. Bikoteak bi seme-alaba izan zituen:
* Diego IV.a Lopez (?-1289), Bizkaiko jauna
* Maria Diaz (?-1342), Bizkaiko anderea

Senarra Antso IV.a Gaztelakoaren maiordomo nagusia izan zen, baina erregeak Alfaron exekutatu zuen liskar baten ondorioz.

1307an Maria Molinakoa bere ahizpa eta erreginak bere laguntza eskatu zion Bizkaiko Jaurerriaren jabetzari buruzko eztabaida bukatzeko. Joanak bitartekaritza lanak egin zituen Maria bere alabaren alde.

## Erreferentziak
Elisabet Portugalgoa (1292-1325)

**Elisabet Portugalgoa** (1292 — c. 1325) portugaldar noblea izan zen, Penela eta Mirandako andrea eta Bizkaiko jaurerriko andre ezkontidea izandakoa.

Elisabet Alfontso Portugalgoa infante eta Teresa Manuelaren alaba izan zen. Joan Harokoa ezkondu zuen. Bikoteak alaba bakarra izan zuen:
* Maria Harokoa (1320-1348), Bizkaiko andrea.

Historialariek 1325 inguruan hil zela uste dute, urte hartan senarrak Konstantze Manuel Villenakoa ezkontzeko saiaketa egin zuelako.

## Erreferentziak
Rock Around the Bunker

'* *Rock Around The Bunker* *' Serge Gainsbourg-en hamabigarren estudioko diskoa da, 1975an kaleratua.

## Historia 
*Rock Around The Bunker* diskoan Serge Gainsbourg-ek nazismoari eta Hirugarren Reichari buruz abesten du era garratz eta isekarian, eta bere haurtzaroa inspirazio-iturri gisa hartzen du, izan ere Sergek judura izateagatik nazien jazarpena pairatu zuen Frantziako okupazioan, eta izar horia eramatera behartuta izan zen.
Abestietan umore beltz eta isekaria nagusia bada ere edukiaren aldetik, formaren aldetik, berriz, onomatopeiak, aliterazioak eta hitz-jokoak nabarmentzekoak dira.

Sergek bi abesti ez grabatzeko erabakia hartu zuen: *Le silence du pape*, nazismoaren aurrean Pio XIIk izandako jarrerari buruz, eta *Mouvement Odessa*, Ameriketara ihes egindako naziei buruz.

## Azala 
Diskoaren azalan Sergeren erretratu bat agertzen da, Sergek berak margotua.

## Abestien zerrenda 
Abesti guztiak Serge Gainsbourg-ek idatzi eta konposatu zituen, *Smoke gets in your eyes* izan ezik, 1933an Otto Harbach eta Jerome Kern-ek konposatu eta idatzi baitzuten.

## Kredituak 
* Serge Gainsbourg - ahotsa, hitzak eta musika
* Alan Hawkshaw – musika-zuzendaritza, moldaketak eta teklatuak
* Brian Odgers - baxua
* Douglas Wright - bateria
* Jim Lawless - perkusioak
* Alan Parker - gitarra elektrikoa
* Judd Proctor - gitarra elektrikoa
* Kay Garner, Jean Hawker, Clare Torry - abesbatza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
CS Fola Esch

**CS Fola Esch** (izen osoa *Cercle Sportif Fola Esch*) Luxenburgoko futbol taldea da, Esch-sur-Alzette hirikoa. 7 aldiz irabazi du Luxenburgoko futbol liga eta beste 3 aldiz kopa.

## Historia 
1906an sortu zuen irakasle britaniar batek eta Luxenburgoko talde zaharrena da beraz. "Urrezko aroa" 1918 eta 1924 artean izan zuen, lau liga eta bi kopa irabazi zituen. 1930 urtean beste liga bat lortu zuen.

Hiru hamarkada beranduago kopa titulu berri bat iritsi zen. 1990 hamarkadan hiriko talde handia den Jeunesse Eschekin bat egitekotan egon zen, baina elkarketa horri uko egin zion. Honen ondoren garai txarrak izan zituen eta 2004-05 denboraldia hirugarren mailan egin zuen.

Azken denboraldietan maila bikainean aritu da. 2011 urtean bigarrena izan zen ligan eta ondoren 2013 eta 2015eko ligak irabazi zituen eta Europako txapelketetan ere aritu zen. Hainbat urtetan titulurik lortu gabe egon ondoren 2021ean irabazi zuen berriz Liga.

## Palmaresa 
### Luxenburgon: 11 
* Liga (8): 1918, 1920, 1922, 1924, 1930, 2013, 2015, 2021.
* Kopa (3): 1923, 1924, 1955.

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Osasunako 2015-2016 denboraldiko lehen taldeko kideak

Entrenatzailea:  Enrique Martín Monreal (93-94,97-99,14-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Osasuna Promesas taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte. 

#### Lagatakoak 
#### Bajak Neguan 
### Neguko merkatua 2016 
### Fitxaketa merkatua 2015/16 
### Estatistikak 
### Hamaikakoak 
*Hamaikakoetan geheien agertu diren jokalariak.*

350px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hieron I.a

**Hieron I.a** ( K.a. ?-467) Gelako tiranoa (K.a. 485-478) eta K.a. 478tik 466ra Sirakusakoa izan zen. Deinomenesen semea eta Gelonen anaia zen. Sizilia osoa hartu zuen bere mende eta K.a. 474an, etruriarrak garaitu zituen Kumasen. Literaturazale handia zenez, greziar idazlerik bikainenak bildu zituen bere gortean, hala nola, Eskilo, Pindaro, Simonide eta Bakilide.

## Bizitza 
Agintari hauen alabekin ezkondu zen: Nikokles Sirakusakoa, Anaxilao Reggiokoa eta Xenokrates (Teron Akragantekoaren anaia). K.a. 485ean Gelon anaia ordezkatu zuen Gelan, honek Sirakusako boterea eskuratu zuenean, eta 478an, Gelon hiltzean hiria Anaxilaoren kontra laguntzean (477-476), eta hurrengo urtean Laos lagundu zuen Krotonaren kontra.
K.a. 474an, etruriar itsas-armada, Kartagoren aliatua, suntsitu zuen Kumasko guduan. Askotan, uste da Etruriako gainbeheraren hasiera gertakizun hau izan zela.
Horren ostean, kolonia bat fundatu zuen, Pitekusa, gaur egun Ischia uhartean, gutxi iraun bazuen ere.
thumb|Antzinako Pitekusa (Ischia) uharteko mapa
Brontzezko kasket bat, gudua gogoratuz inskripzio bat duena, Olinpiako santutegira eskaini zion (gaur egun British Museum dago).
Teron hiltzean, Agrigentorekin Gelonek egindako aliantza apurtu zen eta horrek hiri horren tiraniaren amaierari eraman zuen. Agindu zuen bitartean, Siziliako hiri greziar gehienak kontrolatu zituen eta Messinarekin harreman estuak eratu.
Gelonen bezala, populazioaren erbesteratze eta birbanatze politika eraman zuen. Naxos eta Cataniako biztanleak Leontinosera lekualdatu ondoren, hiri hauek, K.a. 476an, birfundatu zituen mertzenarioak kokatzeko. Cataniak, 10.000 mertzenario izan zituena, Deinomenes, Hieron I.aren semearen egoitza bihurtu zen.
Catanian hil zen K.a. 467an eta Trasibulo anaiak ordezkatu zuen.

## Erreferentziak 
thumb|Magna Graecia

## Ikus, gainera 
* Sirakusako tiranoak
* Sirakusako tiranoen familia zuhaitza
Birkirkara FC

**Birkirkara FC** Maltako futbol taldea da, Birkirkara hirikoa. 4 aldiz irabazi du Maltako futbol liga, 5 aldiz kopa eta 7 aldiz superkopa.

## Historia 
Taldea 1950an sortu zen baina titulu guztiak XXI mendean lortu ditu. 2015ean Ligan hirugarrena izan da eta Kopa irabazi du.

## Palmaresa 
### Maltan: 17 
* Liga (4): 2000, 2006, 2010, 2013.
* Kopa (6): 2002, 2003, 2005, 2008, 2015, 2023.
* Maltako Superkopa (7): 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2013, 2014.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Hibernians FC

**Hibernians FC** Maltako futbol taldea da, Paola hirikoa. 11 aldiz irabazi du Maltako futbol liga eta 10 aldiz kopa.

## Historia 
Taldea 1922an sortu zen baina 1960 hamarkadararte ez zuen titulurik irabazi. Azken urteak ere bikainak izan ditu, 2002tik aurrera hiru liga eta lau kopa irabazi ditu. 2015 eta 2017ko Ligak ditu azkenengo tituluak.

## Palmaresa 
### Maltan: 26 
* Liga (13): 1961, 1967, 1969, 1979, 1981, 1982, 1994, 1995, 2002, 2009, 2015, 2017, 2022.
* Kopa (10): 1962, 1970, 1971, 1980, 1982, 1998, 2006, 2007, 2012, 2013.
* Maltako Superkopa (3): 1994, 2007, 2015.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Igerasoro

**Igerasoro** Karlos Linazasoro eta Juan Kruz Igerabide elkarrekin egiten dituzten haur literaturako lanak sinatzeko erabiltzen duten ezizena da.

## Bibliografia 
* *Gau, gau, gau* (1997, *SM*). Haur-narrazioaren liburua da. Marrazkiak Antton Olariagarenak dira. Liburu honek 1997ko Bapore Saria jaso zuen. ISBN: 9788434856707
* *Kartapazioko poemak* (1998, *Ibaizabal*). Haur-poesiaren liburua da. ISBN: 978-84-8325-113-3

## Ikus, baita ere 
* Karlos Linazasoro
* Juan Kruz Igerabide

## Kanpo estekak
FC Milsami

**FC Milsami** Moldaviako futbol taldea da, Orhei hirikoa. Moldaviako Liga eta Kopa bana irabazi ditu.

## Historia 
Talde berria da, 2005 urtean sortu baitzen. 2009an bigarren maila irabazi eta lehen mailara igo zen. 2012an Moldaviako Kopa eta superkopa irabazi zituen. 2015ean Liga irabaztea lortu du, juxtuan bada ere, Dacia Chişinău eta Sheriff Tiraspolekin puntutan berdinduta amaitu baitzuen.

2015-16an Ligan 6. postuan amaitu zuen baina Kopako finala jokatu zuen, ez zuen titulurik lortu ordea. 2016-17an hirugarren egin zuen Ligan.

## Palmaresa 
### Moldavian: 5 
* Moldaviako Liga (2): 2015, 2025.
* Moldaviako Kopa (2): 2012, 2018.
* Moldaviako Superkopa (1): 2012.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Music hall

thumb|260px|Ikuskizun bateko lau neskak

 musika, zirkua eta antzerkia biltzen dituen ikuskizuna da. Kritika egitea izan ohi du helburu. Zinema ahostunak *music hall*-aren gainbehera ekarri zuen. 1850 eta 1960 artean ospetsu bilakatu zen Erresuma Batuan, iturria 1830eko hamarkadako pubetako ikuskizunetan zuelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pub

[thumb|250px|[Birminghamgo pub bat]]

 (ingelesezko  esapidearen laburdura) Ingalaterran eta beste herri anglo-saxoi batzuetan, edari alkoholdunak ematen diren edaritegia da. Hedaduraz, beste herrialdeetan dauden horien antzeko edaritegiak. Bere jatorria erromatar tabernetaraino doa, anglo-saxoniar garagardotegitik pasata.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
James Bay (abeslaria)

**James Bay** (Hitchin, Hertfordshire, Ingalaterra, ) ingelesezko egile abeslaria eta gitarra jotzailea da.

Hitchinen (Hertfordshire konderria, Ingalaterra) hazia eta hezia da. Han, Hitchin Boys' School ikastetxean ikasi zuen, eta ondoren Brighton Institute of Modern Music ikastetxean. 2013ko uztailean, Bayk bere debuta izango zen kantua plazaratu zuen: *The Dark of Morning*. 2014ko ekainaren 3an, bere bigarren kantua estreinatu zuen: *Let It Go*. Urte bereko irailean, kantu horrek Britainia Handiko zerrendetan 62. tokia lortu zuen.

2015eko otsailean, BRIT Critics' Choice Award saria irabazi zuen. Hilabete geroago bere lehen albuma atera zuen: Chaos and the Chalm. Albuma atera eta zazpi egunera, 64.440 ale salduak zituen. Bertsio originalak 12 abesti dituen arren, bada *luxuzko* edizioa, 16 kanturekin.

2015eko apirilean, lehen album hura Britainia Handiko zerrendetako lehen tokira heldu zen.

## Kanpo estekak 
* James Bay Facebook
* James Bay Twitter
* James Bay Official Web Page
Zangotraba

***Zangotraba*** Juan Kruz Igerabide idazle adunarraren liburua da. 2015an argitaratu zen, Erein argitaletxearen eskutik. Umore beltza eta akzioa, zenbait unetan eleberri beltza ere bai, uztartzen dituen eleberri bitxia.

## Argumentoa 
Eleberria bizitza bikoitza eramaten duen pertsonai atipiko baten inguruan antolatzen da. Joxe, bere benetako izenaz, aduanetako enpresaria da baina horrek beste pertsonalitatea ezkutatu egiten du, Juan Fernandez detektibe arrakastatsuarena, alegia. Aduanetako lana, berez, beste pertsonalitatea ezkutatzeko asmatu duen tapadera da. Itxuraz superheroi izan zitekeen pertsonaia, benetan detektibe surrealista eta barregarria besterik ez da. Esaterako haren ikerketak penduluaren erabileraz oinarritzen da: radiestesia ikasi zuen eta ikerketzeko pendulua argazki gainean jartzen du, horrela erantzunak jasotzeko. Hau guztia Irungo frankismoaren azkeneko urtetan eta trantsizio politikoaren garaietan kokatu du Igerabidek.

## Pertsonaiak 
* Joxe, aduanetako enpresaria, zozoa eta manipulagarria.
* Juan Fernandez detektibea (aurrekoaren alter ego), badaki gaiztoa izaten eta kupidarik gabe lan egiten.
* Edurne, gau-eskolako irakaslea eta Joxeren emaztea.
* Miren, aurrekoaren ahizpa gaztea
* Tximaluzea, aurrekoaren mutila eta drogazalea.
* Dionisio, bere garaian sindikalista sutsua, egun Joxeren aduana-agentzian lanean dago. Joxeren lagunmina da baina Fernandezek behin poliziarengadik ihesi zebilenean zangotraba jarri zion eta atxilotu zuten.
* Kintanilla inspektorea, frankista eta ustela.
* Inspektore berria, zaharra baino gaiztoagoa badaki Fernandezen identitatea faltsua dela. Kintanillak ere bazekien baina ez zuen Fernandezen aurka erabili.
* Dama Beltza, emakume misteriotsua, mendeku bila Fernandezen atzetik dabil.

## Aforismoak 
Azkeneko kapitulua, "Gibel solas: ispilu txiki bat bizkarra zaintzeko", aforismo bilduma txiki batez antolatuta dago. Aforismo horiek, ironikoak eta ezkorrak, orokorrean, eleberriaren gaiarekin eta idaztearen lanarekin lotuta daude.

## Kanpo estekak 
*  Erein argitaletxearen informazioa liburuari buruz.
*  [Juan Kruz Igerabide ETB(https://eu.wikipedia.org/wiki/ETB)n *Zangotraba*ri buruz.]
Cuckmere

**Cuckmere ibaia** Ingalaterrako hegoaldeko ibai bat da eta Heathfield inguruetan jaiotzen da, Ekialdeko Sussex eskualdean. Bere izena ingeles zaharretik dator eta "jario bizkorra" esan nahi du, izatez, 100 metroko altuera jaisten baitu bere lehen 6,4 kilometroetan. Mantxako kanalean itsasoratzen da eta Sussexko kostaldeko gizakiak eraldatu gabeko bokale bakarra da.
 

## Kanpo estekak
Berretin

**Berretin** Arabako iparraldeko mendi bat da, Gorbeiako mendilerrokoa. 1221 metroko altitudea du. Iparraldeko magalean haritz eta pagoak ditugu; hegoaldean, berriz, pinuak eta bestelako koniferoak.

Gorbeia mendia bera Berretinen iparraldean dago, bien artean Larreakortako erreka-zuloa dagoelarik. Berretinen mendebaldean dago Baiasko ibarra.

## Abiapuntuak 
* Markia: ordu eta erdi.
* Sarria: ordu bi eta erdi.

## Erreferentziak_ 
## Ikus, gainera 
* Arabako mendien zerrenda

## Kanpo estekak
Eter

**Eter** (grezierazko  *aithēr*, 'zeru' izenetik hartua) izan daiteke:

* **Eter**: kimikan eta biokimikan dagoen gai organikoa da.
* **Eter**, balizko sustantzia, erlatibitate orokorrak baztertua.
* **Eter**, greziar mitologian, jainko bat izan zen.
FC Dacia Chişinău

**FC Dacia Chişinău** Moldaviako futbol taldea da, Chisinau hiriburukoa. Moldaviako Liga bakarra irabazi zuen arren puntako taldea bihurtu zen. 2018an ordea taldea desegin zen.

## Historia 
1999an sortu eta bigarren mailan hasi zen baina lehenengo urtean honezkero lehen mailara igotzea lortu zuen. 2008 eta 2009an bigarren postuan gelditu ondoren 2011 urtean Liga irabazi zuen, bai eta superkopa ere.

2015 urtean bigarren egin du baina lehen hiru taldeak berdinduta gelditu dira eta golen arteko diferentzia ere lehen bien artean berdina izan da. Ligan FC Milsamik 3-0 irabazia zion Orhein eta Dacia 2-0 nagusitu zen Chisinaun, beraz Milsami izan da txapelduna. Kopan finalera iritsi da baina luzapenean sarturiko gol batek saririk gabe utzi du.

2016 eta 2017an Liga irabaztear egon zen baina Sheriff Tiraspolekin puntutan berdinduta amaitu zuen urte bietan, eta "urrezko partidak" erabaki zuen txapelduna. 2016an 1-0 emaitzaz galdu zuen, 2017an penalti jaurtiketek utzi zuten txapelketarik gabe.

2018ko martxoan taldeak desegingo zela iragarri zuen.

## Palmaresa 
### Moldavian: 2 
* Moldaviako Liga:
** Irabazi (1): 2011.
** Bigarrena (7): 2008, 2009, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017.
* Moldaviako Kopa:
** Txapelduna (0).
** Finalista (4): 2005, 2009, 2010, 2015.
* Moldaviako Superkopa (1): 2011.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Eleuterio Tapia

**Eleuterio Tapia** (Asteasu, Gipuzkoa, 1926ko irailaren 26a - 1988ko irailaren 18a) musikaria eta herri kirolaria izan zen. Trikitilaria, hainbat eta hainbat erromeria alaitu zituen; beste trikitilari batzuen maisu izan zen, besteak beste, bere iloba Joseba Tapiarena. Herri kiroletan ere bere eskuetatik pasa zen Iñaki Perurena adibidez.

Asteasuko Errotaberrieta baserrian jaio zen, Andazarratetik gertu. Mutegia baserrian bizi izan zen (*Muttaia* Asteasuko euskalkian*, Mindegia* euskara batuan). Aita Jose Tiburtzio Tapia izan zuen eta ama Maria Julia Amenabar, hamabost senideetan bederatzigarrena.

Herri kirolarekin lotura estua izan zuen. Besteak beste, segalari lanetan, hiru sega-apustu eta Euskadiko Sega Txapelketa bat irabazi zituen.

Soinu txikiari dagokionez, etxetik jaso zuen musikarako afizioa, bere ama Maria Juliak aho-soinua jotzen zuenez eta aita Jose Tiburtziok bertsotan egiten zekienez. 14 urterekin Santa Eske, Gabon Eske eta horrelakoei esker aurreratutako diruarekin auzoko bati soinu txiki bat erosi zion. Villabonan soinu handia jotzen zuen batekin abiatu zituen lehen ikasketak, Tolosako beste batekinjarraitu zuen gero. Hala ere, Jazinto Rivas Elgetarekin egin zituen aurrerapenik handienak eure etxera ekarri zutenean Eleuterioren irakasle, Elgetak ohiko zuen baldintzetan: eguneko hamar pezeta eta mantenua.

Asteasuko Plaza Nagusian haren omenezko eskultura bat dago, Tomas Ugartemendiak egina. 2018ko abenduaren 1ean Euskal Herriko Trikitixa Elkarteak *Eleuterio Tapia bera zen festa* liburua aurkeztu zuen, Joxean Agirrek Eleuterioren bizitzari buruz idatzia.

[thumb|ezkerrera|Eleuterio Tapiaren omenezko eskultura [Asteasun.]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko Trikitixa Elkartea

## Kanpo estekak
Bosgarren zutabe

[eskuinera|thumb|280px|[Sudeteak|Sudeteetako alemaniar ]]
**Bosgarren zutabea** eraso izandako hiri edo nazio batean barnetik azpijana egiten duen taldea da. Esapidea Espainiako Gerra Zibilean sortu zuen Emilio Mola jeneralak 1936an Madrili erasotzen zuten zutabe matxinoak aipatzean. Laster ospetsu bilakatu eta Bigarren Mundu Gerran zehar mundu osora zabaldu zen: Hirugarren Reichen alde egin zuten frantsesak, Volgako Alemaniarren Errepublika Autonomoan bizi ziren alemanak, Estatu Batuetan bizi ziren japoniarrak, eta abar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kristinatar

thumb|300px|Kristinatar soldaduak
**Kristinatarra** (), Lehen Karlistaldian, Fernando VII.a Espainiakoaren alarguna Maria Kristina Borboikoaren aldekoa zen. Arerioak karlistak izan ziren, Karlos Maria Isidro Borboikoaren aldekoak zirelako hala deituak.

Alderdi kristinatarrak nahiko talde heterogeneo osatzen zuen, barnean liberalak, Fernando VII.aren zale ohiak, absolutista erreformatuak, progresistak eta erbestetik etorritako frantsestuak zituelako. Hedaduraz, Baldomero Esparteroren erregeordetzan erreginaren zaleei horrela ere deitu zieten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Guiri

## Kanpo estekak
Jon Iru

**Jon Koldo Iruarrizaga Artetxe** (Bilbo, Bizkaia, 1993ko martxoaren 31) bizkaitar futbolaria da. Bere familia futbolarekin oso lotua dago. Bere aita Patxi Athletic klubeko atezain ohia da, bere osaba Aitor atezaina zen ere, eta egun Athletic gizonezkoen taldeko atezain entrenatzailea da. Bere lehengusua Ander Athletic-en hazitako atezaina da ere.

## Estatistikak 
*2020ko maiatzaren 9an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Néstor Salinas

**Néstor Salinas Alonso** (Cabanillas, Nafarroa Garaia, 1993ko otsailaren 28a) euskal herritar futbolaria da. Puntaerdi lanetan aritzen da.

## Estatistikak 
*2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Balaustrada

[thumb|300px|[Santa Maria eliza (Agurain)|Aguraingo Andre Maria elizako koroko balaustrada.]]
**Balaustrada** balaustre gainean bermatzen den eskubanda batez osatutako baranda da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altzolako bainuetxea

**Altzolako bainuetxea** Altzolan kokatutako bainuetxe izandako eraikin bat da.

## Historia 
Altzolako urak (ur epelagoak) 1776an aurkitu zituzten Deba ibaian igerian ari ziren umeek. 1846an "Urberoaga de Alzola" izenarekin ireki zituen ateak Altzolako lehen bainuetxeak: lau bainuontzi eta 12 lagunentzako igerileku komuna zituen. Hainbat sari jaso zituen, tartean, Alfontso XII.a Espainiakoak emandako domina. Bertara joaten zen jende andanak instalakuntzen handitzea ekarri zuen. Horrela, "Gran Balneario de Alzola" sortu zen.

XIX. mende bukaera eta XX. mende hasieran izan zuen osperik handiena.

1976an itxi zituen ateak instalakuntzen mantentze- eta eraberritze-lanek suposatzen zuten gastuagatik. Ondorioz, eraikin haietan ur-lantegia sortu zuten; hasieran botiketara besterik ez zuten saltzen, baina, poliki-poliki merkatu osora hedatu zen.

## Kanpo estekak
Rim-Sin I.a

thumb
**Rim-Sin I.a** Larsa hiri-estatuko erregea izan zen K.a. 1758 eta 1699 artean. En-ane-du bere arreba Ilargi-emakume apaiz gorena zen Urren. Hammurabi garaikidea zuen.

## Erreferentziak
Rim-Sin II.a

**Rim-Sin II.a** Larsa hiri-estatuko erregea izan zen K.a. 1678 eta 1674 artean. Samsu-Iluna garaikidea zuen.

## Erreferentziak
Salmanasar

**Salmanasar** Asiriako zenbait erregeen izena da:

* Salmanasar I.a (K.a. 1274 – K.a. 1245)
* Salmanasar II.a (K.a. 1031 - K.a. 1019)
* Salmanasar III.a (K.a. 859 -K.a. 824)
* Salmanasar IV.a (K.a. 783 - K.a. 773)
* Salmanasar V.a (K.a. 727 - K.a. 722)

## Erreferentziak
Ur-Nammu

**Ur-Nammu** (edo **Ur-Namma**, **Ur-Engur**, **Ur-Gur**) Ur hiri-estatuko erregea izan zen K.a. 2047 eta 2030 artean. Hiriko hirugarren sumeriar leinua sortu zuen eta baita bere izena daraman kodea ere.

## Erreferentziak
Aktobe probintzia

**Aktobe probintzia** () Kazakhstanen dago. Hiriburua Aktobe da eta 340.000 biztanle ditu. Probintziak guztira 797.036 biztanle eta 300.600 km2 eta Kazakhstango bigarren probintzia zabalena da, Karagandy probintziaren ondoren. Iparraldean Errusia rekin egiten du muga eta hegoaldean Uzbekistanekin. Kazakhstango beste sei probintziekin egiten du muga: Atyrau mendebaldean; Mangystau hego-mendebaldean; Karagandy ekialdean; Kostanay ipar-ekialdean; Kyzylorda hego-ekialdean, eta Kazakhstango mendebaldeko probintzia Ipar-mendebaldean. Ilek ibaiak, Ural ibaiaren adar bat, probintzia zeharkatzen du. Aktobe izena kazakheratik dator eta "mendi txuri" esan nahi du "Ақ" (txuri) eta "төбе" (mendi).

## Kanpo estekak
Sistema polifasiko

[200px|thumb|eskuinera|[Sistema monofasiko edo fase bakarreko sistema.]]
[200px|thumb|eskuinera|[Sistema trifasikoa edo hiru faseko sistema polifasikoa.]]

Ingeniaritza elektrikoan **sistema polifasiko** bat energia elektrikoa sortu, banatu eta kontsumitzeko sistema bat da, tentsio berdindun eta fase diferentzia konstantedun linea bi edo gehiago dituena, eta lineetan konektatutako kargak energiaz ornitzen dituena.

Sistema bifasiko baten, tentsioen faseen harteko diferentzia 90ºkoa da. Sistema trifasikoetan desfase hau 120ºkoa da. Sistema trifasikoak energia elektrikoaren sorkuntzan, honen garraioan eta fabriken energia ornikuntzan erabiltzen dira.

Historikoki fase gehiagodun sistemak ere egon izan dira, sei eta hamabi fasekoak adibidez, artezgailuak elikatu eta kizkurdura txikidun tentsio jarraiak lortzeko.

## Ikus, gainera 
* Sistema monofasiko
* Sistema trifasiko
* Korronte zuzen
* Korronte alterno

## Kanpo estekak
Nabonasar

**Nabonasar** (idazkera kuneiformez: dAG-PAB edo dAG-ŠEŠ-*ir*; , "Nabû babeslea (da)" esan nahi duena) Babiloniako erregea izan zen K.a. 747 eta 734 artean. Nabu-shuma-ishkun kaldear usurpatzailea tronutik kendu eta neobabiloniar erresuma sortu zuen. Bere agintalditik aurrera egutegia arautu zuten. Nabu-nadin-zeri bere semeak ordezkatu zuen.

## Erreferentziak
Adad

thumb|Asiriar gudaroste bat, Adaden estatua zeramala
**Adad** (akadieraz), **Ixkur** (sumerreraz) edo **Hadad** (arameraz) akadiar, asiriar eta babiloniar panteoietan ekaitzen jainkoa da. dIM logogramaz idazten zuten. Hadad bere semitar baliokidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asur (argipena)

**Ashur**, **Assur** edo **Asur** izan daiteke:

* Asur, Landetako udalerria.
* Asiria:
** Assur hiria, Inperioa sortu zuena.
** Asur, asiriar mitologiako jainko nagusia
** *Ashur* asiriar izen berezia
* Asur, Noeren iloba
* Asur (India), Tamil Naduko udalerria
* Ashur (Iran), Irango udalerria
Asur (jainkoa)

**Asur** Asiriako inperioaren sortzailearen izen mitikoa da. Baita asiriarren jainkoa ere. Irudietan, disko hegodun baten itxuran azaltzen da gehienetan. Hasieran, ostera, zuhaitz baten itxura zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cushingen sindrome

**Cushingen sindromea** gaixotasun endokrinoa da, kortisolaren odol-kontzentrazio handiarekin lotzen dena. Odol-kontzentrazio handia kortisolaren hiperjariaketaren ondorioz sor daiteke (gogoratu hormona hori giltzurrungaineko guruinak ekoizten duela), edo botika glukokortikoideen gehiegizko kontsumoarengatik.

Gizakia ez ezik, sindrome honek abere batzuk ere (txakurrak, zaldiak...) jotzen ditu.

Harvey Cushing sendagile estatubatuarrak bere izena daraman gaitza deskribatu zuen estreinakoz 1932an.

## Etiologia 
Cushingen sindromeak arrazoi exogenoak ala endogenoak izan ditzake.

Arrazoi exogenoen artean, ohikoena glukokortikoideen gehiegizko hartzea da. Botika horiek erabiltzen dira hainbat gaixotasun autoimmune tratatzeko, eta baita immunogutxitzea lortzeko organoen transplantearen ostean. Eraginkorrak izan arren beren erabilera tentuz egin behar da, dituzten albo-ondorioak direla eta (tartean, Cushingen sindromea).

Arrazoi endogenoen artean bi dira nagusiak:

* giltzurrungaineko guruinek kortisolaren gehiegizko jariaketa egiten dutenean, guruin horietan agertzen diren tumoreen ondorioz.

* hipofisiak ACTH hormona kopuru handietan ekoizten duenean. Hormona horrek giltzurrungaineko guruinen gainean jarduten du, kortisolaren jariaketa bultzatuz. Hau da Cushingen sindromearen arrazoi nagusia, eta hipofisiaren adenoma batek sortzen du.

## Sintomatologia 
* Loditasuna eta aurpegi borobila
* Hazkuntzaren atzerapena haurrengan
* Insomnioa
* Hipertentsioa
* libidoaren gutxitzea eta ugalkortasun eza
* depresioa
* giharretako mina
* gatzen pilaketa abdomenean
* osteoporosia (hezurren desmineralizazioa)
* gorputz-biloaren areagotzea

## Tratamendua 
Gaitza botika kortikosteroideen ondorioz agertzen denean, botika horien kontsumoa gutxitu behar da.

Giltzurrungaineko guruinak kortisolaren gehiegizko jariaketa egiten duenean adenoma batengatik, tratamendua kirurgikoa da, tumorea erauzteko. Tratamendu bera aplikatzen da hipofisiaren adenoma dagoenean.

Kirurgia erabili ezin denean, kortisolaren sintesia inhibitzen duten hainbat botika (ketokomazol, metirapona...) hartu behar dira.

## Kanpo estekak
Leukada

**Leukada** (, ; antzinako grezieraz: Λευκάς) Greziako uhartea da, Jonikoan kokaturik dagoena. 303 km²ko eremua du eta 2011n 22.652 biztanle zituen. Gehienak Leukada hirian (aspaldiko denboretan Amaxíkhi edo Santa Maura deitua) bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Leukadako prefekturaren webgunea Lefkada.gr
Marduk

**Marduk** (akadieraz: AMAR.UTU 𒀫𒌓; ) Mesopotamiako jainkoetako bat zen, azken belaunaldikoa, Babiloniako jainko zaindaria. Enki edo Earen semea, Hammurabiren garaian babiloniar jainkoen artean nagusi bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barakaldo CF 2015-2016

Entrenatzailea:  David Movilla (2015-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.

#### Bajak 
### Neguko merkatua 2016 
### Fitxaketa merkatua 2015/16 
## Kanpo estekak
Erabilgarri (kontabilitatea)

Kontabilitatean, **aktibo erabilgarria** edo, besterik gabe, **erabilgarria**, berehalako likidezia duten aktiboak dira, hala nola eskudirua eta bankuetako kontu korronte eta gordailu likidoak.

Erabilgarrian oinarritzen den finantza-ratio bat erabilgarritasun- edo eskuragarritasun-ratioa da, honela kalkulatzen dena:

::::Erabilgarritasuna=(Erabilgarria/Pasibo korrontea)*100

Ratio honek epe laburreko pasiboaren zenbateko portzentajea ordaindu daitekeen adierazten du. 0.3-0.4 izaten da ratio honen neurri egokia.

## Kanpo estekak
Ninurta

**Ninurta** (, ), edo **Ninĝirsu** (, ) Mesopotamiako jainkoa izan zen, sumertar eta akadiar mitologian ehiza eta gerra-jainkoa zena. Nippurren Enlil bere aita eta Ninlil bere amarekin batera hirukoa osatzen zuen. Lagashen **Ningirsu** zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Curvo Semedo

**Belchior Manuel Curvo Semedo Torres de Sequeira** (Montemor-o-Novo, 1766 — Lisboa, 1838), Portugalgo idazle eta poeta ospetsua izan zen, *Nova Arcádia* mugimenduaren partaidea *Belmiro Transtagano* izenordeaz. Montemor-o-Novo herriaren antzokiak bere izena du.

## Bibliografia 
* *Composições Poéticas*
* *Fábulas*, Jean de La Fontaineren alegien itzulpena. Ediçoes Vercial

## Erreferentziak
Dejozes

**Dejozes** (), Herodotoren esanetan, Mediako lehendabiziko erregea izan zen. K.a. VIII. mendean **Daiukku** edo **Dayukku** izeneko Manneako gobernadorea izan zen eta litekeena da Herodoto oker ibiltzea.

Herodotok eskualdea batu eta Ekbatanan jauregi bat eraiki zuela esan zuen.

## Erreferentziak
Fraortes

**Fraortes** (, *Fravartiš*; ; c. K.a. 665 - 633), Herodotoren esanetan, Mediako bigarren erregea izan zen. Dejozesen semea, Asiriarekin liskarrak izan zituen eta Asurbanipalek guduan erail zuen.

## Erreferentziak
Ziaxares

**Ziaxares** ( *Uvaxštra*; ) Herodotoren esanetan, Mediako hirugarren erregea izan zen K.a. 625 eta 585 artean. Fraortesen semea, bere agintaldian Mediar Inperioaren urrezko aroa bizi zen estratega ona zelako. Lehendabizikoz, militarrak zatitu eta arkulari, zaldun eta lantzari gudarosteak sortu zituen.

## Erreferentziak
OFK Titograd

**OFK Titograd** (aurrez, *FK Mladost Podgorica*) Montenegroko futbol talde bat da Podgorica hiriburukoa. Montenegroko kopa bat irabazi du.

## Historia 
Taldea 1950an sortu zen *FK Mladost* izenarekin baina 1954an *OFK Titograd* izena hartu zuen. Jugoslaviako Liga sisteman hirugarren eta bigarren mailen artean aritu zen. 1991ean hasierako izena berreskuratu zuen.

2006an Montenegroko Liga hasi zenean lehen mailan kokatu zuten eta bertan egin zituen bi denboraldi. 2010an lehen mailara itzuli zen. 2014an Kopako finalera iritsi zen baina ez zuen irabazi. 2015ean berriz jokatu zuen finala eta oraingoan luzapenean sartutiko golari esker titulua eskuratu zuen. Bolada onari jarraituz 2016an Ligako txapelduna izan zen. 2017an hirugarren egin zuen ligan baina lehenengoarekin puntutan berdinduta.

2018an aurrez izan zuen *OFK Titograd* izena berreskuratu du.

## Palmaresa 
### Montenegron: 3 
* Montenegroko Liga (1): 2016.
* Montenegroko Kopa:
** Txapelduna (2): 2015, 2018.
** Finalista (1): 2014.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Astiages

**Astiages** (; akadieraz: *Ištumegu*) Herodotoren esanetan, Mediako laugarren eta azken erregea izan zen K.a. 585 eta 550 artean. Ziaxaresen semea, Ziro Handia bere bilobak tronua kendu zion.

## Erreferentziak
SS Folgore Falciano Calcio

**SS Folgore Falciano Calcio** (izen osoa *Società Sportiva Folgore Falciano Calcio*) San Marinoko futbol taldea da, Falciano hirikoa. San Marinoko 5 liga eta kopa bat irabazi ditu.

## Palmaresa 
* Liga (5): 1997, 1998, 2000, 2015, 2021.
* Kopa:
** Txapelduna (1): 2015.
** Finalista (3): 1994, 2000, 2019.
* San Marinoko Superkopa (Trofeo federale) (3): 1997, 2000, 2015.

## Kanpo estekak
Lord Johnen gotorlekua

**Lord Johnen gotorlekua** Gipuzkoako Pasaia udalerriko Pasai Donibane barrutian dagoen gotorleku bat da. Jaizkibel mendiaren mendebaldeko muturrean dago, Arrokandietako gainaldean. Berez, Santa Isabel gazteluaren defentsak dira; horren atzealdea gordetzeaz gain, Jaizkibeldik etor zitezkeen erasoei aurre egiteko aproposa zen. Gaur egun aisialdi eremua da.

1875ean tropa liberalek eraiki zuten. Halere, aurrekariak Lehenengo Karlistaldiatik bazituen.Victor Hugok aipatzen ditu 1843 urtean Pasai Donibanen eginiko egonaldian, orduko egoera deskribatzen.. Izan ere, 1836ko udaran itsas armada britainiarreko zulatzaileak aritu ziren Arrokandietako gotorlekua eta beste txikiago batzuk gotortze lanetan, Lord John Hay izena emanez handienari, hain zuzen 1833an bertaratua eta karlisten begirunea ere irabazi zuen almirantearena. .Oinplanoa laukizuzen samarra du (47x25 m) eta hego ekialdeko ertza pixka bat alakatua. Betelan bat du (arroka naturalaren zati bat hartuz), kanpoaldea harlandu zakarraz estalitako horma batez inguratua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lord Johnen gotorlekuari buruzko informazioa. Ingeba.org
Nafar Telebista

**NTB** edo **Nafar Telebista** Nafarroako Foru Erkidegoan emititzen zen telebista kate autonomiko pribatua izan zen. 2015eko maiatzaren 16an hasi zen lehenengoz emititzen. GLTDn ikusgai zegoen. Kateak gaztelaniaz eta euskaraz emititzen zuen. 2015eko abenduaren 17an sortutako NTB11 bigarren kateak, berriz, Hamaika Telebistarekin batera sortua, euskarazko saioak soilik emititzen zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala InternetArchives webguneko Wayback Machine zerbitzuan
* Nafar Telebistako Youtube kanala
Pintza amperemetriko

[300px|thumb|eskuinera|Pintza amperemetrikodun [multimetro digitala.]]
[300px|thumb|eskuinera|Pintza amperemetrikodun [multimetro analogikoa. ]]

**Pintza amperemetrikoa** amperemetro mota berezi bat da, korronte elektriko baten intentsitatea neurtzeko zirkuitua ireki beharra saihesten duena.

Pintza amperemetrikoaren funtzionamendua korronte elektrikoak sortzen duen eremu magnetikoan oinarritzen da. Neurgailuak pintza bi ditu, eta hauetako bat zabaldu egiten da. Neurtu beharreko korrontea daraman kablea pintza bien artean sartzen da, eta hauengatik inguratua gelditzen da. Kableak daraman korronteak eremu magnetiko bat sortzen du, eta eremu magnetiko honek korrontea sortzen du pintzaren zirkuituan.

Pintza amperemetrikoaren abantailak, neurketa egiteko zirkuitua ez dela ireki behar, eta kablearekin kontakturik ez edukitzean oso segurua dela dira. Korronte zuzena neurtu dezaketen pintza bereziak badaude ere, gehienak korronte alternoa bakarrik neurtzen dute. Orokorrean instalazio elektrikoetan neurketak egiteko erabiltzen dira.

Neurketa egiteko kable bat bakarrik pasatu behar da pintzatik —gehiago pasatzen badira korronteen batura neurtuko du, eta joan-etorriko kable parea sartzen bada bien baturak 0 emango du—. Hau dela eta, kable bakarra bereiztea zaila den kasuetarako, pintzak korronte hartune eta neurtu nahi den gailuaren artean ezarri daitekeen osagarri batekin saltzen dira, zeinak kable bakarreko korrontea neurtzen duen. Neurtu nahi den korrontea txikia denean, kablea pintzaren inguruan hainbat aldiz biratu daiteke, eta ondoren neurgailuak emandako kopurua bira kopuruagatik zatitu.

Pintza amperemetrikoak batzuetan multimetroetan barneratzen dira.

## Ikus, gainera 
* Korronte alterno
* Amperemetro
* Multimetro

## Kanpo estekak
FK Čukarički

**FK Čukarički** (serbieraz Фудбалски клуб Чукарички, *Fudbalski klub Čukarički*) Serbiako futbol talde bat da Belgrad hiriburukoa. Jugoslavian 2 Liga eskuratu zituen eta Serbian Kopa bat. Mitropa Kopa ere irabazi zuen 1977an.

## Historia 
Taldea 1926an sortu zen *Čukarički sport klub* (ČSK) izenarekin, bina XX mendean Jugoslaviako Liga sistemako maila baxuetan ibili zen. 1995ean lortu zuen maila gorenera iristea eta posturik onena 2000 urteko seigarrena izan zuen. 1996 eta 1997an UEFA Intertoto Kopan ere aritu zen, emaitza aipagarririk gabe izan arren. 2003an jeitsi egin zen. Hurrengo urteetan diru arazoak izan zituen, baina Stankom konpainiak serbiarrak erosi eta buelta eman zion 2007an lehen mailara itzuliz.

2014-15 denboralian urte bikaina osatu zuen Serbiako Kopa irabazi eta Ligan hirugarren geldituz. 2015-16an ere postu bera eskuratu zuen.

## Palmaresa 
### Serbian: 1 
* Serbiako Liga (0): hirugarren 2015, 2016 eta 2023an.
* Serbiako Kopa:
** Txapelduna (1): 2015.
** Finalista (1): 2023.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
FC Sion

**FC Sion** (izen osoa *Football Club Sion*) Suitzako Sion hiriko futbol taldea da. Kirol elkartea 1909an sortu zen eta Suitzako 2 Liga eta 13 Kopa lortu ditu bere historian zehar.

## Palmaresa 
### Suitzan: 15 
* Suitzako Super Liga (2): 1992, 1997
* Suitzako Kopa (13): 1965, 1974, 1980, 1982, 1986, 1991, 1995, 1996, 1997, 2006, 2009, 2011, 2015

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgune ofiziala
FC Slovan Liberec

**FC Slovan Liberec** (izen osoa *Football Club Slovan Liberec, A.S.*) Txekiar Errepublikako futbol talde onenetakoa da palmaresari dagokionez, Liberec hiribkoa. 3 aldiz irabazi du Txekiar Errepublikako futbol liga baina beste bi aldiz Kopa.

## Historia 
### Aurreko taldeak 
Liberec-eko hiritar gehienak alemaniarrak ziren eta beren futbol taldeak eratu zituzten. 1929an txekiarrek *SK Liberec* sortu zuten eta 1934an *Slavia Liberec* izena hartu zuen, beren jatorri eslaviarra hobeto adierazteko. 1922an beste talde bat sortu zen, *SK Rapid Horní Růžodol*, eta bien arteko lehiahandia izan zen hirian. Bigarren Mundu Gerrako okupazioak taldeak desegin zituen.

### Slovan Liberec 
1958ko uztailaren 12an *TJ Slovan Liberec* sortu zen. 1993an Txekiar Errepublika eratzerakoan Liga berria antolatu zen eta Slovan Liberec lehen mailan kokatua izan zen. 2000an lortu zuen lehen titulua, Txekiar Errepublikako Kopa. 2002an Ladislav Škorpil entrenatzailea fitxatu eta Liga irabazi zuen, Pragatik kanpoko talde batek irabazitako lehen liga. Urte hartan UEFA Kopako final laurdenetara iritsi zen baina Borussia Dortmundek kanporatu zuen. 2006an bigarren Liga bat eskuratu zuen.

### Azken urteak 
Azken urteetan ere titulu berriak lortu ditu, 2012ko Liga eta 2015eko Kopa, azken hau penalti jaurtiketetan Baumit Jablonec garaituta.

## Palmaresa 
### Txekiar Errepublikan: 6 
* Liga (3): 2002, 2006, 2012.
* Kopa (2): 2000, 2015.

### Nazio artean: 0 
* UEFA Kopa (0): final laurdenak 2002an.
* UEFA Intertoto Kopa (0): finalista 2004an.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Akemenes

**Akemenes** (, *Haxāmaniš*; ) Persia gobernatu zuen akemenestar leinuaren arbasoa izan zen. Litekeena da kondairazko pertsonaia baino ez izatea baina, bizitzekotan, K.a. VIII. mendean edota VII. mendeko lehenengo zatian bizi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ariaramnes

**Ariaramnes** (, *Ariyāramna*; ) Persia gobernatu zuen akemenestar leinuaren kidea izan zen. Ziro II.a Handiaren birraitona edo Ziro I.aren anaia omen zen.

## Erreferentziak