Carol Channing

**Carol Elaine Channing** (Seattle, Washington, 1921eko urtarrilaren 31 - Rancho Mirage, Kalifornia, 2019ko urtarrilaren 15a) aktore, abeslari eta komediagile estatubatuarra izan zen. Bereziki ezaguna egin zen Broadwayko antzerki-lanetan parte hartzeagatik.

Antzerkian hasi zuen bere ibilbidea, ondoren telebistan eta zineman jarraitu zuen, non hamar filmetan parte hartu zuen. 1950eko hamarkadatik aurrera, Broadwayn egindako lanarekin nabarmendu zen, besteak beste, *Gentlemen Prefer Blondes* eta *Hello, Dolly!* komedia musikal ezagunetan parte hartuz.

Dantzari gisa hasi zen lanean, eta 1960ko hamarkadatik aurrera, hainbat agerraldi egin zituen telebista-saioetan. Zineman, berriz, Julie Andrews eta Mary Tyler Moorerekin batera aritu zen George Roy Hillen *Thoroughly Modern Millie* (1967) filmean, eta Oscar sarirako izendatu zuten. Bere azken emanaldietan *The Nanny* telebistako zikloan parte hartu zuen.

## Ibilbidea 
### Haurtzaroa eta lanbide-hasiera 
George Channing eta Carol Gleaserren alaba bakarra izan zen. Aita kazetaria zen, lanlekuz aldatu, eta familia San Frantziskora eraman zuen Calorek bi aste besterik ez zituenean.

Aptos Junior High School-en ikasi zuen, eta Harry Kullijian gazte armeniar-estatubatuarrarekin maitemindu zen. Baina, San Frantziskora Lowell High Schoolera joan zenean kontaktua galdu zuten.

Lowellen, Channing Lowell Forensic Society ospetsuko kidea izan zen, nazioko institutuetako eztabaida talderik zaharrena.

Channingen oroitzapenen arabera, Channingek bere etxea utzi zuenean Bennington Collegen ikasteko Vermonten, amak jakinarazi zion bere aita ez zela Rhode Islanden jaio berak uste zuen bezala, baizik eta Augustan, Georgian, aita germaniar-amerikar eta ama afroamerikar baten ondorengoan. Channingen hitzetan, bere amak kontatu zion ez harritzeko "haurtxo beltz bat izatera iritsiz gero" . Channingek sekretua gorde zuen Broadwayn eta Hollywooden arazoak saihesteko. Azkenean, *Just Lucky I Guess* autobiografian azaldu zuen, 2002an argitaratua, 81 urte zituela. Channingen autobiografiak amaren argazki bat zuen, baina ez zuen aitaren edo semearen argazkirik. Bere liburua, aitaren jaiotza-agiria bezala, sute batean galdu zen.

Channing agertokietara sartu zuten, amarentzat elizan lanak egiten zituen bitartean. 2005ean Austin Chronicle-ri elkarrizketa bat eman zion eta bere esperientzia kontatu zuen:

Channingek New Yorkeko eszenatokietan egin zuen lehen lana Marc Blitzsteinen *"No For an Answer"* lanarekin izan zen, eta Igandeko bi emanaldi berezi lortu zituen, 1941eko urtarrilaren 5ean hasita, Mecca Temple-n (gerora New York's City Center deitua).

### Sagaratze artistikoa 
Channing Broadwayra joan zen ''Let 's Face It*-en antzeztera, han izan baitzen Eve Gardenen ordezkoa. Hamarkada batzuk geroago "*Dolly*" interpretatuko zuen.
[thumb|Channing [David Burns-ekin batera, *Hello, Dolly!* antzezlana egiten, 1964an.]]
Bost urte geroago, *Lend an Ear* musikalean paper nabarmena izan zuen Channingek. Anita Loos idazleak aurkitu zuen eta *Los caballeros las prefereren rubias'' antzezteko, bertan, Lorelei Leeren papera egin zuen. (Ekoizpenetik bere aurkezpen-sinadura Diamon Are a Girl 's Best Friends izan zen). Channingen irudi pertsonala, bere pertsonaia bezala, honela definitzen da: Aldi berean argia eta atsegina baina, burutsua eta mundutarra.

Channing, *Hello Dolly!-*ko izarra bezalako gailur nazionala bihurtu zen. Bere emanaldiari esker, aktoresa onenaren Tony Award bat irabazi zuen musikal batean, Barbra Streisand *Funny Girl* lehiakide nagusia izan zuen urtean. Channing bera benetan desengainatuta agertu zen Streisandek, askok papererako gazteegia zela uste zutenak, filmean Dolly Leviren rola jokatzeko sinatu zuenean, Walter Matthau eta Michael Crawfordekin kartela partekatuz.

Lorelei Leeren rola jokatu zuen berriz *Lorelei* musikalean. *Hello Dolly!*-ren bi berrestreinalditan ere agertu zen, eta bira bat egin zuen Estatu Batuetan zehar. Film ugaritan ere agertu da, tartean *Skidoo* kultuzko filmean eta *Thoroughly Modern Millie*, Julie Andrews eta Mary Tyler Moorerekin batera. *Millie* filmagatik, Academy Awardek bigarren mailako emakumezko aktore onenaren izendapena eman zion Channingi, eta bigarren mailako emakumezko aktore onenaren urrezko globoa ere eman zioten.
[thumb|Channing [Peter Palmerrekin batera *Lorelei* musikalean (1973).]]
1966an Sarah Siddons Award saria irabazi zuen Chicagoko antzokian egindako lanagatik.

Bere ibilbide filmografikoan hainbat kameo ere egin zituen eta marrazkietako bikoizketako aktorea izan zen. Ahots aktore gisa egin zuen paperik ezagunenetako bat Canina LeFur izan zen Disney Chip 'N Dale telesailean.

Channingek Tony Award saria jaso zuen ibilbide luzeagatik 1995, eta ohorezko

doktoretza lortu zuen arte ederretan Kaliforniako estatuko unibertsitatean (Stanislaus, 2004an). Oscar Hammerstein Award saria jaso zuen musika-antzerkian egindako ibilbide luzeagatik.

Gaur egun, Channing eta bere senarra Kaliforniako eskoletan hezkuntza artistikoa sustatzen ari dira.

### Azken lanak 
1986ko urtarrilean, Channingek, Mary Martinekin batera, Estatu Batuetan bira bat hasi zuen Legends antzezlanarekin, 1987ko hasieran Miami hirian, Floridan, 300 aurkezpen baino gehiago egin ondoren.

1993an, aktorea kameo gisa agertu zen *The Nanny* egoera-komediaren lehen denboraldiko kapitulu batean ("Smoke Gets in Your Lies" izeneko atalean), eta bere burua antzeztu zuen. Aurkezpen honen ondoren, telebistako beste telesail batzuetan beste agerraldi berezi batzuk egin zituen, hala nola *The Bold and the Beautiful* eta *Touched by an Angel*. Halaber, hainbat telesail animaturi eman zien ahotsa, besteak beste: **The Addams Family** (1992 eta 1993 artean), ''Where 's Waldo?* (1993an), 2 *Stupid Dogs* (1993an) eta *The Magic School Bus* (1994an).

1995ean, Channingek Tony sari bat jaso zuen bere ibilbide profesionala aitortzeko. 1995eko urritik 1996ko urtarrilera Broadwayn (Lunt-Fontanne antzokian) *Hello, Dolly!* musikalaren birjarpen berri bat egin ondoren antzokitik erretiratu zen. Geroago, *Disneyren The Brave Little Toaster Goes to Mars* filmeko pertsonaia nagusietako bati eskaini zion ahotsa, Thomas Dischek argitaratutako izen bereko ipuin liburuan oinarrituta. Han Alan King, DeForest Kelley, Jessica Tuck, Deanna Oliver, Eric Lloyd, Thurl Ravenscroft eta Timothy Stackekin lan egin zuen.

### Bizitza pertsonala 
Channing lau aldiz ezkondu zen. Bere lehen senarra, Theodore Naidish idazlea izan zen, bigarrena, Alexander Carson Kanadako Ottawa Rough Riders futbol taldeko zentrala izan zen. Seme bat izan zuten, aitaordearen abizena hartu zuena eta orain Pulitzer Sarirako izendatua Chan Lowe  izenarekin. 1956an Charles Lowe manager eta publizistarekin ezkondu zen. 42 urte eman zituzten ezkonduta, baina 1998an dibortziatu zen, dibortzio-prozesua amaitu baino lehen. Lowe hil ondoren eta laugarren ezkontzara arte, aktorearen laguna Roger Denny izan zen, dekoratzaile barnerakoia.

Harry Kullijian bere laugarren senar eta institutuko mutil-lagun ohiarekin ezkondu zen 2003an, Elizabethek hura bere oroimenean zuela esan ondoren, elkartu egin ziren. Biak ikaskide izan ziren Aptos Middle School institutuan. Lowell High School-en entzuleria "The Carol Channing Theatre" -engatik izendatu zen, bere omenez. San Frantzisko hiriak 2002ko otsailaren 25a "Carol Channing eguna" izendatu zuen gayen eskubideen alde egiteagatik eta Hollywoodeko gay harrotasunaren desfilean agertzeagatik. Richard Skipperrekin partekatu zuen agertokia, "Carol Channing Tribute Artist" izenarekin ezaguna (Carol Channing-i egindako tributu artistikoa). Skipperrek ongintza lan bat antolatu zuen The Dr. Carol Channing-Harry Kullijian Endowment For The Artsen berak ikasitako tokian.

Chaning, 2019ko urtarrilaren 15ean hil zen Kaliforniako (Estatu Batuak) Rancho Miragen, 97 urte zituela.

## Antzelanak 
* *No For an Answer* antzezlanak (1941eko urtarrilaren 5 eta 11).
* *Let 's Face It!* (1941eko urriaren 29a - 1943ko martxoaren 20a) (Eve Arden ordezkatu du).
* *Proof Through the Night* (1942ko abenduaren 25a - 1943ko urtarrilaren 2a).
* *Lend an Ear* (1948ko abenduaren 16a - 1950eko urtarrilaren 21a).
* *Gentlemen Prefer Blondes* (1949ko abenduaren 8a - 1951ko irailaren 15a).
* *Wonderful Town* (1953ko otsailaren 25a - 1954ko uztailaren 3a) (Rosalind Russell ordezkatuz).
* *The Vamp* (1955eko azaroaren 10a - abenduaren 31).
* *Show Girl* (1961eko urtarrilaren 12a - apirilaren 8a).
* *Hello, Dolly!* (1964ko urtarrilaren 16a - 1970eko abenduaren 27a) (1967an utzi zuen programa).
* *Four on a Garden* (1971ko urtarrilaren 30etik martxoaren 20ra).
* *Lorelei* (1974ko urtarrilaren 27tik azaroaren 3ra).
* *Julie 's Friends at the Palace* (1974ko maiatzaren 19a) (Ongintzazko emanaldia).
* *Hello, Dolly!* (1978ko martxoaren 15etik uztailaren 19ra) (berrestreinaldia).
* *Legends!* (1986ko urtarrilaren 7tik 1987ko urtarrilaren 18ra) (Bira nazionala).
* *Hello, Dolly!* (1995eko urriaren 19a - 1996ko urtarrilaren 28a) (berrestreinaldia; farewell tour).

## Filmografia 
* *Paid in Full* (1950)
* *The First Traveling Saleslady* (1956)
* *All About People* (1967) (laburra) (narratzailea)
* *Millie, neska modernoa* (1967)
* *Skidoo* (1968)
* *Shinbone Alley* (1971) (ahotsa)
* *Sgt. Pepper 's Lonely Hearts Club Band* (1978) (kameoa)
* *Alicia en el país de las maravillas* (1985)
* *Chip y Chop, Los guardianes rescatadores* (1989) (ahotsa)
* *Happily Ever After* (1993) (ahotsa)
* *Thumbelina* (1994) (ahotsa)
* *Homo Heights* (1998)
* *Tostadora ausarta Martera doa* (ahotsa) (zuzen-eta-bideoa)
* *Broadway: The Golden Age, by the Legends Who Were There* (2003) (dokumentala)
* *Padre de familia*: (ahotsa) (2006)

## Erreferentziak herri-kulturan 
Channing parodiatua agertu zen *Padre de familia* eta aktorea bera joan zitzaion ahotsa ematera, *Patriot Games'' atalean irten zen, Mike Tysonen aurkako boxeo-borrokaldi batean, Los famosos boxean de la FOX (FOX 's Celebrity Boxing ingelesez) filmean. Borrokaldian kolpe bortitzak hartzen zituen, bai aurpegian, bai urdailean, Tysonen esku, baina beti lurretik altxatzen zen eta "Erori egingo zara, gazte" esaten zion ahots biziz; Tysonek, 90 urte inguruko emakume batek eraso horiei aurre egin izanaz harrituta, azkenean kolapso bat sartu eta lurrera erortzen da akituta, Carol Channing K.O. tekniko baten garaipenarekin altxatzen da, txapelketako gerrikoa garaikur gisa jasoz. Atal horretan Carol "Aguante" Channing izenez ezagutarazi zen.

Ryan Stilesek *Whose Line is it Anyway*? komediaren egokitzapen amerikarrean imitatu ohi zuen, eta Robin Williams ere imitatu zuen atal batean. Stilesek behin "gauzei itsasteko" modua imitatu behar izan zuen, eta Drew Carey aurkezlearen mahaitik aurkeztu ahal izango zuela erabaki zuen. Ustekabean, alboan zuen bonbilla bat hautsi zuen buruarekin, kristalaren zatiak geratu zitzaizkion ilean, baina pertsonaiaren esketxarekin jarraituta, Carol Channingen beste une gogoangarri bat *Scenes From a Hat* jokoan izan zen, Stilesek imitatu zuenean Clint Eastwooden "Do you feel lucky", Harry Zikinaren aipua, eta Spartacusen "I 'm Spartacus" errezitatzen zuenean.

Saten gorria, Lentejuelen soinekoa, Freddy Wittop diseinatua, Channing erabili zuen bere *Hello, Dolly!* Channingek eta Manny Kladitis antzerki ekoizleak eman zioten Smithsoniani, *Hello, Dolly!* bira musikalaren hamahirugarren urteurrenarekin jarraituz. Gaur egun Ameriketako historiaren museo nazionalean ikus daiteke.

## Sariak eta izendapenak 
### Oscar Saria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak