Albert Ellis

**Albert Ellis** (Pittsburgh, 1913ko irailaren 27a &ndash; Manhattan, 2007ko uztailaren 24a) estatubatuar psikoterapeuta kognitiboa izan zen, 1955ean hasita jokabide emozionalen terapia arrazionala (REBT - *Rational Emotive Behavior Therapy*) garatu zuena. New Yorkeko Albert Ellis Institutuaren sortzaile eta presidente emeritua izan zen.  Historian eragin handiena izan duen bigarren psikoterapeuta izatera iritsi zen (hirugarren sailkatu zen Sigmund Freud-en aurretik; lehena Carl Rogers izan zen), 1982an AEBetako eta Kanadako psikologia profesionalen artean banatutako inkesta baten arabera.  Ellisen heriotzaren urte berean, *Psychology Today*  "bizidun psikologorik handiena" izendatu zuen. 

## Haurtzaroa 
Ellis familia judu batean jaio zen Pittsburgh-en, Pennsylvania, 1913ko irailaren 27an, eta New Yorken hazi zen.  Hiru seme-alabetatik zaharrena zen, anaia bi urte txikiagoarekin eta ahizpa bat lau urte txikiagoarekin. Ellisen aita negozio-gizona zen, jarduera horretan arrakasta gutxi izan zuen eta horretarako denbora gutxi igarotzen zuen seme-alabekin, haiekin ere ez baitzen oso maitagarria.

Bere autobiografian, Ellis-ek bere ama bere buruaz arduratzen zen emakume gisa irudikatu zuen, desoreka bipolarrarekin. Batzuetan, Ellis-en arabera, "inoiz entzuten ez zuen loro zalapartatsua" zen. Gai askori buruzko bere iritziak irmoki adierazi zituen, baina oso gutxitan eman zien oinarri objektiborik iritzi horiei. Bere aita bezala, Ellisen ama emozionalki urrun zegoen bere seme-alabeengandik. Ellis-ek esan zuen eskolara irteten zenean lo egiten zuela, eta normalean ez zegoela etxera bueltatzen zenean. Hala ere, bere sentimendu mingotsez kexatu beharrean, Ellis-ek bere anai-arrebak zaintzeko ardura hartu zuen. Esnatu eta bere anaia txikiak janzten zituen, eta horretarako erloju bat erosi zuen bere diruarekin. Depresio Handiak jo zuenean, hiru anaiak lanera joan behar izan zuten familiari laguntzeko.

Ellis haur gaixo bat zen eta bere gaztaroan osasun arazo ugari izan zituen. Bost urte zituela, giltzurruneko gaixotasunengatik ospitaleratu zuten.  Amigdalitisarekin ere ospitaleratu zuten, eta horrek estreptococcus infekzio larria eragin zion larrialdiko ebakuntza behar izan zuena. Ellis-ek adierazi zuen bost eta zazpi urte bitarteko zortzi ospitaleratze izan zituela, eta ia urtebete iraun zuen. Gurasoek laguntza emozional gutxi eman zioten aldi honetan, oso gutxitan bisitatu eta kontsolatuz. Ellis-ek esan zuen bere ezbeharrei aurre egiten ikasi zuela «utzikeria horren aurrean gero eta axolagabekeria handiagoa garatu zuela». Gaixotasunak bere bizitzan zehar jarraitu zion, 40 urterekin diabetesa garatu zuen. 

Ellisek jendaurrean hitz egiteko beldur handiegia zuen eta nerabezaroan zeharo lotsatia izan zen emakumeen inguruan. 19 urte zituela, Bronxeko Lorategi Botanikoan 100 emakumerekin hitz egitera behartu zuen bere burua hilabete batean. Elkartzekorik lortu ez arren, emakumeek arbuiatzeko beldurraren aurrean intsentsibilizatu egin zela jakinarazi zuen. 

## Hezkuntza eta bere karrerako hasiera 
Ellis psikologia klinikoaren arloan sartu zen New York Hiriko Unibertsitatean negozioetan lizentzia lortu ondoren. Ibilbide labur bat hasi zuen ekonomialari gisa, eta ondoren beste bat idazle gisa. Saiakera horiek 1929an hasitako Depresio Handian gertatu ziren, eta Ellis-ek negozioak huts egiten ari zitzaizkiola ikusi zuen eta ez zuela arrakastarik lortzen fikzioa argitaratzen. Saiakerak idazten trebea zela konturatuta, sexualitateari buruz ikertu eta idatzi zuen, psikologia klinikoan karrera berri bati ekitea sinetsita.

1942an, Ellis-ek psikologia klinikoko doktoretza-ikasketak hasi zituen Columbia Unibertsitateako Irakasleen Eskolan, non psikologoak prestatzen zituzten batez ere psikoanalisian. Psikologia klinikoko masterra egin zuen 1943ko ekainean, eta lanaldi partzialeko praktika pribatu bat hasi zuen tesia egiten jarraitzen zuen bitartean, agian orduan New Yorkeko psikologoek lizentziarik behar ez zutelako. Ellis doktoregoa lortu aurretik artikuluak argitaratzen hasi zen. 1946an, oso erabiliak diren paper- eta arkatzezko nortasun-proba askoren berrikuspena idatzi zuen. Ondorioztatu zuen Minnesotako Nortasun Anitzeko Inbentarioak soilik betetzen zituela estandar guztiak baliozko ikerketa-tresna gisa.

1947an Columbiako Psikologia Klinikoan doktoretza lortu zuen, eta orduan Ellis-ek psikoanalisia terapia modurik sakonena eta eraginkorrena zela uste zuen. Egungo psikologo gehienei bezala, Sigmund Freuden teoriak interesatzen zitzaizkion. Psikoanalisian prestakuntza osagarria bilatu zuen, eta gero praktikatzen hasi zen. Ellis-ek analisi eta gainbegiratze programa pertsonal bat hasi zuen Richard Hülsenbeck-ekin (haren analista Hermann Rorschach izan zen, Karen Horney Institutuan prestatutako analista nagusietako bat eta Rorschach proben sustatzailea). Denbora horretan New Yorkeko Unibertsitatean eta Rutgers Unibertsitatean irakatsi zuen. Ellis-ek bere analisia osatu eta psikoanalisi klasikoa lantzen hasi zen bere irakaslearen gidaritzapean.  eta bere *"Science and Sanity"* liburua  eta semantika orokorrari buruzko ikasketak aintzat hartu zituen, *terapia arrazionalaren* sorrerarako bidearen hasiera gisa*.* Gainera, filosofia moderno eta zaharrean eta bere esperientzietan oinarritu zen psikoterapiari buruz teorizatzeko..

1953ko urtarrilean psikoanalisiarekin erabat hautsi zuen, eta bere burua terapeuta arrazional gisa aipatzen hasi zen. Ellisek psikoterapia mota berri bat garatu zuen, aktiboagoa, direktiboagoa eta dinamikoagoa, non terapeutak bezeroari ulertzen — eta ulermen horretan oinarrituta jarduten — laguntzea eskatzen zen, bere filosofia pertsonalak bere min emozionalei laguntzen zieten sinesmenak zituela. Bere hurbilketa berriak bezeroaren sinesmen eta portaera kaltegarriak, autoderrotistak eta zurrunak aktiboki aldatzeko lana azpimarratzen zuen, ebidentzia faltagatik irrazionaltasuna erakutsiz. Ellisek uste zuen analisi arrazionalaren bidez jendeak bere sinesmen irrazionalak ulertuko zituela, eta jarrera arrazionalago bategatik aldatuko zituela. Horri berregituraketa kognitiboa esaten zaio.

1954an Ellis bere teknika berria beste terapeuta batzuei irakasten hasi zen, eta 1957an lehen terapia kognitiboa formalki azaldu zuen, terapeutek jendeari bere pentsamendua eta portaera egokituz laguntzea proposatuz, pentsamendu- eta portaera-arazoen tratamendu gisa. Bi urte geroago, Ellisek «nola bizi neurotiko batekin» liburua argitaratu zuen, bere metodo berriari buruzkoa.

1960an Ellis-ek bere teoria berriaren aurkezpena egin zuen Chicagoko American Psychological Association-en (APA) kongresuan, baina interes gutxirekin jaso zuten, garai hartan psikologia esperimentalaren arreta konduktismoan zentratzen zen eta psikologia klinikoa, berriz, Sigmund Freud, Carl Jung, Alfred Adler eta Fritz Perls aipagarrien psikoanalisi eskoletan zentratua. Ellis-en planteamendua psikoterapeutarekin izandako elkarrizketa kontzientetik ezagutza, emozio, jokaera eta analisi metodoak aztertzera bideratu zen arren; kognizioan zuen enfasi handia nabarmena zen, eta sarritan etsaitasunez agurtzen zuten biltzar eta aldizkari profesionaletan, beharbada Adlerren jarraitzaileak izan ezik. 

Bere ikuspegia mantso hartu arren, Ellisek bere institutua sortu zuen, Bizitza Arrazionalerako Institutua, 1959an irabazteko asmorik gabeko erakunde gisa sortua. 1968an, New Yorkeko Estatuko Gobernadoreen Kontseilu Errektoreak ikaskuntza eta psikologia klinikoko institutu gisa onartu zuen. Berak aldizka mintegiak eskaintzen zituen, eta horietan parte-hartzaile bat gonbidatzen zuen eszenatokira hura tratatzeko. Bere metodoak ospea hartu zuen askotan estilo zuzentzaile eta konfrontazionala hartzeagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak