open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amsterdam uhartea

**Amsterdam uhartea** (,  ahoskatua) edo **Amsterdam Berria** () jatorri bolkanikoa duen uharte txikia da, Frantziaren Lurralde Austral eta Antartikoen zati bat dena. Saint-Paul uhartetik 85 kilometrotara dago,  koordenadetan. 57,5 km²-ko uharte arrokatsua da, zuhaitzik ere ez duena. Juan Sebastian Elkanok 1522ko martxoaren 18an aurkitu zuen baina ez zion izenik eman.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Paz udalerria (Canelones)

**La Paz udalerria** Uruguaiko Canelones departamenduko udalerrietako bat da. Udalerriaren hiriburua izen bereko hiria da.

## Historia 
La Paz udalerria 2010eko martxoaren 15eko 18.653 Zenbakidun Legearen ondorioz sortu zen, 2.000 biztanletik gorako herriek udalerriak eratzea agintzen zuen 18.567 Zenbakidun Legea betearaziz.

## Politika eta administrazioa 
Alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute udalbatza.

## Herriak 
Udalerria ondorengo herriek osatzen dute:

* La Paz
* Costa y Guillamón
* Villa Paz S.A.
* Barrio Cópola
* Barrio Aires Puros
* Barrio La Lucha

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uharte loriatsuak

**Uharte loriatsuak** () Mozambikeko kanalaren iparraldean dagoen biztanlerik gabeko uhartedia da, 5&nbsp;km²-ko azalera du eta, geografikoki, Komoreen zati bat da.

Uhartediak bi uharte -Grande Glorieuse () eta Île du Lys- eta sei uhartetxo arrokatsu- (*Roches Vertes*): Île aux Crabes (), Rocher du Sud (), Les Roches Vertes () eta izen gabeko beste hiru- ditu.

Frantziak 1897tik aurrera kudeatzen du, Frantziaren Lurralde Austral eta Antartikoen barnean baina Madagaskarrek bere jabetza aldarrikatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Las Piedras udalerria

**Las Piedras** Uruguaiko Canelones departamenduko udalerrietako bat da. Udalerriaren hiriburua izen bereko herria da.

## Historia 
Las Piedras udalerria 2013ko martxoan sortu zen.

## Politika eta administrazioa 
Alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute udalbatza.

## Herriak 
Udalerria ondorengo herriek osatzen dute:

* Las Piedras (hiriburua)
* Villa San Cono

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tromelin uhartea

**Tromelin uhartea** (,  ahoskatua) Indiako ozeanoan dagoen biztanlerik gabeko uharte tropikala da. 1,7 km²-ko azalera du eta bere hondartzetan dortoka berdeen errutegiak daude.

Frantziak 1776tik aurrera kudeatzen du, Frantziaren Lurralde Austral eta Antartikoen barnean baina Mauriziok bere jabetza aldarrikatzen du.

## Tromelingo esklaboak 
[ezkerrera|thumb|[Nicolas de Condorcet|Condorceten hausnarketa, non L´Utile itsasontziaren tripulazioaren jarrerari buruz aritzen den.]]
1760an Ekialdeko Indietako Frantziar Konpainiaren ''L'Utile* izeneko itsasontziak Maurizion bahitu eta  esklabo bihurtu zituen Madagaskarreko 160 pertsona garraiatzen zituen, kontrabandoan. Konpainiak Baionan zuen Jean-Joseph de Laborde komisionatuaren enkargua izan zen hura eta Jean de Lafargue izan zuen kapitain. Baionan egindako itsasontzia *Île de Sable'' izeneko irlan enkaiatu zen, Indiako Ozeanoan. Hogei marinel eta 72 esklabu hil ziren. Biziraun zirenen artean txalupa bat egin zuten eta bertan alde egin zuten marinelak. Barthélémy Castellan du Vernet ofizialak laguntza bidaliko zutela esan zien. Bernard Harni-Cousseau genealogistak dokumentatu duenez, tripulazioaren gehiengoa euskalduna omen zen. UNESCOk Tromelinen indusketa arkeologikoak egin ditu agerian utziz esklaboak bahitu zituzten pertsona horiek izan zuten bizirauteko gaitasuna. 2022an Euskal Itsas Museoak istorio hau lantzen zuen erakusketa bat antolatu zuen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adélie Lurraldea

**Adélie Lurraldea** () Frantziak bere Itsasoaz haraindiko lurralde gisa aldarrikatzen duen Antartikako zatia da, Ozeano Australeko kostaldetik Hego Polo bitartean dagoena. Bertako Dumont d'Urville basean 78 ikerlari (33 neguan) inguru bizi dira.

## Kanpo estekak
Epifrasi

**Epifrasia** gehitzeko balio duen figura erretoriko bat da, enumerazioarekin, distributiboarekin eta epitetoarekin batera. Epifrasia esaldi baten ideia printzipalari azpi ideiak gehitzea da, modu horretan, azpi ideiak ezabatzen badira esaldia esanahi betea edukitzen jarraitzen du.

## Adibidea 
*"Aizto horrekin kontu, arreta eta ardura handia izan behar duzu, arazorik egon ez dadin"*

*Kontu handia izatea* ideia printzipala izango litzateke eta *arreta* eta *ardura* azpi ideiak. Hauek kentzen baditugu esaldia esanahi betea edukitzen jarraituko du.

*"Aizto horrekin kontu, arreta eta ardura handia izan behar duzu, arazorik egon ez dadin"*

## Kanpo estekak
Klimax (erretorika)

**Klimax** baliabide erretorikoa hitzen enumerazioan datza, honen hitzen ordena haien garrantziaren araberakoa delarik, garrantzi gutxien duenetik garrantzi gehien duenera arte.

## Adibidea 
Batzuetan **haserretu** egiten naiz, **haserretzen** banaiz **deprimitzen** naiz, **deprimitzen** banaiz **ez dut jateko gogorik** izango, **ez badut jaten** **hilko** naiz.

## Kanpo estekak
Fronte Zabala (argipena)

**Fronte Zabala** nazioarteko hainbat alderdi, talde eta koalizio politikoren izena da:

## Alderdi politikoak 
* Fronte Zabala: Costa Ricako alderdi politiko ezkertiarra.
* Fronte Zabala: Dominikar Errepublikako alderdi politiko ezkertiarra.
* Fronte Zabala: Paraguaiko alderdi politiko ezkertiarra, Guasú Fronte koalizioko kidea.

## Koalizio politikoak 
* Ezkerreko Fronte Zabala: Peruko koalizio politiko ezkertiarra.
* Fronte Zabal Aurrerakoia: Argentinako koalizio politiko zentro-ezkertiarra.
* Fronte Zabal Aurrerakoia: Mexikoko koalizio politiko zentro-ezkertiarra.
* Fronte Zabal Demokratikoa: Mexikoko koalizio politikoa.
* Fronte Zabala: Guatemalako koalizio politiko ezkertiarra.
* Fronte Zabala: Peruko koalizio politiko ezkertiarra.
* Fronte Zabala: Txileko koalizio politiko ezkertiarra.
* Fronte Zabala: Uruguaiko koalizio politiko ezkertiarra.
* Guasú Frontea: Paraguaiko koalizio politiko ezkertiarra.

## Talde politikoak 
* Fronte Zabala: Brasilgo diktadura garaian erregimenaren aurka aritu zen talde politikoa.
Klimax

**Klimax** (grezierazko , eusk: eskailera, hitzetik ekarria), jarduera baten goren unea da. Beraz, izan daiteke:
* Orgasmoaren sinonimoa;
* Klimax (musika), konposizio baten goren unea;
* Klimax (erretorika), baliabide erretorikoa;
* Klimax (geografia), ekosistema batek irits dezakeen egoerarik egonkorrena.
Édouard Manet eta emaztea

***Édouard Manet eta emaztea*** (frantsesez *Monsieur et Madame Édouard Manet*) 1868-1869 artean Edgar Degas frantziarrak margotutako olio-pintura bat da. Lana oso polemikoa izan zen.

## Historia 
Degas eta Manet oso lagunak ziren. Degasek lan hau lagunaren omenez egin zuen eta margolana Édouard Maneti oparitu zion. Bertan Manetekin batera Suzanne Leenhoff emaztea agertzen da. Maneti, ordea, ez zitzaion gustatu eta mespretxuz tratatu zuen; une batean, Manetek emaztea agertzen zen atala puskatu zuen. Ondorioz, bi margolarien arteko harremana dezente ozpindu zen. Ondoren, Degasek lana leheneratzea agindu zuen. Gaur egun Japoniako Kitakyushuko Udal Museoan erakusten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Opsonina

thumb|250px|eskuinera|Zubi lana egiten dute opsoninek

**Opsoninak** (grezieratik: *opsōneîn*, "jateko prestatu") fagozitoen jarduera errazten duten molekulak dira, odol-serumean daudenak. Opsonizazio prozesua burutzen dute.

Opsoninak fagozito eta fagozitatu behar den partikularen artean kokatzen dira, zubi modura (ikus irudia). Fagozitoez gain, konplementu sistema ere aktibatzen dute opsoninek.

G immunoglobulina eta M immunoglobulina dira antigorputzak diren bi opsonina garrantzitsuenak. Konplementu sistemaren proteina batzuk ere (C3, esaterako) opsoninak dira.

Opsoninez inguratuta dagoen partikula edo mikrobio bat "*opsonizatuta*" dagoela esaten da , eta suntsituta izango da fagozitoen bitartez segundu gutxitan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kafegailu espres

**kafegailu espresa** italiar kafe espresa egiteko erabiltzen den kafe-makina mota da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parque del Plata udalerria

**Parque del Plata** Uruguaiko Canelones departamenduko udalerrietako bat da. Udalerriaren hiriburua izen bereko herria da.

## Historia 
Parque del Plata udalerria 2010eko martxoaren 15eko 18.653 Zenbakidun Legearen ondorioz sortu zen, 2.000 biztanletik gorako herriek udalerriak eratzea agintzen zuen 18.567 Zenbakidun Legea betearaziz.

## Politika eta administrazioa 
Alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute udalbatza.

## Herriak 
Udalerria ondorengo herriek osatzen dute:

* Parque del Plata
* Las Toscas

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kafe espres

**Kafe espresa** Italian sortutako kafea prestatzeko modu bat da. Bere izena edari hori lortzeko erabiltzen den kafegailu espresatik datorkio. Prestaketa azkarra eta zapore eta testura kontzentratuagoak ditu ezaugarri. Kafe espresoa egiteko, kafe birrinduan zehar ur beroa presio altu batean pasatzen da. Modu honetarako kafe kontzentratu bat lortzen da. Ura 90 ºC-tara eta presioa 9 atmosferetara 25-30 segundoz pasatzen da kafean zehar.

## Kafe espresarekin burutu daitezkeen kafe prestaketak 
***Kafe hutsa**: Kafea bakarrik.
***Kafe ebakia**: Kafe hutsa + esne tanta batzuekin.
***Kafesnea**: Kafea hutsa + beste horrenbeste esnea.
***Kafe amerikarra**: Kafe hutsa + ur beroa.
****Piccolo*** **kafea**: Kafe hutsa oso kontzentratua.
****Capuchino*** **kafea**: Kafe hutsa+ esne apar +kakao hautsa.
***Kafe deskafeinatua**: Kafe deskafeinaturekin eginiko kafea.
***Bienar kafea**: Kafe huts luzea + esne-gain harrotua.
****Royal*** **kafea**: Azukre koxkor Chartreuse likorearekin bustia + kafe hutsa.
****Brule*** **demonio errea**: Brandy kopa beroa limoi azal batekin + kafe hutsa. Ondoren erre egiten da azukrearekin.
***Kafe jamaikarra**: Kafe likorea azukre beltza berotu + kafe huts luzea gehitu + esne-gaina erdi arrotua + kakao hautsa gainetik.
***Kafe krolera**: Ron zaharra, arrautza gorringoa eta bi koilarakada azukre beltza irabiatzen dira + kafe hutsarekin nahasten da.
***Kafe irlandarra** : Irlandako Whiskia eta azukre beltza nahasten dira + kafe hutsa gehitzen zaio + Esne-gain erdi arrotuarekin amaitzen da.
***Bonbon kafea**: Kafe hutsa baso batean + esne kondentsatuarekin .
***Izotz-edari kafea:** Kafe izotz-edari gozoa kopa batera bota + esne-gain harrotuarekin + kakao hautsa.
***Kafe errusiarra:** Banila izozkia + karamelu siropa + izotz-edari kafea gehitu.
****Mazzagrant*** **kafea:** Limoi azala + brandy edo ron kopa + azukre jarabea + izotz-edari kafea.
***Nuhati kafea**: Kafe hotza+ txokolate izozki bola + esne-gain harrotua + txokolate fideoak.
***Kafe eskoziarra**: Kafe hotz bat + whiski kopa eskoziarra+ 2 bola banila izozki.
***Kafe zuri beltza**: Izotz-edari kafea + esne merengatua bola.

## Bibliografia 
* **(Gaztelaniaz)** Garcia Oritz. Garcia Ortiz. Gil Maula., Francisco Pedro Pablo Mario. (2012). *OPERACIONES BÁSICAS Y SERVICOS EN BAR Y CAFETERÍA.* Paraninfo, 93 or. ISBN 9788428327534..
Lehuntzeko uhartea

**Lehuntzeko uhartea** Aturrin dagoen biztanlerik gabeko ibai-uhartea da, izen bereko udalerrian dagoena. Kirol-portuaren parean kokaturik, hegaztientzako leku aproposa da.

Uhartea sortzen duen Aturriren adarrak l'Aiguèta izena du. Lehen horrela zuen izena uharteak eta bertan 1565ean Katalina Medicik oturuntza bukoliko bat antolatu zuen..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Le Sablot

**Le Sablot** Aturrin dagoen biztanlerik gabeko ibai-uharte txikia da, Ahurti udalerrian dagoena. Berens uhartetik gertu dago.

Uhartetxoaren puntaren parean, ibaira sartzen den zubixka bat dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Doneztebe eliza (Urketa)

**Doneztebe eliza** Lapurdiko Urketa udalerrian dagoen eliza bat da.

1866an amaitu zuten eta historia- eta arte-ondare aberatsa du.

## Iruditegia 

Irudi:Urcuit Eglise2.JPG|Elizaren barnealdea.
File:Urcuit Sculpure1.jpg
File:Urcuit Sculpure2.jpg
File:Urcuit Serrure.JPG|Atea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Broc (uhartea)

**Broc** Aturrin dagoen biztanlerik gabeko ibai-uhartea da, Urketa udalerrian dagoena.

Berrehunen bat metrora, Ardanabi ibaiko urak Aturrikoekin bat egiten duen gunea dago.

## Historia 
1814ko urtarrilaren 1ean, Napoleondar Gerretan zehar, bi frantziar konpainiak uhartean kokatu ziren gotortze-lanak babesteko.. 1825ean bordalde bat eraiki zuten.. Uharteko ekialdeko urbazterrean hondartza goxo bat dago, egun erortzeko zorian den bordaren parean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iaia Zizikokoa

**Iaia Zizikokoa** (edo "Martzia") pintore erromatarra izan zen, Marko Terenzio Varronen garaian bizi izan zena (K.a. 116-27).

Ziziko hirian jaio zen Iaia, baina Erroman bizi izan zen. Taula gaineko pintore famatua izan zen eta boli gaineko grabatzailea. Dirudienez, bere pinturen gaien gehiengoa emakumeei buruzkoa zen. Hark egindako koadro deskribatuen artean taula handi bat zegoen Napolin, atso zahar baten koadroa eta autoerretratu bat. Ezaguna zen bere gizon lehiakideek, *Sopolis* eta *Dionysius*, baino azkarrago eta hobeto margotzeagatik, eta horregatik, diru gehiago irabazten zuen. Ez zen sekula ezkondu.

Pliniok K.a. 77an argitaratutako *Historia Naturala* lanean aipatutako sei artista emakumeetako bat da: Timarete, Irene, Kalipso, Aristarete eta Olinpiarekin batera. Guztiak izan ziren   geroago aipatuak Boccaccioren *De mulieribus claris* lanean.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Helen Gardner, Fred S. Kleiner & Christin J. Mamiya, El arte de Gardner a través de las edades, Thomas Wadsworth, -508315-5 2004a ;  .
* Plinio *Zaharra*, *Historia Naturala*, 35.40,147.L
* Giovanni Boccaccio *De claris mulieribus* [Virginia Brownen itzulpena, 135-137] Harvard University Press, .
* Anne Sutherland & Linda Nochlin (1976): *Women Artists: 1550-1950*, Los Angeleseko konderriko Arte Museoa, Knopf, New York, 23. or.
Kanpaiaren dorrea (Xi'an)

**Kanpaiaren dorrea** (), Xi'an hirian dagoen dorre bat da. 1384 urtean eraiki zen eta Txinako kanpaiaren dorre handienetako bat da. Danborraren dorrearekin batera Xi'an hiriko sinbolo bat da.

Hiriko lau etorbide nagusiek bat egiten duten tokian kokaturik dago. Antzina berriak zabaltzeko erabiltzen zen eta Bigarren Mundu Gerran alarma jotzeko erabili zen. Gaur egun museo bat da.

## Historia 
Ming dinastiaren garaian eraiki zen, 1384 urtean. Xi'an Txinako ipar-mendebaldeko hiri militar garrantzitsua zen eta Zhu Yuanzhang enperadoreak tamaina handiko dorrea eraiki zuen inguruko landa eremua dominatu ahal izateko eta etsaien erasoaren abisua ahal bait lehen emateko. Hiriaren erdiko puntuan eraiki zen, Danborraren dorrearen parean, iparraldeko eta hegoaldeko ateetatik distantzia berera. Egunsentian kanpaia jotzen zen eta pareko dorrean ilunabarrean danborra jotzen zen. 1582 urterako hiria nabarmen handitu zen eta Chang'an konderriko magistratua zen Gong Yuxian ofizialak gaur egun dagoen tokira mugitu zuen, 1.000 metro hegoaldera. Trafikoak gora egin ahala zuloak itxi eta Kanpaiaren dorrearen inguruan errepide zirkularra eraiki zen, biribilgunea osatuz. Gaur egun lurpean oinezkoentzako biribilgune berria ere egin da. Iparraldeko aldean dorrera igotzeko eskailerak daude.

Dorrea Ming dinastiako arkitekturaren estiloan eraikita dago, adreiluz eta egurrez egin zen. Teilatua teila berde ilunez egina dago eta gailurrean dagoen orratza egurrezkoa da baina platino-urrez estalita dago. Dorrearen barnealdean urre kolorez egindako apaigarriak daude. Dorrerako ateetan erliebe lan bikainak daude, Ming eta Qing dinastien garaian egindakoak, eta antzinako Txinako istorioak kontatzen dituzte.

## Kondairak 
Ming dinastiaren garaian lurrikara ugari izan ziren Guangzhou eskualdean. Xi'an zeharkatzen zuen ibaian bizi zen dragoiak sortarazten zituen lurrikarak. Hiriko funtzionario batek hiriko erremintariei milaka metrotako burdinezko katea egiteko agindu zien eta honekin dragoia harrapatu zuten. Ondoren 5.000 artisauri kanpaia kopontzeko eskatu zien honen soinuak dragoia lasaituko zuelako. Ordutik aurrera ez omen zen lurrikararik izan inguruan.

## Iruditegia 

Irudi:西安钟楼 - panoramio.jpg|Kanpaiaren dorrea.
Irudi:XianBellTower.jpg|Kanpaiaren dorrea etorbidearen amaieran.
Irudi:Jingyun Bell.JPG|"JingYun" kanpaia.
Irudi:Xi'an - Bell tower.jpg|Kanpaiaren dorrea gauez argiztaturik.
Irudi:Bell tower xi'an 2013.JPG|Kanpaiaren dorrea gauez argiztaturik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izotz-koskor

**Izotz-koskorrak** izotzezko zati txikiak dira, gutxi gorabehera kubo forma dutenak, eta konbentzionalki erabiltzen dira edariak hozteko. Izotz-koskorrak, askotan, nahiago dira izotz txikitua baino gehiago, poliki-poliki urtu egiten baitira.

## Kanpo estekak
Kafea izotzarekin

**Kafea izotzarekin** kafea zerbitzatzeko modu ezaguna da, elikagai izoztu batekin nahasita. Prestaketa mota hau ohikoa izaten da udako hilabeteetan, eta elikagai izoztuak esnekietatik (krema, esnea, jogurta, etab.) joan daitezke, izotzarekin aurkezteko edozein erara (adibidez, hainbat zaporetako sorbeteak, izotz-koskorrak). Elikagai izoztuekin kafea nahasteko modu horren ospea, zerbitzatzeko moduetakoa, munduko herrialde askotan ohikoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ospel (gaixotasuna)

thumb|300px|Ospelak behatzetan aterata.
**Ospela**, halaber **azkordina**, —izen teknikoz, **eritema pernioa**— larruazal azpiko hantura da. Hazgalea eragiten du. Denbora luzez hotzaren eta hezetasunaren eraginez sortzen da. Eragina bat bateko tenperatura aldaketa izan daiteke. Agertzen denean, euskaraz, "ospelak atera" esaten zaio.

## Ezaugarriak 
Gorputzaren atal gutxi batzuetan agertzen da, batez ere oinetan, eskuetan, behatzetan, sudurrean eta belarrietan. Hotza amaitzen denean hantura berez senda daiteke, tratamendu gabe, hiru astetan. Bitartean, egokia da erasandako aldeak bero edukitzea eta, askotan, hazgalea kentzeko ukendu bat ematea.

## Aholkuak 
* Ospelak ez izateko ona da gorputzaren atal bat oso hotz baldin badago, ez urratzea eta ezta ere bat batean berotzea.
* Hobe, etxean, gorputza berez poliki-poliki berotzea. Batzuetan prozesua orduetakoa izan daiteke.
* Prebentzio moduan atal ahulenak babestea egokia izan daiteke.
* Kasu zailetan nifedipina erabiltzen da.
* Ariketa fisikoa ere oso garrantzitsua da. Gaitza hau gehiago ematen baita pertsona sedentarioengana. Aire librean kirola egitea ere oso ona izan daiteke: bizikletaz ibiltzea, korrika egitea... Ospelak zirkulazio-aparatuaren ondoriozko arazoak dira eta, horregatik, horrelako ariketek arazoa deuseztatzen laguntzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Cold stress, National Institute for Occupational Safety and Health.
Kontrabaxua

***Kontrabaxua*** (, 1981) antzerkiko bakarrizketa bat da, Patrick Süskind idazle alemaniarraren lehen argitalpena izan zen. Hizkuntza askotan interpretatu da, eta arrakasta handiarekin. Euskal herrian, Jose Ramon Egiluz-ek itzuli zuen eta garai hartan Maskarada taldeko kidea zen Mikel Martinezek 300 errepresentazio baino gehiago egin zituen 1988tik. Oso maitagarri izanik harrera ona ema zion ikuslegoak, gazteekin institutuetan interpretazio maitagarri asko egin zituen Martinezek.

## Trama 
Bakarrizketak Brahms-en bigarren sinfoniarekin hasten da, disko-jogailu batean jotzen ari dela. Pertsonaia kanpoan dago, baina publikoari mintzatzen zaio sinfoniaz, eta berak jotzen duen tresnaz: kontrabaxua. Jarraian, pertsonaiak tresnaren ezaugarriez deskribapen zabal bat egiten du, orkestrako elementu garrantzitsuena dela uste du, zuzendaria kontuan hartuta ere. Baina bakarrizketak aurrera joan ahala, tresnaren gaineko datuak pertsonaiaren bizitzako gertaerekin tartekatzen hasten dira; arian-arian kontrabaxuak pertsonaia menderatzen duela erakusten da. Areago, bizitza emozional eta sexual normal bat eramatea galarazten diola ere esatera heltzen da. Deskubritzen dugu pertsonaia hori gizon bakartua dela (bere apartamentua intsonorizatuta dago) eta batez ere kontrolik ez duela bere bizitza pertsonalaren gainean...

## Argentinako eszenatokietan 
Argentinan 1984-85 partean interpretatu zen, 500 errepresentazio baino gehiago izan zituen, oso ondo hartua izan zen publiko eta kritikaren aldetik.Buenos Airesen Héctor Bidonde aktore argentinar ospetsuak interpretatu zuen, Rubén Schumacher-rek zuzenduta, antzoki hauetan: "Presidente Alvear" "Instituto Goethe", "Galpón De El Sur", "Leopoldo Marechal" (Ramos Mejía)", IFT, "Paternal Teatro" baita Argentinako barrualdean ere 1988, 1989, 1992, 1994, 1999 eta 2002. urteetan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal antzerki berria

## Kanpo estekak 
* Kontrabaxua.pdf. Mikel Martinezen antzezlanaren gidoia.
* Kontrabajuaren kritiken hemeroteka Armiarma.eus webgunean.
* Bakarrizketak Hainbat bakarrizketaren gidoia Mikel Martinezen webgunean.
Danborraren dorrea (Xi'an)

**Kanpaiaren dorrea** (), Xi'an hirian dagoen dorre bat da. Kanpaiaren dorrearekin batera Xi'an hiriko sinbolo bat da. Txinako danborrik handiena bertan dago.

## Historia 
1380 urtean eraiki zen Ming dinastiaren hasieran. Egunsentian pareko dorrean kanpaia jotzen zen eta ilunabarrean dorre honetan zegoen danbor erraldoia jotzen zen. Qing dinastia garaian bi alditan berriztu behar izan zen, 1699 eta 1740 urteetan hain zuzen ere.

## Deskribapena 
### Oinarria 
Oinarri errektangularra dauka, 52'6 metrotako luzera, 38 metrotako zabalera eta 7'7 metrotako altuera du. Iparraldeko eta hegoaldeko aurpegietan ate bana dago sei metro altueran eta zabaleran dituztenak. Beste bi aurpegietan eskailerak daude lehen solairura igotzeko.

### Dorrea 
Oinarriaren gainean bi solairu dituen eraikina dago. Lehenengo solairuan danbor handi ugari daude, iparraldean eta hegoaldean. Zehazki esanda 24 alde bakoiztean. Danbor bakoitza zorte onari deitzeko txinatar idazkera ederrez apaindurik dago.

Danbor erraldoi bat ere badago 1996. urtean konpondu eta berrezarri zena. 2'83 metrotako diametroa du eta 1'5 tona pisatzen ditu. Kobrezko lau eraztun eta 1996 iltzek eusten dute behiaren larruz egindako danborra. Txinan gaur egun dagoen danbor handiena da.

Eraikina estaliz teila berdez egindako teilatu handia dago, bi albotara bakarrik erortzen dena.

### Museoa 
Dorrearen barnean museoa dago eta bertan danbor mota ugari daude ikusgai, batzuk milaka urte dituztenak ere bai.

## Iruditegia 

Irudi:The Drum Tower of Xi'an.JPG|Danborraren dorrea.
Irudi:VM 5514 Xian Drum Tower.jpg|Danbor handien lerroa.
Irudi:VM 5547 Xian Drum collection.jpg|Museoa.
Irudi:Xi'an, Drum Tower - panoramio.jpg|Dorrea ilunabarrean argiztatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
William Lee Scott

**William Lee Scott** (Hudson, New York, 1973ko uztailaren 6a) zinemako zein telebistako aktore estatubatuarra da.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Joan Bautista Iribekoa baseliza

**San Joan Bautista Iribekoa**, Gipuzkoako Lazkao udalerrian dagoen baseliza bat da, Goierri eskualdean. Lazkaotik Ataunera doan errepidean, Zubierreka auzoan dago, bertako industrialdean, eta Iribe-Aundi etxearen aldamenean.

## Eraikina 
Ateburudun ataria eta burdin landuzko kanpaia eta gurutzea dituen kanpai-horma dauzka. Baselizaren aurrealdearen ate gainean Iribe familiaren harrizko armarria dago, baselizaren eraikitzaileak.

Barnealdean, aldarearen gain San Joan eta Ama Birjinari buruzko margolana dago, eta eskuinean Kristo gurutziltzatu handi bat.

## Mezak 
Gaur egun, ekainaren 24ean, San Joan egunez, eta hilabeteroko azken larunbatean meza ospatzen da.

## Kanpo estekak
Zura Karuhimbi

**Zura Karuhimbi** (c. 1925 - 2018ko abenduaren 17a) ruandar emakumea, hutu miliziek 1994ko Ruandaren genozidioan erailak izatetik 100 pertsona baino gehiago salbatu zituena. Sendalari tradizionala, pertsona hauek bere etxean babestu zituen eta erasotzaileak geldiarazi zituen sorginaren itxurak egitean. Pertsona hauen salbazioan izandako papera 2006an izan zen errekonozitua Genozidioaren kontrako kanpainaren dominarekin, Ruandako Paul Kagame presidenteak emana.

## Biografia 
Ez dakigu ziurtasunarekin Karuhimbiren jaiotza data. Iturri batzuek 1909 inguruan izan zela diote, baina uste da 1925 urte inguruan jaio zela, haren nortasun-agirian ageri den data. Haren familiako zenbait kide sendalari tradizionalak ziren Musamo herrian, Ruhango barrutia, Kigali hiriburutik ordu betera. Karuhimbi ere sendalari tradizionala bihurtu zen eta ospea lortu zuen botere magikoak zituelako. Ruandako Iraultzan zehar tutsi gutxiengoaren eta gehiengo ugariagoko hutu tribuaren arteko bortxakeriaren lekuko izan zen. Geroago kontatu zuen 1959an bi urteko tutsi mutiko baten bizitza salbatu zuela, bere idunekoa haurraren ilean lotuz, neskatila bat zela plantak egiteko, haren exekuzioa saihestuz. Haur hura urteak pasata Ruandaren presidente bihurtu zen: Paul Kagame.

## 1994ko genozidioa 
[eskuinera|thumb|200x200px|Zura Karuhimbiren omenezko hilarria [Paduako Munduko justuen lorategian (Italia).]]
1994an, ruandar genozidioan —800.000 pertsona baino gehiago hil zituen indarkeria tribalaren susperraldian—, Karuhimbi alargun zaharra zen. Tutsiak nahiz burunditarrak eta hiru pertsona europar lagundu zituen bere etxean hutuen milizia ibiltaritik. Ehun pertsona baino gehiago salbatu zituen, haien ama hilen besoetatik haurtxoak ere erreskatatuz.

Hutu milizia uxatzeko Karuhimbi espiritu txarrek harturik zutela zurrumurrua zabaldu zen. Bere burua eta etxea ukimenera irritatzaileak ziren belar naturalez estali zituen, sorgin izaera zuela sinistarazteko. Gainera, Karuhimbik iragarri zuen bere etxean mamuak bizi zirela eta han sartzen zirenak mehatxatu zituen espiritu gaizto haiek askatzearekin eta Jainkoaren amorruarekin. Ohar hauek nabarmentzen zituen eskumuturrekoak astinduz eta erasotzaileak ikaraz jartzen zituen esanez heriotza bilatuko zutela haren etxearen barruan iheslariren bat erailtzen bazuten. Karuhimbi erosten saiatu zen milizia, haren etxean sartzeko, baina errefusatu egin zituen. Bere etxean babestu ziren pertsona guztiak genozidiotik salbatu ziren.

## Ondorengo bizitza eta heriotza 
thumb|Genozidioaren kontrako kanpainaren kontrako kanpainaren dominaren oihala
Genozidioaren ondoren, Karuhimbik deklaratu zuen kristaua zela eta erabilitako sorginkeria erasoak uxatzeko modua baino ez zela izan. 2006an Genozidiaoren kontrako kanpainaren domina jaso zuen Paul Kagame presidentearen eskutik. Karuhimbik beti eramaten zuen domina eta lotarakoan bere burukoaren azpian jartzen zuen. Azken urteetan iheslariak babestu zituen etxe hartan bizitzen jarraitu zuen, denboraren poderioagatik nahikoa hondatuta egon arren. Iloba batek zaindu zuen zahartzean. Karuhimbi bere etxean hil zen 2018ko abenduaren 17an.

## Erreferentziak
San Prudentzio baseliza (Lazkao)

**San Prudentzio baseliza**, Gipuzkoako Lazkao udalerrian dagoen baseliza bat da. Herritarren artean *proentzioko-ermita* izenez ezaguna da.

San Prudentzio Lazkaoko Santu Zaindaria da eta herriko jai nagusiei izen ematen die.

## Kokalekua 
Lazkaotik Olaberriara doan errepidearen hasieran dago, herrigunean bertan, San Jose auzoa auzoa hasi aurreko biribilgunean, ezkerreko bidea hartuta.

## Historia 
1024ean jada baseliza sail baten dohaitza agiri batean aipatua da.

## Eraikina 
Barnealdeko erdialdeko erretaula polikromatua da eta erdian San Prudentzioren irudia du. Sabaitik Kristo handi baten irudia zintzilikatua dago.

Aldare nagusiaren ezkerrean XVI. mendeko Ama Birjina baten irudia duen tabernakulu bat dago. Elizari atxikia dagoen seroretxea 1767an eraiki zen.

## Mezak 
* Jaiegun bezperetan, arratsaldeko 20:00etan
* Jaiegunetan 10:00etan eta 11:30etan
* San Prudentzio egunez, apirilaren 28an, meza ospatu eta bertaratuentzako hamaiketakoa egiten da.

## Kanpo estekak
Brooks Koepka

**Brooks Koepka** (West Palm Beach, Florida, 1990eko maiatzaren 3a) estatubatuar golfaria da. Bost txapelketa nagusi irabazi ditu, bi U. S. Open (2017an eta 2018an) eta hiru P. G. A. Txapelketa (2018an, 2019an eta 2023an). Ryder Cupa irabazi du ere 2016an eta 2021ean.
Caleta del Sebo

**Caleta del Sebo** Graciosa irlako herri nagusia da. Teguise udalerriaren zati bat da. Irlaren hego-ekialdean dago. Irlako herri nagusia da, hori dela-eta hiriburu moduan hartzen da, bertan baitaude zerbitzu gehienak.

## Galeria 

Fitxategi:La Graciosa03.jpg|Hondartza
Fitxategi:Isla de la Graciosa.JPG|Portua.
Fitxategi:, Caleta del Sebo, La Graciosa, Kanarische Inseln.jpg|Famarako harkaitzak Caleta del Sebotik ikusita.
Fitxategi:La Graciosa01.jpg|Caleta del Seboko kale bat.

## Kanpo estekak
Communicatio

Erretorikan, ***communicatio***, baliabide erretorikoen barruan, baliabide dialektiko bat da. Argumentazioaren arloan, egoera jakin batean jarduteko era ezberdinak aurkeztean datza baliabide erretoriko hau. Adierazpena galdera erretoriko baten bitartez egin ohi da, solaskideari zuzenduta edo ez.

Hona hemen adibide bat:

## Kanpo estekak
Bihurki

Hitzezko figuren artean, **errepikapenean oinarrituriko figura** da eta esaldi berdinak errepikatzean datza, *ritornello* bat, hitz berak pieza baten barruan berresaten direla. Anadiplosi mota bat da erretorika klasikoan, eta bihurki deitura M. Lekuonak eman zion ahozko euskal literaturaren azterketa egitean (1955). Bihurkia nola egi ten den ikusteko, esan daiteke era askotara molda daitekeela errepika hori, dela estrofaren barruan, dela estrofa ez diren beste eraikuntza poetikoetan. Antzeko bihurkiak ager daitezke haur narratiban ere.

## Erabilerak 
Bihurkia estrofaren osagarri denean, era askotara egin daiteke:

**1.- Kopla baten azkeneko neurtitz edo bertso lerroa hurrengoaren hasieran errepikatuz:**

Inoiz, X-XY formula esan zaio formula honi; eta oroitzapenari laguntzeko bide izan daiteke kantuz diharduenarentzat. Erretorika klasikoan gradatio 1 edo conca tenatio esaten zaio.

**2.- Estrofaren barruan bigarren neurtitz edo bertso lerroa hirugarrengoan erre pikatzen da.** Lokailua erantsiz:

**3. Lehenengo neurtitz edo bertso lerroa hirugarrenean errepikatzen da:**

“Ogi bakar” horri enfasi berezia ematen zaio, mirariaren bi prismadura aipatzen direla: “zitun janaritu” eta halere “erdia gelditu”.

**4. Puntuaren ordez deiki berberak errepikatzen dira estrofa guztietan:**

Puntu guztiak horrela dira, bertsogintza erraztuz, eta narratibarako erraztasun handia emanez. Halako naïf kutsua hartzen zaio baladari.

**5. Estrofaren azkena errepikatzea, batez ere koralerako kantuetan:**

## Bibliografia 
## Kanpo estekak
Kuzma Petrov-Vodkin

**Kuzma Sergeevitx Petrov-Vodkin** (; Khvalynsk, Errusiar Inperioa, 1878ko azaroaren 5agreg./urriaren 24ajul.- Leningrado, Sobietar Batasuna, 1939ko otsailaren 15a) errusiar margolari eta idazlea izan zen.

Margolaritza ikasi zuen 1895 eta 1897 bitartean San Petersburgon eta Moskuko margolaritzako, eskulturako eta arkitekturako eskolan. Bere irakasleak Valentin Serov, Isaac Levitan eta Konstantin Korovin han izan ziren. Frantzian 1924 eta 1926 bitartean bizi izan zen. 1927an tuberkulosiaz gaixotu zen, margotzeari utzi zion eta idazten aritu zen.

thumb|ezkerrera|300px|Zaldi gorriaren bainua
thumb|ezkerrera|300px|1919 Alarma
thumb|ezkerrera|300px|Su-lerroan
## Iruditegia 

Irudi:Kiss (Petrov-Vodkin).jpg|Musua
Irudi:Petrograd Madonna (Petrov-Vodkin).jpg|Petrogradeko Madona
Irudi:Motherhood (Petrov-Vodkin).jpg|Amatasuna
Irudi:Boys playing (Petrov-Vodkin).jpg|Umeak jolastuz
Irudi:Moving party (Petrov-Vodkin).jpg|Jai mugikorra
Irudi:Bather's morning (Petrov-Vodkin).jpg|Bainulariaren goizean
Irudi:Fisherman's daughter (Petrov-Vodkin).jpg|Arrantzalearen alaba
Irudi:Thirsty Warrior (Petrov-Vodkin).jpg|Gerrari egartsua
Irudi:Lenin (Petrov-Vodkin).jpg|Lenin
Irudi:Petrov-vodkin-akhmatova.jpg|Ana Akhmatova

## Kanpo estekak
Judit

**Judit** Bibliako pertsonaia bat da, Juduen heroi bat zapaltzaileen aurkako borrokan. Bere izena hebreeratik dator:  edo *Yəhudit* "goraipatua" litzateke hebreeraz.

Juditen istorioa bere izeneko Bibliako liburuan kontatzen da. Juduak bizi ziren Betulia hiria setiatua omen zuten asiriarrek eta Juditek bere edertasunarekin erakarri egin zuen setiatzaileen buruzagia, Holofernes. Afari batera gonbidaturik, edariekin seduzitu zuen Holofernes, eta mozkortu zenean seko, ezpata batekin burua moztu zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Titakadura

thumb|eskuinera|150px|Zurezko titakadura, artisau baten lan mahaian.
thumb|eskuinera|150px|Marmolezko mosaikoa, titakaduraz egina, Sienako katedraleko zorian.

**Titakadura** gainazal batean zurezko, harrizko, hezurrezko edo nakarrezko xafla meheak ahokatuz irudiak sortzeko artea da. Langintza erlazionatua da (edo, nolabait esanda, titakadura mota bat), marketeria.

Erabiltzen da apaindurak sortzeko zoladuretan eta zoru apainduetan, hormetan, altzarietan, eskulturetan eta zenbait arte langintzatako objektuetan. Material desberdinekin egin daiteke titakadura: zura, maskor oskolak, nakarra, bolia, metal eta haitzurdina bezalako harriak. Material hauetako moztutako piezak erabiltzen dira, dekorazioaren diseinua eginez, txertatzen dira apaindu beharreko pieza edo zoruetan. Pieza batzuen eta beste batzuen artean kontraste efektua bilatzen da, kolorearen eta erabilitako materialaren ezaugarriak baliatuz.

Mota desberdinetako eta kolore desberdinetako konbinazioak mosaiko deitzen dira. Hau da, mosaiko bat egiteko, titakadura da erabiltzen den tekniketako bat.

Antzinateko Egiptoko artean ezagutzen dira historiako titakadura lan zaharrenetakoak. Mendebaldera arabiarren eskutik iritsi zen teknika, eta 14. eta 15. mendeen artean izan zuen bere loraldia langintza honek. Garai horretakoak dira, Europako erregearen jauregien askotan, *parket* erako zurezko zoru eta hormetan egindako apaindura ugariak. Industria Iraultzaren garaian entxapeak egiteko makinak asmatu zirenean, titakadurak seriean egiten hasi ziren, eta neurri handi batean utzi egin zitzaion "eskuz" egindako titakadura artistikoak egiteari.

## Ikus, gainera 
* Artisautza
* Mosaiko
* Marketeria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sienako katedrala

**Sienako katedrala** (*Duomo di Siena* italieraz) eliza katolikoa da, Italiako hiri honetako apezpikuaren egoitza. Jasokundeko Andre Mariari eskainitako eliza da. Siena hirigune historikoan parte da, eta, hiriko hainbat monumenturekin batera Gizateriaren Ondare izendatu izan du UNESCOk. Toscanako eta Italia osoko elizarik ederrenetakoa da, Siena hiria errepublika independente baten buru zenean eraikia.

## Arkitektura 
Katedrala eliza zaharrago baten egituran oinarrituta diseinatu zen, eta Giovanni Pisanok 1215 eta 1263 artean osatu zuen. Estilo gotikoaren fase berezkoena dagokio, beraz. Gurutze latindarreko plana du eta nabarmenak ditu gurutzadurak eta kupulak. Kupularen oinarria oktogonala da eta euskarri zutabeen gainetik bakarrik zabaltzen da.

Ikusgarria da, halaber, kanpandorrea, estilo erromanikoan hasi zena eta 15. mendean bukatua: Toskanako dorre eraikintza bertikal ikusgarriaren adibide bat da.

Fatxada nagusia italiar gotikoaren maisulanetako bat da. Eskulturak kalitate bikainekoak dira, eta mosaikoek emandako kolore ukitua, ikusgarria. Azpimarratu behar da irudi geometriko nahiko sinpleak erabili zirela oinarri gisa arkitektura diseinurako. Frantziako katedral gotikoen bertikalitatearekin kontraste egiten du horrek.

## Barrualdeko marmolak eta artelanak 
Barruan, marmol zuriak eta ilunak txandakatzen dituzten etengabeko erritmoak arreta erakartzen du. Lurraren dekorazio lan konplexua ere ikaragarria da, marmol harrizko titakadura lan bikaina, zeinean eszena kristauak eta paganoak nahasten diren.

Katedrala apaintzen duten maisulanen artean nabarmentzen da pulpitua, Nicola eta Giovanni Pisano aita-semeen eskultura gotiko berantiarra.

Beste artelan batzuk dira Andrea Bregnoren *Piccolomini aldarea*, edo Donatelloren *San Joan Bataitzailea.* Bi eskultura ere badaude Michelangelorenak: *San Pedro* eta *San Paulo*.

## Iruditegia 

Fitxategi:Duomo, view, siena 02.JPG|Siena eta bere duomo edo katedrala.
Fitxategi:Kathedrale Siena Fassade.jpg|Fatxada nagusia
Fitxategi:Tower and dome - Duomo - Siena 2016.jpg|Katedraleko kanpandorrea. Marmol zuri eta ilunaren nahasketa ikusgarria nabarmentzen da.
Fitxategi:484SienaOperaMetropolitana.JPG|Amaitu gabeko luzapena.
Fitxategi:497SienaPortale.JPG|Atzeko sarbidea, atari gotikoarekin.
Fitxategi:Cathedral (Siena) - Dome interior.jpg|Kupularen barruko ikuspegia.
Fitxategi:Altar, Duomo, Siena, Italy.jpg|Aldare nagusia.
Fitxategi:Duomo di Siena.Strage degli Innocenti (detail 1).jpg|Errugabeen hilketa, Bibliako eszena lurreko marmolezko titakadura.
Fitxategi:Siena cathedral floor cities.jpg|Lurreko titakadira lana, Siena eta inguruetako hiriak.
Fitxategi:Siena.Duomo.pulpit03.jpg|Pulpitua, Nicola eta Giovanni Pisano-ren lana.
Fitxategi:Michelangelo.St Peter.Duomo di Siena.jpg|San Paulo, Michelangeloren eskultura .
Fitxategi:Duccio Maestà.jpg|*La Maestà*, Duccio Dibuoninsegnarena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Castelluccio di Noto

**Castelluccio di Noto** Sirakusako probintziako toki arkeologiko bat da, Noto eta Palazzolo Acreide udalerrien artean. Castelluccioko kultura homonimoari eman zion izena.

## Azalpena 
Paolo Orsi arkeologoak aurkitu zuen tokia, eta hau K.a. XIX. eta XV. mendeen artean datatu zen, beraz, italiako Brontzeko lehen aldian. Adituek habitatutako eskualdeen planoa identifikatu dute, irteera harrokatsu batean kokaturik, gotortutako akropoli moduko bat eta nekropolia.

Nekropoliak *grotticella* artifizialezko 200 hilobi baino gehiago ditu, malda handiko *Cava de la Signora* harrobietako hormetan induskaturik. Harrigarriena *Printzearen hilobia* da, zeinen egitura lau sasipilarez eratuta dagoen.

Tokian, zeramikazko materia ugari aurkitu da, gaur egun Sirakusako Paolo Orsi Museo Arkeologikoan. Honetaz gain, agertu dira brontzezko aurkikuntzak eta hilarriak, espiralezko sinboloekin.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* NICOLETTI, Fabrizio Nicoletti (2000): ''Indagini sull'organizzazione del territorio nella facies di Castelluccio,* in Sicilia Archeologica, 98. zbk.
* VOZA, Giuseppe: *Nel segno dell'antico*, Arnaldo Lombardi Editore, 
* TUSA, Sebastiano: *La Sicilia nella preistoria,* Sellerio editore, 

## Ikus, gainera 
* Casteluccioko kultura
* Monte Grande (Palma di Montechiaro)
* Polizzelloko gune arkeologikoa
* Thapsosko kultura
* Italiako historiaurrea
* Italiako antzinako herriak
* Siziliako historiaurrea
* Sizliako antzinako herriak

## Kanpo estekak 
* *Tokiko orria*, in hermes-sicily.com. 2019.05.21ean kontsultaturik
* *Il villaggio preistorico di Castelluccio ed i suoi dintorni*, in lafrecciaverde.it. 2019.05.21ean kontsultaturik
* *Tokiko iruditegia'', in siciliafotografica.it. 2019.05.21ean kontsultaturik
* Piccolo, Salvatore (2018). Bronze Age Sicily. Ancient History Encyclopedia. 2019.05.21ean kontsultaturik.
* Zinema 2019.05.21ean kontsultaturik.
Migel Tellagorri (literatur pertsonaia)

**Migel Tellagorri**, Pio Baroja euskal herritar idazleak sortutako literatur pertsonaia bat da. 1908ko *Zalakain abenturazalea* eleberrian agertzen da.

Martin Zalakain protagonistaren aiton-osaba da. Martin eta Inazia Zalakain anai-arreben babeslea ere bada.

Fisikoki, gorpuzkera meharra, sudur handi eta kako itzurakoa, ile grisa eta begi grisak dauzka. Izaeraz, eroskoa, alaia, lagunen laguna eta nahiko oldarkorra.

## Ikus gainera 
* Zalakain abenturazalea

## Kanpo estekak
Siongo jakintsuen protokoloak

***Siongo jakintsuen protokoloak***, , *Protokoly Sionskij Mudretsov*, ustezko juduen nagusitasun globala lortzeko saiakera deskribatzen duen testu antisemita bat da. Beren helburua juduen aurkako pogromak justifikatzea izan zen.

1902an San Petersburgo hirian lehenbizikoz argitaratu zire eta Okhrana polizia sekretu tsaristaren faltsifikazioa lirateke.

Naziek batzutan testuak juduek aurka egiteko eraili zituzten. Gerora, eta baita gaur egun ere, j

Testuan ustezko "Siongo jakintsuen" batzarren transkipzioak dira. Jakintsu hauen planen artean munduko herrialde guztietako masoneria eta mugimendu komunistaz bereganatzea litzateke, botere mundialaz jabetzeko azken helburuaz.

Protokoloak aro garaikideko argitalpen antisemita ezagun eta hedatuenak dira.

## Kanpo estekak
Natalia Lacunza

**Natalia Lacunza Sanabdón** (Iruñea, 1999ko urtarrilaren 10a) nafar abeslaria, 2018an Operación Triunfo saioan parte hartu zuena.

2018an Operacion Triunfon akademiara sartu aurretik, komunikazio audiobisuala ikasten ari zen unibertsitatean. Bere izen artistikoa Elian Bay da, bere abeslari gustukoenean oinarrituta, hau da, James Bay. Telecinco-ko La Voz programan agertu zen baina ez zuen arrakastarik izan.

Abeslaria izateaz gain, gitarra, biolina eta pianoa jotzen ditu. Bere bizitzan zehar, estilo klasikoa, garaikidea eta modernoa ikasi ditu.

Programan zehar hainbat artista famatuen abestiak abestu ditu, esaterako: Rosalia, Beret, Lady Gaga, Sia, Coldplay, Bunbury, Soft Cell, Zara Larsson, Britney Spears…

2019ko Eurovisionera joateko parte-hartzaile bat izan zen *Nadie se salva* eta *La clave* kantekin.

Bere erreferenteak James Bay, Amy Winehouse, The XX, Billie Eilish eta Rosalia izan dira.
Peter Carl Fabergé

**Peter Carl Fabergé** (, Karl Gustavovitx Fabergé; San Petersburgo, 1846ko maiatzaren 30agreg./maiatzaren 18ajul. - Lausana, 1920ko irailaren 24a) errusiar bitxigilea izan zen, ezaguna Fabergé arrautzegatik.

Bere aita zen Baltikoko alemaniar jatorria zuen eta bere ama daniarra zen. Bere arbasoak Frantziatik ihes egindako higanotak ziren. 1882an familiaren negozioaz arduratu zen eta negozio tradizionala bihurtu zen negozio artistikoa. Bere lanak asko gustatu zitzaizkien tsarrei, sarbidea Kremlinen lanei erraztu zietenei. Tsarrak pazko arrautza bat eskatu zien tsarinarentzat urtero.

1918an boltxebikeek Fabergé Etxea nazionalizatu zuten. Peter Carlek ihes egin zuen Alemaniara eta Suitzara gero, hil zen tokian.
Jodie Comer

**Jodie Marie Comer** (1993ko martxoaren 11) aktore britainiarra da. Villanelle hiltzailearen rolean aritu zen *Killing Eve* (2018-2022) telesailean; aktore onenaren British Academy Television Saria irabazi zuen horri esker. Horrez gain, ezaguna da baita ere *My Mad Fat Diary* telesailean Chloe Gemell eta *The White Princess-en* eta Elizabeth York izateagatik.

## Bizitza 
Comer 1993an sortu zen Liverpoolen. Aita kirol terapeuta da eta Everton FC-rako lan egiten du, eta ama Merseytravel-en aritzen da.

Comer Liverpool-en hazi zen eta St Julie's Catholic High School-en ikasi zuen. Tokiko antzerki jaialdi bat irabazi zuen bakarrizketa bat eginda, eta bakarrizketa horrek ondoren bere antzerki irakaslearen arreta piztu zuen eskolan. Hala, BBC Radio 4ko antzerki baterako proba bat egin zuen, eta paper hura izan zen bere lehendabiziko lana.

Comer en telebista ibilbidea 2008an hasi zen *The Royal Today* telesailean, *The Royal-en* spin-off batean. Horren ondoren telesail hauetan azaldu zen: *Holby City*, *Doctors*, *Silent Witness*, *Casualty*, *Law &amp;amp; Order: UK*, *Vera* eta *Inspector George Gently.* Geroago paper garrantzitsuak izan zituen *Justice*, *Remember Me* eta *My Mad Fat Diary* telesailetan.

## Aktibismoa 
2018ko irailean Comer Stand Up to Cancer-i sostengua adierazteko bideo batean agertu zen. Tyred ere babesten du; Tyred Erresuma Batuko bide segurtasunerako kanpaina bat da, eta bere helburua autobusetako pneumatiko zaharrak debekatzea da.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miki Núñez

**Miguel Nuñez Pozo** (Terrassa, Bartzelona, 1996ko urtarrilak 6) **Miki** bezala ezaguna, abeslari kataluniarra da.

Espainiako abeslari bat da, 2018.urtean Operación Triunfoko hamargarren edizioan parte hartu zuen, 6. postuan geratu zen eta geroztik abeslari bezala ezaguna da. Espainiako ordezkaria izan da 2019. urteko Eurovision jaialdian, “La venda” abestiarekin.

## Biografia 
Terrassan, Bartzelonan, jaio zen 1996eko urtarrilaren 6an. Bere aita eta amak betidanik babestu zuten bere pasioa. Gitarra eta pianoa jotzen hasi zen. Handitzean gainkarga eduki zuen baina hori aldatzeko zerbait egitea erabaki zuen. Lehen hezkuntzako irakaskuntza ikasi zuen Bartzelonako unibertsitatean. Urte askotan, musikako irakaslea izan zen akademia batean.

## Ereduak 
Bere talde gustukoenak, Dub Inc, The Cat Empire eta Muse dira. Bere lehen kontzertua, ”La Pegatina” izan zela adierazi zuen eta talde honek, bere Eurovisioneko kanta konposatu zuen.

## Ibilbidea 
Nazioartean ezagutzera eman baino lehen, Dalton Bang taldearen abeslaria izan zen, 1970eko hamarkadako abestiak bertsionatu zituen eta 2018ko udan Katalunian ibili zen.

### Operación Triunfo eta Eurovision 
2018an, Mikik Operacion Triunfoko hamargarren denboraldian parte hartu zuen.

Edizio horretako parte hartzaile bakarra izan zen bi aldiz saioko gogokoena izatea lortu zuena; El patio eta Una lluna a l’aigua abestiekin. Programaren historiako lehena izan zen katalanez abesti bat abesten (''Una lluna a l'aigua*, Txarango taldearena). Semifinalean eliminatu zuten, 6. postuan geratuz.

2019ko Eurovisionera joateko hautagaia izan zen bi abesti desberdinekin. *Nadie Se Salva* Natalia Lacunzarekin eta *La venda* abestiarekin. 2019ko urtarrilaren 20ean *La Venda'' hautatua izan zen. 2019ko maiatzaren 18an ospatu zen Eurovision jaialdia Tel Aviven. 26 herrialdeetatik 26. abestu zuen eta 22. postuan geratu zen.

## Kanpo estekak
Cozzo Busonè

**Cozzo Busonè ** Raffadaliko (Agrigento) muino bat da. Horretan nekropoli bat aurkitu zen, labe itxurako hilobiak zituena eta ganbara motako beste bi hilobi ere. Hauetan harrizko eta zeramikazko objektuak agertu dira.

## Nekropolia 
Eneolitoko bi ganbara-hilobi eta *grotticellazkoak* ehortzeko ziren.
Bestalde, 1967ko indusketa arkeologikoetan aurkitu ziren zenbait harrizko tresna eta errekako harri-koskorrekin egindako bi idolo txiki, *Busonèko venusak* izenekoak. Gaur egun Agrigentoko Eskualdeko Museo Arkeologikoan daude.. Dirudienez, ugalkortasunezko jainkosa eta Ama-lurra irudikatzen zuten.

Elezahar arabiar baten arabera, zazpi urtean behin, ilargi beteko gauetan, mendia zabaltzen da, barruko urrezko txanponak eta mota guztietako aberastasunak erakutsiz. Elezaharrak abesti bat du ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xi'ango meskita handia

'''Xi'ango meskita handia''' (), Xi'an hirian dagoen meskita da, Txinan dagoen handiena. Ming dinastiaren garaian eraiki zen hiriko auzo musulmanean. Hui etniak (Txinako etnia musulmanak) errezutarako erabiltzen duen meskita nagusia da.

## Izenak 
*Huajue meskita* () izenaz ere ezagutzen da Huajue kalean kokaturik dagoelako, eta *Ekialdeko meskita handia* () ere bai, Xi'ango beste meskita baten (Daxueixi) ekialdean dagoelako.

## Historia 
Zetaren Bidea jarraituz musulmanak Xi'anera iristen hasi ahala hauentzako meskita eraikitzeko erabaki zuten Txinako enperadoreek. Hasiera batean Tanmingsi eta Huihui Wanshansi meskitak 742 urtearen inguruan altxatu ziren Tang dinastiaren garaian, baina Xi'ango meskita handi hau Hongwu enperadoreak eraiki zuen XIV. mendean, Ming dinastiaren hasieran. Konplexura sartzeko atea Qing dinastiak altxatu zuen.

1956 urtean Shaanxi probintziako eremu historiko eta kulturala bihurtu zen eta 1988an nazio mailako izendapena hartu zuen.

## Deskribapena 
Bost patio eta inguruan 20 eraikin baino gehiago dauzka meskita handiaren konplexuak eta guztira 12.000 metro koadroko azalera hartzen du.

Patio bakoitzak monumentu bat dauka erdian eta guztiak lotzen dituen bidearen ingurua lorategiz mugatuta dago. lehenengo patioak Qing dinastiaren ate monumentala dago, bigarrenean Mi Fu eta Dong Qichang kaligrafoen estela bana, hirugarrenean pagoda oktogonala dago (minaretea) eta laugarrenak Fenixaren pabiloia du.

Meskita Handiak txinako arkitektura tradizionala eta funtzionalitate islamikoa konbinatzen ditu. Honen erakusgarri da ipar-hego ardatza feng shui-aren arabera antolaturik dagoela baina meskita Mekara begira dagoela. Meskitan dauden idatzi guztiak arabieraz eta txinerazko alfabetoan idatzita daude.

Errezutarako eraikina egurrezkoa da eta turkesa kolorezko sabaia du. Atarian bost ate eta sei zutabe ditu eta balaustradadun harrizko plataforma baten gainean ezarrita dago.

## Iruditegia 

Irudi:Xian Great Mosque 02 (5459203992).jpg|Qing dinastiako atea.
Irudi:1 great mosque xian 2011.JPG|Fenixaren pabiloia.
Irudi:Xian Great Mosque 06 (5459181188).jpg|Minaretea.
Irudi:Xian 2006 6-60.jpg|Eraikin nagusia.
Irudi:Xian Mosque6.jpg|Patioak lotzen dituen ardatza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak