Vasilija Vukotić

**Vasilija Vukotić** () Janko Vukotić serdarraren alaba bakarra eta bi seme-alabetatik zaharrena zen. Vukotić serdarra Balkanetako Gerretan eta Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen, Montenegroko estatua eta armada 1916an erori ziren arte. Mojkovac-eko guduan parte hartu zuen emakume bakarra izan zen.

## Haurtzaroa eta gaztaroa 
Vasilija Vukotić 1897an jaio zen Čevon, Vukotić familia ospetsuan. Bere aita, Janko, Petrović errege-etxearen ahaidetasuna zuen. Bere jatorriari esker , Cetinjeko Errusiar Institutuan hezi ahal izan zen, Maria Fyodorovna Romanov Errusiako enperatrizak sortutakoa. Montenegroko ehun neska onenekin batera, serbieraz, errusieraz eta frantsesez ikasi zuen eta irakasle eta hezitzaile lanbiderako prestatu zen. Hala ere, gerrak eten egin zituen bere bizitza baketsua eta hezkuntza.

## Balkanetako Gerretan parte hartzea 
1912ko urriaren 8an, Montenegroko Erresumak gerra deklaratu zion Otomandar Inperioari, eta horrela hasi zen Lehen Balkanetako Gerra . Abertzaletasun espirituan hezia, orduan hamabost urteko Vasilija, bere ama Milicarekin batera, erizain gisa boluntario gisa aritu zen frontean. Gerrako lehen egunetik, gudu garrantzitsu guztietan parte hartu zuen bere amarekin batera.

## Lehen Mundu Gerra 
Lehen Mundu Gerra hasi zenean, Vasilijaren 12 urteko anaia gazteagoa, Vukašin, ez zen oraindik armadan sartzeko adin nagusikoa. Vasilijak gerrako esperientzia pixka bat zuenez, aitak ordenantza gisa hartu zuen. Lepa Gagunak pertsonalki helarazi zizkien bere aginduak eta aginduak menpeko unitateei eta komandanteei. Emakume bakarra zenez, eta serdarraren alaba, gerlarien artean gogokoena zen, batez ere bere ausardia, noblezia eta ausardia direla eta. Haiekin batera, Mojkovac-eko guduan parte hartu zuen, non Montenegroko soldaduek Serbiako armadaren atzera egitea defendatu zuten, Albania iparralderantz atzera egiten ari zena. Gudutik bizirik atera ondoren, Vasilijak une heroiko eta hunkigarrien testigantza zehatza utzi zuen:

## Heldutasun urteak eta zahartzaroa 
Montenegro kapitulazioaren ondoren, bere senide guztiak preso hartu zituzten, Vasilijak Niko Martinović doktorearekin ezkondu zen, Nikšicen medikua zenarekin. Han, haren laguntzarekin, gerrako oharrak bildu zituen. Baina herrialdea askatu ondoren ere, Petrović eta Karađorđević dinastien aldekoen arteko borrokak ez ziren eten. Matxinada asko izan ziren, eta bidelapur batzuk urteetan ezkutatu ziren basoetan, herritar garrantzitsu asko xantaiatuz eta hilz. Horietako batek, Dušan Roganovićek, Niko Martinović doktorea hil zuen gauez 1926an, Nikšicen erdian. Horrela, Janko Vukotić serdarraren alaba alargun geratu zen. Hilketa hau nork egin zuen jakin zenez, saria agindu zitzaion harrapatzen zuenari. Vasilija alargunak 50.000 dinar eskaini zizkion senarraren hiltzailea hiltzen zuen edonori, eta 100.000 dinar agintariei bizirik entregatzen zion edonori. Janko Vukotić serdarraren familiak 30.000 dinarren saria ere agindu zuen. Interesgarria da, estatuaren sariaz gain, Mostarreko Banku Musulmanak ere 50.000 dinarren kopuru handia eskaini zuela, Niko Martinović doktorearen hiltzaileak Herzegovinan ere krimen batzuk egin baitzituen. Hiltzailea 1927an segada batean hil zuten.

Urte batzuk geroago, Vasilijak aitaren lagun minenarekin, Blaž Vrbica jeneralarekin, ezkondu zen. Denbora batez Kragujevacen bizi izan ziren, non Vasilija "Zorka Printzesa" Emakumeen Elkarteko presidentea zen. Vasilijak hainbat elkartetan lan egin zuen eta erakunde humanitarioei lagundu zien. Geroago Belgradora joan zen bizitzera bere senarrarekin.

Vrbica jenerala hil ondoren, Vasilijak bizitza bakarti eta erretiratua bizi izan zuen Belgradoko bere apartamentuan, Majke Jevrosime kaleko 11. zenbakian. Oso heziketa handikoa eta errusieraz eta frantsesez ondo moldatzen bazen ere, Vasilijak ez zuen inon lan egin. 1977ko azaroaren 20an hil zen, laurogeita bat urte zituela. Vukotić familiaren hilobian lurperatu zuten Belgradoko Hilerri Berrian . Ez zuen ondorengo zuzenik utzi. Bere anaia, Vukašin Vukotić kapitaina, Alexander Karađorđević erregearen laguntzailea izan zen.

Salonika Frontean ez egon arren, Antonije Đurić kronikagileak bere kontakizunak "*Women of Salonika Speak*" liburuan sartu zituen, Mojkovac-eko guduak Serbiako armadarentzat izan zuen garrantziagatik.

## Gogorarazleak 
Emakumeen rola Lehen Mundu Gerran "Burdinezko Gerlariak - Emakume Boluntarioak Lehen Mundu Gerran" monodraman ere jorratzen da, 2014ko abenduan Serbiako Historia Museoan antzeztua, "Serbia 2014" erakusketaren programaren barruan. Monodrama honek Lehen Mundu Gerran gerlari, erizain boluntario edo giza laguntzaile gisa parte hartu zuten emakumeen testigantzak jasotzen ditu. Testigantza ugarien artean, Vasilija Vukotićen istorioa dago. Monodrama Jelena Milek antzeztu, zuzendu eta idatzi zuen. Testua jatorrizko erregistroetan, benetako adierazpenetan eta emakume gerlari espezifikoen biografietako zatietan oinarrituta sortu zen.

Jelena Milak Vasilija Vukotić pertsonaia ere bizia eman zion "Junak Đevojka" monodraman, eta osorik ikus daiteke YouTuben.

## Kanpo estekak