open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hego-mendebaldeko Nekazaritza Eremua (Gasteiz)

**Hego-mendebaldeko Nekazaritza Eremua** Arabako Gasteiz hiriburuko hego eta mendebaldeko nekazal kontzejuek osatutako elkarte bat dat. Eremua honako 15 kontzejuk osatzen dute:

* Aretxabaleta
* Ariniz
* Berroztegieta
* Gaztelu
* Eskibel
* Gardelegi
* Gometxa
* Lasarte
* Lermanda
* Margarita
* Mendiola
* Monasterioguren
* Subilla Gasteiz
* Zuhatzu
* Zumeltzu

Kontzeju edo herri hauetako batzuk XIII. mendean udalerriari batu zitzaizkion Gasteizko antzinako herriak dira, Gaztelu, Gardelegi, Mendiola edo Lasarte kasu.

Beste batzuk, aldiz, XIV. mendean Alfontso XI.a Gaztelakoak udalerriari lagatakoak dira: Aretxabaleta, Berroztegieta, Gometxa, Lermanda, Monasterioguren, Subilla Gasteiz, Zuhatzu Gasteiz eta Zumeltzu.

Azkenik, Ariñiz Ermandadea (Ariñiz, Eskibel eta Margarita) osatzen zuten herriak daude, 1923. urtean Gasteizera batu arte berariazko udalerri izan zena.

Eremu honetan Jundizko Industrialdea dago.

## Kanpo estekak
Cynisca

***Cynisca*** Amphisbaenidae familiako narrasti genero bat da. Afrikako erdialdean eta mendebaldean bizi dira.

## Espezieak 
* *Cynisca bifrontalis* (Boulenger, 1906)
* *Cynisca degrysi* (Loveridge, 1941)
* *Cynisca feae* (Boulenger, 1906)
* *Cynisca gansi* Dunger, 1968
* *Cynisca haugi* (Mocquard, 1904)
* *Cynisca kigomensis* Dunger, 1968
* *Cynisca kraussi* (Peters, 1878)
* *Cynisca leonina* (Müller, 1885)
* *Cynisca leucura* (Duméril & Bibron, 1839)
* *Cynisca liberiensis* (Boulenger, 1878)
* *Cynisca muelleri* (Strauch, 1881)
* *Cynisca nigeriensis* Dunger, 1968
* *Cynisca oligopholis* (Boulenger, 1906)
* *Cynisca rouxae* Hahn, 1979
* *Cynisca schaeferi* (Sternfeld, 1912)
* *Cynisca senegalensis* Gans, 1987
* *Cynisca williamsi* Gans, 1987

## Kanpo estekak
Mesaspis

***Mesaspis*** Anguidae familiako narrasti genero bat da. Mexikon eta Erdialdeko Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Mesaspis antauges* (Cope, 1866)
* *Mesaspis gadovii* (Boulenger, 1913)
* *Mesaspis juarezi* (Karges & Wright, 1987)
* *Mesaspis monticola* (Cope, 1878)
* *Mesaspis moreletii* Bocourt, 1871
* *Mesaspis viridiflava* (Bocourt, 1873)

## Kanpo estekak
Ipar-mendebaldeko Nekazaritza Eremua (Gasteiz)

**Ipar-mendebaldeko Nekazaritza Eremua** Arabako Gasteiz hiriburuko hego eta mendebaldeko nekazaritza kontzejuek osatutako elkarte bat dat. Eremua honako 23 kontzeju eta 3 auzok osatzen dute:

* Amarita
* Andetxa
* Arangiz
* Aztegieta
* Krispiña
* Eztarroa
* Foronda
* Gamarra
* Gamarragutxia
* Gobeu
* Gereña
* Otobarren
* Otogoien
* Legarda
* Lopida
* Martioda
* Mendiguren
* Mendoza
* Miñao
* Miñaogutxia
* Erretana
* Uribarri Dibiña
* Ihurre

Gainera, horiei kontzejuetatik kanpo dauden 2 herrixka hauek ere batu behar zaizkie:
* Artatza Foronda
* Mandoia

Herri hauetako batzuk antzinatik Gasteizko eskumenean zeuden, XIV. mendearen erdialdera Alfontso XI.a Gaztelakoak Gasteizi eman baizizkio, Amarita, Krispiña, Gamarra, Gamarragutxia, Gobeu, Miñao, Miñaogutxia eta Erretana kasu.

Gainontzeko herri edo kontzejuak XX. mendean Gasteizek bereganatu zituen arte independenteak izan ziren. Bereganatze edo batasun hori gauzatu aurretik honako udalerriak osatu zituzten: **Mendoza** (Mendoza eta Eztarroa); **Oto** (Otobarren, Otogoien eta Martioda) eta **Foronda** (Aztegieta, Foronda, Andetxa, Artatza Foronda, Arangiz, Mandoia, Mendiguren, Gereña, Lopida, Lermanda, Uribarri Dibiña eta Ihurre).

Eremu honetan daude Gasteiz-Foronda aireportua, Forondako kuartela eta Arabako Teknologia Parkea.

## Kanpo estekak
Daniar kirol poni

**Daniar kirol ponia**, (, Dansk Sports Ponyavl, DSP) bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina eta ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da. Tamaina handiko ponia da, zaldiketarako oso egokia. Daniar kirol poniaren hiru mota daude, tamainaren arabera sailkatuak.

Arrazaren garapena soilik azken hiru hamarkadetan eman da Danimarkan, zeren eta bertan, zaldiketarako, ospetsuagoak ziren Islandiar ponia zein Noruegako zaldiak.

## Arrazaren historia 
Arrazaren elkarte ofiziala 1976.en urtean sortu zuten arraza bultzatu eta hedatzeko. Poni arraza hau sortutako zaldia da Connemarako poniak, New Forest poniak, galesdar poni mota ezberdinak eta bereziki arabiar zaldiak erabiliz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Arrazari buruzko artikuloa

## Argazki galeria
Alatornioko armarria

175px|eskuinera|Alatornioko armarria
**Alatornioko armarria** (finlandieraz, *Alatornion vaakuna*) Finlandia ipar-mendebaldean zegoen Alatornio udalerriaren ikur nagusia zen.

Armarria 1952. urtean sortu zuen Olof Eriksson artistak eta bere helburua, bertan agertzen diren irudiekin, aspaldiko udalerriaren bereizgarriak adieraztea izan zen; hain zuzen, martxoaren 4an, udalerriko udabaltzak ikur ofizialtzat hartu zuen, eta Barne Ministerioak, aldiz, urteko bereko maiatzaren 7an onartu zuen. Zuzen horizontal batek bi zatitan banatzen du armarria: goiko eremua eta behekoa. Goikoan, zilarrezko atzealdearen gainean, gora apuntatzen ari den arku urdina dago; honek Alatornioko natura basatia irudikatzen du. Beheko eremuan, aldiz, zelai urdinaren gainean, ezkerrera begira dagoen izokin zilarkara dago; izan ere, arrainarekin, margolariak arrantzak herrian izan duen garrantzia adierazi nahi izan zuen, Torne ibaiak eta bertako izokin preziatuek ezinbesteko pisua izan baitute udalerriaren historian .

Azkenean, armarriak bere ofizialtasuna galdu zuen Alatornio eta Karunki udalerriek Tornio hiriarekin bat egin zuten urtean, 1973an, alegia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alatornio
* Tornio
* Lappiko armarriak

## Kanpo estekak
Karunkiko armarria

175px|eskuinera|Karunkiko armarria
**Karunkiko armarria** (finlandieraz, *Karungin vaakuna*) Finlandia ipar-mendebaldean zegoen Karunki udalerriaren ikur nagusia zen.

Armarria 1955. urtean sortu eta urtarrilaren 31n onartu zuen udalbatzak udalerriko ikur gisa (Barne Ministerioak hurrengo urteko urtarrilaren 28an). Ahti Hammar helsinkiar artistak sortu zuen eta, bertan agertzen diren irudiekin, Hammarrek aspaldiko udalerriaren natura eta historia adierazi nahi izan zituen. Atzealde berdearen gainean, ezkerrera begira dauden hiru izokin zilarkara daude, isats eta hegats gorriak dituztenak; ezkerraldean, hain zuzen, goitik behera zabaltzen den eta ertzean lau uhin dituen zerrenda zilarkara dago. Arrainek arrantzak historian zehar Karunkin izan duen garrantzia irudikatzen dute, eta zerrenda zilarkarak, aldiz, Torne ibaiaren nagusitasuna .

Azkenean, armarriak bere ofizialtasuna galdu zuen Karunki eta Alatornio udalerriek Tornio hiriarekin bat egin zuten urtean, 1973an, alegia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Karunki
* Tornio
* Lappiko armarriak

## Kanpo estekak
Kemijärviko armarria (1960-1972)

175px|eskuinera|Kemijärviko armarria
**Kemijärven kauppalako armarria** (finlandieraz, *Kemijärven kauppalan vaakuna*) Finlandia iparraldeko Kemijärvi hiriaren ikur nagusia izan zen 1960 eta 1972 urte bitartean.

Armarria 1959. urtean sortu zen, bi urte lehenago, Kemijärvi udalerria bitan zatitu ondoren. Hain zuzen, ordura arte ikur ofiziala izandako armarria Kemijärven maalaiskunta edo landa-herriak bereganatu zuen, eta Kemijärven kauppala edo hirigunearentzat, Ahti Hammar helsinkiar artistak armarri berri bat sortu behar izan zuen. Zelai gorriaren gainean, gurutzatuta dauden zilarrezko bi xafla hegodun daude. Hain zuzen, Hammarrek, irudiekin, hiriaren bi bereizgarri nagusiak adierazi nahi izan zituen: alde batetik, hastapenetik ekonomiaren muina izan den basogintza eta, bestetik, Kemijärvi aintzira; izan ere, hegoek aintzira gainean flotatzen zuten enborrak irudikatzen dituzte. Azkenean, armarriak 1960ko azaroaren 25ean eskuratutako ofizialtasuna galdu zuen 1973. urtean; alegia, Kemijärven kauppala edo hiriguneak eta Kemijärven maalaiskunta edo landa-herriak bat egin zuten urtean .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kemijärvi
* Kemijärviko armarria
* Lappiko armarriak

## Kanpo estekak
Monopeltis

***Monopeltis*** Amphisbaenidae familiako narrasti genero bat da. Afrikan aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Monopeltis adercae* Witte, 1953
* *Monopeltis anchietae* (Bocage, 1873)
* *Monopeltis capensis* Smith, 1848
* *Monopeltis decosteri* Boulenger, 1910
* *Monopeltis galeata* (Hallowell, 1852)
* *Monopeltis guentheri* Boulenger, 1885
* *Monopeltis infuscata* Broadley, 1997
* *Monopeltis jugularis* Peters, 1880
* *Monopeltis kabindae* Witte & Laurent, 1942
* *Monopeltis leonhardi* Werner, 1910
* *Monopeltis luandae* Gans, 1976
* *Monopeltis perplexus* Gans, 1976
* *Monopeltis remaclei* Witte, 1933
* *Monopeltis rhodesiana* Broadley, Gans & Visser, 1976
* *Monopeltis scalper* (Günther, 1876)
* *Monopeltis schoutedeni* Witte, 1933
* *Monopeltis sphenorhynchus* Peters, 1879
* *Monopeltis vanderysti* Witte, 1922
* *Monopeltis welwitschii* (Gray, 1865)
* *Monopeltis zambezensis* Gans & Broadley, 1974

## Kanpo estekak
Rovaniemiko armarria (1930-2005)

175px|eskuinera|Rovaniemiko armarria
**Rovaniemen kauppalako armarria** (finlandieraz, *Rovaniemen kauppalan vaakuna*) Finlandia iparraldeko Rovaniemi hiriburuaren ikur nagusia izan zen 1930 eta 2005 urteen bitartean.

Armarria Väinö Tiger muhostarrak diseinatu zuen eta Rovaniemiko udalbatzak 1930eko apirilaren 14an ikur nagusi izendatu zuen. Atzealde azurraren beheko aldean zilarrezko muino bat dago, gainean, zilarrezko koroa duen "R" hizki gotikoa duena. Tiger artistak, bertan agertzen diren objektuekin, hiriaren bereizgarri nagusiak irudikatu nahi izan zituen; hala nola, Rovaniemi historian zehar hotzetik eta beste hainbat gaitzetik babestu duen Ounas muinoa; ipar argiak, koroa osatzen duten izpien bidez; eta hiriaren izenaren lehenbiziko "R" hizkiaren bitartez. Armarri hau 2005 urtera arte izan zen hiriaren ikur ofiziala, Rovaniemen maalaiskunta edo landa-herriak eta Rovaniemen kauppala edo hiriguneak bat egin, eta lehengoaren armarria udalerri sortuberriaren ikur nagusi bihurtu zen arte .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Rovaniemi
* Rovaniemiko armarria
* Lappiko armarriak

## Kanpo estekak
Dos Hermanas (argipena)

***Dos Hermanas*** izenak adiera zenbait ditu:

* Dos Hermanas, Sevillako herria;
* ***Dos Hermanas***, Euskal Herrian, gaztelaniaz ondorengoei deitzeko:
** Aralarko Bi Haizpeak izeneko haitzartea;
** Kodesko mendilerroko Bi Ahizpak izeneko harkaitzak;
* Dos Hermanas, Málagako auzoa;
* Dos Hermanas, Guadarramako mendia;
AC Omonia

260px|thumb|GPS Stadiuma.
**AC Omonia** (grekeraz Αθλητικός Σύλλογος Ομόνοια Λευκωσίας, "Athletic Club Omonia Nicosia") Zipreko futbol talde onenetakoa da, Nikosia hiriburukoa. 20 aldiz irabazi du Zipreko futbol liga eta beste 14 aldiz Kopa.

## Historia 
1926an APOEL sortu zuten Nikosiako greziar abertzaleek eta Zipre Grezian barneratzea amesten zuen jendearen erreferentziazko futbol taldea izatea nahi izan zuten.

1948an ordea taldeak telegrama bat bidali zion Greziako Atletsimo Amateurraren Federazioari zorionduz Greziako Gerra Zibila bukatu izanagatik. Taldeko ezkertiarrek oso gaizki hartu zuten eskutitza bidali izana eta taldetik atera eta klub berria sortu zuten, *Omonia Nikosia FC*. Ordutik talde bien arteko harremanak txarrak izan dira. Gainera Omonia talde hobea izan zen APOEL baino, batez ere 70 eta 80. hamarkadetan izan zuen nagusitasun erabatekoarengatik. 1972 eta 1989 artean Omoniak 14 liga irabazi zituen eta APOELek hiru baino ez. Hura izan zen noski Omoniaren "urrezko aroa". 1990. hamarkadan apalago ibili ziren talde biak.

XXI mendearen hasieran Omoniak hiru liga eta lau kopa lortu zituen, baina ondoren APOELen itzalean egotea egokitu zaio, azken urteetan bereziki. 2013-14 denboraldian Miguel Angel Lotina euskalduna izan zuen entrenatzaile baina emaitza txarren ondorioz ez zuen denboraldia bertan amaitu. Hamarkada batez titulurik eskuratu gabe izan ondoren 2021ean Liga eta 2022an Kopa irabazi ditu.

## Uniformea 
Historikoki kolore berdea eta zuria erabili ditu uniformean, berdea nagusitu bada ere.

## Palmaresa 
### Zipren: 54 
* Liga (21): 1961, 1966, 1972, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1987, 1989, 1993, 2001, 2003, 2010, 2021.
* Kopa (16): 1965, 1972, 1974, 1980, 1981, 1982, 1983, 1988, 1991, 1994, 2000, 2005, 2011, 2012, 2022, 2023.
* Zipreko Superkopa (17): 1966, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1987, 1988, 1989, 1991, 1994, 2001, 2003, 2005, 2010, 2012, 2021.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Omoniak euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Bi Ahizpak (argipena)

**Bi Ahizpak** edo *Bi ahizpak* izenak adiera zenbait ditu:

* Bi Ahizpak, Kodesko mendilerroko harkaitzak.
* *Bi ahizpak*, Jean Mixel Bedaxagarren abestia.
* Bi Haizpeak, Aralarko harkaitzak, Irurtzungo udalerrikoak (Nafarroa Garaia), batzuetan (etimologia oker baten eraginez) *Bi Ahizpak* deituak.
Luca della Robbia

**Luca della Robbia** (Florentzia, 1399/1400 aldean – Florentzia, 1482) Pizkundeko italiar eskultore, zeramikagile eta zilargina izan zen.

## Bizitza eta lanak 
Luca della Robia Florentzian jaio zen 1400 aldean. Ghiberti edo Nanni di Banco izan zituen maisuak, adituen ustez. Estilo gozoa eta lasaia erabili zuen. Terrakota beirakararen teknika asmatu eta obra txiki zein handietan erabili zuelako da, batez ere, ezaguna.

Della Robiaren lehenengo obra ezaguna, eta ospetsuena, *Cantoria* da (1430), Florentziako katedraleko kantarien pulpitua. Donatellok egindakoaren bikia da, eta beste lan batzuetan ere jardun zuten biek batera. Della Robiaren pulpituak marmolezko erliebe bikainak ditu. Metopa grekoen antzera moldatu zuen obra hau, eta panel elkarretatik berezietan zehar banatu zituen kantari eta musikarien erliebeak. Donatellok erabili zuen espazioaren kontzeptu bertsua erabili zuen, beste zenbait obratan bezala (adibidez, Florentziako katedraleko sakristia berriko atean), baina ez da haren dinamismoaren arrastorik ikusten. Izan ere, Della Robiak konposizioaren oreka bilatu zuen eta oso obra neurritsuak egin zituen.

Materialei dagokienez, terrakota erabili zuen batez ere (marmola baino merkeagoa eta lantzen errazagoa baitzen) eta bere obrak babesteko eta dotoretzeko esmalte beirakarak erabili ohi zituen. Horrek aukera ematen zuen pintura, eskultura eta arkitektura elkarri uztartzeko, eta horrela lortu zuen garai hartako artisten helburu nagusietako bat, hau da, artearen sintesia lortzea. Della Robiak teknika horri jarraituz egin zituen hainbat eta hainbat obra txiki, Ama Birjinaren eta Haurraren irudiak batez ere, eta ospe handia lortu zuen bere lantegiak. Baina, Luca della Robiak beste lan handiago batzuetan ere erabili zuen teknika hura, adibidez Peretolako Santa Maria elizako ziborioan, Pazzi kaperako tondoetan, etab.

Luca hil ondoren haren iloba Andreak jarraitu zuen osabaren lantegian lanean, eta terrakota beirakararen teknika industrializatu zuen arren, artelan bikainak osatu zituen hark ere, Florentziako Errugabeen ospitaleko (italieraz: *Spedale degli Innocenti*) erliebeak esaterako).

## Iruditegia 

Fitxategi:Cantoria di luca della robbia.JPG|Florentziako katedrelako cantoria bat, harrian.
Fitxategi:Luca della robbia, michelozzo, maso di bartolomeo e altri, porte della sagrestia delle messe, 1445-77, 17 agostino.jpg|Brontzezko ateak, Florentziako katedralean.
Fitxategi:Cappella pazzi, cupoletta con stemma pazzi.JPG|Kupula baten barnea, apainketa zeramikoa.
Fitxategi:Pistoia, san giovanni fuorcivitas, visitazione di luca della robbia 1445 ca. 02.JPG|Pistoiako lan bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anorthosis Famagusta FC

**Anorthosis Famagusta FC** (grekeraz Ανόρθωσις Αμμοχώστου, "Anorthosis Ammochostou") Zipreko futbol talde onenetakoa da, Famagusta hirikoa, baina Turkiak 1974an Zipreren iparraldea inbaditu zuenetik Larnakan du egoitza. 13 aldiz irabazi du Zipreko futbol liga eta beste 14 aldiz Kopa.

## Historia 
Zipreko futbol talde zaharrenetakoa da, 1911ean sortu baitzen. Greziar abertzaleek sortu zuten eta hasieran izaera politiko nabaria izan zuen.

Futbolari dagokionez bi sasoi on izan ditu. Lehenengoa 50. hamarkadan, 1950 eta 1964 artean 6 Liga eta 4 Kopa eskuratu baitzituen. Bigarrena 1995ko Liga eta Kopa garaipenarekin hasi zuen eta oraindik ere Zipreko talde indartsuenetakoa izaten jarraitzen du Nikosiako APOEL eta Omoniarekin batera.

Azken tituluak 2007ko Kopa eta Superkopa eta 2008ko Liga ditu.

## Palmaresa 
### Zipren: 31 
* Liga (13): 1950, 1957, 1958, 1960, 1962, 1963, 1995, 1997, 1998, 1999, 2000, 2005, 2008.
* Kopa (11): 1949, 1959, 1962, 1964, 1971, 1975, 1998, 2002, 2003, 2007, 2021.
* Zipreko Superkopa (7): 1962, 1964, 1995, 1998, 1999, 2000, 2007.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Anorthosisek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Mesobaena

***Mesobaena** Amphisbaenidae barruan sailkatutako narrasti genero bat da. Hego Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Mesobaena huebneri* Mertens, 1925
* *Mesobaena rhachicephala'' Hoogmoed, Pinto, Da Rocha & Pereira, 2009

## Kanpo estekak
Labanda

**Labanda** (izen zientifikoa, *Lavandula*) generoa Lamiaceae familiako bere usain eta zaporeagatik balio espezie kulinario handikoa, erabilita zein botika edo bestelakoetan.

## Espezieak 
* *Lavandula × alportelensis* P.Silva, Fontes & Myre
* *Lavandula angustifolia* Mill.
* *Lavandula antineae* Maire
* *Lavandula aristibracteata* A.G.Mill.
* *Lavandula atriplicifolia* Benth.
* *Lavandula bipinnata* (Roth) Kuntze
* *Lavandula bramwellii* Upson & S.Andrews
* *Lavandula buchii* Webb & Berthel.
* *Lavandula × cadevallii* Sennen
* *Lavandula canariensis* (L.) Mill.
* *Lavandula × cavanillesii* D.Guillot & Rosselló
* *Lavandula citriodora* A.G.Mill.
* *Lavandula coronopifolia* Poir.
* *Lavandula dentata* L.
* *Lavandula dhofarensis* A.G.Mill.
* *Lavandula erythraeae* (Chiov.) Cufod.
* *Lavandula galgalloensis* A.G.Mill.
* *Lavandula gibsonii* J.Graham
* *Lavandula hasikensis* A.G.Mill.
* *Lavandula × intermedia* Emeric ex Loisel.
* *Lavandula lanata* Boiss.
* *Lavandula latifolia* Medik.
* *Lavandula × limae* Rozeira
* *Lavandula × losae Sánchez Gómez, Alcaraz & García Vall.
* *Lavandula macra* Baker
* *Lavandula mairei* Humbert
* *Lavandula maroccana* Murb.
* *Lavandula minutolii* Bolle
* *Lavandula multifida* L.
* *Lavandula nimmoi* Benth.
* *Lavandula pedunculata* (Mill.) Cav.
* *Lavandula pinnata* Lundmark
* *Lavandula pubescens* Decne.
* *Lavandula qishnensis* Upson & S.Andrews
* *Lavandula rejdalii* Upson & Jury
* *Lavandula rotundifolia* Benth.
* *Lavandula saharica* Upson & Jury
* *Lavandula samhanensis* Upson & S.Andrews
* *Lavandula setifera* T.Anderson
* *Lavandula somaliensis* Chaytor
* *Lavandula stoechas* L.
* *Lavandula sublepidota''* Rech.f.
* *Lavandula subnuda* Benth.
* *Lavandula tenuisecta* Coss. ex Ball
* *Lavandula viridis'' L'Hér.

## Kanpo estekak
Zer duzu, Nuria?

***Zer duzu, Nuria?*** Gloria Llobetek idatzitako ipuina da. Bi familien bizitzak lotzen ditu, bata Nuriaren familia (bere gurasoak bananduta daude) eta bestea Daviden familia (bere ama hil dena). Nuriak ez du begi onez ikusten bere ama eta Francesc (Daviden aita) elkarrekin bizitzea eta horrexegatik, gatazka sortzen da haien artean. Azkenean, ordea, egoera onartzen bukatzen du.

## Pertsonaia nagusiak 
* Nuria: liburuaren protagonista da eta nahiko nahastuta dago, noraezean.
* Nuriaren ama: emakume banatua da eta Francesekin harreman berri bat hasten du.
* David: Francesen semea da, hasiera Nuria gorrotatzen du, baina gero Nuriarekin maitemintzen da.
* Nuriaren aita: Nuriaren aita banatuta dago eta Mercerekin hasten du harreman berri bat.
* Mariona: Nuriaren arreba txikia da.
* Toni: Nuriaren anai nagusia da.
* Francesc: Daviden aita da eta nuriaren amarekin harreman berri bat hasten du.

## Bibliografia 
ELKARLANEAN S.L., 1996. 

## Kanpo estekak
Zipreko futbol liga

**Zipreko futbol liga** (grekeraz ''Πρωτάθλημα Α' Κατηγορίας*) Zipren jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. 1934an abiatu zen eta APOEL, Omonia eta Anorthosis dira txapelketa gehien irabazi dituzten taldeak.

## Historia 
Britainiarrek ekarri zuten futbola Ziprera XX mendearen hasieran, baina eskoletan baino ez zen jokatzen, harik eta 1911an Anorthosis Famagusta FC taldea sortu zen arte. Berehala eratu ziren talde gehiago ere eta 1932an Liga abiatu zen, hasieran ez-ofizial gisa eta 1934-35 denboraldian lehenengo txapelketa ofizala jokatu zen, *Pancypriot'' izenarekin.

2006-07 denboralditik aurrera 14 taldek hartzen dute parte lehen mailan. Denek elkarren aurka jokatu ondoren azken biak jeitsi eta gainontzeko hamabiak launako taldetan sartzen dira sailkapenaren arabera. A taldeko lau taldeek elkarren aurka jokatzen dute eta aurrez lorturiko puntuei berriak lortuz erabakitzen da txapelduna. C taldean aldiz azkena gelditzen denak maila galtzen du.

## Podiuma 
## Palmaresa 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

## XXI mendeko ligak 
* ¹ 2020ko martxoan COVID-19 pandemiaren erruz Liga bertan behera gelditu zen eta txapeldunik ez izendatzea erabaki zen.
* ² 2023-24 denboraldian elkarren artean jokaturiko partidetako puntuek erabaki zuten txapelduna; APOELek 8p eta Larnakak 2p.

## Garaipenak 
### Taldeka 
### Hirika 
## Ikus, gainera 
* Zipreko futbol kopa

## Kanpo estekak
Petsamoko armarria

175px|eskuinera|Petsamoko armarria
**Petsamoko armarria** (finlandieraz, *Petsamon vaakuna*) Finlandia ipar-ekialdeko muturrean zegoen Petsamo probintziaren eta udalerriaren ikur nagusia zen.

Tartuko Itunaren bidez, 1920. urtean, Petsamo eta beste hainbat lurralderen jabetza Finlandiaren esku gelditu zen; horrela, Petsamo herrialdeko hamargarren probintzia bihurtu zen. Probintzia sortuberriaren armarria Eric O. W. Ehrström helsinkiar artistak sortu zuen 1920an; atzealde beltzaren gainean, urrezkoak diren hiru bakailao burugabe daude, ezkerrera begira daudenak. Hain zuzen, arrainekin, Ehrströmek arrantza industriaren garrantzia irudikatu nahi izan zuen, Petsamoko ekonomiaren oinarria zena. Dena den, 1921. urtean hamargarren probintzia Lappi probintziaren barneko udalerri izatera pasa zen, eta armarriak bere ofizialtasuna galdu zuen. Hala eta guztiz ere, udalerriaren ikur nagusi moduan jokatzen jarraitu zuen, azkenean, Jarraipenaren Gerraren eta 1947ko Parisko Itunaren ondorioz, Petsamo lurraldea SESBren esku gelditu zen arte .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Petsamo
* Petsamo (probintzia)
* Lappiko armarriak

## Kanpo estekak
APOEL FC

[thumb|260px|[UEFAko Txapeldunen Liga|Txapeldunen Ligako partida, 2006an.]]
thumb|260px|APOELen armarriaren mosaikoa.
**APOEL FC** (izen osoa *Athletikos Podosferikos Omilos Ellinon Lefkosias*, grekeraz Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Όμιλος Ελλήνων Λευκωσίας, "Nikosiako Greziarren Athletic Futbol Kluba") Zipreko futbol talde onena da palmaresari dagokionez, Nikosia hiriburukoa. 28 aldiz irabazi du Zipreko futbol liga eta beste 21 aldiz Kopa.

## Historia 
APOEL 1926an sortu zuten *POEL* izenarekin, zeina *Podosferikos Omilos Ellinon Lefkosias*-en siglak den, hau da, "Nikosiako Greziarren Futbol Kluba" esan nahi duen. Izan ere sortzaileak greziar abertzaleak baitziren eta Zipre Grezian barneratzea amesten zuen jendearen erreferentziazko futbol taldea izatea nahi zuten. 1927an egin zen asanbladan futbolaz aparte beste kirol batzuk ere jorratzea erabaki zuten, izan ere jokalariak beraiek korrikalari onak ere bai baitziren, horregatik gehitu zitzaion Athletic hitza izenari, *APOEL* bihurtuz.

Berehala lortu zituen emaitza onak, 30. hamarkadan Zipreko talde indartsuena izan baitzen 1936 eta 1940ko liga guztiak irabaziz.

1948an taldeak telegrama bat bidali zion Greziako Atletsimo Amateurraren Federazioari zorionduz Greziako Gerra Zibila bukatu izanagatik. Taldeko ezkertiarrek oso gaizki hartu zuten eskutitza bidali izana eta taldetik atera eta klub berria sortu zuten, Omonia Nikosia FC. Ordutik talde bien arteko harremanak txarrak izan dira. Gainera Omonia talde hobea izan da APOEL baino, batez ere 70 eta 80. hamarkadetan izan zuen nagusitasun erebatekoarengatik. 1972 eta 1989 artean Omoniak 14 liga irabazi zituen eta APOELek hiru baino ez.

90. hamarkadatik hona berriz APOEL nagusitu zaio Omoniari eta gaur egun biak diren arren palmaresik onenak dituzten talde zipretarrak, APOEL da nagusi.

Europako txapelketetan izandako emaitzarik onena 2012an lortu zuen APOELek, Txapeldunen Ligako final laurdenetara iritsi baitzen. Real Madrilek kanporatu zuen Nikosian 0-3 eta Bernabeun 5-2 irabaziz.

## Uniformea 
Kolore urdina eta horia ditu. Urdinak Grezia irudikatzen du eta horiak Bizantzio.

## Palmaresa 
### Zipren: 64 
* Liga (29): 1936, 1937, 1938, 1939, 1940, 1947, 1948, 1949, 1952, 1965, 1973, 1980, 1986, 1990, 1992, 1996, 2002, 2004, 2007, 2009, 2011, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2024.
* Kopa (21): 1937, 1941, 1947, 1951, 1963, 1968, 1969, 1973, 1976, 1978, 1979, 1984, 1993, 1995, 1996, 1997, 1999, 2006, 2008, 2014, 2015.
* Zipreko Superkopa (14): 1963, 1984, 1986, 1992, 1993, 1996, 1997, 2002, 2004, 2008, 2009, 2011, 2013, 2019.

### Nazio artean: 0 
#### Txapeldunen Liga 
* final laurdenak 2012an.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
APOEL taldeak kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Godofredo Bouillongoa

**Godofredo Bouillongoa** (; Baisy-Thy edo Boulogne-sur-Mer, 1060 aldean – Jerusalem, 1100eko uztailaren 18a) Behe Lorrenako dukea (1082-1095) eta gudaria izan zen. Mosa eta Rhin inguruko zaldunak Lehenengo Gurutzadara eraman zituen. Jerusalem hartu ondoren (1099), errege hautatu zuten eta “Hilobi Santuko prokuradore” titulua hartu zuen.

## Erreferentziak
Balduin III.a Jerusalemgoa

**Balduin III.a Jerusalemgoa** (Jerusalem,  – Beirut, 1163ko otsailaren 10a) Jerusalemgo erregea izan zen. Balduin II.aren biloba, Bigarren Gurutzadan hartu zuen parte. Melisenda amarekin liskarretan aritu zenez, Bizantziar Inperioaren laguntza behar izan zen. Nur al-Din Mahmudekin borrokan ibili zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Portobello Road

**Portobello Road** Ingalaterrako Londres hiriburuko Notting Hill auzoko kale bat da, hain zuzen ere, Kensington eta Chelsea barrutian dago, hiriaren mendebaldean. Notting Hill auzoa hegoaldeti iparraldera zeharkatzen du, gutxi gorabehera Ladbroke Grove kalearekin paraleloki. Berta, larunbatetan Portobello Road Market kale-azoka egon ohi da, Londresko kale-azoka ospetsuenetako bat dena, bigarren eskuko jantzi eta zaharkinen salerosketa puntu garrantzitsua izateagatik ezaguna. 1996tik abuztuero kale honen inguruan Portobelloko Zinemaldia ospatu ohi da.

1999an kale honetan *Notting Hil* filma filmatu zen.

## Portobello gaur egun 
Portobello Road kaleko ospea ez da bere kale-azokan bakarrik oinarritzen. Kale honetan munduko kultura eta herrialde askotako jendea bizi da, honek auzoa kosmopolita eta bizi-bizia bilakatzen du. Bertako Arkitektura koloretsuak ere paper garrantzitsua jokatzen du, bai eta kaleak bere ibilbidean zehar dituen jira-bira eta birhurguneek ere, hurbileko eremuetako kale-egitura antolatuagoarengandik ezberdintzen dutelarik. Viktoriar Aroko terrazas eta dendak nagusi dira, eskura dagoen edozein zirrizku aprobetxatuz, kaleari intimitate ukitu bat emanez. Portobelloko Adiskide Elkarteak kalearen dinamismoa bizirik mantentzen saiatzen dira, aldameneko eremuetan ohikoak diren kate handietako denda nahiz merkatalgune handien etorrera saiestuz.

[thumb|250px|ezkerrera|[Portobello Road Market kale azoka.]]

## Kanpo estekak
Balduin I.a Jerusalemgoa

**Balduin I.a Jerusalemgoa** edo **Balduin I.a Edesakoa**, jaiotzez **Balduin Boulognekoa** (; Behe Lorrena, 1058 aldean – Al-Arish, 1118ko apirilaren 2a), Jerusalemgo lehen erregea izan zen. Godofredo Bouillongoaren anaia, Lehen Gurutzadan hartu zuen parte. Edesako kondea ere izan zen.

## Erreferentziak
Kensington Gardens

**Kensington Gardens** edota **Kensington Lorategiak** Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen parke bat da. Westminster Hiria eta Kensington eta Chelsea barrutien artean kokatua dago, Central London barrutia eta Hyde Parken mendebaldean. Behinola, Kensington jauregiko lorategiak izan ziren. 111 hektareako azalera du.

## Historia 
Hasiera batean Hyde Parken mendebaldeko eremua izan zen baina 1730 urtean Serpentine aintzira egin zenean Carolina erreginak parke biak banatu egin zituen. Henry Wise eta Charles Bridgemanek lorategiak diseinatu zituzten urmael biribil bat, hainbat etorbide eta lorategi holandar bat eraikiz. Parkearen iparraldean lorategi italiarrak ezarri ziren.

Kensington inguruko lurraldea nekazal eremua izan zen 1851eko Erakusketa Unibertsala bertan egin zen arte. Ordurako eraiki ziren hainbat monumentu daude bertan, hala nola Albert Memoriala, Serpentine Gallery eta Speke's monument.

## Iruditegia 

Irudi:Kensington Palace from across Long Water.JPG|Kensington parkea eta atzealdean Kensington jauregia.
Irudi:Italian Garden fountains.jpg|Italiar iturriak.
Irudi:London Serpentine Bridge from East.jpg|Serpentine zubia.
Irudi:London Kensington Gardens The Long Water.jpg|Serpentine antzira.
Irudi:20110606 London 96.JPG|Serpentine Galleries.
Irudi:Kensingtonpalacesnow.jpg|Neguan.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokiak:
** 15px Queensway
** 15px Lancaster Gate
** 15px Knightsbridge

## Kanpo estekak
Malicorne (musika taldea)

**Malicorne** folk-rock musika talde frantses ospetsua izan zen. Haien aktibitateek 1974 eta 1986 artean mundu osoan oihartzun handia izan zuten, bereziki Frantzian eta Kanadan. Taldearen sortzaileak Gabriel Yacoub, Marie Yacoub, Laurent Vercambre eta Hughes de Courson izan ziren. Mundu osoan 2 milio disko baino gehiago saldu dute; guztien artean ziur aski ezagunena 1976an kaleratu zuten *Almanach* izenburukoa izan zen. Euskal folk-musikan eragin handia izan zuen talde honek.

## Diskografia 
* *Malicorne 1* (aka "Colin") (1974)
* *Malicorne 2, Le Mariage anglais* (1975)
* *Almanach* (1976)
* *Malicorne 4* (1977)
* *Quintessence* (1977) 1974-1977ko abestien bilduma
* ''L'extraordinaire tour de France d'Adelard Rousseau* (1978)
* *En public* (1978). Montrealeko Kasinoan grabatutako diska.
* *Le bestiaire* (1979)
* *Balançoire en feu* (1981)
* *Les cathédrales de l'industrie* (1986)
* *Légende, deuxième époque* (1989). 1978-1986ko kanten bilduma.
* *1996 en musique* (1989). A capella interpretatutako kanten bilduma.
* *Marie de Malicorne* (2005). Marie Yacoubek interpretatuko kanten bilduma.
* *2011 en musique'' (2011). CD eta DVD. La Rochellen egin zen kontzertu bereziaren grabazioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Malicorne taldea You Tuben.
*  Elkarrizketa bat.
*  Gabriel Yacouben web orria.
Balduin V.a Jerusalemgoa

**Balduin V.a Jerusalemgoa** (Jerusalem, 1177ko abuztua – *ibidem*, 1186ko abuztua) Jerusalemgo erregea izan zen. Balduin IV.aren iloba eta ondorengoa izan zen. Oso gaztea zenez, Raimundo III.a Tripolikoa erregeorde moduan aritu zen.

## Erreferentziak
Mystery Men

**Mystery Men** (euskaraz *Gizon Misteriotsuak*) 1999ko Kinka Usher frantziar zinema zuzendariaren umorezko superheroi filma bat da. Bertan, William H. Macy, Ben Stiller eta Hank Azaria aktoreek nahiko xelebreak diren eta inongo superbotererik ez duen superheroi hirukote galtzaile bat antzeztu zuten.

Filmak superheroien generoa eta topikoak umore eta ironiaz ez ohiko ikuspuntu batetik jorratzen ditu.

## Argumentua 
Gizaseme zintzo, prestu eta langileen bizilekua den Champion City hiri populatu eta zaratatsuan, edozein gizon arruntak superheroi bilakatzea amets egin dezakeen lekua da. Roy (Ben Stiller) txatartegi batetako etorkizunerik gabeko lan batean dabilen gizon bat da, Jeffrey (Hank Azaria) bere amarekin bizi eta egun osoz bere logelatik atera gabe bizi den gizon bat da, Eddiek (William H. Macy) bere familiaren babesa izatea amesten du, baina bere semeek iseka eta emazteak errieta egiten dio. Egunez denak ohikoa eta arrunta dirudi, baina gauez Roy, Jeffrey eta Eddie hirukotea kaleetan superetsaien bila doazen Mr. Haserrekoi, Raja Urdina eta Palaria superherioetan bilakatzen dira, nahiz eta hiruetako bakar batek ere superbotererik ez izan.

## Aktoreak 
* Ben Stiller: Mr. Haserrekoi
* William H. Macy: Palaria
* Hank Azaria: Raja Urdina
* Kel Mitchell: Mutil Ikustezina
* Paul Reubens: Umoretxar
* Janeane Garofalo: Bolajokalari
* Wes Studi: Esfingea
* Geoffrey Rush: Casanova Frankenstein
* Eddie Izzard: Tony P.
* Prakazrel Michel: Tony C.
* Artie Lange: Gorri Handia
* Lena Olin: Anabel Leek doktorea
* Greg Kinnear: Kapitain Harrigarria/Lance Hunt
* Ricky Jay: Victor Weems
* Tom Waits: A. Heller doktorea
* Claire Forlani: Monica
* Dane Cook: Hitzontzi
* Doug Jones: Lapitz Burua
* Dana Gould: Urgarbitzaile
* Michael Bay eta Riki Rachtman: Anaikidetza Mutilak

## Kanpo estekak 
* *Mystery Men* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Peramelemorphia

**Peramelemorphia** ugaztun martsupialen ordena bat da. Bertan sailkatzen dira bizi diren martsupial gehienak.

## Kanpo estekak
Zygaspis

***Zygaspis*** Amphisbaenidae familiako narrasti genero bat da. Afrikako hegoaldean bizi dira.

## Espezieak 
* *Zygaspis ferox* Broadley & Broadley, 1997
* *Zygaspis kafuensis* Broadley & Broadley, 1997
* *Zygaspis nigra* Broadley & Gans 1969
* *Zygaspis quadrifrons* (Peters, 1862)
* *Zygaspis vandami* (Fitzsimons, 1930)
* *Zygaspis violacea* (Peters, 1854)

## Kanpo estekak
Grease (filma)

***Grease*** (euskaraz *Koipea*) 1978ko Randal Kleiser estatubatuar zinema zuzendariaren amodiozko musikal filma bat da. Jim Jacobs eta Warren Caseyren *Grease* musikalean oinarritua dago. Bertan, John Travolta, Olivia Newton-John, Stockard Channing eta Jeff Conaway aktoreek antzeztu zuten.

Filma estreinatu eta berehala, mundu osoan sekulako arrakasta izan zuen. Bertako abestiak belaunaldiz-belaunaldi abestuak direlarik. 1982an *Grease 2* izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
1959ko uda. Sandy (Olivia Newton John) eta Danny (John Travolta) nerabeek oporraldian amodiozko harremana izan dute, baina oporrak amaitzen elkarbanatu egin dira. Ezustean, biak Rydell institutuan elkar topatuko dira, baina Dannyren izaera ez da lehengoa: Sandy maitemindu zuen mutil jatorra izatetik, mutil harroputz eta handiuste bat izatera igaro baita.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Grease* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Grease filmaren webgunea
Blanus mariae

***Blanus mariae*** *Blanus* generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago. Portugalen bizi dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Blanus*
* Amphisbaenidae

## Kanpo estekak 
* The Reptile Database
Balduin II.a Jerusalemgoa

**Balduin II.a Jerusalemgoa** edo **Balduin II.a Edesakoa**, jaiotzez **Balduino Rethelgoa** (; Frantzia,  – Jerusalem, 1131ko abuztuaren 21a), Jerusalemgo erregea izan zen. Godofredo Bouillongoaren eta Balduin I.aren lehengusua, musulmanen aurka borrokatu zen eta Tenpluko ordenako gudarien egoitza egiteko baimena eman zuen. Lehen Gurutzadan parte hartu zuen. Edesako kondea ere izan zen.

## Genealogia 
## Erreferentziak
Amphisbaena acrobeles

***Amphisbaena acrobeles*** *Amphisbaena* generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Amphisbaenidae
Blanus

***Blanus*** Blanidae familiako narrasti genero bakarra da, Amphisbaenia subordenean. Mediterraneo inguruko herrialde askotan bizi dira.

## Espezieak 
* *Blanus cinereus* (Vandelli, 1797)
* *Blanus mariae* Albert & Fernández, 2009
* *Blanus mettetali* Bons, 1963
* *Blanus strauchi* (Bedriaga, 1884)
* *Blanus tingitanus* Busack, 1988

## Kanpo estekak
Balduin IV.a Jerusalemgoa

**Balduin IV.a Jerusalemgoa** (1161eko uda – 1185eko martxoaren 16a), *errege legenarduna* izengoitiz, Jerusalemgo erregea izan zen 1174-1185 bitartean. Saladini nagusitu zitzaion bi aldiz (1176-1177) eta bakea egin zuen 1180an. Legenarrak jota hil zen.

## Erreferentziak
Notoryctes

***Notoryctes*** euren familiako martsupial genero bakarra da. Australian bizi diren oso espezializatutako bi ugaztun txiki dira, sator baten antzekoak bizimoduan zein itxuran. 

## Espezieak 
* *Notoryctes typhlops* Stirling, 1891
* *Notoryctes caurinus* Thomas, 1920

## Kanpo estekak
Rhineuridae

**Rhineuridae** Amphisbaenia barruko narrasti familia bat da. Ameriketako Estatu Batuetan bizi dira.

## Generoak 
* *Rhineura* Cope, 1861
eta honako genero fosilak
* *†Changlosaurus* Young, 1961
* *†Crythiosaurus* Gilmore, 1943
* *†Dyticonastis* Berman 1976
* *†Hadrorhineura* Hembree, 2007
* *†Hyporhina* Baur, 1893
* *†Jepsibaena* Vanzolini, 1951
* *†Lestophis* Marsh, 1885
* *†Listromycter* Charig & Gans, 1990
* *†Lophocranion* Charig & Gans, 1990
* *†Macrorhineura* Macdonald 1970
* *†Oligodontosaurus* Gilmore, 1942
* *†Omoiotyphlops* Rochebrune, 1884
* *†Ototriton* Gilmore & Jepsen, 1945
* *†Plesiorhineura* Sullivan, 1985
* *†Protorhineura* Hembree, 2007
* *†Pseudorhineura* Vanzolini, 1951
* *†Spathorhynchus* Berman, 1973

## Kanpo estekak
Antofagasta probintzia

**Antofagasta probintzia** () Txileko erdialdeko probintzia bat da. Antofagasta eskualdean kokatuta dago. 2012ko erroldan, 373.120 biztanle zituen.

### Komunak 
Antofagasta probintziak 4 komuna ditu.

# Antofagasta (Hiriburua)
# Mejillones
# Taltal
# Sierra Gorda

## Kanpo estekak 
*  Antofagasta gobernuaren webgunea.

## Erreferentziak eta oharrak
Jerusalemgo sinodoa

**Jerusalemgo Sinodoa** Ekialdeko Eliza Ortodoxoaren bilkura, 1672an Betleemen egin zena. Sinodorako deia Dositheosek egin zuen, Eliza Ortodoxoa katolikotasunetik eta protestantismotik bereizteko. Zirilo Lukarisen  liburua atzera bota zen eta  onartu zen ortodoxoen dotrina ofizialtzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hokkaidoko poni

**Hokkaidoko ponia**, (japonieraz: *Hokkaido washu* ;北海道和種 edo *Dosanko*; (道産子), Japoniako bertako zaldi arraza bat da. Bere jatorria uhartediko iparraldean kokatutako Hokkaido uhartean dago. Antzinako arraza da eta egun odol garbiko oso abelburu gutxi daude.

Japongo bertako zortzi zaldi arrazetatik gehienak poniak dira, Hokkaidoko Ponia, Kiso ponia, Misaki ponia, Miyako ponia, Noma ponia, Tokara ponia, Taishuh eta Yonaguni ponia.

Zaldi mota hau bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

## Arrazaren ezaugarriak 
thumb| px 300|Zaldi baten marrazki zaharra.

## Arrazaren historia 
Antza Hokkaidoko ponien arbasoak Japoniako Honshu uhartetik ekarri zituzten 1600–1867 artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
 Japoniako zaldi arrazak. Artikuloa.
### Bideoak 
Hokkaidoko poni bat zaldi-txapelketa batean

## Argazki galeria
Acrochordus

***Acorchordus*** Acrochordidae familiako narrasti genero bakarra da. Asiako hegoaldean, ekialdean, Hainanen eta Ozeanian bizi dira.

## Espezieak 
* *Acrochordus arafurae* McDowell, 1979
* *Acrochordus granulatus* (Schneider, 1799)
* *Acrochordus javanicus* Hornstedt, 1787

## Kanpo estekak
Anomalepididae

**Anomalepididae** sugeen taldeko narrasti familia bat da. Hego Amerika eta Erdialdeko Amerikan bizi dira.

## Generoak 
* *Anomalepis* Jan, 1860
* *Helminthophis* Peters, 1860
* *Liotyphlops* Peters, 1881
* *Typhlophis* Fitzinger, 1843

## Kanpo estekak
Konradino Hohenstaufengoa

**Konrado Gaztea** (Landshutetik hurbil, 1252ko martxoaren 25a – Napoli, 1268ko urriaren 29a) Jerusalem eta Siziliako erregea izan zen 1254-1268 bitartean. Konrado IV.aren semea zen eta  izenez ezagutzen zuten Italian. 1268an Karlos I.a Anjoukoak menderatu zuen. Hohenstaufen dinastiako azkena izan zen.

## Erreferentziak
Anomalepis

***Anomalepis*** Anomalepididae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerikan eta Erdialdeko Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Anomalepis aspinosus* Taylor, 1939
* *Anomalepis colombia* Marx, 1953
* *Anomalepis flavapices* Peters, 1957
* *Anomalepis mexicanus* Jan, 1860

## Kanpo estekak
Helminthophis

***Helminthophis*** sugeen barruko Anomalepididae familian sailkatutako narrasti genero bat da. Costa Rica, Panama, Venezuela eta Kolonbian bizi dira.

## Espezieak 
* *Helminthophis flavoterminatus* (Peters, 1857)
* *Helminthophis frontalis* (Peters, 1860)
* *Helminthophis praeocularis* Amaral, 1924

## Kanpo estekak
Valparaíso probintzia

**Valparaíso probintzia** () Txileko erdialdeko probintzia bat da. Valparaíso eskualdean kokatuta dago. 2002ko erroldan, 734.406 biztanle zituen.

### Komunak 
Valparaíso probintziak 7 komuna ditu.

# Valparaíso (Hiriburua)
# Viña del Mar
# Concón
# Quintero
# Puchuncaví
# Casablanca
# Juan Fernández

## Kanpo estekak 
*  Valparaíso gobernuaren webgunea.

## Erreferentziak eta oharrak
Amphisbaena trachura

***Amphisbaena trachura*** *Amphisbaena* generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Amphisbaenidae

## Kanpo estekak
Liotyphlops

***Liotyphlops*** Anomalepididae suge familiako narrasti genero bat da. Costa Ricatik Argentinara bizi dira.

## Espezieak 
* *Liotyphlops albirostris* (Peters, 1857)
* *Liotyphlops anops* (Cope, 1899)
* *Liotyphlops argaleus* Dixon & Kofron, 1984
* *Liotyphlops beui* (Amaral, 1924)
* *Liotyphlops caissara* Centeno, Sawaya & Germano, 2010
* *Liotyphlops haadi* Silva Haad, Franco & Maldonado, 2008
* *Liotyphlops schubarti* Vanzolini, 1948
* *Liotyphlops ternetzii* (Boulenger, 1896)
* *Liotyphlops trefauti* Freire, Caramaschi & Suzart Argolo, 2007
* *Liotyphlops wilderi* (Garman, 1883)

## Kanpo estekak
Kosme Jerusalemgoa

**Kosme Jerusalemgoa** (Jerusalem, VIII. mendea – Maiuma, Gaza, 760) bizantziar fraidea izan zen, **Hagiopolita** eta **Meloda** izenez ere ezaguna. Maiuma hiriko apezpikua izan zen, Gazan (Palestina). Liturgian oinarritutako ereserkiak egin zituen. Jaieguna, urtarrilaren 15a.

## Erreferentziak
Henrike II.a Xanpainakoa

**Henrike II.a Xanpainakoa** (Troyes, 1166ko uztailaren 29a – Akre, 1197ko irailaren 10a) Jerusalemgo erregea eta Xanpainako kondea izan zen 1192-1197 bitarteko urteetan. Hirugarren Gurutzadan parte hartu zuen. Jerusalemgo erresuma kristauko errege bihurtu zen, Elisabet Anjoukoa Amalariko I.a Jerusalemgoaren alabarekin ezkondu ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kontziliarismo

**Kontziliarismoa** Erromatar Eliza Katolikoan, kontzilioak Aita Santuaren gaineko aginpidea duela edo Aita Santuaren aginpidea murritz dezakeela dioen dotrina da. Kontziliarismoa XII. eta XIII. mendeetan izandako eztabaida baten ondorioz sortu zen; garai hartan Aita Santuaren aginpidea legeen bidez mugatu beharra zegoela zioten kanonistek.

Historian zehar kontziliarismoa indarrean ezartzeko ahalegin asko egin dira, Erdi Aroan bereziki. Kontziliarismoaren alde azaldu diren teologo nagusiak Marsilio Paduakoa (XIV. mendea) eta Gilen Ockhamgoa dira. Marsilioren arabera aitasantutza ez zen jainkozko kargua, eta Gilen Ockhamgoaren ustez, eliza osoa da jainkozkoa edo fedeari buruzko hutsegitetatik libre dena, eta ez Aita Santua edo kontzilioa. Kontziliarismoak dotrina askotan eragina izan du, galikanismoan besteak beste.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tokara poni

**Tokara ponia**, (japonieraz: *Tokara-uma*, トカラ馬, edo *Kagoshima ponia*), Japoniako bertako zaldi arraza bat da. Bere jatorria Takarajima uhartean dago Kagoshima prefekturan. 

Japongo bertako zortzi zaldi arrazetatik gehienak poniak dira: Hokkaidoko ponia, Kiso ponia, Misaki ponia, Miyako ponia, Noma ponia, Taishuh eta Yonaguni ponia.

Zaldi mota hau bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

## Arrazaren ezaugarriak eta erabilera 
* Altuera. 100 eta 120 cm arteko altuera soin gurutzera. Shetland ponien antzeko tamaina beraz.
* Ilaia. Ilaiaren kolorea gaztainkara iluna da gehienbat.
* Beroaren aurrean arraza gogorra da. Zela zaldia bezala eta nekazaritza lanerako erabilia izan da, bereziki uhartean hedaturik dagoen azukre-kanaberaren inguruko lanetan.

## Arrazaren historia 
Nekazaritzako lanen mekanizazioak ekarri zuen poni arraza honen gainbera, aurkitu baino lehen ere.

Arrazaren honen "aurkikuntza" nahiko berria da. 1952.en urtean Kagoshima unibertsitateko Shigeyuki Hayashida irakasleak poni mota hau aurkitu eta deskribatu zuen Takarajima uhartean, Tokara uhartedian, eta Tokara ponia deitu zuen.
thumb|250 px|Tokara zaldiak larrean

## Arrazaren egoera 
Poni arraza honen egoera larria da, oso abelburu gutxi daudelako. Shigeyuki Hayashida irakasleak arraza aurkitu zuenean baziren 43 poni besterik ez. Kopurua apur bat emendatu da azken urtetan eta egun 107 Tokara poni daude, haiteako batzuk Kagoshimako Hirakawako zooan.
Kopurua kontutan hartuz, Equus Survival Trust elkartearen kriterioen arabera, arraza arrisku larrian dago, 300 behor baino gutxiago daudelako..

## Kanpo estekak 
 Japoniako zaldi arrazak. Artikuloa.
### Bideoak 
## Erreferentziak 
## Argazki galeria
Green Park

**Green Paro** (euskaraz *Parke Orlegia*) Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen parke bat da. Hiri honetako eraztun berdea den Londresko Errege Parkeak deritzona osatzen duten parkeetako bat da. Hyde Park eta St. James's Park artean eta Kensington Gardens eta Buckingham jauregiaren lorategien alboan dago, 19 hektarea dituelarik.

Parke honetako lursail estu bat Whitehall eta London Victoria geltokitik Kensington eta Notting Hill auzoetara doa.

## Iruditegia 

Irudi:Green Park and St. James's Park London from 1833 Schmollinger map.jpg|Green Park eta St. James's Parken oinplanoa 1833an.
Irudi:Green Park, London, England.jpg|Green Parkeko lorategia.
Irudi:Canada Gate - Green Park, London England.jpg|Canada Gatea atea.
Irudi:BuckinghamPalaceGreenPark.jpg|Buckingham jauregia Green Parketik ikusita.

## Kanpo estekak 
* Green Parkeko webgunea
Speaker's Corner

'''Speaker's Corner'* (euskaraz *Hizlariaren Txokoa*, literalki *Hizlariaren Izkina*) Ingalaterrako Londres hiriburuko Hyde Park parkeko izkina edo txoko bat da. Teorian, usadioaren arabera eta jendearen ustearen arabera ere, edozein hiritar edo pertsonak publikoan edozein gaitaz hitzaldia emateko askatasuna du, betiere poliziak haren hitzaldiak legea urratzen ez duela ziurtatzen den bitartean. Halere, praktikan polizia tolerantea eta irekia izatera derrigortua dago, entzuleen kexa edota hizlariaren hizkera iraingarria baldin bada bakarrik parte hartu edota hitzaldia mozten duelarik.

Hyde Parkeko txokoaz gain, Londresko beste hainbat lekutan ere *Speakers' Corners'' direlakoak ere badaude, adibidez: Finsbury Park, Clapham Common, Kennington Park eta Victoria Parken, bai eta munduko beste herrialde batzuetan ere, bereziki mundu anglosaxoian.

## Beste herrialde batzuk 
### Austràlia 
Speakers' Corner, Sydney hiriburuko *The Domain* parkean.

### Canadà 
Speakers' Corner, Kanadako Regina (Saskatchewan) hirikol Wascana aintziraren iparraldeko ertzean.

### Països Baixos 
Speakers' Corner, herbehereraz *Spreeksteen*, Amsterdameko Oosterpark.

### Singapur 
Speakers' Corner, 2000ko irailaren 1an gobernuak Parc Hong Lim parkean ezartzea baimendua.

### Trinitat i Tobago 
Speakers' Corner, Woodford Square, Port of Spain.

## Bibliografia 
* *The Speakers* (1964), egilea: Heathcote Williams
* ''A Summer in the Park - A Journal of Speakers' Corner'' (2004). egila: Tony Allen, hitzaurrea: Ken Campbell

## Kanpo estekak 
*  The Speakers' Corner web site - Hyde Parkeko bideoak eta irrati emanaldiak dituen webgunea
*  Hyde Park Union: Documentary about Speakers' Corner - Bideoa, YouTube
*  Tony Allenen webgunea, Speakers' Cornerreko egutegia ikusgai dagoelarik
*  Arxius d'àudio i fotografies del Speakers' Corner de 2005
* Hyde Parkeko ''Speakers' Corner'' txokoaren argazkiak Flickr webgunean - Irudiak
*  Woodford Squareko historia
*  Spreeksteeneko webgunea - Herbeheerateako Speakers' Corner txokoaren irudiak ikusgai