open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buztan

start=0|thumbtime=48|thumb|Nola eta noiz galdu zuen gizakiak **isatsa**?
**Isatsa** edo **buztana** animalia askoren bizkarrezurra amaitzen den luzakina da. Errain-hezur edo kokzixaren baliokidea da ugaztun, narrasti eta hegaztietan. Ornodunen ezaugarria den arren, badaude isatsa antzeko luzakina duten zenbait ornogabe ere (eskorpioiek, kolenboloek, barraskiloek eta bareek).

## Galeria 

File:Scorpion tail.jpg|Eskorpioia
File:Queue glyptodon museum dijo.jpg|Gliptodontea (*Glyptodon asper*)
File:Lactoria cornuta (cola).006 - Aquarium Finisterrae.JPG|*Lactoria cornuta*
File:La Palmyre 041-crop.jpg|Grevy zebra (*Equus grevyi*)
File:Polo pony taped.jpg|Ponia (*Equus ferus caballus*)
File:Alligator Tail.jpg|Mississippiko aligatorea (*Alligator mississipiensis*)
File:Flusspferd Backstage.JPG|Hipopotamoa (*Hippopotamus amphibius*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oligochaeta

**Oligoketo** (**Oligochaeta**) anelidoen filum-eko izen bereko klaseko metazooez esaten da. Gorputz biribil luzexka eta eraztunez eratua izaten dute, hankarik edo beste luzakinik gabea. Hiru ordena biltzen dira klase honetan, lunbrikulidoak, moniligastridoak eta haplotaxidoak. Zizarea da klase honetako animaliarik ezagunena.

## Familiak 
* Randiellidae Erséus & Strehlow, 1986
* Naididae / Tubificidae Vejdovsky, 1884 (tartean Naidinae Ehrenberg, 1831)
* Narapidae Righi, 1983
* Opistocystidae Cernosvitov, 1936
* Dorydrilidae Cook, 1971
* Parvidrilidae Erséus, 1999
* Phreodrilidae Beddard, 1891
* Propappidae Coates, 1986
* Haplotaxidae Michaelsen, 1900
* Tiguassuidae Brinkhurst, 1988
* Lumbriculidae Vejdovsky, 1884
* Enchytraeidae Vejdovsky, 1879
* Moniligastridae Claus, 1880
* Alluroididae Michaelsen, 1900
* Syngenodrilidae Smith & Green, 1919
* Glossoscolecidae Michaelsen, 1900
* Tumakidae Righi, 1995
* Ailoscolecidae Bouché, 1969 (tartean Komarekionidae Gates, 1974)
* Sparganophilidae Michaelsen, 1918
* Microchaetidae Michaelsen, 1900
* Tritogeniidae Plisko, 2013
* Lumbricidae Claus, 1876 (tartean Diporodrilinae Bouché, 1970; Eiseniinae Omodeo, 1956; Spermophorodrilinae Omodeo & Rota, 1989; Postandrilinae Qiu & Bouché, 1998; Allolobophorinae Kvavadze, 2000 and Helodrilinae Kvavadze, 2000)
* Kynotidae Brinkhurst & Jamieson, 1971
* Hormogastridae Michaelsen, 1900 (tartean Vignysinae Bouché, 1970 and Xaninae Diaz Cosin *et al.*, 1989)
* Lutodrilidae McMahan, 1978
* Criodrilidae Vejdovsky, 1884 (tartean Biwadrilidae Brinkhurst & Jamieson, 1971)
* Almidae Duboscq, 1902
* Ocnerodrilidae Beddard, 1891 (tartean Malabariinae Gates, 1966)
* Acanthodrilidae Claus, 1880 (tartean Diplocardiinae Michaelsen, 1900)
* Octochaetidae Michaelsen, 1900 (tartean Benhamiinae Michaelsen, 1895/7)
* Exxidae Blakemore, 2000
* Megascolecidae Rosa, 1891 (tartean Pontodrilinae Vejdovsky, 1884; Plutellinae Vejdovsky, 1884 and Argilophilinae Fender & McKey-Fender, 1990)
* Eudrilidae Claus, 1880

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kokzix

**Kokzix** (, "kuku") edo **uzkorno** hominoideen bizkarrezuraren azken segmentua da. Egun bestigiala den buztanaren aztarna da. Hiru eta bost orno artean osaturik dago. Sakroarekin batera ipurtezurra osatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pubis-hezur

**Pubis-hezurra** pelbiseko hezur da, ilionarekin eta iskionarekin batera, pelbisaren hezur iliakoa osatzen duena. Koipez estalirik dago, pubis-mendiak babestuta.

Aldaka hezurraren aurrealdeko eta behealdeko zatia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kriptosporidiosi

**Kriptosporidiosia** Cryptosporidium izeneko protozooak eragiten duen gaixotasuna da. Gaitza protozoo honetaz kutsatutako ur edo janariak hartzean harrapatzen da. Gastroenteritisa eragiten du.

1993. urtean AEBetan inoiz gertatu den uraren bidez transmititutako gaixotasun baten agerraldirik larriena izan zen, Milwaukee hirian (Wisconsin). Ia 400.000 pertsonek gastroenteritis akutua izan zuten. Gaitzaren jatorrian ez zen inongo birus edo bakteriorik agertu, *Cryptosporidium parvum* protozooa baizik, hiriaren ur-hornidura sisteman sartu zena.

Gastroenteritisa eragiten duten beste eragile patogenoen antzera, gaitza gorotz-aho bidetik transmititzen da. Ur kutsatua edatean, janari kutsatuak irensterakoan, protozooa duten ur zikinetan bainatzerakoan (ibaiak, aintzirak...) eta baita harreman sexualen bidez (uzki-sexua egiterakoan) harrapatzen da gaitza. Kasu horietan guztietan protozoo patogenoa duten gaixo baten gorozkiak dira gaitza transmititzen dutenak.

Aipatu behar da Cryptosporidium-ek, beste protozoo eta bakterioen aldean, erresistentzia handiagoa duela kloroarekiko. Beraz, edateko uraren arazketa prozesuan, klorazioaz gain, sedimentazioa eta iragazketa prozesuek garrantzi handia dute eragile patogenoa erauzteko.

Esan bezala, gastroenteritis akutua eragiten du kriptosporidiosiak. Gaitza ez da larria, eta hamar egunen buruan berez sendatzen da. Beherakoak, sabeleko mina eta odolik gabeko gorozki urtsuak dira sintoma nagusiak. Hala ere, immunitate-sistema ahulduta dutenek (HIESdunek, adibidez) konplikazio larriak dituzte, beherako ugari izanik (50 inguru egunero). Ospitaletako zainketa berezien unitateetan artatu behar dira gaixo horiek.

Gaitzaren diagnostikoa gorotzaren azterketan datza (protozoo bizkarroia antzemateko) edo ELISA bitarteko frogaren bidez, protozoo patogenoaren antigenoak aurkitzeko. Tratamenduari dagokionez, kasu gehienetan ez da inongo botikarik ematen, gaixoaren birhidratazioa zaindu behar da soilik. Pertsona immunogutxituetan besterik ez dira erabiltzen azitromizina eta paramomizina bezalako medikamentuak.

## Ikus,gainera 
* 1993ko Milwaukeeko izurrite

## Kanpo estekak
Bregmaceros arabicus

***Bregmaceros arabicus*** *Bregmaceros* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bregmacerotidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bregmaceros*
* Bregmacerotidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Ilion

**Iliona** pelbiseko hezur zabal bat da, beste bi hezurrekin batera (iskiona eta pubisa) aldaka osatzen duena. Iliona aldakaren bi aldeetako goiko partean dago.

Ornodun gehienetan, tartean ugaztunetan eta hegaztietan, agertzen da baina ez arrain hezurdunetan. Narrasti guztiek iliona dute sugeek izan ezik. Hala ere, zenbait suge espeziek hezur txiki bat dute, adituen ustetan iliona dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zezidio

(*Quercus pyrenaica*) batean]]
**Zezidioa** edo **kuskuilua** intsektuen, artropodoen, nematodoen, bakterien edo onddoen eraginez, landare-organo batean sortzen den koskor edo eskrezentzia da. *Quercus* familiako zuhaitzetan (haritz, arte, artelatz, erkametz...) azaltzen direnei **kuku-sagar** deritze.

Koskorra begetalak parasitoaren presentziaz babesteko sortutako tumore onbera gisako ehuna da. Koxkor horiek landarearen meristemoetan, ehuna azkar hazten diren zeluletan sortzen dituzte, zurtoin, adaxka, kimu berri eta hostoetan eta hainbat forma har dezakete. Landarearentzat eraso edo infekzioa isolatzen du eta erasotzailearentzat eta haren larbentzat gordelekua eta elikagaia da. Intsektuek landarearen hazkundea edo zelula-banaketa azkartzen den unean, udaberrian alegia, sortarazten dituzte.

Landareetan zezidioak sortzen dituztenen artean hauek daude:
* intsektuak: zinipido listorra, hainbat diptero (Cecidomyiidae eta Tephritidae), landare-zorri eta psilidoak;
* onddoak: *Gymnosporangium*;
* bakterioak: *Agrobacterium tumefaciens*;
* birusak;
* landareak: *Viscum.*

## Galeria 

File:Maple_leaf_gall.jpg|Zezidioa astigarra hostoan
File:Diplolepis-rosae.jpg|*Diplolepis rosae* zezidioa basa larrosan
File:Andricus foecundatrix Quercus01.jpg|*Andricus fecundator*
File:Gallwespe bedient sich Eichel2.jpg|*Andricus quercuscalicis*
File:Diplolepis Quercus02.jpg|*Andricus quercuscalicis*
File:Eikengallen op mannelijke bloeiwijze.jpg|*Neuroterus albipes* forma *laeviusculus*
File:Eucalyptus gall.jpg|Zezidioa eukalipto hostoan
File:Oak Gall.jpg|*Andricus kollari*
File:Andricus lignicola - Cola-nut Gall.JPG|*Andricus lignicola* haritz kandudunean
File:Gymnosporangium_juniperii_telial_form.jpg|Gymnosporangium
File:Oak marble galls 1.JPG|Zezidioa euli baten irteera zuloarekin eta beste bat *Phoma gallorum* onddo erasoarekin
File:Red-Pea gall Cynips divisa on Oak.JPG|*Cynips divisa* haritz kandudunean
File:Oak marble gall sectioned.JPG|Zezidioak irteerako zuloarekin
File:Pineapple gall.JPG|Pineapple gall on Sitka Spruce caused by Adelges abietis.
File:Developing Pineapple Gall.JPG|Developing Pineapple pseudocone galls on Norway Spruce
File:GoldenRodGallSk.jpg|Goldenrod
File:Oakgall3800ppx.JPG|Haritza hainbat sagar-kukurekin
File:Galle.jpg|Sagar-kukuak haritzean
File:Eriophyes tilae tilae close up.JPG|*Eriophyes tiliae tiliae*
File:Gall of peach tree leaves.jpg|Zezidioak mertxika hostoan
Image:Andricus kollari - Capanne di Marcarolo.JPG|*Andricus kollari*
file:Bottle Tree Eucalyptus cypellocarpa.jpg|Zezidioa eukaliptoan
File:Gall attack.JPG|*Leptocybe invasa* eukaliptoan

## Erabilera 
Kuku-sagarrek tanino asko dituzte; hori dela eta antzinatik astringentetzat erabili izan dira, eta, batez ere, larruak ontzeko eta tinta nahiz koloratzaileak egiteko.

## Erreferentziak
Iskion

**Iskiona** (, "aldaka") pelbiseko hezur bat da, ilionarekin eta pubisarekin batera, pelbisaren hezur iliakoa osatzen duena.

Hiru zati ditu: goialdea, gorputza eta behealdea. Goialdeak azetabuluaren herena osatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loreen Etxea (Belgrad)

**Loreen Etxea** (; ; ) Josip Broz Tito (1892-1980), Jugoslaviako Errepublika Sozialisten Federazioko buruzagia (1945-1980) eta Jovanka Broz (1924-2013) senar-emazteak lurperatuak dauden mausoleoaren izena da. Belgradeko (Serbia), Dedinje auzuneko Jugoslaviako Historia Museoaren eremuan kokatzen da.

## Izenaren jatorria 
Tito 1980ko maiatzaren 4ean hil zen. Ordutik eta Jugoslaviako Errepublika Sozialisten Federazioa desagertu bitartean bere hilobia loreez estalia egon zen. Hortik datorkio "Loreen Etxea" izena.

[thumb|200px|ezkerrera|[Josip Broz Titoren hilobia mausoleoaren barruan.]]

## Historia 
“Loreen Etxea” 1975. urtean eraiki zen, Stjepan Kralj arkitektoaren egitasmo batean oinarritua. Hasiera bateko asmoa, Josip Brozen atsedenaldietarako neguko lorategi (902 m2-ko azalera) bat eraikitzea izan bazen ere, Titoren hil eta gero mausoleoan bihurtu zen. Hiru eremuk osatzen dute: erdiguneko lorategia eta albo bietako korridore paralelo zabalak. Sarbidearen beste aldean, Belgrad hiriaren ikuspegia dagoen zabalgunearen erdian, Titoren nahiari jarraikiz lurperatu zuten 1980an.
    
Jugoslaviako Errepublika Sozialisten Federazioa desagertu zenean, mausoleoa eta museoa bisitariei itxita egon zen eta guardia militarrak egiten zuen zaintza kendu zuten. Hamar urte pasatxo geroago, mausoleoa eta museoa berriz ere zabaldu ziren. Bisitari gehienak maiatzaren 25an hurbiltzen dira, Titoren jaioteguna eta iraganeko Jugoslaviako Gazteriaren Eguna ospatzera.

## Argazki galeria 

File:Tito's mausoleu entrance.JPG|Loreen Etxearen sarrera nagusia.
File:Unutrasnjost Kuce cveca.jpg|Loreen Etxearen barrualdea.
File:Kuća cveća.jpg|Loreen Etxea, museoa.
File:Grob Jovanke Broz, Kuća cveća.JPG|Jovanka Brozen hilobia.

## Ikus, gainera 
* Josip Broz Tito

## Kanpo estekak
Acarobythites larsonae

***Acarobythites larsonae*** *Acarobythites* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Acarobythites*
* Bythitidae
Erne (argipena)

**Erne** hitzak adiera zenbait ditu:

* Ertzainen Nazional Elkartasuna (ErNE), Ertzaintzako sindikatua.
* Erne (Éirne) aintzirak, Ipar Irlandako bi aintziratako sistema.
* Erne (Éirne) ibaia, Ipar Irlandako ibaia.
* Erne Integrated College, Ipar Irlandako ikastetxea.
## Ikusi ere 
* Ernai (argipena)
Tortikoli

**Tortikoli** lepoko gihar baten kontraktura da, bereziki mingarria eta lepoaren mugimendu normala eragozten duena. Arrazoi traumatiko, neurologiko eta infekziosoengatik sor daiteke.

## Kanpo estekak
El laberinto del fauno

***El laberinto del fauno*** (, ingelesezko izenburua: ''Pan's Labyrinth*) 2006ko Guillermo del Toro zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizlearen fantasiazko drama filma bat da. Bertan, Ivana Baquero, Doug Jones, Sergi López, Ariadna Gil, Maribel Verdú eta Alex Angulo aktoreek antzeztu zuten.

2006ko maiatzaren 27an Canneseko Zinemaldian estreinatu zen. Filmak 3 Oscar Sari irabazi zituen: Argazkigintza onenaren Oscar Saria (Guillermo Navarro), Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Eugenio Caballero eta Pilar Revuelta) eta Makillaje onenaren Oscar Saria (David Martí eta Montse Ribé). Bestalde, 3 BAFTA Sari eta 7 Goya Sari ere irabazi zituen.

## Sinopsia 
1944. urtea, Espainiako Gerra Zibila ondorengo garaia. Ofelia (Ivana Baquero) izeneko neskatoa eta haurdun dagoen bere ama Carmen (Ariadna Gil), Carmenen senar berria den Vidal (Sergi López) gudaroste frankistako kapitaina bidali berri duten herrixka batera bizitzera joango dira, Vidal kapitaina gizon zitala da eta ez du neskatoarengatik inongo maitasunik erakusten. Goi-karguek Vidali emandako misioa eskualde hartako mendietan ezkutaturik dauden errepublikar erresistentziako azken kideak akabatzea izango da. Filma honetako beste pertsonaia garrantzitsuak Mercedes (Maribel Verdú) giltzazaina eta Carmenen osasun kaskarraz arduratuko den medikua (Alex Angulo) izango dira. Gau batez, Ofeliak labirinto baten hondakinak aurkituko ditu, bertan fauno (Doug Jones) bat topatuko duelarik, neskatoari iragarpen harrigarria egingo dion izaki bitxia: neskatoa zinez prontzesa bat da, bere odoleko azkenekoa, eta beretarrak duela denbora askotik beraren zain daude. Erresuma magiko horretara itzuli ahal izateko, neskatoak hiru froga gainditu beharko ditu.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* filman webgunea 
* *El Laberinto del Fauno* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *El Laberinto del Fauno'' filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Gatazka kolektibo

**Gatazka kolektiboa**, Espainiako legeen arabera, langile eta enpresarien artean sortzen diren arazoak konpontzeko erabiltzen den mekanismo bat da.

## Ezaugarriak 
* Langileek zein enpresariek duten eskubide bat da.
* Komunitatearen funtzesko zerbitzuak bermatu behar dituzte.
* Ez da beharrezkoa, aurretiaz erreklamatzea.
* Derrigorrezkoa da adiskidetze aurkezpena egitea IMAC-en aurrean edo enpresa dagoen autonomi erkidegoko bitartekaritza zerbitzuan.
* Prozesua premiazkoa izango da.

## Gatazka eratzen duten elementuak 
* Mugikortasun geografikoa.
* Lan egoeran nabariak diren aldaketak.
* Gatazkak konpontzeko prozesu ez juridikoak.
* Hitzarmen kolektiboen aurkapena.

## Aurkezteko baldintzak 
Hurrengo taldeek gatazka kolektiboak aurkezteko eskubidea dute:
* Sindikatuak.
* Enpresarien elkarteak.
* Enpresariak eta langileen ordezkari legal zein sindikalak.

## Prozesua 
* Adiskidetze akordira heltzen badira, hitzarmen kolektibo baten balioa izango du.
* Adiskidetzea lortzen ez bada, epaitegi edo auzitegi egokian eskea aurkeztuko da.
* Behin epaiketaren data jarrita dagoenean, epai bakarrera, epaiak hiru egun izango ditu sententzia aurkezteko. Sententzia hau berehalakoa izango da
* Prozesuan akordio bat lortzen bada eta auzitegiari komunikatzean, eskea amaitutzat joko da.
* Erregu errekurtsoa aurkeztu daiteke hitzarmen kolektiboko sententzia baten aurka.

## Espainiar legedia 
Gatazka kolektiboa, langileen oinarrizko eskubide bat da, Langileen estatutuko 4d artikuluan jartzen duenez. Halaere, 1996ko uztailaren 18an hirualderdiko akordioa garrantzia handia dauka.

## Kanpo estekak
Oxitono

**Oxitonoa** () azentua azken silaban duen hitza da, hala nola *gorputz* eta *kartoi*.

## Ikus, gainera 
* Paroxitono
* Proparoxitono

## Kanpo estekak
Paroxitono

**Paroxitonoa** azentu nagusia azkenaurreko silaban duen hitza da. Euskaraz, halakoxeak ditugu bi eta hiru silabako hitzak oro har, hala nola *zazpi*, *eskola* eta abar.

* Oxitono
* Proparoxitono

## Kanpo estekak
Proparoxitono

**Proparoxitonoa** azentu nagusia azken hirugarren silaban duen hitza da. Euskaraz, halakoxeak ditugu lau silabako hitzak oro har; izan ere, hiru silaba edo gehiago dituzten hitzek azentu nagusia bigarren silaban izatea da arau orokorra euskaraz. Proparoxitonoak dira, adibidez, *errepide, katramila, zilipurdi* eta abar.

* Paroxitono
* Oxitono

## Kanpo estekak
Misterio (argipena)

**Misterio** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* misterio, ezezaguna, azalgaitza eta ulergaitza den zerbait,
** misteriozko zinema;
* kristautasunean, misterioa, arrazoimenetik at dagoen egia teologikoa;
* kristautasunean, **misterioak**, Jesukristoren bizitzaren eta Itun Berriko beste gertakarien irudikapen eta adierazpenak;
* misterio-kultuak, antzinako jainko batzuei egiten zitzaien kultu eta errituen multzoa,
** Eleusisko misterioak;
* misterioa, Erdi Aroko antzerki erlijioso mota bat.
Greko-erromatar (argipena)

**Greko-erromatar** adjektiboak bereziki Grezia klasikoak eta Antzinako Erromako zibilizazioek izan zituzten kultura komuna du aipagai. Erabilera zenbait ditu:
* **greko-erromatar aldia** edo antzinaro klasikoa, Mediterraneo aldean K.a. VIII. mendetik K.o. V. mendera bitarteko aldi historikoa;
* greko-erromatar mitologia, Grezia klasikoak eta Antzinako Erromak partekatu zuten mitologia;
* **greko-erromatar kultura** edo kultura klasikoa;
Beste alde batetik,
* greko-erromatar borroka, borroka-kirol bat.
Buffon (argipena)

**Buffon** izenak hainbat adiera ditu:

* Georges-Louis Leclerc, Buffongo kondea (1707–1788), frantses naturalista;
* Gianluigi Buffon (1978- ), italiar futbol atezaina;
* Buffon, Frantziako hiria.
Konkor

:*Artikulu hau animalia batzuek bizkarrean duten gantz gordailuari buruzkoa da; bizkarrezurreko deformazioa gaitzat duena beste hau da: Zifosi; deformazio hori duten pertsonak, kulturan duten pertzepzio eta irudikapenarekin batera, gaitzat dituena beste hau da: Konkordun.

[thumb|200px|**Konkorra** duen [zebu bat.]]
**Konkor** klima beroko eskualdeetako artiodaktilo zenbaitek, moldaera biologiko moduan bizkar gainean izaten duten irtengune edo goragunea da, gantz ehunaren gordailua dena. Gantz ehuna konkorrean metatzean, gorputzeko beste organoak inguratuko lituzkeen gantzik gabe geratzen dira eta horrela, beroa kanporatzeko bidea zabaltzen da, gantzak beroa atxiki egiten baitu girpuztean.
* Konkor bakarreko animaliak:
** *Camelus dromedarius*
** *Bos taurus indicus*
** *Bison bison*
** *Bison bonasus*
* Konkor biko animaliak:
** *Camelus bactrianus*
** *Camelus ferus''

## Kanpo estekak
Konkordatu

[thumb|300px|eskuinera|1933ko *Reichskonkordat*en sinadura, uztailaren 20an, Erroman. (Ezkerraldetik eskuinaldera: [Ludwig Kaas, Franz von Papen, Giuseppe Pizzardo, Eugenio Pacelli, Alfredo Ottaviani eta Rudolf Buttmann)]]
**Konkordatu** () Eliza katolikoaren eta Estatuaren arteko harremanak arautzeko eta elkarrekiko eskubide eta betebeharrak zehazteko Estatu bateko gobernuak eta Vatikanoak egiten duten hitzarmena da.

Konkordatuan hitzartutako gaiak era askotakoak izan daitezke: ekonomikoak (ondasunen egoera juridikoa, apaizek jaso beharreko lansaria, zergei buruzko legegintza); elizaren jarduerari buruzkoak (eliza barrutien mugak). Konkordatuen helburu nagusia estatuari eta elizari dagozkion auziak arautzea da: ezkontzarako legeak; erlijiozko egintzen ondorio zibilak; gizarte zibilean eta elizan eragina duten delituen zigorra; irakaskuntzako arazoak; bi erakundeek gorde beharreko jai egunak. Konkordatu nagusiak: Wormsekoa (1122) Kalisto II.aren eta Henrike V.a enperadorearen artekoa; Vienakoa (1448) Nikolas V.aren eta Federiko III.aren artekoa; Pio VII.aren eta Napoleonen artekoa (1801); eta Letrangoa (1929) Pio XI.aren eta Mussoliniren artekoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Elizak egindako herri ondarearen matrikulazioa (Espainia)

## Kanpo estekak
Hegal (igeriketa)

**Hegalak** oinetan jartzen diren plastiko edo gomazko oinetakoak dira, luzeak eta ahate oinen itxurakoak. Uretako kiroletan erabiltzen da (bodyboard , urpekaritza), uretatik azkarrago joateko edo sakonera handietara arinago sartzeko. Kirola zein den, tamaina desberdinetako hegalak erabiltzen dira, (bodyboardean hegalak tamaina txikiagokoak izaten dira urpekaritzarako baino).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konkordun

**Konkordunak** zifosi edo bizkarrezurreko arazo batengatik bizkarrean irtengune edo goragune bat duten pertsonak dira. Historian, elbarritzat jo izan dira zenbait kulturetan, eta maiz madarikatutzat ere bai. Beste kultura batzuetan berriz, sineskeria gai izan dira: Espainian, esaterako, konkordun baten konkorra ukitzeak zorte ona dakarrela sinetsi izan da.

## Kanpo estekak
Konkouré

**Konkouré** Gineako mendebaleko ibaia da, 303&nbsp;km luzea dena. Fouta Djalongo goi-ordokian du iturburua eta Atlantiko itsasoan isurtzen du ura, Sangareyako badiaren iparraldean. Ur lasterrak eta ur-jauzi ugari daude ibaian zehar. Zentral hidroelektriko garrantzitsuak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
De Havilland Comet

thumb|eskuinera|BOAC konpainiaren Comet hegazkina 1952an.
**The de Havilland DH 106 Comet** erreakzio-motordun lehen hegazkin komertziala izan zen. Hatfield, Hertfordshire, Erresuma Batuetako de Havilland-en egoitz nagusian garatu eta ekoiztu zuten Comet 1 prototipoa 1949ko uztailaren 27an. Bere garairako, bidaiarientzako ixila eta erosoa zen kabina eskeintzen zuen, eta 1952ean aurkeztu zenean arrakasta komertzial bat izateko ezaugarri guztiak betetzen zituen.
Saltzen hasi eta urte betera, istripu eta arazoak izaten hasi ziren horietako hiru hegaldi erdian eztanda egin zutelarik. Gerora frogatu zen bezala, istripu hauek garai hartan hain ezaguna ez zen materialen nekearengatik gertatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fujiko bost aintzirak

Japoniako mendi altuena den Fuji mendiaren oinarrian dagioen eremuaren izena da, Yamanashi prefeturan.

## Geografia 
100.000 biztanle inguru ditu eta 1.000 metroko garaieran dago bataz beste. Hiri handiena Fujiyoshida da, 54.000 biztanlekoa.

Izena Fuji beraren aurreko erupzioetan eratu ziren bost aintzirek ematen diote, mendiaren iparraldean kokaturik daudenak. Beste ingurune aipagarri bat Aokigaharako Jukai basoa da, Japoniako mitologian ezaguna.

## Aintzirak 
 bost aintziren artean ezagunena eta turistikoena da, bere ertzetan hotel ugari ikus daitezke. Uhartea duen aintzira bakarra da.

 Japoniako aintzira sakonenetakoa da 140 metrotako sakonera hartzen baitu. 5.000 yenetako biletetan agertzen da.

 aintziren artean turistikoki gutxien esplotatu dena da. Aokigaharako basoa dauka hegoaldeko ertzean.

 aintzira txikiena da. Bertakoek arrantza egiten dute ertzetako haitzetatik.

 aintzira handiena da eta ekialdean kokaturik dago. Japoniako hirugarren aintzira garaiena da, itsas mailatik 980 metrotara baitago. Eski akuatikoa egiten da bertan.

## Iruditegia 

Irudi:Winterkawaguchiko.jpg|Kawaguchi aintzira.
Irudi:Lake Motosu03.jpg|Motosu aintzira.
Irudi:Lake Sai from west end with Mount Fuji.JPG|Sai aintzira.
Irudi:Mt.Fuji and Lake Shojiko.jpg|Shōji aintzira.
Irudi:Mount Fuji from Lake Yamanaka 1994-12-10.jpg|Yamanaka aintzira.
Irudi:Aokigahara Forest.jpg|Aokigaharako Jukai basoa.

## Ikus, gainera 
* Fuji-Hakone-Izu Parke Nazionala

## Kanpo estekak 
*  Japan-guide.com
De Havilland

**De Havilland Aircraft Company Limited** hegazkinak ekoizten zituen konpainia bat zen, Geoffrey de Havillandek 1920an sortua. Londresko kanpoaldeko Stag Lane aerodromoan sortu zen arren, Hatfielda (Hertfordshire) aldatu zen geroago.

## Kanpo estekak
Misterio

**Misterioa** azalgaitza, ulergaitza, ezezaguna eta ezkutua den fenomeno bat da, bereziki horren azalgaiztasuna eta azalpen bat emateko ekimena nabarmendu nahi direnean, guztiz azaltzera heldu gabe. Horrela, bereziki erlijioan, fenomeno azalgaitzetan Jainkoaren presentzia frogatu nahi denean, eta fikzioan, misterioaren inguruko gorabeherak narratiba gisa hartzen direnean, erabiltzen den hitza da.

## Ikus, gainera 
* Paranormal
* Anomalia

## Kanpo estekak
Korobeiniki

thumb|Korobeiniki abestiaren partitura.

**Korobeiniki** (errusieraz Коробейники, euskaraz: *Kinkileroak*) XIX. mendeko errusiar abesti herrikoia da, bertan kinkilero bat eta neska baten arteko topaketa kontatzen da, kinkileroak neskari eskeintzen dizkion salgaien salneurri on edo merkeak neskari gortea egitearen metafora direlarik.

Errusiatik kanpora eta mundu osoan "Korobeiniki" abestia ezaguna baldin bada, zalantzarik gabe Tetris bideo-joko ospetsuaren doinua izateagatik da, maiz *Tetriseko abestia* edota *Tetriseko doinua* izenez ere ezaguna delarik.

Zinema ere filma ugaritako soinu bandetan agertu izan da, betiere errusiar edota sobietar herrialdeen inguruko gauak edo eszenak girotzeko garaian. Filma guzti horietan ezagunena, behar bada, 2000an Guy Ritchiek zuzendutako *Snatch* filma litzateke, bertan, Boris "Labana" (Rade Serbedzija) izeneko errusiar arma trafikatzailearen agerpenak abesti honen doinu mantso batez lagundurik burutzen zirelarik.

## Kanpo estekak 
* *Korobeiniki* abestiaren bertsioa entzungai
* Tetriseko doinua: Tetris bideo-jokoko *Korobeiniki* abestiaren bertsioa entzungai
Brüno (filma)

**Brüno**, filman **brüno** gisa estilizatua, 2009ko Larry Charles estatubatuar zinema zuzendariaren komedia filma bat da. Sacha Baron Cohen umoristaren *Da Ali G Show* ikuskizuneko pertsonaietan oinarritutako hirugarren filma da, aurrekoak *Ali G Indahouse* eta *Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan* filmak izan zirelarik.

## Argumentua 
Brüno (Sacha Baron Cohen) modari buruzko *Funkyzeit mit Bruno* ("Funkyaldia Brünorekin") saiotik kaleratu berria izan den austriar erreportari gay bat da, Milango Moda Asteko desfilea eten baitzuen. Giroz aldatzeko asmoz, Lutz (Gustaf Hammarsten) laguntzailearekin batera AEBtara lekualdatzea erabakiko du, bertan *"Hitlerren ondoren egon den austriar superizar handiena"* bilakatzeko asmoa baitu.

## Aktoreak 
* Sacha Baron Cohen: Brüno
* Gustaff Hammarsten: Lutz.
* Clifford Bañagale: Pau Gasoil.
* Chibundu Orukwowu eta Chigozie Orukwowu: O.J
* Josh Meyers: Kookus.
* Toby Hoguin, Roberto Clatza Alvarez, Gilbert Rosales, Thomas Rosales, Jr., eta Marco Xavier: mexikar lorazaintzaileak.
* Bono: bere burua antzeztuz.
* Sting: bere burua antzeztuz.
* Slash: bere burua antzeztuz.
* Snoop Dogg: bere burua antzeztuz.
* Elton John: bere burua antzeztuz.
* Chris Martin: bere burua antzeztuz.

## Kanpo estekak 
* *Brüno* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Brüno* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Caesio caerulaurea

***Caesio caerulaurea*** *Caesio* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Caesionidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Caesio*
* Caesionidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Liam (filma)

***Liam*** 2000ko Stephen Frears ingeles zinema zuzendariaren drama filma bat da. Bertan, Ian Hart, Claire Hackett, Anne Reid, Anthony Borrows eta Megan Burns aktoreek antzeztu zuten. Nahiz eta Liverpoolen girotua egon, filmaren istorioa James Joycek bere Dublingo haurtzaroari buruzko idatzitako istorioetan oinarrituta dago.

2000ko irailaren 4an Veneziako Mostran estreinatu zen. Filmak gaiari dagokionez garai hartan ere estreinatu eta Alan Parkerrek zuzendutako ''Angela's Ashes* ("Angelaren Errautsak") filmarekin antzekotasun handia du.

## Argumentua 
1930eko hamarkada, Erresuma Batuko Liverpool hiria. Irlandar familia katoliko apal batetako kideak bizitzaren ostopoez gain aurrera egiten saiatzen dira. Liam mutikoa, senide txikiena, oraindik eskolarara doa. Haren ama emakume maitagarria da, eta aita gizon arduratsua, Depresio Handiaren garai latzean lana izateaz erabat harro dagoena. Liamen anaiek ere euren lanaz familiari dirua ematen diote. Krisialdia hiriko portura iristean, aita lanik gabe geldituko da, eta orduan familiak langabeziaren ondorio latzak pairatu beharko ditu.
## Aktoreak 
* Ian Hart: Aitatxo
* Claire Hackett: Amatxo
* Anthony Borrows: Liam
* David Hart: Con
* Megan Burns: Teresa
* Anne Reid: Abernathy andrea

## Ikus gainera 
* *Angela's Ashes* (1999)

## Kanpo estekak 
* *Liam'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan

***Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan*** (euskaraz *Borat: Kazakhstango Nazio Loriotsu Onurarako Burututako Ameriketako Kultur Ikasketak*) 2006ko Larry Charles estatubatuar zinema zuzendariaren komedia filma da. Bertan, Sacha Baron Cohen, Ken Davitian, Luenell eta Pamela Anderson aktoreek antzeztu zuten.

Aurretik, Sacha Baron Cohen aktore eta umoristak 2002an antzeztu zuen *Ali G Indahouse* ("Ali G Etxen") filmean modu laburrean agertu zen Borat izeneko pertsonaia ardatz hartuta filmatu zen. 2009an, *Brüno* izeneko filma ere antzeztu zuen.

Erresuma Batuan Borat fikziozko pertsonaia oso ospetsua da, baina arazo politikoak ere sortu ditu, Kazakhstango enbaxadak HBO ekoiztetxeari aktorea kalera zezan eskatu zion gutuna baten bidez; bestalde, Errusia eta Sobietar Batasuneko errepublika ohietan filmak sor zitzakeen istiluak zirela eta, debekatu zen. Filmaren hasierako herrixkako eszenak Errumaniako herrixka batean filmatu ziren.

Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria eta Film onenaren Urrezko Globo Saria - Komedia edo musikalaren izendapenak jaso zituen baina ez irabazi. Aldiz, Gizonezko aktore onenaren Urrezko Globo Saria - Komedia edo musikala (Sacha Baron Cohen) irabazi zuen.

2020an *Borat Subsequent Moviefilm* jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Borat (Sacha Baron Cohen) Kazakhstango erreportari bat da. Bere herrialdeko gobernuaren aginduz, AEBetara dokumental bat filmatzera joan da eta han, AEBetan ikasitako irakaspenak bere herrialdearen onurarako dokumentalean jaso nahi ditu. Hala ere, zeregin hori ez da dirudien bezain erraza izango eta herrialde hartan bereak eta bi egiten ditu...

## Aktoreak 
* Sacha Baron Cohen: Borat Sagdiyev
* Ken Davitian: Azamat Bagatov
* Luenell Campbell: Luenell
* Pamela Anderson: Pamela Anderson

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Borat* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Borat* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Corydoras virginiae

***Corydoras virginiae*** *Corydoras* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Callichthyidae familian. Ur-gezan bizi dira, Ucayali ibaiaren arroan, Perun. Ur-tropikaletako arraina da, 22&nbsp;°C eta 26&nbsp;°C artean bizi dena.
5.1 zentimetroko bataz besteko tamaina dute.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Corydoras*
* Callichthyidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Callionymus macdonaldi

***Callionymus macdonaldi*** *Callionymus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Callionymidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Callionymus*
* Callionymidae
Nymphomaniac

**Nymphomaniac** (**NYMPH()MANIAC** idatzia; ) 2013ko Lars von Trier danimarkar zinema zuzendariaren drama erotiko filma bat da. Bertan, Charlotte Gainsbourg, Stellan Skarsgård, Stacy Martin, Shia LaBeouf, Christian Slater, Jamie Bell, Uma Thurman, Willem Dafoe, Mia Goth, Sophie Kennedy Clark, Connie Nielsen, Michaël Pas, Jean-Marc Barr eta Udo Kier aktoreek antzeztu zuten. 2013ko abenduaren 25an Danimarkan estreinatu zen.

## Argumentua 
Neguko gau hotz batean, Seligman (Stellan Skarsgård) mutilzahar jator eta atseginak Joe (Charlotte Gainsbourg) izeneko emakumea kalexka batean jipoituta topatzen du. Sligmanek Joe bere etxera eraman, emakumearen zauriak sendatu eta bere bizitzaz galdetuko dio. Joek haragikeriaz beteriko bere bizipenak kontatzen dizkion bitartean Seligmanek harretaz entzungo dio. Istorio osoa zortzi atalez osaturiko bi bildumetan banatua dago. Lehenbiziko bilduman, Joeren pertsonaia Stacy Martin aktoreak antzeztuko du, aldiz, bigarren bilduman Charlotte Gainsbourg aktoreak.

* I. Bilduma:
# «The complete angler» ('Arrantzale osoa').
# «Jerôme».
# «Mrs. H» ('H Andrea').
# «Delirium» ('Delirioa').
# «The little organ school» ('Organuaren eskola txikia').
* Volumen II:
# «The eastern & western Church - The silent duck» ('Ekialde eta mendebaldeko Eliza - Ahate mutua').
# «The mirror» ('Ispilua').
# «The gun» ('Pistola').

## Aktoreak 
* Charlotte Gainsbourg: Joe.
* Stellan Skarsgård: Seligman.
* Stacy Martin: Joe (gaztea).
* Shia LaBeouf: Jerôme.
* Jamie Bell: K.
* Christian Slater: Joeren aita.
* Connie Nielsen: Joeren ama.
* Willem Dafoe: L.
* Jesper Christensen.
* Jens Albinus: S.
* Nicolas Bro: F.
* Udo Kier: zerbitzaria.
* Shanti Roney.
* Uma Thurman: H andrea.
* Sophie Kennedy Clark: B.
* Kate Ashfield.
* Caroline Goodall.
* Saskia Reeves.
* Mia Goth: P.
* Jean-Marc Barr.
* Tania Carlin: Renée.
* Omar Shargawi.
* Severin von Hoensbroech.
* Daniela Lebang: Brunelda.

## Kanpo estekak 
* *Nymphomaniac* filmaren webgunea 
* *Nymphomaniac: I. Bilduma* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Nymphomaniac: II. Bilduma* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Nymphomaniac* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Bitartekari (argipena)

**Bitartekaritza** bi alde harremanetan jarri eta horien artean negozioak, hitzarmenak eta adostasunak bideratzeko jarduera da. Horretan diharduten agenteak **bitartekariak** dira. Zehatzago,

* finantza-bitartekaria, zeinaren bitartez aurrezleen dirua mailegu-hartzaileei mailegatzen den (bankuak, esaterako),
** burtsako artekaria, burtsan saldu eta erosteko aginduak jaso eta gauzatu egiten dituen agentea;
* familia-bitartekaritza, familiaren baitan dauden gatazkak bideratu eta konpontzeko hirugarren baten laguntza eta aholkularitza;
Beste alde batetik, honako esanahi hau ere badu:
* musikan, bitartekaria, musika-eskala bateko hirugarren nota.
Los santos inocentes (filma)

***Los santos inocentes*** (euskaraz *Santu errugabeak*) 1984ko Mario Camus espainiar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Miguel Delibes idazlearen izenburu berdineko *Los santos inocentes* eleberrian oinarritua dago. Bertan, Alfredo Landa, Francisco Rabal, Terele Pávez, Agustín González eta Juan Diego aktoreek antzeztu zuten.

Filma Extremadurako Mérida, Zafra eta Alburquerque udalerrietan filmatu zen.

Canneseko Zinemaldian Aktore onenaren saria (Alfredo Landa eta Francisco Rabal) eta Epaimahaiaren aipamen bereziaren saria irabazi zituen.

Lau flashbacken bitartez, 1960. urteetako Extremadurako cortijo edo landetxe handi bat deskribatzen du. Han azaltzen da jauntxoei lurgintzan, eta ehizaldiak prestatzen edo jai bat ospatzen dutenean, zerbitzatzen dieten laborarien miseriazko bizimodua, eta seme-alabek ikasi eta handik irten ahal izan dezaten duten obsesioa.

## Argumentua 
Paco (Alfredo Landa) eta Régula (Terele Pávez) Espainiako Extremadura eskualdean euren hiru seme-alabekin bizi diren nekazari senar-emazteak dira, bertako jauntxoen etxaldean edozein motako aginduak eta umiliazioak txintik esan gabe jasan ohi dituztelarik. Egun bateaz Azarías (Paco Rabal) aurkeztuko da, Régularen anai mentalki ez gaitua, lan egiten zuen etxaldetik kaleratu baitute eta bere arrebaren familiara lan egiteko elkartu nahi baitu. Orain, garai latz hartako zailtasun guztiei aurre egin beharko diete.

### Istorioak ukitzen dituen gai nagusiak 
* Morroiek egunero jauntxoen aldetik jasan ohi zituzten zapalkuntza eta umiliazioak.
* Espainiako landa eremuko maila sozial baxuenetan orokorra zen kulturgabezia.
* Maila baxuenetako kideek euren egoera kaxkarraren onarpena, jauntxoentzako ia gizakiak ere ez zirelarik.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Los santos inocentes* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Los santos inocentes* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Kōfu

, Japoniako Yamanashi prefeturaren hiriburua da. 2014ko erroldaren arabera 193.908 biztanle ditu.

## Historia 
*Kōfu* izenak "Kai probntziako hiriburua" esan nahi du, izan ere duela hainbat mende gaur egungo Yamanashi prefetura Kai probintzia deitu izan zen. Izena "Kai" eta "fu" (probintzia) hitzen baturaren aldaera da.

Arkeologoek diotenez ingurunea k.a. 6.000 urtean jadanik populatua izan zen baina Kōfu hiria bera 1519an sortu zen. Sengoku Aroan Takeda Shingen daymioaren lurraldea izan zen. Oda Nobunagak Takeda familia garaitu zuen eta hau hil zenean Tokugawa Ieyasuk eskuratu zuen eta Toyotomi Hideyoshik Kōfu gaztelua eraiki zuen baina Sekigaharako borrokaren ondoren Tokugawatarrek berreskuratu zuten.

1680an bertakoa zen Tokugawa Ienobu Kōfuko daymio bihurtu zen eta 1709an Tokugawa shogunerriko bosgarren shoguna bihurtu zen. 1877an gatelua berta behera gelditu zen eta eraitsi egin zuten tren geltokia egiteko.

Bigarren Mundu Gerran, 1945eko uztailaren 6an, hegazkin estatubatuarrek bonbakatu eta hiriaren zati handia erabat suntsitua gelditu zen.

## Geografia 
Prefeturaren erdialdean dago eta lurralde luze eta estua da.

## Klima 

## Ondasun nabarmenak 
* Takeda santutegia.
* Kōfuko gaztelua.
* Chōzen-ji tenplua.
* Hōsen-ji tenplua.
* Kai-Zenkōji tenplua.
* Yamanashiko Zientzia Museoa.
* Senga ur-jauzia

## Iruditegia 

Irudi:KofuTakedaJinja3.jpg|Takeda santutegia.
Irudi:West gate of Kofu Castle.JPG|Kōfuko gaztelua.
Irudi:Chohzenji 19.JPG|Chōzen-ji tenplua.
Irudi:Hohsenji 9.JPG|Hōsen-ji tenplua.
Irudi:Zenkohji 15.JPG|Kai-Zenkōji tenplua.
Irudi:Yamanashi Prefectural Science Center.jpg|Yamanashiko Zientzia Museoa.
Irudi:Shosenkyo-Waterfall.jpg|Senga ur-jauzia.

## Hiri senidetuak 
*  (1958)
*  (1975)
*  (1981)
*  (1984)
*  (1992)
*  (2002)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kōfuko webgune ofiziala
Takeda santutegia

Kōfu hirian dagoen santutegi xintoista da, Japoniako Yamanashi prefeturan. Takeda Shingen daymioari dedikatua dago.

## Historia 
Takeda familiak XVI mendean Oda Nobunagaren aurrean galdu zuenean, honen Tsutsujigasaki gotorlekua eraitsia izan zen eta garaileek Kōfuko gaztelua eraiki zuten.

Meiji berrezarkuntzaren ondoren Tsutsujigasakiren aztarnak babestea erabaki zen eta 1880an Meiji enperadoreak hirira egindako bisitaren ondoren Boshin Gerrako gudariak omentzeko santutegia eraikitzea erabaki zen. 1915ean hasi ziren lanak eta 1919an ireki zituen arteak Takeda santutegiak.

## Altxorrak 
Takeda Shingenen hainbat objektu dauzkan museoa dago bertan, armadurak, armak, borroka estandarteak eta hainbat tresna pertsonal ere bai.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
El bosque animado

**El bosque animado** (euskaraz *Baso biziduna*) 1987ko José Luis Cuerda espainiar zinema zuzendariaren fantasiazko komedia filma bat da. Wenceslao Fernández Flórez galiziar idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Bertan, Alfredo Landa, Tito Valverde, Alejandra Grepi, Miguel Rellán, Alicia Hermida, Amparo Baró, Fernando Rey, Manuel Alexandre, Encarna Paso, María Isbert, Antonio Gamero, Paca Gabaldón, Marisa Porcel, Mabel Rivera, Luis Ciges, Alicia Sánchez eta Alicia Agut aktoreek antzeztu zuten.

Bost Goya Sari irabazi zituen. Galiziako Sobrado udalerrian filmatua izan zen. Argazkigintza Javier Agirresarobe eibartarrak burutu zuen.

## Argumentua 
Galiziako landa eremuko herrixka batean fantasiazko baso bizidun bat dago, sorginkeriaren bidez betara eramana izan den jendea badelarik. Bidelapurra, putzularia, lan egiten duen neskatoa, lanik egin nahi ez duen mutikoa, emigratu duen neska, adiskidetasunaren bila dabilen mamua... Guzti hauek, eta beste hainbat pertsonaia gehiagok baso bizidunaren zuhaitzen artean topatzen joango garen ikuspegia osatuko dute. Elkarren artean gurutzatzen diren istorio txiki hauek gizakien eta landareen denbora osatuko dute, eta haien sustraietara ailegatu, eta noiz hasi eta amaituko diren jakitea hagitz zaila da.

Txiroen munduaren aurrean, aberatsena dago: jauregiko jauntxoak, Madrildik udaldia igarotzera etorri diren bisitariak eta neskazaharra izanik diruaren irrikiak haurtxoak lan egitera bultzarazi dituen herriko emakumea. Denen artean, basoa inguratu eta pertsonaiak etorri eta eramaten zen dituen trena dago.

## Aktoreak 
* Alfredo Landa: Malvís / bidelapurra
* Alejandra Grepi: Hermelinda
* Tito Valverde: Geraldo (Fernando Valverde gisa)
* Paco Cambres: apaiza (Francisco Cambres gisa)
* Óscar Domínguez: Javier
* Fernando Rey: D'Abondo jauna
* Silvia Lurueña: Rosina
* Laura Cisneros: Pilara
* Carmen Salmerón: 1. neskamea
* Marina de la Peña: 2. neskamea
* Encarna Paso: Juanita Arruallo
* Antonio Fernández: mutila
* Carmen Ferrán: neska
* José Esteban Alenda: Fuco (José Estéban Jr. gisa)
* Luma Gómez: Marica da Fame
 
## Kanpo estekak 
* *El bosque animado* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *El bosque animado* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Minami Alpeetako Parke Nazionala

Japoniako Honshu uhartearen erdialdean dagoen Parke Nazional ezaguna da, "Hegoaldeko Alpeak" hartzen dituena, Chūbu eskualdean. 1964an ezarri zen.

## Geografia 
Yamanashi, Nagano eta Shizuokako lurrak hartzen ditu, 55&nbsp;km luze eta 18 zabal den lurraldean.

Eremua oso menditsua da, Akashi mendietan kokatzen baita, eta 3.000 metrotik gorako hainbat tontor ditu, besteak beste Kita-dake (3.193m), Aino (3.193m), Warusawa (3.141m), Akaishi (3.120m) eta Senjō (3.032m) dira.

Ibai nagusiak Fuji, Ōi eta Tenryū dira.

## Iruditegia 

Irudi:Kitadake from Kaikomagatake 2005-05-04.JPG|Kita-dake.
Irudi:04 Ainodake from Happonbanokashira 2001-10-3.jpg|Aino mendia.
Irudi:Mount Akaishi from Mount Usagi.jpg|Akaishi mendia.
Irudi:Nagano tenryukyo fuyo.jpg|Tenryū ibaia.

## Kanpo estekak 
*  Parke Nazionalaren webgunea
Chūbu-Sangaku Parke Nazionala

Japoniako Honshu uhartearen erdialdean dagoen Parke Nazional ezaguna da, Hida mendietan ("Iparraldeko Alpeetan") Chūbu eskualdean. 1934an ezarri zen.

## Geografia 
Gifu, Nagano, Toyama eta Niigatako lurrak hartzen ditu. Eremu menditsua da eta 3.000 metrotik gorako hainbat tontor ditu, aipagarrienak Hotaka-dake (3.190m) eta Tate (3.015m) dira.

## Iruditegia 

Irudi:Norikuradake from Kisokomagatake 7th 2007-4-29.JPG|Hotaka-dake mendia.
Irudi:Hotakadake Takayama01j3872.jpg|Nishihotaka-dake mendia.
Irudi:Mt.Yarigatake from Enzansou.jpg|Yari mendia (3.180m).
Irudi:20 Tateyama from Mikurigaike 1998-7-17.jpg|Tate mendia.
Irudi:150920 Mt Yake-dake Kamikochi Japan01n.jpg|Azusa ibaia.
Irudi:150920 Taisho-ike Kamikochi Japan10n.jpg|Taishō aintzira.

## Kanpo estekak 
*  Parke Nazionalaren webgunea
Nizhni Novgorod oblasta

**Nizhni Novgorod oblasta** () Errusiako subjektu federal bat da, oblast bat zehazki, Volgako Barruti Federalean kokatua. 76.900&nbsp;km²ko eremua du, eta 2010ean 3.310.597 biztanle zituen. Hiriburua Nizhni Novgorod hiria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kuon-ji

, Yamanashi prefeturan dagoen tenplu budista aipagarriena da. Urtero milioi eta erdi erromesek bisitatzen dute.

## Historia 
Kamakura utzi ondoren budismoaren berritzailea izan zen Nichiren monjeak 1274an ermita bat eraiki zuen. 1281ean zabaltzea erabaki zuen eta 1281 urtean Kuon-ji tenplua sortu zuen. Bere errautsak tenpluan ehortzi zituzten. Gaur egun oraindik Nichiren Shū (Nichirenek sortutako eskolak) elkartearen tenplu nagusia da.

## Egitura 
Bereziki aipagarriak dira "argitasunaren mailak", 287 maila dituen harrizko eskilara luzea, eta tenplu nagusiko teilatu beltzean margoturik dagoen urrezko dragoia.

## Iruditegia 

Irudi:Minobu kuonji hondo naijin.jpg|Barnealdea.
Irudi:Kuonji gojunoto 01.jpg|Bost solairutako pagoda.

## Kanpo estekak 
*  Nichiren Shū elkartearen webgune ofiziala
Senga ur-jauzia

Japoniako Honshu uhartearen erdialdean, Yamanashi prefeturako Kōfu hirian dagoen ur-jauzia da.

Hiriaren iparralde menditsuan kokaturik dago, Shōsenkyō arroilean. Japoniako 100 ur-jauzi ederrenen zerrendan kokaturik dago. Arakawa ibaiaren saltoetako bat da, zeina Fuji ibaiaren adarra den.

Turista ugarik bisitatzen dute batez ere udazken aldera.

## Kanpo estekak
San Joan eliza (Pasai Donibane)

**San Joan eliza** edo **Donibane eliza** Gipuzkoako Pasaia udalerriko Pasai Donibane barruti edo herrian dagoen eliza bat da. 1643n erakia izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:Pasajes de San Juan - Iglesia de San Juan Bautista 14.jpg|Erretaula eta aldarea.
Irudi:Pasajes de San Juan - Iglesia de San Juan Bautista 12.jpg|San Joan bataiatzailearen irudia.
Irudi:Pasajes de San Juan - Iglesia de San Juan Bautista 11.jpg|Ama Birjina.
Irudi:Pasajes de San Juan - Iglesia de San Juan Bautista 03.jpg|Ataria.

## Kanpo estekak 
* San Joan elizaren argibidea Pasaiako Udalaren webgunean irakurgai
Platain etxea

**Platain etxea** Gipuzkoako Pasaia udalerriko Pasai Donibanen dagoen eraikina da. *Platain* delakoa herri honen sustrai edo jatorriarekin loturiko kondairazko pertsonaia da, baina ezer gutxi dakigu hartaz.

## Eraikina 
Platain etxea eta etxe atxikituak teilatua elkarbanatzen duten multzoa osatzen dute. Platain etxea itxuraz XVI. mendekoa dirudien harlanduz eta adreilu egituraz eraikitako eraikina da. Harrizko teilatu-hegala eta antzinako lorategira irekia dagoen areto bat du. Atxikitutako aldameneko etxea XVIII, mendekoa da, harlanduz eginiriko aurrealde soila eta etxe-hegal eta balkoi interesgarriak dituelarik; solairu sakon eta estu batean eraikitako horma-bitarteko eraikinaren ohiko adibidea da.

Platain etxea eta bere hurrengo bi eraikinak iparralderago zeudenetatik hondartza batez bananduak zeuden, hondartza hori behe itsasaldian bakarrik zegoenean igaro zitekelarik.

1546an herriko Alkateak eta Hondarribiako Errejimenduak hiru eraikinen jabeei dei egin eta euren eraikinak eta Bizkaia etxearen artean behe itsasaldea zegoenean oinezkoentzat erabilgarria izango zen bide bat eraikitzea agindu zieten.

Etxe haietako bat, ziurrenik Juan Villaviciosa zenarena, plazaren mutur batean zegoen, gerora Coelgialenea izena jaso zuen, ziur aski etxe hartan ikasleren bat (*colegial*) bizi izan baitzen. Etxe honen aurrealdea ziurrenik Platain kondairazko heroiaren etxeko hondakinen artetik ateratako armarria darama, Platain zena Villaviciosa eta Arizabalo-tarren senitartekoa zelarik.

## Kanpo estekak 
* Platain etxeari buruzko argibidea. Pasaiako Udal webgunea
Terele Pávez

**Teresa Marta Ruiz Penella** (Bilbo,  - Madril, ), **Terele Pávez** izen artistikoaz ezaguna, zinema, antzerki eta telebista aktorea izan zen. 2013an, Taldeko emakumezko aktorerik onenaren Goya saria jaso zuen *Las Brujas de Zugarramurdi* filmarengatik. Aita Ramón Ruiz Alonso politikaria eta ama Magdalena Penella Silva izan zituen; ahizpak Emma Penella eta Elisa Montés aktoreak.

## Filmografia hautatua 
* *Las Brujas de Zugarramurdi* (Álex de la Iglesia, 2013).
* *La apuesta de Pascal* (David Galán Galindo, 2012).
* *Balada triste de trompeta* (Álex de la Iglesia, 2010).
* *Los Totenwackers* (Ibon Cormenzana, 2007).
* *Café solo o con ellas* (Álvaro Díaz Lorenzo, 2007).
* *Mala uva* (Javier Domingo, 2003).
* *Nudos* (Lluís María Güell, 2003).
* *800 balas* (Álex de la Iglesia, 2002).
* *La comunidad* (Álex de la Iglesia, 2000).
* *99.9* (Agustí Villaronga, 1997).
* *La Celestina* (Gerardo Vera, 1996).
* *El día de la Bestia* (Álex de la Iglesia, 1995).
* *El aire de un crimen* (Antonio Isasi-Isasmendi, 1989).
* *Diario de invierno* (Francisco Regueiro, 1988).
* *El Lute II: mañana seré libre* (Vicente Aranda, 1988).
* *Laura, del cielo llega la noche* (Gonzalo Herralde, 1987).
* *El hermano bastardo de Dios* (Benito Rabal, 1986).
* *Réquiem por un campesino español* (Francesc Betriu, 1985).
* *Los santos inocentes* (Mario Camus, 1984).
* *Carne apaleada* (Javier Aguirre, 1978).
* *Mala racha* (José Luis Cuerda, 1977).
* *Tatuaje* (Bigas Luna, 1976).
* *La espada negra* (Francisco Rovira Beleta, 1976).
* *La revolución matrimonial* (José Antonio Nieves Conde, 1974).
* *Fortunata y Jacinta* (Angelino Fons, 1970).
* *La cuarta ventana* (Julio Coll, 1963).
* *Las dos y media y... veneno* (Mariano Ozores, 1959).
* *Tenemos 18 años* (Jesús Franco, 1959).
* *Novio a la vista* (Luis García Berlanga, 1953).

## Erreferentziak