María Cascales Angosto

**María Cascal Angosto** (Cartagena, 1934ko abuztuaren 13a) biokimikan espezializatutako espainiar zientzialaria da. Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusiko (CSIC) ikertzaile zientifikoa eta gaur egun *ad honorem* doktorea. Unibertsitate Konplutentseko (UCM) Farmazia Fakultateko Biokimika Institutuko zuzendaria izan da, eta institutu bereko Biokimika Farmakologiko eta Toxikologikoko Saileko zuzendaria. Farmaziako Errege Akademia Nazionalean akademiko oso gisa sartu zen lehen emakumea da (1987ko urtarrila), eta Espainiako Institutuko kide den lehen emakume zientifikoa.

## Bizitza 
Aita ontzi-ingeniaria zuen, eta haren joan-etorrien ondorioz, haurtzaroa eta gaztaroa Cadizen eta Bilbon bizi izan zituen. Farmaziako ikasketak Granadako Unibertsitatean hasi zituen, Cadizeko Jesusen Bihotzaren Esklaboen Ikastetxean aurreko ikasketak amaitu ondoren, baina Bilboko Teresiarretan ere urtebetez egon zen matrikulatuta. Estatu azterketa Sevillako Unibertsitatean egin zuen. 1953-54 ikasturtean Madrilgo Unibertsitatera joan zen, eta han lizentziatura ikasketak bukatu zituen 1958an.

## Karrera zientifikoa 
Lizentziatura amaitzean, Angel Santos Ruiz irakasleak zuzendutako Biokimika Sailean sartu zen, eta bertan egin zuen Federico Mayor Zaragozak zuzendutako doktore-tesia. Doktore gradua lortu ondoren, Juan March Fundazioaren bekarekin, Kansasko Unibertsitateko Biokimika Sailera joan zen, Kansas Cityra, Santiago Grisolíarekin doktoratu ondoko bekadun gisa (1965–1966). Gero, Royal Society beka batekin, Londresko Middlesex Ospitaleko Courtauld Institute of Biochemistry-ra joan zen (1972–1973). 1984an eta 1985ean, harreman zientifikoak ezarri zituen University & Medical School-eko Biokimika Departamentuarekin, Nottingham-en (Erresuma Batua), 29/64 eta 37/34 Ekintza Integratuen Esparruaren barruan (Espainiako Hezkuntza eta Zientzia Ministerioa eta Erresuma Batuko British Council). Sei seiurteko lortu ditu produktibitate zientifikoan, eta sei bosturteko ikerketa eta irakaskuntzan. In vivo eta in vitro eredu esperimentaletan, hainbat farmako eta agente hepatotoxikok lesio hepatozelular akutuan (nekrosia) eta kronikoan (noduligenesi hiperplasikoa) eta birsorkuntza hepatiko post-nekrotikoan dituzten ondorio nekrogenikoak eta kartzinogenikoak ikertu ditu. Antioxidatzaileen babes-eragina, farmakoen interakzioa, gadolinio kloruroak edo liposometako klodronatoak eragindako Kupffer zelulen funtzioaren inhibizioak eragindako lesioaren efektu aringarria, talka termikoaren proteinetan duen eragina eta zahartzearen ondorioak aztertu ditu (farmakoen gibeleko metabolismoan eta lesioan, birsorkuntza hepatozelularrean eta organoaren funtzionaltasunaren berrezarpenean dituen ondorioak). Ikerketa honetan zehar, gibel koipetsuaren ereduetan oinarritutako esperimentu garrantzitsuak garatu dira, gibelaren transplanteak zailtzen dituzten gizakien artean oso ohikoak diren patologiak tratatzen dituztenak.

## Argitalpenak 
Bere ibilbide profesionalean zehar, Maria Cascal Angosto doktoreak ikerketa lan asko egin ditu, eta lan horien emaitza hainbat argitalpen izan dira. Aldizkari espezializatuetan argitaratutako artikuluak ditu:

* *Revista de investigación universitaria* ("Inmunoterapia del cáncer". María Cascales Angosto, Consuelo Boticario Boticario  Kokapena: Revista de investigación universitaria, ISSN 1578-827X, Nº. 12, 2016, págs. 17-44)
* *Anales de la Real Academia de Doctores* ("Células madre y cáncer". María Cascales Angosto  Kokapena: Anales de la Real Academia de Doctores, ISSN 1138-2414, Vol. 13, Nº 1, 2009, págs. 61-82)
* *Anales de la Real Academia Nacional de Farmacia* ("Dieta hipocalórica y longevidad". María Cascales Angosto  Kokapena: Anales de la Real Academia Nacional de Farmacia, ISSN 0034-0618, ISSN-e 1697-428X, Nº. 4 2, 2009, págs. 273-302)

Liburu kolektiboak argitaratzen ere lagundu du, hala nola:

## Aintzatespen akademikoak 
Cascales Angosto doktorea Espainiako Farmaziako Errege Akademiako kide aukeratutako lehen emakumea da (1987tik), eta hirugarren emakumea (Carmen Conde eta Elena Quirogaren atzetik) Espainiako Institutua osatzen duten zortzi errege akademietako batean lanpostu bat duena. Peruko Farmazia Akademia Nazionaleko akademiko urgazlea (1992), eta Zientzia Farmazeutiko eta Biokimikoen Akademia Nazionaleko akademiko urgazlea, Santiago Txilekoa (1999), Toledoko Ikertzaileen Nazioarteko Kofradiako kide osoa (1988), Murtziako Medikuntza eta Kirurgiako Errege Akademiako akademiko urgazlea (2002), Mexikoko Medikuntza eta Kirurgiako Akademia Nazionaleko akademiko urgazlea (2006) eta Murtziako Eskualdeko Farmazia Akademiako akademiko osoa 2013ko ekainaren 11tik.
* *Doktorego Merezimenduaren Urrezko Domina*, Espainiako Doktoreen Errege Akademian, 2001.
* Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionaleko (UNED) *honoris causa doktorea*, 2008ko urtarrila.
* *Cartagenako Alaba Kuttuna*, 2010eko apirilaren 23a.
* Espainiako Biokimika eta Biologia Molekularreko Elkarteko ohorezko bazkidea. (SEBBM), 2013ko iraila.
* *Ad honorem* CSIC doktorea, 2004-2010eko Ikerketa Biologikoen Zentroari lotua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Farmaziako Errege Akademia Nazionalaren orrialde ofiziala.
* Espainiako Doktoreen Errege Akademiaren webgune ofiziala.
* Biokimika eta Biologia Molekularreko Elkartearen web orri ofiziala.
* Cartagenako Udala.