Mary Ryerson Butin

**Mary Ryerson Butin** (1857–1944) estatubatuar medikua zen. Bera izan zen Nebraskako Estatuko Mediku Elkartean sartu zen lehen emakumea.

## Haurtzaroa eta hezkuntza 
Mary Eva Ryerson Wilton-etik gertu jaio zen, Iowa-n, 1857ko abuztuaren 17an. Bere gurasoak Richard Allen Ryerson (1805-1894) eta Nancy (Cole) Ryerson (1825-1899) ziren. Mariak sei neba zituen: David, Peter, Nathan, Juan, Richard eta Maurice. Baserri batean bizi izan zen 18 urte bete arte, eta gero Wilton Junction herrixkan hartu zuen bizilekua.

Han, hezkuntza eta irakaskuntza txandakatuz, leku horretan lortu zuen ia ikasturtea akademian osatzea, eskola itxi zuten arte. Bigarren Hezkuntzan sartzean, urtebetean, ohorerik handienekin graduatu zen.

21 urterekin, medikuntza ikasteari ekin zion, familia medikuaren eta bere lankideen laguntzarekin eta kuraiarekin. Iowa City-ko (Iowa) Medikuntza Fakultatean sartu zen, hezkidetza erakunde batean, eta une horretan 90 gizon eta 10 emakume inskribatu zituen. Unibertsitate horretatik, medikuntza fakultateetan hezkidetzaren aurkari irmoa bihurtu zen. Hurrengo urtean, Ipar-mendebaldeko Unibertsitateko Emakumearen Medikuntza Eskolan izan zen, Chicago-n (Illinois), eta bertan graduatu zen.

## Ibilbide profesionala 
1881eko udaberrian, South Side Ospitalean sartu zen mediku egoiliar gisa. Bere zereginak hain ziren latzak, erizainen faltak batzuetan lanpostu hori betetzea beharrezko egiten ziola, non, lau hilabetez zerbitzuan egon ondoren, uko egin eta etxera itzuli baitzen atseden hartzera.

Nebraska-ko Dorchester-en bere nebari egindako bisita batean, bere praktika hain zabala bihurtu zen, non bertan egonarazi zuen, non pixkanaka sendagileen eta pertsonen artean medikuntza prakitikatzen zuten emakume  aurkako oposizioa gainditu zuen. Bertan, John L. Butin doktorea (1855–1933) ezagutu zuen eta 1883ko maiatzean ezkondu ziren.

Estatuan urtebetez egon aurretik, Nebraskako Estatuko Medikuntza Elkarteko kide bihurtu zen. Bera izan zen elkarte horretan sartu zen lehen emakumea, eta Nebraskako Hastings-en hartu zuten 1882an. Hurrengo urtean artikulu bat idazteko programan jarria, bera gero zergadun bat izan zen sozietate horretako atalen batean. 1889an hautatu zuten lehen presidenteorde. Omaha *Klinikan*, Nebraskan eta beste mediku aldizkarietan lagundu zuen, eta Estatuko higiene eta herentzia superintendente izan zen Emakumearen Tenperantziako Batasun Kristauarentzat (WCTU), konderriarentzat eta bertakoarentzat.

Mugimendu aurrerakoi guztiekin elkartuta, Butinek emakumearen aurkako aurreiritziaren zati handi bat borrokatu eta bereganatu zuen medikuntza zientziaren arloan.
thumb|(Emakumeek konpondutako arazoak, 1915)
1891n, senarrarekin, Madera (Kalifornia) etorri zen, eta mahasti bat erosi zuen John Brown-aren kolonian. Maderan, osasun publikoarekin zerikusia zuten gai guztietan aktibo zegoen, Hiri eta Konderriko Osasun Ofizial 13 urte barne; eta Kaliforniako Emakumeen Kluben Federazioko Ongizate Publikoko barrutiko presidentea.

Medikuntza praktikatik 1918an erretiratu bazen ere, Butin-ek borondatezko mediku zerbitzuak eskaini zituen gripe espainiarraren epidemian zehar.

Butin aktiboa zen emakumearen mugimendu sufragistan, Carrie Chapman Catt eta Susan B. Anthony-rekin. Fresno Konderriko Mediku Elkarteko, Amerikako Mediku Elkarteko, Emakumeen Mediku Elkarte Nazionaleko, Emakume Unibertsitarioen Elkarte Amerikarreko, Ina Coolbrith Idazleen Elkarteko, Fresno Parlor-eko Hitzaldi Klubeko, Emakume Enpresarial eta Profesionalen Klubeko eta Maderako Emakumeen Hobetzeko Klubeko kide izan zen.

## Heriotza 
Mary Ryerson Butin Maderan hil zen, Kalifornian, 1944ko martxoaren 30ean.

## Erreferentziak 
## Bibliografia osagarria 
* ''LIFE'S STORY MARY E. RYERSON BUTIN, MD. MADERA, CALIFORNIA –1930'' (testua) (Bizitzako historioa: Mary E. Ryerson Butin  Medikua- 1930)

## Kanpo estekak 
* Works related to Woman of the Century/Mary Ryerson Butin at Wikisource (Mendeko emakumeari lotutako lanak/ Mary Ryerson Butin Wiki-iturrian)
* Jabetza: Mary Ryerson Butin v. Ryerson, Civ. Ez. 7381, 81 kal. Aplikazioa. 2d 76 (1947), Kaliforniako Apelazio Auzitegia,