Irene Herbehereetakoa

**Irene Herbehereetakoa** edo **Irene** **Orange-Nassaukoa** edo **Irene Lippe-Biesterfeldekoa** (Soestdijk jauregia, Baarn, Herbehereak, 1939ko abuztuaren 5a) aristokrata eta interpretea da.  Herbehereetako Juliana erreginaren eta bere senarraren, Bernardo printzearen, bigarren alaba da.

1963an katolizismora bihurtu zen Borboi-Parma etxeko Karlos Hugo printzearekin ezkontzeko, Herbehereetako tronurako eskubideak galduz

## Biografia 
### Jaiotza 
Irene 1939ko abuztuaren 5ean jaio zen Baarneko Soestdijk Jauregian.

### Bataioa 
Bere familia Herbehereetatik kanporatua izan zen alemaniarren inbasioagatik, Irenek oraindik urtebete egin gabe zuenean, eta Londresen kokatu ziren. Buckingham Jauregiko kaperan bataiatu zuten. Bataio-amabitxietako bat Elizabeth Bowes-Lyon izan zen, Erresuma Batuko erregina ezkontidea. 

Bere ahizpak hauek dira:

* Beatriz Herbehereetakoa (1938ko urtarrilaren 31a), Herbehereetako erregina (1980-2013)
* Margarita Herbehereetako printzesa (1943ko urtarrilaren 19a)
* Kristina Herbehereetako printzesa (1947-2019ko otsailaren 18a)

### Hezkuntza 
1940an, alemaniarrek Londresen egindako bonbardaketetatik ihesi, Juliana printzesa Ottawara (Kanada) joan zen alabekin. Irenek Rockcliffe Park Public Schoolen ikasi zuen. Ama Herbehereetako erregina bihurtu zen 1948an, Guillermina erreginaren abdikazioarekin.

Juan Karlos eta Sofia printzeen ezkontzako ohorezko dametako bat izan zen, 1962an.

Utrechteko Unibertsitatean ikasi zuen eta geroago, 60ko hamarkadan, Madrilen espainiera ikasi eta interprete bilakatu zen.

### Ezkontza eta krisi konstituzionala 
Madrilen ikasten ari zela bere senarra izango zena ezagutu zuen, Karlos Hugo Borboi-Parmako printzea, 1947ko Ondorengotza Legearen arabera Francoren oinordeko izateko hautagaietako bat zena. Bere aita, Xabier Borboi-Parma, Parmako etxeko burua, Espainiako tronurako erregegai karlista zen. 1963an Irene katolizismora bihurtu zen isilpean eta hurrengo urtean prentsak publiko egin zuen, Madrilgo egunkari baten azalean Ireneren argazki bat argitaratuz Madrilgo Jeronimoen elizan komulgatzen. Handik gutxira, Karlos Hugo printzearekin zuen konpromisoa publiko egin zen, eta eskandalua eragin zuen protestante holandarren artean, baita krisi konstituzionala ere Herbehereetan.

Garai hartan Irene bigarrena zen Herbehereetako tronurako oinordekotzan. Tronu hau Gilen Orange-Nassaukoaren ondorengoek zeukaten hark espainiarren kontra matxinada kalbinista bat bultzatu eta herrialdeak independentzia lortu zuenetik, 1648tik. ezkerrera|thumb|Printzeen ezkontza ErromanKatolizismora bihurtzeagatik ez ezik, Ireneren ezkontza eztabaidagarria zen baita karlismoa Francoren diktadura erregimenetik hurbil zegoen eskuin muturreko mugimendu gisa ikusten zelako, eta senarrak Espainiako tronua nahi izateak arazo dinastikoak sor zitzakeelako ere.

Juliana erregina ezkontza geldiarazten saiatu zen. Lehenik eta behin bere langileetako bat Madrilera bidali zuen, Irene konbentzitzen saiatzeko eta ezkontza bertan behera uzteko. Funtzionatu egin zuela zirudien, eta Erreginak Herbehereetako irratira jo zuen herritarrei jakinarazteko Irene printzesak konpromisoa bertan behera uztea onartu zuela eta Herbehereetara itzultzen ari zela. Hegazkina Schiphol-eko aireportura iritsi zenean, baina, printzesa ez zegoen bertan. Juliana erreginari eta bere senarrari hegazkin militar bat eskaini zitzaien Espainiara joateko alaba berreskuratzera. Bilera amaitu zenean, Holandako irratiak iragarri zuen Irene printzesak tronurako edozein oinordekotza eskubideri uko egingo ziola Karlos Hugorekin ezkondu ahal izateko. Konstituzioak errege familiako kideei kanpo politikan parte hartzea debekatzen dienez, Irenek herbehereetako herritar ia guztien begikotasuna galdu zuen Holandako egunkari batean argazki bat agertu zenean Irene Espainian mitin karlista batean erakusten zuena, eta baita senarraren helburu politikoak babesten zituela adierazi zuenean.
1964ko apirilaren 29an ospatu zen ezkontza, Erromako (Italia) Santa Maria Nagusia basilikako Borghese kaperan. Herbehereetako errege-familiako inor ez zen joan ezkontzara, ezta Herbehereetako ordezkari diplomatiko bakar bat ere. Espainiako gobernuaren ordezkaririk ere ez zen izan zeremonian.

Ezkontzaren ondoren Irenek modu oso aktiboan parte hartu zuen mugimendu karlistan. Aitaginarrebak, Javier erregegai karlistak, abdikatu egin zuen 1975ean, eta Karlos Hugo erregegai karlista bihurtu zen.

1977ko maiatzaren 9an, Irene eta bere senarra Espainiatik kanporatu zituzten. Karlos Hugo printzeari itzultzen utzi zioten 1977ko amaieran, baina Irene printzesari ez zioten herrialdera itzultzen utzi 1978ko apirilera arte. Printzea Espainiako herritar gisa naturalizatu zen 1979an eta uko egin zion errege izateko asmoei.

1981eko maiatzaren 26an bikotea dibortziatu egin zen.

### Dibortzioaren ondoren 
1980an, Irene eta bere seme-alabak Herbehereetara itzuli ziren bizitzera, hasiera batean Soestdijk Jauregira. NATOren misilen hedapenaren aurka agertu zen, Hagan nuklearren aurka egindako manifestazio handi batean. *De Volkskrant* egunkarira gutun bat ere bidali zuen. 

1999an Irene printzesak etxalde bat erosi zuen Nieu-Bethesdatik gertu, Hegoafrikan, eta santutegi bihurtu zuen. 2001ean, Herbehereetan NatuurCollege ezartzen lagundu zuen. NatureWise ere sortu zuen, Herbehereetako lehen hezkuntzako haurrak naturarekin harreman zuzenean jartzen dituen erakundea. Printzesa Budapesteko Klubeko ohorezko kidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak