Omeiatarren meskita

**Omeiatarren meskita** edo **Damaskoko Meskita Handia** (, ''Ğām' Banī 'Umayya al-Kabīr*), lehen San Joan Bataiatzailearen basilika (grezieraz: Βασιλική του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, *Vasilikí tou Agíou Ioánni tou Vaptistí''), Damaskoko antzinako hiriko meskita da, munduko handienetariko eta zaharrenetariko bat dena. Islamaren laugarren lekurik sakratuena da.

634an arabiarrek hiria konkistatu zutenean, Konstantino I.a Handiaren garaian eraturiko basilika kristauaren lekuan meskita eraiki zuten. Meskitak oraindik Joan Bataiatzailearen burua mantentzen du, kristauek zein musulmanek profetatzat hartzen dutena, eta baita munduaren bukaeran Isa itzuliko den lekua ere. Saladinaren hilobia meskitako iparraldeko harresiaren ondoan dagoen lorategi batean dago.

Omeiatarren meskitan lehen aldiz erabili zuten mihraba, eta baita qibla markatzen duen nitxoa. Meskita hau eredu bihurtu zen gero eraiki ziren meskitentzat: qiblaren hormarekiko paraleloak diren hiru nabe estali eta kanpoan patioa.

## Historia 
### Islamaren aurreko etapa 
Eremu hau sakratua izan da Burdin Arotik. Damasko hiria Aram-Damasko estatu aramearraren hiriburua izan zen, eta Hadad jainkoari eskainitako tenplu bat zeukan gaur egun omeiatarren meskita dagoen lekuan. Garai honetako harri bat, Hazael erregearen garaikoa, Damaskoko Museo Nazionalean dago.

Erromatarrek hiri konkistatzean, 64. urtean, tenplua berrantolatu eta handitzeko eskatu zioten Apolodoro arkitektoari. Hadaden tenplua Jupiterren tenplu bihurtu zuten. 

### Omeiatar meskita 
634an musulmanek Damasko konkistatu zuten, Jalid ibn al-Waliden gidaritzapean. 661. urtean omeiatarrek hartu zuten boterea, eta Damasko aukeratu zuten musulmanen hiriburu izateko. Omeiatarren seigarren kalifa, al-Walid Ia (705-711), meskita eraikitzen hasi zen aurretik katedral bizantziarra zegoen lekuan. Aipagarria da hau gertatu aurretik katedralaren barruan otoitzerako leku bat zegoela musulmanentzat.

Meskita eraikitzeko, aurreko katedralaren zati gehienak suntsitu zituzten. Arkitektoak elizaren zutabeak eta arkuak berrerabili zituen. Ordainetan, hiriko beste elizak kristauei itzuli zitzaizkien. Meskita berria Mekara begira eraiki zuten.

Ibn al-Faqih historialari persiarrak X. mendean idatzi zuenez, meskita hau eraikitzeko 600.000 eta milioi bat dinar artean erabili zituzten. Eraikuntza lanetan hainbat jatorritako artisauak aritu ziren: koptoak, persiarrak, indiarrak, greziarrak eta marokoarrak. Guztira, 12.000 pertsonako lantaldea. Bizantziar artisauek mosaikoak egin zituzten, oraindik ikusgai daudenak. Hauetan, paisaiak eta antzinate berantiarreko eraikinak ageri dira, Ibn al-Faqihren esanetan, obrako langileek zulo-kapera bat aurkitu zuten, eta han omen zegoen Juan Bataiatzailearen burua. Al-Walidek agindu omen zuen marmolez egindako zutabe baten azpian lurperatzeko. 

### Abbastar eta fatimatar kalifa-herriak 
750ean omeiatarrek boterea galdu zuten eta abbastarrak heldu ziren agintera. Hauek hiriburua aldatu zuten, Damaskotik Bagdadera. Abastarrek omeiatarren sinbolo guztiak kendu zituzten Damaskon. 780an Erlojuaren Kupula eraiki zuten meskitako ekialdeko aldean, al-Fadl ibn Salih ibn Ali gobernadorearen aginduz. Bederatzi urte beranduago, Altxorraren Kupula eraiki zuten. IX. mendeko arabiar geografoa zen al-Muqaddasik idatzi zuenez, abastarrek iparraldeko minaretea eraiki zuten 831an, al-Mamun kalifaren agintaldian, eta hau izan omen zen omeiatarren inskripzioak meskitatik kendu zituena.

1400. urtean Tamerlan mongoliarrak Damasko sakeatu zuen eta hiria erre zuen. Meskita suntsitu egin zen: ekialdeko minaretea eta erdiko kupula apurtu egin ziren. 1488an beste minarete bat eraiki zuten hego-mendebaldean.

### Otomandarrak 
1516an otomandarrek Damasko konkistatu zuten eta mamelukoak kanporatu zituzten. 1661etik aurrera Abd al-Ghani al-Nabusi jakintsuak meskita honetan irakatsi zuen. 

1893ko sutean mosaikoak eta marmolak erre ziren beste behin, eta erdiko kupula erori egin zen. Otomandarrek goitik behera eraberritu zuten meskita, nahiz eta jatorriko estruktura mantendu zuten.

2011an hasi zen gerra zibileko lehen protestak meskita honen kanpoaldean izan ziren.

## Ezaugarriak 
thumb|Jupiterren tenplu zaharraren aztarnak
Kanpoko hormek aramear eta erromatar garaiko tenpluan dute jatorria. Horma horietan greziar jatorriko apaingarriak ikus daitezke. Mendebaldeko zutabe batzuk ere ondo gorde dira.

Meskitaren neurriak 157 x 97 metro dira. Bere formak basilika katoliko bat gogora arazten du. Antzinako arkitektura islamikoaren adibide nagusienetako bat da. Harriz egina dago, lau ate ditu, kupula bat eta hiru minarete, bakoitza estilo batekoa.

Otoitzerako gela zabal bat dauka, arkuz apaindua. Nabe zentralak mihrabera eramaten du. Albo batean Juan Bataiatzailearen santutegia dago. Patioan hiru eraikin txiki daude: altxorrarena, erlojuena eta iturriarena. Zutabe asko erromatar garaikoak dira eta berrerabilita daude.

Meskita mosaikoz apainduta dago. Hauek bizantziar maisuek egin zituzten.

Areto batean Huseinen burua gordetzen duen hilkutxa bat dago. Hau Mahomaren biloba zen, eta bere mausoleoa xiiten erromesaldi leku garrantzitsua da.

Meskitaren alboan, iparraldeko horman, lorategi batek inguratuta, Saladinoren mausoleoa dago.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Great Mosque Damascus, north side, Francis Bedford 1862.jpg|1862ko argazkia
Fitxategi:Ifpo 21343 Syrie, gouvernorat de Damas, la grande mosquée des Omeyyades à Damas, vue aérienne oblique.jpg|Meskita eta Damasko 1933an
Fitxategi:Ancient City of Damascus-107602.jpg|Mendebaldeko atea
Fitxategi:Damascus Western entrance to Umayyad Mosque 7985.jpg|Mendebaldeko sarrerako mosaikoak
Fitxategi:Courtyard4(js).jpg|Patioko arkupeak
Fitxategi:Dome of the Treasury (5347744031).jpg|Meskitako altxorra, erromatar zutabeen gainean
Fitxategi:Syria, Damascus, The Umayyad Mosque, Islamic Architecture.jpg|Patioko iturria
Fitxategi:Damascus Umayyad Mosque interior mihrab area 8028.jpg|Mihrab eta minbarra
Fitxategi:حرم المسجد الأموي الكبير من الداخل.jpg|Barruko arkuak
Fitxategi:Damascus Shrine of Yahya bin Zakariyya (John the Baptist) 8043.jpg|Juan Bataiatzailearen burua omen dagoen lekua
Fitxategi:Minaret of Qayt Bey, Umayyad Mosque.jpg|Minaretea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Saladinaren Hilobia

## Kanpo estekak 
* https://islamicart.museumwnf.org/database_item.php?id=monument;isl;sy;mon01;11;en
* Tenpluaren bilakaera erakusten duen bideoa: https://www.qantara-med.org/public/show_document.php?do_id=855
* Bisita birtuala: https://app.iconem.com/#/3d/project/public/e8883ede-52d6-4d48-a546-1f6bea2c8768/scene/5576d7cf-8b7a-42bb-935d-c1982561817b
* 360 graduko bideoa: https://artsandculture.google.com/asset/visit-the-umayyad-mosque-in-damascus-in-360-degrees/HAFtYEyD2EvZaw
* Bisita birtuala: http://www.3dmekanlar.com/en/umayyad-mosque.html