Eva Copa

**Eva Copa**, jaiotzaz **Mónica Eva Copa Murga** (El Alto, La Paz, Bolivia, 1987ko urtarrilaren 3a) jaioterriko alkatea da. 

UPEAko gizarte-laneko eta boliviar politikako Boliviako Senadoreen Ganberako lehendakaria izan zen 2019ko azaroaren 14tik 2020ko azaroaren 3ra. Adriana Salvatierrak eta Evo Moralesen gobernuko beste funtzionario batzuek uko egin zioten, eta, ondorioz, Jeanine Áñez Boliviako presidente izan zen, 2019ko krisi politiko boliviarraren erdian. Hori zela eta, Senatuko lehendakari bihurtu zen, eta politika-ospe handieneko garaia hasi zuen. Azkenean, Boliviako hiririk gazteeneko alkate hautatu zuten.

2002. urtean, Time aldizkariak Time 100 Next zerrendaren barruan munduko lider berri gisa onartu zuen.

## Biografia 
Eva Copa 1987ko urtarrilaren 3an jaio zen El Alto hirian. Gurasoek 7 seme-alaba izan zituzten. Horietako azkenaurreko alaba da Eva. Haren gurasoak artisauak izan ziren, Pucarani herrikoak, La Paz Departamentuko Los Andes probintziakoak. Eva Coparen familia, hasiera batean, landa-eremutik La Paz hirira joan zen 1980ko hamarkadan, eta gero handik El Alto hirira joan zen bizitzera.

Eva Copa El Alto hirian jaio zen, baina haurtzaroko eta nerabezaroko parte bat La Paz hiriko Cotahuma makrobarrutiko 4. barrutiko Pasankeri izeneko auzoan eman zuen. Han, 1993an hasi zituen eskola-ikasketak, eta 2005ean atera zuen batxilergoa Cotahumako Luis Espinal Camps ikastetxean.

Bere ikasketa profesionalekin jarraitu zuen, nahiz eta hasieran Kopak San Andresko Unibertsitate Nagusian (UMSA) sartu nahi izan zuen ikasten, baina baliabide ekonomiko urriengatik ezin izan zuen. Orduan, Eva Copak El Altoko Unibertsitate Publikoan (UPEA) sartzea erabaki zuen, non 2011. urtean gizarte-laneko lizentziadun titulua lortu baitzuen.

Eva Copa Goi-mailako unibertsitatean ikasleen ardurak hartu zituen. Hasieran, bere ikasturteko ordezkari gisa hasi zen, gero ikasleen zentroko buru gisa, eta, azkenik, El Alto hiriko Unibertsitateko Tokiko Federazioko (FUL) idazkari nagusi izan zen. Bi seme-alaba ditu.

Halaber, "Goi Mailako gazteen eta emakumeen eskubideen aldeko aktibista politikoa" izan zen, eta emakumeen eskubideak eta bermeak sozializatzeko eta kontzientizatzeko plataformen aktibista.

## Ibilbide politikoa 
### Boliviako Senataria 2015 2020 
Eva Copa oso goiz sartu zen herrialdeko bizitza politikoan, 27 urteko gaztea zela. La Paz Departamentuak senatari kargurako hautagaia izan zen, Mugimendu Sozialistaren alderdiaren ordezkari gisa, 2014ko urriko hauteskunde nazionaletan. Kurul hori irabaztea lortu zuen. 2015eko urtarrilaren 18an, 28 urte besterik ez zituela, senatari izan zen.

### Boliviako Senatarien Ganberako presidente (2019-2020) 
ezkerrera|thumb|300x300px|Eva Copak, Senadoreen Ganberako presidenteak, Salvador Romero Hauteskunde Auzitegi Goreneko presidentea hartu zuen.
Bolivian 2019ko urrian eta azaroan izandako gizarte-gatazkak zirela eta, Sozialismorako Mugimenduaren hainbat agintari gorenek uko egin zieten beren karguei. Besteak beste, Bolivia Evo Morales Ayma presidentea, Álvaro García Linera Boliviako lehendakariordea, Adriana Salvatierra Arriaza Senadoreen Ganberako presidentea eta Víctor Borda Belzú Diputatuen Ganberako presidentea. Botere-hutsune hori zela eta, 2019ko azaroaren 14an, Eva Copak Boliviako Senatarien Ganberako lehendakaritza hartu zuen 2020ko azaroaren 3ra arte.

#### Koronabirusa 
2020ko uztailaren 10ean, Eva Copa Murga senatari-ganberako presidenteak koronabirusaren gaixotasuna  hartu zuela berretsi zen, bai Espainian bai nazioartean, eta positiboa izan zela egindako proban. Hala, Eva Copak prebentziozko isolamendua izan zuen etxean.

### El Alto hiriko alkatea 
ezkerrera|thumb|272x272px|Eva Copa, El Altoko alkatea.
Eva Copa senatuaren presidente ohia El Alto hiriko alkatetzarako hautagai izendatu zuten Movimiento Al Socialismo (MAS) alderdiarekin, 2020ko kudeaketaren amaieratik. MAS alderdi politikoak Zacarias Maquera alkate ohia bat-batean izendatu zuen hautagaitza horretarako. Hori zela eta, Eva Copak aurreko alderdia alde batera utzi eta *Jallalla* taldearen postulazioa onartu zuen.

Eva Copak Altamako Alkatetzarako hauteskundeak irabazi zituen boto baliodunen % 67rekin, eta Santos Quisperen ondoan jarri zen, MASen ofizialtasunaren aurkako espektro politikoan.

### Eztabaidak 
#### Atzerrirako bidaiak 
Alkatetzan kudeaketa dela eta, oposizioko zinegotziek gogor kritikatu dute Eva Copa, atzerrira etengabe egiten dituen bidaiengatik.

**Alemania**: Eva Copak Alemaniara egin zuen lehen bidaia, Alemaniako Munich hirian maiatzaren 30etik ekainaren 3ra izan zen eta Hanns Seidel Fundazioak antolatu zuen *“Ingurumen Azok*a” zuen helburu. Wilma Alanoca MAS-IPSP zinegotziak salatu zuen ez zirela ikusten El Altoko bidaiaren onurak; izan ere, haren arabera, Copak ez zuen ezer egin herrian zuten ingurumen-arazoaz, edo behintzat Milluniko udal-zabortegiaz. Izan ere, horrek gatazkak sortu zituen bertako bizilagunekin, eta kaleko zakur ugariekin.

Polonia: Eva Coparen bigarren bidaia  izan zen. Poloniako Katowice hirian ekainaren 26tik 2022ko ekainaren 30era egon zen "*Munduko Hiri Foroa* 11"n parte hartzeko. Giza Kokalekuetarako Nazio Batuen Programak (NBE Habitat) antolatu zuen, hiri handietako klima-aldaketak eta urbanizazio azkarrak azken hamarkadetan izan duten eragina aztertzeko. Baina Wilma Alanoca zinegotziaren arabera, salatu zuenean Eva Copak txosten bat ere eman gabe zegoen Udal Kontzejuari, behintzat, bigarren bidaia horretan ustez lortu zen inbertsio horren ondorioen eta onuren gainean.

Estatu Batuak: Eva Coparen hirugarren bidaia Estatu Batuetara izan zen *“Aniztasunei buruzko Politiken Eskualdeko Elkarrizketan”* parte hartzeko. Elkarrizketa hori Washingtongo hiriburu estatubatuarrean egin zen abuztuaren 1etik 2022ko abuztuaren 2ra arte, eta Garapenerako Banku Interamerikarrak (BID) antolatu zuen. Aipatu behar da ekitaldi horrek bi egun besterik ez zuela irauten, baina Wilma Alanoca zinegotziak herrialdeko iritzi publikoaren aurrean salatu zuen Copa alkatea zazpi egunez (aste oso batean) alde egin zuela bere eginkizunetatik uztailaren 29tik abuztuaren 5era bitartean. Gainera, Alanocak gaineratu zuen alkatetzak ez zuela egin ordura arte behintzat, landa-barrutietan bizi ziren herri indigenei buruzko azterketarik.

Bidaiak behin eta berriz zalantzan jarri ondoren, Eva Copa alkateak Wilma Alanoca zinegotziari iritzi publikoa leporatu zion, eta zalantzan jarri zuen ez zuela ezer egin El Alto herriarengatik, 2 urte eta 10 hilabetetan Alanocak Boliviako Kultura eta Turismo Ministroaren goi-kargua izan zuenean, 2007ko urtarrilaren 23tik 2019ko azaroaren 10era arte eta Evo Moralesen goberbuaren hirugarren agintaldian, hain zuzen ere. Izan ere, une horretan, Coparen arabera, El Alto hirian ez zen antzoki handirik edo museo onik ikusten, Evo Moralesek boterean egon zen 14 urte luzeetan jaso zituen opariak gordetzen zituen Orinokako Museoa baino ez (2006-2019). 

Turkia: 2022ko irailaren 29an, MAS-IPSP Fabiola Furuya zinegotziak herrialdearen iritzi publikoaren aurrean salatu zuen Eva Copa berriz ere kanpora joan zela laugarren aldiz, eta, ordukoan, Turkiara joan zela, Turkiako Balikesir hirian egin zen "*Habitataren Nazioarteko Eguna*"ren foroan bakarrik parte hartzeko. Hori zela eta, Copak lizentzia eskatu zion Kontzejuari, irailaren 30etik 202ko urriaren 5era arte alde egiteko. Hala ere, Furuya zinegotziak laugarren bidaia zalantzan jarri zuen; izan ere, haren arabera, Copa alkateak El Alto utzi nahi zuen, hirian konpondu beharreko hainbat gatazka zeuden unean.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2002. urtean, Time aldizkariak Time 100 Next zerrendaren barruan munduko lider berri gisa onartu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Iris Flores
* Edgar Patana
* Fanor Nava
* Jose Luis Paredes
* Leopoldo Chui
* Rogelio Maldonado
* Eranskina: Hauteskundeak eta erreferendumak El Alton

## Kanpo estekak 
* Elecciones generales de Bolivia de 2014
* Anexo: Senadores de La Paz
* Cámara de Senadores de Bolivia
* Anexo: Presidentes del Senado de Bolivia
* Elecciones y referéndums en El Alto