open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Devils (filma)

***The Devils***, , 1971ko Ken Russell britainiarrak zuzendutako beldurrezko drama film bat da. John Whiting antzerkigilearen *The Devils* ("Deabruak", 1961) antzezlanean eta Aldous Huxley idazlearen *The Devils of Loudun* ("Loudungo Deabruak", 1952) eleberria oinarritua dago. Vanessa Redgrave eta Oliver Reed aktoreek antzeztu zuten.

Estreinatu zen garaian polemika sortu eta zeresan handia eman zuen.

## Argumentua 
1634, Frantziako Erresuma, Urbain Grandier (Oliver Reed) apaizari herexia egotzi zaio, historiara Loudungo deabrutzeak izenez igaro zena, Eliza Katolikoaren barnean inoiz gertatutako deabrutze-kasu handiena.

## Aktoreak 
* Vanessa Redgrave: Ahizpa Jeanne des Anges
* Oliver Reed: Aita Urbain Grandier
* Dudley Sutton: Laubardemonteko Baroia
* Max Adrian: Ibert
* Gemma Jones: Madeleine de Brou
* Murray Melvin: Aita Jean Mignon
* Michael Gothard: Aita Pierre Barre
* Georgina Hale: Philippe Trincant
* Brian Murphy: Adam
* Christopher Logue: Richelieu kardinala
* Graham Armitage: Luis XIII.a Frantziakoa
* John Woodvine: Louis Trincant
* Andrew Faulds: Rangier
* Kenneth Colley: Legrand
* Judith Paris: Ahizpa Agnes
* Catherine Willmer: Ahizpa Catherine
* Iza Teller: Ahizpa Iza

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Carmen Porter Ucha

**Carmen María Porter Ucha** (Madril, 1974ko abuztuaren 23a) kazetari espainiarra da. Iker Jimenez senarrarekin batera Cadena Ser-eko *Milenio 3* irratsaioa (2002-2015) eta *Cuarto Milenio* telebista saioa aurkezteagatik ezaguna da 2005etik.

Gaur egun Horizonte telebista saioa aurkezten du, Iker Jimenez-ekin batera Cuatro telebistan.

## Biografia 
Madrildarra bada ere, Alacanteko probintzian bizi izan zen gaztetan, Guardamar del Segura bezalako herrietan. Kazetaritzan lizentziatua, Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean eta Madrilgo Unibertsitate Europarrean egin zuen ikasketak. Iker Jimenez kazetariaren emaztea da, eta, hasiera-hasieratik, hedabideetako hainbat proiektutan kolaboratzen du.

Ama farmazeutikoa du eta aita eraikitzailea. Bi anaia ditu, eta horietako bat Cuarto Milenio filmaren ekoizlea da, Iker Jiménezekin batera, Alma alabaren aita.

Bere ibilbide profesionala ezaguna egiten hasi zen 2001etik Cadena SER irratiak emititzen duen Milenio *3* irratsaioan Jimenezentzat egindako lanagatik. Hala ere, Cuatro telebista katean Iker Jimenezek egindako Cuarto Milenio saioak lortu du arrakasta handiena.

Idatzizko argitalpenetan egindako ibilbideari dagokionez, *Más Allá* aldizkarian kolaboratu ohi du, eta denbora batez, *Enigmas* aldizkariko erredaktore-buru izan zen. 

Bestalde, bost liburu idatzi ditu, beti ere misterio eta paranormaltasunetik hurbil dauden gaiak jorratuz.

**Bakarkako saiakerak**:
2013ko apirilaren 9an hasi zen *Al otro lado* zuzentzen eta aurkezten Telecincon, audientzia datu baxuek bertan behera utzi behar izan zuten monografikoen saioa.

2022an, Porter berriro saiatu zen bakarkako beste programa batekin, *Futura*, zientzia eta teknologiari buruzkoa, baina berriro ere bertan behera utzi behar izan zuten audientzia baxuen ondorioz.

## Argitalpenak 
* *Misterios de la Iglesia*. Arg. EDAF, S. A., 2002. ISBN 8441411042
* La sábana santa: ¿Fotografía de Jesucristo?. Arg. EDAF, S. A., 2003. ISBN 8441412413
* *La Iglesia y sus demonios*. Arg. EDAF, S.A., 2005. ISBN 8441417733
* Milenio 3: Liburua. Aguilar, S. A. de ediciones -Grupo Santillana, 2006. ISBN 8403097107

## Lanbide-jarduera 
### Irratia 
* Milenio 3 Cadena SER irratian (2002-2015)

### Telebista 
* *Cuarto Milenio* (2005-gaur egun) Cuatron
* *Al otro lado* (2013) Telecincon
* *Horizonte* (2020-orainaldia) Cuatron
* *Futura* (2022) Cuatron

### Internet 
* *Milenio Live* YouTuben (2018-2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* C de Carmenekin
Ioi-trukeko kromatogarfia

**Ioi-trukerako kromatografiak** molekulen karga-propietateetan oinarritutako ioi eta molekula polarrak bereizteko aukera ematen duen kromatigrafia da. Ia edozein molekula kargaturekin usa daiteke, proteina handiak, nukleotidoak eta aminoazido txikiak barne. . Askotan erabiltzen da proteinak arazteko, ura analizatzeko edo kalitatea kontrolatzeko.
thumb|Ioi-trukeko kromatografo modernoa
Bi ioi-trukeko-kromatografia motak anioi-trukea eta katioi-trukea dira. Katioi-trukeko kromatografia laginaren molekula positiboki kargatuta dagoenean baliatzen da. Kromatografia mota honetan, fase geldikorra negatiboki kargatuta dago. Anioi-trukeko kromatografian fase geldikorra positiboki kargatuta dago eta karga negatibodun molekulak kargatzen dira.

## Erreferentziak
Ainara Gorostiaga Eskubi

**Ainara Gorostiaga Eskubi** (Iruñea, Nafarroa Garaia) Nafarroako Torturatuen Sareko eta Euskal Herriko Torturatuen Sarea osatzeko talde sustatzaileko kidea da.

## Bizitza 
2002an atxilotu eta torturatu zuten, Castellóko espetxean bisita bat izan eta bertatik ateratzen ari zela. *Tortura en el estado español: testimonio de Ainara Gorostiaga* duen testigantzan zehatz desbribatu zituen jasandako tortura bortitzak atxikitako dokumentu honetan irakur daitekezen bezala.

Jasandakoak markatuta utzi zuen betiko, beste hainbat torturatu bezala eta buru-belarri sartu zen torturaren errealitatea argitara ateratzeko lanean, aitortzaren, erreparazioaren eta berriro ez gertatzeko bermeen bidean. *Egiaren Garaia Da* dinamika osatzen duten bi eragileek jakinarazi zuten «giza eskubideen urraketen biktima» gisa aitortu zituela Nafarroako Gobernuak ondoren aipatzen diren torturatutako zortzi lagun: Rosa Iriarte, Itxaso Torregrosa, Ramon Lopez, Ikerne Indakoetxea, Ainara Gorostiaga, Imanol Larrañaga, Victoriano Lopez de Goikoetxea eta Iñaki Goñi, 1975 eta 2009 artean jasandako torturengatik.

Horiekin, gutxienez 122 lagun dira Nafarroako errekonozimendu eta erreparazio batzordearen aitortza jaso dutenak; horietatik 88, torturatuak.

Nafarroako Errekonozimendu eta Erreparazio Batzordeak egindako zortzi aitortza berriak «positiboki» baloratu zituen Nafarroako Torturatuen Sareak eta Egiari Zorrek osatzen duten *Egiaren Garaia Da* dinamikak. *Ebazpen hauek urrats garrantzitsua dira estatu-indarkeriak gure lurraldean izan duen eragina agerian jartzeko, eta urte luzez ukatu edo isilarazi diren errealitateak aitortzeko.*Ainara Gorostiagak adierazi zuenez:*Lehen oso modu bortitzean bizi nuen tortura. Niri bakarrik zegokidala zirudien. Sarean nagoenetik, sentimendu hori partekatua da, eta, beraz, ez hain mingarria*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zutabe-kromatografia

**Zutabe-kromatografia** kimikan, konposatu kimiko bat nahaste batetik isolatzeko erabiltzen den kromatografia-metodoa da. Zutabe-kromatografia gai da adsorbatzailearekiko konposatuen xurgapen diferentzialean oinarrituta nahastearen osagaiak bereizteko; konposatuak erritmo desberdinetan mugitzen baitira zutabean zehar. Teknika oso aplikagarria da, adsorbatzaile diferente  asko usa baitaitezke disolbatzaile sorta zabal batekin. Mikrogramoetatik hasi eta kilogramorainoko eskaletan erabil daiteke teknika. Zutabe-kromatografiaren abantaila nagusia prozesuan erabilitako fase geldikorraren kostu baxua da. Zutabe-kromatografia egiteko, grabitatea erabil daiteke eluitzalea mugitzeko, edo gas konprimitua erabil daiteke eluitzailea zutabean zehar bultzatzeko.
thumb|450x450px|Zutabe-kromatografiaren garapenaren argazki-seriea
Zutabea prestatzeko, solido adsorbatzaile bat beirazko edo plastikozko hodi zilindriko batean paketatzen da. Zutabearen tamaina isolatuta nahi den konposatu kantitatearen araberakoa izango da. Hodiaren oinarriak iragazki bat du, kotoizko edo beirazko artilezko tapoi bat izaten du fase solidoa bere lekuan mantentzeko. Zutabearen goiko aldean disolbatzaile-biltegi bat jar daiteke.

Zutabeen fase geldikor edo adsorbatzaile gisa silize-gela eta alumina usatzen da nagusiki. Eluitzaile ohikoenak diklorometanoa, etil azetatoa, azetona eta metanola dira.

## Erreferentziak
Ana Elena Altuna Larrañaga

**Ana Elena Altuna Larrañaga** (Eibar, Gipuzkoa, 1957) irakasle ohia eta Ongi Etorri Errefuxiatuak plataformako kide sortzailea da.

## Ibilbidea 
Betidanik militante izan da Ana Elena. Bizkaiko Antisida Komisoaren edo Ongi Etorri Errefuxiatuaken hasierako pausuetatik lanean egon da. Zorrotzako institutuan biologia euskaraz irakatsi zuen jubilatu arte eta pare bat ikasle baino ez ziren euskaldunak. Beste asko Espainiako hainbat lekutatik Euskal Herrira etorritako familien seme-alabak ziren eta gaur egungo (2022) migratzaileekin oso kritikoak gainera.

### Ongi Etorri Errefuxiatuak 
2016an Ongi Etorri Errefuxiatuak herri plataforma sortu zuen beste kide batzuekin batera; errefuxiatuak babesik gabe zeudela ikusirik. 10. urteurrenean, lokal berria ireki zuten Bilboko San Frantzisko auzoan. Azaldu zuenez, Euskal Herrian zeregin handia dago mugak zeharkatzen dituzten migratzaileak «oso egoera larrian» bizi direlako.*Migratzaileak desberdin tratatzen dituzte bakarrik daudenean edo pertsona zuri batek laguntzen dituenean*

### Bidaiak 
Ana Elenak hainbat urtez antolatu ditu Melillara bidaiak gazte migratzaileei laguntzeko, besteak beste: 2017ko uztailean *Caravana Frontera Sur* izenekoa antolatu zuen giza eskubideen urraketa salatzeko. Melillaraino joan ziren. Bi autobus antolatu zituzten Bilbotik eta bidean beste hainbat tokitakoak batu zitzaizkien.

## Bizitza pertsonala 
Ana Elenaren alaben aita marokoarra da, Casablancakoa. Lauren artean gaztelaniaz hitz egiten dute. Senarraren aldeko aitonak alabekin arabieraz eta alabek Ana Elenarekin euskaraz. Kulturek ez dute talka egiten, batu egiten dituzte. Bergaran, haien kasuan, hango familiarekin, ospakizunak mezan hasi eta bazkaltzen bukatzen dira. Marokon, berriz, mezkitatik edo otoitzetik bazkarira. Hurbiltzen dituzten gauza gehiago partekatzen dituzte banatzen dituztenak baino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iulia Joja

**Iulia-Sabina Joja** (Bukarest, Errumania, 1986) Georgetown Unibertsitateko irakasle atxikia da  eta Ekialde Hurbileko Institutuko kidea , Europako eta Itsaso Beltzeko segurtasunean espezializatua, eta The Eastern Front podcasteko moderatzailea  

Hainbat programa akademiko burutu ditu, nazioarteko gatazken ikasketetan ziurtagiria lortuz King's College Londonen, zientzia politiko eta nazioarteko harremanetako lizentziatura Berlingo Unibertsitate Librean eta Bukaresten Ikasketa Politiko eta Administratiboen Eskola Nazionalean . Bere doktorego tesia burutu zuen, "Errumaniako Kultura Estrategikoa" izenekoa, 2019an argitaratu zuen Columbia University Pressek.  

Iulia Jojak nazioarteko gaien arloan esperientzia du. Hanns Seidel Fundazioko kidea izan zen Potsdameko Unibertsitateko Indar Armatu Federalen Historia Militar eta Gizarte Zientzien Zentroan.

## Bizitza pertsonala eta hezkuntza 
2008an 9 asteko praktikak egin zituen Errumaniako NBEko misioan. Errusiak Georgia inbaditu zuen 2008ko abuztuan, eta horrek nazioarteko segurtasun eta defentsaren arloan interesa piztu zion.  Errusiak Krimea inbaditu zuenean, Itsaso Beltzeko eskualdeko segurtasun gaietan espezializatu zen.  . Iuliak adierazi zuen Dîncuren adierazpenek Errumania Ameriketako Estatu Batuen eta bere aliatuen jarreraren aurka kokatu zutela  2023ko urtarrilean, argudiatu zuen Austriaren ekintzek eragin suntsitzailea dutela Europako segurtasunean  . Gainera, uste du Austria eta Hungaria ahalik eta gehien alde batera utzi behar direla. *Arazoa da bi herrialdeek tonu desados bat jotzen dutela eta batzuetan Europako segurtasunerako ekimen oso garrantzitsuak blokeatzen dituztela, Ukrainaz edo Errumaniaren Schengeneko sartzeaz ari garela.*  .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa:Iran ez nuke inozotzat joko: hamarkadak daramatza honetarako prestatzen  Berria, 2026.03.14
Lur Garaietako eta Uharteetako Unibertsitatea

**Lur Garaietako eta Uharteetako Unibertsitatea**,  eta  eta *UHI*, Eskoziako goi hezkuntzako erakunde bat da. 2011n sortua izan zen.

Hamar unibertsitate eta ikerketa zentroen osatua dago, denak Inverness, Highland, Hebridak, Moray eta Perthshire lurraldetan kokatuak.

2019an 3.100 langile eta 31.000 ikasle zituen (11.201 goi hezkuntzakoak eta 19.779 bestelako hezkuntzekoak).

## Kanpo loturak 
* Webgunea
Arrasko elizbarrutia

**Arrasko elizbarrutia** edo **Arras-Boulogne-Saint-Omerko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren frantziar elizbarrutia da. VI. mendean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Arrasen dago. Egun apezpikua Olivier Leborgne da.

## Ordinarioak 
## Apezpiku laguntzaileak 
* Jean de Falconet (1456-1460)
* André-Maurice Parenty (1950-1975)
* Jules Harlé (1970-1991)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cambraiko artxidiozesia

**Cambraiko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren frantziar artxidiozesia da. VI. mendean ezarri zen elizbarruti gisa, 1559ko maiatzaren 12an artxidiozesi mailara igo zen, 1801eko azaroaren 29an berriro elizbarruti egin zen eta 1841eko urriaren 1ean artxidiozesi. Artzapezpikuaren egoitza Cambrain dago. Egun artzapezpikua Vincent Dollmann da.

## Ordinarioak 
### Cambraiko apezpikuak 
### Cambraiko artzapezpikuak 
### Cambraiko apezpikua 
* Louis Belmas (1802-1841)

### Cambraiko artzapezpikuak 
## Artzapezpiku lagunkideak 
* François Delamaire (1906-1913)
* Émile Guerry (1940-1952)
* Henri-Martin-Félix Jenny (1965-1966)
* Vincent Dollmann (2018)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Six Million Dollar Man

***The Six Million Dollar Man***, , AEBetako zientzia-fikziozko telesaila bat da. 1973ko martxoaren 7a eta 1978ko martxoaren 6a arte ABC katean aireratu zen. Lee Majors, Richard Anderson eta Martin E. Brooks aktoreek antzeztu zuten.

*Emakume bionikoa* (1976-1978) spin-off telesaila izan zuen.

## Argumentua 
Steve Austin (Lee Majors) NASAko astronautak AEBetako hegazkin berri bat proban jartzean, gailuaren funtzionamendua kaskarra dela eta istripuaren ondorioz hiltzorian egongo da. Berau salbatzeko haren gorputzeko kaltetutako zatiak atal bionikoez ordezkatuak izango dira. Gertakari honekiko egokitzapen psikologikoa egiteko gai ez izan eta depresioa duenez, Steveri OSI inteligentzia zerbitzuko agente sekretua izateko ardura eta betekizunak emango zaizkio.

## Aktoreak 
* Lee Majors: Steven Austin
* Richard Anderson: Oscar Goldman, OSIko zuzendaria.
* Martin Balsam: Rudy Wells (1. atal pilotua); Alan Oppenheimer (2. eta 3. atal pilotuak), 1. eta 2. denboraldiak eta 3. denboraldiko eta 1. atala; Martin E. Brooks, 3-5. denboraldiak, *Emakume bionikoaren* hiru telefilma), Austinen medikua eta teknologia bionikoaren atalak ikuskatzearen arduraduna.
* Lindsay Wagner: Jaime Somers (noizbehinka).
* Jennifer Darling: Peggy Callahan (noizbehinka), Oscar Goldmanen idazkaria.
* Darren McGavin: Oliver Spencer, OSOko zuzendaria atal pilotua.

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Calahorrako dorrea (Kordoba)

**Calahorrako dorrea**,  eta , Espainiako Kordoba hirian dagoen dorre bat da, Andaluzia erkidegoko Kordobako probintzian. Kordobako erromatar zubiaren sarbide eta babesa bezala eraikia izan zen.

Dorrearen lehen aipamena 1236ekoa da, Fernando III.a Gaztelakoak hiria bereganatu zuen garaikoa. 1514an Joana I.a Gaztelakoak dorrearen inguruan barbakana bat eraikitzea agindu zuen.

1837 eta 2007an zaharberritua izan zen.

## Kanpo loturak 
* Webgunea
Slavo Ramadanović

**Slavo Svetislav Ramadanović** (serbieraz zirilikoz: *Славо Светислав Рамадановић*) diplomazialari montenegroarra izan zen. 

## Biografia 
Montenegroko Printzerriko Kanpo Arazoetarako Ministerioko idazkari gisa, 1902ko uztailean Shkoderren kontsul izendatu zuten, eta 1905eko martxoan Triesten kontsul. Kontsul gisa, Amerikara bidean Triesten zeuden montenegroarrei laguntza emateko betebeharra zuen. Hurrengo urtean, eskuragarri jarri zuten, eta 1907ko apirilean Montenegroko Printzerriko Kanpo Arazoetarako Ministerioko buru izendatu zuten. Balkanetako Gerren aurretik, Gorteko Mariskal izendatu zuten. Nikolas I.a erregearekin batera joan zen San Petersburgora eta Vienara bidean 1912an. Montenegroko Erresumako Kanpo Arazoetarako Ministerioko buru izendatu zuten 1912ko ekainean. Ministerioko buru gisa, 1914ko abuztuaren 5ean, ohar bat eman zion Austria-Hungariako ordezkariari harreman diplomatikoak amaitzeari buruz.

## Beste kargu diplomatikoak 
## Kanpo estekak
Brittney Kade

**Brittney Kade** (Palm Springs, Kalifornia, 1999ko abenduaren 16a) estatubatuar emakumezko aktore pornografiko, modelo erotiko eta web kamera aurreko modelo transexuala da.

## Bizitza 
1999aren amaieran jaio zen Palm Springsen, Kalifornian. Institutu garaian eskola jazarpena jasan zuen. Hamalau urte zituenean hasi zuen bere trantsizio prozesua. Garai hartan YouTube bidez bere bilakaeraren berri ematen hasi zen, hormona-tratamenduari buruzko azalpenak eta edertasun aholkuak partekatuz.

Youtuber eta modelo gisa aritu ondoren, 2021eko udan egin zuen debuta industria pornografikoan, 22 urte zituela.

Bere ibilbidean zehar industria pornografikoko estudio nagusiekin egin du lan, horien artean: Grooby Productions, Evil Angel, Gender X, AdultTime, Trans Angels, Trans500, Devil's Film, Brazzers eta Transsensual. Gainera, Transexual Batekin Sexu Eszenarik Onenaren kategoriako sarirako hautagaia izan zen Dante Collerekin batera.

Hurrengo urteetan ere hainbat sari garrantzitsu jaso ditu, besteak beste, Urteko Artista Transexual Onenaren AVN saria 2025ean.

Guztira 180 film pornografiko baino gehiagotan parte hartu du.

## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Făgăraș

'''''',  eta , Errumaniako erdialdeko hiri bat da, Brașov konderrian.

2021ean 26.284 biztanle zituen.
Codien Zwaardemaker-Visscher

**Jacobina Berendina Zwaardemaker-Visscher** (Utrecht, 1835eko maiatzaren 5a – *ibidem*, 1912ko abuztuaren 4a), ***Codien Zwaardemaker-Visscher*** izengoitiaz ezagunagoa, herbeheretar idazle, itzultzaile, argitaratzaile eta feminista izan zen.

## Bizitza 
Zwaardemaker-Visscher 1835eko maiatzaren 5ean jaio zen Utrechten (Herbehereak). Bere gurasoak Jan Visscher artzain menonita eta Lumina Visscher (Loos) ziren.

Van Breemen ahizpek zuzendutako eskolan ikasi zuen eta gero etxean. Hezkuntza falta frustragarria iruditzen zitzaion, bere bi nebek hezkuntza ona jaso baitzuten, bata notario eta bestea predikatzaile bihurtuz.

Zwaardemaker-Visscherren lehen argitalpena *Over opvoeding en emancipatie van der vrouw* (1869) liburuxka izan zen, nesken hezkuntzaren gaia jorratu zuena. Hasieran Codien izengoitia erabili zuen, bere senarraren izenaren forma bat. 1871tik aurrera, izengoitia erabiltzeari utzi zion, emakume batek pertsona independente gisa argitaratu ahal izatea garrantzitsua baitzen berarentzat.

Emakumeentzako hainbat aldizkaritan kolaboratu zuen, besteak beste, *Onze Roeping* aldizkari herbeheretarrean eta *Woman* aldizkari britainiarrean. ''Tante Agathe's voogdijschap, Onwettig toch recht* (1897) eleberrian, emakumeek seme-alaben legezko tutoretza erabiltzeko eskubidearen ideia aztertu zuen. Bere idazlanetan, ezkontza legalean beharraren eta obedientziaren eskakizunaren aurka ere egin zuen.

Eleberriak eta ipuinak itzuli zituen alemanetik eta ingelesetik nederlandera. Bere itzulpenen artean, George Eliot, Louisa May Alcott eta Mrs. Compton Readeren lanak zeuden.

Amsterdamgo *Leesmuseum voor Vrouwen* elkarteko kidea zen. Bere autografoa duten bi argazki Hagako Letterkundig museoan daude.

## Lanak 
* *Over opvoeding en emancipatie van der vrouw* (1869)
* *Ada Bermuda* (1881)
* *De ruïne van den Oldenborgh* (1885)
* *Grootmoeder. Eene familiegeschiedenis* (1892)
* *Sterk in leed. Een familieroman* (1894)
* *Tante Agathe’s voogdijschap, Onwettig toch recht'' (1897)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nacho Abad

**Ignacio de Vicente Abad** (Guadalajara, 1970eko apirilaren 3a), **Nacho Abad** izenez ezagunagoa, kriminologo eta kazetari espainiarra da.

Gaur egun *En boca de todos* telebista-programa aurkezten du Cuatron.

## Biografia 
Kazetaritza ikasi zuen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Geroago, Camilo Jose Cela Unibertsitatean kriminologia ikasketak ere egin zituen.

Kazetari gisa irratian hasi zen lanean eta ondoren Espainiako telebista kate ikusienetako programetan parte hartu zuen: Antena 3 eta Telecinco, geroago honen taldean, Mediaset España. Garai horretan, Espainiako telebistako programa ezagunekin kolaboratu zuen, hala nola *Rojo y Negro*, *El programa de Ana* Rosa edota *Espejo Público*.

2022tik *En boca de todos* programa aurkezten du eta 2023tik *Código 10* ere aurkezten du, biak Cuatron.

## Lanak 
Nacho Abadek ere liburu hauek argitaratu ditu:

* *La verdad está equivocada* (2015)
* *Sé que estás viva* (2017)
* *El candidato* (2020)
* El superviviente (2022)

## Erreferentziak
Pilar Vidal (kazetaria)

**María del Pilar Vidal Lloret**, **Pilar Vidal** ezizenaz ezaguna (Valentzia, 1977ko abuztuaren 24a), bere ibilbide profesional luzea irratian, telebistan, idatzizko komunikabideetan eta hedabide digitaletan garatu duen espainiar kazetaria da.

## Biografia 
Informazio Zientzietan lizentziatua da Informazio Zientzien Fakultatean (Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean), Irudi eta Soinuan diplomatua CEU San Pablo Unibertsitatean eta Komunikazio Kabineteetan masterduna Camilo José Cela Unibertsitatean.

Hedabide digital eta inprimatuetan *La Otra Crónica* de El Mundo egunkariko erredaktore lanak, El Español egunkariko *Jaleos* saileko zuzendari postua eta *Corazón TVE* aldizkariko lana nabarmentzen dira.

Telebistari dagokionez, *Tenemos que Hablar* taldeko zuzendariordea izan da, eta La 1 eta Telecincoko hainbat lekutan kolaboratu du, hala nola *La mañana*, *Viva la vida*, *Sálvame*, *Plan de tarde* eta *Deluxe*.

Gaur egun, *Y ahora Sonsoles* *eta* *Espejo público* saioetan egiten dituen agerraldiekin batera, Gente-en ABC ataleko zuzendari gisa ere aritzen da.

*Torrente, presidente* Santiago Segurako filmean agerpen txiki bat egin zuen 2026an, aktore bezala.

## Ibilbide profesionala 
### Telebistako programak 
#### Laguntzaile eta aurkezle gisa 
#### Gonbidatu gisa 
#### Partaide gisa 
### Irratsaioak 
## Erreferentziak
Karrulim

**Karrulima** ( eta ) edo **kaña-edaria errudarekin** Paraguaiko edari alkoholdun tipikoa da. Karrulim hitza edariaren osagaien akronimoa da: kaña, erruda eta limoia.

Ohitura da karrulima abuztuaren 1ean edatea. Hori dela eta, 2019an Paraguaiko Kultura Idazkaritza Nazionalak karrulima Kultura Ondare Immaterial izendatu zuen 632/2019 zenbakidun ebazpenaren bidez.

## Ohitura 
Abuztuaren 1a Karrulimaren Egun Nazionala da Paraguain. Ohituraren arabera, egun horretan zazpi hurrupa karrulim hartu behar dira barautan zorigaiztoa uxatzeko eta odolberritzeko.

Abuztua hilabete lehorra eta hotza izan ohi da Paraguain, eta ondorioz arnas gaixotasunek gora egiten dute. Gainera, lehorteak laboreei egiten diete kalte. Hori dela eta, esaera zahar batek honakoa dio: *abuztuak, behi argalak eta agureak daramatza* (jatorriz eta ).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Camille Loiseau

**Camille Loiseau** (Paris, Frantzia, 1892ko otsailaren 13a – Villejuif, Frantzia, 2006ko abuztuaren 12a) frantziar ehun urtedun kontu-hartzailea izan zen, supermendebetekoa, 114 urte bizi izan baitzen. 2005eko martxoaren 26tik 2006ko abuztuaren 12ra frantziar zaharrena izan zen eta Europako zaharrena 2005eko abenduaren 28tik aurrera.

## Bizitza 
Camille Blanche Loiseau Pariseko 19. barrutian jaio zen 1892an. 1910eko bere ezkontza-agiriak dioenez, kontu-hartzailea zen (zapata-denda batean) eta 1922. urtean dibortziatu zen.

114 urte eta erdi bete arte bizi izan zen ia, hiru mende ezagutu zituen (1800 - 1900 - 2000).

Erretiro-etxeko izarra izanik, izaera indartsuko emakume pinpirin hark bere heriotzaren aurretxoan hauxe adierazi zuen "denbora luzea aurkitzen hastea". 

= Adin errekorrak =

* 2005eko martxoaren 26tik 2006ko abuztuaren 12ra frantziar zaharrena
* 2005eko abenduaren 28an, Europako zaharrena
* Hiru mendetan bizi izan zen pertsonetako bat

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda: Bizirik dauden munduko pertsonarik zaharrenak

## Kanpo estekak 
* 
* https://o.nouvelobs.com/people/20060818.OBS8695/la-doyenne-des-francais-est-morte-a-114-ans.html
Germaine Haye

**Germaine Haye**, sortzez **Germaine Joséphine Adèle** **Germain** (Longny-au-Perche, Orne, Frantzia,1888ko urriaren 10a – Mortagne-au-Perche, Orne, Frantzia, 2002ko apirilaren 18a) frantziar ehun urtedun maistra eta idazlea izan zen, supermendeurrena, 113 urte bizi izan baitzen.  Frantziako eta Europako zaharrena.

Frantziako zaharrena izan zen 2001eko ekainaren 6tik hil zen arte, eta Europako zaharrena 2001eko urriaren 27tik hil zen arte.

= Adin errekorrak =

* 2001eko ekainaren 6an, Frantziako zaharrena
* 2001eko urriaren 27an, Europako zaharrena 
* Hiru mendetan bizi zian zen pertsonetako bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aintzindaria (maskaradako pertsonaia)

[thumb|**Aintzindariak**. Gorrien taldekoak. Ezkerretik eskuinera: [entseinari, zamalzain, kantiniersa, gatüzain eta txerrero.]]
[thumb|300x300px|[2009ko Zuberoako maskarada eta Godaleta dantza Barkoxen.]]
**Aintzindariak** Zuberoako maskaradetako pertsonaiak dira. Nagusien aurrean godaleta bat, edalontzi bat, kokatu eta bakoitzak, haren gainean, Godaleta dantza egiten du. Oso dantza zaila da, dantzari bakoitzak godaletaren gainean salto egin behar duelako, hura bota barik.

Zuberoako maskaradetan, aintzindariek ("gidariek", "aitzindariek" zubereraz) bost dantzari nagusien taldea osatzen dute. Gorrien (gorriak) taldeko kideak dira, ongi, txukun jantzitako pertsonaiak, Xiberoko ordena eta gizarteko txintxotasuna ordezkatzen dutenak. Haien eginkizuna ordena defendatzea da:

*Txerrero, "txerri-taldearen zaindaria", ibilaldia irekitzen duena;
*Gatüzain, "katu(aen zaindaria";
*Kantiniersa, Garai batean soldaduekin joaten ziten emakumeen oihartzuna.
*Zamalzain, "gizon-zaldia";
*Entseinari, banderaduna.

## Ikus, gainera 
* Godaleta dantza.
Arantza Gutierrez

**Arantza Gutierrez** (Donostia, Gipuzkoa, 1965) ikertzailea da.  Emakumeek hedabideetan zer presentzia duten aztertu dute Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) zenbait ikertzailek, Arantza Gutierrezek koordinatuta, Global Media Monitoring Project-erako. Andre oso gutxi azaltzen dira aditu gisa, eta emakume kirolariak ere, gutxi.

## Lan ibilbidea 
Hainbat ikerketa lerro aztertu ditu: Irrati-produkzioa eta narratiba, Soinu- eta irrati-hizkuntza, Hizkuntza gutxituetako hedabideak, Generoa eta komunikazioa, Euskal komunikazio-sistema eta Kataluniako komunikazio-sistema, besteak beste.

### Ikerketa: Emakumeak hedabideetan 
Arantzak Global Media Monitoring Project egitasmoan hartzen du parte, emakumeek hedabideetan zer presentzia eta zer rol duten neurtzea eta aztertzea helburu duen mundu mailako ikerketan. Proiektu horretan, EHUko ikertzaile batzuekin batera, Arantzak Hego Euskal Herriko hedabideetan jarri du arreta; *Berria*, *Gara*, *Deia*, *El Correo*, COPE, Euskadi Irratia, Euskalerria Irratia, ETB1, Hamaika Telebista eta *Argia* hedabideek osatu dute lagina.

##### Lautik hiru gizonezkoak 
Datua larritzekoa da: hedabideetan azaltzen diren lau pertsonatik hiru gizonak dira, eta bakarra da emakumea. Hori munduan gertatzen da.  Euskal Herrian egindako azterketaren emaitza pixka bat baikorragoa da, %29 baitira emakumeak. Protagonistetan gizonak dira nagusi, eta, gainera, adituak bilatzera baditugu, kalkulu horretan ikusten da gizon asko daudela. Dauden emakumeak bereziki dira esparru publikoan eskarmentua dutenak: politikan aritzen direnak, aktibistak edo komunikatzaileak. Gainera, hedabideetan azaltzen diren andreen %13 baino ez dira agertzen aditu moduan.

Kiroletan emakumeak %2 baino ez dira. Kirol erredakzioetan gizonak dira nagusi, eta markatuta dago femeninoa, kirol femeninoa. Marka horrek jartzen du zerbait. Adibidez, Athleticek irabazi duela esanez gero, jende guztiak pentsatzen du gizonek irabazi dutela, ez emakumeek.''Hedabideetan ere bai: emakumeak 'bestea' gara''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petrobras-36ko istripua

**Petrobras-36 petrolio plataformak istripua** izan zuen Brasilgo kostan 2001eko martxoaren 15ean. Itsasontzia Fincantieri ontziolan eraiki zuten, Genoan (Italia), 1995ean, zulaketa-plataforma gisa. Società Armamento Navi Appoggio SpA-ren jabetzakoa zen.

## Istripua 
Petrobras-36 petrolio plataformak istripu larria izan zuen Brasilgo kostan. Hondoratu aurretik, munduko petrolio-plataforma erdiflotatzailerik handiena zen. Martxoaren 15eko lehen orduetan bi leherketa izan ziren plataforman, hau okertzea eraginez. Une horretan 175 pertsona zeuden plataforman; 11 hil egin ziren. Makurduragatik, garai hartan munduko halako plataformarik handiena zen 33.000 tonako egitura urez bete zen, eta bost egun geroago hondoratu zen 1.500 tona petrolio findu gabe zituela. Istripuan hamaika langile hil ziren.

Plataforma leherketak gertatu eta bost egunera hondoratu zen (martxoaren 20an), Rio de Janeiroko kostaldetik 120 bat kilometrora. 1,200 metroko sakoneran hondoratu zen. Gutxi gorabehera, 1,500 tona petrolio gordin zeuden ontzian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabino Murua izagirre

## Gabino Murua 
**Gabino Murua Izagirre** (Lazkao 1894ko urriaren 24a- Gabiria, 1955eko urtarrilaren 10a), baserritarra, idazlea, politikaria eta nekazarien sindikalgintzaren bultzatzailea izan zen.

### Biografia 
Gabino Murua Lazkaon jaio arren, gaztetan Gabirira joan zen bizitzera, gurasoekin eta anai-arrebekin batera, Izar-Handi baserri erosi berrira. Gaztetatik nekazarien ongizatea, euskaren etorkizuna eta abertzaletasuna izan zituen lema. Gabiriko Arane baserriko Domika Garinekin ezkondu zen eta sei seme-alaba izan zituzten.

Nekazaritzari dagokionez, herriko Alkartasuna sindikatoko idazkaria izan zen eta Bigarren Errepublikan Gipuzkoa n sortu zen Euzko Nekazarien Bazkunaren buru garrantzitsuenetakoa bihurtu zen. Erakunde horretako idazkaria izateaz gain, mitinlaria ere izan zen, baserritarrak batzeko zuten premia azalduz bere hitzaldietan.

Euskarari dagokionez, ama-hizkuntza izateaz gain, haren idatzien hizkuntza ere izan zen. Argia astekarian eta Euzkadi eta El Día egunkarietan sarri idatzi zuen II Errepublikan, nekazaritzarekin lotutako gaiei buruz ia beti.

Euzko Alderdi Jeltzalea ren kidea izan zen eta 1933tik aurrera haren Batzar Nagusiko Gipuzkoako 15 ordezkarietako bat hautatu zuten. Gerra Zibila hasi zenean, Gabiriko Herri Batzordeko kidea izan zen eta 1936ko irailean Bilbora ihes egin zuen. Bertan Gipuzkoako errefuxiatuen zaintza-lanetan aritu zen. 1937ko udaran Santanderrera alde egin zuen eta bertan hartu zuten preso frankistek. Gerra-kontseiluan epaitua, azkenean gartzela zigorra jaso zuen. 1941ean itzuli zen herrira eta 1944an berriro atxilo izan zuten egun batzuetan. Klandestinitateko Gipuzko Buru Batzarreko kidea izan zen.
Bereizmen handiko likido-kromatografia

thumb|HPLCko zutabea da eskuineko zilindro metalikoa
**Bereizmen handiko likido-kromatografia** (HPLC) zutabe-kromatografiaren modalitate bat da, zeinetan partikulatamaina txikiko (3 μm-rainokoak) fase egonkorreko betegarriak erabiltzen diren eta hala, nabarmen hobetzen da bereizte-eraginkortasuna.

Prestazioak asko hobetzen direnez, kromatografia likidoaren modalitate honek ez du zutabe luzerik behar, eta, normalean, ez dira 25 cm baino luzeagoak izaten. Zutabeen diametroari dagokionez, hauek ere modalitate klasikoan erabiltzen direnak baino estuagoak dira (2 eta 5 mm arteko barne-diametroa dutenak)HPLC

Zutabe estuak fase geldikorreko betegarriekin erabiltzen dira, partikulatametro txikikoak, eta, ondorioz, erresistentzia handiagoa du eluienteak. Hori dela eta, presio handiak erabili behar dira (450 atm-ra irits daitezke), 0,5 eta 5 mL/min bitarteko emari konstanteak lortzeko.

## Erreferentziak
Eluzio

Kimikan  **eluzio** esaen zaio adsorbatzaile baten gainean adsorbatutako substantziak separatzeari, fluido bat (*eluitzailea*) pasaraziz. Kromatografian erabili ohi da.

## Erreferentziak
Zutabea (mobilizazioa)

**Zutabe** deitu ohi diote antolakunde soziopolitikoek manifestazio bat hasi baino ordu erdi edo ordubete lehenago manifestazioa hasiko den tokitik urruti samar dagoen punturen batetik ateratzen diren mobilizazioetako bakoitzari. Zutabeen helburuak izan ohi dira mobilizazio handiago batera joanen diren pertsonak elkarrekin joatea eta manifestazio horretan eginen diren aldarrikapenak formatu txikiago batean aurreratzea.
Karl Staaff

**Karl Albert Staaff** (Stockholm, 1860ko urtarrilaren 21a – *ibidem*, 1915eko urriaren 15a) suediar abokatu eta politikaria izan zen. Suediako lehen ministroa izan zen 1905etik 1906ra eta 1911tik 1914ra.

Parlamentuko behe ganberako kide izan zen 1897tik 1915era. 1905ean Christian Lundebergen gobernuan ministro izendatu zuten eta Suedia eta Norvegiaren arteko batasunaren desegitea negoziatzeko delegatua ere izan zen. Herrialdeko lehen ministroa izan zen 1905etik 1906ra.

1907tik 1915era Koalizio Liberalaren Alderdia zuzendu zuen. Sufragio unibertsalaren eskubidearen aldeko mugimenduan parte hartu zuen eta kontserbadore, monarkiko eta antidemokratei aurre egin zien.

Lehen ministro izan zen bigarren aldiz 1911tik 1914ra Gustavo V.a erregeak dimititzera behartu zuen arte. Ultrakontserbadoreek Suediako tradizioa eta gizartea suntsitzea leporatu zioten.
2-kloropiridina

**2-Kloropiridina** konposatu organiko aromatiko heterozikikoa da C5H4ClN formula duena, piridinaren deribatu kloratua. Bi isomero ditu: 3-kloropiridina eta 4-kloropiridina. Likido kolorgea  da. Narritagarria eta toxikoa da.

## Sintesia 
2-Kloropiridina sintetiza daiteke piridina kloro molekularrarekin erreakzionaraziz, paladio(II) kloruroa katalizatzaile moduan usatuz.

485x485px|Simple chlorination

## Erabilera 
2-Kloropiridina industrian fungizidak eta intsektizidak prestatzek erabiltzen da batez ere. Antihistaminikoak eta antiarritimikoak sintetitzatzeko ere balio du.

## Erreferentziak
3-kloropiridina

**3-Kloropiridina** konposatu organiko aromatiko heterozikikoa C5H4ClN formula duena, piridinaren deribatu kloratua. Bi isomero ditu: 2-kloropiridina eta 4-kloropiridina. Likido kolorgea da. 

## Sintesia 
3-Kloropiridina sintetiza daiteke piridina kloro molekularrarekin erreakzionaraziz aluminio kloruroa katalizatzaile gisa erabiliz 100 C-tan, % 33ko etekinarekin.

## Erabilera 
3-Kloropiridina erreaktibo gisa baliatzen da sintesi kimikoan.

## Erreferentziak
Finantza-geroko

Finantzetan, **finantza-gerokoa** alderdi kontratatzaileak ondasun edo balore jakin bat (azpiko aktiboa) aurrez erabakitako egunean eta prezioan saltzera edo erostera behartzen dituen kontratua da. Finantza-gerokoak deribatuen barruko kategoria bat dira.

## Finantza-gerokoen erabilgarritasuna 
Bi arrazoi daude norbaitek geroko bat kontratatu nahi izateko:

* Estaldura-eragiketak: Pertsonak etorkizunean azpiko ondasuna du edo izango du (petrolioa, gasa, laranjak, garia, etab.) eta etorkizunean salduko du. Eragiketarekin prezio finkoa ziurtatu nahi du gaur, ondoren egin beharreko eragiketarako.
* Eragiketa espekulatiboak: Etorkizuna kontratatzen duen pertsonak bere prezioaren bilakaerarekin espekulatzea baino ez du bilatzen, kontratazioaren datatik kontratuaren mugaegunera arte.

## Aurrekariak 
Lehengaiei, metal preziatuei, nekazaritza-produktuei eta askotariko salgaiei buruzko finantza-gerokoen kontratuak duela bi mende baino gehiagotik negoziatzen dira. Finantza-produktuetarako, duela bi hamarkada baino gehiagotik negoziatzen dira, eta finantza-gerokoak daude epe labur, ertain eta luzeko interes-tasen gainean, dibisen gainean eta akzioen eta burtsa-indizeen gainean.

Gerokoen kontratuei buruzko lehen zantzuak k.a. 2000. urtekoak dira antzinako Egipton. Nekazariek, etorkizunean beren laboreen kantitatea edo kalitatea ez zekitenez, erosle batekin labore osoarentzako prezio bat adosten zuten, emaitza edozein izanik ere. Finantza-geroko kontratua, finantza-tresna gisa, duela bi hamarkada baino gehiagotik negoziatzen da, eta finantza-gerokoak daude epe labur, ertain eta luzeko interes-tasen gainean, gerokoak dibisen gainean eta gerokoak akzioen eta burtsa-indizeen gainean. 1697an Osakan, Japonian, sortutako Dojimako Arrozaren Poltsa munduko lehen gerokoen poltsatzat hartzen da, arrozean espezializatutako lehengaien geroko poltsa bat zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikola Škerović

**Nikola Škerović** () serbiar historialari, kazetari eta publizista izan zen.

## Biografia 
Montenegron eta Serbian egin zituen batxilergoa, eta Errusian, berriz, batxilergoa. Pragako Charles Unibertsitatean ikasi zituen eslaviar ikasketak, eta semestre bat eman zuen Leipzigen . 1910ean Pragan lortu zuen doktoregoa *, Đuro Križanić tesiarekin, bere bizitza, lana eta ideiak azaltzen* dituena. Ikasketetan zehar, kazetaritza lanean hasi zen. 1909an Kroaziako serbiarren aurkako Goi Traizio Prozesua deiturikoan, gertaera horren berri eman zuen hiru egunkari errusiarrentzat. 1911n Cetinjeko Gimnasioko irakasle bihurtu zen. Kazetaritzan ere aritu zen, hainbat egunkari serbiarrentzat idatziz. *Dan* zientzia eta literatura aldizkaria ere sortu zuen, Lehen Balkanetako Gerra arte argitaratu zena. Bigarren Balkanetako Gerran parte hartu zuen, eta gerra ostean Podgoricako Gimnasioko zuzendari bihurtu zen. Lehen Mundu Gerran ere parte hartu zuen, eta gerraren zati bat Austria-Hungariako espetxe-esparruetan eman zuen. Gerra ostean, 1935era arte, Podgoricako gimnasioko zuzendaria izan zen. Alderdi Demokratako kide gisa ere politikoki aktiboa izan zen. Askatasun zibilen hedapenaren eta errespetuaren alde egin zuen. 1940an Belgradora joan zen bizitzera eta han egon zen bizitzaren amaierara arte. 1946tik 1952ra, Serbiako Artxiboetako zuzendaria izan zen, eta ondoren erretiroa hartu zuen.

Bere semea Slobodan Škerović iraultzailea izan zen.

Gaztetatik interesatu zitzaion historia, baina hasieran kazetaritza lanean bakarrik aritu zen. Artikulu ugari argitaratu zituen aldizkari askotan, batez ere garai hartako gertaera politiko eta ekonomikoei eskainiak. Erretiroa hartu eta azken urteetan idatzi zituen bere lan historiografiko esanguratsuenak. Horietan, batez ere Montenegroko historia berria jorratzen du. Esanguratsua da Montenegro Lehen Mundu Gerran eta XX. mendearen hasierako urteetan Montenegrori buruzko liburua. Serbiako Artxiboetako dokumentuak ere argitaratu zituen.

## Kanpo estekak
4-kloropiridina

**4-Kloropiridina** konposatu organiko aromatiko heterozikikoa da C5H4ClN formula duena, piridinaren deribatu kloratua. Bi isomero ditu: 2-kloropiridina eta 3-kloropiridina. Likido kolorrgea da. 

## Sintesia 
4-Kloropiridina sintetiza daiteke piridina N-oxidoa tionil kloruroarekin erreakzionaraziz.

## Erabilera 
4-Kloropiridina erreaktibo gisa baliatzen da sintesi kimikoan, adibidez Paraquat intsektizida sintetizatzeko.

## Erreferentziak
Eperako eragiketa

Finantzetan, **eperako eragiketa** edo ***forward*** salgaiekin, dibisekin edo finantza-aktiboekin egindako eragiketa da; ondasunaren entrega eta ordainketa egiteko eguna atzeratu egiten dira data jakin batera arte, eskurako eragiketetan ez bezala. Finantza-gerokoen kontratuekiko aldea da *forward* horiek burtsaz kanpoko merkatuetan (*over the counter*) operazioetan kontratatzen direla, hau da, merkatu antolatuetatik kanpo.

Diruzaintzetan negoziatutako *forward* ohikoenak dibisak, metalak eta errenta finkoko tresnak dira.

Atzerriko monetako *forward*en kontratuak suntsiarazteko bi modu daude:
* Konpentsazioz (*non delivery forward*): kontratuaren mugaegunean, spot kanbio-tasa *forward* kanbio-tasaren aurka alderatzen da, eta kontrako diferentziala dagokion zatiak ordaintzen du.
* Entrega fisikoz (*delivery forward*): epemugan erosleak eta saltzaileak txanponak trukatzen dituzte hitzartutako truke-tasaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Busby Berkeley

**Berkeley William Enos**, **Busby Berkeley** izenez ezaguna (Los Angeles, 1895eko azaroaren 29a – Palm Desert, Kalifornia, 1976ko martxoaren 14a) estatubatuar zinema zuzendaria eta film musikalen koreografoa. Musika-eszena landuak sortu zituen eredu geometriko konplexuak erabiliz, eta showgirl askok parte hartu zuten formazio kaleidoskopikoetan.

Broadwayko musikaletan hasi zen dantza zuzendari eta ondoren zineman jarraitu zuen, batez ere 1930 eta 1940ko hamarkadetan.
[thumb|[Carmen Miranda, ''The Gang's All Here* (1943)]]

## Filmografia 
* *Whoopee!* (1930, koreografoa)
* *Kiki* (1931, koreografoa)
* *Palmy Days* (1931, koreografoa)
* *Flying High* (1931, koreografoa)
* *Sky Devils* (1932ko, dantza zuzendaria)
* *The Kid from Spain* (1932, kooreografoa)
* *Night World* (1932, koreografoa)
* *Bird of Paradise* (1932, koreografoa, dantza natiboak)
* *She Had to Say Yes* (1933, debuta zuzendari gisa)
* *42nd Street* (1933, koreografoa)
* *Gold Diggers of 1933* (1933, koreografoa)
* *Footlight Parade* (1933, koreografoa)
* *Roman Scandals* (1933, koreografoa)
* *Fashions of 1934* (1934, zuzendaria/koreografoa)
* *Wonder Bar* (1934, koreografoa)
* *Dames* (1934, zuzendaria/koreografoa)
* *Gold Diggers of 1935* (1935, zuzendaria/koreografoa)
* *In Caliente* (1935, zuzendaria/koreografoa)
* *I Live for Love* (1935, director)
* *Gold Diggers of 1937* (1936, zuzendaria/koreografoa)
* *Stage Struck* (1936, zuzendaria)
* *The Go Getter* (1937, zuzendaria)
* *The Singing Marine* (1937, zuzendaria/koreografoa)
* *Hollywood Hotel* (1937, zuzendaria)
* *Varsity Show* (1937, zuzendaria)
* *Gold Diggers in Paris* (1938, zuzendaria/koreografoa)
* *Men Are Such Fools* (1938, zuzendaria)
* *Comet Over Broadway* (1938, zuzendaria, John Farrow ordezkatu zuen)
* *Garden of the Moon* (1938, zuzendaria)
* *They Made Me a Criminal* (1939, zuzendaria)
* *Fast and Furious* (1939, zuzendaria)
* *Broadway Serenade* (1939, zuzendaria)
* *Babes in Arms* (1939, zuzendaria)
* *Strike Up the Band* (1940, zuzendaria)
* *Forty Little Mothers* (1940, zuzendaria)
* *Ziegfeld Girl* (1941, zuzendaria)
* *Babes on Broadway* (1941, zuzendaria)
* *Lady Be Good* (1941, zuzendaria)
* *For Me and My Gal* (1942, zuzendaria)
* *Cabin in the Sky* (1943, "Shine" zatiko zuzendaria)
* *Girl Crazy* (1943, "I Got Rhythm" zuzendaria)
* *The Gang's All Here* (1943, zuzendaria)
* *Cinderella Jones* (1946, zuzendaria)
* *Romance on the High Seas* (1948, koreografoa)
* *Take Me Out to the Ball Game* (1949, zuzendaria)
* *Annie Get Your Gun* (1950, zuzendaria)
* *Two Weeks with Love* (1950, koreografoa)
* *Call Me Mister* (1951, koreografoa)
* *Two Tickets to Broadway* (1951, koreografoa)
* *Million Dollar Mermaid* (1952, koreografoa)
* *Small Town Girl* (1953, koreografoa)
* *Easy to Love* (1953, koreografoa)
* *Rose Marie* (1954, koreografoa)
* *Billy Rose's Jumbo'' (1962, koreografoa)
Piridina N-oxido

**Piridina N-oxidoa** konposatu organiko aromatiko heterozikikoa da C5H5NO formula duena, piridinaren deribatua. Solido higroskopikoa da. Uretan disolbagarria da. Narritagarria da.

## Sintesia 
Piridina N-oxidoa sintetizatzeko peroxidoak usatzen dira, hala nola *in situ* prestutako azido perazetikoa eta azido peroxibentzoikoa.

Pyridinoxide preparation2

## Erabilera 
Piridina N-oxidoa erreaktibo gisa baliatzen da sintesi kimikoan, oxidazioetan esaterako.

## Erreferentziak
Forward

**Forward** (ingelesez «aurrera») izan daiteke:

## Geografia 
* Forward Township, Wells konderria, Ipar Dakota
*Forward Township, Allegheny konderria, Pennsylvania
*Forward Township, Butler konderria, Pennsylvania

## Musika 
* ***Forward***, Erik Mongrainen albuma;
* ***Forward***, Flameren albuma.

## Besteak 
* '**Forward***, epe luzerako finantza-kontratua;
* **Forward Madison FC**, amerikar futboleko taldea;
* **The Forward*', hedabide-erakundea.
Azido peroxibentzoiko

**Azido peroxibentzoikoa** konposatu organiko aromatikoa da C7H6O3 formula duena, perazidoen klasekoa. Solido kristalino kolorgea da. Uretan disolbagaitza da, baina disolbagarria ohiko disolbatzaile organikoetan. Narritagarria da.

## Sintesia 
Azido peroxibentzoikoa sintetizatzeko azido bentzoikoa hidrogeno peroxidoz oxidatzen da.

## Erabilera 
Azido peroxibentzoikoa oxidazio-erreaktibo gisa baliatzen da sintesi kimikoan. Adibidez, estireno oxidoa sintetizatzeko.

PrilezhaevReaction

## Erreferentziak
La Petite Dernière (filma)

***La Petite Dernière*** 2025eko Hafsia Herzi frantziar zinema zuzendariak zuzendutako film dramatikoa da, Fatima Daasen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Fatimak 17 urte ditu, eta familia franko-aljeriar bateko hiru alaben artean gazteena da. Bizitzan bere bidea aurkitu nahian, Parisen hasi zituen unibertsitateko ikasketak, eta esperientzia berriak bizi zituen bertan. Bere nortasuna garatzeko eta sortzen ari zaizkion desioak orekatzeko borrokatzen du, emakumeenganako erakarpena barne, eta, aldi berean, familiarekiko leialtasun-sentimendua mantentzen du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dossier 137

***Dossier 137*** 2025eko Dominik Moll franko-alemaniar zinema zuzendariak zuzendutako thrillerra da.

## Sinopsia 
Jaka Horien protestetan *flash-ball* jaurtigai batek gazte bat zauritzen duenean, Stephaniek, IGPNko ikertzaileak, erantzukizunak zehazteko agindua jasotzen du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Metta Victor

**Metta Victoria Fuller**, ezkondu ondoren **Metta Victor** (Erie, 1831ko martxoaren 2a – Ho-Ho-Kus, 1885eko ekainaren 26a), ***Seeley Regester*** izengoitiaz ere ezaguna, estatubatuar eleberrigilea izan zen, Estatu Batuetako lehen polizia-eleberrietako baten egilea izateagatik aitortua. 100 eleberri baino gehiago idatzi zituen, arlo honetan aitzindari izanik.

## Bizitza 
Erien (Pennsylvania) jaio zen, Adonijah Fuller eta Lucy (Williams) Fullerren alaba. Familia Woosterera (Ohio) joan zen bizitzera 1839an, eta han bera eta bere ahizpa  Frances (idazle ospetsua ere bihurtu zena) emakumeen ikastetxe batera joan ziren; biek istorioak argitaratu zituzten tokiko egunkarietan eta, geroago, *Home Journal*en. 1848an ahizpak New Yorkera joan ziren bizitzera, eta han jarraitu zuten beren literatura-jarduerarekin.

1856an Orville James Victor argitaratzaile aitzindariarekin ezkondu zen. Bere ahizpa Frances geroago Victorren anaiarekin ezkonduko zen. *Beadle & Company Home* eta *Cosmopolitan Art Journal* aldizkarien editore gisa aritu zen, eta geroago eleberriak argitaratu zituen anonimoki bere senarraren *Beadle* aldizkarian.

1885eko ekainaren 26an hil zen minbiziaren ondorioz, Ho-Ho-Kusen (New Jersey), eta Ridgewoodeko Valleau hilerrian lurperatuta dago.
* *The Figure Eight* (1869)
* ''A Bad Boy's Diary* (1880)
* *The Blunders of a Bashful Man'' (1881)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javier Gurpide Huarte

**Javier Gurpide Huarte** (Tutera, Nafarroa Garaia, 1939 - Madril, 2017ko maiatzaren 9a) poeta, narratzailea, saiakeragilea, musikagilea, ingeniaria eta ekonomialaria izan zen. Industria Ingeniaritzako doktoregoa, Washingtongo Unibertsitatea Saint Louisenk honoris causa doktore izendatu zuen Zuzenbidean. Gaztelaniaz idatzi zuen.

## Biografia 
BBVko eta Iberdrolako presidenteorde exekutiboa, Merkataritza Bankuko presidentea eta hainbat enpresatako kontseilaria izan zen. Ogasun Publikoko eta Politika Ekonomikoko irakasle ere izan zen Deustuko eta Bilboko Merkataritza Unibertsitatea|Bilboko Merkataritza Unibertsitateetan. Madrilen hil zen 2017ko maiatzaren 9an, asteartean, 78 urte zituela, alboko esklerosi amiotrofiko baten ondorioz. María Mercedes Hermosillarekin ezkonduta, lau seme-alabak zituen. Erretreta 1998an hartu zuen.

Pablo Gurpide Sigüenzako eta Bilboko apezpikuaren iloba izan zen.

## Obra 
;Balletak
* *El Equilibrista*
* *La Malaventura*

;Eleberriak
* *Las agujas del templo*
* *Regaliz de Palo*
* *Con los ojos cerrados*
* *Laca*
;Poesia
* *Apoteosis de la espera*
* *Ya no sé andar a tientas*
* *La longitud del viento*
* *El río de mis Lunas*
* *El corazón del agua*
;Saiakerak
* *Los perdedores de Hollywood*
* *De diosas, mitos y genios*
* *La fe ¿el desafío?*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Javier Gurpide Huarteren webgune ofiziala.
* :Dialnet webgunean jasotako erreferentziak.
* :Javier Gurpidek plazaratutako artikuluak.