open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mazey Day

***Mazey Day*** *Black Mirror* zientzia-fikzio distopikoko telesailaren seigarren denboraldiko laugarren atala da. Charlie Brooker sailaren showrunnerrak idatzi zuen eta Uta Briesewitzek zuzendu zuen. Seigarren denboraldiko gainerako ataleekin batera, Netflixen estreinatu zen 2023ko ekainaren 15ean. 

40 minututan, Black Mirror telesaileko atal laburrena  da 2024 bitartean irtendakoen artean. Terrorearen generora hurbiltzen den atala da, eta Brookerrek 5. denboraldian ukitu bertsuekin idatzirako "Demon 79" atalaren ondoren idatzi zuen, telesailaren irismen tematikoa zabaltzea izan zuelarik helburu. Filmazioa 2022ko ekainean egin zen Andaluzian.

## Sinopsia 
Bo paparazzia (Zazie Beetz) eta Mazey Day aktorea (Clara Rugaard) dira istorioaren protagonistak. Auto istripu baten ondoren hedabideetatik ezkutatzen den aktorea da Mazey Day, eta atzetik dabilkio Bo. Naturaz gaindiko izuaren lehen agerpena da telesailean, halaber, gizotsoen istorioa baitago tartean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aintzane Erkizia

**Aintzane Erkizia Martikorena** (Lesaka, 1978 - ) artearen historian doktorea eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea da.

## Ikerketa 
*El sagrario romanista en la diócesis de Vitoria (h. 1573-1631)* izeneko tesia aurkeztu zuen 2017an, eta Doktorego Sari Berezia jaso zuen horregatik. Bere ikerketa ildoa Euskal Herriko Erdi Aro eta Aro Modernoko artea da (XV eta XVI. mendeak), bereziki altzari liturgikoak.

Martiodako erlikiak ikertu ditu, besteak beste.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cédrine Kerbaol

**Cédrine Kerbaol** (Brest, 2001eko maiatzaren 15a) bretainiar txirrindulari profesional bat da. 2023an Frantziako erlojupeko txapelduna izan zen eta 2024an Durango-Durango Emakumeen Saria irabazi zuen.

## Palmaresa 
**2019**
* Gazte mailako Frantziako txapelduna errepidean 20px eta hirugarrena erlojupekoan.

**2021**
* Frantziako 23 urtez azpiko txapelduna erlojupekoan 20px

**2023**
* Frantziako txapelduna erlojupekoan 20px
* Emakumezkoen Frantziako Tourrean gazte onena 20px
* Normandiako Tourra
*  Europako txapelketa errelebo mixtoetan
*  Munduko txapelketa errelebo mixtoetan

**2024**
* Vuelta a la Comunitat Valenciana Feminas
* Durango-Durango Emakumeen Saria

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* UCI erakundeko fitxa
Antonio Egiluz

**Antonio Egiluz Oiartzabal**, edo gaztelaniaz **Antonio Eguiluz Oyarzábal** (Barakaldo, Bizkaia, 1886ko ekainaren 13a - Bilbo, 1955ko otsailaren 26a) 1909tik 1937ra Begoñako Errepublikako etxeko mediku titularra izan zen.

Barakaldon jaio zen, baina haurtzaroa eta gaztaroa Begoñan igaro zituen. Aita Begoñako notario Aquilino Egiluz Torre  izan zen eta ama Martina Oyarzabal Gorozabelen, 1894 inguruan Begoñara mugitu zirenak. Elizate hau Bilbok 1925ean erantsi zuenean, Begoñako 1. eremurako barruti-medikua izaten jarraitu zuen.

Beste hainbat mediku aritu ziren Begoñan garai haietan, baina denbora laburrean aritzen ziren Begoñan gero Bilbora edo beste leku batera joateko (Cesareo Azcarreta Uribarri, Elías Celaya Aldecoa, José María Unda, Fermín Elorriaga, Constantino Vargas, Galo Gallastegui Díaz, Manuel Mocoroa, Mamerto Torres Ibarra, Anacleto Gastaño, José Diaz Rabago eta besteren bat). **Egiluz** eta Alejandro Gerrikabeitia izan ziren bakarrak garai hartan urte luzez Begoñako mediku titular gisa aritu zirenak.

1928an Bilboko Mediku Zientzien Akademiako lehendakari kargua izendatu zuten eta bere sarrera-hitzaldiaren izenburua “Erreumatismo artikular akutua eta haren tratamendua” izan zen.

1934an mediku laguntzaile bat hartu zuen. Gregorio Urkaregi gazteak Zaragozako Unibertsitatean orduan eskuratu berri zuen Medikuntza eta Kirurgiako lizentziadun titulua, eta orduan hasi zena gero berrogeita sei urtez etxeko medikua izango zen Begoñan 1990rera arte.

Gerra Zibilaren ondorioz, depurazio politiko sozialeko espedientea ireki zieten Egiluz eta Gerrikabeitia medikuei, eta, horren ondorioz, Begoñako barrutiko udal sendagile kargutik kendu zituzten 1937an bere ideia politikoengatik. Geroago, 1941ean, 55 urte zituela, lanera itzultzeko eskatu zuen. Gerrikabeitiari ez bezala, onartu zioten eskaera eta mediku gisa jarraitu zuen ezintasun fisikoagatik erretiroa hartu zuen arte. 

1955eko otsailaren 26an hil zen, 68 urte zituela, kardiopatia baten ondorioz.

## Sariak, omenaldiak eta aitortzak 
* Bilboko Udalbatzak kale bati “Antonio Egiluz medikua / Médico Antonio Eguiluz” izena jarri zion   "medikuntzan 28 urte egin zituelako". Kalea Santutxu kalean hasi eta Losada margolariaren kalean amaitzen da. Lehen kaleari “Berdelaren zeharbidea” izena ematen zitzaion, inguru horretan berdeloi izeneko txori ugari zeudelako.
* 1928: Bilboko Mediku Zientzien Akademiako presidente izendatu zuten. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Begoñako Errepublika
* Alejandro Gerrikabeitia
* Gregorio Urkaregi

## Kanpo estekak
Sharenting

thumb|300px|Irudia pixelatzea da haurrak babesteko modu bat.

**Sharenting** hitza erabiltzen da sare-sozialetara eta Internetera beren haurren irudiak eta intimitatea igotzen dituzten familien ekintzak izendatzeko. Ekintza hauek denboran jarraipen bat izan dezakete eta esplizituak izan daitezke, hala nola «instamamis» eta «instapapis» deitzen diren pertsonenak. Haien seme-alaben irudiak igotzen dituzte sare sozialetara eta, jarraitzaile gehiago izateko eta, batzutan, dirua irabazteko, haurren intimitatea eta bizitza erakusten dute. Guraso askok uste dute beren haurrekin nahi dutena egin dezaketela, baina ez da egia: legeak haurren pribatutasuna eta intimitatea babesten ditu.

## Etimologia 
Shareting ingelesezko neologismoa da. Bi hitz dira elkartuak: *share* (partekatu) eta *parenting* (gurasotasuna). Euskaraz *Hazkuntza partekatua* izango litzateke.

## Arazoak 
Jendea ez da konturatzen sare sozialetan haurren irudiak jartzearen ondorioez; jabetuko balira, Interneten ez litzateke egongo haurren horrenbeste irudi eta bideo. Hauek dira batzuk:
* Haurren irudiak partekatzerakoan, guk uste baino informazio gehiago ematen dugu: non ibili ohi diren, zein parketara joaten diren, zein ikastetxetara doazen, non bizi diren, zaletasunak… 
* Geolokalizazioa desaktibatu, aplikazioen pribatutasun-aukerak konfiguratu eta zure kontaktuek ikus dezaketena mugatu.
* Haurrak erraz ezagutzeko moduko irudirik ez argitaratzea.
* Sare sozialetan seme-alaben profil espezifikorik ez sortzea.

## Oversharenting 
Kontzeptu hurbila da eta gehiegizko *shareting* azaltzen du. Guraso batzuekin erlazionatzen da, bereziki adin goiztiarrean sare sozialak adoptatu zituztenekin, seme-alabei buruzko informazio gehiegi argitaratzeko tranpan erori zirenekin. Batez besteko haurrak aztarna digital bat du gaur egun, eta gurasoek ekografiaren argazki bat argitaratzen dutenean hasten da askotan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://apps.euskadi.eus/r61-appadmeu/es/t59auUdaWar/R1/verArticulo?numejem=124&tipo=R&seccion=18&correlativo=1&contenido=1&locale=eu Julen Linazasoro: "Shareting eta adin txikikoak sarean", Administrazioa Euskaraz, 124.zk., 19. or.
* https://www.gipuzkoa.eus/eu/web/gazteria/-/sharenting-a-edo-gurasoek-seme-alaben-argazkiak-sare-sozialetan-partekatzea Shareting inguruko espezialisten iritzien bilduma.
* :https://www.assemblee-nationale.fr/dyn/16/textes/l16b0758_proposition-loi Frantziako lege-proposamena haurren irudirako eskubidea betetzen dela bermatzeko. 
* :https://www.pantallasamigas.net/sharenting/ Hamar arrazoi sharentig arduratsua egiteko, Pantallas Amigas webgunean.
Hendrick Avercamp

**Hendrick Avercamp** (Amsterdam, 1585eko urtarrilaren 27an bataiatua – Kampen, 1634ko maiatzaren 15an lurperatua) herbeheretar margolaria izan zen.

Amsterdamen ikasi zuen Pieter Isaacsz erretratu-margolariarekin, eta agian baita David Vinckboonarekin ere. 1608an Kampenera joan zen. Mutua eta gorra zen eta "de Stomme van Lampen" ("Kampenen mutua") bezala ezagutzen zen. Bizitza osoa eman zuen Laurogei Urteko Gerran.

Ziurrenik, neguan egindako zirriborroetan oinarrituta margotzen zuen bere estudioan. Neguko paisaia koloretsuak margotzen espezializatu zen, asko izotzetan irristatzen ari ziren pertsonaiekin, aireko perspektiba erabiliz.

## Iruditegia 

Hendrick Avercamp - Winterlandschap met ijsvermaak.jpg|*Neguko paisaia izotz gaineko patinatzaileekin (1608)*
Hendrik Avercamp - Winter Scene on a Canal - Google Art Project.jpg|*Neguko paisaia ubide batean (1615)*
Hendrick Avercamp - A Winter River Landscape with Figures on the Ice.jpg|*Neguko paisaia ibai izoztu bateko irudiekin*
Hendrick Avercamp - IJsvermaak bij een stad.jpg|*Izotzaz gozatzen hiri batetik gertu* (1620)

## Kanpo estekak
Orna Grumberg

**Orna Grumberg** ( : ארנה גרימברג‎‎) (Hadera, Israel, 1952ko maiatzaren 14a) israeldar informatikari akademikoa da, Leumi Zientzia katedraduna da Israelgo Technion izeneko Teknologia Intitutuan.

## Lan ibilbidea 
Modeloen egiaztapenaren garapenarengatik da ezaguna; hardware eta software diseinuak formalki egiaztatzeko metodo bat da. Edmund M. Clarkerekin eta Doron A. Peledekin  *Model Checking MIT Press* (1999) liburuaren egileetako bat da.

2013an Europako Akademiarako hautatu zuten. 2015ean, Association for Computing Machinery erakundeko kide izendatu zuten, "hardware eta software-sistemen egiaztapen formal automatizatuan ikerketari egindako ekarpenengatik".

## Argitaratutako lanak 
* 1999. urtean *Model Checking MIT Press* liburura argitaratu zuen Edmund M. Clarkerekin eta Doron A. Peledekin.

## Sariak eta aintzatespenak 
* ACM Fellow 
* Honorary doctorate from the Technical University of Munich

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roy Matthews

**Roy Matthews** (Hampton in Arden, 1926ko irailaren 10a - Erresuma Batua, 1927ko apirilaren 12a)) arkularia zen. Britainia Handia ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katherine Mudge

**Katherine Mudge** (1881eko abuztuaren 16a - 1975) arkularia zen. Britainia Handia ordezkatu zuen 1908ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simon Needham

**Simon Needham** (Plymouth, 1959ko urriaren 10a) arkularia da. Britainia Handia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hugh Nesham

**Hugh Nesham** arkularia zen. Britainia Handia ordezkatu zuen 1908ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lawrence Wong

**Lawrence Wong Shyun Tsai** (1972ko abenduaren 18a) Singapurreko politikari, ekonomista eta funtzionario ohia da, 2024az geroztik Singapurreko lehen ministroa eta 2021az geroztik Ogasun ministroa.

## Kanpo estekak
Iris van Herpen

thumb|3-D inprimakia: Iris van Herpen, 2011.
**Iris van Herpen** (Wamel, Herbehereak, 1984ko ekainaren 5a) modako diseinatzaile herbeherearra da, teknologia goi-mailako eskulangintza tradizionalarekin bateratzeagatik ezaguna. Van Herpenek *Iris van Herpen* marka ireki zuen 2007an. 2011n, diseinatzailea gonbidatu bihurtu zen Goi Joskintzako (Fédération française de la couture) Sindikatuko Ganberako kide. Orduz geroztik, Van Herpenek etengabe erakutsi ditu bere bilduma berriak Parisko Modaren Astean. Van Herpen-en lana Artearen Metropoli Museoan, Victoria & Albert Museoan, New Yorkeko Cooper-Hewitt Museoan eta Parisko Tokio Jauregian sartu da.

## Ibilbidea 
Iris van Herpen ArtEZ Arteen Unibertsitatean graduatu zen 2006an, Arnhemen, eta Alexander McQueen (Londres) eta Claudy Jongstrarekin (Amsterdam) lan egin zuen, bere etiketa atera aurretik. Herbehereetako diseinatzaileak Couture 'Chemical Crows' bildumaren lehen bilduma egin zuen Amsterdamgo 2007ko Moda Astean.

Van Herpen izan zen jantziak eraikitzeko teknika gisa 3D inprimaketa erabili zuen lehen diseinatzaileetako bat.
thumb|Iris van Herpen erakusketa Parisen, 2023-2024
thumb|Iris van Herpen erakusketa Parisen, 2023-2024

## Etorkizuna moda-diseinuan 
Artisautza teknologia digitalarekin konbinatuz, arropa esperimentatzeko modu guztiz berria sortu du. Bereziki, diseinatzaile holandarra izan zen Belgikako Materialise enpresarekin lankidetzan pistan era estatiko eta malguan inprimatutako hiru orrialdeko soinekoak aurkeztu zituen lehenetariko bat. Ordutik, bere bilakaerak aurrera egin du. Haren bildumak arroparen eta elektrizitatearen arteko interakzioa aztertu zuen. Mikroskopio elektronikoaren teknologia erabili zuen mikrobildumarako. Eta ezaguna da, material bakarrak erabiltzeagatik ez ezik, sortzeagatik ere. artistekin eta Philip Beesley eta Benthem eta Crouwel Architects arkitektoekin. Diseinatzaileak zientzian eta teknologian duen interesaren ondorioz, CERNekin (Ikerketa Nuklearrerako Europako Erakundea) eta Massachusettseko Teknologia Institutuarekin elkarrizketak izan ditu.

Beste lankidetza batzuk;

* Björk
* Benjamin Millepied
* Sasha Waltz
* Nick Knight
* Tsunaina

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2014an ANDAM Sari Nagusia.
* 2016an START saria, Europako Batzordeak emana.
* 2017an Johannes Vermeer saria, Espainiako Arteen Saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marasmius bulliardii

***Marasmius bulliardii*** *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,2 eta 0,5 cm bitarteko diametrokoa. Egur kolorekoa edo krema-okre kolorekoa.

**Orriak:** Gutxi, zuriak, oinaren inguruan lepoko forman hazten dira.

**Hanka:** Oso mehea, beltz-arre kolorekoa, goialdean zurixka.

**Haragia:** Hutsala.

**Etimologia:** *Marasmius* hitza grekotik dator, “marasmius” hitzetik, eta lehortzea esan nahi du. *Bulliardii* terminoa pertsona izenetik daor. Pierre Bulliard mikologo frantziarraren omenez.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Marasmius rotula* delakoaren antzekoa da, baina txikiagoa eta ilunagoa.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Eroritako pinu-orratzetan, eroritako orrietan, goroldiotan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Peru, Txile, Europa, Txina, Hego Korea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ruiz de Bergara jauregia

**Ruiz de Bergara eta Alabatarren jauregia** Gasteizko Errementari kaleko 32. zenbakian kokatuta dago, hiriko alde zaharrean. Izaskun Arrue Kulturgunearen egoitza da 2024tik. 

## Deskribapena 
Jatorriz Pizkunde garaikoa da, 1521. urtean eraiki zen. 1.300 metro koadro ditu lau solairutan banatuta. 

Hala ere, eraikinaren egokitzapenean atzerapenak gertatu ziren eta 2023ko irekiera aurreikusia ez zen gertatu, eta gatazka ere sortu zen Lazarraga elkartearekin eta Gasteizko euskalgintzarekin. Konponbide bat erdietsi ondoren, Kulturgunea 2024ko uztailean inauguratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melanoleuca exscissa

***Melanoleuca exscissa*** *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Haragi gutxi du eta kalitate gutxikoa (*Melanoleuca grammopodia*-rena baino baxuagoa), baina bere zapore atsegina ikusita, zenbait lekutan (kapela bakarrik) jan egiten da ongailu gisa, arrozarekin, patatekin, gisatuetan, tortiletan edo kroketetan betegarri gisa.

Sinonimoak: *Melanoleuca kuehneri*, *Agaricus exscissum*, *Tricholoma exscissum*, *Melanoleuca kuehneri var. iris*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 8 cm arteko diametrokoa globo itxurakotik ganbilera eta laura, erdiko titia mantenduz. Kapelaren azala leuna, glabroa, zurixka erdialderantz nabarmentzen diren arre-grisaxka koloreko islekin.

**Orriak:** Sinuadak, estu, zurixkak.

**Hanka:** 6 cm arteko garaierakoa, kapelaren kolorekoa, oinarrian loditua.

**Haragia:** Zuria. Zapore gozokoa, atsegina.

**Etimologia:** *Melanoleuca* terminoa grekotik dator, beltza esan nahi duen “mélas” hitzetik eta zuria esan nahi duen “leuko” hitzetik.

## Jangarritasuna 
Jangarri kaskarra.

### Nahasketa arriskua 
*Melanoleuca brevipes* delakoak, oin laburragoa du. Beste perretxiko batzuekin ere nahas daiteke, hala nola: *Melanoleuca melaleuca* eta *Melanoleuca strictipes*. *Lepista nebularis* perretxikoak eta baditu antzekotasun batzuk.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Belardietan eta basoetako soilguneetan, normalean hariztietatik gertu.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Maroko, Errusia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aunjanue Ellis

**Aunjanue Ellis** ( San Frantzisko, Kalifornia, 1969ko otsailaren 21a  ) estatubatuar aktore afroamerikarra da.

## Biografia 
Ellisek Jacksoneko ( Mississippi ) *Tougaloo College-* n ikasi zuen eta, ondoren, Brown Unibertsitatean egin zuen lizentziatura .  Ondoren, antzerkigintza ikasi zuen New Yorkeko Unibertsitatean .  1995eko *New York Undercover* telesaileko atal batean egin zuen debuta ikus.entzunezkoetan . *Girls Town* (1996) komedian egin zuen zineko bere rol nagusia estreinakoz.

*Men of Honor* (2000) drama-filmean, Ellisek egun zuen lanagatik 2001ean *Image Award* izendatu zuten. *Undercover Brother* (2002) akzio-komedian egindako paperari esker *, Black Reel sarirako* izendapena lortu zuen 2003an.

*Ray* (2004) biopicagatik gisa, Ellis Screen Actors Guild Award sarirako izendatu zuten 2005ean. 2010etik aurrera, Ellis *Madeleine Hightowerren rolean* agertu zen *The Mentalist* krimenen telesailean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sutjeska Parke Nazionala

**Sutjeska Parke Nazionala** () Bosnia-Herzegovinako parke nazional bat da. 1962an sortua, herrialde honetako parke nazional antzinakoena da. 17.500 hektareako azalera du.

Bertan, Maglić mendia dago, herrialdeko punturik garaiena, Montenegroren mugan. 

## Iruditegia 

Irudi:Np_sutjeska_prasuma_perucica_vodopad_skakavac.JPG|Perućica Baso Erreserba.
Irudi:Скакавац,_Перућица_NP001.jpg|Skakavac ur-jauzia.
Irudi:Nacionalni_park_Sutjeska,_Zelengora,_Orlovačko_jezero.jpg|Orlovačko aintzira.
Irudi:

## Kanpo estekak
Züricheko Museo Nazionala

**Zuricheko Museo Nazionala**, , Suitzako Zurich hirian dagoen museo bat da, Züricheko tren geltokitik hurbil,

1898an Gustav Gull arkitektoak eraikiarazi zuen.

Berez, izendapen honen barnean hiru erakunde daude, Pranginsko gaztelua, Schwyzko Suitzako Historiaren Foroa, bai eta Affoltern am Albisko bildumen zentroa ere.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala (eleanitza)
Alof de Wignacourt

Fra' **Alof de Wignacourt** (Flandria, 1547 – Malta, 1622ko irailaren 14a) Maltako Ordenako 54. Printze eta Maisu Handia izan zen 1601etk hil zen arte.

Hamazazpi urterekin batu zen Ordenara 1564an, eta Maltako setioan jardun nabarmena izan zuen. 1601eko otsailaren 10ean Maisu Handi izendatu zuten, eta data hori San Paulo Maltara iritsi zeneko urteurren izendatu zuen; egun, data horretan ospatzen jarraitzen da. Caravaggioren mezenas izan zen margolaria 1607an Maltara iritsi zenetik hurrengo urtean kanporatu zuten arte. Kostaldeko gotorlekuak (Wignacourt dorreak) eta Wignacourt akueduktua eraiki zituen Vallettara ura eramateko. 1614an otomandarrek Malta konkistatzeko azken saiakera egin zuten eta hildako kristaurik gabe garaituak izan ziren.

## Iruditegia 

Wignacourt Arch coat of arms 2015-11-28.jpg|Wignacourten armarria
Wignacourt Arch 2016-05-08.jpg|Wignacourt arkua
Aquaduct government school.jpeg|Wignacourt akueduktua
Malta - St. Paul's Bay - Triq San Frangisk-Triq San Giraldu - St. Paul's Bay Tower 05 ies.jpg|Wignacourt dorrea, San Paulo badia
Marsaxlokk-stlucianstower-237.jpg|San Luziano dorrea, Marsaxlokk
St Thomas Tower 10.jpg|San Tomas dorrea, Marsaskala
It-Torri ta Santa Marija.jpg|Santa Maria dorrea, Comino

## Kanpo estekak
Chevernyko gaztelua

**Chevernyko gaztelua** () Frantziako Cheverny komunan dagoen jauregi bat da, Erdialdea-Loira Harana departamenduan. Jauregiaz gain jabegoa frantziar eta ingeles estiloko lorategiak, parkea, pabilioia eta 100 hektarea azalerako eta jabetza pribatuko zuhaiztiaz osatua dago.

Loira ibarraren bihotzean dago eta UNESCOk Gizateriaren Ondarea izendatua du.

1624ean Jacques Bougier arkitektoak eraikiarazi zuen.

## Kanpo estekak
Züricheko opera antzokia

**Züricheko opera-antzokia**, , Suitzako Zürich hirian dagoen opera-antzoki bat da. Sechseläutenplatz plazan dago.

1834an Aktientheater izenez antzoki gisa eraikia izan zen eta 1891n eraldatua izan ondoren opera-antzokia bilakatu zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Lilly Wachowski

**Lilly Wachowski** (Chicago, 1967ko abenduaren 29a) zine zuzendari estatubatuarra da, bere ahizpa Lana Wachowskirekin batera, Wachowskitarren bikote artistiko eta sortzaile gisa ezaguna. Emakume transgeneroa da Lilly Wachowski.

## Biografia 
Chicagon jaioa, han egin zuen lehen eta bigarren hezkuntza, baina unibertsitatera Emerson College delakora joan zen Bostonera. Hala ere, ez zituen bertako ikasketak amaitu, eta lanerako bat egin zuen bere ahizpa Lanarekin, ikus-entzunezkoetan gidoiak idazten eta zuzendaritzan.

Urteetan Andy Wachowski izena erabili zuen, eta gizontzat ageri zen publikoki, baina 2016. urtean, 48 urte zituela eta bere ahizpa Lanak adierazpen bertsua egin eta lau urtera, emakumea transgeneroa zela jakinarazi zuen, eta Lilly izena hartu zuen publikoki. 1991tik Alicia Blasingamerekin zegoen ezkondua Lilly, eta trantsizio publikoaren unean emaztearen babesa zuela esan zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Netiporn Sanesangkhom

**Netiporn Sanesangkhom** (), ***Bung Thaluwang*** () izengoitiaz ere ezaguna, (1995eko abuztuaren 8a – Bangkok, 2024ko maiatzaren 14a) thailandiar ekintzaile politikoa izan zen, monarkiaren erreformaren alde borrokatu zena.

## Bizitza 
Netiporn Sanesangkhom epaile baten familian jaio zen, eta bere ahizpa abokatua da. Gaztaroan hainbat arrazoi sozial eta politikoren alde borrokatzen hasi zen. Esaterako, ikasle thailandiarrek orrazkera aukeratzeko eskubidearen aldekoa zen.

Erreforma demokratikoak eta erregea iraintzearen despenalizazioa defendatzen dituen Thaluwang taldean sartu zen. Thailandiako erregea iraintzearen legeak munduko zorrotzenetakoak dira eta askotan monarkiaren kritikariak beldurtzeko erabiltzen dira. Netipornek, besteak beste, herri galdeketak eta errege pribilegioen aurkako manifestazioak antolatu zituen. Jokabide horregatik hainbat aldiz salatua izan zen eta espetxe-zigorra ezarri zioten.

2022an eta 2024an gose grebak egin zituen justizia sistemari eta preso politikoen baldintzei arreta erakartzeko. Azken aldiz 2024ko urtarrilaren 26an atxilotu zuten. Janaria hartzen laburki berriro hasi arren, bihotz-geldialdi baten ondorioz hil zen 2024ko maiatzaren 14an, gose greba baten ostean. Sanesangkhomen heriotzak demokraziaren aldeko mugimenduaren arreta piztu zuen Thailandian eta nazioartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Cruz Untzeta

**Juan Cruz Untzeta** (1837 - Begoña, 1921eko apirilaren 16a) apaiz katolikoa izan zen, Begoñako Andra Mari elizako parroko gisa 40 urtez aritu zena. 

## Obrak basilikan 
[ezkerrera|thumb|[Juan Cruz Untzeta|Untzeta eta Gregorio Urkaregi basilikako lanetan (1902-1907).]]
1881eko apiriletik hasi zen kargu horretan, 1921eko hilabete berera arte. Bere zuzendaritzak iraun zuen bitartean eraiki zen Basilikaren egungo dorrea, Basterra arkitektoaren proiektuaren arabera Urkaregi kontratistak eraiki zuena.
thumb|Begoñako Basilikako dorre berria eraikitzeko lehen harria (1902-07-12)
Begoñako Basilikako fatxada eta dorrea  Bigarren Karlistaldian oso kaltetuta geratu zen. Dorrearen berreraikuntza 1902 eta 1907 bitartean egin zen.

Dorrearekin batera elizan beste hainbat hobekuntza egin ziren aldarean eta presbiterioan. Sakristia berritzeko lanak proiektatu eta abiarazi zituen Unzuetak, baina ez zituen burututa ikusi, bat-batean hil baitzen sakristian zegoela, 1921eko apirilaren 16an.

Evaristo Bustintzak, Kirikiñok, 1916an Euzkadi egunkarian idatzi zuen horretaz.

## Errekonozimenduak 
* Bilboko Udalbatzak Santutxuko kale-inguru bati “Untzeta Parrokoa / Párroco Unceta" izena jarri zion. Inguru horretan Tabacalera-ko lantegi bat izan zen lehenago.

Fitxategi:Untzeta Parrokoa kalea2.jpg
Fitxategi:Untzeta Parrokoa kalea3.jpg

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* González Oliver, J. *Calles y rincones de Bilbao.* Bilboko Udala*-*Ayuntamiento de Bilbao, 2007.

## Kanpo estekak
Asier Gonzalez

**Asier Gonzalez Soreasu**  (Santutxu, Bilbo, 1982ko maiatzaren 11a) euskal musikari, irakasle eta politikaria da. EH-Bilduko zinegotzia izan zen Bilbon 2019 eta 2023 bitartean.

## Irakasle eta musikaria 
Alboka eta txalaparta jotzen du eta BilbaoMusika Eskolan irakaslea da herri-musika sailean eta hainbatetan parte hartu du eskolako irakasleen artean antolatzen dituzten kontzertuetan.

Bilboko Udal Musika Bandarekin eta Bilboko Udal Txistulareni Bandarekin ere jo izan du txalaparta Iker Diez-ekin batera (80 Bider Ttakun). Esaterako 2017an Azkuna Zentroan jo zuten Sebastián Lizaso eta Xabi Paya bertsolariek ere parte hartu zutela.
Fitxategi:Alboka. Euskal Herria.jpg|Alboka
Fitxategi:Txalaparta performance.JPG|Txalaparta

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2023: Bilboko udalak Hiriaren Domina eman zion zinegotzi karguan izandakoei, Bilboren nahiz bilbotar guztien alde egindako lanaren oroimenez.  Beste hauek ere jaso zuten domina: Oihane Agirregoitia, Nekane Alonso, Koldo Narbaiza, Carmen Muñoz, Alba Fatuarte, Bruno Zubizarreta, Jone Goirizelaia, Raquel González, Gabriel Rodrigo eta Carlos David García.

## Atxilotuta 2014an eta absolbituta 2016an 
2014an Guardia Zibilak atxilotu zuen Santutxu auzoan gauez antolatu zuen operazio handi baten barruan. 2008ko ETAren paper batzuetan bere izena azaldu zelako atxilotu zuten, baina handik egun gutxira askatu zuten eta 2016an egin zen epaiketan guztiz absolbitu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Santutxu
*Alboka
*Leon Bilbao
*Txalaparta
*Carmen Muñoz

## Kanpo estekak 
**XENDRAK kontzertua. BilbaoMusika  eskola. Campos Elisios antzokia. Bilbo, 2017-11-16A*
**Bilbo erori zen egunaren 80. urteurreneko kontzertua.* Azkuna Zentroa. 80 Bider Ttakun, Sebastián Lizaso eta Xabi Paya bertsolariak, BilbaoMusika Abesbatza, Udal Txistulari Banda, Bilboko Udal musika Banda. Bilboko Udala, Bilbo, 2017-06-20.
Mohammed Mzali

**Mohammed Mzali** (Monastir, 1925eko abenduaren 23a – Paris, 2010eko ekainaren 23a) tunisiar politikaria izan zen. Tunisiako lehen ministroa izan zen 1980tik 1986ra.

Parisko Sorbonako Humanitate Fakultatean ikasi zuen eta *Al-Fikr* literatur aldizkaria sortu zuen. Destur Alderdi Sozialistako kidea izan zen. 1959an diputatu hautatu zuten eta behin baino gehiagotan hautatu zuten berriro. Defentsa, Gazteria eta Kirol, Hezkuntza Nazional, Osasun Publiko eta Barne ministro ere izan zen. Tunisiako irrati-telebista publikoaren sortzailea izan zen.

Habib Bourguibak lehen ministro izendatu zuen 1980an. 1983ko abenduan irinari eta ogiari dirulaguntzak kendu zizkien, eta horrek ogiaren istiluak eragin zituen. 1986an kargutik kendu eta Frantziara joan zen.

1965etik Nazioarteko Batzorde Olinpikoko kide izan zen.
Otoitza meskitan

***Otoitza meskitan*** () Jean-Léon Gérôme margolari frantsesak 1871 inguruan egin zuen olio mihise gaineko margolana da. Orientalismoaren joeran kokatzen da. Lan hau New Yorkeko Metropolitan Museum of Art erakundean ikus daiteke.

## Deskribapena 
Pinturak meskita egiptoar baten barnealdea irudikatzen du, non fededunek otoitz egiten duten. Meskitaren barrualdea zehaztasun guztiekin jasota dago. Tamainua: 88,9 × 74,9 zm. Ez da oso bidezkoa Gérôme Kairoko meskita horretako otoitz baten lekuko izatea, 1868tik aurrera ez baitzen erabili.

Meskitako otoitzekin ere beste lanak ere egin zituen Gérômek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren fitxa museoaren webgunean.
Helicoverpa armigera

***Helicoverpa armigera*** lepidoptero espezie bat da, Noctuidae familiakoa, batez ere Europan oso hedatua. Bere beldarrek landare asko jaten dituzte, horietako batzuk balio ekonomikoa dutenak. Izurri bezala kosmopolitak dira. Kotoia, tomatea, artoa, argi-belarra edo tabakoa jaten dute, eta eragina kontrolatzeko neurriak hartu ohi dira. Asian kotoiak duen izurririk handiena da.

Ez da nahastu behar antzekoa den *Helicoverpa zea* espeziearekin. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helicoverpa zea

***Helicoverpa zea*** Noctuidae familiako lepidoptero bat da. Bere beldarra nekazaritzan dagoen izurririk garrantzitsuenetako bat da. Landare askotatik jaten du, hau da, polifagoa da. Kotoiari erasotzen dionean, *kotoiaren beldar* izena ematen zaio, baina ez da jaten duen bakarra. Nekazaritza kaltetzeko duen gaitasuna dela eta, Anthocoridae familiako *Oruis insidiousus* heteropteroa erabili ohi da kontrol biologikorako, bere arrautzak jaten baititu. 

Ez da nahastu behar antzekoa den *Helicoverpa armigera* espeziearekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panusaya Sithijirawattanakul

**Panusaya Sithijirawattanakul** edo **Panasaya Sithijirawattanakul** (; Nonthaburi, 1998ko irailaren 15a), ***Rung*** edo ***Roong*** ezizenez ere ezaguna, thailandiar ekintzaile politikoa da. Oso ezaguna da Thailandiako monarkiari egindako kritikengatik. 2020ko protestetan, Thailandiako monarkiaren erreforma handia eskatzen zuten aitzindarietako bat izan zen.

## Bizitza 
Panusaya Sithijirawattanakul 1998an jaio zen Nonthaburin, auto tailer bat zuzentzen duen klase ertaineko familia batean, eta bi ahizpa ditu. Txikitan lotsatia zen eta jazarpena pairatu zuen lehen hezkuntzan. Gurasoek Estatu Batuetara bidali zuten bost hilabeteko ikasle truke programa batera, eta azkenean horrek jendaurrean lasaiago hitz egiten lagundu zion.

Hasieran interes gutxi zuen politikan, baina aitak bultzatu zuen politika ikertzera 2014ko Thailandiako estatu-kolpearen ostean. Thammasat Unibertsitatean sartu ondoren, gehiago interesatu zen politikan, eta hirugarren mailan zegoela, aktibismoan hasi zen. 2018an, Dome Revolution izeneko alderdi politikoan sartu zen. 2020ko otsailean, Auzitegi Konstituzionalak Aurrera alderdia desegiteko erabakiaren aurkako protesten parte izan zen.

2020ko ekainean, Sithijirawattanakul atxilotzeko agindua eman zuten COVID-19ren segurtasun neurriak hausteagatik, Wanchalerm Satsaksit aktibista thailandiar ospetsuaren desagerpenagatik egindako protesta batean parte hartu ostean. Hitzaldia polemikotzat jo zuten eta erreakzio politikoa piztu zuen Thailandian, agintariek ohartarazi baitzuten manifestazioak larriki difamatu zuela monarkia.

2020ko urriaren 15ean, Thailandiako Errege Poliziak atxilotu zuen, eta urriaren 27an, espetxean zegoela jakinarazi zen.

2021eko azaroaren 10ean, Auzitegi Konstituzionalak erabaki zuen Panusaya, Arnon Nampa eta Panupong Jadnokek estatua eta monarkia iraintzea helburu zutela euren hitzaldietan, eta monarkiaren erreformaren aldeko mugimendu guztiak amaitzeko agindu zuen.

## Sariak eta omenaldiak 
2020ko azaroaren 23an, BBCk 100 Emakumeen zerrendan sartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Corneille eta Molière elkarlanean

***Corneille eta Molière elkarlanean*** () Jean-Léon Gérôme margolari frantsesak 1873 inguruan egin zuen olio mihise gainekoa da. Bi egileek elkarrekin opera-ballet bat prestatu zuten: *Psyché*; margolanean Gérômek bi idazleen arteko bilera irudikatu zuen.

## Historia 
Lana 1874ko Saloian erakutsi zen, ''L'Éminence grise*rekin batera. 30.000 liberatan erosi zuen Alexander Turney Stewartek, *Pollice Verso'' margolana erosi zuen urte berean. Gérômek oihal batzuk bidali zituen aipatutako Saloira, eta urrezko domina bat irabazi zuen. Horrek bildumagile estatubatuarren interesa piztu zion.

Hala ere, geroago, 1880ko hamarkadaren amaieran, artistaren balorazioak behera egin zuen. Stewart bilduma saldu zenean, pinturak balioaren herena galdua zuen. Margolana 2021ean erosi zuen Denver Art Museumek, Coloradon, Estatu Batuetan.

## Deskribapena 
Margolanak 48,3 × 67,3 zm. ditu. Koadroaren gaia bi idazleen lana da. Mahai batean Pierre Corneille eta Molière daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Informazioa  Denver Ar Museumen webgunean.
Katarine Zalian-Manukian

**Katarine Zalian-Manukian**, jaiotzez **Zalian**, (; XIX. mendea – Mosku, 1965) armeniar erizain eta politikaria izan zen, Armeniako Errepublika Demokratikoko lehen hiru emakume diputatuetako bat.

## Bizitza 
Erizain moduan trebatu ondoren, hainbat umezurtztegitan lan egin zuen. 1917an, Erevanen, Aram Manukian politikariarekin ezkondu zen, umezurtztegietako batean ezagutu zuena. 1918an alaba bat izan zuten, Seda, eta 1919ko urtarrilean, alabak lau hilabete zituela, Aram Manukian tifusak jota hil zen. «Amak umezurztegietan ematen zuen denbora guztia, eta aita beti lanpetuta zegoen. Ziurrenik ez zuten inoiz lortu familia-bizitza normal bat egitea», idatzi zuen Seda Manukianek. Hiru emakume diputatuetako bat bihurtu zen, Berjouhi Bardizbanian-Parseghian eta Varvara Sahakianekin batera. 

1920an, Armenia boltxebikeen kontrolpean geratu zenean, Katarine Zalian-Manukian Krasnodarrera joan zen senarraren familiarekin bizitzera jazarpen politikoaren ondorioz. Zazpi urte geroago Armeniara itzuli zen, han osasun-langileak behar zirelako, eta bertan aritu zen 1937ra arte. Moskun hil zen 1965ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Black Box (2023ko filma)

***Black Box*** 2023ko Aslı Özge turko-germaniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Apartamentuz osatutako eraikin bat Berlinen. Nahiko zaharkitua gelditzen ari da, eta erdian patio bat du. Garabi baten laguntzaz, metalezko eta kristalezko kontainer handi bat jarriko dute patio erdian. Johannes Horn inbertitzailearen bulegoa izango da; haren ideia da eraikineko apartamentuak erosi, berritu, eta oraingo bizilagunei saltzea. Hornen iritsiera ez da begi onez ikusiko, eta bizilagunen artean tentsioa handituz joango da. Henrike Kochek, eraikineko bizilaguna den amak, urteak daramatza etxean lan egiten, eta elkarrizketa baterako deitu diote. Lan eskaintza horrekin, hark eta Daniel senarrak espero dute haien etxea erosteko aukera izango dutela. Eraikinetik ateratzen ari dela, ordea, maskaradun poliziak iritsiko dira, eta debekatu egingo dute eraikinean sartzea nahiz bertatik ateratzea. Inolako informaziorik gabe, bizilagunen susmoak areagotu egingo dira, sekretuak azaleratuko dira, eta bata bestearen mesfidati bilakatuko dira. Tentsiopean, eguneroko bizitzaren beldur, kezka txikienak ere izugarriak irudituko zaizkie eraikineko biztanleei.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amina Azimi

**Amina Azimi** emakume desgaituen eskubideen aldeko ekintzaile afganistandarra da.

## Bizitza 
Amina Azimi Afganistanen jaio zen 1980ko hamarkadan. 11 urte zituela, eskuineko hanka galdu zuen, Afganistango Gerra Zibilean suziri batek bultzatutako granada batek jo zuelako. Afganistan munduko pertsona desgaituen ehuneko handienetakoa duen herrialde bat da, baina Azimik eskolara itzultzeko arazoak izan zituen eta, ondoren, diskriminazioa jasan zuen enplegua bilatzean bere desgaitasunagatik.

Afganistango emakume desgaituen eskubideen aldeko ekintzaile bihurtu zen.

Azimik lehergaien biktimen aurkako diskriminazioa ezabatzearen alde egin du *Qahir-e-Qahraman* izeneko irratsaioko aurkezle eta kazetari gisa. Garapenerako Nazio Batuen Programaren parte den Desgaitasunari buruzko Ekintzarako Programa Nazionalak lagundu zion lehenik, eta gero Afganistango Nazio Batuen Lehergaien Aurkako Zentroak eta Internewsek. Gaur egun Afganistango Lehergaien Biktimen Erakundean lan egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Un sol radiant

***Un sol radiant*** 2023ko Mònica Cambra eta Arianda Fortuny kataluniar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Milak, haren ahizpa nagusiak eta bien amak egun batzuk pasako dituzte landetxe batean, mundutik bakartuta. Giroan gero eta lasaitasun handiagoa arnastuko da, lasaitasun aztoragarria. Begirada deserosoek, isiltasunek eta absentziek gertaera baten hurbiltasuna erakutsiko dute. Energia hori guztia askatzeko, Milak festa bat antolatzea erabakiko du, hurbildu ahala ospakizun soil bat baino askoz gehiago bihurtuz joango dena.

## Aktoreak 
* Laia Artigas: Mila
* Nunu Sales: Ingrid
* Núria Prims: Alicia
* Jaume Villalta: Gabriel

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chandra Kanta Devi Malla

**Chandra Kanta Devi Malla** (; Patan, 1897 – 1986) nepaldar irakasle eta aktibista izan zen.

## Bizitza 
Madhavraj Joshi erreformista hinduaren alaba, Patanen jaio zen 1897an. Shukraraj Shastri demokraziaren aldeko ekintzailearen arreba zen.

18 urte zituela, Umeshwar Lal Mallarekin ezkondu zen, baina geroago senarrak utzi egin zuen, eta Juddha Shumsher Jung Bahadur Rana lehen ministroak inauguratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ander Altuna

**Ander Altuna Gabiola** (Begoña, Bilbo, 1964) UEUren argitalpenen hizkuntza-arduraduna da.  

Euskal Filologian lizentziatua da. Urte askoan helduen euskalduntze-alfabetatzean jardun ostean (AEKn, 1985-2001), ikasmaterialak itzultzen eta zuzentzen hasi zen argitaletxe batean. UEUko zuzentzailearen lanpostua 2004an lortu zuen. 

## UEUko liburuen testu-zuzentzailea 
UEUn lanean hasi zenean Jose Ramon Etxebarria eta Nekane Intxaurtza izan zituen lankide eta maisu urte batzuetan. Harrezkero, UEUren argitalpenen hizkuntza-arduradun dihardu Bilboko bulegoan, eta zuzendu dituen liburuak 200 baino gehiago dira.

Fitxategi:Robotika-azala-UEU-2011.jpg|Robotikaz (2011)
Fitxategi:Maite Idirin liburua 2023.jpg|Maite Idirinena (2023)
Fitxategi:Irudiz eta euskaraz.jpeg|Zinemagintzaz (2021)
Fitxategi:Latinoamerikaren-zain-urratuak azala.jpg|Latinoamerikaz (2022)
Fitxategi:Erleekin solasean.jpg|Erleez (2020)

## Hitzaldiak eta ikastaroak 
[thumb|Aitita [Joseba Altuna|Joseba Altunaz liburu bat idatzi zuen Bidegileak bilduman (Joseba Altuna Amilgain (1887-1971): Bizitzako zertzeladak , 2011)]]
UEU barruan testu-zuzenketako tailerrak dinamizatu ditu, eta argitalpenen hizkuntza-arduraduna izanik hitzaldi eta ikastaro hauek eman ditu:

* 2023 eta 2024: *Euskarazko komunikazio akademiko egokia: euskara idatziaren zuzentasuna* (ikastaroa)
* 2023: Euskara idatziaren ezaugarriak: zuzentasuna, egokitasuna eta ulergarritasuna.
* 2022: *Handik gatoz, hemen gaude: #elkarrekin*
* 2017: *Euskaraz hobeto idazteko tailerra*
* 2015: *Testuen hizkuntza-kalitatea hobetzeko tailerra*
* 2015: *Zelan hobetu ikasmaterialen kalitatea? Testu zuzen eta egokiak sortzeko lanabesak* (ikastaroa)
* 2015: *Testuen hizkuntza-kalitatea hobetzeko tailerra*
* 2015: *Euskara, ikerketa eta dibulgazioa. Euskal wikipedia hornitzen.*
* 2008: *Estilistikaz (eta II)*
* 2008: *Zuzentze-lanerako informatika-tresnak*
* 2008: *Ikasmaterialak eta zuzentze-lana* (ikastaroa)
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Joseba Altuna
* Jose Ramon Etxebarria
* Gidor Bilbao
* Pruden Gartzia
* Nekane Intxaurtza
* Lore Erriondo
* Xabier Isasi
* Ane Sarasua
* Salbatzaile Dantza Taldea
* Begoña Arroyo Aldekoa

## Kanpo estekak 
* Joseba Altuna Amilgain (1887-1971): Bizitzako zertzeladak Ander Altuna, Bidegileak bilduma (Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 2011)
* 
* Ander Altuna Gabiola. Euskariana katalogoan
Calladita

***Calladita*** 2023ko Miguel Faus kataluniar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Ana Kolonbiatik etorri berria da, eta arte merkatari familia aberats baten luxuzko udako etxean egiten du lan. Neska gazteak egun osoz egiten du lan, kontraturik gabe, udaren amaieran baldintza duinak lortzeko promesa pean; betiere, diskretua eta isila bada. Gisela aldameneko etxeko langilearen bitartez, baina, Anak jakingo du gauzek ez dutela zehazki esan dioten bezala funtzionatzen, eta Costa Bravan igaroko duen udan gehiago dibertitzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Paula Grimaldo: Ana
* Ariadna Gil: Andrea
* Luis Bermejo: Pedro
* Pol Hermoso: Jacobo
* Violeta Rodríguez: Claudia
* Víctor Rebull: Vic
* Eduard Torres: Pol
* Nany Tovar: Gisela

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Un métier sérieux

***Un métier sérieux*** 2023ko Thomas Lilti frantziar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Ikasturte berria hasiko da. Benjamin bekarik gabeko doktoregoko ikaslea da, eta, etorkizunerako perspektibarik ez duenez, Parisko institutu batean irakasle gisa lan egitea onartuko du. Prestakuntzarik eta esperientziarik gabe, Benjamin laster ohartuko da zer gogorra izan daitekeen irakasle lanbidea baliabiderik ez duen hezkuntza sistema batean. Gainerako irakasleen laguntzarekin, eta zorte pixka batekin, bere bokazioa birplanteatzeko aukera izango du.

## Aktoreak 
* Vincent Lacoste : Benjamin Barrois
* François Cluzet : Pierre Etchevegaray
* Adèle Exarchopoulos : Meriem Bayan
* Louise Bourgoin : Sandrine Deleyziat
* William Lebghil : Fouad Medaoui
* Lucie Zhang : Sophie
* Bouli Lanners : Benjaminen aita
* Théo Navarro-Mussy : Sofiane Amara
* Léo Chalié : Alix

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saganaga (aintzira)

**Saganaga aintzira** () Kanada eta Estatu Batuen arteko mugan kokaturik dagoen aintzira bat da. Izena ojibwa hizkuntatik dator eta euskaraz "uharte asko dituen aintzira" esan nahi du.

## Geografia 
Kanadako Ontario probintziaren eta AEBtako Minnesota estatuaren arteko mugan dauden aintziren artean sakonena da, 85 metrotako sakonera du. 5.500 hektarea pasatxoko azalera dauka. Mendialdean kokaturik dago, 1.430 metrotako altueran.

Hainbat ibaiek eramaten dute aintzirara, Granite eta Seagull ibaiak dira nagusienak. Silver urjauzietatik hustutzen da aintzira.

Uharte ugari daude Saganaga aintziran; Campers, Connors, Horseshoe, Munker...

## Arrantza 
Arrantzarako leku aproposa da, arrain ugari aurkitzen baitira bertan: lutxo arrunta, *walleyea*, aintzirako amuarraina, perka ahotxikia... Minnesotako Baliabide Naturalen Mintegiak ohartarazi du hainbat arrain toxikoak izan daitezkela merkurioaren kutsadura dela eta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Verónica Figueroa Huencho

**Verónica Figueroa Huencho** (Santiago, Txile, 1974ko abuztuaren 15a) Maputxe jatorriko administratzaile publikoa, irakaslea, akademikoa eta politikaria da. 2022ko martxotik 2023ko martxora bitartean Goi Mailako Hezkuntzako idazkariorde izan zen, Gabriel Boric-en zuzendaritzapean.

## Ikasketak 
Goi-mailako ikasketak Txileko Unibertsitatean egin zituen administrazio publikoko karreran, 2001ean. Ostean, ESADEko (Ramon Llull Unibertsitatea, Espainia) administrazio-zientzietako doktoretza lortu zuen 2007an . Bartzelona Center for the Support of the Global Compact-eko jardueren koordinatzailea izan zen Bartzelonan 2004 eta 2006 bitartean, CONADIko kontseilaria 2010ean eta Txileko Unibertsitateko Gobernu eta Kudeaketa Publikoko Eskolako zuzendaria 2013 eta 2015 bitartean. Halaber, O'Higgins Unibertsitateko Administrazio Publikoko karrera sortzen lagundu zuen batzordea zuzendu zuen.

Ikasketa-etxe horretako Unibertsitate Senatuko lehendakariorde gisa jardun zuen lehen emakume eta pertsona maputxea izan zen.

Besteak beste, Unibertsitate Katolikok Pontifikaleko (PUC)  Kulturarteko eta Indigenen Ikasketa Zentroko kidea da.

## Ibilbide politikoa 
Politikoki independentea, 2022ko otsailean, orduko presidente hautatu Gabriel Boric-ek izendatu zuen Goi Mailako Hezkuntzako Idazkariordetzako titular, eta kargu horretara heldu zen lehen emakumea izan zen.

. Eginkizun hori urte horretako martxoaren 11n hartu zuen bere gain, administrazioa formalki hasi zenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2023–24ko Europako Errugbi Txapeldunen Kopa

**2023–24ko Europako Errugbi Txapeldunen Kopa** Europako errugbi kluben arteko txapelketa nagusiaren 29. edizioa izan zen. Eskozia, Frantzia, Gales, Ingalaterra, Irlanda eta Hegoafrikako 24 taldek parte hartu zuten, 2023ko abenduaren 8tik 2024ko maiatzaren 25era; Hegoafrikako klubek parte hartu zuten bigarren aldia izan zen. Lehenbiziko aldiz, Investec izan zen txapelketaren babesle nagusia.

Finala Londresko Tottenham Hotspur Stadiumen jokatu zen, 2024ko maiatzaren 25ean, Leinsterren eta Stade Toulousainen artean; Tolosarrak nagusitu ziren, 31 eta 22. 

## Taldeak 
24 talde lehiatu ziren, 2022–23ko denboraldian lortutako emaitzei esker:
* Ingalaterrako errugbi txapelketako 8 talde hoberenak.
* Frantziako errugbi txapelketako 8 talde hoberenak.
* United Rugby Championshipeko 8 talde: lau lehenbizikoak eta multzo bakoitzeko burua.

## Multzo fasea 
2023ko ekainaren 21ean egindako zozketan, 24 taldeak lau multzotan banatu zituzten. Sei talde zeuden multzo bakoitzean: Ingalaterrako ligako bi, Frantziako ligako bi eta United Rugby Championshipeko bi. Multzo fasean liga bereko taldeek ez zuten elkarren aurka jokatu. Beraz, talde bakoitzak lau partida jokatu zituen, bi etxean eta beste bi kanpoan.

Partidak lau asteburutan jokatu ziren, 2023ko abenduaren 8tik 2024ko urtarrilaren 21era. Puntuak era honetan banatu ziren:
* 4 puntu garaipenagatik
* 2 puntu berdinketagatik
* 0 puntu porrotagatik
* erasoko bonus puntu bat, taldeak 4 entsegu edo gehiago lortzen bazuen;
* defentsako puntu bonus bat, taldeak 7 tanto edo gutxiagoko aldeaz galtzen bazuen.

### A multzoa 
### B multzoa 
### C multzoa 
### D multzoa 
### Fase finalerako sailkatutako taldeak 
## Fase finala 
### Final-zortzirenak 
----

----

----

----

----

----

----

### Final-laurdenak 
----

----

----

### Finalerdiak
----

### Finala 
## Estatistikak 
### Tantogile onenak 
### Entsegugile onenak 
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alejandro Gerrikabeitia

**Alejandro Gerrikabeitia Ugalde**, edo gaztelaniaz **Alejandro Guerricabeitia y Ugalde**, (Gernika, Bizkaia) 1910retik 1937ra arte Begoñako Errepublikako etxeko mediku titularra izan zen.

José Ygnacio Gerrikabeitia Ybarrolaren eta Felipa Ugalde Goienetxeeren semea zen.  

Beste hainbat mediku aritu ziren Begoñan garai haietan, baina denbora laburrean aritzen ziren Begoñan gero Bilbora edo beste leku batera joateko (Cesareo Azcarreta Uribarri, Elías Celaya Aldecoa, José María Unda, Fermín Elorriaga, Constantino Vargas, Galo Gallastegui Díaz, Manuel Mocoroa, Mamerto Torres Ibarra, Anacleto Gastaño, José Diaz Rabago eta besteren bat). Antoni Egiluz eta Alejandro Gerrikabeitia izan ziren bakarrak garai hartan urte luzez Begoñako mediku titular gisa aritu zirenak.  

1926-29an Bilboko Udal Medikuen Kidegoan sartu behar izan zen, Antonio Egiluzekin batera, Bilboko udal ongintzako mediku gisa, 1925ean Begoñako Errepublika Bilbok anexionatu zuen eta.   Horrela, 1928an, Antonio Egiluzekin batera, Begoñako mediku titularra zen, Bilboko Udal Kidego Medikoaren barruan (El Callejclator del Excmo). I. Bilboko Udala 1928).   

Gerra Zibilaren ondorioz, depurazio politiko sozialeko espedientea ireki zieten Begoñako medikuak ziren Egiluz eta Gerrikabeitiari, eta, horren ondorioz, Begoñako barrutiko udal sendagile kargutik kendu zituzten 1937an, bere ideia politikoengatik. Geroago, 1941ean, lanera itzultzeko eskatu zuten. Egiluzi onartu zioten eskaera eta mediku gisa jarraitu zuen ezintasun fisikoagatik erretiroa hartu zuen arte, baina Gerrikabeitiari ez zioten onartu. 1950ean pasiboen aitorpena ere ez zioten onartu.

“Asociación Cooperativa de Casas Baratas de Unión Begoñesa” elkarteko bazkideak artatu zituen, baita inguruko auzoetako zenbait belaunaldi ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Begoñako Errepublika
* Gregorio Urkaregi

## Kanpo estekak
Bolette Berg

**Bolette Berg** (Nannestad, 1872 - 1944) argazkilari norvegiarra zen. Berak eta haren bazkide Marie Høegek *Berg&Høeg Fotoatelier* argazki-estudioa zuzendu zuten, Hortenen, Norvegiako hego-ekialdeko itsas-portu jendetsuan. Garai hartan, argazkia oso modan zegoen aberatsen artean, eta biek irabazten zuten dirua inguruko erretratuak eta paisaiak salduz. Hala ere, haren estudioa ez zen lan egiteko soilik erabiltzen, emakumeak biltzeko toki gisa ere erabiltzen zen, epaiketarik eta uneko arau sozial zorrotzik gabe. Hortenen zegoen argazki-estudioetako bat zen, eta itsas armadako bisitari eta ofizial askok argazkiak erosi zituzten oroigarri gisa; horregatik, industria handi bat sortu zen.

1903an, Berg eta Høeg Kristianiara (Oslo) joan ziren bizitzera, eta han *Berg Høghs Kunstforlag AS* izeneko argitaletxea ezarri zuten. Postalak, arte-aldizkariak eta National Galleryko arte-erreprodukzioak argitaratu zituzten, baita *Norske Kvinde* liburua ere, Norvegiaren historiari buruzko hiru liburukiko testua.

Oso dokumentazio gutxi dago bikoteari buruz, 1944an (Berg) eta 1949an (Høeg) izandako heriotzez gain.

1980ko hamarkadan, kaxa pribatu bat aurkitu zuten, bikotearena zen aletegi baten barruan. Kaxa ireki zen, modu polemiko samarrean, eta barruan beirazko zenbait negatibo aurkitu zituzten. Argazkiek garaiko arau eta arau sozial guztiak hausten zituzten posturetan eta soinekoetan erakusten zituzten Berg eta Høeg, batzuetan beste pertsona batzuekin batera. Horietako askotan, gizonezkoen arropa estereotipikoa dute jantzita, askotan pipa batekin eta bibote faltsu batekin; beste batzuetan, aldiz, estereotipikoki femeninoa dena janzten dute. Negatiboak orain Preus Museoarenak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak