Olga Lepexinskaia

**Olga Vasilievna Lepexinskaia**, errusieraz **Ольга Васильевна Лепешинская** (Kiev, Errusiar Inperioa, 1916ko irailaren 28agreg./irailaren 15ajul. - Mosku, Errusia, 2008ko abenduaren 20a) sobietar balleteko dantzaria eta irakaslea izan zen, SESBeko Herriko Artista izendatua 1951n.

## Biografia 
### Haurtzaroa 
Lepexinskaia poloniar familia noble zahar batean jaio zen Kieven, Errusiako Inperioan (gero Ukrainako hiriburua). Bere aitona, Vasili Pavlovitx Lepexinski, Narodnaia Volia erakunde iraultzaileko kide gisa atxilotu zuten. Haren aita, Vasili Vasilievitx Lepexinski, tren-ingeniaria zen, Txinako ekialdeko trenbidearen eraikitzaileetako bat.

Lehen urteetatik, Lepexinskaiak talentua erakutsi zuen dantzarako, eta 1925ean Moskuko Estatuko Koreografia Akademian onartu zuten. Lehen aldiz agertu zen Bolxoi antzokiko agertokian, hamar urterekin, *Elurretako Alaba* balleteko hegazti txiki gisa. 1932an, Azukre-maitagarriaren rola interpretatu zuen *Intxaur-hauskailua* balletean.

Lepeshínskaya kontzertu pribatuetan aritu zen Moskuko Kremlinen 17 urte zituenetik. Polina Zhemtxuzhina Viatxeslav Molotoven emaztearen oso laguna zen. Shock handia izan zen harentzat, Zhemtxuzhina Gulag-en kartzelaratu zutenean. Lepexinskaia Iosif Stalinen dantzari gustukoena zen, eta maitalea zela ere esaten zen. 1943an, Alderdi Komunistan afiliatu zen.

Leonid Raikhman (Nikolai Kuznetsoven aholkularia) MGBko adimen sobietarreko jeneral batekin ezkondu zen. 1951ko urriaren 19an atxilotu zuten, ustez, *MGBn* egindako *konplot sionistan*. Lepexinskaiaak esan zuen Stalin-i egindako eskaerek senarraren bizia salbatu zutela. 1953ko martxoan, Stalin hil ondoren, Leonid Raikhman askatu, birgaitu eta Datuak Kontrolatzeko Batzordeko buru izendatu zuten. 1953ko abuztuan, berriro atxilotu zuten, kasu kriminalen aitorpenengatik, presoen torturengatik eta "Lege Sozialista" ren beste bortxaketa batzuengatik. 1956ko abuztuan bost urteko kartzela-zigorra ezarri zioten, baina 1956ko azaroan amnistiatu. Orduz geroztik, ikerketa-lana egin zuen astronomian.

[ezkerrera|200px|thumb|[Olga Lepeshínskaya Kitri rolean *Kixote* lanean, 1940 ]]
1940ko otsailean, Leningradeko Kirov baletak lehen aldiz egin zuen *Kixote/Don Quijote* baleta Lepexinskaiarekin Kitri rolean. Baleta oso arrakastatsua izan zen. 1941ean, Stalin Saria ezarri zenean, Olga Lepexinskaia izan zen On Kixoteren emanaldiagatik saria jaso zuen lehen saridunetako bat. Guztira, lau Stalin sari jaso zituen.

Patria Gerra Handiaren hasieran, Lepexinskaia Bolxoi Antzokiko *aurreko brigadako* kide bihurtu zen. Brigada frontearen lerroetatik hurbil aritu zen, ospitaleetan, Moskun eta Sarátoven. Brigadako kide izan zen Bigarren Mundu Gerra amaitu arte. Gudu-zelaietatik hurbil egindako emanaldiak 1941eko Kontsert - Frontu (Kontzertua fronterako) dokumental sobietarrean filmatu ziren.

1942an Sobietar Gazteriaren Batzorde Antifaxista antolatu zen. Lepexinskaia izan zen presidenteordea.

[ezkerrera|200px|thumb|[Olga Lepexinskaia Vladimir_Yurovsky's_ballet_Scarlet_Sails, 1943]]
1943an, Assol izan zen Vladimir Jurovskiren *Las velas rojas* balletaren Bolxoiko estreinaldian. 1945eko maiatzaren 9an, Sobietar Batasunak nazien armadari irabazi zion egunean, Varsoviako Bolxoiko brigadarekin zegoen. Hurrengo egunean, *Errauskine*-ren Bolxoi produkzioan parte hartzeko gonbita jaso zuen. Balleta, 1945eko azaroaren 21ean estreinatua, gerraosteko lehen ikuskizuna izan zen Bolshoin. Lepeshínskyak bigarren Stalin saria irabazi zuen emanaldi horrengatik.

Horren ondoren, mundu osoko hainbat konpainiatan aritu zen trebatzaile-lanetan. Hogeita hamar urtez aritu zen Moskuko Balet Lehiaketetako buru. Elkarte Koreografiko Errusiarreko lehendakaria izan zen 1992tik, eta Errusiako Antzerki Artearen Institutuan koreografian sartzeko azterketen burua (azken berrogeita hamar urteetan).

### Heriotza 
Ilia Glazunov margolariari lagundu zion karreraren hasieran (lehen erakusketa antolatzeagatik haserrea jaso zuen), eta, beraz, Lepeshínskaya amabitxitzat jo zuen artean.

Lepexinskaia bihotzekoak jota hil zen 2008ko abenduaren 20an Moskun, 92 urte zituela.thumb|260px|Olga Lepexinskaia, A. Radunsky, eta I. Vasilieva Leo Delibesen"Coppelia" balletean[thumb|260px|Olga Lepexinskaia [Vladimir Putinek emandako saria jasotzen 2006.10.06]]
## Sariak eta aintzatespenak 
* Aberriaren aldeko merituaren ordena:
** 2. mota (2006ko irailaren 28a): koreografia nazionalaren garapenerako ekarpen nabarmenak eta urte askotako lan emankorrarengatk.
** 3. klasea (1996ko irailaren 12a): kultura nazionalaren garapenari egindako ekarpen nabarmenarengatik
* Leninen ordena (1971)
* Urriko Iraultzaren Ordena (1986)
* Lanaren Bandera Gorriaren ordena, bi aldiz (1951, 1966)
* Ohorezko Intsigniaren Ordena (1937)
* Moskuko defentsaren domina
* Patria Gerra Handiko lan ausartagatik domina jaso zuen 1941-1945
* SESBeko artista (arte eszenikoak) (1951)
* SESBeko artista (arte eszenikoak) (1947)
* RSFSR ohorezko artista (1942)
* Stalin sariak:
** 1. klasea (1941) - balletaren arloan lorpen nabarmenengatik
** 1. klasea (1946) - Sergei Prokofieven "*Errauskine*" balletean tituluaren eginkizunak betetzeagatik
** 1. klasea (1947) - Boris Asafieven "*Las llamas de París*" balletean Joan gisa egindako lanagatik
** 2. klasea (1950) - Reinhold Moritzevitx Glièreren "*La amapola roja*" balletean Tao Hoa gisa egindako lanagatik
* Errusiako lehendakariaren esker ona (2005)
* Langile beteranoaren domina
* Gazteen eta Ikasleen Munduko Jaialdiaren Saria Pragan (1947)
* "Soul Dance" saria, "Ballet" aldizkaria, "Maestro de Danza" delakoan (2000).
* Leninen Natalizioaren mendeurrena ospatzeko domina, "Lan ausartagatik"
* Banderaren ordena, diamanteekin (Hungaria)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Lepexinskaiaren orria Bolshoi Antzokiaren web orrian ()
* Olgaren dantzaren errepasoa Glory of Bolshoi DVDn (gaztelaniaz)
* Olga Lepexinskaia, Moszkowskiren Valsen, YouTuben