open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Koma diabetiko

**Koma diabetikoa** diabetes mellitus gaitzak jota dagoen gaixo bat deskonpentsatzen denean agertzen den koma da, azidosi larriarekin. Zeinu kliniko ezaugarriak Kussmaul-en arnasketa, hatsaren azetona-usaina eta deshidratazioa dira. Heriotza ekar dezake berehala tratamendu egokia martxan jarri ezean. Odol-glukosaren jaitsiera baieztatzeko modu bakarra odoleko glukosaren proba edo test bat da. Proba edo test horrek makina berezi bat behar du, eta, beraz, hipogluzemia dagoela susmatuz gero, larrialdiko mediku-laguntzara joan behar da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kussmaulen arnasketa

**Kussmaulen arnasketa** zetoazidosia edo koma diabetikoa duten pertsonen arnasketa azkarra, sakona eta neketsua da. Kussmaulen arnasketak Adolph Kussmaul alemaniar medikuaren izena darama, sintoma deskribatu zuen lehena izan zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Poliarteritis koskordun

**Poliarteritis koskorduna** edo **Kussmaulen eritasuna** eritasun arraroa da, gizonezko gazteak erasaten dituena gehienbat. Arterioletan eta larruazalean koskorrak agertzen dira. Sintomatologia, bestalde, oso polimorfoa da: mina, infekzioak, zeinu digestiboak, kardiakoak, giltzurrunekoak, odolekoak, etab. Gaixotasunaren etiologia ez dago erabat argitua oraindik, baina alergia bati zor zaiola uste da gaur egun. Eboluzioa txarra da, heriotzara normalean. Tratamenduarekin, bost urteko biziraupena %80koa da; tratamendurik gabe, bost urteko biziraupena %13koa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marka erregistratu

eskuinera|thumb|Marka erregistratuaren ikurra
**Marka erregistratua** (; ™, MR edo ® ikurrak dituena) erregistro publikoan inskribatutako marka da. Horrela bermatzen da inskripzioa egin duenak (hau da, jabeak) bakarrik erabili ahal izango duela marka hori. Marka erregistratu baten zeinua hitz bat edo hitzen konbinazio bat izan daiteke, irudi edo diseinu bat, hiru dimentsioko formak, soinuak eta herrialde batzuetan usainak, testurak eta bereizgarritasunaren baldintzak betetzen dituen eta idatziz edo grafikoki irudikatzeko aukera duen beste edozein.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agurne Barruso

**Agurne Barruso Lazkano** (Bergara, 1969) gipuzkoar filologo eta politikari ohia da. Gaur egun Ikastolen Elkarteko zuzendaria da.

## Biografia eta ibilbidea 
Euskal Filologian lizentziatua. Erakundeetan hizkuntza normalizazioa bultzatzeko metodologia eta irakaskuntzan erabili beharrako hizkuntzaren egokitasuna ikertu izan du. Elhuyarreko kide izan zen eta herritarren parte-hartze metodologietan ere aritu izan zen ikerketan.

Bergarako alkatea (2007-2011) Eusko Abertzale Ekintza alderditik. 2015eko hauteskundeetan EH Bilduko alkategai izan zen berriro. Alkate izan zen garaian, neurri sozial ugari hartu zituen (soldata gutxiko alargunena esate baterako).

2013.urtean, herritarren parte-hartze teknikaria zela, Martin Garitano Gipuzkoako Diputatu Nagusiaren kabinete buru izendatu zuten, arrazoi pertsonalengatik kargua utzi zuen Juan Karlos Alduntzinen ordez.

Armentia Ikastolako zuzendaria izan zen zazpi urtez 2017tik 2024ra bitartean, 2024ko urtarrilean kargua utzi zuen Ikastolen Elkarteko zuzendaria izateko.

Goiena astekarian kolaboratzailea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caldwell katalogoa

**Caldwell Katalogoa** Sir Patrick Caldwell-Moorek prestatutako astronomia katalogoa da. Bertan izar-kumulu, nebulosa eta galaxia distiratsuenak biltzen dira. Guztira 109 objektu dira. Katalogoaren helburua astronomia zaleei laguntza bat ematea izan zen. Asmoa Messier sistema osatzea zen.

## Historia 
Messier sistema askotan leku interesgarrien zerrenda gisa astronomia zaleek erabilia izan da. Zerrenda horretan zuzenean ikus daitezkeen espazio sakonaren objektuen biltzen ziren baina Caldwell-Moorek errealitate batez konturatu zen: zerrenda horretan zeruko objektu distiratsuen batzuk ez ziren biltzen; adibidez, Hyadeak, Perseoren kumulu bikoitza, (NGC 869 eta NGC 884) eta NGC 253 galaxia.

Caldwell-Moorek, bestetik, Messier sistemak batez ere Ipar hemisferioaren ikuspegia adierazten zuela ikusi zuen. Ipar hemisferioaren objektu asko ez ziren jasotzen: Omega Centauri, Centaurus A, Jewel Box eta 47 Tucanae. Irizpide horiekin 109 objektu zituen zerrenda prestatu zuen (horrela Messier zerrendaren kopurua bera osatzen zuen) eta *Sky & Telescope* aldizkarian plazaratu zuen, 1995eko abenduan.

Argitaratu zenetik katalogo honek zabalkunde handia ezagutu zuen, bereziki astronomiaren zaleen artean. Dena dela, Caldwellek egindako jatorrizko zerrendak kritika batzuk jaso zituen eta horren ondorioz zuzenketa batzuk egin ziren. Kritikatu zen beste elementua egilearen egozentrismoa izan zen zeren eta izendatzeko bere abizena erabili baitzuen.

## Katalogoaren objektu motak 
## Caldwellen zeru-mapak 
### Gaur egungoa 
erdian|850px|Caldwell Star Chart

### Jatorrizkoa 
erdian|850px|

## Ikasteko irizpideak 
Astronomia ikasteko zaleei lehendabizi Messier sistemarekin hastea aholkatzen zaie. Ondoren, Cadwellena egokia izan daiteke. Azkenean, Herschelen 400ekoa (nolabait NGC sistemaren laburpena). Prozesu hau burutu ondoren zaleak 600 objektu ikusi izango ditu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Messier sistema
* NGC sistema

## Kanpo estekak 
* : Caldwel Katalogoal
* Caldwell Katalogoa, webgunea *SEDS*.
* :Caldwell Klub.
* :Caldwell zeruko mapak: irudiak e.a.
* :Caldwell Katalogoaren zerrenda.
Mila Modu

**Mila Modu** 2019. urtean Oñatin sortutako powerpop-rock musika taldea da.

## Historia 
Hor Konpon taldean abeslari aritu zen Xabier Yanizen proiektu berria da. 2017an Hor Konpon berriz batu eta hainbat kontzertu eman zituzten garai zaharrak gogoratu eta gozatzeko. Honek animatuta edo, talde hartako hiru kidek Mila Modu talde berria sortu zuten. 2020ko Gazteako maketa lehiaketan finalista izan ondoren 2020ko azaroan atera du taldeak aurreneko diskoa, sei abesti dituena.

## Diskografia 
* *Absurdoaren paradisua* (2020, Elkar)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arrada (geografia)

thumb|Marseillako arrada

**Arrada** itsasadar zabala eta aski itxia da, ontzientzat babesgarri ona gertatzen dena. Gune itxi bat da, itsasora irekitzen dena, badia edo golko bat baino estuagoa. Itsasorako irekidura oso estua bada, pasabideak itsasarte izena hartzen du. Bere hedaduragatik, ezin dugu estuarioarekin nahastu.

## Deskribapena 
Erresaka-korronteetatik eta mareetatik babestuta, portutik kanpoko eremu gisa erabil daiteke, non ontziek helmugako portura sartzeko txandaren zain dauden bitartean aingura arrastatu edo galdu gabe arrazoizko segurtasunez ainguratu dezaketen. Modu artifizialean sor dezakete harri-lubeten edo dikeen bidez. Arrada naturalek babesa eskaintzen dute ekaitzen aurrean, eta, sarri, itsas base bezala erabiltzen dituzte. Arradak ez daude itxita, bere ainguraketa-eremua, itsasoko haizeetara irekita baitago.

## Galeria 

Fitxategi:Singapore from above.jpg|Singapurko arrada
Fitxategi:Dutch ships in the roadstead of Texel (the 'Gouden Leeuw' of Cornelis Tromp in the center)(Ludolf Backhuysen, 1671).jpg|Texelko arrada, 1671. urteko margolana
Fitxategi:Roadstead of Villefranche-sur-mer.jpg|Villefranche-sur-merreko arrada
Fitxategi:Greek bunker vessel AGIA ZONI III at Piraeus roadstead funnel-mast 27 Jan 2007.jpg|AGIA ZONI III itsasontzia Pireoko arradan
Fitxategi:Volvo Ocean Race 2012 in Lorient - Groupama 4 in the roadstead of Lorient.JPG|Volvo Ocean Race 2012 Lorienteko arradan
Fitxategi:HMS Harald Hårfagre or HMS Tordenskiold at the roadstead of Trondhjem (1906).jpg|Trondheimgo arrada, 1906
Fitxategi:Jack Spurling - Golden Fleece lying at anchor in the roadstead.jpg|*Golden Fleece* ontzia arrada batean anguratzen (Jack Spurling, 1929)

## Arrada ospetsuak 
Egungo portu asko hasieran arradak ziren (Fremantle, Rio de Janeiro, San Diego, San Francisco, Sydney). Hala era oraindik arrada natural asko daude:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arrada (argipena)

**Arrada** izan daiteke:
* Arrada, Murelu Kondeko kontzejua;
* Arrada Zaharra, Murelu Kondeko herri hustua;
* Arrada, Itsasadar zabala eta aski itxia;
* Arrada, betea baina mukurutu gabe;
* Arrada, danborrak edo erleek ateratzen duten burrunba.
Hor Konpon

**Hor Konpon** 1988. urtean Oñatin sortutako rock musika taldea da.

## Historia 
Taldea 1988. urtean sortu zen eta kontzertuak ematen hasi ziren. 1993. urtean Euskadi Gazteako maketa lehiaketa irabazi zuten eta Ondarroako Baneteuanba taldearekin diskoa konpartitu zuten. Hurrengo urtean *Gizaki standard 7534 zenbakiduna* diskoa atera zuten, oraingoan bakarrean. 1995an eman zioten amaiera taldearen ibilbideari.

2017an Hor Konpon berriz elkartu zen eta hainbat kontzertu egin zitutzen Joseba Tapiarekin batera. Honek animatuta edo 2019an proiektu berria aurkeztu zuten Xabierrek, Oskarrek eta Andonik, Mila Modu izena duena.

## Diskografia 
* *Hor Konpon - Baneteuanba* (1993, Elkar)
* *Gizaki standard 7534 zenbakiduna* (1994, Elkar)

## Sariak 
* Gaztea maketa lehiaketa: 1993.

## Erreferentziak
Bresteko arrada

**Bresteko arrada** (; ) Finistère departamenduan dagoen 180 km²-ko badia handi bat da. Bresteko bokalea () deiturik 1,8 kilometroko zabalera duen pasabide baten bidez Iroiseko itsasoarekin bat egiten du. Ur masa handi hau urte osoan zehar nabigagarria da.

Azken glaziazioaren ondorengo ur-igoerak itsasadarrak (bertan *aber* deituak) sortu ditu eskualdeko ibaien (Penfeld, Élorn...) bokaletan.

Bere itsasertzetan honako udalerriak daude: Daoulas, Irvillac, Plougastel-Daoulas, Hanvec, Logonna-Daoulas, Saint-Eloy, Hôpital-Camfrout, Loperhet, Saint-Urbain, Le Faou, Rosnoën, Lopérec, Pont-de-Buis-lès-Quimerch, Dirinon, Plouédern, La Forest-Landerneau, Saint-Divy, Landerneau, Saint-Thonan, Pencran, Trémaouézan, Guipavas, Le Relecq-Kerhuon, Argol, Lanvéoc, Camaret-sur-Mer, Roscanvel, Crozon, Telgruc-sur-Mer, Landévennec, Brest eta Plouzané.

Île Longue, Frantziako Itsas Armadako itsaspekoen basea, bertan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lorienteko arrada

**Lorienteko arrada** (; ) Morbihan departamenduan dagoen badia handi bat da. Blavet, du Scorff eta Ter ibaien bokalea, pasabide baten bidez Bizkaiko golkoarekin bat egiten du.

Bere itsasertzetan honako udalerriak daude: Larmor-Plage, Lorient eta Lanester (eskuinaldean) eta Kervignac, Locmiquélic, Port-Louis eta Gâvres (ezkerraldean)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carrick arrada

**Carrick arrada** (; ) Kornuallesen dagoen 7 kilometroko luzera duen *aber* edo itsasadar txiki bat da.Azken glaziazioaren ondorengo ur-igoerak sortu zuen Fal ibaiaren bokalean. Falmouth hiri parean, Mantxako kanalarekin bat egiten du.

## Gallery 

Image:King Harry Ferry Carrick Roads.jpg|King Harry Ferry itsasontzia
Image:Carrick Roads May 2004.jpg|Carrick arrada Trelissicketik gertu
Image:TruroFalmouthAerial.jpg|Carrick arrada, Truro eta Falmouth
Image:King Harry Ferry 2.JPG|Feockeko kaia, 2005
File:J79154 Yul cdg 20140624-044343.15 Angleterre.jpg|Aire-ikuspegia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mask aintzira

**Mask aintzira** (, ) Irlandako mendebaldeko kareharrizko aintzira bat da. 83 km2 ditu eta Galway eta Mayo konderrien artean dago. Corrib aintzira aintziraren iparraldean dago. Lough Mask beste bi lakuren erdian dago eta haren urak, Corrib Ibaiarenbidez, Galway barrena, Galway Badian itsasoratzen dira. Carra aintzirak Mask aintziran zuzenean isurtzen du, eta haren jarioak Corrib aintziran sartzen dira lurpeko erreka baten bitartez, Cong ibaia deitzen zaiona.

Mask aintzira Irlandako laugarren aintzira handiena da azaleran, eta seigarren handiena Irlandako uharteko aintziren artean. Aintziraren ekialdea sakontasun gutxikoa da eta uharte anitz ditu. Beste erdia (Goiko Mask aintzira) askoz sakonagoa da, eta 58 metroko gehienezko sakonera du.Lough Masken batez besteko sakonera 15 metrokoa da. Bere ur-bolumena 1,3 km3-koa da, Irlanda uharteko bigarren handiena, Lough Neaghen ondoren.

## Kondaira 
Bertako kondairaren arabera, Bly uhartean, aintzirako uharte txiki bat, banshee bat bizi da. Aintziraren ertzaren inguruan bansheea ikusi izanaren zurrumurruak daude, eta jarduera paranormaleko beste era batzuk geratu direla esan ohi da ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irlandako aintziren zerrenda

## Kanpo estekak 
* 2009ko ekainean, 2009ko ekainean, WFDren zaintza kontrolatzeko arrain stockaren gaineko inkestaren lehen sinopsia.
Fremantle

**Fremantle** Mendebaldeko Australia estatuko hiria da, Perth hiriburutik gertu dagoena. Izena Charles Fremantle almirantetik hartu zuen. 1929an hiri bilakaturik, bere portua ospetsua da oso.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hampton arrada

**Hampton arrada** () Virginian dagoen 2.177 kilometro koadroko azalera duen arrada edo itsasadar zabala da. Azken glaziazioaren ondorengo ur-igoerak sortu zuen James, Nansemond eta Elizabeth ibaien bokalean. Tidewater eskualdeko portu hau munduko handienetariko bat da eta Chesapeake badiarekin bat egiten du.

## Banaketa administratiboa 
Hampton arrada honako konderritan dago :
* Currituck (en Ipar Carolina) ;
* Gloucester ;
* Isle of Wight ;
* James City ;
* Mathews ;
* Southampton ;
* Surry ;
* York.

Gainera, baita hiri independente hauetan ere :
* Chesapeake ;
* Franklin ;
* Hampton ;
* Newport News ;
* Norfolk ;
* Poquoson ;
* Portsmouth ;
* Suffolk ;
* Virginia Beach ;
* Williamsburg.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaztea maketa lehiaketa

**Gaztea maketa lehiaketa** (aurretik **Euskadi Gazteako maketa lehiaketa**) Gaztea (aurretik *Euskadi Gaztea*) irratiak 1991. urtean abiatu zuen maketa lehiaketa da, urtero jokatzen dena. Gerora ezagun egin diren talde askoren ibilbidearen hasiera lehiaketa honetan egon zen.

1995. urtetik aurrera "entzuleen saria" ere ematen da. 2013an izan zen aldi bakarra talde berak lehiaketa irabazteaz gain entzuleen saria ere jaso zuena, Skasti taldeak hain zuzen ere.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gaztea maketa lehiaketaren webgune ofiziala
Holy Family komentua

**Holy Family komentua** () New Orleans, Luisiana, Estatu Batuetako hegoaldean moja afroamerikarrentzat sortutako lehen komentua izan zen.

## Historia 
Hiru emakumek sortu zuten: Henriette DeLille, Juliette Gaudin eta Josephine Charles. Nagusia Juliette zen. Haiei buruzko informazio gutxi dago. Komentua, denborarekin, emakume zaharrentzat eta gaixorientzako aterpea bihurtu zen; umezurtzentzako aterpea ere izan zen.

## Egoitza 
Lehen urtetan komentua Bayou kaleko etxe baten lehengo solairuan zegoen. Laster, zituzten beharrei erantzuteko, beste egoitz batera joan ziren; bigarren hori *Orleans Theater* ondoan zegoen saloi bat zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hasan Muratović

**Hasan Muratović** (Olovo, Jugoslaviako Erresuma, 1940ko apirilaren 11 &ndash; Sarajevo, 2020ko azaroaren 14a) Bosnia eta Herzegovinako 4. lehen ministroa izan zen. Sarajevoko Unibertsitatean irakaslea izan zen. 1992an Bosniako gobernuan sartu zuen. Daytongo Akordioaren sinatzaileetako bat izan zen. 1996tik 1997ra lehen ministroa izan zen eta gerra ostean herrialdea berreraikitzeko plan bat sortu zuen. Ondoren, Kroazian enbaxadore eta Sarajevoko Unibertsitateko errektore izan zen.
Iraia Muñoa

**Iraia Muñoa Hoyos** (Eibar, Gipuzkoa, 1989ko ekainaren 4a) euskal bioteknologoa, irakaslea eta ikertzailea giza-ugalkotasunean eta epigenetikan. 

Bioteknologian lizentziatura 2011n bukatu zuen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, eta bertan Giza Ugalkortasunean espezializatutako Biologia Zelularreko Masterra ere egin zuen gero, Bartzelonan.

## Ikerlaria 
2019an tesia defendatu zuen Euskal Herriko Unibertsitatean, Ikerketa Biomedikoaren programan (*Morfinak eragindako zelulen arteko memoria epigenetikoaren azterketa, Bigarren Belaunaldiko Sekuentziazioaren bitartez*). Epigenetikaren arloan ikertu zuen, kanpo faktore edo gure bizi-ohiturek guregan eta ondorengoengan duten efektua aztertzeko. Geneen eta inguruko faktoreen arteko erlazioa aztertzen duen biologiaren atala da epigenetika. Dietak, kirolak, farmakoek edota toxikoen kontsumoak lotura zuzena dute gure DNAaren erregulazioan. Jakina da ez dutela DNAren sekuentzian mutaziorik eragiten, hala ere, bizi ohituretatik eratorritako molekula kimiko batzuk itsasten dizkio eta, ondorioz, geneen adierazpena beste modu batean egokitzen da. Bizi-ohitura modernoek eragindako aldaketa epigenetikoak gaixotasun ezberdinen eragile dira eta horiei aurre egiteko botikak sortzea da gaur egungo erronka.

## Irakaslea 
Gaur egun, ikerketa eta irakaskuntza uztartzen ditu Leioako Campuseko Erizaintzako graduan.

## Saria 
* 2016: Txiotesia lehiaketako irabazlea txiolari originalaren sarian. 52 parte hartzaileen artean nagusitu zen Muñoa Txiotesian 

Fitxategi:Iraia Muñoa. Txiotesiko irudiak 01.jpg|1. Jaun-andreok! Ongi etorriak “Belaunaldiz belaunaldiko oinordetza epigenetikoaren zirkura”! Ikuskizuna hastera doa!
Fitxategi:Iraia Muñoa. Txiotesiko irudiak 02.gif|2. Sar zaitezte! Norberaren bizi ohiturek DNAn sor ditzaketen aldaketa epigenetikoen malabareekin gozatzeko aukera izango duzue.
Fitxategi:Iraia Muñoa. Txiotesiko irudiak 03.gif|3. Hiru aldaketa epigenetikoen umoreaz (DNAren metilazio, Histonen antolamendu eta Kodetu gabeko RNA), barrez lehertu zaitezte!
Fitxategi:Iraia Muñoa. Txiotesiko irudiak 04.gif|4. Eta aldaketa horiek hozi zeluletan ematen direnean, momenturik harrigarriena bizi! Gure aztiak erreprogramazioa burutuko du!
Fitxategi:Iraia Muñoa. Txiotesiko irudiak 05.gif|5. Izango al du erreprogramazioak aldaketa guztiak desagertarazteko trebetasuna? Hurbildu karpa handira dena prest dago eta!
Fitxategi:Iraia Muñoa. Txiotesiko irudiak 06.gif|6. Aldaketak ezabatu ezean… ondorengo belaunaldietara pasatuko dira, oinordetza epigenetikoaren bidez! Has dadila funtzioa!
Fitxategi:Iñurrieta Muñoa Txiotesia2016.jpg|Uxoa Iñurrieta eta Iraia Muñoa zientzialariak Txiotesia lehiaketa irabazleak 2016an

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Iraia Munoa Hoyos Researchgate sarean.
* Iraia Muñoa Unibertsitatea.net webguneko Ziztu-bizian albistegian.
* Txiotesia lehiaketa irabazi zuten 6 txioak. 2016
New Orleanseko gudua

[thumb|300px|[Jean Hyacinthe de Laclotte margolariaren *Battle of New Orleans* (1815).]]
**New Orleansko gudua** Ameriketako Estatu Batuen eta Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua artekoa izan zen. Gertaerak 1814ko abenduaren 23 eta 1815eko urtarrilaren 8 artean izan ziren. 1812ko angloamerikar gerraren gudu handiena izan zen.

## Historia 
1814ko bukaeran 50 itsasontzi baino gehiago zituen flota britainiar bat Mexikoko Golko barruan sartu zen, New Orleansen aurkako erasoa burutzeko asmoz. Britainiarrak Edward Pakenham jeneralaren agindupean zeuden. Estatubatuerren aldetik Andrew Jackson komandantea borrokarako prestatu zen. Jackson hegomendebaldean zegoen, milizianoen eta bolondresen erregimentu baten buruan; haiekin britaniarrei aurre egin zien.

1815eko urtarrilaren 8an behin eta berriro britaniarrek Jackson indarrei eraso egin zieten. Jackosonen militarrak ondo gotortu ziren eta, aldi berean, oste britaniarrak erasoan etsaien begi bistan gelditzen ziren. Borroka ez zen luzea izan eta estatubatuarren garaipenarekin amaitu zen. Britaniarrek atzera egin behar izan zuten eta Edward Pakenham jenerala galdu zuten, borrokan hilda.

Guda hau nahiko absurdoa izan zen zeren eta ordurako, Ganteko Itunari esker, gerra bukatuta zegoen. Bakea abenduaren 24en sinatua izan baitzen. Baina horren informazioa berandu heldu zen. Garaipena, hala ere, estabatuarrentzako garrantzitsua izan zen: haien morala altxatu zen eta, halaber, Jacksonen ospea handitu egin zen, ordurako heoria bihurtuta. Ospe horrek presidentea izateko bidean asko lagunduko zion.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Andrew Jackson

## Kanpo estekak 
* :Gudua *Encyclopædia Britannica*n.
Léo Delibes

**Clément Philibert Léo Delibes** (La Flèche, 1836ko otsailaren 21a - Paris, 1891ko urtarrilaren 16a) frantziar musikagilea izan zen, batez ere ballet eta operena. Parisko Kontserbatorioan ikasi zuen eta Adolphe Adamen ikaslea izan zen. *La Source* balleterako bere musikarekin arrakasta lortu zuen 1866an. *Sylvia* (1876) eta *Coppélia* (1870) balletak funtseskoak izan ziren ballet modernoaren garapenean. Bere operarik ezagunena *Lakmé* (1883) da, antzeztuz esaten dena.

## Balletak 
* *La source, edo Naila* 3 ekitalditan, 1866
* *Coppélia, ou La fille aux yeux d’émail* 3 ekitalditan, 1870
* *Sylvia ou la Nymphe de Diane* 3 ekitalditan, 1876 (pianorako konponketa, 1876; suite orchestrale, 1880)
## Operak 
* *Le boeuf Apis* (1865)
* *La cour du roi Pétaud* (1869)
* *Le roi l’a dit* (1873)
* *Jean de Nivelle* (1880)
* *Lakmé* (1883)
* *Kassya* (1893, Jules Massenetek osatua)
## Operetak 
* *Deux sous le charbon* (1856)
* *Les deux vieilles gardes* (1856)
* *Six demoiselles а marier* (1856)
* ''L'omelette à la Follembuche* (1859)
* *Mon ami Pierrot* (1862)
* *L'écossais de Chatou'' (1869)
Zuastiko autobusa

**Zuastiko autobusa** autobus line bat da. Itza Zendeako Zuasti herria eta Iruña lotzen du.

Ibilbidea, minibusek eragindakoa, guztiz doakoa da.

## Ibilbidea 
## Ordutegiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zuasti

## Kanpo estekak 
* Zuastiko Landa Klubako webgune ofiziala
Autumn Nations Cup

**Autumn Nations Cup** (euskaraz *Nazioen Udazkeneko Kopa*), 2020ko udazkenean jokatutako selekzioen arteko errugbi txapelketa izan zen.

## Parte hartzaileak 
Zortzi selekziok hartu zuten parte, Sei Nazioen Txapelketako taldeek, Fijik eta Georgiak. Izatez Japonia zen jokatzekoa baina, COVID-19 pandemiak nazioarteko garraioan eragin zituen murrizketen ondorioz, Georgiak hartu zuen haren tokia.

### A multzoa 
### B multzoa 
## Egitura 
Txapelketak bi fase izango ditu. Lehenengo fasean lau selekziotako ligaxkak eratu dira azaroko hiru asteburutan, eta bigarren fasean ligaxkako posizioak kontutan izanda finalak jokatuko dira: multzo bakoitzeko lehenek beraien artean jokatuko dute, bigarrenek beraien artean, hirugarrenek beraien artean eta laugarrenek beraien artean. Abenduaren 5 eta 6an jokatuko dira partida hauek.

## Txapelketa 
### Lehenengo fasea 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Entseguak
|-bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** || **13** || 3 || 3 || 0 || 0 || 82 || 20 || +62 || 10
|-
| 2 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda || **8** || 3 || 2 || 0 || 1 || 62 || 37 || +25 || 5
|-
| 3 ||align=left|  Gales || **4** || 3 || 1 || 0 || 2 || 40 || 56 || -16 || 3
|-
| 4 ||align=left|  Georgia || **0** || 3 || 0 || 0 || 3 || 10 || 81 || -71 || 1
|}

* **Partidak:**

|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Entseguak
|-bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** || **14** || 3 || 3 || 0 || 0 || 86 || 20 || +66 || 10
|-
| 2 ||align=left| Eskozia || **11** || 3 || 2 || 0 || 1 || 71 || 39 || +32 || 8
|-
| 3 ||align=left|  Italia || **5** || 3 || 1 || 0 || 2 || 50 || 64 || -14 || 6
|-
| 4 ||align=left|  Fiji || **0** || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 84 || -84 || 0
|}

* **Partidak:**

* ¹ **28-0 (b.b.)** Fijiko selekzioan izandako COVID-19 positiboengatik bertan behera gelditu ziren partidak eta 28-0 emaitza ezarri zen bakoitzean.

### Bigarren fasea 
### Finala 
## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Autumn Nations Cup txapelketako webgune ofiziala
Matar a Pinochet

***Matar a Pinochet*** 2020ko Juan Ignacio Sabatini txiletar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Txile, 1986. Badira 15 urte Txile Pinocheten diktadurapean bizi dela. Hala, Ramiro eta Tamara Pinochet nola hil prestatzen hasi dira. Erabaki hori hartuta, historia aldatuko dute, baina espioitzak eta traizioak iraultzarekin hastea oztopatuko diete, haien ametsa pauso bakar batera utzita...

## Aktoreak 
* Cristián Carvajal: Comandante Ramiro
* Juan Martín Gravina: Bigote
* Mario Horton: Comandante José Miguel
* Daniela Ramírez: Comandante Tamara
* Gastón Salgado: Sacha

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herself

***Herself*** () 2020ko Phyllida Lloyd ingeles zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Sandra ama gazte bat da. Ez du bikotekiderik, baina bai senar ohi bat, berarekin ongi portatzen ez dena. Egun batean, harekin zuen harremana eten, eta higiezinen sistema ustelaren aurka borrokatu nahi duela erabakiko du. Hala, etxe propio bat eraikitzen hasiko da: etxebizitza bero, seguru eta zoriontsu bat.

## Aktoreak 
* Clare Dunne: Sandra
* Harriet Walter: Peggy
* Conleth Hill: Aido
* Molly McCann: Molly
* Ruby Rose O'Hara: Emma
* Cathy Belton: Jo
* Rebecca O'Mara: Grainne
* Ericka Roe: Amy
* Ian Lloyd Anderson: Gary
* Sean Duggan: Ciaran Crowley
* Aaron Lockhart: Tomo
* Anita Petry: Rosa
* Dmitry Vinokurov: Dariusz

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La vampira de Barcelona

***La vampira de Barcelona*** 2020ko Lluís Danés kataluniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Bartzelonan bi hiri desberdin bereiz daitezke klase sozialaren arabera, XX. mendearen hasieran. Ezustean, familia aberats bateko alaba desagertuko da, eta Polizia susmagarri bila hasiko da: La Vampira del Raval delakoren bila. Egoera ikusita, kazetari bat misterioa argitzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Bruna Cusí: Amèlia
* Sergi López: Amorós
* Alejandra Howard: Laura
* Francesc Orella: Salvat
* Pablo Derqui: Fuster
* Nora Navas: Enriqueta Martí
* Roger Casamajor: Sebastià Comas
* Núria Prims: Madame Leonor
* Francesca Piñón: Sor Engracia
* Anna Alarcón
* Albert Pla: Travesti
* Nina Rosés
* Lluïsa Castell
* Miranda Gas
* Mario Gas: Sr. Méndez

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ruby Bridges

thumb|300px|Ruby Bridges, agente batzuek babestuta, eskolatik irtetzerakoan, 1960an.
thumb|300px|Ruby Bridges Barack Obamarekin Etxe Zurian *The problem we all live with* margolanaren aurrean, 2011n..

**Ruby Nell Bridges Hall** (Tylertown, Mississippi, 1954ko irailaren 8a) zurien eskolara joaten lehen neska afroamerikarra izan zen. 1960ean izan zen. Hiru urte lehenago nerabe batzuk, tartean Dorothy Counts, Ipar Karolinan eskolan gizarteratzea saiatu ziren ere bai.

## Egoera 
Ameriketako Estatu Batuetako Gorte Gorenak, 1954an, arraza bereizkeria ilegaltzat jo zuen. Hala ere, instituzio askoren aldetik aurkako jarrera zegoen. Egoera bereziki gogorra hegoaldeko estatuetan ematen zen. Zurien eskoletan sartzeko haur beltzek maila akademiko egokia zutela erakutsi behar zuten; horretarako test bat egin behar zuten eta, ondoren, haien gaitasuna erabakitzen zen. Familientzat, bestetik, oso erabaki gogorra zen: nahiz eta legedia haien aldekoa izan, gizartearen multzo handi bat aurka zegoen eta ondorioen beldurrez zeuden.

## Rubyren haurtzaroa 
Lau urte zituelarik, Ruby Bridges, familiarekin, New Orleans hirira aldatu zen, Louisiana estatuan. 1960an, sei urtekin, gurasoek New Orleansen aurrera eraman zen eskola gizarteratze sistema batean parte hartzea onartu zuten. Gurasoak Koloreko Pertsonen Garapenerako Elkarte Nazionala elkartearen partaideak ziren eta onartu zuten. Rudy, federal agenteen babesarekin, lehen hezkuntzako eskola batera joan zen, lehen afroamerikarra izanik. Eskola hura, William Frantz Elementary eskola, alegia, ordura arte, zurientzako bakarrik izana zen. Programan hasieran sei haur aukeratu ziren baina eskolara joaten Ruby bakarra izan zen zeren eta besteek atzera egin baitzuten. Rubyk urte oso bat eman zuen eskolan; han bakartuta zegoen zeren eta beste haurren gurasoek ez zuten haien seme-alabekin ibiltzea nahi. Lehenengo egunetan haur zurien gurasoek, haien aurkako jarrera erakusteko, seme-alabak eskolatik eraman zituzten, eta Ruby eskolara segurtasun-neurri handien artean joan behar zuen. Prozesua tentsio handia eramana zen aurrera

## Omenaldiak 
Ruby benetako sinboloa bihurtu zen eta, ondorioz, omenaldi ugari jaso izan du haren bizitzan:
* 1964an, Norman Rockwell margolariak, haurraren irudia margotu zuen *The problem we all live with* lanean (*Guztiok elkar bizi garen arazoa*, euskaraz); hau Look aldizkarian agertu zen argitaratuta.
* 2001eko urtarrilaren 8an, Bridges Bill Clinton Estatu Batuetako presidentearen eskutik sari bat jaso zuen.
* 2011an, Barack Obamak Etxe Zurian jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*Ruby Bridges for Kids* bideoa. Ruby Bridgesen biografia.
* :*Mundua aldatzera lagundu zuen neskatxa*, BBC
* :The Ruby Bridges Foundation
* :*This is the Problem We All Live With*
* :''Ruby's Shoes Songfacts''
A Teacher (telesaila)

***A Teacher*** estatubatuar telesaila da, Hannah Fidellek Hulu plataformarako sortua. 2013ko izen bereko filmean oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Irakasle baten eta ikasle baten arteko harreman sentimentala da telesail honen ardatza. Hasieran kapritxo, ostera erakarpen sutsu eta azkenerako obsesio bilakatuko da harreman hori.

## Aktoreak 
* Kate Mara: Claire Wilson
* Nick Robinson: Eric Walker
* Ashley Zukerman: Matt Mitchell
* Shane Harper: Logan Davis
* Marielle Scott: Kathryn Sanders
* Dylan Schmid: Josh Smith
* Adam David Thompson: Nate Wilson
* Jana Peck: Victoria Davis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gangs of London (telesaila)

***Gangs of London*** britainiar telesaila da, Gareth Evansek eta Matt Flanneryk Sky Atlantic katerako sortua.

## Sinopsia 
Egungo Londresen kokatu dute mafia giroko telesail labur hau. Klanen arteko itunak, azpijokoak, familia norgehiagokak… eta krimen antolatuak erakunde publikoak kontrolatzeko duen modua. Estilo honetako kontakizunen osagai guztiak bildu dituzte bederatzi ataletan, eta urteko telesailik ikusgarrienetako bat bilakatu da, nazioarteko kritikaren arabera.

## Aktoreak 
* Joe Cole: Sean Wallace
* Sope Dirisu: Elliot Finch
* Lucian Msamati: Ed Dumani
* Michelle Fairley: Marian Wallace
* Paapa Essiedu: Alexander Dumani
* Mark Lewis Jones: Kinney Edwards
* Narges Rashidi: Lale
* Parth Thakerar: Nasir Afridi
* Asif Raza Mir: Asif Afridi
* Valene Kane: Jacqueline Robinson
* Brian Vernel: Billy Wallace
* Colm Meaney: Finn Wallace
* Jing Lusi: Victoria Chung
* Pippa Bennett-Warner: Shannon Dumani
* Orli Shuka: Luan Dushaj
* Richard Harrington: Mal
* Jude Akuwudike: Charlie Carter
* Emmett J. Scanlan: Jack O'Doherty

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Los favoritos de Midas

***Los favoritos de Midas*** espainiar telesaila da, Mateo Gilek Netflix plataformarako sortua. Egungo Madrilera egokituriko Jack Londonen 1901eko *The Minions of Midas* istorio laburraren bertsioa da.

## Sinopsia 
Xantaia medio, enpresari handi batek diru kopuru erraldoia ordaindu beharko du aldiro pertsona bat erail ez dezaten.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goize Blanco

**Goizeder "Goize" Blanco Ibarzabal** (Bilbo, 1984) bizkaitar aktore, umorista eta dantzaria da.

## Lanak 
* *Veneciafrenia* (2020?)
* *Los favoritos de Midas* (2020, telesaila)
* *La influencia* (2019)
* *Detectivé Touré* (2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alta mar

***Alta mar*** () espainiar telesaila da, Ramón Camposek eta Gema R. Neirak Netflix plataformarako sortua.

## Sinopsia 
1940ko hamarkadan, Carolina eta Eva ahizpak eta Nicolás Vázquez ofiziala Espainiatik Brasilera etorkizun hobe baten bila transatlantikoz doaz. Behin ontzian, emakume baten hilketa misteriotsua izango da, bidaiarien zerrendan ez dagoena eta inor gogoratzen ez duena.

## Aktoreak 
* Ivana Baquero – Eva Villanueva
* Jon Kortajarena – Nicolás Vázquez
* Alejandra Onieva – Carolina Villanueva
* Eloy Azorín – Fernando Fábregas
* Chiqui Fernández – Francisca de García
* Tamar Novas – Sebastián de la Cuesta
* Daniel Lundh – Pierre
* Manuela Vellés – Luisa Castro / Sofía Plazaola
* Natalia Rodríguez – Natalia Fábregas
* Laura Prats – Clara Romero
* Ignacio Montes – Dimas Gómez
* Begoña Vargas – Verónica de García
* Luis Bermejo – Mario Plazaola / Carlos Villanueva
* Pepe Ocio – Álvaro Rojas

## Kanpo estekak
Jesús Alustiza

**Jesús Alustiza Urteaga** (Zegama, 1881 &ndash; Villabona-Amasa, 1951) gipuzkoar sendagilea izan zen. Medikuntza ikasi zuen Zaragozako Unibertsitatean

1923tik 1951ean hil zen arte, Fraisoroko Haurren Etxeko zuzendaria izan zen, Gipuzkoan. 

Kargu horretan zegoela, eskualdeko haur abandonatuen eta haien amen egoera asko hobetzeko balio zuten osasun- eta gizarte-neurriak bultzatu zituen.

## Lanak 
1923 eta 1951 artean Fraisoro Haur Abandonatuentzako Etxea mediku eta Billabonako mediku titularra izan zen. 

Amatasunari eta abandonatutako milaka haurren zaintzari erantzun zien, zentroaren jarduera handieneko aldian. 
Oso hilkortasun-indize txikiak lortu zituen garai hartan, eta estatuko erreferentzia-zentroa izan zen.

1931n, garai hartarako neurri aurrerakoi bat bultzatu zuen, Gipuzkoako Aldundiak diru-laguntza ematea seme-alabak baztertzen ez zituzten amei.
thumb|209x209px|Jesus Alustiza Urteaga haurrekin, amekin eta mojekin Fraisoron.
Hil ondoren, José Antonio Alustiza Iriarte semeak ordeztu zuen. 

## Bibliografia 
* Entziklopedia Auñamendi.
* Eva Garcia Magriñá: “Fraisoroko amak, Fraisoroko haurrak” - Larramendi Bazkuna, 2011
* Elena Barrena Osoro: "Hemen. Kutxa Gipuzkoa 1879-1995" Pg 134.
* Biblioteca Complutense. Médicos históricos en relación a Villabona. Miguel Iriarte Iriarte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estetak 
* Casa Cuna de Fraisoro. Manuel Larramendi Kultur Bazkuna. Kutxa Kultur
* Mujeres de barro, infancias de cristal. Casa Cuna de Fraisoro. Manuel Larramendi Kultur Bazkuna. Youtube.
Élite (telesaila)

***Élite*** (**ELITƎ** gisa idatzia) espainiar telesaila da, Carlos Monterok eta Darío Madronak Netflix plataformarako sortua.

## Sinopsia 
Ikasle talde bat ikastetxe pribatu esklusibo batean ikasten ari da, eta klase apaleko hiru ikasle bekadun berri heldu dira. Etorrerak aberats eta pobreen arteko borroka eragingo du, baita ikasleen hilketak eta desagertzeak ere.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Valeria (telesaila)

***Valeria*** espainiar telesaila da, María López Castañok Netflix plataformarako sortua.

## Sinopsia 
Valeria krisian dagoen idazlea da, bai eleberriengatik, bai senarragatik eta banatzen dituen distantzia emozionalagatik. Bere hiru lagun onenengan babesten da: Carmen, Lola eta Nerea. Maitasuna, adiskidetasuna, jelosia, desleialtasuna, zalantzak, desamodioak, sekretuak, lana, kezkak, pozak eta etorkizunari buruzko ametsak dira Valeria eta bere lagunen bizitzen ardatzak.

## Aktoreak 
* Diana Gómez — Valeria Férriz Henares
* Silma López — Lola
* Paula Malia — Carmen
* Teresa Riott — Nerea
* Maxi Iglesias — Víctor
* Ibrahim Al Shami — Adrián

## Kanpo estekak
Zone Blanche (telesaila)

***Zone Blanche*** franko-belgikar telesaila da, Mathieu Missoffek France 2 eta RTBF kateentzako sortua.

## Sinopsia 
Hilketen tasa batez bestekoa baino sei aldiz handiagoa izateaz eta heriotza ugariek astintzeaz gain, Villefranche liskarren eta lehien esparrua da, bereziki alkatearen familiarekin, bere alabak hiru hilabete baitaramatza desagertuta, eta bere basoetan izaki bat bizi da.

Zone blanche, frantsesez, telefono mugikorretarako edota Interneterako estaldurarik ez duen eremu bat izendatzeko erabiltzen da.

## Aktoreak 
* Suliane Brahim: Laurène Weiss
* Hubert Delattre: Martial "Nounours" Ferrandis
* Laurent Capelluto: Franck Siriani
* Samuel Jouy: Bertrand Steiner
* Renaud Rutten: Louis Hermann
* Tiphaine Daviot: Camille Laugier
* Anne Suarez: Léa Steiner
* Naidra Ayadi: Leila Barami
* Camille Aguilar: Cora Weiss
* Brigitte Sy: Sabine Hennequin
* Dan Herzberg: Gaspard Bellan
* Cyrielle Debreuil: Anna Delambre
* Thomas Doret: Rudy Guérin
* Marina Hands: Delphine Garnier

## Kanpo estekak
Loiolako Erriberen geltokia

**Loiolako Erriberak** Gipuzkoako Donostia udalerriko Loiolako Erriberak auzoko geltokia izango da, Euskal Herrian dagoena. Euskotren Trenako Topo sarearen eta Donostiako Renfe Aldiriak sarearen linearen trenak zerbitzu emango dute.

Eneko Goia Donostiako alkateak 2019ko amaieran iragarri zuen 2020an geltoki proiektua idatziko zutela, hurrengo urtean eraikitzen hasi ahal izateko.

## Egoera 
Geltokia Donostia—Hendaia burdinbidearen aurkituko da, Anoeta eta Loiola geltokien artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.

Gainera, geltokia Madril—Hendaia burdinbidearen aurkituko da, Loiola eta Atotxa geltokien artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.

## Historia 
Eneko Goia Donostiako alkateak 2019ko amaieran iragarri zuen 2020an geltoki proiektua idatziko zutela, hurrengo urtean eraikitzen hasi ahal izateko.

## Geltokia 
Geltoki horrek, batez ere, Donostiako Renfe Aldirietako zerbitzuaren eta metroaren arteko aldaketa egiteko balioko du. Geltoki hau batez ere Donostialdeko hegoaldeko eta Tolosaldeko bizilagunentzat izango da erabilgarria. Loiolako Erriberak auzoari ere zerbitzua emango dio eta Amara Berri auzoari eskaintzen zaion zerbitzua indartuko du.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Topo
* Madril—Hendaia burdinbidea

## Kanpo estekak 
* Topo proiektuaren webgune ofiziala
* Donostiako Renfe Aldiriak sarearen web gunea
* Media Distancia - Euskadi web gunea
Anakako geltokia

**Anaka** Gipuzkoako Irun udalerriko Anaka auzoko geltokia izango da, Euskal Herrian dagoena. Euskotren Trenako Donostiako metroa etorkizuneko sarearen trenak zerbitzu emango dute.

Oraingoz, jarduera hori geldirik dago, etorkizuneko trazadura aztertzeko zain.

## Egoera 
Geltokia etorkizuneko Irun-Hondarribia adarra aurkituko da, Bentak eta Aireportua geltokien artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta otzara.

## Historia 
Oraingoz ez da proiekturik egin, oro har.

## Geltokia 
Geltokia lurpekoa izango da

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Donostiako metro proiektua

## Kanpo estekak 
* Topo proiektuaren webgune ofiziala
Dix pour cent

***Dix pour cent*** frantziar telesaila da, Fanny Herrerok France 2 katerako sortua.

## Sinopsia 
Egunero, Andreak, Mathiasek, Gabrielek eta Arlettek, **ASK** (, '**) agentziako talentu-agenteek egoera zailak maneiatzen dituzte. Trebeziaz konbinatzen dituzte artea eta negozioak, eta euren bizitza pribatua eta profesionala gurutzatu egiten dira.

Fundatzailearen bat-bateko heriotzak astindutako agentzia salbatzeko borrokan ari diren bitartean, lau agenteek ospetsuen mundu basatiaren agertokiaren atzetik garamatzate, non barreak, emozioak, urradurak eta malkoek talka egiten duten etengabe.

## Aktoreak 
* Camille Cottin : Andréa Martel
* Thibault de Montalembert : Mathias Barneville
* Grégory Montel : Gabriel Sarda
* Liliane Rovère : Arlette Azémar
* Fanny Sidney : Camille Valentini
* Laure Calamy : Noémie Leclerc
* Nicolas Maury : Hervé André-Jezak
* Stéfi Celma : Sofia Leprince
* Assaad Bouab : Hicham Janowski

Agentziaren bezeroek cameoak egiten dituzte:

**1. denboraldia (2015)'**1. atala*: Cécile de France*2. atala*: Line Renaud & Françoise Fabian*3. atala*: Nathalie Baye, Laura Smet, Gilles Lellouche & Zinedine Soualem*4. atala*: Audrey Fleurot*5. atala*: Julie Gayet, Joeystarr & Zinedine Soualem*6. atala*: François Berléand

**2. denboraldia (2017)***1. atala*: Michel Drucker, Virginie Efira, Ramzy Bedia*2. atala*: Fabrice Luchini & Christophe Lambert*3. atala*: Julien Doré, Norman Thavaud & Aymeline Valade*4. atala*: Isabelle Adjani & Julien Doré*5. atala*: Guy Marchand*6. atala*: Juliette Binoche

**3. denboraldia (2018)***1. atala*: Jean Dujardin*2. atala*: Monica Bellucci*3. atala*: Gérard Lanvin & Guy Marchand*4. atala*: Isabelle Huppert*5. atala*: Béatrice Dalle*6. atala*: Jean Dujardin, Monica Bellucci, Gérard Lanvin, Audrey Fleurot, Claude Lelouch, JoeyStarr, Françoise Fabian & Line Renaud.

**4. denboraldia (2020)***1. atala:* Charlotte Gainsbourg*2. atala:* Franck Dubosc*3. atala:* José Garcia*4. atala:* Sandrine Kiberlain*5. atala:* Sigourney Weaver*6. atala'': Jean Reno

## Kanpo estekak
Keskowethyans an Taves Kernewek

**Kornubiar Hizkuntzaren Elkartea** (, ,  ahoskatua; ) 2005ean Kornubian, Ingalaterran, Erresuma Batuan kornubieraren hizkuntzaren erabilera sustatu eta garatzeko sortu zen erakunde ordezkaria da. Sektore publiko eta borondatezko lankidetza da eta Kornubian kornubierako hizkuntza-sozietate desberdinetako, Kornubiako kultura eta ekonomia-erakundeetako eta tokiko gobernuetako ordezkariek osatzen dute. Erakundea Europar Batasunaren Objective One programak finantzatzen du, Erresuma Batuko gobernuko Komunitateen eta Tokiko Gobernuen Sailak eta Kornubiako Kontseiluak. Elkarteak, Standard Written Form of Cornish liburua argitaratu zuen 2008.urtean, ortografia gatazkatsuak batzeko eta errepideetako seinaleetan, dokumentu ofizialetan eta ikastetxeko azterketetan erabiltzeko asmoarekin.

## Kanpo estekak
Itziar Gonzalez

**Itziar Gonzalez Dios** (Pasai San Pedro, 1988ko abuztuaren 31) Ixa taldeko ikertzailea eta Euskal Hizkuntza eta Komunikazioa saileko irakaslea da Euskal Herriko Unibertsitatean, eta kontrako jo ohi diren bi mundu batzen ditu bere jardunean: hizkuntzalaritza (Letrak) eta informatika (Zientziak). 2014an #Txiotesia2 lehiaketa irabazi zuen bere tesi-lana 6 txiotan kontatuta.

## Irakaslea 
Alemaniar Filologian lizentziatu zen EHUn. Egun, Bilboko Ingeniaritza eskolako Euskal Hizkuntza eta Komunikazioa sailean ari da euskara teknikoko irakasle izan da.

## Ikerlaria 
Euskal Herriko Unibertsitatean filologia ikasketak egin ondoren, Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua masterra ikasi zuen Donostiako Informatika Fakultatean. Gai horretan sartuta Hizkuntzalaritza konputazionalean aurkeztu zuen tesia 2016an Arantza Diaz de Ilarraza eta Maxux Aranzaberen zuzendaritzapean. Euskarazko testu konplexuak automatikoki sinplifikatzeko metodo bat proposatu zuen. Hitz arraroak edo egitura sintaktiko luze eta zailak automatikoki ulergarriago bihurtzea zen bere ikerketaren helburua. Tesia bukatu zuenetik ikerketan eta irakaskuntzan ere ibiltzen da.

2014an Udako Euskal Unibertsitateak antolatzen duen Txiotesia lehiaketako sari bat irabazi zuen. Bere tesian egiten zuen azterketa linguistikoa eta tratamendu konputazionala azaldu zuen.

## Saria 
[thumb|260x260px|Eneko Bidegain eta Itziar Gonzalez-Dios 2014ko [Txiotesia lehiaketako irabazleak]]
* 2014: Txiotesia lehiaketako irabazlea txiolari ulergarrienaren sarian. 46 parte hartzaileen artean nagusitu zen Gonzalez-Dios lehiaketa horretan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Txiotesia lehiaketa irabazi zuten 6 txioak. 2014
* @ItziarGD kontua Twitterren.
* Itziar Gonzalez-Dios. Unibertsitatea.Net .
Burgalaitz

**Burgalaitz** Aizkorri mendilerroko mendia da. 1.282 metro.

## Iruditegia 

Irudi:Burgalaitz_2.jpg|Gailurreko buzoia.
Irudi:Burgalaitz_4.jpg|Gailurretik ateratako argazkia.
Irudi:Burgalaitz_5.jpg|Gailurretik ateratako argazkia. (Urruti-urrutian Berian mendia).
Irudi:Burgalaitz_6.jpg|Gailurreko buzoia.
Irudi:Burgalaitz_3.jpg|Gailurretik ateratako argazkia.

## Kanpoko esteka 
* *Euskal-Herria.org*/Burgalaitz.
* *Mendikat.net* Burgalaitz mendiko irudiak.
*  *Mendikat.net* Burgalaitz.
Mi marido tiene familia

***Mi marido tiene familia*** Juan Osoriok Televisarako ekoiztutako telenovela mexikarra da. Lehenengo denboraldia Park Ji-eun-ek sortutako *My Husband Got a Family* Hego Koreako telesailean oinarrituta dago. 2 Bigarren denboraldia telenovelaren spin-off gisa izan zen bitartean *Una familia con suerte*, istorioa jarraituz by Pancho López (Arath de la Torre). 2017ko ekainaren 5ean estreinatu zen Las Estrellas, eta 2019ko otsailaren 24an amaitu zen.

Zuria Vega eta Daniel Arenas izan ziren protagonista, Laura Vignatti, José Pablo Minor, Arath de la Torre eta Susana González aktoreekin batera, Lola Merino, Juan Vidal eta Germán Bracco rol antagonikoetan. Gabriel Soto, Carla Carrillo, Regina Orozco, Gabriela Platas, René Casados, Jessica Coch, Yahir, Olivia Bucio, Ignacio Casano, Jade Fraser, Gonzalo Vega Jr., Luz María Jerez, Marco Muñoz eta Diana Bracho lehen aktoreak lagun dituzte. Rafael Inclán, Silvia Pinal, Carlos Bracho, Carmen Salinas eta Patricio Castillo.

## Aktoreak 
* Zuria Vega: Julieta Aguilar Rivera
* Daniel Arenas: Robert Cooper / Juan Pablo Córcega
* Diana Bracho: Blanca Gómez de Córcega
* Silvia Pinal: Imelda Sierra de Córcega
* Arath de la Torre: Francisco "Pancho" López (2. denboraldia)
* Susana González: Susana Córcega (2. denboraldia)
* Carmen Salinas: Crisanta Díaz de Córcega (2. denboraldia)
* Gabriel Soto: Ernesto "Neto" Rey (2. denboraldia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gorputzez kanpoko talka-uhinen bidezko litotrizia

thumb|Dornier Human Model 1 (HM-1) makinaren prototipoa.
**Gorputzez kanpoko talka-uhinen bidezko litotrizia** litotriziako metodo berezia da, kalkuluak edo harriak zatikatzeko energia altuko uhin ultrasonikoen igorpen kontzentratuaz baliatzen dena, ebakuntza kirurgikoaren premiarik gabe. Litrotizia mota hau 1980ko hamarkadaren hasieran asmatu zuen Dornier Medizintechnik GmbH enpresak. Egun giltzurruneko kalkuluak jasaten dituzten gaixoen %70k teknika hau erabiltzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Litotripsia

thumb|Dornier Human Model 1 (HM-1) makinaren prototipoa.
**Litotripsia** edo **litotrizia** gernubideetan (giltzurrun-pelbisean, ureterrean edo gernu-maskurian) nahiz behazun-maskurian dauden harriak edo kalkuluak litotritorearen bidez desegitea da. Horretarako hainbat teknika daude, bai gorputzez kanpokoak bai gorputzez barnekoak (laser edo talka-uhinen bidezkoak, elektrohidraulikoak, mekanikoak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Talka-uhin

[thumb|Talka-uhin baten [Schlieren argazkia.]]
Jariakinen mekanikan, **talka-uhina** uhina hedatzen den ingurune berean soinuaren abiadura baino azkarrago bidaiatzen duen presio-uhina da, hainbat fenomenoren bidez muturreko presio diferentziak eta tenperaturaren igoera eragiten dituena. Presio uhina ingurutik aurrealdeko uhin bat bezala mugitzen da. Bere ezaugarrietako bat ingurunean presio gehikuntza leherketa bezala hautematen dela da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ebakidura indar

**Ebakidura indarra**, batzuetan **zizailadura-esfortzua** edo **indar ebakitzailea** eraikuntzako elementu baten zeharkako sekzioaren norabidean, hau da, ardatzarekin perpendikularrean, sortzen den indarra da.

Tentsio paraleloek osatutako esfortzua ebakidura-tentsioarekin lotuta dago zuzenean. Prisma batentzat, berriz, honako erlazioa du:

{{Ekuazio|
Q_y = \int_\Sigma \tau_{xy}\ dydz, \qquad
Q_z = \int_\Sigma \tau_{xz}\ dydz, \qquad Q = \sqrt{Q_y^2+Q_z^2}
|1|left}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jigme Dorji Wangchuck

**Jigme Dorji Wangchuck** (Thruepang Jauregia, Trongsa, 1929ko maiatzaren 2a - Nairobi, 1972ko uztailaren 21a) hirugarren Bhutango Dragoi Erregea (*Druk Gyalpo*) izan zen.

Jigme Wangchuck erregearen eta Phuntsho Choden erreginaren semea izan zen. 1951n Kesang Chodenekin ezkondu zen eta 1952an bere aitaren oinordekoa izan zen. Morrontza eta esklabotza ezeztatu zituen eta errefuxiatu tibetarrak hartu zituen. Bhutan modernizatzen hasi zen eta herrialdearen demokratizazioari ekin zion. 1972an Kenyan hil zen Suitzara medikuarengana zihoala. Jigme Singye Wangchuck semea izan zuen oinordeko.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Iraupeneko nekazaritza

[thumb| Iraupeneko-nekazaritza [Kamerunen. Saharaz hegoaldeko Afrikako ustiategien % 85ak bi hektarea baino gutxiago ditu.]]
**Iraupeneko nekazaritza** batez ere nekazariak berak haren familiaren biziraupenerako behar dituen elikagaiak ekoizten dituen nekazaritza mota da. Nekazaritza mota honetan, oso soberakin gutxi geratzen zaizkio nekazariari eta, horregatik, ez da merkaturako ekoizten, edo oso gutxi ekoizten da merkatuan saltzeko.

Biziraupenerako nekazaritza familia-nekazaritzarekin lotu ohi da, nekazaritza mota honetan diharduten nekazariak normalean familia talde berekoak baitira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nekazaritza sistema tradizional
* Biziraupen-ekonomia