open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aranondo

**Aranondoa** (*Prunus domestica*) Rosaceae familiako fruta-arbola da. Zurtoin zuzena dauka, azal leuna eta adaburu globularra. Loreak goiztiarrak dira eta bakarka edo binaka hazten dira. Fruituak aranak dira.

*Prunus* terminoa latinetik dator, eta basaranaren izena da; *domestica* terminoak "etxekoa" esan nahi du.

## Ezaugarriak 
Hosto erorkorreko fruta-arbola da, eta 10 m garai izan daiteke.
Adaburu zabala eta irregularra du.

### Zurtoina – Azala 
Aranondoaren zurtoina zuzena eta estua da, eta azala leuna eta marroia.
Kimu gazteak berdeak eta pubeszenteak dira; adar helduak, berriz, arreak eta leunak -arantzatsuak, batzuetan-.

### Hostoak 
Aranondoak hosto obalatu eta meheki horzdunak ditu.

### Loreak 
thumb|ezkerrera|250px|Loreak.
Zuri-berdexkak dira loreak, eta multzo txikitan sortzen dira, hostoak baino lehenago.

### Fruituak 
Fruitua -drupa erakoa- arana da: biribildua edo luzanga, eta horia, gorria, purpura edo berdea izan daiteke.

## Habitata 
Jatorriz Kaukasokoa dela uste dute adituek, baina, antzinatik, fruta-arbola modura kultibatzen da herrialde askotan.

## Erabilera 
Aranak fresko, siku, konfitatu edo marmeladan kontsumitzen dira.
Aranondoaren mamia laxantea da.

## Erreferentziak 
* Artikulu honen edukiaren zati bat Botanika.wikispaces.com webgunetik hartu da, CC BY-SA 3.0 lizentziapean.
Zuberoako historia

**Zuberoako historia** Euskal Herriko herrialde horren historia da.

Erdi Paleolitotik populatuta bazegoen ere, historian Erdi Aroko Zuberoako bizkonderriarekin batera sartu zen. Ingalaterrak, Bearnok eta Nafarroak okupatuta, bere erakunde propioek bizirik zirauten 1790ean Frantziako Iraultzak foruak abolitu arte. Geroztik Pirinio Behereko departamenduan izan da Ipar Euskal Herriko beste herrialdeekin batera.

[thumb|250px|[Zuberoako bandera.]]
## Historiaurretik Erdi Arora 
Erdi Paleolitoan jadanik populatuta, Neanderthaleko gizakiaren hondakinak aurkitu zituzten Altzürüküko Xaxixiloaga eta Etxeberriko kobazuloetan. Neolitoaren bukaerarako populazioa zabaldu eta beste herrietako teknika eta jakintzak bereganatu zituen. Bere *gaztelu zahar*etatik lurraldea kontrolatzen zutenak baskoiak edo akitaniarrak ziren esatea zaila da, agian Julio Zesarren *Sibusates* edo Plinio Zaharraren *Sybillates* izan zitezkeen. Hala ere, aitzineuskaraz aritu zirela esan daiteke. Zuberoa, hasieran Akitaniaren zati bat bazen ere, II. edo III. mendeetan Novempopulania sortu eta probintziaren beste eskualde bihurtu zen.

## Erdi Aroa 
[thumb|250px|[Mauleko gaztelua.]]

412an bisigodoek Akitania inbaditu bazuten ere, eta Aznar bihurtu zen lehenengo bizkonde. Orduz geroztik, ingelesek Gaskoiniatik kontrolatu zuten herrialdea.. Hala ere 1942ko azaroaren 11n Hirugarren Reichak Zuberoa inbaditu eta erresistentziak borrokatzeari ekin zion. Normandiako Lehorreratzearekin batera martxan ipini eta 1944ko abuztuaren 23an Zuberoak bere burua askatu eta gudarostearen 207 alemaniarrak harrapatu zituen. Hurrengo egunean Mauletik irtendako makiek Hendaia eta Baiona askatu zituzten.

Abertzaletasuna, berriz, Iparraldeko beste herrialdeetan bezala, ez du inoiz indar askorik lortu Zuberoan. Hala ere, aipatzekoa da 1932an Piarres Lafitte aitaren inguruan sortutako Eskualzaleen Biltzarraren mugimendua eta 1960ko hamarkadan sortutako Enbata mugimendua.

Administratiboki, Zuberoa beste herrialdeak baino gehiago egon da lotuta Bearnori, zuberotarren atsekaberako. Zuberoa 1994an sortutako Euskal Herriko Garapen Kontseiluan sartu zen, 1790an sortu zenetik Pirinio Atlantikoen barnean euskal herrialdeek batera eta bakarrik osatutako egitura bat eratzen zenaren lehendabiziko aldia. Era berean, erakunde erdipribatua bada ere, 1990ean Zuberoak Baiona-Euskal Herriko Merkataritza Ganbaran parte hartzeari lotu zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pikondo

**Pikondoa** (*Ficus carica*) morazeoen familiako zuhaitz edo zuhaixka hosto erorkorra da, azal griseko enbor lodi eta motza duena, hosto palmatilobatu handi, larrukara eta biribilduak eta udare-formako errezeptakulu mamitsuen baitan dauden lore unisexualak. Fruitua pikua da.

## Deskribapena 
Zuhaixka edo zuhaitz txikia (3-10 m luze), oso adarkatua. Enbor bihurria gehienetan. Adaburu zabal eta irregularra. Azal leuna eta gris kolorekoa. Adar malguak, berde-arreak.

Hosto erorkorrak, handiak (12-25 cm luze eta 10-18 cm zabal), palmatilobatuak (3-7 gingil) eta txorten luzekoak. Ukimenera larrukarak, eta nahiko latzak.

Monoikoak dira, nahiz eta funtzionalki dioiko gisa jokatu, lore unisexualak baitituzte. Loreak sikono izeneko infloreszentzietan elkarturik egoten dira. Polinizazioa *Blastophaga psenes* himenopteroak egiten du: intsektu honek pikondoaren infloreszentzia emeetan erruten ditu arrautzak, eta horrela lore arretatik dakarren polenarekin polinizatzen ditu .

Infruteszentziak (pikuak) uda amaieran heltzen dira. Aldaeraren arabera berdekarak, horiak, marroi-gorrixkak edo moreak izan daitezke.

Pikondoaren zati guztiek (adarrek, hostoek, pikuek) latex zuri narritagarria daukate.

## Habitata 
Edozein lur motatan hazi daiteke baina eremu lehorretan gehaigo kostatzen zaio. Ohikoa da harkaitz artean edo hormetako zuloetan pikondo haziak erne eta landare berria hazten ikustea. Pikondoaren sustraiek lurra asko mugitzen dute eta zurtoinak latex narriagarri bat ekoizten du.

Landaturiko pikondoak aldaxka bidez ugaltzen dira.

## Galeria 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Euskalnatura.net: Pikondoa (*Ficus carica*)
*  Elhuyar Zientzia: Pikuak nekazaritzaren hastapenetan
Gisele Bündchen

**Gisele Caroline Bündchen** (Horizontina, Brasil, 1980ko uztailaren 20a) top-model brasildarra da. Zinean aktore bezala ere aritu da.

*Forbes* aldizkariaren arabera Gisele da diru gehien irabazten duen modeloa.

## Filmak 
* *The Devil Wears Prada* - Serena - (2006)
* *Taxi* - Vanessa - (2004)

## Kanpo estekak 
*  Gisele Bündchenen webgune ofiziala
*  Gisele Bündchenen fitxa (IMDb)
Durian

***Durian*** *Durio* generoko zenbait zuhaitz-espezieren fruitu jangarria da. *Durio* 30 espezie ezagun daude, eta horietatik bederatzik, gutxienez, fruta jangarriak ekoizten dituzte. *Durio zibethinus*, jatorriz Borneo eta Sumatra, nazioarteko merkatuan eskuragarri dagoen espezie bakarra da. 300 barietate baino gehiago ditu izendatuak Thailandian, eta 100 Malaysian 1987tik aurrera. Beste espezie batzuk beren tokiko eskualdeetan saltzen dira. Fruta  cm-ko luzera (12 en) eta  cm-ko diametroa (5,9 en) arte haz daiteke, eta, normalean, 1 eta 3  (2,2 eta 6,6 lb artean) arteko pisua izaten du. Forma, luzangatik biribilera aldatzen da, azalaren kolorea, berdetik marroira, eta haragia, hori zurbiletik gorrira, espeziearen arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Germplasm Resources Information Network: *Durio*
* Durio zibethinus (Bombacaceae)
* Durian Palace
* Video: How to Open a Durian
Airbus A330

Airbus A330 Airbus hegazkingintza enpresaren hegazkin komertziala da, iritsiera erdikoa eta bidaiarientzat edukiera handiko hegazkina da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lisboako Setioaren Historia

***Lisboako Setioaren Historia*** (*História do Cerco de Lisboa*) José Saramago idazle portugaldarrak kaleratutako seigarren eleberriaren izenburua da, 1989an argitara emanda.

## Argumentua 
Raimundo Silva, adinean sartua dagoen testu-zuzentzaile lisboarra, mutilzahar metodiko eta bizimodu aspergarria daramana, egun batez, Lisboako setioari buruzko liburu bat zuzentzen ari dela, bere betebeharrari itzuriko zaio eta “bai” jarri behar zuen lekuan “ez” idatziko du. Aldaketa txiki horrek Portugalgo Historia aldatuko du, baina baita Raimundo Silvaren beraren historia ere, gizon apal eta grisa zena behingoz bere patuaren subjektu bihurtuko baita, erabakimenaren jabe eta bere etorkizunaren egile. Gizatasunari, historiari, fikzioari eta maitasunari buruzko gogoeta mamitsuez gain, ohargarria da Saramagoren idazkera berezia, bere sintaxi landu, konplexu eta jostalariak gai batetik bestera, garai batera bestera baitarama irakurlea, bide bihurri eta sigi-sagatsuetan barrena.

## Euskarazko bertsioa 
1999an Jon Alonsok euskaratu zuen eta Ibaizabal argitaletxeak argitaratu, goian agertzen den izenburuarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Liburuaren kritika *The New York Times* aldizkarian.
Eiherattoko erreka

**Eiherattoko erreka** Lapurdiko ibaia da; Errobiko ibaiadarra da.

## Geografia 
10,9 kilometroko bere ibilbidea Jatsun hasten da, Xaramela iturri ospetsutik (116 m) hurbil. Udalerri honetan ematen zaion izena "Kaudiako erreka" da. Gehien zeharkatzen duen udalerria Milafranga da; bertako Eiherattoa etxetaldetik hartzen du izena.

Aurrerago Milafranga eta Hiribururen arteko muga markatzen du, muga izateari utzi eta izena ematen dion azken honetako Hillans etxetaldera heltzen da. Auzoa eta ibaia dela eta, Hiriburun "Hillanseko bidea" izeneko kale-errepidea eta "Hillans industrialdea" daude. Azken tarte txikia besterik ez du egiten Baionako lurretan eta bere urak Errobin isurtzen ditu, Ansoten iparraldean.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Baiona
* Hiriburu
* Jatsu
* Milafranga

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albaniaren banaketa administratiboa

**Albania administratiboki honela banatzen** da:
* 12 konderri (albanieraz *qark* edo *prefekturë*)
** 36 barruti
*** 351 udalerri

|

|-
|}

## Ikus, gainera 
* ISO 3166-2:AL

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Israelen banaketa administratiboa

[thumb|200px|[Israelgo barrutiak.]]

**Israelen banaketa administratiboa** nagusiki 6 barrutiz osatua dago (hebreeraz *mehozot*, sing. *mahoz*), eta 15 azpibarrutiz (hebreeraz *nafot*, sing. *nafa*). Azpibarruti bakoitza eskualde naturaletan banatzen da, 50 guztira.

Israelen kasua oso berezia da, honek indarkeriaz hainbat lurralderen anexioa egin eta kolonoekin okupatu zituelako. Bereganatutako lurraldeen artean Siriako Golango Gainak eta Palestinako hainbat lurralde daude. Izan ere, Israelek beretzat jotzen ditu nahiz eta NBEk lurralde horiek ez dituen Israelgotzat ezagutzen.

Golan Azpibarrutia, lau eskualde natural dituena, kopuru horren barne dago nahiz eta Nazio Batuen Erakundeak ez duen Israelgo eskualdetzat ezagutzen. Jerusalem Barrutiak Ekialdeko Jerusalem hartzen du bere baitan. Israelek Ekialdeko Jerusalem anexatu izanak liskarrak eragiten ditu. Hala ere, Judea eta Samaria Eremua ez da kontuan hartu Israelek ez dituelako bere eskumen guztiak hor ezarri.

(*)3.484 km² Golango Gainak kontuan hartu gabe, bestela 4.478 km².

## Ikus, gainera 
* Israelgo historia

## Kanpo estekak
Marina de Cudeyo IV. Bandera

**Marina De Cudeyo IV. Bandera** uztailaren 19an, Marina de Cudeyo Kantabriako herrian ospatu zen 2008ko TKE Ligako seigarren estropada izan zen. Kantauri Itsasoan ospatu zen hirugarren estropada izan zen eta Urdaibaik irabazi zuen .

## Estropada 

## Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Marina de Cudeyo
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Oloroeko uhaitza

**Oloroeko uhaitza** (frantsesez ''gave d'Oloron* edo *lo gave de Sauveterre'') Frantziako ibaia da, Pirinio Atlantikoak eta Landak zeharkatzen dituen Aturriren ibaiadarra.

## Geografia 
Oloroeko uhaitza Oloroe-Donamarian du iturria Aspe eta Ossau ibaien lotunean.

Peirahoradan Paueko uhaitzarekin bat egiten du eta biek batera "uhaitz batuak" osatzen dute
Aturrira heldu baino lehen. Guztira, 149,1 km. luzera du

## Zeharkatutako udalerriak 
;Pirinio Atlantikoak

;Landak :
* Peirahorada
* Sorde-l'Abbaye

## Ibaiadar nagusiak 
Aspe eta Ossau ibaiek Oloroekoa osatzen dute. Hona hemen ibaiadar nagusiak:
* Ezkerraldetik: Joos, Gibelegieta, Auzet, Zerrako erreka, Ühaitza.
* Eskuinaldetik: Escou, Auronce, Heurer, Saleys.

## Hidrologia 

 
**Oloroeko ibaiaren batez besteko urteko emaria (m³/s) Ezkozen neurtua****87 urteetako datuak**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:600 height:300
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:180
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Urt
  bar:Fév text:Ots
  bar:Mar text:Mar
  bar:Avr text:Api
  bar:Mai text:Mai
  bar:Jun text:Eka
  bar:Jul text:Uzt
  bar:Aoû text:Abu
  bar:Sep text:Ira
  bar:Oct text:Urr
  bar:Nov text:Aza
  bar:Déc text:Abe

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 119.0 
  bar:Fév from:0 till: 117.0 
  bar:Mar from:0 till: 120.0 
  bar:Avr from:0 till: 148.0 
  bar:Mai from:0 till: 161.0 
  bar:Jun from:0 till: 114.0 
  bar:Jul from:0 till: 53.40 
  bar:Aoû from:0 till: 34.00 
  bar:Sep from:0 till: 41.50 
  bar:Oct from:0 till: 72.80 
  bar:Nov from:0 till: 108.0 
  bar:Déc from:0 till: 131.0

PlotData=
  bar:Jan at: 119.0 fontsize:S text: 119 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 117.0 fontsize:S text: 117 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 120.0 fontsize:S text: 120 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 148.0 fontsize:S text: 148 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 161.0 fontsize:S text: 161 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 114.0 fontsize:S text: 114 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 53.40 fontsize:S text: 53,40 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 34.00 fontsize:S text: 34,00 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 41.50 fontsize:S text: 41,50 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 72.80 fontsize:S text: 72,80 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 108.0 fontsize:S text: 108 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 131.0 fontsize:S text: 131 shift:(-10,5)
  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pereira VI. Bandera

**Pereira VI. Bandera** , Pereira Banderaren seigarren edizioa izan zen. Uztailaren 26ean, Pontevedrako Moaña herrian ospatu zen eta 2008ko TKE Ligako zortzigarren estropada izan zen. Galizian ospatu zen hirugarren estropada izan zen eta Oriok irabazi zuen .

## Estropada 

## Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Pereira Bandera
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Yma o Hyd

**Yma o Hyd** (euskaraz: *Oraindik Hemen*) galeserazko abesti abertzalea da, 1981an Ar Log musika taldeko Dafydd Iwan abeslariak plazaratu zuen lehendabiziko aldiz. Gwynfor Evans historigile eta politikariak abestia idazteko ideaia nola bururatu zitzaion lotura honetan irakur liteke Ikus hemen.

* "Yma o Hyd" abestiaren bideoa ikusgai eta entzungai hemen sakatu ezkero

Galestar folk musika zaletuen artean abesti honek ospe handia du eta galestar gizartean orokorrean Hen Wlad Fy Nhadau ("Nere Arbasoen Lurra") galesko ereserkia nazionala eta ofizialaren ondoren bigarren lekua du onespenari dagokionez. Hitzek Erromatar Inperio garaiko Galesi buruzkoak dira. Abestiaren zati batean galeseraz zera aldarrikatzen du ''Ry'n ni yma o hyd, er gwaetha pawb a phopeth'', euskarazko itzulpena hau litzateke: "Oraindik hemen gaude, edozein eta edozerren gainetik." Galestarrak eta galestar hizkuntzaren biziraupena Azken Eguneko Epaiketa burutu arte izango dela ospatzen du - XII. mendeko guda kanpainetan zehar Gerald Galeskoak, Henrike II.a Ingalaterrakoak eta galestar zahar batek izandako elkarrizketa ospetsu baten aipu nabaria da. Galestar hizkuntzaren biziraupenari inguruan galestar zaharrak hau esaten dio erregeari:

## Hitzak 
Dwyt ti'm yn cofio Macsen,
Does neb yn ei nabod o;
Mae mil a chwe chant o flynyddoedd
Yn amser rhy hir i'r co';
Pan aeth Magnus Maximus o Gymru
Yn y flwyddyn tri-chant-wyth-tri,
A'n gadael yn genedl gyfan
A heddiw: wele ni!

Ry'n ni yma o hyd, x2 
Er gwaetha pawb a phopeth, x3
Ry'n ni yma o hyd, x2
Er gwaetha pawb a phopeth,x3
Ry'n ni yma o hyd.

Chwythed y gwynt o'r Dwyrain,
Rhued y storm o'r môr,
Hollted y mellt yr wybren
A gwaedded y daran encôr,
Llifed dagrau'r gwangalon
A llyfed y taeog y llawr
Er dued yw'r fagddu o'n cwmpas
Ry'n ni'n barod am doriad y wawr!

Cofiwn i Facsen Wledig
Adael ein gwlad yn un darn
A bloeddiwn gerbron y gwledydd
'Mi fyddwn yma tan Ddydd y Farn!'
Er gwaetha pob Dic Siôn Dafydd,
Er gwaetha 'rhen Fagi a'i chriw
Byddwn yma hyd ddiwedd amser
A bydd yr iaith Gymraeg yn fyw!

## Kanpo estekak 
"Yma o Hyd" abestiaren bideoa
Larra-Belagua

**Larra-Belagua** Nafarroako eski nordikoaren estazioa da.

## Kokapena 
Pirinioetan kokatuta, Larrako Mendigunean dago, Izabatik 12 kilometrotara Erronkariko ibarrean. Belaguako aterpean du egoitza.

## Historia 
Larran 1970eko hamarkadatik geroztik egiten da eski nordikoa eta 1980ko hamarkadan eski pistak atondu zituzten. 1988tik aurrera Nafarroako Gobernua eta Erronkariko Ibarreko Batzarrak estazioa eraikitzeri ekin zioten. 2005ean behin betiko proiektua hitzartu eta 2008ko urtarrilaren 24an estazioa ireki zuten.

Eski-gunea ez zen denon gustukoa izan Larra-Belagua elkarte ekologistak salaketa jarri zion Nafarroako Gobernuko Ingurumen Departamentuari, eraikitzean hegaztiak babesteko araudia bete ez zuelakoan.

## Pistak 
Eski nordikoa egiteko 9 pista ditu, 2 berde, 4 urdin, gorri 1 eta 2 beltz;
* Ansoko ibarretik: NA-176 edo NA-2000;
* Atharratzeko Kantonamendutik edo Izabatik: NA-1370.

## Ikus, gainera 
* Abodi-Zaraitzu.
* Larrako mendigunea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nukleoplasma

[thumb|300px|[Nukleoloa inguratzen duen matrize erdilikidoa da nukleoplasma.]]
**Nukleoplasma** zelula nukleoaren barne ingurunea da, gaineztadura nuklearraren barnealdean kromatina eta nukleoloa inguratzen dituen matrize amorfo eta erdilikidoa.

Bertan ADNaren erreplikaziorako beharrezkoak diren nukleotidoak eta nukleoan gertatzen diren aktibitateak zuzentzen dituzten entzimak daude disolbatuta. Horretaz gain, kofaktoreak, molekula aitzindariak, glukolisiaren produktu bitartekariak, sodioa, potasioa, magnesioa eta kaltzioa ere aurki daitezke nukleoplasman.

## Kanpo estekak
Iratiko eski-estazioa

**Irati** Zuberoako eski nordikoaren estazioa da. Iraupen-eskian eta erraketan ibiltzeko bereziki aproposa da, Iratiko basoak eta Ossau eta Aspe haranek inguratuta.

## Kokapena 
Pirinioetan kokatuta, Orhin dago, Iratiko oihanatik gertu.

## Pistak 
Eski nordikoa egiteko 4 pista ditu:
* "Ikasgia" (berde, 1,6 km)
* "Zarzagoity" (urdin, 3 km)
* "Petrilarre" (gorri, 11 km)
* "Uthurcharre" (beltz, 22 km)

28 kilometro guztira. Erraketekin ibiltzeko, berriz, 14 kilometro ditu.

## Ikus, gainera 
* Izarbe

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izarbe

**Izarbe** Bearno eta Zuberoako eski nordikoaren estazioa da, Oloroe-Donamariatik 35 eta Pauetik 70 kilometrotara kokatuta.

## Geografia 
Bi udalerri artean dago: Landa eta Santa Grazi, izen bereko mendian. Baretos eta Zuberoa artean dagoenez, «euskal-biarnotar» eski estaziotzat hartu dezakegu.

## Pistak 
1450 eta 1500 metro arteko altueran kokatuta, guztira 9 pista eta 31 kilometro ditu eski nordikoa egiteko. Gainera elur-erraketa eta lerak erabil ditzakegu.

## Ikus, gainera 
* Iratiko eski estazioa
* Izarbeibar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ribeira Hiriko IV. Bandera

**Ribeira Hiriko IV. Bandera** uztailaren 27an, Coruñako Ribeira hirian ospatu zen 2008ko TKE Ligako bederatzigarren estropada izan zen. Galizian ospatu zen bosgarren estropada izan zen eta Castrok irabazi zuen .

## Estropada 

## Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Ribeira Hiriko Bandera
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Boeing 737

**Boeing 737** Boeing hegazkingintza enpresaren hegazkin komertziala da, iritsiera motza-erdikoa erreakzio-hegazkina da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Getxoko XVI. Traineru Bandera

**Getxoko XVI. Traineru Bandera** abuztuaren 2an, Getxon ospatu zen 2008ko TKE Ligako hamargarren estropada izan zen. Bizkaian ospatu zen bigarren estropada izan zen eta Castrok irabazi zuen .

## Estropada 

## Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Getxoko Traineru Bandera
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Jeiuno

**Jeiunoa** duodenoaren eta ileonaren artean dagoen 2-2,5 metroko luzera eta 3 zentimetroko diametroa duen heste meharreko zati bat da. Bere funtzioa elikagai kimoaren substantziak xurgatzea da. Heste mehearen zati honetan, hesteko urinak eragiten du, karbohidrato, proteina eta lipidoak degradatuz. Jejunoaren paretak heste biloxkak ditu, eta hauen funtzioa lehen aipatutako substantziak zirkulazio sistemara eramatea da.

## Kanpo estekak
Ileon

**Ileona** digestio-aparatuan dagoen heste meharrearen azken zatia da, 4 metro inguruko luzeera eta 2 zentimetrotako diametroa duena. Jeiunoaren ondoren dago, eta heste itsutik balbula iliozekalaren bitartez banatzen da.

Ileonean, B12 bitamina eta behazun gatzak xurgatzen dira. Hestearen alde honetako pHa 7 - 8 artean egon ohi da (neutroa edo zertxobait alkalinoa).

Umekian, ileona zilborrera hodi bitelinoaren bidez dago konektatuta. Gizakietan, kasuen % 3an, hodi hori ez da ixten jaio ondorengo lehen zazpi asteetan. Horrek Meckelen dibertikulua izeneko gaixotasuna sortzen du.

## Kanpo estekak
Evanescence

**Evanescence** estatubatuar musika talde bat da, metal gotikoan sailkatu daitekeena. Arkansasko Little Rocken 1998an Amy Lee abeslariak eta Ben Moddy gitarjoleak sortu zuten.

Lehenengo bi EP grabatu zituzten, Evanescence EP eta Sound Asleep. Taldeak bere lehen diska 2003.urtean kaleratu zuen, Fallen izenekoa, Wind-up records diskografikarekin. Fallen albumak 15 miloi kopia baino gehiago saldu ditu eta taldeak bi Grammy irabazi zituen. Urte bat beranduago taldeak bere lehen DVD-a kaleratu zuen, Anywhere but home. DVD honek miloi bat kopia baino gehiago saldu zituen mundu osoan. 2006an bigarren estudioko albuma egin zuten, The Open Door. Gaur egun arte 5 milloi kopia saldu ditu.

Talde honek aldaketa asko izan ditu sortu zenetik. Lehenengoa, Moody gitarra-jolea joan zenean izan zen 2003an. Geroago John LeCompt, gitarra-jolea ere, eta Rocky Gray, bateria, 2007.urtean joan ziren. Amy Lee, abeslaria, taldea hasi zen lehenengo egunetik gelditzen den bakarra da.

## Diskografia 
1997.urtean grabatzen hasi ziren Understanding abestia. Lehenengo EP-ko abesti bat izan zen. Bakarrik 100 kopia existitzen dira.

Urte bat beranduago bigarren EP-a kaleratu zuten, Sound Assleep izenekoa. Hemen Uderstanding abestia ere sartu zuten baino bertsio berriago bat. EP honen 50 kopia bakarrik existitzen dira, 24 ordutan saldu zituzten guztiak.

2002an taldeak bere diskografikarekin kontratua egin zuen eta bere lehen diskoa atera zuten, Fallen. 2002ko azaroan David Hodges teklistak taldea utzi zuen.

Pentsatu zuten Fallenen singlela bere lehen kanta izatea, Going Under, baino bigarren abestia Daredevil pelikulan sartzean hori hartu zuten single bezala, Bring Me To Life. Abesti honen bideoklipa Errumanian grabatu zuten.

The Open Door 2006.urteko urriaren 3an kaleratu zuten Estatu Batuetan. Albumak 500.000 kopia saldu zituen lehenengo astean. Album honen singlelak Call Me When You're Sober, Lithium eta Sweet Sacrifice izan ziren.

### EPak 
* 1998: *Evanescence EP*.
* 1999: *Mystary EP*.
* 1999: *Sound Asleep EP*.
* 2000: *Origin (Demo CD)*.

### Album ez ofizialak 
* 2005: *Not For Your Ears" (fan batek egina)

### Albumak 
* 2003: *Fallen*.
* 2006: *The Open Door*.
* 2011: *Evanescence*.
* 2017: *Synthesis.*
* 2021: *The Bitter Truth.*

### DVD 
* 2004: *Anywhere but Home LIVE''.

### Beste abesti batzuk 
* 2010 "Together Again (Evanescencen abestia)" Haitirentzako abestia.

* 2010 "Halfway down the stairs" Amy Leek interpretatuta Muppets Revisited albumean, homómnima filmarentzat.

* 2008 "Sally's Song" Amy Leen abestia Nightmare Revisited albumean, *The Nightmare Before Christmas* filmarentzat.

## Kanpo estekak 
*  Evanescence taldearen webgune ofiziala
*  Evanescence taldearen informazio gehiago
*  Evanescence youtuben
Erroimendiko mendatea

**Erroimendiko mendatea** Larrainen dagoen mendatea da, RD-26 errepidetik igarota.

## Geografia 
Itsas mailatik 1.362 metroko altueran kokatuta, Larraine ibaia sortzen duten ibaiadar bien haranak banatzen ditu: iparraldean duen Larrainen jaiotako Zurkaitzegiko erreka eta hegoaldean duen eta Holtzarteko arroilak sortzen dituen Olhadoko errekarenak hain zuzen ere.

Batzuetan gertuko Sakhiko mendatearekin nahasten dute, biek Larraineko mendateradoan RD-26an daudelako. Mendate biek hegoaldean Arhanolatze mendia dute.

## Ikus, gainera 
* Larraineko mendatea
* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak
Kalaxnikov

**Kalaxnikov** () izan daiteke:

* AK-47, AK-74 edo beste errusiar errifle batzuk.
* Mikhail Kalaxnikov (1919-2013), errusiar ingeniari eta arma-diseinatzailea.
* Kalaxnikov korporazioa edo Izhmash, armagintzan aritzen den enpresa.
Ramon Etxezarreta

**Ramon Etxezarreta Aizpuru** (Urrestilla, Gipuzkoa, 1954ko uztailaren 12a -) euskal idazle eta politikaria da. Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra alderdiko kidea da. Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordea izan da. Euskal filologoa eta euskara itzultzailea ere bada.

## Biografia 
Xabierko jesuiten ikastetxean egin zituen batxilergoko ikasketak eta Donostiako EUTGn filologia ikasi zuen. Donostian euskarako irakasle lanetan hastearekin batera, literatura munduan barneratu zen. Artikuluak argitaratu zituen, besteak beste, *Oh Euzkadi* eta *Diario Vascon*.

Lanbidez Gipuzkoako Foru Aldundiko euskara zerbitzuko funtzionario da, eta politikagintzan ere bide luzea egin du. 1979tik 1987ra EEren hautetsia izan zen. 1994an PSE-EEn afiliatu zen. 1995etik 2007ra Donostiako udaleko zinegotzia izan zen eta 2007tik 2009ra hango Kultura ordezkaria izan da.

2009tik 2010era Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordea izan zen, baina 2010eko martxoaren 30ean kargua utzi zuen Kultura Saileko zuzendaritza berriarekin "gustura ez zegoelako".

## Idazlan nagusiak 
* *Hiztegi Erotikoa* (1983).

* *Egunen aparrak* (1988), Boris Vian autorearen itzulpena.

* *Marino Lejarreta: la fuerza de la sencillez* (1992).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Elkarrizketa *Argia*n
Zumaiako XXIII. Ikurrina

**Zumaiako XXIII. Ikurrina** abuztuaren 3an, Zumaian ospatu zen 2008ko TKE Ligako hamaikagarren estropada izan zen. Gipuzkoan ospatu zen hirugarren estropada izan zen eta Oriok irabazi zuen .

## Estropada 

## Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Zumaiako Ikurrina
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Taiak

Euskal Herrian, **taiak** adaska batean, 15-20 cm luzeraz eta 1.5-2 cm lodieraz, egiten ziren ebaki edo markak ziren, denda, okindegi, errota eta ikaztegietan erabilitakoak, saltzailearen eta eroslearen arteko zorren kontua eramateko. Adar bat, gehienetan gereziondozkoa, bitan puskatu egiten zen, angelu jakin batez. Ondoren, zor edo kontu bat irudikatzeko, adar bietan ebaki edo marka egiten zen (unitate bat adierazteko, ebaki bikoitza edo *hortza* egiten zen; unitate erdirako, berriz, ebaki bakarra egiten zen). Gero, zorra kitatzeko orduan, bi adarrak batera jarri eta bi adarrek bat egin eta kontu berdina adierazten zutela egiaztatu ondoren, zorra kitatu egiten zen. Kontabilitate sistema hau Oiartzun bailaran eta Goizuetan jaso da .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banaketa uniforme jarraitu

250px|thumb|Banakuntza uniforme jarraiaturen trinkotasun funtzioa: probabilitate berdintasuna agerikoa da balio posibleen tarte osoan zehar.

Probabilitate teorian eta estatistikan, **banaketa uniforme jarraitua** dentsitate-funtzio konstante bati jarraitzen dion *X* zorizko aldagairen probabilitate banaketa da:

:f_X(x)=\frac{1}{b-a}\ \ ; \ a

Banakuntza uniforme jarraituak bi parametro ditu: *a* eta *b*. Labur, honela adierazten da *X* zorizko aldagaiak banaketa uniforme jarraituari jarraitzen diola, *a* eta *b* parametroak dituela:

:X \sim U(a,b)\,

## Ezaugarriak 
Banakuntza uniforme jarraituaren itxaropena eta bariantza hauek dira hurrenez hurren:

\mu=E[X]=\frac{a+b}{2}\ \ ; \ \ \sigma^2=var[X]=\frac{(b-a)^2}{12}

## Erabilera 
Banakuntza uniforme jarraituak probabilitate berdintasuna ezartzen du zorizko aldagaiak har ditzakeen balio guztietan, tarte osoan zehar. Horrela, zorizko aldagai bati buruz suertatu den balioari buruzko erabateko ziurgabetasuna dagoenean, tarte batean probabilitate handiagoz edo txikiagoz izango den ezarri ezin delarik, erabiltzen da.

## Ikus, gainera 
* Banaketa uniforme diskretu

## Kanpo estekak
Argoainaundi baserria

**Argoainaundi baserria**, batzuetan **Argoain Haundi**, Zarautzen dagoen baserria da. Erdi Aroko orube batean eraikitakoa, XVI. mendean sortu zeneko horma gotikoen zati bat du oraindik, eta lehen solairuan, harlanduz inguratutako eta kasetoiz apaindutako bi leiho. XVIII. mendean, jatorrizko neurriak gordez, egungo zurezko egitura erantsi zitzaion. Egungo eraikinak, zalantzarik gabe, ingurune-, paisaia- eta etnografia-balio nabarmenak ditu.

2007ko abenduaren 11an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Oinplano laukizuzena (20 x 17 m) duen familia bakarreko baserria da, muino baten HEko hegalean kokatua. Bi solairu eta ganbara ditu. Itxitura-hormak harlangaitzezkoak dira lau fatxadetan, harlanduzko eskantzuak ditu eta baliteke zenbait parte harlanduzko gotikoak izatea, emokatzea dela eta, ikusi ezin bada ere. Hormak zarpiatuta eta zuriz pintatuta daude.

Fatxada nagusia HEra begira dago eta beheko solairuan bi sarrera-ate ditu eta bost leiho-bao. Fatxada horrek, lehen solairuan, bi bao ditu alboetan eta hiru erdialdean; horietako bi karelak dauzkaten balkoiak dira. Alboetako baoei dagokienez, ezkerrekoak leiho bikiak ditu, gaur egun mainelik gabeak, eta alakatutako angeludun harlanduz eginak dira, leiho-barrena landua eta kasetoiz apainduta. Bestalde, eskuineko baoa harlanduz inguratutako leiho zorrotza da, landutako harrizko leiho-barrena duena. Ganbararen parean fatxadak bi bao xume ditu zurezko marko eta itxigailuekin, garai bateko itxitura-oholtza ordezkatzen.

### Kanpoaldea 
IEko fatxada baxuagoa da, beheko solairuan mendebaldeen dagoen aldean ate handi bat eta bi leiho-bao irregular ditu.

IMko fatxada, fatxada nagusiaren antzeko altuera duena, itsua da, ganbararen parean bi kuku-leiho txiki baditu ere. Harlanduz eginak dira.

HMko fatxada sarrera-bideari begira dago. Bertan, ate handi bat dauka eta zuzenean ganbarara igotzeko arrapala; ganbarak bi isuriko teilatutxoa dauka alde horretako teilatuaren gainean altxatua. Fatxada horrek, mendebaldean dagoen gunean eranskin bat du, estalkiko isurialdearen HMko luzapenak estaltzen duena. Era berean, fatxada horri atxikita eta haren hegoaldeko aldean, hormigoizko egitura garden bat dago, ebaketa karratuko ur-biltegi baten euskarri-lanak egiten dituena.

### Barnealdea 
Sarbidearen alboan, eraikinak borda osagarri bat du erantsita, zeinak barnean sagardo-sagarretarako dolare bat baitu.

Baserriaren barne-egitura atal bakarreko lau zutoin-ardatzek osatzen dute, beste hainbeste harrizko zapatatan dautzanak. Horien gainean habe nagusiak ahokatzen dira eta zutabeari atxikitako zurezko eranskinak eta besoak dituzte. Lehen solairuko forjatuak oinplano osoa hartzen du. Sekzio ertaineko solibekin egina dago eta fatxada nagusitik lehen horma-arte oso erregularra osatzen du. Atzeko aldeko solibek (bigarren eta hirugarren horma-arteek) sekzio txikiagoa dute. Teilatuak petralak eta gapirioak ditu eta estalkia lataduna eta teila kurbatuz estalita dago.

Egitura, zati batean, zeinuz eta zenbaki erromatarrez markatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Zarauzko XXXI. Ikurrina

**Zarauzko XXXI. Ikurrina** abuztuaren 16 eta abuztuaren 17an, Zarautzen ospatu ziren 2008ko TKE Ligako estropadak izan ziren. Gipuzkoan ospatu zen laugarren estropadak izan ziren eta Castrok irabazi zituen biak .
## Lehenengo eguna 
### Estropada 

### Emaitza 

## Bigarren eguna 
### Estropada 

### Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Zarauzko Ikurrina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Argazkiak eta kokapen mapa
Men of Harlech

[thumb|250px|eskuinera|[Harlech gazteluaren sarrera]]

**Men of Harlech** edo **The March of the Men of Harlech**, galeseraz **Rhyfelgyrch Gwŷr Harlech** (euskaraz *Harlechko Gizonak* edo *Harlechko Gizonen Martxa*) galestar abesti ospetsua da, galestarrek oso barneratua dutelarik. Usadioz abesti edo martxa militar bat da, 1461 eta 1468 urteen artean Harlech gazteluan emandako gertakariak deskribatzen ditu. Bere doinua militar martxa bat izaki indartsu eta kementsua da, gogoa eta animoak pizten dituen horietakoa.

* Royal Regiment of Wales musika bandaren "Men of Harlech" abestiaren bertsio bikaina entzungai dago hemen sakatu ezkero (2.68MiB MP3) — 2:28 minutuko iraupena - John Guarden bertsioa

Sarritan "Men of Harlech" edo "Rhyfelgyrch Gwŷr Harlech" Galesko ereserkia nazionaltzat jo izan da, baina hau guztiz okerra da. Galesko ereserkia nazionala "Hen Wlad Fy Nhadau" (euskaraz, "Nire Arbasoen Lurra"). Halere gaur egun ere "Men of Harlech" edo "Rhyfelgyrch Gwŷr Harlech" abestiak sekulako arrakasta eta ospea du galestar kultura eta musikan, abesti hau entzun orduko anglosaxoi munduko jendeak Galesekin lotzen baitu. Galestarrez osatutako gudaroste eta konpainia askok abestu ohi izan dute, hasi Britainia Handiko Gudarostetik eta Kanadakoa arte.

## Hitzak 
Abesti honen hitzek bertsio bat baino gehiago izan dituzte, hona ingelesez izandako ohikoena:
### John Oxenforden bertsioa 
### "Talhaiarn" bertsioa 
### *Zulu* filmaren bertsioa 
### John Guarden bertsioa 
## Ikus gainera 
* Harlech gaztelua

## Kanpo estekak 
* **Men of Harlech** edo **The March of the Men of Harlech** galestar abesti bikain eta eder hau honako lotura honetan sakatuta entzun eta gozatu daiteke
* Londoneko Wembley Stadiumeko futbol partida hasi aurretik galestar zaleak *Men of Harlech* abestuz eginiriko bideoa ikusgai
* Gizonezko abesbatza galestar batek afari ostean "Men of Harlech" abestuz eginiriko bideoa ikusgai
* "Zulu" filmako amaierako zatia. Bertan "Men of Harlech" abestia agertzen delarik
As pequenas memórias

**"As pequenas memórias"** José Saramago idazle portugaldarrak kaleratutako hamalaugarren eleberriaren izenburua da, 2006an argitara emanda.

Lan autobiografikoa da.

## Kanpo estekak
Bilgune Feminista

**Euskal Herriko Bilgune Feminista** (**EHBF**) edo **Bilgune Feminista**, 2002an sortutako erakunde feminista eta abertzalea da, esparru ugarietako emakume anitzen gogoetatik sortutako egitasmoa. Orain arteko lana, eskubide urraketa anitzen identifikazioa eta egoera hauen eraldaketarako alternatibak plazaratzea izan da.
thumb|Amaia Zufia EHBFko kidea EHko V Jardunaldi Feministetan
Honez gain, zeregin honetan emakumeak dira protagonista eta emakumeen arteko elkartasunetik sare feminista eraikitzea dute helburu. Jendarte eraldaketa helburu dutenen indarrak batuz, eragile nahiz herritarrekin elkarlana dute ardatz.

## Kanpo estekak 
* Bilgune Feministaren webgune ofiziala
Abodi-Zaraitzu

**Abodi-Zaraitzu** Nafarroako eski nordikoaren estazioa da.

## Kokapena 
Pirinioetan kokatuta, Abodiko mendilerroan dago, Otsagabia udalerriko Pikatua etxaldean, herrigunetik 13,5 kilometrotara Zaraitzuko ibarrean.

## Pistak 
Eski nordikoa egiteko pagoen artean dauden 5 pista ditu: berde 1, 4 urdin eta gorri 1.

## Abiapuntuak 
* Otsagabitik
* Larraineko mendatetik

## Ikus, gainera 
* Larra-Belagua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilboko II. Bandera

**Bilboko II. Ikurrina** abuztuaren 24ean, Bilbon ospatu zen 2008ko TKE Ligako hamabosgarren estropada izan zen. Bizkaian ospaturiko hirugarren estropada izan zen eta Castrok irabazi zuen .

## Estropada 

## Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Bilboko Bandera
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Flaviobriga X. Bandera

**Flaviobriga X. Bandera** abuztuaren 31n, Castro Urdialesen ospatu zen hamabi taldeek parte hartu zuten 2008ko TKE Ligako azkeneko estropada izan zen. Kantabrian ospaturiko bigarren estropada izan zen eta Urdaibaik irabazi zuen .

## Estropada 

## Emaitza 

1.**Cabo da Cruz eta Tiran elkarteen denboraldia amaitu da.**
2.**Arkote eta Laredok TKE Ligan jarraitzeko **play-off**ean parte hartuko dute Kaiku eta Samertolameurekin batera.**
## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Flaviobriga Bandera
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Henry King

**Henry King** (Christiansburg, Virginia, 1886ko urtarrilaren 24a - Toluca Lake, Kalifornia, 1982ko ekainaren 29a) Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendaria izan zen. Zuzendaritzan hasi aurretik, aktore aritu zen antzerkian eta hainbat filmetan. Oscar sarietarako bitan izendatu zuten, nahiz eta halakorik ez jaso. Tyrone Power eta Gregory Peck Kingen aktore kutunak izan ziren, eta bere filmetako askotan agertu ziren. Ehun filmetik gora sinatu zituen.

## Filmografia hautatua
Nintendo Entertainment System

**Nintendo Entertainment System** (laburtuta **NES** edo **Nintendo**) 8 biteko bideo-joko kontsola da. Nintendok 1985ean jarri zuen salgai Ipar Amerika, Europa eta Australian. Japonian (Lehen merkaturatzea 1983an) eta Asiako zati handi batean **Family Computer** edo **Famicom** izenarekin kaleratu zen (Laburdura **FC**). Hego Asian, Indian adibidez, **Tata Famicom** bezala zen ezaguna. Bere ondorengoa Super Nintendo Entertainment System izan zen (laburdura SNES).

Bere garaiko bideo-joko kontsolarik salduena izan zen eta AEBetako bideo-joko industria suspertzen lagundu zuen 1983ko bideo-joko krisiaren ondoren. Hurrengo belaunaldiko kontsolentzako estandarra ezarri zuen arlo ugaritan.

## Kanpo estekak
Super Nintendo Entertainment System

**Super Nintendo Entertainment System** edo **Super NES** (**SNES** edo **Super Nintendo** bezala ere ezaguna) 16 biteko bideo-joko kontsola da. Nintendok 1990 eta 1993 artean kaleratu zuen Ipar Amerika, Europa, Australasia (Ozeania) eta Hego Amerikan. Japonia eta Asia hegoekialdean **Super Family Computer**, **Super Famicom** edo laburtuta **SFC** izenarekin kaleratu zen. Hego Korean **Super Comboy** deitzen zioten eta Hyunday Electronicsek banatu zuen. Orokorrean bertsio guztiak berdinak diren arren, zonalde desberdinetako bideo-jokoak eta kontsolak ez dira bateragarriak.

Super Nintendo Entertainment System Nintendok ekoitzitako mahaigaineko bigarren kontsola izan zen, Nintendo Entertainment Systemen ondorengoa. Super Nintendoak hainbat berrikuntza ekarri zituen irudi eta soinu arloetan.

SNES arrakasta globala izan zen. Merkatuan erlatiboki berandu sartu arren eta Ipar Amerikan Segaren Genesis kontsolarekin konpetentzi handia izan zuen arren, 16 biteko kontsolen aroan kontsolarik salduena izan zen. 1990eko hamarkadaren hasieran Sega Mega Drive kontsolarekin sekulako lehia bizia izan zuen, bideo-jokozale eta historialariek "kontsolen gerra" izendapenaz deitua.

## Kanpo estekak
Bermeo Hiriko XXVI. Ikurrina

**Bermeo Hiriko XXVI. Ikurrina** irailaren 20ean, Bermeon ospatu zen 2008ko TKE Ligako azkenaurreko estropada izan zen. Bizkaian ospaturiko hirugarren estropada izan zen eta Urdaibaik irabazi zuen .

Ikurrinaz gain, 2009ko TKE Ligan egoteko **play-off**en lehenengo kanporaketa ospatu zen eta Kaikuk irabazi zuen .
## Play-offa 
### Estropada 
**Play-off**ean TKE Ligako azkenen bi traineruek, Arkotek eta Laredok, eta KAE eta IT ligetako kanporaketetako irabazleek, Kaikuk eta Samertolameuk parte hartu zuten.

### Emaitza 

Berdezkoak 2009ko TKE Ligan parte hartuko dute.
## San Miguel Liga 
### Estropada 

### Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Bermeo Hiriko Ikurrina
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Boeing 727

**Boeing 727** Boeing hegazkingintza enpresaren hegazkin komertziala da, iritsiera erdikoa, 3 erreakzio motorra hegazkina da.

## Kanpo estekak
Eman ta zabal zazu

[thumb|250px|[Eduardo Txillida|Eduardo Chillidak sortutako ikurra, **eman ta zabal zazu** goiburuarekin batera.]]

**Eman ta zabal zazu** Euskal Herriko Unibertsitatearen goiburua da, unibertsitatearen ikurrarekin eta logotipoarekin batera doana. Iparragirre koblakariaren *Gernikako arbola* abestiko lehen ahapalditik ateratako esaldia da.

## Historia 
1981. urtean, Euskal Herriko Unibertsitatea sortu eta urtebetera, orduko errektore zen Gregorio Monrealek Unibertsitateko Gobernu Batzarra ohartarazi zuen ikur berria sortu behar zela, antzinako Universidad de Bilbaoko ikurra ordeztearren. Arte Ederretako Fakultateko orduko dekano Pedro Manterolaren txosten bat jaso ondoren, Eduardo Chillida artistari eskatu zioten ikur berria diseinatzea. Euskal Herriko unibertsitate baten aldeko kanpainako ikurra oinarritzat hartuta, artistak Zientziaren Arbola irudikatzen duen irudia sortu zuen 1982. urtean, Iparragirre olerkariaren *Gernikako arbola* kantuko «eman ta zabal zazu» hitzak gainean zituela.

## Erabilera 
Goiburua («eman ta zabal zazu», Euskal Herriko foruen oroitzapenez), ikurra (Zientziaren Arbola) eta logotipoa («Universidad del Pais Vasco», ezkerraldean, «Euskal Herriko Unibertsitatea», eskuinaldean, edo «UPV EHU») batera doaz beti, zigiluetan eta antzekoetan izan ezik, horietan goiburua eta ikurra bakarrik ager baitaitezke. Goiburua ikurraren gainean kokatzen da, beti minuskulaz, lehenengo letra barne. Logotipoa beti azpian dago, tipografia jakin batez. Ikurrak, goiburuarekin eta logotipoarekin batera, beltzez agertu behar du, atzealdea argia edo neutroa denean. Zuriz agertu behar du, ordea, atzealdea iluna denean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anabolismo

**Anabolismoa** molekula soiletatik edo aitzindarietatik abiatuta molekula konplexuak eratzeko prozesu metabolikoa da.

## Jatorria 
Aitzindariak erreserba-substantzien katabolismotik etor daitezke (zelula heterotrofo eta autotrofoetan), elikagai organikoak jatetik (zelula heterotrofoak) eta fotosintesitik edo kimiosintesitik ere etor daitezke (zelula autotrofoak). Lehendabizi, monomeroen biosintesi-fasea bereizten da, eta ondoren, monomero horietatik abiatuta, polimeroen biosintesi-fasea izango genuke. Katabolismoa oxidazio-prozesu bat da, eta anabolismoa, berriz, erredukzio-prozesu bat.

## Gluzidoen anabolismoa 
Gluzido polisakaridoak lortzeko bi bide daude. Glukoneogenesiaren bitartez, glukolisia alderantziz gertatzen da, nahiz eta 1, 3 eta 10. pausoak ezberdinak diren.
Hala, pirubatoa lortzen da eta erredukzio erreakzioen bitartez glukosa molekulak lortzen dira.

Gorputzak monosakaridoak behar dituenean erabiltzeko, epe ertainerako gordeketa glukogenoaren bitartez egiten da.

Unean behar ez ditugun glukosa monosakaridoak gibelera bidaltzen dira eta bertako zeluletan glukosak elkarri lotzen dira lotura o-glukosidikoaren bitartez, glukogenoa sortuz (glukogenesia)

## Lipidoen sintesia 
Lipidoen saponifikatzaileen kasuan, glizerina lortzeko, dihidroxiazetona-3-fosfatoak, NADH koentzimaren laguntzaz glizeraldehido-3-fosfato bihurtzen da.

Gantz-azidoak sortzeko beta oxidazioaren prozesua alderantziz gertatzen da, Azetil-CoA koentzima erreduzituz joaten delarik, binaka karbonoak irabaziz eta gantz azidoak sortzen dira.
Alderantzizko glukolisitik eta beta oxidaziotik lortutako glizerina eta gantz azidoak lotuz azilglizeridoak osatzen, bai mono-, di- eta triglizeridoak ere.
Gantz azidoen luzera eta asetasuna beharren araberakoa izan ohi da.

## Proteinen sintesia 
Proteinen sintesia bi fasetan banatzen da.

Lehenengo fasea transkripzioa da. Bertan ARN polimerasa entzimak DNAaren kopia den RNA mezularia molekula sortzen du.

Bigarren fasea itzulpena da, non proteinak sortzeko informazioa ARN mezulariarengandik jasotzen da.
Fase honetan RNA mezularia erribosomari lotzen zaio 5’ muturrean eta itzulpena egiteko, erribosomak ARNa hiru base nitrogenatutik hirura irakurtzen du, eta behar diren aminoazidoak elkarri lotzen
joaten da.
Lehenengo kodoia AUG izan ohi da, eta azkenengoak UAA, UAG edo UGA .

## Erreferentziak 
* Kimika eta elikadura.pdf

## Kanpo estekak
Orioko Inmobiliaria XVI. Ikurrina

**Orioko Inmobiliaria XVI. Ikurrina** abuztuaren 30ean, Orion ospatu zen 2008ko TKE Ligako hamaseigarren estropada izan zen. Gipuzkoan ospaturiko seigarren estropada izan zen eta Castrok irabazi zuen .

## Estropada 

## Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Orioko Ikurrina
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Aristizabal baserria

**Aristizabal baserria** Gipuzkoako Itsaso udalerrian dagoen baserria da, mendi-hegal leun batean.

2005eko abuztuaren 3an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Oin laukizuzena eta bi isurkiko zurezko estalkia du, fatxada nagusiarekiko elkarzuta den gailur batekin. Bi solairu ditu.

Fatxada nagusia (HE orientazioa) harlangaitzez osatua da eta hareharrizko harlanduzko eskantzuak ditu. Harlangaitzezko horma-atalak zarpiatuta eta zurituta daude. Fatxadan egin denaren antzera, harlanduzko hiru arku berdin eta erregular daude, eta dobela laburrak dituzte hirurek. Arkuen gainean, lehen solairuaren parean, bi leiho daude, erdialdean, eta zurezkoak dira leiho horien laukiak. Arkuak zeharkatu eta ezkaratz zabal bat dago, baserriaren barrualderako sarbide moduan. Alboetan, halaber, zenbait hutsune desberdin ikus daitezke, leiho moduan. HMko eta IEko fatxadak ere harlangaitzezkoak dira eta zarpiatuta eta zurituta daude. IMko fatxadan (atzealdekoa) lehen solairura zuzenean iristen den arrapala bat dago, hormigoizkoa. Lehenengo solairu horretan, bestalde, zurezko laukiak dituzten hiru leiho ikus daitezke, bai eta zurezko ate bat ere. Aipatutako leiho horien gainean teilatu-hegal luze bat dago eta eraikinaren alde hori osorik estaltzen du; teilatu-hegalari bost beso luzek eusten diote. Fatxada hori ere zurituta dago.

Baserriaren barrualdean haritzez egindako osoko hamaika zutabe daude. Lehenengo hormartea dolare gotikoko bi dolareko pilare zentralek eta bi zutabek (alboetara) osatzen dute. Hirugarren hormartea, halaber, dolare gotikoko atzealdeko bi dolareko zutabe zentralek eta bi zutabek (alboetara) osatzen dute. Lehen solairuan (ganbara), sekzio handiko habeak eta beso bikoitzak daude, eta eraikinaren HMko sektorean buruak tailatuta daude neurri batean. Sektore horretan dago, behe-solairuan eta lehen solairuan, gaur egun baserrian bizi den familiaren etxebizitza. Ganbaran, bestalde, lehenengo hormartearen bi zutaberen laguntzaz, zurezko burloiak dituzten zuloz beteriko bi lerro daude; garai batean josteko haria egiteko ehundegi moduan erabiltzen zen.

NMko fatxadara itsatsitako zatia eta alde horretan dagoen ganbarara sartzeko arrapala ez dira monumentuaren zati gisa ulertu.

## Ikus, gainera 
* Igartubeiti baserria
* Salete baserria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Skatu

**Skatu** Iruñako (Nafarroa, Euskal Herria) 8 gaztek osatutako musika taldea da. 2007an erabat definitu ziren taldeko partaideak, eta sormen denboraldi baten ondoren, kontzertuak ematera ekin zioten. Nagusiki haizez osatutako ska musika jorratzen dute, betiere punk eta reggaea suma daitekeela kantetan.

## Taldekideak 
* Ollo - Bateria
* Pastorzillo - Ahotsa
* Garga - Gitarra
* Ibai - Gitarra
* Ander - Gitarra
* Adrian - Bajua
* Iban - Tronboia
* Axier - Tronpeta
* Anaut - Saxoa

## Diskografia 
* *Zortziak bat!* (Musikherria, 2009)
* *Izana Izanen* (Musikherria, 2011)
* *Lubakitik* (autoekoizpena, 2013)

## Kanpo estekak 
*  Skatu taldearen Myspacea
*  MusikHerria Herri Diskoetxearen web orria
El Corte Ingles XXXIII. Bandera

**El Corte Ingles XXXIII. Bandera** irailaren 21ean, Portugaleten ospatu zen 2008ko TKE Ligako azkeneko estropada izan zen. Bizkaian ospaturiko laugarren estropada izan zen eta Oriok irabazi zuen .

El Corte Ingles Banderaz gain, 2009ko TKE Ligan egoteko **play-off**en azkeneko kanporaketa ospatu zen eta Kaikuk eta Samertolameuk TKE Ligara igotzea lortu zuten .
## Play-offa 
### Estropada 

### Emaitza 

Berdezkoak 2009ko TKE Ligan parte hartuko dute.
## San Miguel Liga 
### Estropada 

### Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* El Corte Ingles Bandera
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Presencio

**Presencio** Espainiako Burgosko probintziako Alfoz de Burgos eskualdean dagoen udalerria da. 2008ko datuen arabera 219 biztanle zituen 35,35&nbsp;km²-ko azaleran.

## Biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Alanina

**Alanina** (**Ala**) konposatu organikoa da, C3H7NO2 formula duena, aminoazidoen klasekoa. Alaninak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: *L*-alanina eta *D*-alanina. *L*-alanina aminoazido proteinogeno ez-esentziala da eta proteinen biosintesian gehien usatzen den aminoazidoa da. *D*-alanina bakterioen pareten mureinaren osagarrietako bat da. Alanina solidoa da. Uretan disolbaezina da.

*L*-alanina plasman egoera librean maila altuan agertzen da. Pirubatotik sortzen da transaminazio bidez. Azukre eta azidoen metabolismoan parte hartzen du, immunitatea areagotzen du eta energia ematen die gihar-ehunari, garunari eta nerbio-sistema zentralari. GCU, GCC, GCA eta GCG kodoien bidez adierazten da.

## Sintesia 
*L*-alaninaren ekoizpen industriala azido *L*-aspartikotik abiatzen da prozesu bioteknologiko baten bidez deskarboxilazioa lortuz.

Strecker-en sintesiaren usatzen bada azetaldehidoa, amonio kloruroa eta sodio zianuroa erreaktibo gida erabiliz, bi enantiomeroen nahaste errazemikoa lortzen da eta, ondorioz, separatu behar dira enantiomero puruak lortzeko.

495x495px|Synthesis of alanine - 1

## Erabilera 
L-alanina kosmetikoetan, aromatizatzaile gisa eta dieta-osagarri gisa usatzen da industrian.

## Erreferentziak