open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amilamia

**Amilamia** euskal mitologiako irelu edo jeinua da, Agurain aldekoa. Entziako mendilerroko Lezao haitzuloan bizi omen zen. Ile horia zeukan ("urrea bezalakoa") eta izaeraz zintzo eta eskuzabala zen.

Batzuetan ikusi omen dute haitzuloaren alboko putzua ispilutzat hartuta urrezko orrazi batekin bere ilea orrazten. Adatsa lurreraino heltzen zitzaion. Ilea orrazten zuen bitartean hizkuntza ezezagun batean abesten omen zuen eta sarritan egun guztia ematen zuen lantegi hartan.

Sekretu eta tresna miresgarri askoren jabe zenː esate baterako, galbahe huts batetik irina ateratzeko gai zen.

Jende txiroaren laguntzailea zen.

Laminarekin berdintasun asko ditu. Batzuetan Amilamia euskal mitologiaren aparteko pertsonaiatzat azaltzen da eta bestetan Amilamiak pertsonaia-multzoa bezala.

## Amilamiaren kondaira 
Egun batean Aguraingo plazan zenbait mutil bildu ziren. Honetaz eta hartaz hitz egiten Lezaoko Damaren kontua atera zen. Zenbaitzuen arabera horiek zaharren kontuak besterik ez ziren, batzuek berriz dama hori amilamia bat zela esaten zuten.

## Bibliografia 
* Jose Migel Barandiaran: *Jose Miguel de Barandiaran, obras completas*. La Gran Enciclopedia Vasca argitaletxea. Bilbo, 1976.
* Federico Baraibar: *Palabras alavesas*. Gasteiz, 1907.

## Erreferentziak 
## Kanpoko loturak 
*  Amilamiaren kondaira
*  Amilamiari buruzko antzerki eta jaia

## Kanpo estekak
Yanagorri

**Yanagorri** Auñamendin, Mariri lotutako jeinu baten izena da. Auñamendi edo Ani mendiko gailurrean zeukan bere egoitza. Bertan lorategi zoragarriak zeuden, eta bertako landareekin egindako edabeak demaseko indarra ematen zion edaten zuenari. 

Hala ere, jauregira eta lorategira heltzeko, bertako zaindariak ziren "Peluts" erraldoien zaintza gainditu behar zen. Behin edabea edanez gero, posiblea zen borrokan "peluts" horiek garaitzea. "Peluts" izena gaskoia da, eta antza euskal basajaunen antzeko izaki mitologikoak ziren. Pirinietako gailur nagusienetan kokatutako jauregi edo izaki mitologikoen egoitza magikoen kondairak oso zabalduta dago mendilerro guztian barrena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maide

**Maide** edo **Saindi-Maindi** euskal mitologian loaren jeinua. Gauez tximiniatik jaisten da etxekoek utzitako opariak jasotzera.

Tokiaren arabera aldaerak ditu; zenbait lekutan mendietako jeinua da. Berez, jeinu ongileak dira; baserria zaintzen dute etxekoak atseden hartzen duten bitartean, baina haserretu egiten dira etxea txukun ikusten ez badute.

Etxeak eraikitzeko harri handiak eramaten zituzten buru gainean, eskuz oihalak bordatzen zituzten batera.

## Izen desberdinak 
* Mendiben "Saindi-Maindiak" deitzen zaie maideei 
* Zenarruzan "Autzek" dira
* Domintxainen "Etxajaunak".
* Maideen pareko jeinuak Mairiak dira Nafarroa Beherean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaizkina

**Gaizkina** euskal mitologian Jeinu gaiztoa, gaixotasun sortzaile, burkoen barruan bizi zena. Askotan gaizkin irelua burukoaren lumekin osatzen den oilarraren itxurapean agertzen da.

## Ikus, gainera 
* Euskal mitologia

## Kanpo estekak
Aideko

**Aideko** euskal mitologiako naturaz gaindiko jeinu edo irelu bat da; kasuan kasuko giza ekintzak zaildu edo errazten zituena.

Berez ikusiezina da, baina zenbait itxura har ditzake, lainoarena esate baterako. Batzuetan gaizkilea eta zenbaitetan ongile edo neutroa izan daiteke. Hori arrunta da euskal mitologiaren pertsonaien artean.

## Etimologia 
Airekoa dena esan nahi du. Airetik mugitzen dena eta airetik datorrena.

Beste izenak: **Aide**, **Aidetikako**. **Lauso** eta **Lainaide** lainoa bezala azaltzen denean. Lainaide Laino-z eta Aideko-z konposatzen da, Aidekoaren lainoa.

## Ezaugarriak 
Munduak eta gizakiak bi alde dauzkate; bata da "berezko", bere kabuz dena, naturala. Bestea "aidekoa" da, airekoa. Naturaz gaindikoa, magikoa, mistikoa...

Beraz, aurrenekoari eragiteko, bere mundu naturalean azaltzen denean, indar eta bitarteko naturalak erabili behar dira, baina bigarrenari eragiteko, otoitza eta magia besterik ez dugu.

Ajangiz herriko Ruperto Arruek, Gernikalde guztian azti lanak egiten zituena joan den mendeko aurreko hamarkadetan, zera kontatu zion Jose Miguel Barandiarani; "Badaude zenbait gertaera teknikoaren menpe daudenak. Badaude beste batzuk apaizaren menpe daudenak, baina beste batzuk erabat nire eskumenean daude", hau da, magiaren menpe.

Zergatia agerian ez duten gaixotasun guztien ardura Aideren gain dago. Aideren sinesmena gorde duen gune geografikoak euskal Herriaz gain, Pirinio guztia eta Iberiar Penintsulako alde kantabriarra hartzen ditu.

## Elezaharrak eta sinesmenak 
[thumb|320px|Aideko behe-laino itxuran agertu daiteke bere ekintza kaltegarriak egiteko. Horrela zabaldu omen zuen [sukar beltza Goierriko zenbait herritan duela bi mende. Argazkian, behe-lainoa Aiako Ibarrolako ibarrean]]
* Goierrin uste zuten lainoak Aide ekartzen zuela, eta horregatik lainoa zerbait kaltegarritzat zuten.
Behe-lainoa kaltegarria den ustea nahikoa zabalduta dago Euskal Herrian. "Laino ustela"ren egun luzeek uztak eta baratzeak honda ditzakete, eta kaltegarriak izan daitezke abere zein gizakientzat. Halakoetan Aidekok Lainaide itxura hartzen du.

Itsasoa da Aide behe-laino itxuran bidaltzen duena uztak eta belarra galtzeko.

* Zerain eta Zegama aldean esaten denez, behe-laino txikiaren itxura hartutako Aidek ekarri bide zuen kolera-izurritea XVIII. urteko erdialdean.Kontatzen dutenez, behe-lainotxo bat iragan zen Segurako kaleetan barrena, eta biharamunean sukar beltzaren izurritea inguruko jendea sarraskitzen hasi zen.

Izurritearekin amaitzeko, ardi taldeak eraman zituzten Segurara eta hango kaleetatik pasarazi. Horrela, uste zutenez, ardiek beraganatuko zuten gaixotasuna eta gizakiak salbatu.

## Bibliografia 
* *Jose Miguel de Barandiaran, obras completas*. Egilea, Jose Miguel de Barandiaran. Argitaletxea, Editorial la gran enciclopedia vasca, Bilbao 1976.
* *La primitiva religión de los vascos*. Egilea José Dueso. argitaletxea, Orain, 1996. .

## Kanpo estekak
Gauargi

**Gauargi** Gipuzkoako Errezil herrian argiune edo argia bera, zenbait gauez mendian azaltzen dena.

## Kanpo estekak
Etxajaun

**Etxajaun** euskal mitologiako izakia da. Gauez agertzen da eta etxearen babeslea da.

## Ikus, gainera 
* Euskal mitologia

## Kanpo estekak
Ezkirotz (Galar)

thumb|Eskirotz 20-12-4
thumb|Eskirotz 20-12-4
**Ezkirotz** Galar Zendeako kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 390 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Garraioa 
Kontzeju honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren line bat da:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
WordPress

**WordPress** edukiak kudeatzeko sistema (EKS) bat da. GPL lizentziapean argitaratzen den software librea da eta doakoa da. PHP programazio-lengoaia eta MySQL datu-basea erabiliz garatua dago. 

2017ko otsailean 10 milioi webgune nagusien %27,5ean erabiltzen zen.

2022an Joséphine Baker bertsioa argitaratu zenean, Interneteko webguneen %43 hornitzen zuen tresna informatiko honek, eta 836.016 kode lerro zituen. Kalkulatu zen 226 pertsona-urteko lan-esfortzua beharko litzatekeela zerotik egiteko, eta 11.167.354 euro inguruko kostua lukeela. Azken bertsioan bakarrik, 624 kolaboratzailek parte hartu zuten softwarea hobetzen.

## Ezaugarri nagusiak 
* Estandarrekin bat datozen XML, XHTML eta CSS fitxategiak sortzen ditu
* Lotura kudeatzailea
* Pluginentzako sostengua
* Kategorien arteko loturak eta bidalketa bati kategoria ugari esleitzeko aukera
* Trackback eta Pingback

## Sariak 
2007an sari bat lortu zuen CMS software hoberena gisa.
2009an CMS software hoberenaren saria Pack argitaletxeak emanda.

## Lokalizazioa 
ezkerrera|250px|Lokalizazioaren webgunea.
Librezale taldeko boluntarioen esku egon da urtetan WordPress euskaraz mantentzeko ardura.

## Widgets 
Wordpress-ek "widget" sistema bat dauka inplementaturik 2.2 bertsiotik aurrera, hainbat aukera ematen dituena eta diseinurako oso malgua dena. Oso erabilgarriak dira baina batzuetan arazoak sortzen dira txantiloi guztiek ez baitituzte widget multzo berdinak onartzen.

## Ahultasunak 
BlogSecurity-k wordpressen aurkitu diren zenbait ahultasunen zerrenda dauka.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Blog
* CMS

## Kanpo estekak 
* Wordpress euskaraz
*  WordPress tutorialak
Belagile

**Belagile** izpiritu gaiztoengandik edo deabruarengandik omen duen indarrez, erritu magikoak eginez inori, bereziki etsaiari, kalteren bat egiten diona da. Sorginaren eta Galiziako meigaren antzekoa da.

Euskal mitologiaren arabera, ia beti emakumezkoa da eta uzta galtzea, ola eta errotetako matxurak, eritasunak, begizkoa, haurren heriotzak, etab. bezalako kalteak eragin ditzake.

## Literaturan 
*El guardián invisible* lanean pertsonaietako bat belagile gisa deskribatzen da, baina belagileek ez bezala, zauri bat du aurpegian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Callús

**Callús** Kataluniako udalerria da, Bages eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 1.759 biztanle zituen. 12,50&nbsp;km²-ko azalera du.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Callúsko udalaren webgunea.
Errea

**Errea** Esteribar udalerriko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak *erreatarrak* dira.

## Izena 
Errea toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Errea* (1274)
* *Erreta* (1275)
* *Errea* (1276)
* *Erea* (1279)
* *Errea* (1366)
* *Errea* (1532)
* *Erreayça* (1587)
* *Errea* (1591)
* *Errea* (1996)

## Geografia 
Errea Esteriberran dago administratiboki, baina geografikoki Erroiberran; izan ere, Txiporrondo errekak zeharkatzen duen ur-ibilgua Erro ibaian (Ardaitz eta Urritzelki artean) bizi da, eta ez Arga ibaian.

### Ingurune naturala eta klima 
Erroiberraren azalera handia dela eta bi klima ezberdin daude, iparraldeko klima azpiatlantiarra, pagadi ugari eta urte osoko prezipitazioekin, eta hegoaldeko klima azpimediterraneoa, basa pinuekin eta uda garaiko bi hilabete idorrekin. Urteko batez besteko prezipitazioak 1 200 mm dira hegoaldean, eta 2 000 mm ibarraren iparraldean. Batez besteko tenperatura 7 eta 10 gradu bitartekoa da.

Urteroko egun euritsuak 120 izaten dira ibarraren hegoaldean eta 140-150 egun iparraldean. Gunerik menditsuenetan egun euritsuak 150 baino gehiago izan daitezke.

#### Estazio meteorologikoak 
Erroiberran dagoen Aurizperri kontzejuan, itsasoaren mailatik 871 metrora, Nafarroako Gobernuak 1972an jarritako estazio meteorologikoa dago.  Gainera, 1975an, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Erro kontzejuan, itsasoaren mailatik 672 metrora. Erroko estazioa da Errearako balio egokienak ematen dituena, hurbilen dagoena baita.

## Historia 
1802an, Esteribar ibarreko diputatuak eta etxeen txandaren bidez aukeratutako erregidore batek gobernatzen zuten, bertan zeuden bosten artean. Bertan zeuden Zugarraga eta Sairats herri hustuak. Hilerriak San Pedro Martiriaren ermita zegoen lekua hartu zuen.

## Demografia 
 biztanle zituen Erreak.

## Kultura 
### Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Esteribarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Erroibar eta Artzibar ibarrekin hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Esteriberrak nafarrera euskalkian sailkatu zituen.

Erreako azpieuskalkia esteribarrera da, eta, zehazki, Erdiesteribartar aldaera. 2007ko udazkenean, euskaldun behintzat gabeak baziren ibarran.

#### Euskararen Foru Legea 
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Esteribar eremu euskalduneko udalerria da. 2001eko erroldan, herritarren %&nbsp;25ek zekien euskaraz.

1986tik geroztik, Esteribar udalerriaren izen ofiziala *Esteribar* da.

### Jaiak 
* Errosarioko Ama Birjinaren jaiak: urriaren lehen asteburuan

## Ondasun nabarmenak 
* Errosarioko Ama Birjina eliza, XVI. mendeko kristiau eliza.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Esteribar
* Ibarrak (Iruñerria)
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak 
* Esteribarko Udalako webgune ofiziala
Ezkirotz (Esteribar)

**Ezkirotz** —edo, izen bereko beste herrietatik bereizteko, **Ezkirotz Esteribar**— (esteribarreraz: *Eskirotz*) Esteribar udalerriko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak *ezkiroztarrak * (esteribarreraz: *eskiroztarrak*) dira.

## Izena 
Ezkirotz edo Eskirotz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Ezquiroz* (1071)
* *Ezquiroz* (1188)
* *Esquioz* (1274)
* *Ezquiroz* (1280)
* *Eçquirotz* (1288)
* *Arguiroz* (1348)
* *Ezquioz* (1366)
* *Esquiroz* (1366)
* *Ezquiroz* (1428)
* *Ezquioz* (1534)
* *Ezquiro* (1614)
* *Ezquioz* (1800)
* *Ezquiroz* (1802)
* *Exkiroz* (1936)
* *Ezkirotz* (1968)

## Geografia 
Ezkirotz Esteribarren dago.

### Ingurune naturala eta klima 
Esteribarko udalerriaren azalera handia dela eta, klima alde handiak daude Esteribar iparraldearen eta hegoaldearen artean. Hala, udalerria klima kontinentalaren eta klima atlantikoaren mugan kokatzen da. Ezaugarri kontinental mediterraneoak ekialdean nabarmentzen dira, eta ezaugarri atlantikoak, berriz, mendebaldean. Urteko batez besteko tenperatura 8&nbsp;°C eta 12&nbsp;°C bitartekoa da, eta prezipitazioak 1 000 eta 1 600&nbsp;mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 120 - 140 inguru izaten dira.

Pagoak eta pinu basatiek udalerriaren basoen %68 hartzen dute. Horrez gain, haritzak eta gaztainondoak daude ibarreko gunerik lauenetan. Birlandatutako basoen azalera 128 hektareakoa da, eta batez ere pinu beltz austriarra erabiliz egin zen XIX. mendetik aurrera. Pagoak ugariagoak dira udalerriaren iparraldeko gune menditsuenetan.

#### Estazio meteorologikoak 
Esteribarren dagoen Eugi kontzejuan, itsasoaren mailatik 617 metrora, Nafarroako Gobernuak 1968an jarritako estazio meteorologikoa dago. Gainera, 1975ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Irotz lekuan, itsasoaren mailatik 479 metrora. Bestalde, 1995ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Zubiri kontzejuan, itsasoaren mailatik 526 metrora. Zubiriko estazioa da Ezkirotzerako balio egokienak ematen dituena, hurbilen dagoena baita.

## Historia 
## Demografia 
 biztanle zituen Ezkirotzek.

## Kultura 
### Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Esteribarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Erroibar eta Artzibar ibarrekin hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Esteriberrak nafarrera euskalkian sailkatu zituen.

Ezkirotzeko azpieuskalkia esteribarrera da, eta, zehazki, Erdiesteribartar aldaera. 2007ko udazkenean, euskaldun behintzat gabeak baziren ibarran.

#### Euskararen Foru Legea 
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Esteribar eremu euskalduneko udalerria da. 2001eko erroldan, herritarren %&nbsp;25ek zekien euskaraz.

1986tik geroztik, Esteribar udalerriaren izen ofiziala *Esteribar* da.

### Jaiak 
* Gurutze Zainduaren jaiak: irailaren bigarren asteburuan

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Esteribar
* Ibarrak (Iruñerria)
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak 
* Esteribarko Udalako webgune ofiziala
Eguen (argipena)

**Eguen** izenak hainbat adiera ditu:
* **Eguen**: zeruaren eta argiaren jainkoa, euskal mitologian;
* **eguen**: asteko laugarren eguna, zenbait euskalkitan; osteguna,
* **Eguen**: Bizkaiko Gizaburuaga udalerriko auzoa;
* **Eguen** edo **Ilso**: Bizkaiko Gordexola udalerriko mendia.
Gerixeti

**Gerixeti**, "geriza" hitzatik, euskal mitologiako pertsonaia da; Bizkaiko zenbait lekutan hildakoen arima herratua irudikatzen duen itzala da.

## Azalpena 
Kontzeptu hau ilargiaren argitan ehiztari errariaren itzala bere txakurrekin ikusten den ideiarekin lotuta egon daiteke. Antzekoa izan daiteke sorgin bat zigortzeko haren itzala astindu behar den ideia. Arimaren ikuspegi horrek erromatarren eragina du bere baitan, gure herrialdean ohikoagoa baita hildakoen arimak argiarekin edo haize boladekin lotzea. Erio, heriotza errepresentatzen duen pertsonaiak, arimak eta gorputzak bereizi egiten ditu eta, une horretatik, arimak azpimundura doaz. Dena dela, batzutan, gauez, bizirik dirauten etxekoei laguntzeko, haiei eskainitako eskaintzak kontsumitzeko edo hil aurretik konpondu gabe zituzten kontuak konpontzeko, etxera itzultzen dira.

## Izena 
Gizonezkoei ezartzen zaien izena ere bada, maskulinoa beraz Euskaltzaindiaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Luis Astiazaran

**Jose Luis Astiazaran Iriondo** (Mexiko Hiria, Mexiko, 1963ko urriaren 31) gipuskoar futbolari ohia da, aurrelari lanetan arityzen zena, ezagunagoa Errealeko lehendakari izategatik.

## Biografia 
Errealeko presidentea izan zen 2001tik 2005eraino, 2001eko martxoaren 22ko hauteskundeetan Peio Gibelalderi eta Ignacio Gallori irabazita.

Astiazaranen agintaldian, taldeak Txapeldunen Liga jokatu zuen, Liga Txapelketan bigarren postua lortu eta gero. Kudeaketa ekonomikoari dagokionez, susmo handiak piztu dituzten kontabilitate eragiketak egin zituen, eta Erreala porrot ekonomikora eramaten lagundu zuen. Izan ere, diru sarrerak baino askoz gehiago handitu zituen gastuak, besteak beste klubeko zuzendaritzakoei soldata nabarmen gehituta.

2005ean, Erreala utzita, PFLko presidente bihurtu zen.

## Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Errealeko presidenteen zerrenda, Errealaren webgune ofizialean.
*  Jose Luis Astiazaran Athletic Clubaren webgunean
Anotz (Ezkabarte)

**Anotz** Ezkabarte ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Iruñeko merindadean eta Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean dago, Iruñea hiriburutik 21,3 kilometrora.  biztanle zituen.

Bertako biztanleak *anoztarrak* dira.

## Izena 
Anotz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Anotz* (1268)
* *Anos* (1274)
* *Anoz* (1350)
* *Anoz* (1534)
* *Anoz* (1802)
* *Anoz* (1945)
* *Anotz* (1977)
* *Anotz* (2000)

## Geografia 
Anotz Odieta ibarrean geografiki dago, baina administratiboki Ezkabartekoa da, Iruñeko merindadean.

### Ingurune naturala eta kokapena 
Ezkabarte udalerria Iruñeko saihesbideak (PA-30) eta N-121-A errepide nagusiak zeharkatzen dute, baita Aitzoainekin lotzen den tokiko errepide batek ere. Udalerriaren erliebea Ultzama ibaiaren ibarrak definitzen du ekialdean, eta Pirinioaurreko lur-eremu menditsu batek gainerako lurraldean. Hegoaldean, gainera, Ezkaba mendia nabarmentzen da (895 metro), Iruñearekiko eta haren metropoli-eremuarekiko hegoaldeko muga egiten duena.

### Klima eta landaredia 
Ezkabartek klima atlantiarra dauka, urteko batez besteko balioek erakusten duten moduan. Urteroko prezipitazioak 1.000mm eta 1.400mm bitartekoak dira, eta tenperaturak 10 eta 13 gradu artekoak. Egun euritsuak 120 inguru izaten dira. Euria urte osoan zehar egiten badu ere, uda garaian hilabete bateko lehortea izan ohi da.

Prezipitazio ugariek eraginda, landaredia eta basoak ugariak dira. Basa pinuak, pagoak eta beste hainbat zuhaitz espezie daude ibarreko basoetan.

#### Estazio meteorologikoa 
Ezkabarten ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Txulapain pareko udalerrian, estazio bat dagoen Beltzuntze kontzejuan, itsasoaren mailatik 530 metrora, Nafarroako Gobernuak 1988an jarritako estazio meteorologikoa dago.

## Historia 
1268ko "Rediezmoaren Liburua" Odietako ibarrean dago, Anotzibarrekin batera ("Anozko ibarra"), eta haren isurialdea da. Beharbada, herritarren izaera sozial kapareak lagundu zuen Ezkabarten behin betiko inskribatzen, han ez baitzegoen, Odietan bezala, errege-hiritarren jauntxo-kargen estatutu normalizaturik.

## Demografia 
 biztanle zituen Anotzek.

## Kultura 
### Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Ezkabarteko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian.

Koldo Zuazok, 2010ean, Ezkabarte ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Olaibarreraz. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Goñerriko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Ezkabarte eremu mistoko udalerria da, eta hori dela eta, euskarak eskubide batzuk ditu. 2010ko erroldaren arabera, herritarren %12,35k zekien euskaraz hitz egiten eta 2018n % 16,70k.

### Jaiak 
* Purifikazioko Andre Mariaren jaiak, irailaren bigarren asteburuan

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ezkabarte
* Ibarrak (Iruñerria)
* Iruñeko merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak 
* Ezkabarteko Udalako webgune ofiziala
Makirriain

**Makirriain** izen bereko toki bat baino gehiago izan daiteke:

# Makirriain: Orbaibarko Leozko kontzejua.
# Makirriain: Ezkabarteko kontzejua.
Euskadiko Kutxa

ezkerrera|Euskadiko Kutxaren bulego nagusiak, Arrasaten|thumb|400px

**Euskadiko Kutxa**, lehenago *Lankide Aurrezkia* izena zuena  aurrezki kutxa kooperatiboa zen.

2013an Euskadiko Kutxa Ipar Kutxarekin egin zuen bat eta, handik aurrera, erakunde berriaren izena Laboral Kutxa izango zen.

## Kanpo estekak 
*  Laboral Kutxaren webgunea

## Erreferentziak
Numen

**Numen** jeinua; objektu edo fenomeno batean bizi dela uste den espiritua.

## Ikus, gainera 
* Euskal mitologia

## Kanpo estekak 
* Numen, Gizapedian.
Ivilia

[thumb|299x299px|Foruan aurkitutako Ivilia jainkosari eskainitako [Aldare-harri|aldare-harria.]]
**Ivilia** Erromatarren garaian Bizkaiko Foruko jainko edo jainkosa bat izan zen.

Bertako jainkosa bat zela uste da eta Foruko ermitan kontserbatzen da aldarean, idazkun bat dagoelako, eta inskripzio horretan irakur daiteke, aldarea dibinitate horri eskaintzen zaiola:

## Aldarea eta bertako idazkuna 
Aldarea Ereñoko marmol gorriz egina da, bloke oktogonal batean. Moldura klasiko batzuk ditu, eta *focus* bat (goialdean egiten zen zulo biribila). Inskripzioa erdiko gorputzean dago eta azken lerroa beheko molduran.[thumb|299x299px|eskuinera|[Foruko erromatar herrixka|Foruko erromatarren herrixka]]
### Transkripzioa 
Inskripzioan agertzen dena:

IVILIAE SACRVM

M CAECILIVS MON

TANVS PRO SALV

TE FVSCI FILI

SVI POSVI

QVNO.FECI

### Irakurketa laburdurak osatuz 
Lerro horiek lerro bakarrean jarrita, laburdurak osatuta, eta kontuan izanda *fecit* eta *posuit* aditzei bukaerako -t falta zaiela, honela irakurtzen dira: *Iviliae sacrum / M Caecilius Mon/tanus pro salu/te Fusci fili(i) sui posuit / Quno fecit.*

### Itzulpena 
M. Caecilius Montanusek (aldare hau eskaintzen dio) Ibilia (edo Tutela) (jainkosa) sakratuari, bere seme Fuscoren osasunaren alde. Qunok egin du.

### Irakurketa 
*M. Caecilius Montanus* gizonak bere semea zen Fuskoren osasunaren alde, IVILIA delakoarentzat aldare hori eraikin arazi zuen.. *M (Marcus?)* *Caecilius Montanus* izena erromatar hiritartasuna duen izena da, *tria nomina* (hiru izen: *preanomen*, *nomen* eta *cognomen*) izendatze modua erabiltzen duelako. Quno aldarea egin zuen artisaua dela pentsatzen da, eta izen indigena eta gehiagotan aurkitu ez dena da.

Gaur egun Bilbo dagoen Arkeologia Museoan gordetzen da.

## Interpretazioak 
Bernardo Estornes Lasak Abelion erromatar garaiko Garona Garaiko Jainkoarekiko balizko harremana aipatzen du, kontutan hartuz Foruan ere ur termalak badaudela. Bertako auzo bat Urberuaga izena du.

Zenbait hizkuntzalariek ordea, "ibili" hitzarekin lotzen dute, eta are gehiago mendebaleko euskararen "ibilarazi" edo "mugiarazi" kutsua ematen diote.

Beste batzuek, *Ivilia* ordez, *Tutela* irakurri izan dute, erromatarren artean ohikoa den jainkosa latindarra, baina irakurketa hori ez dute denek onartzen.

Ahoskerari dagokionez, nahiz eta latinezko V hizki horrek W edo U, eta I. mendetik aurrera, β̞ irudika zezakeen, badirudi garai eta leku horretan guk B erabiliz transkribatzen dugun soinua (alaba hitzaren B soinua edo ibili hitzaren B soinua) irudikatu dezakeela. beraz, egungo euskaraz idatzita, "Ibilia" idatz liteke.

Eskaintzailea herritartasun erromatarra duen gizona da, *trianomina* (hiru izen) baititu: M. Caecilius Montanus.

Gaur egun, Bilbon dagoen Arkeologi Museoan ikus daiteke aldarea. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gustav Robert Kirchhoff

**Gustav Robert Kirchhoff** (1824ko martxoaren 12 &ndash; 1887ko urriaren 17), fisikari alemaniarra izan zen. Batez ere, elektrizitate, espektroskopia eta gorputz beltzen alorretan egin zuen lan. Bere omenez daramate bere izena Kirchhoffen legeak, zirkuitu elektrikoetan karga eta energiaren kontserbazioarekin tratatzen duten bi berdinketa.

## Bizitza 
Königsbergen egin zituen ikasketak. Robert Bunsenekin batera, espektro bidezko analisiaren teoriaren oinarriak jarri zituen: gaiak, beroturik, igortzen duen argiaren espektroaren analisiaren bidez gaiaren analisi kimikoa egin daiteke, gai bakoitzak uhin hedadura bereziko argia igortzen baitu. Analisi mota horren bidez bi elementu kimiko berri aurkitu zituzten: zesioa eta rubidioa. Analisi mota bera Eguzkiaren osaera aztertzeko erabili zuen, eta Eguzki argiaren espektroan ageri diren marra ilunen zergatia argitu zuen. Aurkikuntza horrek eragin handia izan zuen astronomiaren aurrerapenean.

## Ikus, gainera 
* Kirchhoffen zirkuituen legeak.

## Erreferentziak
Tonika

eskuinera|thumb|250px|Canada Dry tonika, ezkerrean argi arruntaren aurrean, eta eskuinean argi ultramoreen aurrean

**Tonika** kinina bidez usaingozatutako freskagarri karbonatatua da. Sukarra eta malariaren aurkako ezaugarriak ditu, nasaigarria izateaz gain.

Edaria Indian sortu zen, malaria saihesteko ur karbonatatuari kinina gehituz. Hasieran Asia eta Afrikako koloniek baino kontsumitzen ez zuten arren, ondoren mundu osoan zabaldu zen.

Berez, tonikak ur karbonatatu pixka bat eta kinina ugari zituen osagai, horrek zapore mingotsa ematen ziolarik. Baina denbora joan ahala, kinina portzentajea gutxituz joan da, berau kopuru handietan kontsumitzeak dituen bigarren mailako efektuak direla-eta.

Tonikarekin *gin tonic* delako edari konbinatua egiten da askotan, gin eta tonika erabiliz. Honez gain, azukrerik gabeko eta limoi edo limaz usaingozatutako edariak ere badaude.

Edariak diz-diz egiten du argi ultramoreetan jartzean, kininaren fluoreszentzia dela-eta.

## Kanpo estekak
Mondragón Club de Fútbol

**Mondragón Club de Fútbol** edo **Arrasateko Futbol Taldea** (***Mondra*** deitu ohi zaio) Arrasateko (Gipuzkoa) futbol talde nagusia da. Gipuzkoako talderik zaharrenetakoa da, Irún Football Club (1902), Beasain (1905) eta Errealaren (1909) atzetik laugarrena.

Taldeak Musakola auzoan kokatuta dagoen Mojategi futbol zelaian jokatzen ditu etxeko partidak.

## Historia 
### Club Deportivo Mondragón 
1910 urtean Madrilgo bi ikasle, Gonzalo eta Laureano Ortiz de Zarate y Elosea, Arrasatera etorri ziren udako oporrak pasatzera. Ama arrasatearra zuten eta Aretxabaleta eta Eskoriatzako bainuetxetan egoten ziren. Atlético Madrilen sorreran egon ziren anai biak, eta Arrasateko kaleetan ere futbolean aritzen ziren. Hauek ikusita, herriko hainbat gaztek 1913an *Club Deportivo Mondragón* sortu zuten. 1916an ordea taldea desegin zen, orduko langileek hasitako greba baten ondorioz jokalari gabe gelditu eta Etxaluzeko futbol zelaiaren errenta ezin izan baitzuen ordaindu. 1922 urtean taldea birsortu egin zen. 1923 urtean Mahalako zelaia inauguratu zuen. Entrenatzaile ingelesa ere ekarri zuten, Mister Harris izenekoa, 500 pezetatako soldatarekin.

## Uniformea 
## Ereserkia 
Taldeak badu ereserki ofizial bat. Bere leloak horrela dio:
: *Gora Mondra, beti jokatuz garbi*
: *Gora Mondra, txapelari segi*

Dena dela herriko RIP musika taldeak egindako abestia da ezagun bihurtu dena, Liverpool taldeko "You'll never walk alone" ereserkiaren moldaera bat da, ingelesez abesten dena.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne:
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 21
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 0
* **Emaitzarik onena**: 3.a (Hirugarren Maila, 1954-55, 1955-56 eta 1992-93 denboraldietan)

### Hirugarren mailan egindako denboraldiak 
### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Gipuzkoako Ohorezko Erregionala (2): 1951, 1983

## Emakumezkoen taldea 
1987an Emakumezkoen taldea sortu zuen klubak, Euskal Herri mailan aurrenekotakoa izan zen. 2017an Arizmendi Futbol Taldeak (Arrasate-Aretxabaleta) Euskal Ligara igotzea lortu zuen eta denboraldi berrirako Aretxabaleta Kirol Elkarteak eta Arrasateko Futbol Taldeak bat egin zuten proiektuarekin. Horrela sortu zen Leintz Arizmendi Futbol Taldea. 2017-18 denboraldian taularen erdialdean gelditu bazen ere uko egin zion mailari.

2023 artean izan zen Leintz Arizmendi taldearen parte. Orduan berriz ere bakarkako bideari ekitea erabaki zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Leintz bailarako futbol derbiak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Gin tonic

**Gin tonic** edari alkoholduna da, koktel moduan prestatzen dena gina eta tonika nahastuz. Gehienetan izotz koskorrak eta limoi edo lima zatiak ere gaineratzen zaizkio. Ginebra-tonika proportzioak aldakorrak izaten dira, baina 1:2tik 1:4 bitartekoak dira arruntenak. Jatorrian, malariaren aurka hartzen zen tonikaren zaporea hobetzeko sorturiko konbinazioa izan zen, Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiak Indian sartu zuena.

## Historia 
1783an, Johann Jacob Schweppe bitxigile alemaniarrak botilaratutako urari anhidrido karbonikoa eransteko sistema asmatu zuen; edari gaseztatua, ur tonikoa, lortu zuen horrela. Produktuaren arrakasta ikusirik, bere izena zuen konpainia sortu zuen Londresen, *Schweppes*, hiri hartan gasdun ura eta frutazko sodak modan zeudela jakinda. XIX. mendearen erdialdean, ziropa sendagarrien eskaerak, eta ondorioz ekoizpenak, igoera izugarria izan zuten. Hala, *Schweppes* enpresak merkatu segmentu horretan sartzea erabaki zuen. Ur tonikoari kinina erantsita, edari freskagarria eta malaria zein beste hainbat gaitzen aurkako sendagaia produktu berean batzea lortu zuten.

Garai hartan Britainiar Inperioa zabala zen, eta India zuen gune nagusietakoa. Ingurune hotzagoetara ohituta, tropa britainiarrentzat malaria mehatxu handia zen Indiako berotan. Hortaz, metropolitik edari arrakastatsua eraman zuten, gaitzaren aurkako borrokan arma izan zedin. Eskorbutoari ere aurre egin behar izaten zieten kolonietako soldaduek eta, gaitz hura C bitaminaren gabeziak eragiten duela jakinda, fruta zitrikoak egokiak ziren prebentziorako. Hala, tonikari lima edo limoia erantsita, sendagaiaren propietateak areagotzen ziren. Baina tonikaren mikatza –garai hartan gaur baino askoz kinina gehiago zuen eta zaporean antzematen zen– eta limaren garratza kontuan hartuta, hura edaterik ez zegoen. Beste osagai bat behar zen edabea edangarriago egiteko, eta ofizial britainiar bati zapore hura goxatzeko osagai egokiena gina zela bururatu zitzaion.

Gina (nederlanderaz: *jenever*) Herbehereetan asmatu zuten, XVII. mendearen erdialdean –ustez, Franciscus Silvyus mediku eta anatomistak destilatu zuen lehenengoz–. Baina gina Ingalaterran zabaldu zen nagusiki. Garagardoa egiteko erabiltzen ez zen garagar soberakina destilatzen hasi ziren, eta egiten hain erraza zen edari merkea bere egin zuten metropoliko nahiz kolonietako britainiarrek. Horrenbestez, ur tonikoa, lima eta gina batuta, *gin&tonic* izeneko koktel ezaguna sortu zuten. Oraindik ere bere propietateak estimatuak dira digestio-lagungarri bikaina delako. Baina egungo gin tonicak ez du ia kininarik, eta C bitamina maila igotzeko tratamendurik gomendagarriena ere ez da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Osinalde, Nerea *Gin-tonic bat, mesedez; malariak jota nago*, *Berria* egunkaria, 2019ko otsailak 15, berria.eus
Posta-bezero

**Posta-bezero** bat posta elektronikoak irakurri eta bidaltzeko aplikazioa da. Mahaigaineko aplikazioez gain, web bidezko webmail bat ere izan daiteke.

## Posta-bezeroen zerrenda 
* Microsoft Windows:
** Eudora.
** Microsoft Outlook.
** Pegasus.
** Mozilla Thunderbird.
* Unix/Linux:
** /bin/mail.
** Elm.
** Mutt.
** Emacs readmail.
** KMail.
** Evolution.
** Mozilla Thunderbird.
** Pine.
** Sylpheed.
* DOS:
** Nettamer.
* Mac OS X:
** Mozilla Thunderbird.
** Apple Mail.
** Microsoft Entourage.
* Web bidezkoak:
** 24SevenOffice.
** Citadel.
** Horde IMP.
** Hula project.
** WebPine.
** RoundCube Webmail.
** Skweezer Mail.
** SquirrelMail.
** Zimbra.

## Kanpo estekak
Arizmendi ikastola

**Arizmendi ikastola** Arrasateko *San Frantzisko Xabier*, *San Viator* eta *Umezaintza*, eta Eskoriatzako *Almen* ikastolek osatzen duten kooperatiba da. 1999 urtera arte, ikastola independenteak ziren, baina Leintz haraneko ikastolek elkartzea erabaki zuten urte horretan.

Debagoienan dagoen hezkuntza-erakundea da, bereziki Arrasate, Eskoriatza eta Aretxabalatea herrietan. Ikastola bat da, euskarazko hezkuntza, euskal hizkuntza, ematen duen eskola mota bat, eta garrantzi kultural eta linguistiko esanguratsua du eskualdean.

Arizmendi Ikastolaren historia 1960ko hamarkadaren amaieran hasi zen, Euskal Herriko testuinguru sozio-politiko eta linguistiko berezian. Garai hartan, euskarak, euskarak, erronka garrantzitsuak zituen aurrez aurre; izan ere, galtzeko arriskuan zegoen, asimilazio linguistikoko politikengatik eta espainiera hizkuntza nagusi gisa gero eta presio handiagoa zuelako. Gainera, euskarazko hezkuntza mugatua eta askotan debekatua zen.

Testuinguru horretan, euskararen zaintzarekin eta sustapenarekin konprometitutako guraso euskaldunen talde batek ekintza hartzea erabaki zuen. Ikastolen ereduan inspiratuta, Euskal Herriko beste toki batzuetan sortutako euskarazko hezkuntza ematen zuten eskolek Donostian ikastola propioa sortzea erabaki zuten. Guraso-talde honen asmoa seme-alabei beren ama-hizkuntzan eta euskal kultura baloratu eta sustatuko zuen giroan heztea zen.

Ikastola 1969an sortu zen, eta Arizmendi izena hartu zuen, Jose Maria Arizmendiarrietaren omenez. Arizmendiarrietak 1950eko hamarkadan Mondragon Korporazio Kooperatiboa (MCC) sortu zuen, mundu mailako esperientzia kooperatibo arrakastatsu eta ospetsuenetako bat. Arizmendi ikastolarako aukeratu zenean, hezkuntza Arizmendiarrietaren lanak adierazten zituen lankidetza, elkartasun eta garapen komunitarioko balioekin lotzeko nahia islatzen zen.

Hasieratik, Arizmendi Ikastolak erronka ugari izan zituen aurrez aurre, baliabide falta, agintari batzuen aurkakotasuna eta funtzionamendurako oinarri sendo bat eraikitzeko beharra barne. Hala ere, hezkuntza-komunitatearen konpromisoari eta guraso, irakasle eta boluntarioen laguntzari esker, ikastolak aurrera egin zuen eta erreferentziazko hezkuntza-erakunde bihurtu zen eskualdean.

Urteetan zehar, Arizmendi Ikastolak hazten eta garatzen jarraitu du, bere hezkuntza eskaintza zabalduz eta aldaketa sozial eta kulturaletara egokituz. Euskara eta euskal kultura sustatzeko konpromisoari eutsi dio, eta bikaintasun akademikoa eta berrikuntza pedagogikoa bilatu ditu. Gaur egun ere, ikastola funtsezko zutabea da euskal hezkuntzan, bai eta komunitateak duen garrantziaren eta etorkizun inklusiboago eta anitzago bat eraikitzeko konpromisoaren adibide ere.

Ikastolak 2005eko urriaren 2an Aretxabaletan ospatu zuen euskararen aldeko Kilometroak jaia.

## Kanpo estekak 
*  Arizmendi ikastolaren webgunea
Paulo Mendes da Rocha

**Paulo Mendes da Rocha** (Vitória, Espírito Santo, 1928 urriaren 25 &ndash; São Paulo, 2021eko maiatzaren 23a) brasildar arkitekto eta hirigilea izan zen.

Mendes da Rocha 1957 urtetik eraiki zituen lanak, ia denak Brasilen bertan. Eraikin gehienak konkretuzkoak (hormigoizkoak), laster eta merke eraikitzeko asmoarekin, "Brasildar Brutalismoa" delakoaren arkitektura mugimenduaren barnean. Hainbat kultura eraikin garrantzitsu egin zituen São Paulon, hiriaren biziberritzea bultztuz.

2000 urtean Mies van der Rohe Saria jaso zuen eta 2006an Pritzker Saria.

## Lan garrantzitsuak 
* 1957 : Gimnasioa Clube Atlético Paulistano-n, São Paulo, Brasil
* 1957 : Paulistano Basaulkia (Objektok berriz egina 2004an)
* 1969 : Brasilgo pabilioia 1970ko Erakusketan, Osaka, Japonia
* 1973 : Serra Dourada estadioa, Goiânia, Brasil
* 1987 : Forma altzari erakusgela, São Paulo, Brasil
* 1988 : Brasildar Eskultura Museoa (MUBE), São Paulo, Brasil
* 1989 : Arte Museoa, Campinas, Brasil
* 1998 : Poupatempo estatu-zerbitzuen eraikina, São Paulo, Brasil
* 1999 : FIESP Kultura Gunea, São Paulo, Brasil
* 2002 : Galeria Prestes Maia estaltzeko proiektua, São Paulo, Brasil

## Bibliografia 
* ARTIGAS, Rosa (org.). *Paulo Mendes da Rocha*. São Paulo: Cosac & Naify, 2000.
* PIÑON, Hélio; *Paulo Mendes da Rocha*; São Paulo: Romano Guerra Editora, 2002
* Spiro, Annette: "Paulo Mendes da Rocha. Works and Projects".
* Instructor profile
* CityMayors.com profile
* New York Times profile
* NPR profile
* Objekto

## Kanpo estekak
Newton

**Newton** hurrengoa izan daiteke:

* Sir Isaac Newton (1643-1726): ingeles zientzialari eta pentsalari ospetsua;
* Newton unitatea: Aurrekoaren omenez izendatutako NUSko unitatea;
* Newtonen legeak: Isaac Newtonek dinamikarako proposatutako hiru lege ospetsuak;
* Newton, Iowa estatuko hiria.
* Newton, Kansas estatuko hiria.
* Newton, Massachusetts estatuko hiria.
Transportes PESA

**Transportes PESA, S.A.**, **Pesa** izenez ezaguna, Euskal Herriko garraio konpainia bat da. 1955ean sortu zuten bi bazkidek, *Bilbo-Donostia* eta *Donostia-Baiona* lineak eskaintzen hasi zirelarik. Gaur egun, linea ugari ditu Euskal Herri osoan zehar, eta Gipuzkoako Lurraldebus eta Bizkaiko Bizkaibus zerbitzuen barruan dauden linea batzuk ustiatzen ditu.

## Kanpo estekak 
* Pesa
Perkusio instrumentu

eskuinera|thumb|300px|Tinbalak
**Perkusio instrumentuak** instrumentua joz soinua sortzen duten musika-tresnak dira. Perkusiozko musika tresnen artean, tinbalak, dunbalak, txalaparta, panderoa eta danborrak daude.
Bateria ere instrumentu bat da

## Banaketa 
Perkusiozko instrumentuak bi taldeetan banatuta daude:
* Altuera zehatzako instrumentuak. Nota identifikagarriak sortzen dituztenak, hots, bere soinu altuera zahatza dutenak dira.
* Altuera ez zehatzako instrumentuk. Nota ez identifikagarriak sortzen dituztenak.

## Instrumentuak 
## Kanpo estekak 
*  Perkusiozko musika tresnak
Microsoft Outlook

**Microsoft Outlook** agenda eta posta bezero funtzioak betetzen dituen Microsoften softwarea da. Microsoft Office bulegotik-suitean barneratuta dago.

Aplikazio independente bezala erabil daiteke, eta baita Microsoft Exchange Serverekin batera ere, erabiltzaile anitzentzako zerbitzuak eskaini asmoz.

Outlook Express posta elektronikoa, berri-taldeak eta informazio pertsonala kudeatzeko bertsio arina da, Internet Explorer nabigatzailearekin batera doan banatzen dena.

## Kanpo estekak
Pidgin (softwarea)

**Pidgin** (lehenago **Gaim**) bat-bateko mezularitza sistema ezberdinetan aritzeko balio duen aplikazio plataforma-anitza da. Onartzen dituen sistemen artean, hurrengoak aipa genitzake:
* AOL Instant Messenger (OSCAR erabiliz)
* DirectNet, pluginen bidez
* Gadu-Gadu
* ICQ (OSCAR erabiliz)
* Internet Relay Chat
* Jabber (XMPP)
* Lotus Sametime
* MSN Messenger
* Novell GroupWise
* OpenNAP
* QQ, pluginen bidez
* IMPS, pluginen bidez
* SILC
* Yahoo! Messenger
* Zephyr
* Session Initiation Protocol (SIP)

## Kanpo estekak
Blogak.com

**Blogak.com** bizpahiru urratsetan euskarazko blog bat sortzea ahalbidetzen duen blogak argitaratzeko sistema da. Bloga mantentzeko web ostalaria eta Zope edukiak kudeatzeko sisteman oinarritutako gunea eskaintzen ditu.

## Ikus, gainera 
* Euskal blogosfera

## Kanpo estekak 
*  blogak.com
Rudolf Clausius

**Rudolf Clausius** (Köslin, Prusia, 1822ko urtarrilaren 2 &ndash; Bonn, 1888ko abuztuaren 24) fisikari alemaniarra izan zen. Bere lanik garrantzitsuenak termodinamikaren inguruan egin zituen, arlo honen sortzaileetarikoa izan zelarik. 1850ean argitaratutako beroari buruzko lanak termodinamikaren lehenengo legearen eta bigarrenaren lehenetariko adierazpenak izan zituen. Geroago, 1865ean, entropia kontzeptua asmatu eta definitu zuen.
Erantzunik gabe

**Erantzunik gabe** Eraso! rock musika taldearen 1. diskoa da. 1999ean kaleratu zuten.

## Kantu zerrenda 
# Erantzunik Gabe
# Fede Faltsua
# Aldeginda
# Nork Mugitzen Gaitu?
# Gure Bizitza
# Bai, Zein Haiz
# Zein Gogorra
# Eskale Baten Memoriak
# Droga Merkea
# Tistura Barruan

## Kanpo estekak 
*  Eraso! taldearen webgunea
Oraina eta geroa

**Oraina eta geroa** Eraso! rock musika taldearen 2. diskoa da. 2001ean kaleratu zuten.

## Kantu zerrenda 
# Oraina eta Geroa
# Sasiak, Zainetan Hasiak
# Arauetara Kateaturik
# Ez da Bidea
# Arazoen Zergatia
# Oztopoak Gainditu
# Etorkin-zuna
# Ikusi eta Ikasi (Delirium Tremensen bertsioa)
# Mutu Bezain Gor Hago
# Joan Etorriak
# Zoriontasuna Salgai

## Kanpo estekak 
*  Eraso! taldearen webgunea
Grisez bustitako egunak

**Grisez bustitako egunak** Eraso! rock musika taldearen 3. diskoa da. 2003an kaleratu zuten.

## Kantu zerrenda 
# Gertaerak
# Ispilua Apurtu da
# Gizartearen Loak
# Otsoak Otsoari Laztan
# Ze Huts Garen
# Sistemaren Esklabu
# Ihes
# Altzairuzko Taupadak
# Gezia
# Alargun Beltzaren Besarkada
# Grisez Bustitako Egunak
+ Bideoklipa: Gertaerak

## Kanpo estekak 
*  Eraso! taldearen webgunea
Kontra

**Kontra** Eraso! rock musika taldearen 4. diskoa da. 2005ean kaleratu zuten.

## Kantu zerrenda 
# Aurrera
# Egunak
# Kontra
# Errebelazioa
# Laztanak/Oihuak
# Hitzik Esan Gabe
# Sosegu Eza
# Odola Ta Malkoak
# Haur Denborak
# Ilargia Egunez
# Belaunaldi Zauritua

## Kanpo estekak 
*  Eraso! taldearen webgunea
Kataluniako Sozialisten Alderdia

**Kataluniako Sozialisten Alderdia** (**PSC**) (katalanez, izen ofiziala, *Partit dels Socialistes de Catalunya*) PSOEren Kataluniako ordezkari den alderdi politikoa da. 1977an, PSOE eta Kataluniako beste alderdi nazionalista eta sozialisten bateratzearekin sortu zen alderdia. Idazkari nagusia Miquel Iceta da, Kataluniako parlamentaria.

## Kanpo estekak 
*  PSCren webgune ofiziala
Alberto Gorriz

**Alberto Gorriz** **Etxarte** *"Bixio"* (Irun, Gipuzkoa, 1958ko otsailaren 16a - ) Errealeko jokalari izan zen 1979ean hasi eta 1993a bitarte. Atzelari postuan jokatzen zuen eta Agustin Gajaterekin batera bikote gogoangarria osatu zuen. 599 partidu jokatu zituen taldearekin, 19 gol lortuz.

Lehen Mailan Errealarekin partidu gehien jokatu duen pertsona da, 461ekin.

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
Jean-Paul Marat

**Jean-Paul Marat** (Boudry, Neuchâtel kantonamendua, gaur egun Suitza, 1743ko maiatzaren 24a - Paris, 1793ko uztailaren 13a), jakobinoen klubeko lider garrantzitsuenetarikoa izan zen Robespierre politikoaren ondoren.

Oso erradikala izan zen eta prentsaren bitartez talde iraultzaile moderatuak kritikatu eta iraintzen zituen, iraultzaren traidoreak zirela esanez. Honez gain, herria girondarren aurka bortxakeriaz aritzera animatzen zuen. 1793an 23 girondar, gillotinan hiltzen ikusi zituen, baina ez zuen berak nahi zuen jakobinoen agintaldi diktatoriala ikusi, hori gertatu baino lehen Charlotte Corday girondar emakumeak hil baitzuen.

Hildakoan jakobino eta Frantziako iraultzaileen martiri bihurtu zen.
François-Noël Babeuf

**François-Noël Babeuf**, ezagunagoa **Gracchus Babeuf** izenez, (Saint-Quentin, Pikardia, 1760ko azaroaren 23a- Paris, 1797ko maiatzaren 27a) frantses iraultzailea izan zen, Marx eta Engelsen arabera komunismoaren aitzindaria. Frantziako Iraultzan parte hartze nabarmena izan zuen eta bereziki berdinzaletasunaren alde jardun zuen. Berdintsuen konjurazioa prestatu zuen, iraultza aurrera eraman eta bere ideiak gauzatzeko, baina salaketa baten ondorioz bere planak abian jarri baino lehen atxilotu eta 1797an exekutatu zuten.

## Berdinen manifestua, 1795 
≪Betidanik esan izan zaigu azalkeriaz: gizakiak berdinak dira; eta betidanik ezberdintasunik negargarriena gizasemeengan dago. (...) Guk hemendik aurrera berdinak bizi eta hil nahi dugu, halaxe jaio gara eta.

(...) Ez dugu "Gizakiaren Eskubideetan" idatzitako berdintasuna bakarrik nahi; gure artean nahi dugu, gure etxearen teilatupean. Hori lortzeko guztirako prest gaude. (...) Ondasunak banatzea eskatzen dugu (...) Kito jabetza indibiduala; lurra ez dadila inorena izan; haren emariak guztionak izango dira.

Gizakien artean ez dadila beste alderik egon adina eta sexua baino; guztiok dauzkagu behar eta gaitasun berdinak. Denontzat heziketa eta elikadura bera egon dadila. Lur eta aire bera dago denontzat. (...) Frantziako herria (...) aitortu eta aldarrikatu gurekin batera berdinen errepublika.≫

François-Noël Babeuf, "Berdinen manifestua", 1795

## Ikus, gainera 
* Frantziako Iraultza
* Sozialismoa
John Aldridge

**John William Aldridge** (Liverpool, Ingalaterra, 1958ko irailaren 18a - ) Errealeko jokalaria izan zen 1989an hasi eta 1991a bitartean. Aurrelari postuan jokatzen zuen. 75 partidu jokatu zituen taldearekin, 40 gol lortuz.

Errealak Liverpool FC taldetik fitxatu zuen, eta bera izan zen taldeak azken hamarkadetan izan zuen lehen jokalari atzerritarra.

Bestela, Irlandako futbol selekzio nazionalarekin aritu zen 1986tik 1996ra, 69 partida jokatuz eta 19 gol sartuz.

## Kanpo estekak 
* Jokalariaren informazioa Errealaren webgunean
Louis de Saint-Just

**Louise Antoine León Saint-Just** (Décize, Nièvre, Frantzia, 1767ko abuztuaren 25a - Paris, Frantzia, 1794ko uztailaren 28a) Frantziako Iraultzako protagonista izan zen. Politikari frantziar honek 1792an konbentzioan parte hartzeko hautatua izan zen jakobinoen ordezkari moduan. Erregearen ejekuzioaren alde bozkatu zuen eta Dantonen ejekuzioaren erantzule nagusia izan zen. 1794an konbentzioaren presidentea izendatu zuten, baina urte berean Thermidoren estatu kolpearen ondorioz Robespierrerekin batera izan zen gilotinatua.
Javier de Pedro

**Francisco Javier de Pedro Falque** (Logroño, Errioxa, Espainia, 1973ko abuztuaren 4a - ) Errealeko jokalari izan zen 1993an hasi eta 2004a bitarte. Ezker erdilari postuan jokatzen zuen. 325 partidu jokatu zituen taldearekin, 52 gol erdietsiz.

Errioxarra jaiotzez, hainbat urtez bizi izan da Antigua auzoan (Donostia).

## Kirol ibilbidea 
## Kanpo estekak