open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Errima

**Errima** baliabide erritmikoa da, poema bateko bi neurtitz edo bertso lerroren edo gehiagoren amaierako silaba bat edo gehiagoko fonemen arteko hoskidetasunari esaten zaio. Errima beti lerroaren bukaeran aurkitzen da. Hizkuntza askotan, bestalde, lerroaren amaieran doan hitza ren azentutik aurrerakoa izaten den hoskidetasuna da errima, esaterako, frantsesez eta espainieraz. Askorentzat errimak osatzen du bertsoaren alderdi teknikoen ardatza. Errimatuz ari bagara (nahiz eta errima guztiz aberatsa izan ez), bertsoa osatzen ari gara.

## Balio literarioa 
Errima, arestian aipatu dugun bezala, beti da sail berekoa eta errima-hitzen arteko kontsonantziari balio handia ematen zaio. Adibide bat jarriz, *burua* eta *ordua* hitzek errimatu egiten dute. Baina bien arteko hoskidetasuna ez da handiegia. Bi azken bokalek baino ez dute errimatzen eta ondorioz errima pobrea litzateke bi hitz horien artean osatzen dena. *Eliza*n eta *geriza*n hitzekin ere egin genezake errima. Baina kasu honetan elkarren arteko hoskidetasuna askoz ere beteagoa da. Atzizkian dira errima kide (an), baina baita aurreko kontsonantean (z), honen aurreko bokalean (i) eta hasierako bokalean ere (e). Gure artean, hoskidetasun maila izan da sarri errima txarra eta ona bereizteko irizpide bakarra. Adibidetzat hartu ditugun errimen kasuan, honelatsu:
::*Burua* / *Ordua* errima pobrea.
::*Elizan*/ *Gerizan* errima aberatsa.

## Errima motak 
Euskaltzaindiaren Literatura Hiztegian mota hauek aipatzen dira:

* Errima bera (a-a-a-a...)
* Errima parekatuak (a-a-b-b-c-c...)
* Errima gurutzatuak (a-b-a-b-c-d-c-d...)
* Errima besarkatuak (a-b-b-a-c-d-d-c )
* Aurreko guztien konbinazioak

## Errima bertsolaritzan 
Euskal bertsogintzan, hitz bera esanahi berarekin errepikatu (poto) gabe, zenbat eta hoskidetasun handiagoa izan, orduan eta aberatsagoa da errima.

## Errima hizkuntza desberdinetan 
* Gaztelaniaz: gazteleraz errima asonantea (bokalek besterik ez dute egiten errima) eta kontsonantea (kontsonanteak besterik ez, edota biek) bereizten dira.
* Frantsesez: errima emea (*-e* duena) eta arra (*-e* gabea) bereizten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Hitz errimatzaile.
Deron Williams

**Deron Michael Williams** (Parkersburg, Mendebaldeko Virginia, 1984ko ekainaren 26a) NBAko Utah Jazz taldean antolatzaile moduan aritzen den 191&nbsp;cm-ko saskibaloi jokalaria da.

## Rookie Urtea 
NBAra 2005an heldu zen urte horretako Draftean 3. postuan aukeratua izan eta gero, urte horretan Deronek lehia handia duen jokalariarekin, Chris Paul, ailegatu zen ere NBAra (4.postua).
Haien arteko norgehiakoak NBAan urtero ikusi daitezkeen gauzarik interesgarrienetarikoak dira.
Williamsek estreinaldiko urtea ordezko jokalaria izanda hasi zuen, baina pixkanaka aulkia utzi eta titular amaitu zuen. Urte horretan batezbeste, 10,8 puntu eta 4,5 asistentziakin bukatu zuen, zenbaki horiek rookie onenen bostekoan sartzeak ahalbidetu zuten.
Hurrengo urtetik aurrera Salt Lake Cityko Utah Jazzen liderra da.

## All-Star 
2006ean Houstonen egin zen All-star-ean "Rookie taldearekin" parte hartu zuen.(partidua galdu zuen 106 - 96)

2007ean Las Vegasen antolatu zen All-star-ean "Sophomore taldea" (2.urteko jokalariak) ordezkatu zuen (partida irabazi zuen 155 - 114).

2008an New Orleanseko Allstar-ean "Skills Challenge" lehiaketa irabazi zuen Chris Paul, Jason Kidd eta Dwyane Wade menderatuz eta lehiaketako marka hautsiz (25,5 segundo).

2010ean Dallaseko Allstar-ean lehen agerraldia egin zuen mendebaldeko konferentzia ordezkatuz. partidak errekor bat hautsi zuen, 100.000 ikusle baino gehiagoen aurrean jokatu zen, partida futbol amerikarreko Dallas Cowboys taldearen estadioan izan zen.
Slade

**Slade** 1966an sortutako Glam rock eta hard rock talde britaniarra da. Oso arrakastatsuak izan ziren 1970eko hamarkadaren hasieran eta famatuak nahita egindako akats ortografikoak zirela eta.

Erresuma Batuan oso ezaguna da euren *Merry Xmas Everybody* (1973) pop gabon-kanta eta oso arrakastatsua izan zen ere *Cum On Feel The Noize* abestia, gerora Quiet Riot taldeak ere ospetsu egin zuena.

## Diskografia 
* "Delighted To See You" (The N' Betweens izenpean, 1967)
* *Beginnings* (*Ambrose Slade* izenpean, 1969)
* *Play It Loud* (1970)
* *Slayed?* (1972)
* *Old New Borrowed and Blue* (1974)
* *Slade in Flame* (1974)
* ''Nobody's Fools* (1976)
* *Whatever Happened to Slade* (1977)
* *Return to Base* (1979)
* *We'll Bring the House Down* (1981)
* *Till Deaf Do Us Part* (1981)
* *The Amazing Kamikaze Syndrome* (1983)
* *Rogues Gallery* (1985)
* *Crackers - The Christmas Party Album* (1985)
* *You Boyz Make Big Noize* (1987)
* *Keep on Rockin''' (1994)

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgune ofiziala.
The Chieftains 4

***Chieftains 4*** edo *The Chieftains 4* 1973an The Chieftains irlandar folk musika taldeak kaleratutako diskoa. Honetan lehenbiziko aldiz Derek Bell harpajotzaileak parte hartu zuen, ordutik aurrera eta bere heriotza arte ezinbesteko taldekidea bilakatu zelarik. Disko honetan The Chieftains soinu modernoa hasiko da.

## Abestiak 
# "Drowsy Maggie" – 4:00
# "Morgan Magan" – 2:53
# "The Tip of the Whistle" – 2:57
# "Bucks of Oranmore" – 2:17
# "The Battle Of Aughrim" – 7:36
# "The Morning Dew" (Paddy Moloney) – 3:34
# "Carrickfergus (edo Do Bhi Bean Uasal)" – 2:49
# "Sláinte Bhreagh Hiulit (Hewlett)" – 2:34
# "Cherish The Ladies" – 2:29
# "Lord Mayo" – 2:44
# "Mná na hÉireann (Women of Ireland)" (Seán Ó Riada) – 3:33
# "O'Keefe's Slide /An Suisin Ban (The white blanket) / The Star Above The Garter / The Weaver's Slide" – 3:39

## Musikariak 
* Paddy Moloney – uilleann pipe, tin whistle
* Martin Fay – biolina
* Seán Potts – tin whistle
* Seán Keane - biolina
* Peadar Mercier -bodhran, hezurrak
* Derek Bell - harpa
* Michael Tubridy – txirula, kontzertina, tin whistle

## Aipamenak 
* Derek Bell harpajotzaileran ailegatzeak the Chieftains taldeari soinu berezi eta eztia eman zion.
* Seán Ó Riada musikariak konposatutako *Mná na hÉireann (Women of Ireland)* abestiaren geldotasun eta edertasuna 1975an Stanley Kubrick zuzendariaren *Barry Lyndon* filmeko soinu bandaren abesti nabarmena bilakatu zuen. 1996an Mike Oldfield musikariak bere Voyager diskoan berrargitaratu zuen.

## Kanpo estekak 
*  The Chieftains 4 diskoaren argibidea eta abestiak
NBAko Jokalari Baliotsuenaren Saria

**NBAko Jokalari Baliotsuenaren Saria** (jatorrizko hizkuntzan, ) NBAk 1956tik aurrera denboraldiko jokalari onenari ematen dion saria da. Sari honen izena Maurice Podoloff da, hain zuzun ere, NBAk izan zuen lehenengo lehendakariaren izena (1946-1963).
1980. urte arte, sariaren irabazlea jokalariek aukeratzen zuten, baina urte horretatik aurrera zeregin hori kazetarien eskuetan dago. 125 lagunek parte hartzen dute aukeraketan: NBAko taldea duen hiri bakoitzean 3 lagunek ematen dute botoa, eta gainerako 35 botoak NBAko analista eta adituenak dira. Kareem Abdul-Jabbar izan da orain arte sari gehien dituena; (6) ondoren Michael Jordan, Bill Russell (5) eta Wilt Chamberlain (4) datoz.

## Irabazleak 
## Palmaresa
#**Kareem Abdul-Jabbar** (Milwaukee Bucks 3 eta Los Angeles Lakers 3): 6 aldiz (1971, 1972, 1974, 1976, 1977, 1980).
#**Bill Russell** (Boston Celtics): 5 aldiz (1958, 1961, 1962, 1963, 1965). 
#**Michael Jordan** (Chicago Bulls): 5 aldiz (1988, 1991, 1992, 1996, 1998). 
#**Wilt Chamberlain** (Philadelphia Warriors 1 eta Philadelphia 76ers 3): 4 aldiz (1960, 1966, 1967, 1968).
#**LeBron James** (Cleveland Cavaliers 2 eta Miami Heat 2): 4 aldiz (2009, 2010, 2012, 2013).
#**Moses Malone** (Houston Rockets 2 eta Philadelphia 76ers 1): 3 aldiz (1979, 1982, 1983).
#**Larry Bird** (Boston Celtics): 3 aldiz (1984, 1985, 1986).
#**Magic Johnson** (Los Angeles Lakers): 3 aldiz (1987, 1989, 1990).
#**Nikola Jokić** (Denver Nuggets): 3 aldiz (2021, 2022, 2024).
#**Bob Pettit** (St. Louis Hawks): 2 aldiz (1956, 1959).
#**Karl Malone** (Utah Jazz): 2 aldiz (1997, 1998).
#**Tim Duncan** (San Antonio Spurs): 2 aldiz (2002, 2003).
#**Steve Nash** (Phoenix Suns): 2 aldiz (2005, 2006).
#**Stephen Curry** (Golden State Warriors): 2 aldiz (2015, 2016).
#**Giannis Antetokounmpo** (Milwaukee Bucks): 2 aldiz (2019, 2020).

## Argazki galeria

Bob Cousy NYWTS.jpg|Bob Cousy.
Wilt Chamberlain2.jpg|Wilt Chamberlain.
Kareem Abdul Jabbar crop.jpg|Kareem Abdul-Jabbar 
Jordan by Lipofsky 16577.jpg|Michael Jordan.
Tim duncan vs wizards 2009 cropped.jpg|Tim Duncan.
Dirk Nowitzki 2.jpg|Dirk Nowitzki 

## Ikus, gainera 
* ACB Ligako MVP Saria

## Kanpo estekak
Jason Williams

**Jason Chandler Williams** (Charleston, Mendebaldeko Virginia, 1975eko azaroaren 18a, - ) NBAn jokatzen duen antolatzailea da, 2008-2009 denboraldia erretiratua ibili eta gero, 2009-2010 denboraldian Orlando Magic talde floridarriarekin sinatu zuen.

NBAra heldu zen Sacramento Kings taldeak 1998ko Draft-ean 7.postuan aukeratu eta gero, urte horretako draftean, gaur egun bere taldekideak diren Vince Carter eta Rashad Lewis aukeratuak izan ziren, eta baita ere, Paul Pierce eta Dirk Nowitzki bezalako Jokalari ospetsuak.
Xalbador ikastetxea

**Xalbador ikastetxea** edo **Xalbador kolegioa** Kanbon (Lapurdi) dagoen ikastola da, Seaskaren barnean sortua, lehen maila ondorengo eta lizeo aurreko kolegio (*collège)* mailako ikasketak eskaintzen dituena. Ipar Euskal Herrian kolegio mailan euskarazko ikasketak ematen hasi zen lehen ikastetxea izan zen.

1969an sortu zen Seaska: hasieran, bakarrik haur txikientzako Lehen Hezkuntza eskaintzen zen, baina urtez urte eskaintza hori zabaltzen joan zen eta horrela 329 ikasle ziren Xalbador kolegioan  2016-2017 urterako, Bigarren Hezkuntzan.

2020an, Ipar Euskal Herri osoan ikasketetan eta harremanetan euskara erabiltzen zuten kolegioak lau hauek besterik ez ziren: Kanboko Xalbador, Larzabaleko Manex Erdozaintzi,  Ziburuko Piarres Larzabal eta Baionako Estitxu Robles kolegioak.

## Historia 
1983an sortu zen Iparraldeko Bigarren Hezkuntzako lehen kolegioa. *Nire Pentzea* etxea haren lehen egoitza izan zen. Komunitatearen (guraso, irakasle, herritar eta kanpoko laguntzaileak) boluntario lanari esker garatu zen.

2013an Kanboko egoitza eraberritu egin zuten.

## Helburuak 
Euskaraz ikastea lehen helburua da, eta ikasleak euskaldun herritar arduratsu eta parte-hartzaileak bihurtzea.

## Antolaketa 
2017-2018 ikasturteko datuak:
* 329 ikasle; horietarik 11 IEP egituran dira (Inklusiorako Egitura Pedagogikoa).
* 41 irakasle eta langile.

## Irakaskuntza 
Sei pedagogia-ildootan oinarritua da: 

* zentzua ematen duena, 
* ikasleen jarraipena segurtatzen duena, 
* proiektu bereziak sustatzen duen xedea, 
* ateraldiak, 
* pedagogia aktiboa, eta 
* eztabaida guneak eskaintzen dituzten pedagogiak jorratzen ditu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kanbo
* Ikastola
* Seaska

* Bernat Etxepare Lizeoa - Baiona
* Piarres Larzabal kolegioa - Ziburu
* Manex Erdozaintzi kolegioa - Larzabale
* Estitxu Robles kolegioa - Baiona
*Manex Goinetxe

## Kanpo estekak 
* Xalbador ikastetxearen webgunea
* Seaska
* Ikastolen Elkartea
*Xalbador kolegioa Euskaldun egunkariaren hemerotekako 16 albiste (1990-2003)
Melaza

**Melaza** (portugesetik *melaço*) azukre-kanaberaren eta, neurri txikiagoan, azukre-erremolatxaren eratorri likido lodia da. Azukrea erauzi ondoren upeletan geratzen den hondarretatik lortzen da.

Haren aspektua eztiarena da, baina beltz marroixka oso iluna da, ia-ia beltza. Zapore gozo arina dauka, erregalizaren antzekoa baina zapore mingots txiki batekin.

Elikaduraren ikuspuntutik melazak karbohidrato asko ditu, baita B multzoko bitaminak eta mineral ugari ere, gehien bat burdina, kobrea eta magnesioa. Ur-kantitate gutxi dauka.

Erremolatxatik eratorritako melaza ez da giza kontsumorako egokia, mingotsa baita. Mota hau esne behien eta abelgorrien elikaduran erabiltzen da.

Melazatik alkohol-mota asko lortu ahal dira (adibidez rona).

## Kanpo estekak 
* Molasses Information
Biota

**Biota** honakoa izan daiteke:
* Biota (ekologia): eskualde bateko landare eta animaliak
* Biota (taxonomia): taxonomiako superdomeinu bat, izaki bizidun guztiak hartzen dituena
* Biota (Zaragoza): Zaragozako udalerria
Biota (taxonomia)

Sailkapen zientifiko batzuetan, **Biota** edo **Vitae** izaki bizidun guztiak sailkatzen dituen superdomeinua da. Horregatik, batzuetan eztabaida sortzen da sailkapen hau nola zatitu behar den jakiteko, sarri biziaren definizioa bera aldatu eta doitu egiten baita. Bizi estralurtarra ere bertan sailkatu beharko litzateke, noizbait aurkituz gero. Oro har, bizi zelularra *Biota* superdomeinuaren barnean sartzen da beti. Bizi ez-zelularra aipatzen bada, *Biota* bitan zatitzen da: *Cytota* (bizi zelularra) eta *Acytota* (bizi ez-zelularra).

Historikoki, *Mineralia* ez zen edozer *Biota* zen.

## Ikus, gainera 
* Bizia
* Biota (ekologia)

## Kanpo estekak 
* Bizia (Systema Naturae 2000)
* Vitae (BioLib)
* Biota (Taxonomicon)
Ibarreta

**Ibarreta** Barakaldon eraikitzen ari den merkataritza-gunea da. 2009an eraikitzen hasi ziren, A-8 autobidean Ansio-Ibarreta izeneko gune berrian. Guztira 7.500 metro koadroko azalera izango du eta bertan Aldi supermerkatuaren Bizkaiko lehen denda zabalduko da.

Barakaldon eraikiko den laugarren merkataritza-gunea izango da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Aldi desembarca en Bizkaia*.
Mazedoniar Inperioa

**Mazedoniar Inperioa** (grezieraz Μακεδονία) Garai klasikoan gaur egungo Greziaren iparraldean sortu zen estatua izan zen. Epiroko Erresuma zuen mendebaldean eta Trazia ekialdean. K.a. V. mendean egonkortu zen eta K.a. IV. mendean Filipo II.arekin hedapen handia lortu zuen: Mazedonia Greziako potentzia nagusi bilakatu zen. Haren semea zen Alexandro Handiak garai hartan ezagutzen zen munduko lur gehienak konkistatu zituen, eta Greziako historiako Garai helenistikoa deritzonari hasiera eman zion.

## Historia 
K.a. VIII. mendean, Aliakmon ibaiaren inguruan bizi ziren mazedoniarrak ekialderantz joan ziren, Perdika I.a erregearen agindupean, lurraldearen batasuna lortzeko. Mazedoniako erreinua penintsulako barnealdera mugatzen zen, itsasaldea greziarren mendean baitzegoen. K.a. V. mendearen bukaeran, Arkelao erregeak (K.a. 413-399 bitartean errege) Pella hartu zuen Mazedoniako hiriburutzat. Mazedoniako erreinuaren urterik oparoenak Filipo II.aren (K.a. 359-336 bitartean errege) eta haren seme Alexandro Handia edo Alexandro III.aren (K.a. 336-323 bitartean errege) agintaldikoak izan ziren. Filipo II.aren garaian, Mazedonia Greziari nagusitu zitzaion, eta Alexandrok, persiarrak garaitu ondoren, Nilo eta Indus ibaietaraino iristen zen inperioa sortu zuen. Alexandro hil zenean, Mazedonia haren jeneralen artean banatu zen; haiek luze gabe elkarren aurka hasi ziren inperio osoaz jabetu nahian.

Mazedonia zen inperioaren erdigunea, eta gogor lehiatu ziren hura beretzen. Antipatros-ek (Alexandroren ordezkaria Europan) eta Kasandro haren semeak Mazedoniaren eta Greziaren gaineko aginpideari eutsi zioten, baina Kasandro K.a. 297an hil zenean, gerra zibila piztu zen. Demetrios I.a Poliortzetes erregearen sei urteko agintaldiaren ondoren (K.a. 294-288) anarkia hedatu zen berriro. K.a. 277. urtean, Antigonos II.a Gonotas-ek Mazedoniako erregetza hartu zuen, eta harekin K.a. 168ra arte etenik gabe iraun zuen *antigoniden* dinastia hasi zen. Filipo V.a eta Pertseo erregeen agintaldian, Mazedonia eta Erroma elkarren kontra borrokatu ziren (Mazedoniako gerrak: K.a. 216-205; K.a. 200-196; K.a. 172-168), eta Mazedonia atera zen galtzaile.

Erromaren mendean zegoela, lau errepublikatan banatu zen Mazedonia, hiriburutzat Tesalonika, Pella, Pelagonia eta Anfipolis zituztenak. K.a. II. mendean Erromako probintzia bilakatu zen Mazedonia, lau probintziek administrazio bana zutela. Orduan amaitu zen Mazedoniar Inperioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iberduero

**Iberduero** energia ekoiztu eta banatzen zuen euskal enpresa izan zen. Bilbon sortu zen 1944ko irailaren 30ean, "Sociedad General de Transportes Eléctricos Saltos del Duero" eta "Hidroeléctrica Ibérica" enpresek bat egitean. Azken hau 1901eko uztailaren 19an sortu zuen Juan Urrutiak Bilbon, 20 milioi pezetako kapitalarekin.

1991ean Iberduero eta Hidrolak bat egin eta Iberdrola sortu zuten.

## Ikus, gainera 
* Iberdrola

## Kanpo estekak 
*  Iberduerori buruzko aipamena Auñamendi entziklopedian.
Los Fueros Boulevard

**Los Fueros Boulevard** Barakaldon 2006an zabaldutako merkataritza-gunea da. Izena, ondoko Foruen kaletik hartu zuen, eta Barakaldo erdigunean dago, Herriko Plazatik gertu. Merkataritza-gunearekin batera 120 etxebizitza eraiki ziren.

Hasierako egitasmoaren arabera, denda eta jatetxeez gain, zinema aretoak eraikitzekoak ziren, baina guneko sustatzaileek aldatu egin zuten. Zabaldu zenetik arrakasta txikia izan du eta oraindik ere lokalen erdiak hutsik jarraitzen dute.

## Kanpo estekak 
*  Gunearen webgune ofiziala.
Erregaliz

**Makilgoxoa** edo **erregaliza** (*Glycyrrhiza glabra*) jatorriz Europa hegoaldekoa eta Asiako zenbait tokitakoa den zuhaixka lekaduna da. Euskarazko eta grezierazko hitzak osagai bertsuak ditu: *glukurrhiza*= *rhiza*, "sustrai" + *glyk*, "gozo".

Haren osagai bereizgarriena *glizirrizina* da eta azukre asko dauka (glukosa, sakarosa eta abar). Edulkoratzaile modura eta farmazian erabiltzen da, baita gozoki moduan ere.

thumb|ezkerrera|Makilgoxoak: murtxikatzeko erroak
Zurtoin zuzen adartsua du, eta hostoa ezpelaren itxurako orri txikiz osatua. Lorea sortan antolatua, hosto-oinaren gainaldean hazten dena eta kolorez arrosa du, eta fruitua leka egiturakoa. Berez ekialdean eta Europako hegoaldean hazten da, baina horietan bezalako klima ez den lurraldeetara ere ongi egokitzen da. Oso zain urrintsua du. Sortu eta hiru urtera, hostoak horitzen hasten zaizkionean, ateratzen da enborra. Gero zainak lehortzen uzten dira, eta edabe modura edo pastilak eginda hartzen da. Lasaigarria eta ultzerarentzat ona da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olympiacos BC

**Olympiacos Pireo B.C.** (), normalean **Olympiacos**, Euroliga eta A1 Ethniki txapelketetan parte hartzen duen Saskibaloi talde pireotarra da. Saskibaloiaz gain, beste zenbait kirol ere bultzatzen ditu, hala nola futbola, boxeoa, halterofilia, atletismoa, tiroa, igeriketa, bela, tenisa, mahai tenisa, boleibola eta waterpoloa.

## Palmaresa 
* Kontinente arteko Kopa
** Txapelduna (1): 2013
** Finalista (1): 1997
* Euroliga:
** Txapelduna (3): 1997, 2012, 2013
** Finalista (6): 1994, 1995, 2010, 2015, 2017, 2023
** Final Four (14): 1994, 1995, 1997, 1999, 2009, 2010, 2012, 2013, 2015, 2017, 2022, 2023, 2024, 2025
* Greziako Liga (15): 1949, 1960, 1976, 1978, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 2012, 2015, 2016, 2022, 2023, 2025
* Greziako Kopa (12): 1976, 1977, 1978, 1980, 1994, 1997, 2002, 2010, 2011, 2022, 2023, 2024
* Greziako Superkopa (4): 2022, 2023, 2024, 2025

## 2016-2017 denboraldiko taldea 
## Kanpo estekak
Renault

**Renault** automobilak eta bestelako ibilgailuak ekoizten dituen Frantziako enpresa bat da. Munduko automobil-industria talde nagusienetakoa osatzen du.

## Historia 
Renault auto enpresa Louis Renaultek sortu zuen 1898 urtean. Auto industrian aitzindaria izan zen Frantzian. Hastapenetan, bere taxiek arrakasta handia eduki zuten. Lehen Mundu Gerran zehar, Renaultek munizioa, hegazkinak eta auto militarrak fabrikatzen zituen baita ere. Parisko Renault taxiek soldaduak garraiatzeak garrantzi handia eduki zuen gerra urteetan zehar. Munduko bi gerren bitartean autoak ez ezik kamioiak, nekazaritzako makineria, eta hegazkinen motorrak ere ekoiztu zituen.

Renault enpresan munduko lehenenetariko langile matxinada burutu zen 1936 urtean; orduan, soldataren igoera, sindikatuen onarpena, opor ordainduaren eskubidea, hitzarmen kolektiboa eta lanaldiaren murrizketa, langabeziaren kontrako neurriak bezala lortu zituzten.
[thumb|ezkerrera|1956 [Renault 4CV]]
II. Munduko Gerran zehar, Renault lantegietan nazientzat materiala ekoiztu zuten. Horregatik Louis Renault atxilotu egin zuten 1944 urtean, Frantziak askatasuna lortu zuenean, eta kartzelan bertan hil zen. Frantziako gobernuak enpresa nazionalizatu egin zuten.

1979tik 1987ra arte, Renault *American Motors Corporation* enpresaren jabetza nagusia eduki zuen. Gero 1987an *Chrysler Corporation* enpresari saldu zion. 1986an Frantziako gobernuak pribatizazioa proposatu zuen. 1996rako partzialki pribatizazioa eginda zegoen. 2001eko urtarrilean, Renault etxeak industria dibisioa Volvo enpresari saldu zion.
1977tik 1985ra arte 1 Formulan eraikitzaileen lehiaketan aritu zen, bere motorretan turboa garatu eta erabiliz. Gainera, 2005ean eta 2006an 1 Formulako eraikitzaileen mundiala irabazi zuen.

Gaur egunean Renault enpresaren %15,7 gobernu Frantziaren esku dago da. Renault Nissan konpainiaren %44,4aren jabea da. Eta aldi berean Nissan Renault-en %15aren jabe da.

## Modeloak 
1960tik 1994ra arte autoaren modeloak zenbakiarekin identifikatzen ziren. Adibidez R-4, R-5, R-7, R-11, R-12 edo R-18.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Renault-en web gune ofiziala
Cucurbita pepo

***Cucurbita pepo*** kuien familiako udako landare bat da. Kuia espezie honen arbasoa Ameriketakoa da.

Espezie honek barietate ugari ditu, hala nola kuiatxoa.

## Irudiak 

Image:Winter Squash Cucurbita pepo 2000px.jpg|*Delicata* kuia
Image:PetitPanSquash.jpg|*Pâtisson* kuia
Image:Spaghetti Squash 700.jpg|Spaghetti kuia
Image:Cucurbita pepo var. styriaca03.jpg|var. *styriaca*

## Ikus, gainera 
* Kuiatxoa
* Kuia

## Kanpo estekak
Faktore abiotiko

[thumb|[Eguzkia lehen mailako energia-iturri bezala Lurreko bizitzarako.]]
**Faktore abiotikoak** inguruneko eragile fisiko eta kimikoak dira, organismoei eragiten dietenak. Faktore biotikoak ez direnei erreferentzia egiten die; hau da, izaki bizidunen parte ez dena edo hauen produktu ez dena. Biologia eta ekologia eremuan erabiltzen da. ,

Ekosistemen deskribapenean faktore abiotikoak eta biotikoak bereizten dira. Lehenengoa, biziduna ez dena da, osagai fisiko-kimikoak; bigarrenaren jatorria, aldiz, bizitzari erlazionatuta dago (osagai bizidunak). Era berean, osagai abiotikoek biotopoa osatzen dute eta biotikoek biozenosia. Gainera, izaki bizidunak agertu aurreko eboluzio fisiko-kimikoko faseei erreferentzia egitean, eboluzio abiotikoari (prebiotikoa) buruz hitz egiten da.

## Faktore abiotiko garrantzitsuenak 
### Lehorrekoak 
* Argia
* Hezetasuna
* Tenperatura

### Uretakoak 
* Argia
* Gazitasuna
* Uraren mugimendua
* Sakonera
* Tenperatura
* Oxigeno kantitatea

## Ikus, gainera 
* Faktore biotiko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txema Auzmendi

**Txema Auzmendi Larrarte** (Ordizia, Gipuzkoa, 1949ko urriaren 20a) jesuita eta kazetaria da. Euskalgintzan egin duen lanarengatik da ezaguna.

Kazetaritza lanei 1988an ekin zien. *Egunkaria Sortzen* taldeko bultzatzaileetariko bat izan zen eta *Euskaldunon Egunkariaren* sorreran hasiera–hasieratik parte hartu zuen.

## "Egunkaria" kasua 
Espainiako Auzitegi Nazionalak aginduta, *Euskaldunon Egunkaria* itxi zuen Guardia Zibilak 2003ko otsailaren 20an, eta jesuita euskalduna atxilotu eta 20 egun egin zituen preso. Azkenean, 2009ko abenduaren 15ean hasi zen epaiketa. Espainiako Auzitegi Nazionalak 2010eko apirilaren 12an absolbitu zuen Azurmendi, egunkari hartako Martxelo Otamendi, Iñaki Uria, Xabier Oleaga eta Joan Mari Torrealdai lankideekin batera.

## Ikus, gainera 
* Jesuita ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Txema Auzmendiren biografia, *Euskonews Gaztea* astekarian.
*  Biografia laburra, *Berria* egunkarian.
Bloke logiko

**Bloke logiko** adierazpenak adiera ezberidnak ditu:

* bloke logikoa, haur hezkuntzarako tresna didaktikoa, logika eta matematika oinarriak ikasteko;
* bloke logikoa, informatikako kontzeptu bat.
Los Hoyos

Los Hoyos hauetako bat izan daiteke:

* Los Hoyos, Portugaleteko auzoa.
* Los Hoyos, Villaverde Turtziozko auzoa.
Itsasoz haraindiko Frantzia

thumb|650x650px|Itsasoz haraindiko Frantzia.**Itsasoz haraindiko Frantzia** —maiz **DROM-COM** ('**) edo **DOM-TOM'* (*départements et territoires d'outre-mer'') deitua— Frantziak Europatik kanpo dituen lurraldeen multzoa da. Lurralde horiek hainbat estatus eta autonomia maila dituzte, eta horko biztanleek ordezkariak dituzte Frantziako Parlamentuan. Beraz, Europar Legebiltzarrerako hauteskundeetan ere bozka dezakete.

Herrialde hauek Europar Batasunarekiko harreman ezberdinak dituzte. Batez ere, eskualde ultraperiferikoak eta  itsasoz haraindiko herrialde eta lurraldeak izanez.

## Itsasoz haraindiko Frantziaren lurraldeak 
## Lurraldeak biztanlerik gabe 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Synthèse du site Vie-publique.fr
*  Changement Climatique et Biodiversité dans l’Outre-Mer Européen
*  Synthèse : biodiversité et conservation outre-mer (UICN, 2008)
* L'outre-mer, revue Pouvoirs, n°113, avril 2005
Patriarkatu

**Patriarkatua** aita edo gizonik zaharrena —hau da, patriarka— etxeko nagusitzat duen gizarte-sistema da. Gizonek dure nagusitasuna, emakumeen eta haurren gainetik. Esanahi orokorragoan, gizarte- edo kultura-sistemetan gizonek gobernua eta nagusitasuna edukitzea da patriarkatua; emakume eta gizonen arteko desberdintasuna handitzen duena.

## Feminismoan 
[thumb|«BORROKATU PATRIARKATUAREN AURKA»: [grafitia, Turingo kale batean (Italia).]]

Arlo feministan, *patriarkatu* terminoa —edo, batzuetan, *heteropatriarkatu*— erabiltzen da gizon eta emakumeen arteko botere-banaketa aipatzeko; alegia, gizonek lehentasuna duten egoera horiek aipatzeko: boto-eskubidea debekatzea, erregulazioa sexu askatasunaren aurkako delituetan, genero-indarkerian, seme-alaben legezko zaintzan, generoaren araberako moral bikoitzean, hizkuntzaren bidezko sexismoan, ikusezin egiteko mekanismoetan, ondorengotza lerroen erabakitzean (aitarengandik bakarrik datorren filiazioa eta aitaren abizena eramatea), oinordetza-eskubideetan, gizarte-harremanetako autonomia pertsonalean, saio publikoetan ―politiko zein erlijiozkoetan― parte hartzean eta, lanaren banaketa-sexualean oinarrituta, gizon eta emakume banaketako lanbideei estatusa ezartzean.

## Gizonezkoak patriarkatuan 
Teoriko batzuek, Michael Kimmel, Robert Connel eta Michael Kaufman kasurako, gizonezkoen rolari buruz idatzi dute. Topiko erabilienak hauek dira: maskulinitate hegemonikoa eta maskulinitate berriak, emakumeen askapenerako prozesuekin lotuta daudenak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Matriarkatu
* Heteropatriarkatu

## Kanpo estekak
Baztanaldea

**Baztanaldea** ([bas̻tanalðea]) Nafarroa Garaiko eta Iruñeko merindadeko iparmendebaldean dagoen eskualdea da. Lapurdirekin du muga iparraldean; Nafarroa Beherearekin ekialdean; Auñamendi eta Ultzamaldearekin hegoaldean eta Malerreka eta Bortzirirekin mendebaldean. 390,2 km²ko azalera du eta 8.713 biztanle, 2009ko INEren datuen arabera. Hiru udalerri hauek osatzen dute:
* Baztan
* Urdazubi
* Zugarramurdi

## Mapa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
CB Málaga

**Club Baloncesto Málaga, S.A.D.**, egun **Unicaja Málaga** dena, ACB Ligan eta Euroligan jokatzen duen saskibaloi talde profesional malagarra da.

Korać Kopa irabazi zuen 2001ean.

## 2019/20 denboraldiko taldea 
## Kanpo estekak
Euroligako Lauko Finaleko jokalari baliotsuena

**Euroligako Lauko Finaleko jokalari baliotsuena** izendatzen dute, sari gisa, Euroligako Lauko Finalean joko aparta egin duen saskibaloi jokalaria. Oro har, Euroligako talderik oneneko jokalari onenari ematen zaio sari hori. Europako saskibaloi profesionalean, banakako sari prestigiotsuena da.

## Denboraldi erregularreko jokalari baliotsuena 
## Top 16ko jokalari baliotsuena 
## Euroliga osoko jokalari baliotsuena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euroligaren webgunea
Euroligako MVPa

Zerrenda honek, azken urteetako Euroligako Jokalaririk Baliotsuenaren saria (*Most Valuable Player*) irabazi duten jokalariak biltzen ditu:

## Ikus, gainera 
* Euroliga

## Kanpo estekak 
*  Euroligaren webgune ofiziala.
Alphonso Ford Trophy

**Alphonso Ford Trophy** saria Euroliga denboraldiko saskiratzaile nagusiari ematen zaion saria da. Azken urteetan saria irabazi duten jokalariak, honakoak dira:

## Ikus, gainera 
* Euroliga

## Kanpo estekak 
*  Euroligaren webgune ofiziala.
BC Khimki

**BC Khimki** () Errusiako saskibaloi liga jokatzen duen saskibaloi talde profesionala da, Moskutik gertu dagoen Khimkin egoitza duena.

### 2014/2015 denboraldiko taldea 
## Kanpo estekak
Alaskan Independence Party

**Alaskan independence party**, Estatu Batuetako Alaska estatuko alderdi politiko bat da, estatuan erreferendum bat egin eta Alaskaren independentziaren aukera bertan egotea defendatzen duena. Bestalde, alderdiak, Konstituzioaren Alderdia eta Libertarioen Alderdiaren ideia antzekoak mantentzen ditu, armak edukitzeko eskubidea defendatuz, pribatizazioa, etxean ikasteko aukera, eta gobernuaren boterearen limitazioan.

Esana izan da alderdiko kide batzuk iraganean Alaskako estatuak Kanadarekin bat egiteko posibilitatearen alde agertu direla. Beste kide batzuk berriz aurka egongo ziren hau burutzearekin, baina alde egongo zirela Mendebaldeko Kanadako estatu independente batekin elkartzean (Yukon eta Ipar-Mendebaldeko Lurraldeek osatuta). Dena den, ez da inoiz alderdiko helburuen artean planteatua izan.

Politika nazionalean, Konstituzioaren Alderdiari afiliatua dago.

2009ko Maiatzean jasoriko datuen arabera, 13119 kide ditu alderdiak, estatuko hirugarren handiena izanik; Errepublikarrek 124892 kide dituzte eta Demokratek 75047.

## Kanpo estekak
Panathinaikos BC

**Panathinaikos BC** A1 Ethniki eta Euroliga jokatzen duen saskibaloi talde atenastarra da. Europako talde garrantzitsuenetariko bat da, izan ere, 6 Euroliga ditu, azkenengoa 2010-11 denboraldian irabazitakoa.

## Palmaresa 
* Kontinente arteko Kopa
** Txapelduna (1): 1996
* Euroliga:
** Txapelduna (6): 1996, 2000, 2002, 2007, 2009, 2011
** Finalista (1): 2001
** Final Four (11): 1994, 1995, 1996, 2000, 2001, 2002, 2005, 2007, 2009, 2011, 2012
* Greziako Liga (34): 1946, 1947, 1950, 1951, 1954, 1961, 1962, 1967, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1982, 1984, 1998, 1999, 2000, 2001, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2013, 2014.
* Greziako Kopa (15): 1979, 1982, 1983, 1986, 1993, 1996, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2012, 2013, 2014

## 2014-15 denboraldiko taldea 
}

}

}

}

 

### Jokalari opsetsuak 
 ‎
thumb|150px|Byron Scott

Fragiskos Alvertis, Liveris Andritsos, Nikolaos Boudouris, Nikolaos Chatzivrettas, Theofanis Christodoulou, Dimosthenis Dikoudis, Nikos Galis, Panagiotis Giannakis, Nikos Ikonomou, Agamemnon Ioannou, Giorgos Kalaitzis, Dimitrios Kokolakis, Georgios Kolokithas, Apostolos Kontos, John Korfas, Panagiotis Koronaios, Fedon Mattheou, Apostolos Nikolaidis, Lazaros Papadopoulos, Dimitris Papanikolaou, Konstantinos Patavoukas, Konstantinos Politis, David Stergakos, Kiriakos Vidas, Evangelos Vourtzoumis, Vassilis Spanoulis

Marcelo Nicola, Pepe Sánchez, Hugo Sconochini

Arijan Komazec, Nikola Prkačin, Dino Rađa, Stojan Vranković

John Amaechi

Tiit Sokk

Patrick Femerling, Sascha Hupmann, Michael Koch

Pat Burke

Oded Kattash

Ferdinando Gentile

Ramūnas Šiškauskas

Vlado Šćepanović

Dejan Bodiroga, Žarko Paspalj, Željko Rebrača, Dejan Tomašević, Miloš Vujanić

Sani Bečirovič, Jaka Lakovič

Ferran Martínez

İbrahim Kutluay

Alexander Wolkow

Antonio Davis, Tony Delk, Kenyon Jones, Darryl Middleton, Johnny Rogers, John Salley, Byron Scott, Dominique Wilkins

### Kendutako zenbakiak 
* 4 Fragiskos Alvertis (1990–2009, Hegalekoa)

## Kanpo estekak
Leinu (biologia)

**Leinua**, taxonomia biologikoan, organismoen sailkapenaren maila taxonomiko bat da. Maila hau familiaren eta generoaren artean dago.

Biologian **leinua** aukerako kategoria taxonomikoa da. Genero asko daukaten familiak antolatzeko erabiltzen da.
* Animalia
:Leinu: **-ini** (adibidez, Hominini)
:Azpileinu: **-ina** (adibidez, Hominina)

* Landareak, algaek, onddoak eta bakteriak
:Leinu: **-eae**
:Azpileinu: **-inae**

## Kanpo estekak
Obradoiro Clube de Amigos do Baloncesto

**Obradoiro Clube de Amigos do Baloncesto**, normalean **Río Natura Monbús**, ACB Liga jokatzen duen talde konpostelarra da. Talde ospetsua da batik bat, ACBan jokatzeko eskubidea lortu zuen moduagatik. Obradoirok 89/90. denboraldian Juver Murcia Taldearen kontra Igoera fasea jokatu zuen, Murtziakoek garaile atera ziren baina legez kontrako bostekoa jarri zutenez, Obradoirok Salaketa egin zuen eta ikerketa eta epaiketa ugarien ondorioz, azkenean 20 urte pasa eta gero, ACBak Obradoirori ACB plaza ematea erabaki zuen.
Obradoirok Santiago de Compostelan dagoen Fontes do Sar Pabilioan jokatzen ditu etxeko partidak.

## 2019-20 denboraldiko taldea 
## Kanpo estekak
Gerra Zibileko biktimak Nafarroan

[300px|thumb|[Iruñeko zitadela|Iruñeko gotorlekuko horma honetan hainbat gizabanako fusilatu zituzten.]]
**Gerra Zibileko biktimak Nafarroan**: Euskal Herrian Espainiako Gerra Zibila piztu zuen konspirazioak Nafarroan izan zuen zutabeetako bat, batez ere eskualdeko karlistek eta alderdi monarkikoak sustaturik. Nafarroan sortu berriak ziren falangistek ere aipagarriak dira egin zituzten hilketa eta errepresioan.

Altxatzeak erabateko arrakasta izan zuen Nafarroan, apenas aurkitu baitzuen erresistentziarik. Hala ere, aurkaritza eza horrek ez zuen galarazi ezkertiarren aurka errepresio gogorra abiaraztea eta gizabanako asko erailtzea.

Indarkeria horrek, batik bat, lurrik gabeko nekazarien ordezkari zen UGTren militanteen aurka egin zuen, Erriberan nagusiki.

Hilketa gehienak gerraren lehen hilabeteetan egin ziren, *terrore beroa*ren tarte batean, bide hauek erabiliz: epaiketarik gabeko hilketak, *paseo*ak, eta espetxetik ateratako presoen exekuzioak.

Biktima kopurua gehitu egin zuen Iruñetik hurbil zegoen San Cristobal gotorlekuak. Gotorleku hori Errepublikaren aldeko presoen espetxe bihurtu zen. Gatibuak oso egoera kaskarrean zeuzkaten, eta, 1938ko maiatzean izan zen ihes saio ospetsuaren ondorioz, asko hil ziren.

## Hilobi komunen zerrenda 
{{wikidata list
|sparql=SELECT ?item  WHERE {
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en". }
  ?item wdt:P31 wd:Q734271;
    wdt:P607 wd:Q10859;
    (wdt:P131*) wd:Q4018.
}
|section=
|sort=P131
|columns=label,P131,P625,P1120
|thumb=
|links=red
|min_section=
|wdedit=yes
}}

## Kanpo estekak 
* Sartaguda: Alargunen herria.
* Amaia Alvarez: «Malkoek bustita ireki dute Memoriaren Parkea. Milaka lagun bildu dira Sartagudan, frankismoak hildakoak gogoratzeko parkearen inaugurazioan», *Berria*, 2008-05-11.
* 1936an Nafarroan Fusilatuen, Erailen eta Desagertuen Senitartekoen Elkartea.
* Lau Haizetara Gogoan, genozidio frankistaren eta Estatu terrorismoaren biktimen elkarteen koordinakundea.
Konstruktibismoaren epistemologia

**Konstruktibismoaren epistemologia** edo **konstruktibismoa** pentsamendu filosofikoa da, zientziaren ezagutza zientzialariek eratua dela eta berez mundutik ez datorrela dioena. Hau da, konstruktibismoaren ikuspuntutik, gure irudipenak, gure ezagutzak eta haiek egituratzen dituzten kategoriak gizakien ulermenaren ekoizpenak besterik ez dira, ez dute errealitatea zehatz-mehatz islatzen. Hortaz, positibismoaren kontrakoa da, horrek argudiatzen baitu benetako ezagutza bakarra zentzumenen esperientziatik datorrela.

Konstruktibismoa, XX. mendearen erdialdean garatu arren, haren sustraiak lehengo filosofiatik datoz. Hala, Kantek, esaterako, adierazi zuen errealitatea ez dagoela behatzailetik kanpo, baizik eta adimenak berak sortzen duela nolabait.

Kontruktibismoak objektibismoa kritikatzen du, gizakiek kanpoko errealitatea (norberaren adimenetik kanpo dagoen errealitatea, hots) ezagutzea ez daukatelakoan. Izan ere, errealitatea gizakien pentsamendutik kanpo egon badago ere, haren gaineko ezagutza edo esanahia beti gizakien ekoizpena edo konstrukzioa da.

## Kanpo estekak
Konstruktibismo

**Konstruktibismoak** hainbat esanahi eduki ditzake:

# Konstruktibismoa filosofian eta epistemologian.
# Konstruktibismoa artean.
# Konstruktibismoa pedagogian.
Second Vermont Republic

thumb|SVR mugimendukoek erabiltzen duten bandera
**Second Vermont Republic** (SVR), Vermont Estatu Batuetatik independizatzea nahi duen taldea da, garai baten existitu zen Vermont-eko Errepublikara (1777-1791) itzuliaz.
Mugimendua Thomas Naylor-ek, Duke Unibertsitateko ekonomia irakasleak, hasi zuen *The Vermont Manifesto* liburua 2003an argitaratu zuenean.

2005ean, taldeak 125 kide zituen.

## Ikus, ere 
* Alaskan independence party

## Kanpo estekak
Artzape

Artzape Getariako (Gipuzkoa) herri aldizkaria da. Hilero argitaratzen da, euskaraz, eta Topagunea Euskara Elkarteen Federazioko bazkide da. 2009an, diru arazoek eraginda, aldizkaria harpidedunei bakarrik banatzen hasi ziren. Gainera, herritarren artean dirua biltzen aritu ziren, aldizkariaren zorra kitatzearren.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko aldizkarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Noticias de Gipuzkoa egunkariko albistea.
Danbolin aldizkaria

Danbolin aldizkaria Zestoako herri aldizkaria da. Hilabetero argitaratzen da eta Topagunea Euskara Elkarteen Federazioko bazkide da.

2005eko maiatzean, aldizkariaren 50. zenbakia kaleratzean, ospakizuna egin zuten Zestoarrekin.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko aldizkarien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Danbolin aldizkariaren bertsio elektronikoa.
Ikebana

lore apainketaren japoniar artea da.

Mendebaldeko kulturan ez bezala, non lore-sortak osatzean, kolorea den jarraibide nagusia, ikebana harago doa eta natura eta gizakia uztartzen saiatzen den bide edo *do* bat da. Ildo horretatik, loreez gainera, beste natura elementu ere biltzen dituen artea da, hala nola, adarrak, hostoak eta baita ere zenbaitetan ura eta harriak. Japoniar kultura eta pentsamoldearen erakusgarritzat hartu den artea da, kaligrafia, haiku eta tearen zeremonia bezala.

Ikebanaren sakontasuna ulertzeko Matsu Basho poeta japoniarraren hitz hauek jaso daitezke:

## Ikebanaren historia 
thumb|200px|**Ikebana** erakusgarri bat.
Budismoa Korea eta Txinatik sartu zen Japoniara VI. mendean eta, horrekin batera, *kuge* edo aldarean lore-eskaintzak egiteko ohitura ere heldu zen. Ono-No-Imoko izeneko apaiz budista bat ez zegoen pozik beste apaizek arduragabeki egiten zituztelako lore-eskaintzak Budaren aldarean. Horren aurrean, bera saiatu zen lore konposizio berriekin unibertso osoaren ikurra egiten. Bere diseinuetan, loreak eta adarrak gora begira (inoiz ere ez behera begira) zeuden eta hirunaka jartzen ziren zeru, gizaki eta lurraren arteko harreman harmoniatsuaren erakusgarri.

Apaizek lore konposizioak egiten jarraitu zuten mendez mende baina XV. mendearen amaiera arte ez dago jasota jarraibide edota diseinu berezirik. Garai hartan, Japoniak pizkunde artistiko mamitsu bat bizi izan zuen eta arkitektura tradizionala sortu zen, gaur ezagutzen dugun moduan, haiku poesia, *noh* antzerkia eta lorezaintza. Garai hartan ere ikebana eskola diferente hasi ziren sortzen, gerora bakoitza bere erara garatuz eta bere bidea eginez joan da lore konposizioak tradizionalagoak edo berritzaileagoak sorturik, estilo formalagoetatik informalagoetara.

Gaur egun ikebana mendebaldean asko zabaldu bada ere, loreak loreontzi batean jartzeko arau bilduma huts gisa hartzen da, ahalik eta dekorazio-efekturik politena sortzeko. Horrela, albo batera uzten dira diziplina zahar honen aberastasun, sakontasun eta nabardura guztiak. Hala ere, badira mendebaldean ikebana-elkarteak ikebanaren espiritua transmititzen dutenak. Nazioarteko Ikebana irabazi-asmorik gabeko kultur elkartea da ikebana zabaltzeko eta ezagutarazteko. Tokion egoitza duen elkarte hau 1956an sortu eta egun 60 herrialdetan baino gehiagotan dago eta, gutxi gorabehera, 8.500 pertsona batzen ditu tokian tokiko taldetan antolatuta. Elkarte honen eskutik besteak beste, ikebanari buruzko nazioarteko zein tokiko topaketa ugari antolatzen dira.

## Ikebana estiloak 
Eskola bakoitzak (Sogetsu, Ohara, Senshin Ikenobo etab.) berezko estiloa du, baina estilo klasiko batzuk eskola ugaritan ager daitezke, izen desberdinarekin.
 
* Estilo klasikoak
** *rikka* (立花)
** *seika* edo *shōka* (活花 ou 生花)
** *nageire* edo *cha-bana* (投げ入れ / 茶花)
* Estilo berriak
** *moribana* (盛り花)
*** *shizenka* (batzuetan *chizenka*) (自然花)
*** *jiyūka* (batzuetan *djyuka*) (自由花)
** *shinseika* (新生花)

## Kanpo estekak 
* Espacio Zen
* Bilbao Ikebana
Anadolu Efes S.K.

**Anadolu Efes Spor Kulübü**, lehen **Efes Pilsen**, saskibaloi talde istanbuldarra da. 1976an sortu zutenetik Turkiako talderik indartsuenetariko bat da Türkiye 1. Basketbol Ligian jokatzen duena. Bi aldiz irabazi du Euroliga.

## Palmaresa 
* **Euroliga:** 2021, 2022
* **Korać Kopa:** 1996
* **Turkiako Liga:** 1979, 1983, 1984, 1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 2002, 2003, 2004, 2005, 2009
* **Turkiako Kopa:** 1994, 1996, 1997, 1998, 2001, 2002, 2006, 2007, 2009
* **Lehendakari Kopa:** 1986, 1992, 1993, 1996, 1998, 2000, 2006
* **Saporta Kopa:** 1993 (Txapeldunordea)
* **Suproliga:** 2001 (Finalaurrekoak)

## 2014/2015 denboraldiko taldea 
## Kanpo estekak
Free State Project

**Free State Project** (Estatu Askearen Proiektua), liberal eta libertarioak New Hampshire estatura bizitzera joateko animatzen duen talde bat da, beraien helburu politiko eta ekonomikoak lortzeko beharrezkoa den indarra lortzeko.

## Kanpo estekak 
*  Egitasmoaren webgunea.
Valencia Basket Club

**Valencia Basket Club, S.A.D.** ACB Ligan parte hartzen duen saskibaloi taldea da, 1986. urtean Valentzia hirian sortu zen. Hiru aldiz irabazi du Eurocup txapelketa.

## Palmaresa 
### Espainian: 2 
* ACB Liga:
** Txapelduna (1): 2017
** Finalista (1): 2013
* Errege Kopa:
** Txapelduna (1): 1998
** Finalista (4): 2000, 2006, 2013, 2017
* Superkopa (1):
** Txapelduna (1): 2017
** Finalista (1): 2010
### Europan: 3 
* Eurocup:
** Txapelduna (3): 2003, 2010, 2014
** Finalista (2): 2012, 2017
* Europako Errekopa (0):
** Finalista (2): 1999, 2002

## 2019-2020 denboraldiko taldea 
## Kanpo estekak
Manta-arraia

**Manta-arraia** (*Mobula mobular*) animalien erreinuko izaki biziduna da. Myliobatidae familiako itsas arraina da, 5 m inguru luzea, 4 bat m zabala eta 1.000 kg har ditzakeena. Gorputza oso zabala eta zapala izaten du. Adar moduko bi luzakin ditu buruan, eta ahoa buruaren azpian du. Bizkarraldea beltza, arrea edo berdexka izan dezake, eta sabelaldea zuria du. Soinberak eta oskoldun txikiak jaten ditu batez ere.

## Bizilekua 
Manta-arraia mundu osoko itsaso epeletan bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ananas

***Ananas*** Bromeliaceae familiako landare genero bat da. Bere kide ezagunena *Ananas comosus* da, anana arrunta.

## Espezieak 
* *Ananas ananassoides* (Baker) L.B. Smith
* *Ananas bracteatus* (Lindley) Schultes f.
** b. var. *tricolor* (Bertoni) L.B. Smith
* *Ananas comosus* (Linnaeus) Merrill
** b. var. *variegatus* (E. Lowe) Moldenke
* *Ananas erectifolius*
* *Ananas fritzmuelleri* Camargo
* *Ananas lucidus* Miller
* *Ananas nanus* (L.B. Smith) L.B. Smith
* *Ananas parguazensis* Camargo & L.B. Smith
Flannery O'Connor

'''Mary Flannery O'Connor'* (Savannah, Georgia (AEB), 1925eko martxoaren 25a – Baldwin konderria, Georgia, 1964ko abuztuaren 3a), idazle estatubatuarra izan zen, ipuingintzan nabarmendu zena, Izan ere, 32 istorio labur idatzi zituen. "Hegoaldeko amerikar estilo gotikoa" izan zen berea.

Irlandar jatorrizko familia bateko kidea izan zen, eta erlijioa oso eragile garrantzitsua izan zen bere bizitzan eta bere lanean, katolikoa izanda. Bestela, bere bizitza markatu zuen eta gaztea izan zelarik heriotza ekarri zion gertaera nagusia lupus eritematoso sistemikoa izan zen, aitarengandik jasotako gaixotasuna hain zuzen ere.

## Bibliografia hautatua 
### Eleberriak 
* *Wise Blood*, 1952
* *The Violent Bear It Away*, 1960

### Ipuinak 
* *A Good Man is Hard to Find*, 1955 (*Ez da erraza gizon on bat aurkitzea*, Itziar Otegi. Elkar-Alberdania, 2009).
* *Everything That Rises Must Converge*, 1965
* *The Complete Stories*, 1971

### Beste batzuk 
* *Mystery and Manners: Occasional Prose*, 1969
* *The Habit of Being: Letters of Flannery O'Connor*, 1979
* *The Presence of Grace: and Other Book Reviews*, 1983
* *Flannery O'Connor: Collected Works'', 1988

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ingelesezko literatura
* Literatura amerikarra

## Kanpo loturak 
* "A Student's Guide to Flannery O'Connor"
* Literatura Unibertsala (EIZIE)
* Iñigo Astiz: "Irribarrearen errua oraindik ezabatu gabe", *Berria*, 2025/03/23.
Kíla

**Kíla** irlandar folk musika taldea da. Talde honen ezaugarri nabarmenena bere abesti batzuk irlanderaz abestuak izatean datza.

## Taldea 
Kíla taldea 1987an Dublin konderriko irlanderazko bigarren hezkuntza mailako Coláiste Eoin ikastetxean sortu zen. 1988an Kíla taldeak Alemaniako Bonn hirian ospatzen zen European Youth Music Festival musika jaialdian agertu zen unean Colm Ó Snodaigh kidea elkartu zitzaien.

Taldearen jatorrizko kideak hauek izan ziren: Rossa Ó Snodaigh, tin whistle eta hezurrak; Rónán Ó Snodaigh, bodhrán eta ahotsa; Eoin Dillon, Uileann pipes gaita; Karl Odlum, baxua; David Odlum, gitarra. Aldiz, gaur egun taldeki hauek ere gehitu zaizkio: Dee Armstrong, biolina; Lance Hogan, hainbat musika-tresna; Lance Hogan, hainbat musika-tresna.

## Kideak 
## Diskografia 
### Kíla bezala 
* ''Groovin'* (1991)
* *Handel's Fantasy* (1993)
* *Mind The Gap* (1995)
* *Tóg É Go Bog É* (1997)
* *Lemonade & Buns* (1999)
* *Monkey* (2002)
* *Luna Park* (2003)
* *Live in Dublin* (2004)
* *Gamblers' Ballet'' (2007)

### Bakar lanak 
* Tip Toe - Rónán Ó Snodaigh
* Tonnta Ró - Rónán Ó Snodaigh
* The Playdays - Rónán Ó Snodaigh
* The Third Twin - Eoin Dillon

## Ikus, gainera
* Irlandako musika

## Kanpo estekak 
* Kíla taldearen webgune ofiziala
Dekonstrukzio

**Dekonstrukzioa** filosofia garaikidearen metodo bat da, kontzeptuen bilakaera historikoa aztertzeko testuen analisia lehenesten duena. Filosofia, literatura edo bestelako testuak zorrotz aztertzen ditu, haien hutsuneak eta zentzu nahasketak azaleratzeko, adierazpen iradokiak eta adierazten ez dena ardatz edukita. Testuen azterketaz diharduen teoria postestrukturalista da dekonstrukzioa, 1960ko hamarraldian zabaldu zena.

Dekonstrukzioak frogatu nahi du testuen oinarriak berez konplexuak, ezegonkorrak edo ezinezkoak direla. Hau da, testuek esanahi kontraesankorrak eta bateraezinak dauzkate, eta interpretazio bat baino gehiago dituzte. Hortaz, interpretazioa ezin da puntu jakin batez harago joan. Derridak "aporia" deitu zion puntu horri. J. Hillis Millerrek honela deskribatu zuen dekonstrukzioa: 

Dekonstrukzio terminoa Heideggerrek erabili zuen lehendabiziz, baina Derridaren lanagatik bilakatu zen ohiko haren erabilpena.

## Jatorria eta helburua 
[thumb|150px|[Jacques Derridaren erretratua.]]

Dekonstrukzioaren aitzindari nagusia Jacques Derrida frantses filosofoa izan da, eta bere teoria batez ere literaturan nabarmendu den arren, filosofiako testuen azterketan eta historian, antropologian eta psikoanalisian ere erabili da.

Derridak Ferdinand de Saussurek azpimarratzen duen hizkuntza zeinuen arbitrariotasuna hartu zuen oinarri bere teoria zehazterakoan. Paradoxaren logika da teoria honen oinarria; horrek esan nahi du terminoetan berariazko kontraesana nabarmentzen dela, logika pentsamenduaren legeei kontra egiten diena dela esaten baita, eta paradoxa arrazoiaren kontrakoa baita. Ezaugarri hori dela eta, Derridaren teoriek beste filosofo askoren gaitzespena jaso dute, esanahiaren teoria zentzugabeak osatu dituelako haien ustez.

Dekonstrukzioak agerian utzi nahi ditu testuaren kontraesanak, egileak azaldu uste duenaren eta testuak benetan dionaren arteko kontraesanak; alde horretatik, dekonstrukzioaren xedea da egilearen asmoaren eta testuaren esanahiaren arteko kontraesana nabarmentzea. Horrela, dekonstrukzioaren jarraitzaileek ez dute testu baten behin-behineko interpretazio soil bat egiteko interesik, hizkuntzaren egitura tradizionalak deskonposatzeko baizik, bere elementuak askatasunez erabiltzeko, testua hizkuntzaren egitura tradizionaletatik askatu eta interpretazioak egiteko orduan mugarik ez edukitzeko moduan.

## Kanpo estekak 
*  "Deconstruction: Some Assumptions" (John Lyeren artikulua)
## Erreferentziak
Werner Heisenberg

**Werner Karl Heisenberg** (Würzburg, 1901eko abenduaren 5a – Munich, 1976ko otsailaren 1a) fisikari alemaniarra izan zen, mekanika kuantikoan nabarmendua, batez ere teoria kuantikoaren ziurgabetasunaren printzipioa ezartzeagatik. Halaber, fisika nuklearrean eta partikulen fisikan ere ekarpen handiak egin zituen.

Max Born eta Pascual Jordanekin batera mekanika kuantikoaren matrize-mekanika garatu zuen Heisenbergek 1925ean. Ziurgabetasunaren printzipioa 1927an plazaratu eta 1932an Nobel Saria irabazi zuen fisikan.