open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
10 East 40th Street

**10 East 40th Street** edo **Mercantile Building**, Ameriketako Estatu Batuetako New York hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 189 metro eta 48 solairu dauzka eta 1929an amaitu zuten eraikitzen. Art Déco estiloko arkitekturaren adibide bat da.

*Ludlow & Peabody* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikuntzari buruz Architecture Week aldizkariak argitaraturiko artikulua.
Mehmet Ali Ağca

**Mehmet Ali Ağca** (1958ko urtarrilaren 9a) 1981eko maiatzaren 13an Vatikanoko San Petriren plazan Joan Paulo II.a Aita Santuaren aurka atentatua egin zuen turkiarra da. Ali Ağcak Aita Santua larri zauritu zuen, baina ez zuen hura hiltzea lortu eta atxilotua izan zen. Ondorioz, Italiako Justiziak Aita Santua hiltzen saiatzeagatik bizi arteko espetxe zigorra ezarri zion. Urte batzuk geroago, Joan Paulo II.ak Ali Ağca espetxean bisitatu zuen eta barkamena eman zion.

2000eko ekainaren 13an Carlo Azeglio Ciampi Italiako presidenteak indultua eman zion, baina Turkiara estraditatu zuten zenbait auzi irekirik zituelako. 1970eko hamarkadan, Ali Ağca *Otso Grisak* talde ultraeskuindarreko kide izan zen eta ezkerreko militanteei egindako erasoengatik erantzun behar zuen. Turkiako Justiziak *Milliyet* ezkerreko egunkariaren Abdi Ipekci zuzendaria hiltzeagatik auzipetu zuen Ali Ağca.

2006ko urtarrilaren 12an aske utzi zuten, 25 urte preso egon ondoren, baina Turkiako Gorte Gorenak urtarrilaren 20an erabakia atzera bota zuen. Dena dela, 2010eko urtarrilaren 18an libre atera liteke.
900 North Michigan

**900 North Michigan**, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 265 metro eta 66 solairu dauzka eta 1989an amaitu zuten eraikitzen.

*Kohn Pederson Fox Associates HKS* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
1166 Avenue of the Americas

**1166 Building** (antzina **Marsh & McLennan Headquarters** edo **1166 Avenue of Americas** ere deitua), Ameriketako Estatu Batuetako New York hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 183 metro eta 44 solairu dauzka eta 1974an amaitu zuten eraikitzen.

*Skidmore, Owings & Merrill* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
Som (argipena)

**Som** hitzak hainbat adiera ditu:

## Diruak 
* Bigarren som uzbekistandarra, Uzbekistanen zirkulazioan dagoen dibisa.
* Som kirgizistandarra, Kirgizistanen zirkulazioan dagoen dibisa.
* Som uzbekistandarra, Uzbekistanen zirkulazioan zegoen dibisa.

## Ameriketako Estatu Batuetako toponimoak 
* SOM, "State of Michigan", ingelesezko laburdura.

## '''''' Indiako toponimoak 
* Som, Uttar Pradesh estatuko Hardoi barrutiko herrietako bat.

## Bestelakoak 
* SOM, Skidmore, Owings and Merrill, Chicagon egoitza duen arkitekto taldea.

## Ikus, gainera 
* Somoni, Tajikistanen zirkulazioan dagoen dibisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kintiliano

**Marko Fabio Kintiliano** (Calagurris —egungo Calahorra—, c. 35 - c. 100), jatorrian latinez *Marcus Fabius Quintilianus*, Antzinako Erromako baskoi erretoriko, pedagogo eta legegizona izan zen, ospetsua *Institutio Oratoria* erretorika-bilduma idatzi izateagatik. Erretorikan, klasizismoko estilo garbira itzultzea defendatu zuen, Zizeron eredutzat harturik.

Erroman kultura orokor handia ikasi zuen Remio Palemon eta Servilio Nonaino irakasle zituela literaturan, eta Domicio Afer elokuentzian. Hispaniara itzuli zen 61. urtean, Neronek Galba Tarraconense probintziako gobernadore izendatu zuenean. Zazpi urtez elokuentzia irakasle eta abokatu aritu zen. Elokuentziaren artearen endekapenari buruzko hitzaldi bat idatzi zuen, gaur egun galduta dagoena, bere postura ideologikoa erakusteko *(De causis corruptae eloquentiae)*, eta hil baino pixka bat lehenago bere obra nabarmenena argitaratu zuen: *De institutione oratoria*. Dominikano enperadorearen hilketarekin hil zen, 95. urtean.
 
Kintilianorentzat, ikastea gizakiak bere gain duen bertute naturala da, eta guztion eskura dago, bakar batzuei erreserbatua zegoela ziotenei aurre eginez. Adimenak guztiei egiten die onura; baina, beste edozer bezala, adimena ere prestatu eta landu beharrekoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tan Son Nhat nazioarteko aireportua

**Tan Son Nhat Nazioarteko Aireportua** (vietnameraz: Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất), (NAGE: SGN, NAZE: VVTS), Ho Chi Minh City hiriko aireportu nagusia da, eta 2008an 13 milioi bidaiari baino gehiagok erabili zuten.

Urtero milaka vietnamtarrek erabiltzen dute aireportua Saigon probintziako hondartzetara etorzeko.
## Hegaldiak 
* Air France (Bangkok, Paris-CDG)
* All Nippon Airways (Tokyo-Narita)
* Asiana Airlines (Séoul-Incheon)
* Cathay Pacific (Hong Kong)
* China Airlines (Taipei-Chiang Kai Shek)
* China Southern Airlines (Guangzhou, Wuhan)
* Dalavia Far East Airways (Khabarovsk)
* EVA Air (Taipei-Chiang Kai Shek)
* Garuda Indonesia (Jakarta, Singapour (liaison suspendue le 30/11/2009))
* Japan Airlines (Tokyo-Narita)
* Korean Air (Séoul-Incheon)
* Indochina Airlines (Hanoi, Hochiminh Ville, Danang)
* Lao Airlines (Vientiane)
* Lufthansa (Bangkok, Francfort)
* Malaysia Airlines (Kuala Lumpur)
* Northwest Airlines (Tokyo)
* Pacific Airlines (Danang, Hanoi, Kaohsiung, Taipei-Chiang Kai Shek, Nha Trang, Hue, Da Lat, Hai Phong, Buon Me Thuot, Singapour)
* Philippine Airlines (Manille)
* Qatar Airways (Doha)
* Jetstar Airways (Sydney, Darwin)
* Royal Brunei (Bandar Seri Begawan)
* Royal Khmer Airlines (Siem Reap)
* Shanghai Airlines (Shanghai-Pudong)
* Shenzhen Airlines (Shenzhen)
* Singapore Airlines (Singapour)
* Thai Airways International (Bangkok)
* Tiger Airways (Singapour)
* United Airlines (Hong Kong, San Francisco, Los Angeles)
* Uzbekistan Airways (Tashkent)
* Vietnam Airlines (Bangkok, Beijing, Buon Ma Thuot, Busan, Da Lat, Danang, Dong Hoi [depuis le 1er juillet 2009] Frankfourt, Fukuoka, Guangzhou, Hai Phong, Hanoi, Hong Kong, Hue, Kaohsiung, Kuala Lumpur, Melbourne, Moscou-Domodedovo, Nagoya, Nha Trang, Osaka-Kansai, Paris-Charles de Gaulle, Phnom Penh, Phu Quoc, Pleiku, Seoul-Incheon, Siem Reap, Singapore, Sydney, Taipei-Taoyuan, Tokyo-Narita, Tuy Hoa, Vientiane, Vinh)
* Vietnam Aviation Service Company (Ca Mau, Con Dao, Chu Lai, Qui Nhon)
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aireportuaren webgune ofiziala
William Kruskal

**William Henry "Bill" Kruskal** ( ahoskatua; New York, 1919ko urriaren 10 – Chicago, 2005eko apirilaren 21) estatistikari bat izan zen, ezaguna Kruskal-Wallis froga asmatzeagatik, Wilson Allen Wallis estatistikariarekin batera.
Abraham de Moivre

**Abraham de Moivre** (Vitry-le-François, Frantzia, 1667ko maiatzaren 26 – Londres, 1754ko azaroaren 27) matematikari frantses bat izan zen, ezaguna zenbaki konplexuak eta trigonometria lotzen dituen de Moivreren formula eta, probabilitate teorian, banaketa normala banaketa binomialaren limite gisa (edo de Moivre-Laplace teorema) deduzitzeagatik *The doctrine of chances* izenburuko bere liburuan.

## Biografia 
Abraham de Moivre Vitry-le-Françoisen jaio zen, Frantzian, 1667ko maiatzaren 26an. Aita Daniel de Moivre izan zuen, hezkuntzari balio handia ematen zion kirurgialaria. Gurasoak protestantean baziren ere, Abraham Vitryko kristau anaien eskola katolikoan hasi zen, garai hartan Frantzian zeuden erlijio tira-birekin oso tolerantea zen eskola.

11 urte besterik ez zituen gurasoek Sedango Akademia Protestantera bidali zutenean eta 4 urte eman zituen han, Jacques du Rondelekin, greziera ikasten. 1579an Henri-Robert de la Marcken alarguna zen Françoise de Bourbonek sortua zen akademia hau eta bertan ikasi zuen Abrahamek 1678 eta 1682 bitartean. Ondorengo bi urteetan zehar, Logika ikasi zuen Saumur-en eta, 1684an Collège de Harcourt-era joan zen. Jacques Ozanam-ekin ikasi zuen, baina ez dago titulu akademikorik lortu zuela frogatzen duen baieztapenik.

Ezaguna da De Moivre formula eta baita banaketa normalean eta probabilitatean egindako lanak ere. 1697an, Londreseko Royal Society-ren kide izendatu zuten eta Isaac Newton eta Edmund Halley-en laguna izan zen. Horrela esaten omen zuen lehenak matematikako galdera zenean:

De Moivrek probabilitatearen *The Doctrine of Chances* liburua argitaratu zuen eta, kalbinista zenez, 1685ean Fontainebleaukoak Nantesko Ediktua ezeztatu zuenean, bere jaioterritik irten behar izan zuen. Ia bizitza guztia Ingalaterran igaro zuen, bizitza txiroa, eta Slaughter's Coffee House-eko ohiko bezero zen, xakean jokatuz, diru pixka bat irabazteko aukera zuelarik han. James Dodson britaniar matematikariaren irakasle izan zen (1705–1757).
 
Londresen hil zen, St Martin-in-the-Fields-en lurperatua izan zelarik, nahiz eta geroago bere gorpua lekualdatua izan. Bitxia izan zen hil zen egunean hil egin behar zela aurreikusi zuenean. Egunero, aurreko gauean baino 15 minutu gehiago lo egiten zuela ohartzen joan zen eta 24 orduz lo egingo zuen egunean hilko zela kalkulatu zuen. 73 egun geroago izango zela iragarri zuen: 1754ko azaroaren 27an.

## Erreferentziak
Jean Reno

**Jean Reno** (1948ko uztailaren 30a, Casablanca, Maroko) frantziar zinema, telebista eta antzerkiko aktorea da. Berez espainiar jatorria du eta bere benetako izena **Juan Moreno Herrera** edo **Juan Moreno y Herrera Jiménez** da. Aktore gisa, bere ibilbidea frantziar filmetan lan eginez hazi zuen, horietako asko Luc Besson zuzendariaren zinemalanak zirelarik, zuzendari honen aginduetan bere ibilbide profesionalean garrantzi handia izan zuten bi filmetan agertu zen: *Le Grand Bleu* eta *Léon: The Professional*. Bere zinema-lan gehienak frantses nahiz ingelesez eginak daude, horretaz gain gaztelaniaz ere ederki mintzo da.

## Filmak eta telesailak 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Jean Reno: Cannes, Codes, eta... Bouillabaisse (*MPM* elkarrizketa) 
* Jean Reno (fan edo jarraitzaileen webgunea) 
* Le Cinéma de Jean Reno (fan edo jarraitzaileen webgunea) 
* Jean Renoren mundua - Le Monde de Jean Reno (
* Orrialde pertsonala myspace webgunean 
* Elkarrizketa AMCtv.com webgunean
Corral-Ipeñarrieta jauregia

**Corral-Ipeñarrieta jauregia** Gipuzkoako Urola Garaia eskualdeko Urretxu udalerrian dagoen jauregia da. Udalerri honetako Alde Zaharreko Iparragirre enparantzan kokatzen da.

## Historia 
Corral Ipeñarrieta jauregia Cristobal Ipeñarrietaren aginduz eraiki zuten XVII. mendean. 1892an udalak erosi zuen, Urretxuko udaletxea izan zedin. Goitik behera berreginda dago barrutik.

Tradizioak dioenez, Velazquez margolariak jauregi honetan hartu zuen ostatu Euskal Herrira etorri zen batean. Esamesak esames, Elisabet Borboikoa erreginaren ohorezko dama zenean ezagutu zuen Velazquezek Antonia Ipeñarrieta anderea, eta erretratu bat egin zion. Irudi hori Pradoko Museoan, Madrilen, dago egun.

## Egitura 
Kareharri arrosaz egindako etxea da, eta haitzurdin zuriz egindako bi armarri ageri ditu fatxada nagusian. Burdina forjatuzko balkoiak daude goiko bi solairuetan.

## Ikus gainera 
* Ipiñarrieta jauregia

## Iruditegia 

Irudi:Urretxu - Plaza Iparraguirre, Palacio Ipañarrieta-Corral (Ayuntamiento) 1.jpg|Eraikina.
Irudi:Urretxu - Plaza Iparraguirre, Palacio Ipañarrieta-Corral (Ayuntamiento) 2.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Urretxuko udaletxea1.jpg|Aurrealdea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Urretxuko Udalaren webgunea     
* Corral-Ipeñarrieta jauregiaren argibidea Urretxuko Udal webgunean irakurgai. 
* Corral-Ipeñarrieta jauregiaren argibidea Euskadiko Turismo webgunean irakurgai.
Parmako gazta

**Parmako gazta** (,  ahoskatua) Italiako gazta bat da. Bi eskualdetako gazten izenarekin osatutako izendapen ofiziala da, *Parmigianok* esan nahi du Parmakoa eta *Reggianok* Reggio Emilia eskualdekoa. Modena, Bolonia eta Mantua hiriak dira ekoizpen zentro nagusiak.

Gazta birrindua egiteko bereziki egokitzat jotzen den gazta mota da. Europako beste eskualde batzuetan ekoitzi izan dira antzeko gaztak, baina Parmigiano izena erabiltzea debekatu izan die Europako Batasunak.

Izendapen ofizialaren erakundeak harremanak izan ditu hainbatetan Euskal Herriko Idiazabal Jatorrizko Deitura Babestuarekin.

## Ikus, gainera
*Grana Padano

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Parmigiano-Reggiano gaztaren elkargoa  
* Caseificio Sociale Castellazzo   
* Parmigiano-Reggiano gazta bat nola ekoizten da - bideoa 
* Parmigiano-Reggiano gaztaren ekoizpen prozesuko argazkiak ikusgai
330 North Wabash

**330 North Wabash**, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 21 metro eta 47 solairu dauzka eta 1973an amaitu zuten eraikitzen.

*Ludwig Mies van der Rohe* arkitektoak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
One Magnificent Mile

**One Magnificent Mile**, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen erabilera anitzeko etxe orratz bat da. Guztira 205 metro eta 58 solairu dauzka eta 1983an amaitu zuten eraikitzen.

*Skidmore, Owings and Merrill* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa skyscraperpage.com webgunean.
Credit Lyonnais Building

**Calyon Building** edo **Credit Lyonnais Building**, Ameriketako Estatu Batuetako New York hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 186 metro eta 45 solairu dauzka eta 1964an amaitu zuten eraikitzen.

*Shreve, Lamb & Harmon Associates* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
Lake Point Tower

**Lake Point Tower**, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen etxebizitza etxe orratz bat da. Guztira 197 metro eta 70 solairu dauzka eta 1968an amaitu zuten eraikitzen.

*Schipporeit and Heinrich* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
New York Life Building

thumb|250px|eskuinera|Dorrearen goikaldearen ikuspegia.

**New York Life Building**, Ameriketako Estatu Batuetako New York hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 187 metro eta 40 solairu dauzka eta 1928an amaitu zuten eraikitzen.

*Cass Gilbert* arkitektoak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinari buruzko informazioa New York hiriko udalaren webgunean.
Marina City

**Marina City**, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen etxebizitza etxe orratz multzoa da. Bi dorreek 179 metro eta 61 solairu dauzkate eta 1964an amaitu zituzten eraikitzen.

Bertrand Goldberg arkitektoak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Marina Cityri buruzko argazkiak eta informazioa.
Citigroup Center

**Citigroup Center** Ameriketako Estatu Batuetako hainbat eraikinen izena da:

* Citigroup Center, New York hiriko etxe orratza.
* Citigroup Center, Chicago hiriko etxe orratza.
* Citigroup Center, Los Angeles hiriko etxe orratza.

## Ikus, gainera 
* Citigroup Centre
* Citicorp Center
Jauregiberri

**Jauregiberri** edo **Jauregibarri(a)** pertsona eta leku batzuetako izena da.

## Pertsona izenak 
* Jauregiberritarrak Zuberoako familia euskaltzale eta abertzalea da; ezagunenak:
** Clément (1895-1965)
** Jean (1880 - 1952)
** Madalena (1884 - 1977).
* Jauregiberri Donapaleukoa XIX. mendeko euskal olerkaria da.
* Jean Baptiste Jauregiberri Barkoxeko auzapeza izan zen 1954tik 1989ra.
* Jean Bernard Jauregiberri (1815 - 1887) Baionan jaiotako Itsas armadako goi-kargu eta politikaria da. Zenbait gerraontziri ere bere izena eman zaio.
* Francis Jauregiberri (1954 -) soziologoa da.
* Sandrine Jauregiberri (1973 -) emakumezkoen goi mailako errugbi jokalaria da.

## Leku izenak 
* Jauregibarria: Bizkaiko Zornotzako auzo eta parke bat.

## Beste grafiaz 
* Jaureguiberry: Uruguaiko Canelones departamenduko kostaldeko turismo-gune bat.

## Kanpo estekak
Palmolive Building

**Palmolive Building**, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 172 metro eta 37 solairu dauzka eta 1929an amaitu zuten eraikitzen.

*Holabird & Root* arkitekto taldeak diseinatu zuen Art Déco estiloan.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinari buruzko informazioa hiriko udalaren webgunean.
Solartekua jauregia

**Solartekua jauregia** Bizkaiko Markina-Xemein udalerriko Alde Zaharrean kokatzen den jauregia da. 1666an Lucas Longak eraikitako eraikuntza barrokoa da.

Jauregia erabat berritu zuten eta gaur egun jauregi hau Markina-Xemein udalerriko udaletxea da. Mugartegi Jauregia izenaz ere ezagutzen dena.

## Ezaugarriak 
Barroko erako eraikina da. Juan Jose Fernandez de Mugartegi Mañozcak aginduta eraiki zen, 1.666 urtean Berriatuatik Markinara bizi izatera etorri zena. Harlanduz eginda dago, eta beheko solairuko sarrera ateburuduna (dintelduna) da, frontoi oker eta banatu bat duelarik. Solairu noblean, berriz, ateburu gaineko hiru balkoiak eta Mugartegui-Laca eta Mañozca abizenen armarriak. Gorengo pisuan barandak ditu. Amaitzeko, erlaitz sendo batek eta teilatu hegal zabal batek burutzen dute eraikina.

Teilatu hegala hori handia da, eta kareharri landuz eginiko erlaitzak eusten dio (molduraz apainduta dago). Mendebaldeko aldean, bi balkoi ditu, aurrekoen antzekoak, eta gorengo solairuan, galeria bat nabarmentzen da (zirkuluerdiko hiru bao ditu). Atzeko aldean, lehen solairuaren parean, zubi bat zuen lehen, etxea eta lorategia lotzeko (egun, aparkalekua dago lorategiaren ordez). Lorategia izan zen leku horretan, garai hartako kiosko bat dago, lau angelukoa.

## Iruditegia 

Fitxategi:Markinako Solartekua jauregia Gauez.jpg
Fitxategi:Markina - Solartekua jauregia 002.jpg
Fitxategi:Markina - Solartekua jauregia 005.jpg
Fitxategi:Markina - Solartekua jauregia 012.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Solartekua jauregiari buruzko artikulua Hiru.com webgunean
The Pinnacle

**The Pinnacle** munduko eraikin askoren izena da:

* The Pinnacle, Txinako Guangzhou hiriko etxe orratza.
* The Pinnacle, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hiriko etxe orratza.
* The Pinnacle, Kanadako Vancouver hiriko etxe orratza.
* Londresko Bishopsgate Tower izendatzeko beste izen bat.
* The Pinnacle@Duxton, Singapurko etxagunea.
CNA Center

**CNA Center**, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 183 metro eta 44 solairu dauzka eta 1972an amaitu zuten eraikitzen.

*Graham, Anderson, Probst & White* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  CNA Centerren webgune ofiziala.
River Plaza

**River Plaza**, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen etxebizitza etxe orratz bat da. Guztira 160 metro eta 56 solairu dauzka eta 1977an amaitu zuten eraikitzen.

*Gordon & Levin* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
Chicago Mercantile Exchange Center

**Chicago Mercantile Exchange Center**, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen bulego etxe orratz multzoa da. Dorreek 158 metro eta 40 solairu dauzkate eta 1987an amaitu zuten eraikitzen.

*Fujikawa Johnson* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Dorreak 
## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa skyscraperpage.com webgunean.
The Columbian

**The Columbian**, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen etxebizitza etxe orratz bat da. Guztira 158 metro eta 47 solairu dauzka eta 2008an amaitu zuten eraikitzen.

1160 South Michigan etorbidean dago kokatua.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa skyscraperpage.com webgunean.
Montehermoso jauregia

**Montehermoso jauregia** —izen ofiziala— edo **Oihaneder jauregia** —etimologia aintzat hartuta, hainbat euskaltzalek darabilten izena— Arabako Gasteiz hiriko Alde Zaharrean dagoen jauregi bat da; zehatzago esanda, hiriko eremu garai eta antzinakoenean dago. Gaur egun kulturagune bat da.

## Historia 
1520-1524 artean Hortuño Ibáñez de Agirreren aginduz Pedro Etxaburu arkitektoak eraiki zuen. Ibáñez de Agirre delakoa Elisabet Katolikoaren testamendu beterazlea eta Joana Gaztelakoa eta Karlos I.a Espainiakoaren kontseilaria izan zen, Maria Eskibel Arratiarekin ezkondua zegoen. Agirretar leinu honek Gipuzkoako Aretxabaleta udalerriko Galartza auzoan zuen jatorria.

Gasteizen eraiki zuten aurreneko jauretxeetako bat da. Izena Nafarroako Oihanederra jauregitik datorkio; gero, euskal izen hori gaztelaniara itzuli zioten, *Montehermoso*.

Gasteizko Montehermoso jauregia XVI. mendean egin zuten, 1524ean hain zuzen ere, Ortuño Ibañez de Agirre gortesau ospetsuaren eta haren emazte Maria Eskibel Arratiaren aginduz. Garai batean, apezpikuen egoitza izan zen. Egun, ordea, ezer gutxi geratzen da antzinako eraikin hartatik.

## Eraikina 
Eraikinaren egungo fatxadak (XIX. mendean eraiki zuten) bi mailako oinplano angeluzuzena eta hiru solairuko dorreak ditu ertzetan. Gainera, 1997an jauregia eraberritzeko egindako lanen ondorioz, 1895ean eraikitako Gasteizko Ur Biltegi Zaharrarekin lur azpitik bat eginda dago egun. Zaharberritzea Roberto Ercilla arkitektoak egin zuen. Lorategi handiz inguratuta dago eta erabilera publikorako gune ugari ditu.

Bi eraikin horien bat-egiteari esker, eraikin historiko bat berreskuratu eta erakusketak zein ekitaldi handiak egiteko Montehermoso Kulturunea jaio zen. Ikastaroak, hitzaldiak, mintegiak eta emanaldiak egiteko aretoak ere baditu.

2014an bertan kokatu zuten Gasteizen euskararen alde lan egiten duen Oihaneder Euskararen Etxea.

## Iruditegia 

Irudi:Vitoria - Palacio de Montehermoso 11.jpg|Hegoaldeko aurpegia
Irudi:Vitoria - Palacio de Montehermoso 12.jpg|Hegoaldeko aurpegia
Irudi:Vitoria - Palacio de Montehermoso 15.jpg|Jauregiaren barnealdea
Irudi:Vitoria - Palacio de Montehermoso 1.jpg|Arrapal-tunela
Irudi:Vitoria - Palacio de Montehermoso 6.jpg|Oihanederra gunea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Soroborda, XIX. mendeko ur-biltegia Donostian
* Buskando, XIX. mendeko ur-biltegia Donostian
* Uliako Mintegietako parkea, Soroborda eta Buskando ur-biltegiak bere barruan dauzkan parkea Donostian
* Mendillorriko ur biltegia, Iruñeko ur-biltegiak, horietako bi 1895etik martxan dabiltzanak

## Kanpo estekak 
* Montehermoso kulturgunearen webgunea
* Montehermoso jauregia Euskadi.net webgunean
HADOPI legea

**Hadopi legea** edo **Sorkuntza eta Internet Legea**, era formalagoan *Interneten Sorkuntza babesteko eta Zabalkundea sustatzeko Legea* (frantsesez *Loi favorisant la diffusion et la protection de la création sur Internet*), Frantziako lege bat da, helburua internet arautzea eta kontrolatzea dena, copyrightaren urratzeak zigortzeko. **Oliviennes Legea** gisa ere ezagutzen da, legearen oinarritzat erabili den txostena landu duen Denis Olivennesen omenez. **Hiru abisuen legea** edota **erantzun mailakatuaren legea** ere esaten zaio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brody

**Brody** (ukraineraz *Броди*, polonieraz *Brody*, errusieraz *Броды*, yiddish בּראָד, translit. *Brod*) Ukrainako herria da, Lviveko oblastean dagoena. Brodyko raionaren zentro administratiboa da. Styr ibaiaren goiko haranean dago, Lvivetik 87 kilometro ipar-ekialdera. 2008an 23.665 biztanle zituen.

Brodyn elkartzen dira Druzhba eta Odessa-Brody oliobideak.
thumb|ezkerrera|200px|Brodyko hilerri judua
## Herritar ezagunak 
* Joseph Roth (1894-1939) austriar-hungariar idazlea

## Kanpo estekak 
*  Brodyren webgunea
Harald Cramér

**Harald Cramér** (Stockholm, 1893ko irailaren 25a – *ibidem*, 1985eko urriaren 5a) matematikari eta estatistikari nabarmen bat izan zen, ezaguna estatistika matematikoan egin zituen ekarpenengatik, hala nola Cramér-Rao bornea, Cramér-von Mises irizpidea eta Cramérren V.
Alfred Marshall

**Alfred Marshall** (Berdmondsey, Londres, 1842ko uztailaren 26 &ndash; Balliol Croft, Cambridge, 1924ko uztailaren 13) ekonomialari nabarmen bat izan zen, eskola neoklasikoaren sortzailea. Bere lan ospetsuena *Principles of Economics* izan zen, 1890. urtean plazaratu zena. Eragin handiko ekonomialaria izan zen eta bere ikasleen artean John Maynard Keynes eta Arthur Cecil Pigou ekonomialariak izan ziren.

thumb|ezkerrera|*Elements of economics of industry*, 1892
Mikelazulo kultur elkartea

**Mikelazulo kultur elkartea** Orereta-Errenteriako (Gipuzkoa) kultur elkartea da. 1995ean sortu zen. Egoitza eta taberna herriko Beheko kalean kokaturik dago. 

Izena hartzen du Andre Mariaren Jasokundearen elizaren dorrearen azpialdean dagoen Mikelazulo tunel edo arkutik.

## Izaera 
Elkarteko kideek horrela definitzen dituzte elkartearen helburu eta izaera:

*

## Kanpo estekak 
* Elkartearen gunea
* http://herrienastea-mikelazulo.blogspot.com/
* http://galeria-mikela.blogspot.com/
* https://web.archive.org/web/20130609142043/http://www.eztena.info/
* http://poesiauneak.blogspot.com/
Patxi Buldain

**Francisco Buldain Aldabe** (Iruñea, 1927 - Uharte, 2024ko urtarrilaren 21a) Euskal Herriko margolaria zen. Artista plastikoa zen. Abenturaz betetako bizitza izan zuen, polizoi Ameriketara joana, erbesteratua, Parisen pinturaren abangoardia ezagututakoa, eta goi mailako margolari izana. Frankismoa bukatu eta gero Euskal Herrira itzuli eta Uharten kokatu zuen tailerra. 2024 urtearen hasmentan, etxean erorikoa izan eta handik bi astera hil zen.

## Biografia 
Hark esaten du “ez dakit zergatik egin nintzen artista, beharbada beharrizanak bultzatuta. Umetan eskailerako hormetan egin nituen marrazkiak eta bizilagunak marrazki horiekin pozik egoten ziren”. 1948an Frantzian erbesteratu zen, gudarosteari uko egin ostean. Deigarri iruditu zitzaion nolakoa zen jendea; oso erromantikoa zen, ez zuen hitz egiten diruari buruz, eta guda ahaztu nahi zuen. Anarkisten artean egon zen eta haien gauza asko ikasi zituen; haren bizitza askeago izan zen harreman horiei esker.

Parisen bizi zen eta Manet, Cézanne, Matisseren jatorrizko lanak ikusi ahal zituen. Albert Camus eta Sartre ere ezagutu zituen. Ikasketa artistikoan hasi zen *Grande Chaumière Academia*n (Paris), eta han bertan eskegi zituen margolanak lehen aldiz. Picassoren *Academian* bertan erakusketa batean ere parte hartu zuen. 1969an Iruñean lehen erakusketa egin zuen baina ez zuen margolan bakar bat saldu. Bigarrenean, berriz, margolan batzuk saldu zituen. 1972an Frankismoaren bukaera oso hurbil zegoen, eta odol-deliturik ez zuenez, Uhartera etorri zen bizitzera.

1990eko hamarkadaren hasieran Patxi Buldainek bere lantegia Uharten jarri zuen, Arga ibaiaren ondoan. Lantegia baratze eta sagarrondoz inguratuta dago. Buldainek berak egin zuen eraikin hori eta “ Sagarrondoaren Monasterioa” izena jarri zion.

## Lana 
1955etik gaur egun arte, artistak bere sortzeko askatasun osoa eta bere esperimentaziorako grinak irudikatu ditu margolanetan, eskulturan, irarlanetan edo lan grafikoan. Buldainen lana bere irudimenean oinarritzen da. Azpimarratzen du “gauza bera aldi askotan egiteak nazkatu egiten nau”.

Epe honetan bere margolaritza etengabeko bilaketa izan da. “Ezin naiz geldirik geratu, ikertzen eta sortzen jarraitu beharra dago, pinturak berak forma berrietara narama” adierazi du artistak”. Horregatik, hainbat teknika eta material erabiltzen ditu:
* Oihal gaineko olioa
* Somierretan iltzatua
* Ohiko teknika
* Milaka puntu txikien bidezko teknika
* Haitzurdina, xafla, burdina, olioa
Egilearen hainbat lan: *La Parada*, *Mademoiselle de Huarte*, *Desnudo sentado*, *Femme de Ménage*, *Repos sur la Côte d´Azur*, *Sagrada Primavera*, *Ciencia Astronáutica*, *Perfil* eta *La Marcha*.

## Uharte Buldain Fundazioa 
Bere lanak Paris, Granada eta Nafarroako museoetan daude ikusgai. Beste batzuk munduan barreiaturik daude, bilduma pribatuetan. Gainera, Uharte Buldain Fundazioa 2003ko sortu zen Uharteko Udalaren eta Buldainen familiaren erabakiaren bidez. Zoritxarrez, 2012an egitasmo hori bertan behera geratu zen eta ondotik bere lanek ez daude inon ikusgai. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikelazulo

**Mikelazulo**, Gipuzkoako Errenteria udalerrian dagoen arku edo tunel bat da. Gaur egun, udalerriaren ikurretako bat da. Andre Mariaren Jasokundearen elizaren dorrearen azpialdean dago. Aspaldiko harresiko Mikelazulo atea alboan zegoen.

Antzinako mapan ikus daitekeenez, harresia ibaia eta itsasoarekin babestuta zegoen, eta lurretik zetozen erasoetatik defendatzeko lau dorretxe zeuzkan: Torrekua, Morrontxo, Zubiaurre jauregia, eta Mikelazulo atea.

Marea goian zegoenean Mikelazulo ateraino heltzen zen itsasoa garai haietan. Biteri kalea eta Niessen aldea padura eta itsas-eremuak ziren. Ia Madalena ermitaraino heltzen zen itsasoa. Gaur eguneko Madalen kalean zeuden harresitik kanpo bizi ziren arrantzale pobreen etxeak, bertaraino heltzen zen itsasoa.
[alt=|erdian|thumb|500x500px|[Errenteria itsas bazterra zen. Itsasoa gaur egungo Madalena kaleraino eta Madalena basilikaraino heltzen zen, harresitik kanpo.]]

## Ikus gainera 
* Mikelazulo kultur elkartea

## Kanpo estekak 
* Mikelazulo, Errenteriako Udala
Laginketa (estatistika)

Estatistikan, **laginketa** populazio bat aztertzeko lagina jasotzeko prozesuari deritzo. Laginketaren helburua lagina modu egoki eta eraginkorrenean aukeratzea da, populazioa fidagarritasunez islatzearren. Adibidez, hauteskunde bateko emaitzen inguruan inkesta bat antolatzeko, laginketak inkestatu beharreko pertsona kopurua zehaztea eta pertsona hauek nola aukeratu behar diren erabakitzea barne hartzen ditu, besteak beste.

## Laginketa-prozesua 
Laginketa-prozesuan aldi ezberdinak bereizten dira:

* helburu den populazioaren definizio zehatza;
* jaso beharreko aldagaien definizioa;
* populazioko elementuak aukeratzeko metodoa edo laginketa-metodoa erabakitzea;
* aukeratu beharreko elementu kopurua finkatzea, populazioko parametroak errore eta konfiantza-maila jakin batez zenbatesteko;
* datu bilketa antolatu, burutu eta kontrolatzea.

## Laginak aukeratzeko metodoak 
thumb|120x120px|Laginketa aleatorio sinplea

### Laginketa aleatorioak 
#### Laginketa aleatorio sinplea 
Laginak aukeratzeko metodoen artean, aleatorioak emaitzarik zehatzenak erakusten dituzte. Laginketa aleatorio sinplea metodo ezagunena da eta elementu asko ez daudenean erabiltzen da. Metodo honek zenbaki aleatoriozko taulak edo programa informatikoak erabiltzen ditu.
thumb|120x120px|Laginketa sistematikoa

#### Laginketa sistematikoa 
Laginketa sistematikokak elementuen aukeratzea errazten du gorapen-koefizientea (populazioko elementu-kopuruaren eta lagineko elementu-kopuruen arteko zatidura) erabiliz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Anjeles Iztueta Azkue

## Kanpo estekak
Corrado Gini

**Corrado Gini** (Motta di Livenza, Veneto, 1884ko maiatzaren 23 – Erroma, 1965eko martxoaren 13) estatistikari, ekonomialari eta demografo italiar bat izan zen, ezaguna errenta banaketaren ezberdintasuna neurtzen duen Giniren koefizientea asmatzeagatik. Estatistika arloan, hainbat kargu administratibo bete eta unibertsitatean irakaslea izan zen. 80 liburu eta 1000 bat artikulu idatzi zituen bere bizitzan zehar. Orobat, *Genus* eta *Metron* aldizkarien sortzailea ere izan zen.
Eponimo

**Eponimo**a pertsona-izen bati erreferentzia eginez izendatzen den toki, gauza edo kontzeptu bat da. Adibidez:

* Down sindromea, sindromea lehen aldiz deskribatu zuen John Down medikuaren aipamena eginez;
* Alzheimer gaixotasuna,
* Ohma, Georg Simon Ohmen omenez,
* Filipinak, Filipe II.Espainiakoarentzako eskaintzetan.

## Kanpo estekak
LaSalle-Wacker Building

**LaSalle-Wacker Building**, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 156 metro eta 41 solairu dauzka eta 1930ean amaitu zuten eraikitzen.

*Holabird and Root * arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
Montgolfier anaiak

thumb|Joseph-Michel Montgolfier
thumb|Jacques-Étienne Montgolfier
**Joseph-Michel Montgolfier** (Annonay, Frantzia, 1740ko abuztuaren 26a - Balaruc les Bains, id., 1810eko ekainaren 26a) eta **Jacques-Étienne Montgolfier** (id., 1745eko urtarrilaren 6a - Serrières, Frantzia, 1799ko abuztuaren 2a) frantziar industriagizon eta asmatzaile ziren. Baloi aerostatikoaren sortzailetzat hartzen dira, zenbait historialarik asmakizun horren benetako sortzailea Bartolomeu Lourenço de Gusmão izan zela badiote ere.

## Bizitza 
thumb|ezkerrera|Montgolfier anaien saiakera
thumb

Joseph-Michel eta Jacques-Étienneren aita paper fabrika baten jabea zen eta, paperezko poltsak su gainean buruz behera jarriz jolasean zebiltzala, aire beroak poltsa gorantz igotzen zela ohartu ziren; puxika handiagoekin egin zuten proba, bai eta material arinagoekin ere. 1782an, zeta eta lihoarekin ari ziren probak egiten.

1782an, 18 m³-ko aire beroz betetako zetaz eginiko poltsa bat jaurti zuten eta 250 m igo zen airean.

1783ko ekainaren 4an, jendaurreko lehen erakustaldia egin zuten: lihozko poltsa esferiko bat estali zuten paperez: 11 m-ko diametroa zuen, 800 m³ eta 226&nbsp;kg-ko pisua. Aire beroz beteta zegoen: 2&nbsp;km-ko hegaldia egin zuen hamar minutuan eta 1.600 eta 2.000 metroko garaierara iritsi zen.

Hurrengo saiakeretan, lehen izaki bizidunak bidali zituzten lotuta zeraman saskian, ardi bat, ahatea eta oilo bar, altuerak eragin zitzakeen ondorioak aztertu ahal izateko. Versaillesen egin zen proba hura, Luis XVI.a Frantziakoa erregearen aurrean, gizakiekin proba egiteko onespena eskatu nahi baitzioten. Urriaren 15aren inguruan izan zen eta 26 m-ko garaiera lortu zuten.

1783ko azaroaren 21ean, Pilâtre de Rozier eta Marquis d'Arlandes izan ziren airezko hegaldia tripulatuko zuten lehen gizakiak. 25 minutuan aritu ziren hegan 100 m-ko garaieran Paris gainean. Bederatzi bat kilometroko distantzia egin zuten. Baloi mota horri *montgolfière* deitu zitzaion.

Hortik aurrera hegaldiak ugaritzen joan ziren eta, 1785eko urtarrilaren 7an, Jean Pierre Blanchard eta John Jeffriesek Mantxako kanala igaro zuten.

Berehala, hidrogenozko baloiek ordezkatu zituzten aire beroko baloiak eta, 1960 arte, ez ziren itzuli, Raven enpresak nylonez Montgolfière puxikaren diseinu klasikoaren segurtasuna hobetu eta erregai propanoa erabili zuenean.

## Kanpo estekak
One Superior Place

**One Superior Place**, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen etxebizitza etxe orratz bat da. Guztira 153 metro eta 52 solairu dauzka eta 1999an amaitu zuten eraikitzen.

*Loewenberg + Associates* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa skyscraperpage.com webgunean.
One Canada Square

thumb|200px|eskuinera|Dorrearen ikuspegia.

**One Canada Square**, Ingalaterrako Londres hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 235 metro eta 50 solairu dauzka eta 1991ean amaitu zuten eraikitzen.

*César Pelli* arkitekto argentinarrak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Canary Wharf
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren webgune ofiziala.
8 Canada Square

thumb|200px|eskuinera|Dorrearen ikuspegia.

**8 Canada Square** edo **HSBC Tower** Ingalaterrako Londres hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 200 metro eta 42 solairu ditu eta 2002an amaitu zuten eraikitzen.

*Foster and Partners* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Canary Wharf
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa skyscrapernews.com webgunean.
Tower 42

thumb|200px|eskuinera|Dorrearen ikuspegia.

**Tower 42**, Ingalaterrako Londres hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 183 metro eta 43 solairu dauzka eta 1980an amaitu zuten eraikitzen.

*Richard Seifert* arkitektoak diseinatu zuen.

1993ko apirilaren 24an Behin-behineko Irlandako Armada Errepublikarraren atentatuak kalte material handiak eragin zituen eraikinean.

## Ikus, gainera 
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa skyscrapernews.com webgunean.
30 St Mary Axe

thumb|200px|eskuinera|Dorrearen ikuspegia inguruan Cityko eraikin baxuagoak dituela.

**30 St Mary Axe** edo **The Gherkin**, Ingalaterrako Londres hirian dagoen bulego etxe orratz bat da, City of London eremuan. Guztira 180 metro eta 40 solairu dauzka eta 2003an amaitu zuten eraikitzen.

*Foster and Partners* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Maizterrak 
2015eko urtarriletik aurrera, eraikinaren okupatzaileen artean honako hauek daude:

* Standard Life
* Regus
* ION Trading
* Kirkland & Ellis
* Hunton & Williams
* Falcon Group
* Swiss Re
* Lab49
* Algotechs
* Webscaparate UK

Gainera, gunean saltoki eta jatetxeak daude, hala nola, The Sterling eta Bridge's Newsagent.

## Ikus, gainera 
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren webgune ofiziala.
Lobiano jauregia

**Lobiano jauregia** Bizkaiko Ermua udalerrian dagoen jauregia da.

## Historia 
XVI. mendean On Frantzisko Lobianoren ekimenez eraikia izan zen. Ez bairik gabe, Bizkaian, errenazimendu garaiak utzitako altxorretako bat da.

## Eraikina 
Oin laukizuzena du eta harlanduz eraikia dago. Bi solairuko garaiera du. Bere aurrealdean Orbe eta Larreategi sendien armarri barrokoak ikus daitezke.

Ermuko eraikinik zaharrenetako bat da, gaur egun jauregi hau zaharberritze lanetan dago, erabilera publikorako eta kultur etxe gisa berreskuratzeko asmoz.

## Iruditegia 

Irudi:Palacio Lobiano 1.JPG|Lobiano jauregiaren aurrealdea
Irudi:Palacio Lobiano 2.JPG|Lobiano jauregia
Irudi:Palacio Lobiano 3.JPG|Lobiano jauregia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lobiano jauregia Ermuko Udal webgunean
Conan O'Brien

'''Conan O'Brien'* (1963ko apirilaren 18a) estatubatuar telebistako aurkezle eta komediante ospetsua da, nagusiki 1993 eta 2009 urteen artean egunero gauez emititu ohi zen *Late Night with Conan O'Brien'' ("Gaueko Ordu Txikietan Conan O'Brienekin") saioaren aurkezlea izateagatik bere herrialdean oso ospetsu egin da. O'Brienek Jay Lenoren *The Tonight Show* (Estatu Batuetako garaiko *late-night* motako gaueko telebista saio ikusiena zena) saioa ordezkatzen du.

## Biografia 
### Haurtzaroa 
Conan O'Brien Massachusetts estatuko Brookline udalerrian jaio zen (Boston hiriko auzunea). Irlandar jatorriko familia batetik dator, *Late Night* saioko atal batean O'Brienek Kerry konderrira joateko bidaia ordaindu zuen, berak zioenez bere arbasoak konderri hartakoak baitziren. Sei seme-alabetatik hirugarrena da (bi alaba eta lau seme). Bere aita Thomas O'Brien doktorea zen, ''Brigham and Women's'' ospitaleko ikerkuntzarako medikua eta Harvardeko medikuntza eskolako irakaslea, gaisotasun kutsakorretan espezializatua. Aldiz, bere ama Ruth O'Brien (jaiotze edo ezkongabeko abizena: Reardon), Bostongo *Ropes & Gray* etxeko lege kontseilaritzako kide zen. Jane bere arrena komedietako gidoilari eta ekoizlea da.

### Ikasketak 
Conan O'Brienek ikasketak Harvarden burutu zituen. 1985an magna cum laude gisa graduatu zen, estatubatuar historiariako sailan diploma bat bereganatuaz. Hispanoamerikako kulturaren inguruan ere asko ikasi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Conan O'Brienen webgunea 
* Conan O'Brienen fan eta zaleen webgunea
Broadgate Tower

**Broadgate Tower**, Ingalaterrako Londres hirian dagoen bulego etxe orratz bat da, City of London eremuan. Guztira 161 metro eta 35 solairu dauzka eta 2008an amaitu zuten eraikitzen.

*Skidmore, Owings and Merrill* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Eraikuntza 

Fitxategi:Broadgate Tower under construction 1-5-07 retouched.jpg|2007ko maiatza
Fitxategi:Broadgate tower dec2007.jpg|2007ko abendua
Fitxategi:Broadgate Tower under construction.jpg|2008ko udaberria

## Ikus, gainera 
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa skyscrapernews.com webgunean.
Azido formiko

**Azido metanoiko** edo **azido formikoa** (bere izena txingurrietatik dator, *formica* latinez) karbono atomo bakarreko konposatu organikoa da eta beraz, azido organiko guztietan sinpleena. Konposatu honek karboxilo talde bat du, molekulari ezaugarri azidoa ematen diona. 

Azido formikoa likido koloregabe eta usain narritagarriduna da. Bere irakite-puntua 100,7&nbsp;°C-tan dago eta izozte-puntua aldiz, 8,4&nbsp;°C-tan. Karbono kate laburra eta ionizagarria duenez, uretan disolbagarria da gainera. 

Bere manipulazioan eskularruak erabili behar dira, azalarekin kontaktuan baba mingarriak agertzen baitira, lehertu eta odoljarioa eragiten dutenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sasiakazia

thumb|*Robinia pseudoacacia*
**Sasiakazia** (*Robinia pseudoacacia*) zuhaitz espezie bat da, akazia itxura duena baina akazia ez dena. Jatorria Ipar Amerikan du; zehazki, Ameriketako Estatu Batuetako ekialdean eta erdialdean. Hala ere, klima epeleko beste hainbat lurraldetara zabaldu du gizakiak: Ipar Amerikara, Europara, Hegoaldeko Afrikara eta Asiara. Hala, bada, landare inbaditzailetzat hartzen da toki askotan.

Habitata erreketatik hurbil dauden baso mistoak ditu, eta harizti azidofiloak ordezkatzen ditu Euskal Herrian.

## Landare inbaditzailea Euskal Herrian 
Ipar Amerikako zuhaitz hau XVII. mendean sartu zuten Europan. Apaingarritzat eta basogintzarako landatu zuten, eta, gaur egun, oso hedatuta dago Hego Euskal Herrian. Landare inbaditzailea da.

Klima atlantiko hezean garatzen da. Maldetan, baso-ertzetan edo basoen zabalgunetan kokatzen da, urkiaren eta sahats arruntaren nitxo ekologikoa okupatuz. Lurrazpiko sustrai-kimuen bitartez hedatzen da. Haritz kandudunaren garapena ere zailtzen du, maldak eta haritz horren ohiko lekuak okupatzen dituelako.

Hazkunde arina eta indartsua eta sustrai kimu berriak sortzeko ahalmen izugarria duenez, suteen edota mozketen ondoren aise hazten da berriro. Horregatik, oso ohikoa da maldetan, landutako lurzoruetan edo basogabetutako larreetan. Leku horietan baso sarriak garatzen ditu, eta bertako basoen garapena oztopatzen du.

Herbiziden aurreko erresistentzia handia du. Espezie hori kontrolatzeko bide biologikoak ez daude frogatuta orain arte. Urdaibain, bailaretako heze guneetan, ibai ertzetan eta errepideen ondoko maldetan ikusi da. Horrelako asko dago Zugastietan, Albizen, Belendizen, Arratzun, Morgarako igoeran eta Errigoitirako errepidean. Espezie honen inpaktu-maila esanguratsua da, hazkuntza arineko espezie baita eta bertoko formazioen hazkuntza zaildu eta berandutu egiten baitu. Horrela, oihanpeko floraren aniztasuna kaltetzen du nabarmen (Silvan, Campos, 2001).

## Erreferentziak
Pan Peninsula

thumb|200px|eskuinera|Dorren ikuspegia eraikitze fasean.

**Pan Peninsula**, Ingalaterrako Londres hirian dagoen etxebizitza etxe orratz multzoa da. Garaienak 147 metro eta 48 solairu dauzka eta 2008an amaitu zuten eraikitzen.

*Skidmore, Owings and Merrill* arkitekto argentinarrak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Canary Wharf
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa skyscrapernews.com webgunean.
Guy's Hospital

'''Guy's Hospital''', Ingalaterrako Londres hirian dagoen ospitale etxe orratz bat da. Guztira 143 metro eta 34 solairu dauzka eta 1974an amaitu zuten eraikitzen. Eraiki zen momentuan munduko eraikin ospitalario altuena zen, baina 1988an New Yorkeko Belairek gainditu zuen. 2019ko ekainean seigarren postuan zegoen. 

## Ikus, gainera 
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ospitalearen webgune ofiziala.
22 Marsh Wall

**22 Marsh Wall**, Ingalaterrako Londres hirian dagoen etxebizitza etxe orratz multzoa da. Dorre garaienak 140 metro eta 40 solairu dauzka eta 2010ean amaitu zuten eraikitzen. Mendebaldeko dorreak 98 metro dauzka.

*Squire and Partners* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa skyscrapernews.com webgunean.
Centre Point

**Centre Point**, Ingalaterrako Londres hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 117 metro eta 35 solairu dauzka eta 1967an amaitu zuten eraikitzen.

*Richard Seifert* arkitektoak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikuntzari buruzko aipamena BBC News-en webgunean.
Troll

**Trolla** eskandinaviar mitologiako kondairazko izaki antropomorfoa da.

## Kanpo estekak 
* Trollmoon - Eskandinaviar Trolla Arte eta Folklorean 
* Trollei buruzko artikulu eta kontakizunak dituen Norvegiako webgunea
CityPoint

thumb|200px|eskuinera|Dorrearen ikuspegia.

**CityPoint**, Ingalaterrako Londres hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 127 metro eta 36 solairu dauzka eta 1967an amaitu zuten eraikitzen.

Antzina eraikinean British Petroleum enpresaren egoitza zegoen.

## Ikus, gainera 
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa skyscrapernews.com webgunean.
Millbank Tower

thumb|200px|eskuinera|Dorrearen ikuspegia.

**Millbank Tower**, Ingalaterrako Londres hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 119 metro eta 33 solairu dauzka eta 1963an amaitu zuten eraikitzen.

*Ronald Ward and Partners* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
St Helen's Building

thumb|200px|eskuinera|Dorrearen ikuspegia.

'''St Helen's Building** edo **Aviva Tower'*, Ingalaterrako Londres hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 118 metro eta 28 solairu dauzka eta 1969an amaitu zuten eraikitzen.

*GMW Architects'' arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa skyscrapernews.com webgunean.
Barbican Estate

thumb|200px|eskuinera|Shakespeare Tower

**Barbican Estate**, Ingalaterrako Londres hirian dagoen erabilera anitzeko etxe orratz multzoa da. Etxebizitza dorreek 123 metro eta 43 solairu dauzkate eta 1973tik 1976ra bitartean eraiki ziren.

*Chamberlin, Powell and Bon* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Dorreak 
* Cromwell Tower
* Shakespeare Tower
* Lauderdale Tower

## Ikus, gainera 
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Barbicani buruzko historia.
Permafrost

thumb|250px|eskuinera|Ipar-hemisferioko permafrost motak eta kokaguneak zehazten dituen mapa.
thumb|250px|eskuinera|Permafrosta ikertzen.

**Permafrost** (ingelesezko *perma-*, *permanent*, "*betiere*" + *frost*, "*antzigar*"/"*izotzaldi*") udan izoztuta mantentzen den lurzoruari deritzo, gutxienez bi urtez iraun duena. Lurzoru mota hau ohikoa da Siberia, Alaska eta Kanada iparraldean. Hedaduraz, Artikoko lurraldeetako lur beti izoztuari ere deritzo.

Hiru motatakoa izan daiteke: jarraitua, lurpeko 0,5 m-tik 500 m-ra bitarteko parteak izozturik irauten duena; zatikakoa, permafrostaren barnean izoztu gabeko parte batzuk dituena; eta permafrostaren barnean parte gehienak izoztu gabe irauten duena. Klimak, tenperaturak, ezaugarri geomorfikoek eta landarediak eragiten dute permafrosten sorrera eta bilakaera. Lurrazalaren % 25 inguru hartzen du permafrostak, hormategiak barne.

Azken hamarkada eta urteetan, permafrosta gero eta lasterrago ari da urtzen klima aldaketa dela eta. Permafrostak metano eta karbono kopuru handiak biltegiratzen dituenez, urtzearen ondorioz emisioak ugari askatzen ari dira atmosferara eta, beraz, berotegi efektuko gasak. 2019an, 1.600.000 megatona karbono zeuden permafrostean; atmosferan barreiatuta, berriz, 870.000 megatona.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Center for Permafrost (CENPERM) *Cenperm.ku.dk*
1 West India Quay

**1 West India Quay**, Ingalaterrako Londres hirian dagoen erabilera anitzeko etxe orratz bat da. Guztira 108 metro eta 36 solairu dauzka eta 2004an amaitu zuten eraikitzen. Lehen hamabi solairutan Marriott katearen hotela dago, eta eraikinaren gainontzekoan etxebizitzak.

*HOK International Ltd.* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Canary Wharf
* Erresuma Batuko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.