open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Raoul Cauvin

**Raoul Cauvin** (Antoing, 1938ko irailaren 26a - 2021eko abuztuaren 19a) belgikar komikigilea izan zen.

Litografia ikasi zuen Tournain eta Dupuis animazio estudioan egin zuen lan. Urte batzuk geroago komikientzako gidoiak idazten hasi zen eta autore oparoenetako bat bihurtu zen, ia beti *Spirou* eta *Dupuis* komikien argitaletxeetan.

Bere lanik ezagunena *Les tuniques bleues* da, Estatu Batuetako gerra zibilaren garaiko zalditeria estatubatuarrari buruzkoa. Louis Salvérius marrazkilaria hil ondoren, istorioek aurrera jarraitu zuten, Lambilek marraztuta.
[thumb|right|upright=1.25|Corporal Blutch, *[Les Tuniques Bleues*]].

Beste arrakasta bat *Sammy* izan zen, Chicagoko bizkarzainari buruzkoa, Lege lehorra Ameriketako Estatu Batuetako garaian.

## Lan hautatuak 
* *Agent 212* (marrazkilaria: Daniel Kox; 30 liburuki, 1975etik)
* *Boulouloum et Guiliguili* (marrazkilaria: Mazel; 10 liburuki, 1975etik 1988ra)
* *Cédric* (marrazkilaria: Laudec; 34 liburuki, 1989tik)
* *CRS=Détresse* (marrazkilaria: Achdé; 12 liburuki Dargaud, 1993tik)
* *Cupidon* (marrazkilaria Malik; 21 liburuki, 1988tik)
* *Les Femmes en Blanc* (marrazkilaria: Philippe Bercovici; 42 liburuki, 1986tik)
* *Godaille et Godasse* (marrazkilaria: Sandron; 5 liburuki, 1982tik 1988ra)
* *Les Grandes amours contrariées* (marrazkilaria: Philippe Bercovici; album bat 1982an)
* *Les Mousquetaires* (marrazkilaria: Mazel; 8 liburuki, 1972tik 1998ra)
* *Natacha* (marrazkilaria: François Walthéry; Album #13, 1988)
* *Les Naufragés* (marrazkilaria: Claire Bretécher; album bat, 1968)
* *Les Paparazzi* (marrazkilaria: Mazel; 10 liburuki, 1996tik)
* *Pauvre Lampil* (marrazkilaria: Lambil; 7 liburuki, 1973tik 1995era)
* *Pierre Tombal* (marrazkilaria: Marc Hardy; 32 liburuki, 1983tik)
* *Du côté de chez Poje* (marrazkilaria: Carpentier; 20 liburuki, 1986tik)
* *Les Psy* (marrazkilaria: Bédu; 15 liburuki, 1992tik)
* *Sammy* (marrazkilaria: Berck, 1995etik Jean-Pol; 40 liburuki, 1970etik)
* *Spirou et Fantasio* (marrazkilaria: Nic Broca; Albumak #30-#32, 1983tik 1984ra)
* *Taxi Girl* (marrazkilaria: Laudec, 2 liburuki, 1994tik 1996ra)
* *Les Tuniques Bleues* (marrazkilariak: Salvérius, eta Lambil; 65 liburuki, 1968tik)
* *Le Vieux Bleu* (marrazkilaria: François Walthéry, album bat, 1980)
* *Les Voraces* (marrazkilaria: Glem; 5 liburuki, 1986tik 1994ra)

## Kanpo estekak
Goi

Goi edo GOI hitzak honako adiera hauek aipa ditzake:

* GOI ikastegia, Euskal Herriko Unibertsitateko zentro atxikia, unibertsitateko online ikasketak sustatzeko UEUk sortua.
* Goi edo Gouais blanc, mahats zuri frantsesa;
* **Gỏi**, vietnameko entsalada;
* Goi-han, Japoniako eremu feudala;
* Baekjeko Goi, Baekjeko errege korearra;
* Gór, Europa Iparraldeko mitologiako pertsonaia.

Akronimoak:

* GOI, Goako Nazioarteko Aireportuaren **IATA kodea**.
Alen Mašović

**Alen Mašović** (1994ko abuztuaren 7a - ) Serbiako futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Machida Zelvia.

## Kanpo estekak
*
Augusto César Moreira

**Augusto César Moreira** (1992ko abuztuaren 6a - ) Brasilgo futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Matsumoto Yamaga FC.

## Kanpo estekak 
*
Kaiga Murakoshi

Japoniako futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Matsumoto Yamaga FC‎.

## Kanpo estekak
*
Mauro Dos Santos

**Mauro Javier dos Santos** (1989ko uztailaren 7a - ) Argentinako futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Albirex Niigata.

## Kanpo estekak
*
Gonzalo González

**Gonzalo Federico González Pereyra** (1993ko urriaren 7a - ) Uruguaiko futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Albirex Niigata.

## Kanpo estekak
*
Juan Forlín

**Juan Daniel Forlín** (1988ko urtarrilaren 10a - ) Argentinako futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Júbilo Iwata.

## Kanpo estekak
*
Jiří Prskavec (1993ko kanoalaria)

**Jiří Prskavec** (Mělník, 1993ko maiatzaren 18a) kirolari txekiarra da, piraguismoko eslalom modalitatean lehiatzen dena. 2020ko Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen K-1 eslalomean. 

## Kirol ibilbidea 
Jiří Prskavec aita ere, kanoalaria zuen, eta Munduko txapelketatan brontzezko bi domina eskuratu zituen.

Jiří Prskavec semeak, 2015eko Munduko txapelketatan, urrezko bi domina eskuratu zituen, eta, hurrengo urtean, Olinpiar Jokoetan, brontzezko dominarekin konformatu behar izan zuen. 2019an, berriz Munduko txapeldun izanda, 2021ean Tokioko Olinpiar Jokoetan ere, urrezko domina eskuratzea lortu zuen.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kōyō Aoyagi

**Kōyō Aoyagi**, japonieraz 青柳 晃洋 (Fukuoka, 1980ko abenduaren 25a), beisbolean lehiatzen den kirolari japoniarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan,  Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen Japoniako taldearekin, AEB eta Dominikar Errepublikaren aurretik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Kōyō Aoyagi, Suguru Iwazaki, Masato Morishita, Hiromi Itoh, Yoshinobu Yamamoto, Masahiro Tanaka, Yasuaki Yamasaki, Ryoji Kuribayashi, Yūdai Ōno, Kodai Senga, Kaima Taira, Ryutaro Umeno, Takuya Kai, Tetsuto Yamada, Sōsuke Genda, Hideto Asamura, Ryosuke Kikuchi, Hayato Sakamoto, Munetaka Murakami, Kensuke Kondo, Yuki Yanagita, Ryoya Kurihara, Masataka Yoshida eta Seiya Suzuki-k.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Sandro Silva de Souza

**Sandro Silva de Souza** (1988ko maiatzaren 17a - ) Brasilgo futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Renofa Yamaguchi FC.

## Kanpo estekak 
*
Carlos Gutiérrez

**Carlos Gutiérrez González** (1991ko azaroaren 4a - ) Espainiako futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka.

## Kanpo estekak
*
Luan Madson Gedeão de Paiva

**Luan Madson Gedeão de Paiva** (1990eko abuztuaren 11a - ) Brasilgo futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako V-Varen Nagasaki.

## Kanpo estekak 
*
Omnia (alderdi politikoa)

----
**Omnia** 2011an Laudion sortutako alderdi politiko bat da. 2019an 3 zinegotzi ditu Laudioko udaletxean.

## Proposamenak 
Proposatzen dute, besteak beste, Aiaraldeko hiriburua Laudion kokatu, eraiki kuadrillako ospital bat eta Aiaralde mugatu landa-zona bezala. 

## Hauteskundeetako emaitzak 
### Laudioko udaletxea 
### Arabako Batzar Nagusiak 
## Erreferentziak
Hijiri Kato

Japoniako futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako V-Varen Nagasaki.

## Kanpo estekak
*
Felipe Tavares

**Felipe Pereira Tavares** (1994ko otsailaren 24a - ) Brasilgo futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Ryukyu.

## Kanpo estekak
*
Lucas Morelatto

**Lucas Morelatto da Cruz** (1994ko maiatzaren 25a - ) Brasilgo futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Iwate Grulla Morioka.

## Kanpo estekak 
*
Diego Beaskoetxea

**Diego Beaskoetxea** (Izengoitia: ***Beaskoetxea***; Miami, 1981eko maiatzaren 15a) bizkaitar puntista aurrelari da eta Gernikako Zesta Punta Eskolako entrenatzailea. Gonzalo Beaskoetxearen puntistaren semea da. 

Gernikan egin zuen debut profesionala 1997. urtean.  Lortu dituen emaitza aipagarrienen artean nabarmentzen direnak hauek dira: 2013. urtean Nazioarteko Euskal Pilota Federazioa 2013 eta Munduko Pilota Batzarra 2013. urtean Irastorzarekin batera eta 2015. Jai Alai World Tour Aldazabalekin batera. 

Estatu Batuetako hainbat urtetan jolasten ibili ondoren, Euskal Herrira bizitzera etorri da eta profesional mailan jolasten ari da eta Gernikako Zesta Puntako Eskolako entrenatzailea da.  

## Kanpo estekak
Hiromi Itoh (beisbol jokalaria)

**Hiromi Itoh**,  japonieraz 伊藤 大海, (Hokkaido, 1997ko abuztuaren 31a), beisbolean lehiatzen den kirolari japoniarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen Japoniako taldearekin, AEB eta Dominikar Errepublikaren aurretik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Kōyō Aoyagi, Suguru Iwazaki, Masato Morishita, Hiromi Itoh, Yoshinobu Yamamoto, Masahiro Tanaka, Yasuaki Yamasaki, Ryoji Kuribayashi, Yūdai Ōno, Kodai Senga, Kaima Taira, Ryutaro Umeno, Takuya Kai, Tetsuto Yamada, Sōsuke Genda, Hideto Asamura, Ryosuke Kikuchi, Hayato Sakamoto, Munetaka Murakami, Kensuke Kondo, Yuki Yanagita, Ryoya Kurihara, Masataka Yoshida eta Seiya Suzuki-k.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Onye Ogochukwu

**Promise Onye Ogochukwu** (2002ko martxoaren 13a - ) Nigeriako futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako YSCC Yokohama.

## Kanpo estekak 
*
Rômulo Cabral Pereira Pinto

**Rômulo Cabral Pereira Pinto** (1991ko azaroaren 2a - ) Brasilgo futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako SC Sagamihara.

## Kanpo estekak 
*
Wilfried Van Moer

**Wilfried Van Moer** (Beveren, 1945eko martxoaren 1a - Lovaina, 2021eko abuztuaren 24a) belgikar futbolaria izan zen.

1964tik 1984ra KSK Beveren, Royal Antwerp FC, Standard Lieja, K Beringen FC eta Sint-Truidense VV taldeetan jokatu zuen. Belgikako futbol selekzio nazionalan 57 aldiz jokatu zuen. 1970eko eta 1982ko munduko txapelketetan esku hartu zuen eta txapeldunorde izan zen Belgikako selekzioarekin 1980ko Europako txapelketan. Ondoren, entrenatzaile izan zen bere jaioterrian.

## Palmaresa 
### Standard Lieja 
* Belgikako futbol liga: 1968-69, 1969-70, 1970-71
* Belgikako ligaren kopa: 1975
### Belgika 
* 1980ko Europako Futbol Txapelketa: txapeldunordea

## Kanpo estekak
Nộm

thumb|250x250px|Papaia berdeko entsalada txahal lehorrarekin.
thumb|250x250px| Ganba-ogi (phôm) eta loto-lorezko **Gỏi**-a.
**Nộm** (Ipar Vietnamen ) eta **Gỏi** (Hego Vietnamen) dira Vietnameko sukaldaritzako entsaladen izenak. Ez dira horiek Mendebaldeko estiloko jatetxeetan dauden entsaladak (*sa lát*, frantsesetik hartutako izena). adibidez, *sa lát* *Nga* (errusiar entsalada) bezalako plateretik bereizi behar da.

Nộm entsaladan barazki freskoak, arbia birrindua, kolinaboa, aza edo papaia konbinatzen dira, eta pepino-xerrak sarritan haragiarekin (dela birrinduta, dela egosita, dela txerri-giharra, dela txekorra), izkirak edo patata frijituak. Beste osagai eta ongailu batzuen artean daude, besteak beste, *gia vị* espeziea,  *rau thơm* belarrak eta *đậu phộng* mani-a. Entsalada nahastu egiten da, ozpinetan, azukreetan,  *tỏi* baratxuritan, *ớt* piperminetan, eta gatzarekin ontzen da.

Ezagunenetako bat *Gỏi gà* da, oilasko-entsalada. Beste barietate batzuk dira, besteak beste, honako hauek: *Bánh đúc nộm* entsalada, bánh đúc-en bidez egindakoa; *Gỏi bò khô*  txahal deshidratatuarekin; *edo Gỏi đu đủ papaia-entsalada*;  *Gỏi tôm* ganba-entsalada eta bi espezialitateen entsaladarekin, eta tokiko espezialitateak  aingira eta arrozarekin, Gỏi nhch, edo banana-loreaz egindakoa, Nộm hoa chuối.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nike Air Max

**Nike Air Max** Nikek 1987an sortutako zapata linea bat da. Aire Maxe zapatak erraz identifikatu daiteke: gas presurizatuz betetako zorro malguak erabiltzen dute, zapataren kanpoaldetik ikusgarriak, eta oin azpian kuxinak jartzeko. Tinker Hatfield diseinatzaileak sortu zituzten.

## Modeloak 
* Air Max 1 (THE ORIGINAL) 
* Air Stab 
* Air Max Light
* Air Max 90
* Air Max BW
* Air 180 
* Air Max ST 
* Air Tailwind 92 
* Air Max 93
* Air Max CB 94 
* Air Max 2 CB 94
* Air Max VG-R
* Air Trainer Max 
* Air Max Triax 91
* Air Max Triax 94
* Air Max 95
* Air Max Flair
* Air Max 96 DT
* Air Max Evolve
* Air Max Tailwind II 
* Air Max 97 
* Air Max 98 
* Air Max 98 TL 
* Air Max Deluxe
* Air Max Pillar
* Air Max Posterize SL
* Air Max Tailwind III 
* Air Max Plus TN
* Air Max Plus TN II 
* Air Max Plus TN III
* Air Vapormax
* Air Max Tailwind IV
* Air Max 120
* Air Max 200
* Air Metal Max
* Air Max 270 React
* Air Max Sequent 2
* Air Max Sequent 3
* Air Max Sequent 4
* Air Max Tailwind V 
* Air Max Tailwind VI 
* Air Max Ultimate
* Air Max Zephyr 
* Air Max Ltd III
* Air Max Elite
* Air Max Infinity
* Air Max Infinity Winter
* Air Max Infinity 2
* Air Max 360 
* Air Max 180 
* Air Max Zero
* Air Force Max
* Air Penny Max 1
* Air Penny Max 2
* Air Penny Max 3
* Air Max 180 II
* Air Max T-Zone 
* Air Max Skyline
* Air Max 2009
* Air Max Uptempo 95
* Air Max Uptempo 97
* Air Max BW Gen II 
* Air Max 2010
* Air Max Invigor
* Air Trainer Max 2
* Air Max Turbulence 
* Air Max 2011
* Air Max Command
* Air Max 24/7
* Air Max 2012
* Air Max 2013
* Air Max Defy Run
* Air Max Minot
* Air Max Motion
* Air Max Fusion
* Air Max Direct
* Air Max Speed Turf
* Air Max Zero
* Air Max Prime
* Air Max Tavas
* Air Max 2015
* Air Max Fingertrap
* Air Max 2016
* Air Max 2017
* Air Max Motion 2
* Air Max 720
* Air Max Axis
* Air Max 2090 
* Air Max Navigate
* Air Max Alpha Savage
* Air Max Alpha Savage 2
* Air Max Audacity 
* Air Max Correlate 
* Air Max Express 
* Air Max Exosense 
* Air Max Excellerate 2
* Air Max Excellerate 3
* Air Max Excellerate 4
* Air Max Torch 3
* Air Max Torch 4
* Air Max Vapor Wing
* Air Max Hyperize
* Air Griffey Max
* Air Griffey Max 2
* Air Griffey Max GD II

## Galeria

File:Air max 90.JPG|Air Max 5 CL
File:Air Max 90 360 Hybrid (2006 One Time Only Pack).jpg|thumb|Air Max 90 360 hybrid (2006) eta Air Max 90 (1990)
File:Air Max 180.jpg|Air Max 180
File:Air Max 93.jpg|Air Max 93
File:Nike Air Max 95 and Vapormax 95.jpg|Air Max 95 (1995) eta Vapormax 95 Hybrid (2018)
File:Air Max 97.jpg|Air Max 97

File:Air Max Plus Tuned.jpg|Air Max Plus
File:Nike Air Max Plus Tuned (2018).jpg|Nike Air Max Plus Tuned (2018)
File:Air max 360.JPG|2006 Nike Air Max 360
File:Nike Vapormax.jpg|Air VaporMax Flyknit 2.0
File:Air Max 270 Sail Lilac on feet.jpg|Air Max 270
File:La Nike Air Max 720 "Northern Lights" Night.jpg|Air Max 720 

## Kanpo estekak
Temara

**Temara** (; ) Marokoko kostaldeko hiria da. Rabat-Salé-Kénitra eskualdean dago.

Ozeano Atlantikoaren kostaldean kokatuta dago, Casablanca eta Rabatetik hurbil. 2014an 313.510 biztanle zituen.

## Klima 
## Hiri senidetuak 
* 

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala
Joanderson de Jesus Assis

**Joanderson de Jesus Assis** (1996ko otsailaren 16a - ) Brasilgo futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gainare Tottori.

## Kanpo estekak 
*
Kazuya Ando

Japoniako futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gainare Tottori.

## Kanpo estekak
*
Mohsin Ahmad al-Aini

**Mohsin Ahmad al-Aini** (Bani Bahloul, 1932ko urriaren 20a - Kairo, 2021eko abuztuaren 25a) yemendar politikaria izan zen.  Yemengo Arabiar Errepublikako lehen ministroa bost aldiz izan zen 1967tik 1975era.

Zuzenbidea ikasi zuen Kairoko Unibertsitatean eta Sorbonan. Irakasle gisa lan egin zuen Adenen eta mugimendu sindikalista antikolonialean parte hartu zuen. 1961ean britainiarrek Adenetik bota zuten eta Kairora itzuli zen. Han Baath Alderdi Arabiar Sozialistarekin bat egin zuen eta naserista moderatuekin aliatu zen.

Iparraldeko Yemengo gerra zibila amaitu eta monarkia boteretik kendu ondoren, Yemenera itzuli zen eta atzerri arazoetarako ministro izendatu zuten. Bost aldiz izan zen lehen ministro (1967, 1969, 1970-71, 1971-72 eta 1974-75).

## Kanpo estekak
Kensuke Kondo

**Kensuke Kondo**,  japonieraz 近藤 健介, (Midori-ku &ndash; Chiba), (1993ko abuztuaren 9a), beisbolean lehiatzen den kirolari japoniarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen Japoniako taldearekin, AEB eta Dominikar Errepublikaren aurretik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Kōyō Aoyagi, Suguru Iwazaki, Masato Morishita, Hiromi Itoh, Yoshinobu Yamamoto, Masahiro Tanaka, Yasuaki Yamasaki, Ryoji Kuribayashi, Yūdai Ōno, Kodai Senga, Kaima Taira, Ryutaro Umeno, Takuya Kai, Tetsuto Yamada, Sōsuke Genda, Hideto Asamura, Ryosuke Kikuchi, Hayato Sakamoto, Munetaka Murakami, Kensuke Kondo, Yuki Yanagita, Ryoya Kurihara, Masataka Yoshida eta Seiya Suzuki-k.
## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
Tcharmil

***Tcharmil*** edo ***tcharmile***  (jatorriz haragi- edo arrain-plateretarako adobo tradizional bat, baratxuriaz, oliba-olioz eta perrexilez egina) Marokon gazte-banda bortitzen azpikulturari ematen dioten izena da. Talde horiek hirigune deprimituetatik datoz, eta 2014tik aurrera auzo aberatsetan eta eremu turistikoetan eraso biolento indiskriminatuak egiteari ekin zioten. Fenomenoa ondoezaren hainbat arrazoirekin lotu dute: arazo ekonomikoak (bereziki goiko klaseen eta mendebaldeko turisten bizimodu oparoarekin kontrastatzen duten eremuetan ikus daitezkeenak), "Arabiar Udaberria" deituriko gizarte-mugimenduen porrotak eragindako frustrazioa, baita *tramdina* (Ramadanaren jarraipenak eragiten duen umore txarra edo suminkortasuna, bereziki gogorra uda denean) ere.

Banda hauek ospea, biktima potentzialen artean muturreko beldurra eragitea eta emulazioa bilatzen dute, sare sozialetan euren ekintzen bideoak jarriz. *Tcharmil* taldeko kideak nabarmenkeriaz janzten dira, hispanoamerikar bandak- *mara*k edo Latin Kings imitatuz: orrazkera bereizgarriak, erloju handiak eta eraztunak (urrezkoak), Nike Air Max kirol zapatilak (egiazkoak edo faltsuak)

Fenomenoari aurre egiteko, Mohammed VI.a Marokokoa erregea bera inplikatu zen. 2014ko apirilaren 7an nazio mailako polizia kanpaina bat agindu zuen, atxiloketa ugari eragin zituena. Agintariek polizia-neurri horien ondorioz 2014ko lehen seihilekoan (2013ko lehen seihilekoarekin alderatuta) hilketak %30 murriztu zirela; lapurretak %25 eta eraso fisikoak %20 adierazi zuten. Hala ere, 2015eko udan berriz ere erasoak izan ziren Rabateko hondartza batean eta Al-Hoceiman. Zenbait adituk errepresioak ondorio negatiboak izan ditzakeela salatu dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Makhzen

***Makhzen***  (, ) arabierazko hitz bat da, antzina Marokoko Estatua eta gaur egun bere itzalpeko gobernu edo oligarkia izendatzen zuena.

## Hitza 
*Makhzen* hitza euskaraz biltegi esan nahi du. Ziur asko zergekin loturiko metonimia bat da. Hitz horretatik *mokhazni* dator, sultanaren polizia-agentea izendatzen zuena, eta gaur egun, mespretxuzko ñabardura batez, Marokoko polizia izenda dezakeena (izen kolektiboa *mkhaznia* da, lagunartean *mroud*- matxinsalto mota bat- deituak).

Gaztelaniazko  eta portugesezko  hitzen jatorria da eta handik munduko beste hizkuntzetara zabaldu zen.

## Soziologia politikoa 
*Makhzen* Marokoko antzinako nozio politiko bat da, Marokoko Protektoratu Frantsesaren garaian erabiltzen zutena. Garai haietan *bilād al-makhzen* ("makhzen lurraldea"), gobernu zentralaren agintepean zeuden eremuak izendatzeko terminoa zen, eta tribuen agintepean zeuden eskualdeek *bilād as-siba* ("disidenteen lurraldea") izena zuten.

Gaur egun, Marokoko Estatuak ez du ofizialki *Makhzen* izena jasotzen, baina termino hau, herrialdeko elite agintaria izendatzeko ohiko erabilerakoa da, erregearen inguruan bildua eta bere familia eta hurbileko kideek, lur-jabeek, negozio gizonek, tribu buruzagiek, goi agintari militarrek eta botere faktikoa osatzen duten beste pertsona batzuek osatua.

Hitza gobernatzeko modu arkaiko eta hermetiko bati lotuta dago, Marokoko erakundeen demokrazia formalaren kontrakoa. *Makhzen*aren mugak lausoak diren arren, gobernua bera ez da haren zatitzat hartzen, haren tresnatzat baizik. Majzenak, orokorrean, bere kideak bere sare propioak erabiliz barne hartzen ditu. Sarritan, *Makhzen*go kide izatea herentziazkoa da.

Askok, erakunde eta forma demokratikoen funtzionamendu eraginkorra eragozten duen heinean, *Makhzen*aren existentzia bera herrialdearen garapenerako oztopotzat hartzen dute. Beste batzuek, ordea, egonkortasun-faktorea dela uste dute, Marokoko historiarekin eta ezaugarri sozialekin oso errotuta dagoelako, monarkiaren jarraipena bermatzen duelako eta, gainera, berritu egiten delako, batzuetan bere oposiziogileen artean hedatzen delako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bustintegi erreka

**Bustintegi erreka** Gipuzkoako hegoaldeko ibaia da, Deba ibaiaren adarra. Kurtzebarri mendiaren ipar-mendebaldeko magaleko urak jasotzen ditu eta Aretxabaletako Bainuetxe auzoan egiten du bat Deba ibaiarekin.

## Izena 
*Bustintegi erreka* izena ez da oso ezaguna aretxabaletarren artean eta zatika dituen izenak erabiltzen dira gehiago. Goikaldean *Arientzako erreka* esaten zaio, erdialdean *Sarriko erreka* eta Olatzako zubitik aurrera *Olatzako erreka*.

## Deskribapena 
Areantza auzoan du jatorria eta 3 kilometro inguruko luzera du. Erreka estua da eta landaretza ugaria du ertzetan. Errekaren amaiera aldera hainbat baratze txiki aurkitzen dira ertzean. Azken metroetan kanalizaturik aurkitzen da, Copreci lantegiaren eta Bainetxe industriguneko enpresen artean egiten baitu ibilbidea. Deba ibaiak eskumaldetik jasotzen du Bustintegi erreka. 

Antzina urets iturri bat izan zen bertan, duela urte gutxi arte iraun duena, eta XIX. mendearen erdialdera haren inguruan eraikitako Ibarrako Bainuetxea nolakoa zen erakusten zuen panel bat zegoen alboan. Gaur egun ordea estalita dago.

## Bidegorria Urkulura 
[290px|right|thumb|[Urkuluko uharka|Urkulura doan bidea, eskuman Bustintegi ibaia duela.]]
Bustintegi errekaren ertzetik oinezkoentzako eta txirrindularientzako bidea dago Urkuluko uharkara eramaten duena. *Bainuetxeko bidegorria* izenaz ezagutzen da, eta antzinako Otala Zelaiko bidea ordezkatu du, izan ere malda nabarmen txikiagoa baita. Hartxintxarrezko pista da. 

Eleizgarai bidearen (PR-Gi 97) parte da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eleizgarai bidea (Aretxabaleta)  Euskal Herriko bidaia-gida. Wikiliburuak
Establishment

***Establishment*** nazio batean boterea edo autoritatea duen buruzagitza edo elite bat da. Terminoa bere kideak hautatzen dituen talde sozial itxi bati dagokio (herentzia, merezimendu edo hauteskunde bidezko hautaketaren aurkakoa), eta zenbait erakundetan errotutako eliteko egitura espezifikoak deskribatzeko erabil daiteke, baina haren aplikazioa informala izan ohi da, eta, ziurrenik, komunikabideek akademikoek baino gehiago erabiltzen dute. Soziologiaren terminologian, *establishment* taldekoa ez den edonor *outsider* bat da.

Erresuma Batuan maizago erabiltzen dute, eta bere definizioan agintari politikoak, goi-funtzionario publikoak, finantza eta industria arloko funtzionario garrantzitsuenak, BBCko zuzendariak eta gorteko kideak sartzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taloqan

**Taloqan** () Afganistan ipar-ekialdeko hiria da, eta Takhar probintziako hiriburua. 2006an 196.400 biztanle zituen, ia gehienak musulman suniak.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Botere faktiko

Gaztelaniazko soziologian **botere faktikoa** () erakunde politikoetatik alde batera dagoen gizarte-sektorea da, eragin handia eragiten dutena. Haren presio-gaitasunean oinarritutako eragin hau (adibidez, banketxeak, Eliza, komunikabideak) erakunde baten kausa formaletatik kanpo gauzatzen da eta gertaeretan oinarrituta edo horietara mugatuta dago, eta ez teorian edo irudimenean. Hau da, botere faktikoa ez dator nahitaez bat Estatuaren aparatu formalarekin, baina eragina izan dezake lege- eta arau-egituretan, haren agintaritza informalaren edo presio-ahalmenaren bidez. Botere faktikoa ez dago legitimatuta, eta beti ez du legitimitatea bilatzen, baina boterea *de facto* (izatez) erabiltzen du, nahiz eta ez duen *de iure* (legez) egiten. Ingelesezko soziologian antzeko termino bat erabiltzen dute: *The powers that be*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Puli Khumri

**Puli Khumri** edo **Pul-i-Khumri** () Afganistan iparraldeko hiria da, eta Baghlan probintziako hiriburua. 2015ean 221.274 biztanle zituen, ia gehienak musulman suniak.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khost

**Khost** (, edo **Khēst** ) Afganistan hego-ekialdeko hiria da, eta izen bereko probintziako hiriburua. 2006an 160.214 biztanle zituen, ia gehienak paxtun suniak.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anthony Carter (beisbol jokalaria)

**Anthony Scott Carter**, , (Decatur konderria (Georgia), 1986ko apirilaren 4a), beisbolean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina lortu zuen Ameriketako Estatu Batuetako taldearekin, Japoniaren atzetik eta Dominikar Errepublikaren aurretik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Shane Baz, Anthony Carter, Brandon Dickson, Anthony Gose, Edwin Jackson, Scott Kazmir, Nick Martinez, Scott McGough, David Robertson, Joe Ryan, Ryder Ryan, Simeon Woods Richardson, Tim Federowicz, Mark Kolozsvary, Nick Allen, Eddy Alvarez, Triston Casas, Todd Frazier, Jamie Westbrook, Tyler Austin, Eric Filia, Patrick Kivlehan, Jack López eta Bubba Starling-ek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Shota Aizawa

Japoniako futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Roasso Kumamoto.

## Kanpo estekak
*
Wellington Cabral Costa

**Wellington Cabral Costa** (**Foguete**, 1996ko otsailaren 1a - ) Brasilgo futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kagoshima United FC.

## Kanpo estekak 
*
2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Dominak 
Euskal Herria, Nazioarteko Olinpiar Batzordeak talde onartua ez bazen, 4 domina lortu zituen eta, horri esker, 47. postuan egongo zatekeen, Txile eta Serbia (45.a) eta Norvegia (48.a) artean. Dorian Foulon Baionako Urt Velo 64 taldeko txirrindulariak urrezko domina eskuratu zuen C5 diziplinako 4.000 metroko bakarkako lasterketan. Alexandre Leaute taldekideak urrezko domina irabazi zuen C2 diziplinako 3.000 metroko bakarkakoan, eta zilarrezkoa 1.000 metroko proban. Iñigo Llopis donostiarrak zilarra lortu zuen S8 mailako bizkar estiloko 100 metroko proban, 1'06*82ko denbora eginez.

## Parte hartzaileak kirolaren arabera 
Nazioarteko Olinpiar Batzordeak onartutako 22 kirol olinpikoetatik 9an hartu zuten parte euskal kirolariek, Espainia eta Frantziako selekzioekin.

## Kirolarien zerrenda 
Hona hemen 2020ko Paralinpiar Jokoetan parte hartu zuten euskal kirolarien zerrenda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Parte hartzaileen zerrenda, *Berria'' egunkariaren webgunean
Tetraena fontanesii

***Tetraena fontanesii***, edo ***Zygophyllum fontanesii*** sinonimoa, Zygophyllaceae familiako landare espeziea da. Makaronesian eta Afrikako ipar-mendebaldean aurkitzen da.  

## Deskribapena 
Landare halofilo eta xerofilo hau 50 zentimetro arte haz daiteke. Hosto zilindrikoak edo kurbatuak ditu eta zuritik horia arteko loreak. Bere fruituak 5-7 mm. inguru eurri ditu .

## Banaketa 
Landarea Kanarietan, Cabo Verde eta Afrikako ipar-mendebaldean (Maroko, Mendebaldeko Sahara, Mauritania eta Senegal) aurki daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2020ko Udako Paralinpiar Jokoak

gertakari honen XVI. edizioa izan ziren. Japoniako Tokio hiriburuan egin zituzten, 2021eko abuztuaren 24tik irailaren 5era arte.

## Kirolak 
## Domimak 
## Ikus, gainera 
* 2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Lieu-dit

thumb|Lieu-dit iragartzen duen seinalea (Frantzian).
[thumb|*Ronjou*-ko lieu-dit, [Saint-Baldophen (Savoia).]]
**Lieu-dit** (*leku deitua* edo *aurkintza* euskaraz) frantziako hedadura txikiko leku bat da, izen toponimiko bat (toponimian finkatutako izen arrunta), fitotoponimia bat, hagiotoponimia bat, antroponimia bat modu absolutuan hartuta edo ondoren atzizki bat edo bien konposatu bat izan daitekeena. 

Sarritan, bazter-herriaren eta lieu-dit-aren arteko amalgama egiten da. Aldea da, bazter-herria ez bezala, jendea bizi den lieu-dit bat nahitaez jendea bizi den gunea, eremu bat, bidegurutze bat edo baso bat izan daitekeela.

Lieu-dit asko hain zaharrak dira, eta antzinako parrokien edo inguruko udalerrien izenen egitura bera dute.

## Enologia 
Kasu batzuetan, lieu-dit-ak ardoen etiketetan agertzen dira, Jatorri deitura kontrolatuaz gain. Hori ohikoagoa da Alsaziako ardoarentzat eta Borgoinako ardoarentzat. Baliteke kontsumitzaileentzat beti erraza ez izatea esatea ardo-etiketa bateko izen bat lieu-dit bat den edo ekoizleak sortutako cuvée-izena den.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bazter-herria
* Herrixka
* Etxaldea
* Bordaldea

## Kanpo estekak
Dorian Foulon

**Dorian Foulon** (La Chapelle-Caro,  -) bretainiar-lapurtar txirrindulari paralinpikoa da, C5 mailean aritzen dena. Baionako Urt Velo 64 taldeko kidea da.

## Ibilbidea 
Foulon Etorkizuneko Tourrean parte hartu zuen lehenengo paratxirrindularia izan zen. 2020ko Altsasuko Sarian bigarrena ere izan zen.

2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan aurrenekoz parte hartu eta urrezko domina irabazi zuen C5 diziplinako 4.000 metroko bakarkako lasterketan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guillaume Toucoullet

**Guillaume Toucoullet** (Baiona, 1984ko urriaren 29a -) lapurtar arkulari paralinpikoa da, arku-konposatuan aditua dena.

Handisport Pays Basque eta Miarritzeko Archers de la Humade taldearen kidea, 2018 eta 2021 artean Frantziako txapelduna da.

2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan (W1 mailan) aurrenekoz parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexandre Léauté

**Alexandre Léauté** (Saint-Caradec,  -) bretainiar-lapurtar txirrindulari paralinpikoa da, garuneko paralisiarako C2 mailean aritzen dena. Ahurtin bizi da.

2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan aurrenekoz parte hartu eta urrezko domina irabazi zuen C2 diziplinako 3.000 metroko bakarkakoan (munduko errekorra ere lortuz), eta zilarrezkoa 1.000 metroko proban.

## Erreferentziak
1998ko Errioxako Itzulia

**1998ko Errioxako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 38 edizioa izan zen, 1998ko apirilaren 30tik maiatzaren 3ra bitartean ospatu zen. Nahiz eta itzuli txikia izan munduko txirrindulari on batzuk etorri ziren, Abraham Olano, Haimar Zubeldia, Richard Virenque, Raimondas Rumsas edota Roberto Heras bezala.

Lehenengo etapan, esprinterrak tarteko helmugak eta sprint bereziak topera lehiatu zituzten (Tonissteiner-saxon taldeko Jan Hordijk eta Lokosphinx taldeko Edouard Gritsoun). Helmugan, Serguei Smetaninek irabazi zuen. 

Bigarren etapan, Serguei Smetaninek berriz irabazi zuen.

Hirugarren etapan, hiru iheslari izan ziren buruan Herrerako mendatera arte. Bertan, Iñigo Chaurreau, Euskaltel-Euskadiko txirrindularia izan zen. Vitalicio eta Banesto taldeak lanean aritu ostean iheslariak harrapatu zituzten. Herreran, 11 txirrindulari bereizi ziren eta Haroko helmugan Juan Carlos Dominguez gailendu zen. Etapa honetan, Abraham Olanok Serguei Smetanineren "maillot Rioja" eskuratu zuen eta Jose Jaime Gonzalezek mendiko sailkapenaren lidertza Stefano Verziagiri kendu zion. Gainera, Lokosphinx taldeko txirrindulari bat atzean geratu zen zulatu baten ondorioz eta taldeak beste txirrindulari bat berarekin joateko urtzi zuen, baina egun osoa denbora galdu ostean, biak kontroletik kanpora heldu ziren.

Laugarren eta azken etapa (Logroño-Logroño) lasaia izan zen, eta sprintean amaitu zen, Logroñon. Bertan, Iñaki Barrenetxea zetorren pelotoiaz tiraka eta sprintean, Jan Hordijk, bere taldekideak, garaipena lortu zuen. Garaipen hori bere taldeko lehena izan zen urte horretan.

Beste sailkapenetan, Jan Hordijk (tarteko helmugak), Edouard Gritsoun (sprint bereziak), Jose Jaime Gonzalez (mendiko sailkapena), Serguei Smetanine (erregulartasuna) eta Banesto (taldeka) gailendu ziren.

## Taldeak 
* Euskaltel-Euskadi
* Banesto
* Vitalicio Seguros
* Once
* Kelme
* Pinturas Banaka
* Saunier Duval
* Estepona
* Mroz
* CAI
* Recer-Boavista
* Sky Blue-ACR
* Collstrop
* Lokosphinx
* Tonissteiner-Saxon.

## Sailkapen nagusia 
# Abraham Olano
#Juan Carlos Dominguez
#Santiago Blanco

## Kanpo estekak
Higinio Rivero

**Higinio Rivero Fernández** (Barakaldo,  -) bizkaitar piraguista paralinpikoa da, urritasun fisikoko VL2 mailan aritzen dena.

Plentziako Piraguismo Taldean ari da eta kirol honetan denbora gutxi badarama ere, 2016an Branderburgen jokatutako parakanoeko Maratoiko Munduko txapelketan (ICF Canoe Marathon World Cahmpionships) nagusitu zen, baita 2017 Pietermarithburgen (Hegoafrika) ere.
2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iker Sastre

**Iker Sastre Sánchez-Vallejo** (Bilbo,  -) bizkaitar mahai-tenislari paralinpikoa da, urritasun fisikoko C2 mailan aritzen dena.

Bere kirol ibilbideak oso momentu onak izan ditu, Euskadiko eta Bizkaiko txapelketez gain, Estatuko 14 txapelketek erakusten duten bezala, hoietayik 12 urre. Urrezko domina batzuk lortu ditu banakako modalitateko nazioarteko txapelketetan, eta bigarren postu bat Munduko Txapelketetan.
2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartu zuen Parisen. 5° Postua lortuz ta diploma paralímpikoa beraz.

Tokioko paralimpiadetan ere egon zen diploma paralímpikoa lortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agurtzane Egiluz

**Agurtzane Egiluz Ibarguen** (Gasteiz, 1997ko apirilaren 18a -) saskibaloi jokalari paralinpiko arabarra da, gurpil-aulkiaren *3.0* mailan ibiltzen da.

Lau ahizpetan gazteena da, eta, senideen bideari jarraituz, saskibaloian hasi zen gaztetxotan. 14 urterekin, baina, ikastolako autobusarekin izandako istripu batek kirola uztera behartu zuen. Gasteizko Zuzenak kluba ezagutu zuenean itzuli zen saskibaloira, gurpil aulkiaren gainean. 2017-2018 denboraldian egin zuen lehen talderako jauzia, eta Ohorezko Mailarako igoera lortu zuten hurrengo urtean.

Ligan, Zuzenak taldearekin jokatzen du, eta Espainiako selekzioarekin aritu da nazioartean. 
[ezkerrera|thumb|[Paralinpiar Jokoak|Paralinpiar jokoak]]
2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartu zuen. 2021ean Tokioko Paralinpiar Jokoetan zortzigarren postua eskuratu zuten, eta, 2024ko abuztuan, Pariskoetara joango da. Aldi berean, Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Gradua egin zuen, eta orain lanean ari da finantza erakunde batean.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beatriz Zudaire

**Beatriz Zudaire García** (Iruñea, 2000ko ekainaren 8a -) saskibaloi jokalari paralinpiko nafarra da, gurpil-aulkiaren *3.0* mailan ibiltzen dena.

Gasteizko Zuzenak taldean 2014-2015 denboraldian egin zuen lehen talderako jauzia, eta 2018an Ohorezko Mailarako igoera lortu zuten hurrengo urtean. Egun UCAM Murcia BSR taldean dabil.
2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Mouriz

**David Mouriz Dopico** (Narón, 1982ko abenduaren 31 -) saskibaloi jokalari paralinpiko eusko-galiziarra da, gurpil-aulkiaren *2.5* mailan ibiltzen dena.

Bidaideak Bilbao BSR taldekoa, 2016ko eta 2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eddy Alvarez

**Eduardo Cortes Alvarez**, , (Miami, Florida, 1990eko urtarrilaren 30a), beisbolean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina lortu zuen Ameriketako Estatu Batuetako taldearekin, Japoniaren atzetik eta Dominikar Errepublikaren aurretik. 

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Shane Baz, Anthony Carter, Brandon Dickson, Anthony Gose, Edwin Jackson, Scott Kazmir, Nick Martinez, Scott McGough, David Robertson, Joe Ryan, Ryder Ryan, Simeon Woods Richardson, Tim Federowicz, Mark Kolozsvary, Nick Allen, Eddy Alvarez, Triston Casas, Todd Frazier, Jamie Westbrook, Tyler Austin, Eric Filia, Patrick Kivlehan, Jack López eta Bubba Starling-ek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Nahia Zudaire

**Nahia Zudaire Borrezo** (Usurbil,  -) gipuzkoar igerilari paralinpikoa da, urritasun fisikoko S8 mailan aritzen dena. Gutxienez lau aldiz izan da Munduko brontzezko domina eta Europako zilarrezko domina estilo libreko igeriketan. 2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan lehiatu zen, eta laugarren postua lortu zuen 400 m estilo libreko S8 eta 100 m tximeleta S8 probetan.

## Bizitza 
Zudaireri aortaren koarktazioa diagnostikatu zioten, hamabost hilabeterekin, eta horrek odol-hornidurari eragiten dio, bere gorputzeko atal batera behar bezala ez iristeko. Iskemia espinala eta paraparesia ditu beheko gorputz-adarretan. Sei urterekin hasi zen igerian, errehabilitazioaren barruan.

Buruntzaldea IKT taldekoa, Espainiako junior mailako txapelduna izan zen.

## Kirol ibilbidea 
2015ean egin zuen debuta Valladoliden, AXA Espainiako Promesa Paralinpikoen Txapelketan. Hiru probatan bosgarrena izan zen eta horrek inpotentzia handia sortu zion, oso lehiakorra baita. Bi uda geroago, ordea, 14 urterekin, Berlingo Europako Txapelketa jokatzeko gutxieneko maila lortu zuen eta bost finaletan sartu zen. Urtebete geroago, bere lehen Munduko Txapelketarako sailkatu zen, Londres 2019rako.

Nahiak nabarmen egin zuen hobera, batez ere, bere proba kutunean, 400 librean, Munduko onenekiko distantzia laburtuz.

2020an, belaunean lesioa izan arren, konfinamenduan mentalki berriz hasi zen eta inoiz baino indartsuago itzuli zen. Berlingo Munduko Serieetan hainbat domina, Espainiako errekorrak eta zilar bat 400 librean eta brontze bat 100 librean Funchaleko (Portugal) Europako Txapelketan lortu zituen.

Tokioko Jokoetarako B minimoa lortu zuen Bartzelonako Igeriketa Egokituko Nazioarteko Sarian otsailean, 400 metro libreetan Estatuko gainmarka berria lortu baitzuen 5.06,21eko denborarekin, nahiz eta Espainiari sailkapena ziurtatzeko esleitutako kupoaren zain egon zen. Azkenik, kirolari gipuzkoarrak hiru modalitatetan hartu zuen parte: 100 metro tximeleta, 400 metro libre eta 200 metro estilo. Lehenengo bietan laugarren amaitu zuen eta horrela bi diploma paralinpiko lortu zituen.

Tokioko Jokoak bukatu eta bederatzi hilabetera, Nahia Madeirako (Portugal) Munduko Txapelketan lehiatu zen, eta hiru brontzerekin bukatu zuen: 400 metro libreetan, 4×50 metro mistoetan 20 puntu eta 4×100 metro librean 34 puntu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nahia Zudaire eta Iñigo Llopis: arrakastaren gakoa, egunerokoaz gozatzea. *Berria*, 2025.10.09
Aretxabaletako udaletxe zaharra

**Aretxabaletako udaletxe zaharra** Aretxabaletako kale nagusian kokaturik dagoen jauregi bat da, udalerriaren aurreneko udaletxea izan zena. Gaur egungo udalaren egoitza Arratabe jauregia da eta eraikin honek beste funtzio batzuk betetzen ditu.

## Historia 
"Valle Real de Leniz" izenaren barneko eremuan elizate ugari zeuden eta baita bi herrigune ere, Aretxabaleta eta Eskoriatza. Udalaren egoitza aldakorra izaten zen eta herrigune bien arteko lehia nabarmena zen. Azkenean 1630. urtean eremu guztia bitan banatu zen eta Aretxabaleta eta Eskoriatza udalerriak sortu ziren. Herri biek udaletxea lehenengo egitea helburu zuten eta Aretxabaleta izan zen azkarrena. Kale nagusiaren erdialdean egin zuen eta eraikina XX. menderarte Aretxabaletako udalaren egoitza izan zen.  

1968. urtean *Escuela parroquial La Asunción* 3-5 urteko haurren ikastola sortu zuten hainbat gurasok eta bertako gelatan ematen ziren klaseak. Ondoren izena aldatu eta Loramendi ikastola bihurtu zen. 

1986. urtean Aretxabaletako udalak Arratabe jauregia erosi zuen eta hara aldatu zen. Gaur egun Loramendi Elkartearen egoitza dago bertan, aurretik ikastola eta euskaltegia ere izan zen.

## Ezaugarriak 
Bi solairutako eraikina da. Beheko solairuan atari zabal bat dago. Antzina ziega bat izan zen bertan. Lehenengo solairuan areto bat dago eta formatu txikiko hitzaldiak eta antzerkiak egiten dira bertan. Gainerakoan bulegoak daude.

Eraikinaren aurrealdea harlanduz egina dago eta aipagarriena lehenengo solairuko bi leihoen artean dagoen armarri erraldoia da. Bi buruko arranoak, alboetan bi lehoi eta erdian Gaztela eta Leongo armak bitan banatuta eta tartean Gipuzkoako eta Aretxabaletako armarriak ikusten dira. Gainean koroa handi bat dago bi aingeru alboan dituena eta azpian Urrezko Ardi-larruaren Ordenaren sinbolo den ardi zintzilikatua.

## Iruditegia 

Irudi:Aretxabaleta 07.JPG|Armarria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aretxabaletako udal webgunea
Darío Álvarez

**Darío Rafael Álvarez Espinal**, , (Santiago (Dominikar Errepublika), 1989ko urtarrilaren 17a), beisbolean lehiatzen den kirolari dominikarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina lortu zuen Dominikar Errepublikaren taldearekin, Japoniaren eta AEBko taldeen atzetik.

Taldea, honako hauek osatzen zuten: Darío Álvarez, Gabriel Arias, Jairo Asencio, Luis Felipe Castillo, Jumbo Díaz, Junior García, Jhan Mariñez, Cristopher Mercedes, Denyi Reyes, Ramón Rosso, Ángel Sánchez, Raúl Valdés, Roldani Baldwin, Charlie Valerio, José Bautista, Juan Francisco, Jeison Guzmán, Erick Mejia, Gustavo Nuñez, Emilio Bonifácio, Melky Cabrera, Johan Mieses, Yefri Pérez eta Julio Rodriguez-ek.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kylie Masse

**Kylie Jacqueline Masse** (Windsor (Ontario), 1996ko urtarrilaren 18a) igerilari kanadarra da. 100 metro bizkar proban munduko txapelduna izan da birritan. 2016ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eta 2020ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko bi eta brontzezko bat irabazi zituen. 2024ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina berri bat lortu zuen.

## Ibilbidea 
2016. urtean bere jaioterrian jokaturiko igerileku laburreko munduko txapelketan zilarrezko bi domina eskuratu ondoren 2016ko Rioko Jokoetan hirugarrena izan zen Fu Yuanhui txinatarrarekin berdinduta. 

2017ko Budapesteko munduko txapelketan 100 metro bizkar proban txapelduna izan zen eta egindako 58.10 denbora munduko errekorra izan zen.

## Nazioarteko palmaresa 
### Txapelketak 
### Markak 
* 50 metro bizkarra - 27.64 (Budapest, 2017)
* 100 metro bizkarra - 57.70 (Toronto, 2020)
* 200 metro bizkarra - 55.59 (Tokio, 2021) 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belosogoiti

**Belosogoiti** Iruñeko Beloso-Erripagaña barrutian dagoen Beloso auzoko zati bat da.

Belosoko erriparen gainean dago, Belosobeitirekin kontrajarrita, Arga ibaiak inguratzen duen terraza batean dagoena.
Ivet Goranova

**Ivet Goranova** (, Pleven, 2000ko martxoaren 6a) karateka bulgariarra da, Tokio 2020ko Olinpiar Jokoetan, urrezko domina bat lortu duena.

## Ibilbidea 
2018. urtean, Munduko txapelketan hirugarren egin ondoren, hurrengo urteko Europako Jokoetan, txapelduna izan zen kumite 55 kg proban Anzhelika Terliuga ukrainarra garaituz. Tokioko Olinpiar Jokoetan, aurkari bera 5-1 garaituz, urrezko domina eskuratu zuen.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2012ko Errioxako Itzulia

**2012ko Errioxako Itzulia**, txirrindularitza itzuli honen 52. ekitaldia izan zen. Egun bakarreko proba izan zen, apirilaren 22ean hain zuzen ere. Probak, 190,9 kilometro izan zituen eta La Aldea, Lapoblación, Labraza eta Moncaletreko mendateak zituen ibilbidean. Egun hartan, 86 txirrindulari atera ziren eta 19 erretiratu ziren. Beraz 67k sailkatu ziren, baina horietatik 17k kontrolez kanpora ailegatu ziren.

Egun gogorra izan zen eta garaileak eta bere taldeak izugarrizko eguna burutu zuten. Garailea ihesi ailegatu zen helmugara eta bere taldekide bat bigarren bukatu zuen talde txiki baten esprinta, hirugarren bukatuz.

Beste sailkapenetan, Evgeni Xalunov (sprint bereziak eta sub-23), Camilo Suarez (mendia) eta Alexander Riabkin (tarteko helmugak) gailendu ziren.

## Taldeak 
* Euskaltel-Euskadi
* Movistar Team
* Caja Rural
* Burgos BH
* Andalucia
* Orbea Continental
* EPM-UNE
* Team Bonitas
* Lokosphinx
* Jamis Sutter Home
* Gios Deyser Kastro.

## Sailkapena 
# Evgeni Xalunov
# Pablo Urtasun.
# Nikhail Antonov.

## Kanpo estekak
Willy Kemp

**Willy Kemp** (Kopstal, 1925eko abenduaren 28a - Bertrange, 2021eko urriaren 18a) luxemburgoar txirrindularia izan zen. Profesionala izan zen 1948tik 1957ra. Urte guzti horietan Frantziako Tourrean parte hartu zuen, eta behin, etapa bat irabazi zuen. 1950. urtean munduko txapelketan parte hartu zuen eta hamargarren sailkatu zen.

## Palmaresa 
**1949**
* 20px 16px|15px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa 
** 1950**
* Luxenburgoko Tourreko etapa bat.
**1951**
* 2. 16px|15px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketan 
**1952**
* 2. Eibarko Bizikletan eta etapa bat.
* Luxenburgoko Tourreko etapa bat.
* Herbehereetako Itzuliko etapa bat.
* 2. 16px|15px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketan 
**1954**
* Tour de l'Oiseko etapa bat.
**1955**
* Frantziako Tourreko etapa bat.
* 3. Tour de l'Oisen eta etapa bat.
* 2. 16px|15px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketan 
**1956**
* Luxenburgoko Tourreko etapa bat.
**1957**
* 3. 16px|15px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberri

[thumb|Nafarroa Garaiko [Erbiti alberria, Basaburua udalerrikoa.]]
**Alberria** () Espainiako Erresumako administrazio antolakuntzan, biztanleria entitate mota bat da, udalerria baino lurralde-eremu txikiagokoa. Arabako eta Nafarroako kontzejuek ez bezala, ez dute nortasun juridikorik.

Adibidez, Esteribarko udalerriak 10 kontzeju eta 17 alberri ditu, Ezkirotz edo Agorreta gisa. Baztango 15 herriak, berriz, alberriak dira juridikoki.

## Espainiako nomenklatura 
Espainiako Erresumako nomenklaturan, biztanleria entitate singularrei esleitutako kategorietako bat da alberria, hots, entitateei emandako edo tradizioz onartutako kalifikazioa. 1930ean nomenklatura egiteko argitaratutako arauek honela definitzen dute alberria:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leku (argipena)

**Leku** izenak hainbat adiera ditu.

## Euskarazko hitza 
Lekua, euskaraz**,** tokia, espazioaren zati jakina.
* Zerbait edo norbait koka daitekeen leku hutsa.
* Multzo, segida edo hierarkia batean, norbaiti edo zerbaiti dagokion lekua, norbait edo zerbait dagoen lekua.
*Aurkintza, toki geografikoa, izena duen lekua, 
*Leku geometrikoa puntuen multzo bat da. 

## Geografia 
### Etiopia 
* Leku: Oromiya eskualdeko ibaia.
* Leku: Southern Nationsen eskualdeko hiribildua.
### Gabon 
* Léku: Haut-Ogooueko probintziako ur-lasterra.

## Literatura 
* Lekuak Bernardo Atxaga idazleak idatzitako saiakera da.
* Gure Sor Lekua 1956an euskaraz egindako lehen film luzea izan zen.

## Ikus, gainera 
* Alberri, Espainiako Erresumako biztanleria entitate administratibo bat. Batzuetan *leku* izenarekin aipatzen da, gaztelaniaz *lugar* izena duelako.
Jekaterina Volkova

**Jekaterina Gennadievna Volkova** (; Kursk, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1978ko otsailaren 16a) errusiar atleta da, 3.000 metroko oztopo lasterketan espezialista. 2007an munduko 3.000 metroko oztopo lasterketako txapelketa irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ángela Labordeta

**Ángela Labordeta de Grandes** (Teruel, Espainia, 1967ko abuztuaren 10a) espainiar idazle eta kazetaria da. 

## Biografia 
Teruelen jaio zen, Aragoin, 1967an. Idazlea eta kazetaria da. Zaragozan bizi da, Filosofia eta Letrak ikasi zituen hirian. Diario 16 de Aragon eta El Periódico de Aragónen aritu da kazetaritzan. José Antonio Labordeta idazle eta kantautorearen alaba da, Miguel Labordeta idazlearen iloba eta Ana Labordeta aktorearen ahizpa.

Europako Parlamenturako 2014ko hauteskundeetan, Ángela Labordetak Europako Udaberriko koalizioan parte hartu zuen, Chunta Aragonesistaren (CHA) lehen ordezkari gisa. Ez zuten hautatu.

## Lanak 
### Argitaratutako eleberriak 
* *Así terminan los cuentos de hadas* (1994). .
* *Rapitán* (1997). .
* *Bombones de licor* (2000). .
* *El novio de mi madre* (2002, Xordica Editorial). .
* *Sin hablar con nadie* (2008, Xordica Editorial). .
**Tacones y muñecas* (2015)
**Equilibrista.*(2021) 

### Itzulpenak 
Bere ipuinak ingelesera itzuli dira:

* My Mother's Boyfriend.
* *Barcelona* (Gargoyle Magazine).

## Aitortzak 
2021ean Angela Labordeta idazle eta kazetaria, Zaragozako Pilar Plazan egin zen  Liburu Azokako pregoilaria izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aipamena unibertsitatean.
Jorge Pineda

**Jorge Pineda Matabuena** (Bilbo,  -) bizkaitar arraunlari paralinpikoa da, urritasun fisikoko PR3-PD maila mailan aritzen dena.

2018an Munduko Txapelketan Plovdiven (Bulgaria), skiff PR2 1x proban (besoak eta enborra mugi ditzaketen kirolarientzat) zazpigarren postuarekin egin zuen debuta. Hilabete batzuk lehenago zilarra bereganatu zuen Virginiako (AEB) munduko ergometro txapelketan. 2019an laugarrena izan zen Linz-Ottensheimgo (Austria) Munduko Txapelketan.

2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak