open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Justin Alexander Madathiparambil

**Justin Alexander Madathiparambil** (Pambanar, Kerala, 1972ko apirilaren 6a) indiar elizgizon katolikoa da, 2024tik aurrera Vijayapuramgo apezpiku laguntzailea dena.

## Bizitza 
Justin Alexander Madathiparambilek Kottayamgo apaizgaitegi txikian ikasi zuen eta gero filosofian diploma lortu zuen Keralako Unibertsitatean. Ondoren, filosofia eta teologia ikasi zituen Alwayeko San Jose pontifize-apaizgaitegian. 1997ko abenduaren 27an apaiztu zen, Vijayapuramgo elizbarrutian inkardinatuta geratuz.

Parrokietan hainbat kargu bete ondoren, Erroman ikasi zuen 2005etik 2017ra, San Anselmo Pontifize Ateneoan, eta liturgia ikasketetan lizentziatu zen. Ondoren, teologia dogmatikoan doktoretza lortu zuen Urbaniana inubertsitatean. Italian egon zen bitartean, Pratoko elizbarrutian aritu zen. Indiara itzuli ingoren, Vijayapuramgo elizbarrutiko bikario jeneral izendatu zuten. Vijayapuram Gizarte Zerbitzu Elkarteko eta Elizbarrutiko Hezkuntza Agentzia Korporatiboko presidente gisa ere aritu zen, baita Misio Elkarte Pontifizeen Elizbarrutiko zuzendari eta Klero eta Seminaristaren Elizbarrutiko Batzordeko zuzendari ere. Horrez gain, Asisko Erizaintza Institutuko presidentea izan zen.

2024ko urtarrilaren 13an, Frantzisko aita santuak Lysiniako apezpiku titular eta Vijayapuramgo apezpiku laguntzaile izendatu zuen. Urte bereko otsailaren 12an apezpiku-ordenazioa jaso zuen Kottayamgo Antre Maria Birjinaren Bihotz Guztiz Garbiaren katedralean, Sebastian Thekethecheril apezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak Joseph Kalathiparambil eta Thomas Jessayyan Netto izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beryl de Zoete

**Beryl Drusilla de Zoete** edo **Beryl de Sélincourt** i (Londres,  Erresuma Batua, 1879 –1962ko martxoaren 4a) ballet dantzari ingelesa, orientalista, kritikoa eta dantza ikertzailea izan zen. Italo Svevo eta Alberto Moraviaren itzultzaile gisa ere ezaguna da. 

## Bizitza 
Beryl Zoete Erresuma Batuko hiriburuan, Londresen jaio zen 1879an. Bertan bizi izan zen bizitzaren zatirik handienean. Oxfordeko Unibertsitateko Somerville Collegen ikasi zuen. 1902. urtean Basil de Sélincourt-ekin ezkondu zen, nahiz eta ezkontzak urte gutxi baino ez iraun. 

### Ibilbidea 
*The Open Window* aldizkari modernistan kaleratu zituen poemak. Bizi osorako harremana hasi zuen Arthur Waley orientalista eta itzultzailearekin. 1918. urtean ezagutu zuen, baina ez zen inoiz ezkondu. Gerald Brenan bezalako behatzaileen arabera, Arthur Waleyrekin zuen harremana zehaztugabea zen. Bidaiari handia izan zen, bereziki Bali eta Asia hegoaldean zehar.

Dantzaren arloan, euritmia delakoa irakatsi zuen, Indiako dantza *eta* antzerki tradizioak ikertu zituen, eta Walter Spiesekin kolaboratu zuen *Dantza eta drama Balin* (1937) lanean, Baliko dantza tradizionalerako eta antzerki formetarako erreferentzia estandarra izaten jarraitzen duena. Dantza ikasi zuen, 1913an eta 1915ean, hein batean behintzat Emile Jaliz-Dalcrozerekin. Gero dantza irakatsi zuen 1920ko hamarkadako uneren batera arte. Dantzaz idatzi zuen behin baino gehiagotan *The Daily Telegraph*, *New Statesman* eta *Nation and* *Ballet* (Richard Bucklek editatua) liburuetarako. Dantzaren inguruko liburuak kaleratu zituen Balin (1938), Indian (1953) eta Sri Lankan (1957). 

Zoeteri buruz Harold Acton idazleak zioenez, lagunen abegikortasunaz abusatzeko joera zuen: Paola Olivetti, apur bat haserre, bere etxe batetik joan zenean, Beryl geratu egin zen, eta ez zen joan sukaldariak oporretan zihoala esan zion arte.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Ury, Marian, 'Zenbait ohar Beryl de Zoeteren bizitza baterantz', *Rutgerseko Unibertsitateko Liburutegien Aldizkaria*, XLVIII (1986/87): 1-54.  10.14713/jrul.v48i1.1655

## Kanpo  estekak
Bernard Laloo

**Bernard Laloo** (Laitlyngkot, Meghalaya, 1976ko ekainaren 16a) indiar elizgizon katolikoa da, 2025etik aurrera Shillongeko apezpiku laguntzailea dena.

## Bizitza 
Bernard Lalook filosofia Shillongeko Christ Collegen ikasi zuen eta teologia Puneko Jnana Deepa Filosofia eta Teologia Institutuan. 2006ko apirilaren 30ean apaiztu zen, Shillongeko artxidiozesian inkardinatuta geratuz.

Apaiz-ordenazioa ondoren, hasieran urtebetez parrokia batean aritu zen eta gero, 2009ra arte, Shillongeko Christ Collegeko administratzaile gisa. 2009tik 2015era, Shillongeko apaizgaitegiko Ikasketa Dekanoa izan zen eta, ondoren, urtebetez, Laitumkhrah barrutiko bigarren hezkuntzako eskola bateko zuzendaria. 2017tik 2021era, Shillongeko Gizarte Zerbitzu Zentroa zuzendu zuen. 2022tik aurrera, artxidiozesiko kuriako kantziler eta Shillongeko katedraleko parroko gisa jardun zuen.

2025eko otsailaren 8an, Frantzisko aita santuak Trofimianako apezpiku titular eta Shillongeko apezpiku laguntzaile izendatu zuen. Urte bereko martxoaren 30ean apezpiku-ordenazioa jaso zuen Shillongeko Maria Kristauen Laguntzailearen katedralaren aurrean, Victor Lyngdoh artzapezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak John Moolachira eta Wilbert Marwein izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Naiara Errasti Otaño

**Naiara Errasti Otaño** (Eskoriatza, Gipuzkoa, 1975) diseinatzale grafikoa, ilustratzailea eta irakaslea da. Errastiren kartelak iragarri zituen 2025eko Arabako jaiak.

## Bizitza 
Naiara Errasti Otaño Arte Ederrak ikasi zituen. Ondoren estanpatuen eta gainazalen diseino-masterra egin zuen.

## Sariak 
* 2025ean bigarrenez irabazi zuen San Prudentzioko kartel lehiaketa: *Araba, jaia has dadila!* izenburua zuen lanagatik aukeratu zuten. 
* 2020an lehen irabazi zuen San Prudentzioko kartel lehiaketa: “*Arabako jaiak, etxez etxe*”  izenburua izan zuen kartelak.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anthony Das Pilli

**Anthony Das Pilli** (Donakonda, 1973ko abuztuaren 24a) indiar elizgizon katolikoa da, 2024tik aurrera Nelloreko apezpiku lagunkidea dena.

## Bizitza 
Anthony Das Pilli Nelloreko apaizgaitegi txikian ikasi zuen. Ondoren, filosofia ikastera joan zen Visakhapatnamgo San Joan apaizgaitegira eta teologia ikastera Hyderabadeko San Joan apaizgaitegira. 2000ko apirilaren 24an apaiztu zen, Nelloreko elizbarrutian inkardinatuta geratuz.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, hainbat parrokiatan aritu zen lanean 2008ra arte. 2008tik 2014ra, teologia dogmatikoa ikasi zuen Erromako Urbaniana unibertsitatean, teologian doktoretza lortuz. Bere elizbarrutira itzuli zenean, Nelloreko Sunnapubatti barrutiko parroko eta apaizgaitegi txikiko errektore gisa aritu zen 2014tik 2016ra. 2017tik aurrera, teologia dogmatikoa irakatsi zuen Hyderabadeko San Joan apaizgaitegian.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arokia Raj Satis Kumar

**Arokia Raj Satis Kumar** edo **Arokiaraj Satis Kumar** (, ; Bangalore, 1977ko irailaren 5a) indiar elizgizon katolikoa da, 2024tik aurrera Bangaloreko apezpiku laguntzailea dena.

## Bizitza 
Arokia Raj Satis Kumarrek filosofia eta teologia ikasi zituen Mangaloreko elizbarrutiko San Jose apaizgaitegian, eta 2007ko maiatzaren 2an apaiztu zen Bernard Blasius Moras artzapezpikuaren eskutik, Bangaloreko artxidiozesian inkardinatuta geratuz.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, hasieran parrokietan aritu zen, artxidiozesiko katedralean barne. 2010etik 2012ra, zuzenbide kanonikoa ikasi zuen Bangaloreko San Petri Pontifize Institutuan, lizentziatura lortuz. Ondoren, bi urtez parrokiako apaiz gisa aritu zen Malleswaram barrutian. Erromako Urbaniana unibertsitatean ikasketak jarraitu zuen 2017an zuzenbide kanonikoan doktoretza lortu zuen. 2017tik aurrera, elizako auzitegiko epaile gisa aritu zen, eta 2018tik aurrera Bhavan Bhakti apaizgaitegi txikiko errektore eta Tumakuruko parrokiako administratzaile gisa. 2019an, artxidiozesiko kuriako kantziler bihurtu zen. Horrez gain, 2020an, Bangaloreko San Petri Pontifize Institutuko zuzenbide kanonikoko irakasle izendatu zuten, eta 2021ean, artxidiozesiko seminaristen ikasketen koordinatzaile bihurtu zen.

2024ko uztailaren 13an, Frantzisko aita santuak Bangaloreko apezpiku laguntzaile (Joseph Soosainathanekin batera) eta Castellum Minusko apezpiku titular izendatu zuen. Urte bereko abuztuaren 24an apezpiku-ordenazioa jaso zuen Bangaloreko San Frantzisko Xabierkoaren katedralaren aurrean, Peter Machado artzapezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak Anthony Swamy Thomasappa eta Bernard Moras izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gennaios Kolokotronis

**Ioannis Kolokotronis** (), **Gennaios Kolokotronis** () ezizenez ezaguna (Stemnitsa, 1806 – Atenas, 1868ko maiatzaren 23a) grezia militar eta politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1862ko maiatzetik urrira.

Ioannis Arkadian jaio eta Zante uhartean hazi zen. Theodoros Kolokotronisen semea izan zen. "Gennaios" ("ausarta") ezizena hartu zuen Greziako Independentzia Gerran, non bere gaztetasuna gora-behera borrokatu zuen. Bere aitarekin batera, Tripolitsako setioan eta Greziako gerra zibiletan parte hartu zuen.

Kolokotronis Oto Greziakoa erregearen laguntza izan zen maior-jeneral mailarekin. Erregeak izendatutako azken ministroa izan zen, 1862an.

Fotini Tzavelasekin ezkondu zen, Kitsos Tzavelas jeneralaren alaba, eta bi seme eta lau alaba izan zituzten.
Bernard Moras

**Bernard Blasius Moras** (Kuppepadavu, 1941eko abuztuaren 10a) indiar elizgizon katolikoa da. 1996tik 2004ra Belgaumeko apezpikua izan zen eta 2004tik 2018ra Bangaloreko artzapezpikua. 

## Bizitza 
Bernard Blasius Moras 1967ko abenduaren 6an apaiztu zen, Mangaloreko elizbarrutian inkardinatuta geratuz. 1996ko azaroaren 30ean, Joan Paulo II.a aita santuak Belgaumeko apezpiku izendatu zuen. Hurrengo urteko otsailaren 25ean jaso zuen apezpiku-ordenazioa Belgaumeko San Paulo eskolaren aurrean, Simon Ignatius Pimenta kardinalaren eskutik, kontsakratzailekideak Aloysius Paul D’Souza eta Ignatius P. Lobo izanik.

2004ko uztailaren 22an, Joan Paulo II.ak Bangaloreko artzapezpiku izendatu zuten, eta urte bereko irailaren 17an hartu zuen kargua.

2006an, Dan Brownen *The Da Vinci Code* eleberria «gaiztoa» eta «diabolikoa» zela esan zuen. Kristau guztiei dei egin zien liburu horretan oinarritutako filma boikotatzera, eta Indiako zinema batzordeari herrialdetik debekatzeko eskatu zion.

2018ko martxoaren 19an, Frantzisko aita santuak bere dimisioa onartu zuen.

2023ko urtarrilaren 7an, Mysoreko elizbarrutiko administratzaile apostoliko izendatu zuten, eta horrela, Kannikadass William Antony elizbarrutiko apezpikuaren jurisdikzioa eten zen, hurrengo abisua eman arte. 2024ko urtarrilaren 13an, Frantzisko aita santuak Kannikadass William Antonyk Mysoreko apezpiku kargua uztea onartu zuen, eta Bernard Blasius Moras, beraz, administratzaile apostoliko bihurtu zen. Mysoreko elizbarrutia zuzendu zuen 2025eko urriaren 7an apezpiku berria ordenatu zuten arte.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malika Mokeddem

**Malika Mokeddem** (Kenadsa, Aljeria, 1949ko urriaren 5a) aljeriar idazlea da.

## Bizitza 
Malika Mokeddem 1949ko urriaren 5ean jaio zen Kenadsan, Aljeriako mendebaldeko basamortuaren mugan dagoen meatzaritzako herri txiki batean, sedentarizatu berria zen familia analfabeta nomada baten alaba. Zohra amona beduinoaren istorioak entzunez hazi zen, eta bere familian eta herrian bigarren hezkuntzako heziketa jaso zuen neskato bakarra izan zen. Medikuntza ikasketak Oranen hasi zituen, baina Frantzian amaitu eta Montpellierren finkatu zen 1979an. Bere lanbidean 1985era arte aritu zen, literaturan  jardutea erabaki zuen arte. Assia Djebar-en ildotik, aljeriar jatorriko eta frantsesez idazten zuten autoreen artean nabarmendu zen 

## Lanak 
* *Les hommes qui marchent*, (1990), Littré saria, Chambéry lehen eleberriko saria, eta Nourredine Aba fundazio aljeriarraren saria.
* *Le siècle des sauterelles*, (1992), Frantsesezko Idazleen Elkartearen Afrique Méditerranée Maghreb saria.
* ''L'interdite*, (1994), Méditerranée saria eta Femina epaimahaiaren aipamen berezia.
* *Des rêves et des assassins*, (1995)
* *La nuit de la lézarde (*1998)
* *N'zid* (2001)
* *La transe des insoumis*, (2003)
* *Mes hommes'' (2005)

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Txalaparta argitaletxeak gazteleraz argitaratutako Malika Mokeddemen liburuak
* Iñaki Alforjaren “Hitza” film dokumental luzearen proiektuan Malika Mokeddem-en ahotsa jasoko du, beste batzuen artean, Joseba Sarrionandia, Noam Chomsky, Nancy Fraser, edota Pepe Mujicarena esaterako. ** **

## Kanpo estekak
Aminah al-Said

**Aminah al-Said** (Kairo, Egipto, 1914ko urtarrilaren 20a - ibidem, 1995eko abuztuaren 13a) egiptoar kazetaria eta emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea izan zen.

## Ibilbidea 
1914ko urtarrilaren 20an jaio zen, Kairon (Egipto).

Egiptoko Batasun Feministaren gazte erakundearekin bat egin zuen 14 urterekin. 1931n Fuad I Unibertsitatean ikasi zuen lehen emakumeetako bat izan zen. 1935ean Ingeles Literaturan lizentziatu zen. Kazetaritza arloan aitzindarietako bat izan zen.

1935ean graduatu ondoren, *Al-Muawwar* albiste-aldizkarian hasi zen lanean zutabegile gisa, eta horretan jardun zuen ia hil arte. 1973an, argitalpen horren editore lanean hasi zen, eta, hiru urte geroago, editatzen zuen talde editorialeko lehendakari izendatu zuten; kargu horretan aritu zen 1985era arte.

Ekialde Hurbilean aldizkariak argitaratzen zituen lehen emakumea izan zen. 1954an Egiptoko lehen emakumezkoen aldizkaria sortu zuen, *Hawaa* (Eva), urteetan tirada handiena izan duen emakumezkoen astekaria. *Hawaa* Egiptoko emakumeen kezkei buruzko aldizkaririk arrakastatsuena eta errespetatuena da. Said, idazle emankorra izateaz gain, Egiptoko historian denbora osoko lehen emakumezko egiptoar kazetaria izan zen. Bere lorpen ezagunena, *Hawaa* aldizkariaren fundazioa izan zen. Emakumeek gaur egun dituzten arazoez arduratzen den aldizkaria da *Hawaa*, nahiz eta gizonezko eta emakumezko publikoari berdin bideratuta izan. Saidek begirune eta aintzatespen zabala izan zuen egiptoar emakumeen aurrerapenean egindako ekarpenagatik. Bere garaiko beste ezein feministak baino zuzenago jo zuen erlijio instituzio garaikidearen aurka. Iraultzailea zen garai hartarako, islamiar fundamentalismoaren aurkako kanpainak antolatu zituen 70eko hamarkadan eta emakumeek hiyab-a erabiltzearen aurka zegoen. Tenisean ere jokatzen zuen jendaurrean, burua agerian zuela, estali gabe.

Halaber, Liga Panarabiarreko Emakumeen Batasuneko idazkari nagusi izan zen 1958tik 1969ra, eta Kazetarien Batasun Egiptoko presidenteorde 1959tik 1970era. Egiptoko ordezkari ere izan zen nazioarteko biltzarretan.

1995eko abuztuaren 13an 81 urte zituela hil zen minbiziak jota, Kairon.

## Liburuak 
Bere kazetaritza idazkiez gain, hainbat liburu idatzi zituen Saidek.

* *Awraq al-kharif* (Autumn Leaves, short stories). Kairo: 1943
* *al-Jamiha* (The Defian Woman, novel). Kairo: 1950
* *Wujuh fi al-jalam* (Faces in the Dark, novel). Kairo: 1963
* *al-Hadaf al-kabir wa qisas ukhra* (The Big Goal, short stories). Cairo: 1985

## Sariak eta aintzatespenak 
* Lehen Errepublikaren Ordena (1975).
* Izar Unibertsala (1979).
* Arteen Sari Nazionala (1982).
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Suhayr al-Qalamawi
* Rawya Ateya
* Hikmat Abu Zayd

## Kanpo estekak
Istripuzko heriotza

**Istripuzko heriotza** istripu batek eragindako heriotza ez-naturala da, hala nola irristatze batek eta eroriko batek, trafiko-istripu batek edo nahigabeko intoxikazio batek eragindakoa. Istripuzko heriotzak kausa naturalek, gaixotasunek eta nahita egindako homizidioek eta suizidioek eragindako heriotzetatik bereizten dira. Heriotza akzidentala homizidiotzat edo suizidiotzat har daiteke pertsona bat nahigabeko kausa izan bada. Estimazioen arabera, munduko heriotzen %2,3 trafiko-istripuen ondorio dira eta %3,1 bestelako istripuen ondorio. 

Zuzenbidearen ikuspegitik, nahita egindako homizidioak hilketa gisa sailkatu ohi dira. Salbuespenak, hala nola bidezko defentsa, jurisdikzioaren arabera aldatzen dira eta, kasu batzuetan, hilketa leporatu zaien pertsonek defentsa gisa alegatu dute hildakoa, berez, istripuzko heriotza baten biktima izan zela, eta ez nahita egindako ekintza batena. Hala ere, zabarkeriagatik istripuz beste pertsona bat hiltzearen erantzule den pertsona batek arduragabekeriagatik nahi gabeko gizahilketaren erantzule penala izaten jarrai dezake, eta ikuspegi zibiletik, heriotzaren erantzule. 

Istripuzko heriotzaren kasuan, aseguruek eta antzeko beste polizek kalte-ordaina ordaintzen dute. Poliza horiekin frogatu behar da heriotza jakin bat, izatez, istripu bat dela, eta ez nahita egindako suizidio edo gizahilketa bat (horrek aseguruari iruzur egitea ekar lezake).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ding Liren

**Ding Liren** —— (Wenzhou, Zhejiang, Txina, 1992ko urriaren 24a) xakelaria da. Xakeko maisu handia da, eta 2023 eta 2024 bitartean munduko txapelduna izan zen. 2015eko abuztuan, Wang Yueren ondoren, FIDEko sailkapeneko hamar lehen postuetara iritsi zen bigarren txinatar jokalaria bihurtu zen.

## Erreferentziak
Felix Toppo

**Felix Toppo** (Tongo, Jharkhand, 1947ko azaroaren 21a) indiar elizgizon jesuita da. 1997tik 2018ra Jamshedpurreko apezpikua izan zen eta 2018tik 2023ra Ranchiko artzapezpikua. Indiako tribu indigena bateko kidea da, Telesphore Toppo kardinala bezala. Abizen bera izan arren, biak ez dira senideak.

## Bizitza 
1947ko azaroaren 21ean jaio zen Tongon, Gumlako elizbarrutian, Jharkhanden. 1968an Jesusen Lagundian sartu zen eta 1982ko apirilaren 14an apaiztu zen. Ordena horretan, nobiziotza aurreko zuzendari, nobizioen maisu eta nagusi izan da.

2018ko ekainaren 24an, Frantzisko aita santuak Ranchiko artzapezpiku izendatu zuen. Urte bereko abuztuaren 6an hartu zuen kargua. Hilabete berean, Bharatiya Janata Alderdi nazionalista hinduak kontrolatutako agintari zibilei aurre egin zien, «proselitismo jarduerak bultzatzeaz» akusatutako gobernuz kanpoko erakunde katolikoen aurkako ikerketak hasi zituztenean. Ez zutela xehetasunik eman esan zuen eta «halakorik ez dela gertatzen hinduen aldeko erakundeekin» salatu zuen. Ikerketak hauteskundeen aurretik tribu-populazioaren barruan katolikoak eta hinduak banatzeko diseinatuta zeudela ere aipatu zuen. Abenduan, gobernua goraipatu zuen tribuen lurren eskubideak babesteagatik, tribuko emakume baten tributik kanpoko senarrari lurrak erosteko eskubidea ukatuz.

2018tik aurrera, Indiako apezpiku-konferentzia katolikoko Ipar Indiako Medikuntza Hezkuntza Elkarteako buru izan zen, eta erakunde horrek tribuko jendeari eta pobreei arreta emateko ospitale bat eraiki zuen. Jharkhand eta Andaman eskualdeko apezpikuen kontseiluko presidentea izan zen. Halaber, eskualdeko apaizgaitegi nagusia den Ranchiko San Alberto unibertsitateko errektoreordea izan zen.

2023ko abenduaren 30ean, Frantzisko aita santuak bere erretiroa onartu zuen. Egun horretatik 2024ko martxoaren 19ra arte Ranchiko administratzaile apostolikoa izan zen.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albert Anastas

**Albert George Alexander Anastas** (Manavilai, Tamil Nadu, 1966ko abenduaren 16a) indiar elizgizon katolikoa da, 2024tik aurrera Kuzhithuraiko apezpikua dena.

## Bizitza 
Albert Anastasek Karumathurreko Arul Anandar jesuiten ikastetxean ikasi zuen eta ondoren Maduraiko Christ Hall apaizgaitegian sartu zen filosofia ikasteko. Teologia ikasketak Tiruchirappalliko San Paulo apaizgaitegian burutu zituen. 1992ko apirilaren 26an apaiztu zen, Kottarreko elizbarrutian inkardinatuta geratuz.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, parrokietan izan zituen eginkizunez gain, honako kargu hauek bete zituen: Nagercoilgo San Luis apaizgaitegiko ikasketa prefektua (1994tik 1995era) eta Maduraiko Christ Hall apaizgaitegiko irakaslea (1995etik 1998ra). 2000tik 2007ra, Belgikako Lovainako Unibertsitate Katolikoan ikasi zuen, non lehenik lizentziatura eta ondoren doktoregoa lortu zituen. 2007tik 2012ra, Kristau Bizitzaren Batzordeko Katekismo, Liturgia eta Bibliarako idazkaria izan zen. 2013tik 2016ra, Kottarreko elizbarrutiko Gizarte Zerbitzuen Elkarteko Landa Motibazio Programaren zuzendaria izan zen. 2014tik 2016ra, Kottarreko dekano gisa aritu zen eta Kontsultoreen Elkargoko kide ere izan zen. 2016tik aurrera Tiruchirappalliko San Paulo apaizgaitegian irakatsi zuen eta 2017tik liburuzain lanetan ere aritu zen.

2024ko urtarrilaren 13an, Frantzisko aita santuak Kuzhithuraiko apezpiku izendatu zuen. Urte bereko otsailaren 22an apezpiku-ordenazioa jaso zuen Nattalamgo San Devasahayam santutegian, Antony Pappusamy artzapezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak Peter Remigius eta Francis Kalist izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseph Aind

**Joseph Aind** (Nahorani, Assam, 1945eko azaroaren 5a) indiar elizgizon salestarra da, 1994tik 2021era Dibrugarheko apezpikua izan zena.

## Bizitza 
Joseph Aind Nahoranin (Assam, India) jaio zen 1945eko azaroaren 5ean. 1976ko azaroaren 27an apaiztu zen San Frantzisko Saleskoaren Elkarteko kide gisa. 1994ko azaroaren 11n, Joan Paulo II.a aita santuak Dibrugarheko apezpiku izendatu zuen, eta 1995eko martxoaren 19an Thomas Menamparampilek apezpiku ordenatu zuen, Dibrugarheko katedralaren aurrean. Kontsakratzailekideak Joseph Mittathany eta Robert Kerketta izan ziren. Dibrugarheko bosgarren ordinario eta lehen apezpiku indigena bihurtu zen. Ipar-ekialdeko eskualdeetako apezpiku-kontseiluko Gizarte Komunikazio Batzordeko presidentea izan zen.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
TEMat

***TEMat*** matematika ikasleen lanak argitaratzen dituen aldizkari zientifikoa da, Matematika Ikasleen Elkarte Nazionalak babestua.

Ikasleen lanak zabaltzeko argitaratzea helburu duen lehen aldizkari nazionala da. 2019az geroztik, Espainiako Matematikako Errege Elkartearekin lankidetzan aritzen da.

## Ezaugarriak 
*TEMat*ek matematikari buruzko lan dibulgatiboak argitaratzea du helburu, batez ere ikasleek idatziak. Baldintzak hauek dira: ez dituztela matematikako graduko ikastaroetan dagoeneko landutako gaiak jorratzen eta matematikako ikasleek artikuluak irakur ditzaten moduan idatzita egotea. Aldizkariak bi helburu nagusi ditu: matematikako ikasleei beren lehen artikuluak argitaratzeko aukera ematea eta irakurleei matematikaren mundu zabalaren alderdi desberdinei buruzko informazioa eskaintzea. Helburu-publikoa batez ere unibertsitateko ikasle gazteak dira, baina matematikako ikasle guztientzat eta matematikan interesa duen edonorentzat ere irekita dago.

Editore ohien artean daude Ander Lamaisón, Juan Miguel Ribera Puchades eta Miguel Camarasa Buades, besteak beste.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victor Lyngdoh

**Victor Lyngdoh** (Wahlanga, 1956ko urtarrilaren 14a) indiar elizgizon katolikoa da. 2006tik 2016ra Nongstoingo apezpikua izan zen, 2016tik 2020ra Jowaiko apezpikua eta 2020tik aurrera Shillongeko artzapezpikua da.

## Bizitza 
Victor Lyngdoh 1956ko urtarrilaren 14an jaio zen Wahlanga herrian. Lehen hezkuntza jaioterrian egin zuen eta gero Shillongeko San Paulo eskolan, Christ King Collegen eta Oriens Theological Collegen ikasi zuen. 1987ko urtarrilaren 25ean apaiztu zen, Shillongeko artxidiozesian inkardinatuta geratuz. Batez ere parroko gisa aritu zen eta artxidiozesiko fiskal ere izan zen.

2006ko urtarrilaren 28an, Benedikto XVI.a aita santuak Nongstoingo elizbarruti berriko lehen apezpiku izendatu zuen., eta urte bereko azaroaren 20an hartu zuen kargua.

2020ko abenduaren 28an, Frantzisko aita santuak Shillongeko artzapezpiku izendatu zuen. 2021eko otsailaren 6an hartu zuen kargu hori

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucia Ezker

**Lucia Ezker Recalde** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1985) film-zuzendaria eta ekoizlea da.
## Bizitza 
Lucia Ezker Artearen Historian lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU), eta Milango Scuola Civica di Cinema antzokian egin zuen prestakuntza.

#### *Uxina* 
Luciaren gurasoak Zaraitzu eta Erronkarikoak dira; beraz, betidanik inguruan zituen *ainaren* istorioak. Ez zekien nondik hasi, eta egun batean agertu zen albiste bat: 1892ko otsailean abiatutako talde bat hilda topatu zuten. Albistetik tiraka hasi zen, eta ikusi zuen konektatuta zegoela migrazioaren krisiarekin.

2025ko azaroaren 14an bere *Uxina* film laburra aurkeztu zuen Iruñean, espartingintzan aritzen diren sei emakumeren istorioa. Mundua eta giza eskubideak zikloaren barruan estreinatu zuen lana.

Zaraitzuera erabili du filmean,Ez dut inoiz zaraitzuera entzun, eta iruditzen zitzaidan fideltasun historikoagatik beharrezkoa zela emakumeek zaraitzueraz hitz egitea euren artean. Harremanetan jarri nintzen Aitor Aranarekin, zaraitzueraren hiztegiaren egilerekin. Aranak itzuli zituen gidoiko elkarrizketak: bera gabe ez zen posible izango.

## Filmografia 
Lana, urtea, rola, zuzendaria eta ekoiztetxea, hurrenez hurren:
* *Uxina (2025)* (Elur bisutsa)

* *AMA-DAS* (2019-2020), ekoizpen zuzendaria (Zuzendaria: Marga Gutiérrez Diez), En buen sitio ekoiztetxea 
* *Nora* (2019) produkzio-laguntzaileakoak (Zuzendaria: Lara Izagirre),Gariza filmak
* *Ofrenda a la tormenta* eta Legado en los huesos, lokalizazioen laguntzailea (2018) (Zuzendaria: Fernando Gonzalez Molina), Nostromo Pictures 
* *Eki.librio* (2018), produkzio-zuzendaria (Zuzendaria: Marga Gutiérrez Diez), Toki onenan ekoiztetxea
* *Les freres sisters*, Runner (2017) (Zuzendaria: Jaques Audiard), meñakoz filmak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samolaco zaldi

**Samolaco zaldia**, italieraz *Chiavennese*, Italiako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik Samolaco zaldia ponien sailkapen taldean kokatzen da.Tamainaz ponia izateko altueraren mugan dago, 1,5 metro soingurutzera izanik.

Arrazarenn jatorria Lonbardian dago, Valchiavennan eta Valtellinan.

Samolaco zaldia ez dago ofizialki onartuta arraza bezala eta desagertzeko zorian dago. Iturri batzuek desagertzutzat jotzen dute jada.

## Arrazaren historia 
Antza arrazaren jatorria Lonbardiara eramandako andaluziar zaldietan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseph Pathalil

**Joseph Pathalil** (Nedumkunnam, Britainiar Raj, 1937ko urtarrilaren 26a – Udaipur, Rajastan, 2022ko apirilaren 14a) indiar elizgizon katolikoa izan zen, 1984tik 2012ra Udaipurreko apezpikua izan zena.

## Bizitza 
Joseph Pathalil 1963ko irailaren 21ean apaiztu zen, Ajmer eta Jaipurreko elizbarrutian inkardinatuta geratuz. Hasieran Maska Mahuriko parrokiako bikario gisa aritu zen, 1966an Ambaparako parroko bihurtu aurretik. 1972tik aurrera, Dungarpurreko Espiritu Santuaren elizako parrokoa izan zen. Horrez gain, Ajmer eta Jaipurreko elizbarrutiko Apaizen Kontseiluko eta Kontsultoreen Elkargoko kide izan zen.

1984ko abenduaren 3an, Joan Paulo II.a aita santuak Udaipurreko elizbarruti berriko lehen gotzain izendatu zuen. Hurrengo urteko otsailaren 14an apezpiku-ordenazioa jaso zuen Udaipurreko katedralean, Ignatius Menezesen eskutik, kontsakratzailekideak Antony Padiyara eta Leo D'Mello izanik.

2012ko abenduaren 21ean, Benedikto XVI.a aita santuak bere dimisioa onartu zuen. Erretiratu ondoren, Pathalil Udaipurreko San Paulo apaiz zaharren egoitzan bizi izan zen. 2022ko apirilaren 14an hil zen Udaipurreko Paras JK ospitalean.

## Idazlanak 
* *Our missions, an analysis of the present situation* (1962)

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Abir Antonisamy

**Peter Abir Antonisamy** edo **Antonysamy** (Sathipattu, Cuddalore barrutia, Tamil Nadu, 1952ko apirilaren 7a) indiar elizgizon katolikoa da, 2013tik aurrera Sultanpeteko apezpikua dena.

## Bizitza 
thumb|Peter Abir Antonisamy apezpikua Sultanpeteko elizbarrutiko apaizekin.
Peter Abir Antonisamyk Sathipattuko lehen hezkuntzako eskolan eta Cuddaloreko San Jose bigarren hezkuntzako eskolan ikasi zuen eta ondoren, Tiruchirappalliko an Jose unibertsitatean. 1970ean, Cuddaloreko Santa Aines apaizgaitegi txikian sartu zen. 1971tik 1979ra, Filosofia eta Teologia Katolikoa ikasi zituen Poonamelleko Jesusen Bihotz Guztiz Santuaren apaizgaitegian. 1979ko maiatzaren 1ean apaiztu zen, Pondicherry eta Cuddaloreko artxidiozesian inkardinatuta geratuz.

1979tik 1981era, Athipakkamgo bikario gisa aritu zen. 1983an, Teologia Biblikoko masterra lortu zuen Bangaloreko San Petri Pontifize Institutuan. Ondoren, Pondicherry eta Cuddaloreko artzapezpikuaren idazkari eta kuriako kantziler gisa aritu zen. 1984tik 1986ra, Teologia Biblikoko irakaslea izan zen Coimbatoreko Artzain Onaren apaizgaitegian. 1986an, Kurumbagaramgo parroko bihurtu zen. 1987an, Literatura eta Historiako masterra lortu zuen Titrum Unibertsitatean. 1987tik 1990era, Poonamelleko San Paulo Biblia Institutuko zuzendaria izan zen. 1990etik 1996ra, Abir Antonisamyk Erroman jarraitu zituen ikasketak, San Petri Apostoluaren Pontifize Eskolan. 1994an, Teologia Biblikoko lizentziatura lortu zuen Pontifize Institutu Biblikoan. 1996an Teologia Biblikoko doktoretza lortu zuen Pontifize Unibertsitate Gregorianoan. 1996tik 2004ra, berriro ere Poonamelleko San Paulo Biblia Institutuko zuzendari izan zen. 2002tik aurrera, Tamil Naduko Apezpikuen Kontseiluko idazkariorde eta Hegoaldeko Asiako koordinatzaile ere izan zen Bibliako Federazio Katolikoan. 2004tik 2010era, Tamil Naduko Biblia, Kristau Ikasbide eta Liturgia Zentroko zuzendaria izan zen. 2010ean, Sithanagurreko Emmaus Espiritualtasun Zentroko zuzendari bihurtu zen.

2013ko abenduaren 28an, Frantzisko aita santuak Sultanpeteko elizbarruti berriko lehen apezpiku izendatu zuen. 2014ko otsailaren 16an jaso zuen apezpiku-ordenazioa Palakkadeko Indira Gandhi estadioan, Salvatore Pennacchio artzapezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak Francis Kallarakal eta Thomas Aquinas Lephonse izanik.

2021eko urtarrilaren 27tik 2022ko apirilaren 29ra arte, Pondicherry eta Cuddaloreko artxidiozesiko administratzaile apostolikoa ere izan zen.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eliška Krásnohorská

**Eliška Krásnohorská** (Praga, 1847ko azaroaren 18a – *ibidem*, 1926ko azaroaren 26a) txekiar idazle feminista izan zen. Karolina Světlák literaturan eta feminismoan sartu zuen.

Krásnohorskák poesia lirikoko eta literatur kritikako lanak idatzi zituen, baina ezagunagoa da haur literaturako bere lanengatik eta Aleksandr Puxkin, Adam Mickiewicz eta Lord Byron bezalako egileen itzulpenengatik.

Bedřich Smetanaren lau operaren eta Zdeněk Fibichen opera baten libretoak ere idatzi zituen. 1873an *Zenské listy* emakumeentzako aldizkaria sortu zuen eta 1912ra arte zuzendu zuen.

1890. urtean Minerva eskola sortu zuen Pragan, Austro-Hungariako Inperioko emakumeentzako bigarren hezkuntzako lehena. Hezkuntza txekieraz ematen zen.
Miguel Camarasa Buades

**Miguel Camarasa Buades** (Carlet, 1995eko otsailaren 14a) espainiar matematikaria eta matematika dibulgatzailea da. Mates Mikeren sortzailea da. Brontzezko domina irabazi zuen 2013ko Espainiako Matematika Olinpiada.

## Biografia 
Frontera Matematika Irakasleen Kolektiboak antolatutako 24. Matematika Lehiaketa Irekia ere irabazi zuen.

2023ko Matematikaren Nazioarteko Egunean, Naukas BCAMen hizlari gisa aritu zen, *Como calcular pi a hostias* gaiaz hitz eginez. 2023ko Matematika Ikasleen Topaketa Nazionalean hizlari gisa aritu zen.

YouTubeko kanal bat du, izenekoa Mates Mike matematika ezagutarazteko dedikatutako gaztelaniazko YouTube kanala da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jorge Casanova Moya

**Jorge Casanova Moya** (Erriberri, 2002ko urtarrilaren 1ean) nafar matematikaria da.

2020ko Espainiako Matematika Olinpiada zilarrezko domina irabazi zuen.

## Biografia 
Tafallako IES Sancho III El Mayoren ikasi zuen.

Nafarroako Matematika Olinpiadan parte hartu zuen, eta 2020an bigarren postua lortu zuen, David Lecumberriren atzetik, zilarrezko domina lortuz. 2020an, Torneo Matemático Triangularetan lehen postua lortu zuen.

2020tik 2025era, matematika eta fisika ikasi zituen Zaragozako Unibertsitatean, eta 2022an Simon Marais matematika lehiaketan bere kategorian hirugarren postua lortu zuen. 2022an, zilarrezko domina irabazi zuen Unibertsitateko Ikasleentzako 29. Nazioarteko Matematika Lehiaketan.

2023an, Matematikako Urrezko Domina irabazi zuen Unibertsitateko Ikasleentzako Nazioarteko Matematika Lehiaketan. Hori dela eta, Aragoiko Gobernua presidente Jorge Azcónek hartu zuen.

Liga Matemáticako jokalaria izan zen *Proposición Indecente* taldean. 2024an, bigarren urtez jarraian Lehen Saria irabazi zuen Unibertsitateko Ikasleentzako Nazioarteko Matematika Lehiaketan.

Jorgek edertasun matematikoa "deskribatzeko zaila den zerbait" bezala deskribatu zuen, baina hunkitzen zaituen abesti bat entzuten duzunean edo argumentu oso ona duen telesail bat ikusten duzunean, gustatzen zaizula badakizu eta gozatzen duzu. Guretzat, berdina da, baina arazo matematikoekin".

2025ean, Tornamirako Matematika Olinpiada diplomak eman zituen.

2025eko irailetik, matematika masterra ikasi du Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Madylin Sweeten

**Madylin** Sweeten estatubatuar aktorea da, CBS kateko Everybody Loves Raymond (1996–2005) telesail ospetsuan Alexandra "Ally" Barone pertsonaiaren paprera antzezteagatik ezaguna.

## Bizitza pertsonala 
Sweeten Brownwooden jaio zen, Brown konderrian, Texasen, Tim Sweeten eta Elizabeth Anne Gini-k (nee Millsap) izan zituzten lau seme-alabetatik zaharrena. Sullivan eta Sawyer Sweeten aktoreen ahizpa da, eta Everybody Loves Raymond estatubatuar sitcomaren aktorea izan zen.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
# "Denek maite dute Raymond"eko Sawyer Sweeten izar gaztea 19, bere buruz beste eginez hil da / TV Gida  
# "Izar gaztea Madylin Sweeten"
# "Sawyer Sweeten-en Ama: Nola dagoen nire familia aurrera egiten, nire semearen buru-bestearen ondoren" 

## Kanpoko loturak 
*
Txaro Pardo

**Txaro Pardo** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1957) emakume aitzindaria da, La Unicako eta Iruñeko Peñen Batzordeko lehendakari ohia.

## Bizitza 
Txaro Pardok uste du emakumeek jaiaren eremu guztiak okupatu behar dituztela, eta zinez lotu zaio helburu horri azken 25 urtez.*Peñagizonen espeziea desagertzeko bidean da, zorionez*

Iruñeako sanferminetako gauza guztiak gustatzen zaizkio. Oso gustukoa du, eta hori peñari zor dio, eguneko festa. Lehen gauez baino ez zen irteten. Lehendakari izendatu zutenetik, piskanaka, konturatu zen izugarri maite zuela San Ferminak egunez duen festa giroa. Txaro Pardok azaldu zuenez, “gatazka politiko bat da, irtenbide politiko bat eskatzen duena, eta horretarako Nafarroako Parlamentuari laguntza eskatzen diogu”

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rachel Roberts

**Rachel Roberts** (Llanelli, 1927ko irailaren 20a – Los Angeles, 1980ko azaroaren 26a) galestar aktorea izan zen.

Bi BAFTA sari irabazi zituen eta Oscar sari baterako izendatua izan zen.

Rex Harrison aktorearekin ezkonduta egon zen. Dibortzioak eta alkoholismoak depresioa eragin zioten, eta bere buruaz beste egin zuen.

## Filmografia
Regula falsi

Zenbakizko analisian, **Regula falsi metodoa** algoritmo iteratibo bat da, funtzio baten erro hurbildua aurkitzeko aukera ematen duena, bisekzioaren eta sekantearen metodoak konbinatuz.

## Metodoa 
thumb|329x329px|Regula falsi metodoaren lehenengo bi iterazioak. Kurba gorriak f funtzioa adierazten du, eta zuzen urdinek, aldiz, sekanteak
Bisekzio-metodoan bezala, [a_0,b_0] hartzen da hasierako tartetzat, non f(a_0) eta f(b_0) kontrako zeinukoak diren. Funtzioak jarraitua izan behar duenez tarte horretan, Bolzanoren teoremaren ondorioz, bermatuta dago erro baten existentzia tarte horretan. Algoritmoak, iterazio bakoitzean, tarte txikiago bat lortzen du, [a_k, b_k], erroa bertan egonik.

[a_k, b_k] tarte batetik hasita, c_k tarteko puntu bat kalkulatzen da hurrengo moduan:

c_k = \frac{f(b_k)a_k-f(a_k)b_k}{f(b_k)-f(a_k)}

Puntu hori (a,f(a_k)) eta  (b,f(b_k)) puntuetatik pasatzen den zuzenaren eta abzisa-ardatzaren arteko ebakipuntua da. Ondoren, f(c_k) kalkulatu behar da eta, balioa zerotik hurbil badago, c_k erroaren hurbilpen ona da. Bestela, [a_{k+1}, b_{k+1}] tartea hurrengoa izango da:

* [a_k, c_k],  f(a_k) eta f(c_k) aurkako zeinukoak badira.
* [c_k, b_k], aurkako kasuan.

## Formularen jatorria 
Demagun k-garren iterazioan tartea [a_k, b_k]dela. Irudian ikus daitekeen bezala, (a_k, f (a_k)) eta (b_k, f (b_k)) puntuetatik pasatzen den zuzena eraiki behar da.  Zuzen horren ekuazioa, puntu-malda moduan, honela ematen da:

y - f(b_k) = \frac{f(b_k)-f(a_k)}{b_k-a_k} (x-b_k).

Orain hartu c_k zuzenaren eta abzisa ardatzaren arteko ebakipuntua. Beraz, y=0 eta x=c_k aurreko formulan ordezkatuz, hurrengoa lortzen da:

 f(b_k) + \frac{f(b_k)-f(a_k)}{b_k-a_k} (c_k-b_k) = 0.

Ekuazio horretatik c_k askatuz, c_k-ren ondorengo adierazpena lortzen da:

c_k = b_k - f(b_k) \frac{b_k-a_k}{f(b_k)-f(a_k)} = \frac{a_k f(b_k) - b_k f(a_k)}{f(b_k) - f(a_k)}.

## Metodoaren analisia 
Froga daiteke, baldintza jakin batzuetan, Regula falsi metodoak konbergentzia lineala duela eta, beraz, astiroago konbergitzen duela ekuazioaren emaitzara sekantearen metodoak baino. 

Izan ere, algoritmoaren desabantaila da, funtzioa soluziotik gertu ganbila edo ahurra bada, emaitzatik urrunen dagoen tartearen muturra finko geratzen dela eta hurbilen dagoen muturra aldatzen dela soilik.  Hortaz, horrek oso poliki konbergitzea eragiten du.

Hala ere, bestalde, Regula falsi metodoak beti konbergitzen du ekuazioaren emaitza batera.

## Erreferentziak
Laddu

**Ladduak** gozoki esferikoak dira, bereziki ezagunak Hegoaldeko Asian. Ladduak irinaz, azukrez eta errezetaren arabera alda daitezkeen beste osagai batzuekin egiten dira. Jaialdi edo erlijio-ekitaldi batzuetan zerbitzatzen dira normalean.  

## Osagaiak 
Ladduak prestatzeko erabiltzen diren irinen artean, txitxirio irina, semola eta koko birrindua daude. Azukrea (hainbat formatan) eta beste zapore batzuk gehitzen zaizkie osagai hauei, gero ghee-an egosi eta azkenik bolatxoak egiten dira. Laddu errezeta batzuek Ayurveda sendagaiak dituzte, eta beste batzuek ailorbeak, hainbat zereal mota eta kontserbak. Fruitu lehorrak, hala nola pistatxoak edo almendrak, ere maiz gehitzen zaizkio laddu oreari.

## Erabilera 
Ladduak sarritan jaietarako edo familia-ekitaldietarako prestatzen dira, hala nola ezkontzetarako eta seme-alaben jaiotzetarako, edo *prasadam* (janari erlijiosoen eskaintzak) gisa eskaintzen dira hindu tenpluetan.

Ladduak Eid a-Fitr-erako gozoki tradizionaltzat hartzen dira zenbait komunitate islamiartan.

## Erreferentziak
Lola González Bermejo

**Lola González Bermejo** (Bilbo, Bizkaia, 1975) sexologoa eta gerontologoa da. 

## Bizitza 
Bilboko Borobil zentroko sexologo eta gerontologoa da Lola. *Une oro jasotzen dugu hezkuntza sexuala: izaki sexudunak garen heinean, etengabe ailegatzen zaizkigu nola izan, nola sentitu eta nola eraiki baldintzatzen duten mezuak*

### Gazteak eta pornografia 
Gonzalezen esanetan, pornografiak eragin handia du gazteek duten sexualitatearen ikuspegian. Baina arazoa ez da hainbeste pornografia horretara sartzea, gazteek jakin-mina baitute; arazoa hori ikusten bakarrik uztea da. Ez dago benetako sexu-hezkuntzarik, gazteen inguruan lan egiten duten eragile guztiek adostua, hau da, gurasoak, hezitzaileak eta osasun-langileak adostua; beraz, sexu-arloan duten lehen topaketa oso bisuala da, eta pornografia da. Horrekin ari dira hezten gazteak. Indarkeriarik ezan hezten dugu, akordioetara iristean, trebetasun sozial eta emozionaletan, baina sexuan tabu bat dago, horrekin bakarrik uzten ditugu. Gonzálezek 2018an esan zuen:“Akatsa da sexualitatea pubertaroan hasten dela pentsatzea”

### Dibulgatzaile 
Hainbat hitzalditan parte hartzen du, hala nola, Estela Buendíarekin batera *Ginecología integrativa* gaia hartuta EITBn 2025eko apirilaren 2an.
2024ko otsailean Genero-indarkeriaren aurkako Estatu Itunaren barruan, Huescako Udalak Berdintasun Ministerioaren laguntzarekin antolatu zuen *Embárcate* topaketa telepresentzialen programan, zera esan zuen Lola González Bermejok:"Heziketa sexuala behar dugu, ez bakarrik nerabeentzat"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chapati

[thumb|Chapatia Indiako [tandoori batean sartuta.]]
eskuinera|thumb|Chapatiarekin zerbitzatzen diren platerak.
***Chapati-a*** *roti* (Indiako ogi zapala) mota bat da. Chapatia atta izeneko gari irin integralarekin prestatzen da, urarekin eta aukeran gatzarekin nahastutako ore batean *parat* izeneko ontzi batean, eta *tava* (burdinazko plantxa) batean egosten da.  

## Prestaketa 
[ezkerrera|thumb|[Tanzania|Tanzanian chapati prestatzea]]
Chapati orea, oro har, irina integralarekin, gatzarekin eta urarekin prestatzen da. Eskuko hatz-koskorrak ukabil batean oratzen dira eta gutxienez 10-15 minutuz edo ordubetez atseden hartzen uzten dira orean glutena garatzeko. Atseden hartu ondoren, orea leunagoa eta malguagoa bihurtzen da. Ore zati txikiak hartu eta bola biribilak egiten dira, bi esku-ahuren artean sakatzen direnak 12 cm-ko diametroa eta 2 mm-ko lodiera duten diskoak osatzeko. Ondoren, irinetan busti eta ohol zirkular batean (chakla) biribilkatzen dira, velan edo Belan izeneko arrabola erabiliz, disko lau bat osatuz. 

Banaka edo binaka egosten dira zartagin edo plantxa oso bero batean. Minutu bat igaro ondoren, beheko aldea zurixkatik marroi argira igarotzen denean, buelta ematen zaie beste aldea gauza bera egin dezan.

## Erabilerak 
*Chapatiak* biribilduta erabil daitezke plater egosi baten zati bat hartzeko.

## Chapati jateko arauak 
Hindu zorrotzek janaria eskuineko eskuarekin bakarrik uki dezakete, ezkerreko eskua zikintzat hartuta. Indiako ohituraren arabera, janari zati egoki bat ahora eraman behar da, hozka egin gabe.  Beraz, chapati bat jateko, lehenik zatitan moztu behar da, eskuineko eskua bakarrik erabiliz. Zatia platerean jartzen da eta eraztun-hatzarekin eta hatz txikiarekin eusten da, erpuruak eta erdiko hatzek ahora eramateko zatia bereizten duten bitartean. Erakusle hatza ez da erabiltzen, hindu ortodoxiak "esku garbiaren hatz zikintzat" jotzen duelako eta ez duelako janaria ukitu behar, seinalatzeko edo belarria hazkatzeko erabiltzen baita.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thali

***Thalia*** Indiako bazkari bat da, Indiako gastronomiako hainbat platerren nahasketaz osatua. 
thumb|Thalia curry begetarianoekin.
thumb|Thali begetarianoa.
*Thali* t̪ʰɑːliː ahoskatzen da (euskaraz *tjaali*). Devanagari idazkeran (Indiako iparraldean erabiltzen dena) थाली idazten da, eta hindiz 'platera' esan nahi du.

Plater desberdinen aukeraketa bat da, ontzi txikietan (ramekinak) erretilu zirkular batean zerbitzatzen direnak.

## Ezaugarriak 
Erretilu zirkularra altzairu herdoilgaitzez egina izaten da normalean eta hainbat konpartimentu ditu. Ipar Amerikan, plastikozko erretiluak erabiliagoak dira, askotan botatzekoak direlako.

Plater ohikoenak arroza, dal, barazkiak, chapati, papadam, mamia (jogurta), chutney kantitate txikiak eta gainean plater gozoak dira. Jatetxeek begetariano edo haragi plater ugari eskaintzen dituzte. Kerala estiloko thaliak sadya bezala ezagutzen dira eta askotan arroza eta beste espezialitate lokalak izaten dituzte. Thaliren antolamendu ezagunenetako bat dhaba da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandra Nadal Vital

**Sandra Nadal Vital** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1990) artista plastikoa da, diseinatzailea. 2025eko Iruñeko sanferminetako *Hogar Pamplonica* kartel irabazlearen egilea izan zen.

## Bizitza 
Sandra Nadal Vital Batxilergo Artistikoa eta Barne Diseinua ikasi zituen Iruñeko Goi Mailako Arte eta Diseinu Eskolan, besteak beste. 

### Lan ibilbidea 
Diseinatzaile lan egiten du errotulazio enpresa batean eta, gainera, bere tailerra du artista grafiko gisa.

## Sariak 
* 2025ean *Iruindarren etxea* kartela aukeratu zuten irundarrek San Ferminen berri emateko, eEpaimahaiak kartelaren kalitate teknikoa nabarmendu zuen, olio pinturaz egindako proposamen «xumea» eta «iradokitzailea» zela adierazi zuten. Festak gertutik bizi dituztenen ohiko eszena bat transmititzen du lanak: arropak balkoietan eta leihoetan eskegita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anil Joseph Thomas Couto

**Anil Joseph Thomas Couto** (Pomburpa, Goa, India portugesa, 1954ko irailaren 22a) indiar elizgizon katolikoa da. 2001etik 2007ra Delhiko apezpiku laguntzailea izan zen, 2007tik 2012ra Jullundurreko apezpikua eta 2012tik aurrera Delhiko artzapezpikua.

## Bizitza 
1954ko irailaren 22an jaio zen Goako Pomburpa herrian, Avito Piedade Jose Couto eta Ernestina Isabel Lobo e Coutoren semea. Joseph Coutts, Karatxiko artzapezpikua eta kardinala, bere lehengusua da.

Gobernuaren lehen hezkuntzako eskolan eta ondoren Pomburpako Santa Elisabet bigarren hezkuntzako eskolan, Saligaoko Ama Birjinaren apaizgaitegian eta Goako Racholgo apaizgaitegian ikasi zuen. Vidyajyotin Ekumenismoko Masterra burutu zuen eta Teologia Ekumenikoko doktoretza lortu zuen Erromako San Tomas Akinokoaren Pontifize Unibertsitatean. 2001eko martxoaren 11n apezpiku-ordenazioa jaso zuen Vincent Conçessao artzapezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak Oswald Gracias eta Symphorian Thomas Keeprath izanik. eta 2007ko apirilaren 15ean hartu zuen kargua.

Indiako apezpiku-konferentzia katolikoko Ekumenismorako presidentea eta Erlijioen arteko Elkarrizketarako Batzordeko kidea da.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Araitz Uria Lizarra

**Araitz Uria Lizarra** (Ikaztegieta, Gipuzkoa, 2002) kazetaria eta musikaria da.

## Bizitza 
Araitz Ikaztegietan jaio zen, Gipuzkoako Tolosaldean kokatzen den herri txiki batean. Kazetaritza ikastera Bizkaira joan zen eta Bilboko Deustu auzoan bizi izan zen ikasle garaian.

### Lan ibilbidea 
#### Kazetari 
Kazetaritza Graduaren Amaierako Lanarekin Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU) eta Andoaingo kazetak babesturiko Komunikazioko GRALen Sariketa irabazi zuen. Multimediaren inguruko masterra egin zuen eta bukaerako ikerketa, fotoerreportajea sortu zuen kirolekiko atxikimendua oinarri hartuta.

Distopia elektrotxarangako baxu jotzailea da eta antolatzaileek eta teknikariek harriduraz begiratu diote Kontzertuetan erasoak ere jasan ditu. Hamabi partaide dira elektrotxarangan, hiru emakume tartean, eta uste du hirurok dauzkagula kontatzeko gauzak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deepak Valerian Tauro

**Deepak Valerian Tauro** (Chikmagalur, Karnataka, 1967ko abuztuaren 2a) indiar elizgizon katolikoa da, 2021etik aurrera Delhiko apezpiku laguntzailea dena.

## Bizitza 
Deepak Valerian Taurok filosofia ikasi zuen Barakpurreko Goizeko Izarraren eskualdeko apaizgaitegian 1986tik 1990era. Muzaffarpurko elizbarrutian 1990etik 1992ra artzain-praktikak egin ondoren, teologia katolikoa ikastera joan zen Ranchiko St. Albert's Collegera. 1996ko maiatzaren 10ean apaiztu zen, Muzaffarpurreko elizbarrutian inkardinatuta geratuz.

Hsieran Samastipurreko parrokiako (1996tik 1997ra) eta Bettiahko parrokiako (1997tik 1999ra) bikario gisa aritu zen, 1999an Muzaffarpurreko apaizgaitegi txikiko errektore bihurtu aurretik. 2002an, Tauro Bangalorera bidali zuten ikasketak jarraitzera, eta han Espiritualtasun eta Aholkularitzako masterra lortu zuen Dharmaram Vidya Kshetramen 2005ean. Bere elizbarrutira itzuli zenean, apaizgaitegi txikiko errektore gisa aritu zen. 2007tik 2010era, Muzaffarpurreko apezpiku John Baptist Thakurren idazkari pertsonala izan zen. Horrez gain, 2007tik 2011ra elizbarrutiko gazte foroaren zuzendaria izan zen, eta 2009tik 2011ra Bihar, Jharkhand eta Andamaneko Apezpikuen Kontseiluko eskualdeko idazkaria. 2011n Muzaffarpurreko apaizgaitegi txikiko irakasle eta zuzendari espiritual bihurtu zen, eta 2015ean Ranchiko St. Albert’s Collegeko errektore. 2012az geroztik, Bihar, Jharkhand eta Andamango Apezpikuen Kontseiluko idazkari kargura itzuli zen.

2021eko uztailaren 16an, Frantzisko aita santuak Bulelianako apezpiku titular eta Delhiko apezpiku laguntzaile izendatu zuen. Urte bereko irailaren 29an apezpiku-ordenazioa jaso zuen New Delhiko Jesusen Bihotz Guztiz Santuaren katedralean, Vincent Conçessao artzapezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak Anil Joseph Thomas Couto eta Ignatius Loyola Mascarenhas izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak