Arrazoitze motibatu

[thumb|Esparru publikoan emandako **arrazoitze motibatu**aren adibide bat litzateke nola askok [Barack Obama Estatu Batuetan jaio ez zela uste izaten jarraitu zuten, hori frogatzen zuten ebidentziak egon arren|276x276px]]
**Arrazoitze** edo **arrazoiketa motibatu**a zientzia kognitiboan eta psikologia sozialean aztertutako fenomeno bat da. Justifikazioak sortzeko edo erabakiak hartzeko arrazoiketa emozionala erabiltzen datza, ebidentzia zehatzen ordez, betiere desadostasun kognitiboa murriztuz. Hau da, arrazoiketa motibatua "argumentuak aurkitzeko joera da, indartsuagoak direla uste ditugun konklusioen alde, sinetsi nahi ez ditugun ondorioen aldeko argudioen aurrean".

Arrazoiketa motibatua berreste alderako isuriaren antzekoa da, non sinesmen bat berronesten duen ebidentziak (sinesmen logiko bat izan litekeena, emozionala baino gehiago) sinesmen bat ezeztatzen duen ebidentziak baino sinesgarritasun gehiago ematen duen. Pentsamendu kritikoaren aurkakoa da, zeinaren bidez sinesmenetara modu eszeptikoan eta inpartzialean gerturatzen den.

Arrazoitze motibatuak sinesmen faltsuak eratu eta atxikitzea ekar dezake, nahiz eta funtsezko ebidentziak aurkakoak izan. Lortu nahi den emaitzak edo ondorioak ebidentzia zientifikoan eta beste pertsona batzuen ebaluazioan eragiten duen iragazki gisa jokatzen du.

## Mekanismoak 
Informazioaren ebaluazioari eta integrazioari buruzko ikerketa goiztiarrek bayesiar probabilitatearekin bat zetorren ikuspuntu kognitiboa mantendu zuten, non gizabanakoek informazio berria azpimarratzen zuten kalkulu arrazionalak erabiliz.  Teoria berriagoek, berriz, prozesu kognitiboak onartzen dituzte arrazoitze motibatuaren azalpen partzial gisa; halere, prozesu motibatzaileak ere kontuan hartu dituzte, arrazoitze motibatuaren kasuei dagozkien isuri kognitiboaren mekanismoak sakonago argitzeko. Arazoa are gehiago korapilatzeko, arrazonamendu motibatua erabiltzen zuten banakoen zirkuitu neuronala probatzeko diseinatu zuten lehen neuro-irudikapenarekin aurkitu zuten arrazoitze motibatuak "ez zuela aldez aurreko loturarik arrazoiketa logikoaren eginkizunekin (bayesiar arrazoiketa) eta emozio araudi kontzientearekin (esplizitua) uztartutako eskualdeekin". Atal hau arrazoiketa motibatuaren mekanismoak azaltzen dituen bi teorietan ardazten da. Biek bereizten dituzte, alde batetik, banakoak ondorio zehatzak lortu nahi dituenean agertzen diren mekanismoak, eta bestetik, banakoak helburu orientatzailea duenean ematen direnak.

### Helburuak orientaturiko arrazoitze motibatua 
Ikerketaren berrikuspen batek ondorengo eredu teorikoa garatzen du, arrazoiketa motibatzaileak joeretan zer mekanismo sortzen duen azaltzeko.
# "Mekanismo heuristiko" batek, informazio berria ebaluatze aldera, gaiaren inguruan dituen sentimenduen gainean hausnartzera bultzatzen du norbanakoa. Prozesu horren emaitzek existentziari eusteko isuri kognitibo bat ondorioztatzen dute, baita beste batzuen aurrean ere, informazioa aurkakotuz.

Arrazoitze motibatuaren teoria hau Lodge eta Taberren *The Rationalizing Voter* (2013) obran garatu eta probatu zen. David Redlawskek (2002) aurkitu zuen bat ez datorren informazioari sarrera ematen zioten momentuek ere garrantzia zutela isuri kognitiboaren zehazpenean. Subjektuek informazio bilaketa batean inkongruentzia aurkituz gero, asimilazio automatikoa eta eguneratze prozesua eten egiten ziren. Hori bi emaitzetako batean gertatzen da: subjektuek euren jarrera irmoki finka dezakete eraginari eusteko desiran (erabakiak hartzerakoan eta isuri kognitibo posible baten), edo subjektuek egungo sinesmenak kontraargudia ditzakete datu berriak integratzeko ahaleginean. Bigarren emaitza hori bat dator zehaztasun-helburuekin zerikusia duten prozesuei buruzko ikerketekin.

### Zehaztasunak orientaturiko arrazoitze motibatua 
Esan bezala, informazioaren ebaluazioari eta integrazioari buruzko ikerketa goiztiarrek bayesiar probabilitatearekin bat zetorren ikuspuntu kognitiboa mantendu zuten, non gizabanakoek informazio berria garrantzizkotzat hartzen zuten kalkulu arrazionalak erabiliz. Teoria berriagoen arabera, prozesu kognitiboak arrazoitze motibatuaren azalpen partzial gisa irudikatzen dituzte, baina prozesu motibatzaileak edo afektiboak ere sartuz, arrazoitze motibatuaren kasuei dagozkien isuri kognitiboaren mekanismoak sakonago argitzeko. Jada aipatu den moduan, banakoetan arrazonamendu motibatuan parte hartzen duten zirkuitu neuronala probatzeko diseinatu zen lehen neuro-irudikapenaren arabera, "Arrazoitze motibatua ez dago loturik ez arrazoiketa logikoaren eskualdeetako neuroaktibitatearekin (bayesiar arrazoiketa) ezta emozio araudi kontzientearekin (esplizitua) ere".

Hala ere, oraingo ikerketak ez du ondorio hori onartzen. "Banks eta Hopen (2014) hasierako arazoen inguruko sentsibilizazio-aurkikuntzek adierazten dute arrazoiketa logikoa -tradizionalki konputazio geldoa (Sistema II delakoa) behar duela uste den prozesu batek- literalki segundu bakar batean erdierts daitekeela". Hori horrela da Bago eta bestelako adituen EEG ikerketaren arabera da, zeinak erakusten duen oinarrizko arrazoiketa logikoa arrazoiketa emozional azkarraren neurozirkuitu berean gertatzen dela. Hurrengo atala bi teoriatan ardazten dada, arrazoitze motibatuaren mekanismoei ihes egiten dietenak. Bi teoriek bereizketa bat egiten dute banakoa ondorio zehatz batera iristen ahalegintzerakoan presente dauden mekanismoen eta banakoak helburu orientatzaile baten duenean agertzen diren mekanismoen artean.

Kundak adierazten duenez, zehaztasun-helburuek konklusio goiztiarrera iristeko prozesua atzeratzen dute, baina aldi berean, prozesuaren kantitatea eta kalitatea handitu; batez ere, inferentzia-prozesu kognitibo konplexuagoetara bideratuz. Ikertzaileek frogako subjektuen motibazioa manipulatu zutenean -helburua oso garrantzitsua zela edo euren epaiak defendatzea espero zela jakinaraziz, zehazki-, ikusi zen subjektuek prozesu sakonagoak erabiltzen zituztela eta informazio isuria murritzagoa zela. Hori horrela ematen zen zehaztasun-arrazoiak informazioa prozesatzeko eta kodetzeko garaian agertzen zirenean. Tetlockek (1983, 1985), zehaztasun-helburuei eta isuri kognitiboari buruzko ikerketa lerro bat berrikustean, Kundak ondorioztatu zuen "zenbait isuri kognitibo mota ahultzen direla zehaztasun-helburuen aurrean". Esparru publikoan eman den arrazoitze motibatuaren adibideetako bat da nola jende askok jarraitu zuen sinesten Barack Obama ez zela Estatu Batuetan jaio, hori frogatzen zuten ebidentziak egonda ere.

## Emaitzak 
Arrazoiketa motibatuaren emaitzak "prozesu kognitiboen multzo bat, hau da, sinesmenak atzemateko, egituratzeko eta ebaluatzeko estrategiak izatetik datoz. Zehatza izateko motibazioak egokientzat jotzen diren sineste eta estrategien erabilera hoberentzat hartzea dakar, ondorio partikularretara iristeko motibazioak, berriz, desiraturiko ondorioa lortzeko aukera gehien daukatenen erabilera hobetzen du".

Arrazoitze motibatuari buruzko ikerketek zehaztasun-helburuak (hau da, ondorio zuzenetara iristea) eta gida-helburu edo helburu orientatzaileak (hau da, ondorio nahigarriagoetara iristea) frogatu zituzten. Horrelako faktoreek pertzepzioei eragiten diete, eta emaitzek baieztatzen dute arrazoitze motibatuak erabaki eta aurreikuspenengan eragiten duela. Emaitza hauek irismen handiko ondorioak dauzkate, izan ere, ezarritako sinesmen baten aurkako informazioarekin kontra egitean, informazio berria arrazoitzera motibatzen du pertsona bat, aurkakotasun-efektuari (edo efektu mediatikoa delakoari) ekarpenak eginez. Eredu honek denbora luzez irauten badu, banakoak sendoki ezartzen ditu sinesmen horiek. Hala ere, ikerketek frogatu dute arrazoitze motibatua gaindi daitekeela. "Inkongruentzia erlatiboki txikia denean, ezezkoaren gorakadak ez du zertan gainditu sinesmenari eusteko motibazio hori (sinesmena)". Dena den, ebidentzia teorikoak dioenez, arrazoitzaile motibatuak jasotzen duen informazio inkongruenteak kezka bihur dezake ziurtasuna. Oker egotearen larritasun horrek iritzi-aldaketa eragin dezake.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sinesteen alderako isuri

## Kanpo estekak