Maria von Linden

**Maria von Linden** (Schloss Burgberg, Heidenheim, Württemberg, Alemania, 1869ko uztailaren 18a - Schaan, Liechtenstein, 1936ko abuztuaren 25a) Von Linden kondeen leinu aristokratiko zaharrekoa zen bakteriologo eta zoologo alemaniar bat izan zen. Hala ere, borrokatu egin behar izan zuen unibertsitatean leku bat lortzeko eta titulua eta doktoretza lortzeko, emakumea zelako. Bi aldiz irabazi zuen Frantziako Zientzien Akademiaren "Da Gama Machado" saria, krisaliden eta beldarren metabolismoari buruzko ikerketengatik. Gainera, tuberkulosiaren eta birikei lotutako beste gaixotasun batzuen kausak eta sintomak ikertu zituen. Patente bat jaso zuen kobreak tuberkulosirako terapia bat eman zezakeela jakin zuelako.

## Biografia 
### Karrera 
Burgbergeko gaztelu familiarrean jaio zen, Heidenheim an der Brenz-etik gertu (Württemberg). Naturarekiko harreman estuan eta bere amaren irakaspenen gidaritzapean hazi zen, landare, animalia eta fosilen zalea baitzen.

ezkerrera|thumb|Burgbergeko familiaren gaztelua, Maria jaio eta hazi zen lekua
Bere oinarrizko prestakuntza bertako maisu batengandik eta Suitzako institutrizengandik jaso zuen, eta ondoren, Karlsruheko emakume barnetegi batera eraman zuten (Victoria Pensionat, 1883-1887), bere maila sozialeko neska gazte batentzat egokia zela uste zuten hezkuntza propioa jasotzeko helburuarekin. Maria fisikan eta matematikan nabarmendu zen, izaera errebeldeaz gain, gizon baten izaerarekin alderatzen baitzuten. Berarentzat espero ziren familia-planen aurka agertu zen (ezkontza hitzartua, adibidez), eta natur zientzietan eta unibertsitateko karrera batean bete-betean aritzea erabaki zuen. Txikitatik erakutsi zuen interes handia historia naturaleko gaiekiko, eta horrek talka egiten zuen aitaren borondatearekin, hark unibertsitatean natur zientziak ikastea nahi baitzuen. Hala ere, XIX. mendearen amaieran, emakumeek ezin zuten Badengo Dukerri Handian edo Württembergeko Erresuman ikasi. Baina lehenik eta behin, unibertsitatean sartzeko kalifikazioa lortu behar zuen, Karlsruheren "Victoria Pensionat" delakoak ezin ziolako Abitur titulua helarazi, hau da, Alemanian, Lituanian eta Estonian bere bigarren hezkuntzaren amaieran azken azterketak gainditzen dituzten ikasleei emandako titulua. Bigarren hezkuntzako eskola batean sartzen saiatu zen, baina ez zegoen emakume bat onartzeko prozesurik. Beraz, etxean bere ezagutzak modu independentean garatzen jardun zuen, batez ere latinez eta natur zientzietan. Horretarako, Zuricheko Politeknikoaren onarpen-betekizunetan oinarritu zen, gaur egungo ETH Zurichen aitzindaria. Aldi berean, artikulu zientifikoak argitaratzen zituen aldizkari espezializatuetan. Bere saiakera "Hürbeko kareharri indonesiarra" (Die Indusienkalke der Hürbe) interes handiz hartu zuten 1890ean eta Tübingengo Friedrich August Quenstedt geologoarekin harremanetan jartzeko aukera eman zion. 

1988an, Tubingengo Unibertsitatean onartua izateko kudeaketa luze eta nekezak hasi zituen, bere osaba aitona Joseph Freiherr von Lindenen, Württembergeko ministro nagusi ohiaren laguntzarekin. Azkenik, Abitur azterketarako onarpena lortu zuen kanpoko ikasle bezala Stuttgarteko Realgymnasiumean (Dillmann-Gymnasium gaur egun), 1891n gainditu zuena. Helburu hori lortzeko borrokan ari zela, 1890ean, bere lehen aurkikuntza geologikoa egin zuen: kreta-aztarnategi bat Hüber ibaian (Suabia), Karlsruheko Geologia Elkartean irakurri zena. Gainera, ondorengo hiru urteetan, beste sei opuskulu argitaratu zituen tokiko prentsan, batez ere entomologian zentratuta (tximeletak eta sitsak). 1892an, Tubingan,  unibertsitatera joan zen lehen emakumea izan zen, baina oraindik modu ez ofizialean. Bertan, matematika, fisika, kimika, zoologia, botanika, anatomia eta histologiako klaseak jaso zituen. Mathilde Weber feministaren laguntza izan zuen. 1895ean, "cum laude" lizentziatu zen itsas barraskiloen maskorren bilakaerari buruzko lan batekin. Hurrengo urtean, natur zientzietako doktoregoa lortu zuen, eta, hala, bi titulu horiek jaso zituen lehen emakume alemaniarra izan zen.
thumb|ezkerrera|Maria von Linden-en 1913ko irailaren 9ko patentea, kobre-gatzen erabilerari buruzkoa.

1914an Rostockeko Unibertsitateko sail bakteriologikoaren erabilera eskaini ziotenean, ukatu egin zen, gaikuntza eskaini arren, Bonneko Unibertsitatean itxaropenak zituelako, baina ez ziren bete. Denbora luzez, Mariaren soldatak espero baino askoz beherago egon ziren, eta 1920ra arte, hala eskatuta, ez zuen soldata igoera nabarmenik izan. Horrek bizitza modu independentean ateratzeko aukera eman zion. 1921ean laborategiko buru izendatu zuten azkenean, baina 1928an laguntzaile erregular gisa sailkatu zuten, eta horrek finantza-egoera txarra esan nahi zuen. Bere lorpen akademikoak onartu arren, ez zen irakasle gisa onartu. Emakume izanik, von Lindenek ez zuen inoiz lortu bere kalifikazio akademikoetarako postu egokirik. Parasitologia Departamentua independentea izan dadin egindako ahaleginek ez zuten helburu hori lortu. Higiene Institututik banandu eta laborategi parasitologiko independente gisa jarraitu bazuen ere, ez zuten inoiz unibertsitate-institutu independente gisa onartu. Areago, 1920ko hamarkadaren amaieran argi geratu zen independentzia hori ere Maria von Lindenen erretiroarekin amaituko zela.
* Baden-Württemberg Emakume Zientzialarien Elkarteak *Maria Gräfin von Linden saria* ematen du 2001etik.
* Bonneko Unibertsitatean 2006an garatu zen emakumeentzako laguntza-programa batek Bonneko lehen irakaslearen izena darama.
* Tubingen, Max Planck Institutuen ondoan dagoen Wanneko parke teknologikoko kale bati eta autobus geltoki bati eman zioten bere izena 2018an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biografia uni-tuebingen.de webgunean
* Maria von Linden, zientzialari sutsua
* Maria von Linden Deutsche Biographie-n