Scharnhorst (1936)

**Scharnhorst** Kriegsmarineko korazatu bat izan zen, 1936ko urriaren 3an Wilhelmshavengo portuan uretaratua. Gneisenau itsasontziarekin batera, Scharnhorst klaseko itsasontzia izan zen. Norvegiako uretan ibili zen lehenik, eta Atlantikoan gero, aliatuen konboiak jazartzen. 1942tik aurrera. Norvegiako fiordoetan babestua, Royal Navyko eskuadra batek suntsitu eta hondoratu zuen, 1943ko abenduaren 26an, Ipar lurmuturraren inguruan. Gerhard Johann David von Scharnhorst (1755-1813) jeneral prusiarraren omenez eman zioten izena.

## Bigarren Mundu Gerraren hasiera 
ezkerrera|thumb|Scharnhorst, 1939 eta 1940 artean.

Scharnhorst 1936ko urriaren 3an itsasoratu zuten, Adolf Hitler eta Werner von Blomberg bertan zirela. 1939ko urtarrilaren 9an itsasoan hasitako probetan ikusi zuten itsasontziak ur asko hartzen zuela brankatik ontzi barnera, eta horrek sistema elektrikoetan kalteak eragiten zituela. Bularrean aldaketa lan sakonak eginik, ontzia prest gelditu zen 1939ko azaroan. Bere lehen gerra misioa 1939ko azaroaren 21ean hasi zen, Gneisenau eta destruktore talde batekin batera, Islandia eta Faroe uharteen arteko eremu batean patruila lanetan. Azaroaren 23an, HMS Rawalpindi britainiar gurutzaontzi laguntzailea topatu eta suntsitu zuen. Jakinik frantziar-britainiar eskuadra bat, Dunkerque eta HMS Hood gerraontzien inguruan eratua, bila atera zitzaiola, alemaniar eskuadrak atzera egin eta Wilhelmshavenera itzuli zen, azaroaren 27an.

Gneisenau ontzi bikiarekin batera, Norvegiako guduan parte hartu zuen jarraian. Alemaniako tropak Trondheimen eta Narviken lehorreratu zituzten ontziak babeste zituen, hau da, Alemaniako baseetatik abiatzen ziren hegazkin alemaniarren  irismenetik kanpo. Günther Lütjens almiranteordeak hartu zuen itsas indar haren agintea, Marschall almirantearen ordez, hura gaixotu zenean. 1940ko apirilaren 8an, eguraldi izugarri txarra baliatzea erabaki zuen, alemaniarren lehorreratzeak eragotzi nahian ari ziren itsas indar ingelesetatik ihes egiteko, eta iparralderantz jo zuen. Apirilaren 9an, goizean goiz, HMS Renown gudu gurutzaontziarekin topo eginda, lortu zuten haren kontra tiro egitea, baina ez zioten kalte handiegirik eragin. Gneisenau ontziak, ordea, tiro zuzentzailea galdu eta atzeko 280 mm-ko dorrean kalte handiak jaso zituen. Bi alemaniar gurutzaontziek aurkariari izkina egitea lortu zuten, eta Jan Mayen uhartearen inguruetaraino jarraitu zuten. Arazorik gabe itzuli ziren Alemaniara, hiru egun geroago.

Kanpaina honen amaieran, britainiarrek tropak ebakuatu zituztenean, Scharnhorst eta Gneisenau, oraingoan Marschall almirantearen agindupean, 1940ko ekainaren 4an agertu ziren, Juno operazioaren barruan, aliatuek Harstaden jarria zuten basea suntsitzeko xedez. Alabaina, Norvegia ebakuatzen ari ziren tropa aliatuen atzerabidea eteten saiatzea lehenetsita (Narvik borrokarik gabe ebakuatu zuten ekainaren 7an, eta, bestalde, Frantziako frontean, Dunkerqueko gudua bete-betean zegoen), ekainaren 8an, goizean, Old Pioneer petrolio ontzia eta haren eskolta, Juniper arraste ontzi armatua atzeman eta hondoratzea lortu zuen, eta, gero, arratsaldeko lehen orduan, Orama pakebotea, britainiarrak Scharnhorst itsasoan zegoela ohartarazi gabe. Arratsaldeko azken orduan, HMS Glorious hegazkin ontzia istaratu zuen, aire estaldurarik gabe nabigatzen ari zelarik, HMS Ardent eta HMS Acasta destruktoreen laguntza soilaz. Bi orduz destruktoreen borroka heroikoa izan arren, HMS Gloriousekin batera hondoratu ziren, alemaniar bi gurutzaontzien artilleriak zapalduak. Mila eta bostehun bat britainiar marinel hil ziren borroka desorekatu hartan. Hala ere, HMS Acastaren torpedo batek Scharnhorst jo zuen, 12 x 4 metroko bretxa bat eraginez. Hurrengo egunean, Alemaniako bi eraikinak Trondheimen ainguratu ziren.

Gneisenau ontziarekin batera beti, Scharnhorst gurutzaontziak 22 ontzi aliatu hondoratu zituen Atlantikoan 1941eko hasieran, Bresten kokatu aurretik.

## Cerberus operazioa eta Norvegiara itzultzea 
1942ko urtarrilaren 12an, Kriegsmarineko buruzagiek erabaki zuen Scharnhorst, Gneisenau eta Prinz Eugen itsasontziek Alemanian izatea basea, eta ez Bresten, non jada ez zeuden Royal Air Forceren erasoetatik babes. Hitlerrek ontzi horiek Norvegian eduki nahi zituen, herrialde hartan aliatuen lehorreratze baten beldur baitzen.

Norvegia ezinbestekoa zen Alemaniako gerra ahaleginean, Suediako burdina Norvegiatik atera behar baitzuten Itsaso Baltikoa izozten zenean. Berebizikoa zen, gainera, Errusiako kanpaina konplikatzen ari zelako, Wehrmachtek sobietarren aurrean porrot egin baitzuen, eta aliatuek sobietarrei material ugari bidaltzen baitzieten, batez ere itsas konboien bidez Murmanskeraino. Itsasontziak Alemaniara itzultzeko operazioak Cerberus izena hartu zuen.

1942ko otsailaren 11n, Scharnhorst, Gneisenau, Prinz Eugen gurutzaontzi astuna eta haien eskolta itsasontziak Brestetik abiatu ziren gauez. Alemaniako itsas taldeak, ustekabean, egun argiz zeharkatu zuen  Calaisko itsasartea, alemaniar hegazkin ugariren estalpean.

Azkenean, baina, konboiaren berri izan zuten orduko, Royal Air Forceko 650 bat hegazkin ―horien artean, 250 bonbaketari― irten ziren aurre egitera. Ingalaterrako kostaldeko bateriek su egin zuten, baina laino itxiak ez zien aukera handirik eman. Ipar itsasotik tiro ariketa batetik etxera zetozen britainiar ontzi batzuk saiatu ziren Alemaniako ontziak atzematen, baina ahalegin guztiek ―airetik nola itsasotik― huts egin zuten. Soilik azken unean hondoratutako mina batzuk izan ziren eraginkorrak: Gneisenau mina batek jo zuen, eta Scharnhorst bi minek, kalte larriak eraginez. Hala ere, britainiarrek ezin izan zuten Alemaniako itsasontzien bidea eragotzi, eta otsailaren 14an, Kielera iritsi ahal izan ziren.

Operazio honen ondorioz egin behar izandako konponketa batzuen ondoren, Scharnhorst norvegiar fiordoetara jo zuen, Hitlerren aginduz, fiordo batean ezkutatu eta handik gertu igaroko ziren Artikoko konboi aliatuei erasotzeko une egokiaren zain.

## Scharnhorst ontziaren azken borroka: Ipar lurmuturreko gudua 
ezkerrera|thumb|Scharnhorst, 1943an emandako konfigurazioan.
[ezkerrera|thumb|[Ipar lurmuturra|Ipar lurmuturreko guduaren oroimenezko idazkun bat.]]
1943ko abenduaren 22an, Scharnhorst bost destruktorerekin atera zen aireko esplorazio batek begiztatu zuen konboi aliatu batekin topo egiteko, JW 55B konboia hain zuzen, Murmanskera bidean zihoana. Tirpitz gurutzaontzia konpontzen ari zirenez, ez zuen sarekadan parte hartu. Erich Bey *Konteradmirala* dago taldearen buru, Oskar Kummetz *Generaladmirala* larri gaixorik baitzegoen. Abenduaren 26an, destruktoreetatik banandu ondoren, Scharnhorst ontzia HMS Belfast, HMS Sheffield eta HMS Norfolk gurutzaontzien aurrez aurre topatu zen. Ezustekoa da alemaniarrentzat, konboia benetako defentsarik gabe zihoalako. Scharnhorst gurutzaontziak ihes egin zien lehen topaketa hartan, britainiarrek baino askoz lasterrago nabigatzeko ahala zuenez. Erich Bey kontralmiranteak, hala ere, erasoarekin jarraitzea erabaki zuen, oposizioa ez baitzen gogorregia. Beraz, iparralderantz jo zuen, JW 55B konboiak gurutzatu beharreko bidera.

Orduan Etxeko Flotaren buru egiten zuen Bruce Fraser almirantea dilema baten aurrean zegoen, ez baitzeukan zer kontrajarririk eskoltaren eta konboiaren artean kokatua zegoen alemaniar gurutzaontziaren aurka. Alabaina, alemaniarrek ez zekiten konboiaren kokapen zehatza, eta ikuspena eskasa zen, lainoagatik. Bitartean, britainiar gurutzaontziei destruktore dibisio bat batu zitzaielarik, eguerdi aldera alemaniar gurutzaontziaren aurka egin zuten. Beste behin, Scharnhorst erretiratu egin zen. Izan ere, Erich Bey kontralmirantea harriturik gelditu zen, uste baino erresistentzia gogorragoa aurkitu baitzuen. Horren ondorioz, basera itzultzea erabaki zuen, itsasontzia arriskuan jarri aurretik, inolako laguntzarik gabe baitzegoen. Hegoalderantz jo zuen, ohartu gabe horrek tranpa batera eramango zuela.

Britainiarrek radar garatuagoak zituztenez, berehala ohartu ziren Scharnhorst hego-mendebalderako bidea eginez, HMS Duke of York korazatuaren bidea gurutzatuko zuela, HMS Jamaica gurutzaontzi arinarekin batera zihoana. Korazatuak radar bidezko kontaktua lortu zuen, Scharnhorst 40&nbsp;km baino gehiagora zegoela, 16:00ak pasatxo zirenean, eta borroka hasi zen 16:50ean. Berehala, HMS Duke of York korazatuaren 356&nbsp;mm-ko hamar kanoiek borrokatik kanpo utzi zituzten Scharnhorst ontziaren aurreko bi dorretxoak, bederatzi kanoi nagusietatik sei suntsituta. Abiadurari esker, ordea, jarraitzaileengandik ihes egin ahal izan zuen. Britainiarrek, 18:30ak aldera, gudua amaitutzat jo zuten arren, Erich Beyk mezu solemne bat bidali zion Hitlerri, «azken obuseraino» borrokatuko zela ziurtatuz. Izan ere, Scharnhorst ontziak bere azken arma galdu zuen, Duke of York korazatuaren azken tiro batek galdarak kaltetu zizkionean. Abiadura asko murriztu behar izan zuen, Duke of York ia bere gainera etortzeraino. Guztira bi ordu baino gehiagoko artilleria gudu baten ondoren ―britainiarrek 2.000 obus baino gehiago jaurti zituzten―, Scharnhorst muniziorik gabe gelditu zen, 19:16an. Britainiar destruktoreak eta gurutzaontziak hurbilduta, 22 torpedo bota zizkioten. Branka aldean jota, Scharnhorst hondoratu egin zen 19:45ean, gutxi gorabehera. 1.968 tripulatzaileetatik 36 baino ez ziren bizirik aterako, Artikoko ur izoztuetatik Scorpion eta Matchless kontratorpedo ontziek salbaturik. JW55B konboia, berriz, kalterik gabe iritsi zen Murmanskera.

## Itsaspean aurkituta 
BBC britainiar irrati eta telebista enpresa publikoak, NRK Norvegiako irrati-telebista publikoak eta Norvegiako Errege Armadak bultzaturik, 2000. urteko irailean espedizio bat abiatu zen Scharnhorst korazatuaren kroskoa itsaspean aurkitzeko. Norvegiako Defentsa Ikerketarako Institutuaren Sverdrup II itsaspeko ikerketa ontzia erabili zuten itsas hondoa esploratzeko. Urpean objektu handi bat antzeman ondoren, ikerketa taldeak Norvegiako Armadako Tyr itsaspeko berreskuratze ontzia erabili zuen, kroskoa begiz aztertzeko. Ontzia irailaren 10ean identifikatu zuen urrunetik operatutako itsaspeko batek, korazatu alemaniarrarekin bat zetorren armamentua aurkitu ostean.

Itsasontzia 290 m-ko sakoneran dago, erabat iraulita, gilaz gora eta bere hondarren artean, horien artean masta nagusia eta telemetroak identifikatu direlarik. Begi bistakoak dira jaurtigaiek eta torpedoek eragindako kalte larriak. Branka, aurreko dorretxoetako munizio gelen eztandak ustez erauzia, altzairuzko armiarma baten erdian dago, kroskoaren gainerako gorputzetik nahikoa urrun.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ikus, gainera 
* Gneisenau gurutzaontzia
* Bismarck korazatua
* SMS Schleswig-Holstein

## Kanpo estekak 
*  Scharnhorst