open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anna Hints

**Anna Hints** (Tartun, Estonia, 1982ko maiatzaren 27a) estoniako zuzendari eta gidoilaria da.

## Biografia 
Hints Haapsaluko Wiedemann Institutuan graduatu zen, eta gero Tartuko Unibertsitatean ikasi zuen 2000-2003an literatura konparatua eta folklorea, eta 2003-2009an Tartuko Arte Eskola Nagusian argazkigintza. 2012tik 2013ra bitartean, Tallineko Unibertsitateko Zinema eta Komunikabide Eskolan jarraitu zituen ikasketak, non zuzendaritza zinematografikoan lizentziatu baitzen, eta sei hilabetean master batekin jarraitu zuen. 2015etik, Estoniako Zinema Elkarteko, Estoniako Idazleen Elkarteko eta Estoniako Ikus-entzunezkoen Elkarteko kide da Hints. Oscar 2024 Sarietan  onenaren sarrera gisa hautatu zuten.

## Filmografia 
* *Free World* (2012)
* *Sein* (2012)
* *Manifest of Hope* (2014)
* Ice (2018), *Juured* (2018) 
* *Homme saabub paradiis* (2021).
* *Savvusanna sõsarad* (2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boy Scouts of America

**Boy Scouts of America** (**BSA** eta, hizkera arruntean, *Boy Scouts* soilik) Ameriketako Estatu Batuetako scout erakunderik handiena da eta gazte erakunderik handienetako bat, 762.000 kiderekin. BSA 1910ean sortu zen, eta geroztik 110 milioi estatubatuarrek hartu dute parte euren programetan. Munduko Eskaut Mugimenduaren Erakundearen sortzailea izan zen, 1922an. 

Boy Scouts of Americaren misioa da "gazteak beren bizitzan zehar erabaki etiko eta moralak har ditzaten prestatzea, Scout Zinaren legearen balioak irakatsiz". Gazteek prestakuntza jasotzen dute herritartasun arduratsuan, izaeraren garapenean eta autosufizientzian, aire zabaleko jarduera-sorta zabal batean, hezkuntza-programetan eta, adinez nagusi diren mailetan, lanbide-karrerara bideratutako programetan parte hartuz, erkidegoko erakundeekin lankidetzan. Kide gazteenentzat, Scout metodoa eskulturaren balio tipikoak —hala nola zintzotasuna, herritartasun ona eta aire zabaleko trebetasunak— barneratzeko programaren parte da, hainbat jardueraren bidez, hala nola kanpaldiak, uretako jarduerak eta mendi-ibiliak. Aire zabaleko jarduera horiek sustatzeko, BSAk abentura handiko lau oinarri ditu: Northern Tier (Minnesota, Manitoba eta Ontario), Philmont Scout Ranch (Mexiko Berria), Sea Base (Florida, Birjina Uharte Estatubatuarrak, eta Bahamak) eta Summit Bechtel Reserve (Mendebaldeko Virginia), baita scoutei eskainitako ia 100 kanpaleku eta erreserba ere.

## Kanpo estekak
Gehienezko soldata

[thumb|thumbtime=127|start=0|[Gutxieneko soldata, eta **gehienezkoa**?]]**Gehienezko soldata**, soldaten muga edo lansarien muga izenaz ere ezagutzen dena, pertsona batek erakunde, industria edo gobernu mailan jaso dezakeen diru kopuru handiena da.Kontzeptu horrek mugak ezarri nahi ditu diru-sarreren banaketan muturreko desberdintasunak saihesteko eta ekitate ekonomikoa sustatzeko. .

Historian zehar, hainbat aldarrikapen eta saiakera egon badira ere, soldata orokorrak ez dira legez goitik mugatu sekula.gizarte eta herrialdek gehienezko soldatarekin zerikusia duten politikak ezarri dituzte aberastasunaren kontzentrazioari eta soldata-desberdintasunari buruzko kezkei aurre egiteko neurri gisa.

## Gehienezko soldataren proposamenak 
### Euskal Herrian 
Bizi! mugimendu altermundistak behin baino gehiagotan aldarrikatu izan du gehienezko soldata.

### *Guztien ongizaterako* ekonomiaren gehienezko soldataren proposamena 
Gehienezko soldata guztien ongizaterako ekonomiaren aldarrikapenetako bat da. Bai langileentzat, bai enpresetako kapital-inbertitzaileentzat, legez ezarritako gutxieneko soldata baino 20 aldiz handiagoa proposatzen du.

### Sindikatuen proposamena Amerikako Estatu Batuetan 
Amerikako Estatu Batuetako soldaten arteko alde handiak —Paul Krugman ekonomialariaren hitzetan, dibergentzia handiak—, erakunde sindikalek eskatu dute Kongresuak onar dezala lege bat, gehienezko soldata mugatzeko: baimendutako gutxieneko soldata 25 aldiz.

### Proposamen sindikala Britainia Handian 
Brendan Barberrek, sindikatu britainiarretako idazkari nagusiak, Parlamentuko batzorde bat sortzeko eskatu dio Gobernuari, errenten polarizazio handiaren arrazoiak eta Britainia Handian edozein pertsonarentzat gehienezko diru-sarrera ezartzea aztertzeko.

## Gehienezko errenta 
Gehienezko errenta, zenbaitetan gehienezko ordainsariaren edo gehienezko soldataren parekoa, aberastasun kopuru jakin batetik abiatuta ezartzen den %100 tasa marjinala da. Gehienezko soldataren eta gehienezko ordainsariaren arteko aldea da errentak inoren konturako soldatapekoak ez diren moduetan sortzen ahal direla.

Gehienezko errentaren aldekoek saihestu egin nahi dute aberastasun-kontzentrazio handia eta haien ondoriozko boterea, legezko berdintasuna aldatu eta demokraziaren ustelkeria orokortzen baitute.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gutxieneko soldata
* Sartzeko desberdintasunak

## Kanpo estekak
Straight edge

thumb|250px| X sinboloa, eskuen atzealdean, mugimenduaren sinbolotzat hartzen da.
[thumb|250px|Dave Peters [Throwdown taldearen partaidea, 2007an.]]

***Straight edge*** hardcore punkaren azpikulturaren barruan hasi zen bizimodu eta mugimendu bat da. Bertan, jarraitzaileek bizitza osorako konpromisoa hartzen dute alkohola edateari, tabakoa erretzeari eta drogak kontsumitzeari uko egiteko. Kasu batzuetan, beganismora eta promiskuitatearen aurkakotasunera ere hedatzen da. Punkean ohikoa zen autosuntsiketaren eta hedonismoaren aurkako erreakzio zuzena izan zen. Hitza *Minor Threat* taldearen *Straight Edge* izenburuko kantatik hartu zen. X sinboloa, eskugainean, mugimenduaren sinbolotzat hartzen da. Gorputzeko beste atal batzuetan ere erakuts daiteke, eta jarraitzaile batzuek ikurra jantzi eta pinetan jarri dute.

## Musika talde batzuk 
Ideologikoki joera desberdinak dituzte: ekologistak, komunistak, sozialistak, kristauak...

* 7 Seconds, Ameriketako Estatu Batuak	
* Asunto, Txile
* Deadlock, Alemania
* Earth Crisis, Ameriketako Estatu Batuak	
* Eighteen Visions, Ameriketako Estatu Batuak
* Good Riddance, Ameriketako Estatu Batuak	
* Gorilla Biscuits, Ameriketako Estatu Batuak	
* Have Heart, Ameriketako Estatu Batuak		
* Inside Out, Ameriketako Estatu Batuak	
* Lärm, Herbehereak
* Manliftingbanner, Herbehereak
* Minor Threat, Ameriketako Estatu Batuak	
* Nueva Ética, Argentina
* Refused, Suedia
* Sudarshana, Argentina
* Teen Idles, Ameriketako Estatu Batuak		
* The Geeks, Hego Korea	
* Throwdown	Ameriketako Estatu Batuak	
* Turning Point, Ameriketako Estatu Batuak	
* Unbroken, Ameriketako Estatu Batuak	
* Vieja escuela, Argentina
* Vitamin X, Herbehereak
* xDeathstarx, Ameriketako Estatu Batuak	
* Youth of Today, Ameriketako Estatu Batuak	

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Straight Edge World Wide.
* :Straight Edge inguruko galderak.
Nina Byers

**Nina Byers** (Los Angeles, AEB,1930eko urtarrilaren 19a - Santa Monica, 2014ko ekainaren 5a) fisikari teorikoa zen, ikerketa-irakaslea eta fisikako irakasle emeritua Kaliforniako Unibertsitateko Fisika eta Astronomia Sailean, Los Angelesen (UCLA).

## Biografia 
Byers Kaliforniako Unibertsitatean lizentziatu zen, Berkeley, 1950ean, eta Chicagoko Unibertsitateko doktoretza jaso zuen 1956an.

Byersek partikulen fisikan eta supereroankortasunaren teorian aurrerapen teorikoak ahalbidetu zituzten behaketa esperimentalen analisi fenomenologikoak egin zituen.

Artikulu zientifikoez gain, Byersek liburu bat argitaratu zuen XX. mendean fisika modernoaren alorrean emakumeek egindako ekarpen garrantzitsuei buruz. Gainera, *Contributions of 20th Century Women to Physics* (CWP webgunea) webgunea garatu zuen, XX. mendean zehar 80 emakume fisikarik baino gehiagok fisikari egindako ekarpenak dokumentatzen dituena. Geroago, Gary Williamsekin batera, web orriko datuetan oinarritutako liburu bat argitaratu zuen, emakumeen ekarpen zientifikoak eta bizitzak deskribatzen dituena, fisikaren arloan, XX. mendean.

Byers *The American Physical Society* (APS) eta *American Association for the Advancement of Science* (AAAS) erakundeetako kargu askotarako aukeratua izan zen, besteak beste, *APS Forum on History of Physics* (2004-2005), *APS Forum on Physics and Society* (1982) eta *APS Councilor-at-large of the Society* (1977 – 81) erakundeetako presidentea.

## Lanak 
### Hautatutako zientzia-argitalpenak 
* Byers, N.; Yang, C. N. (1961). "Theoretical Considerations Concerning Quantized Magnetic Flux in Superconducting Cylinders*"*. *Physical Review Letters*. **7** (2): 46–49. 

* McClary, Richard; Byers, Nina (October 1983). "Relativistic effects in heavy-quarkonium spectroscopy". *Physical Review D*. **28** (7): 1692–1705.

* Nina Byers, "Einstein and Women", *APS News* Jun 2005.
* Nina Byers, "Physicists and the 1945 Decision to Drop The Bomb", *CERN Courier* Oct 2002. 
* Nina Byers, "Fermi and Szilard" in ed. James Cronin (ed) *Fermi Remembered*, U. of Chicago Press 2004.
* Nina Byers, "E. Noether's Discovery of the Deep Connection Between Symmetries and Conservation Laws" Invited talk in Symposium on the Heritage of Emmy Noether, Ramat-Gan, Israel, 2–4 Dec 1996. *Israel Mathematical Conference Proceedings* **Vol. 12**, 1999.

### Liburua 
* *Out of the shadows: contributions of Twentieth-Century Women to Physics.* Cambridge: Cambridge University Press, 2010. ISBN 9780521169622.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haloquadratum walsbyi

***Haloquadratum walsbyi*** arkeoen barruko *Haloquadratum* generoko espeziea da (*halo*, gatza eta *quadratum*, karratu). Halofilo hau ezaguna da bere forma karratuaren ondorioz. Sinai penintsulako gatzun putzu batean aurkitu zen lehen aldiz, Egipton. Espezie laua da, forma karratuarekin eta kloruro sodiko zein kloruro magnesiko kontzentrazio oso altuetan bizi daiteke. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rudolf Minger

**Rudolf Minger** (Mülchi, 1881eko azaroaren 13a – Schüpfen, 1955eko abuztuaren 23a) suitzar nekazari eta politilaria izan zen. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1935ean.

Suitzako Kontseilu Federaleko kide aukeratu zuten 1929ko abenduan, eta 1940ko abenduan amaitu zuen agintaldia. Nekazari, Merkatari eta Independenteen Alderdiko lehen kontseilari kidea izan zen. Kontseiluaren barruan Defentsa Sailaren ardura hartu zuen eta 1935ean Suitzako presidente izan zen.

## Kanpo estekak
Fort Rocherren konkista

**Fort Rocherren konkista** 1654ko otsailaren 9an 1635-1659ko Franko-espainiar gerraren baitako gudua izan zen. Setio-bateria batez hornituta, 700 soldaduz osatutako espainiar espedizio batek eraso egin zion Tortuga uharteko bukaneroen bastioiari, Rocher gotorlekua eta 500 preso harrapatu zituen, besteak beste 330 bukanero eta 160.000 zortziko errealetan baloratutako ondasunak. Espainiarrek kolonia erre eta herritarrak sarraskitu zituzten, 150 soldadurekin gotorleku bat utzita. Hemezortzi hilabetez egon ziren uhartearen jabe, baina anglo-espainiar gerran parte hartzen ari ziren Penn eta Venablesen espedizioa hurbildu zenean, Peñalva kondea eta Santo Domingoko gobernadoreak, gotorlekuak eraisteko, artilleria eta beste arma batzuk lurperatzeko eta Hispaniolako setioan laguntzeko eskatu zien.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Temeswarko banata

**Temeswarko banata** edo **Temesko banata** (alemanez: *Temeschwarer Banat, Temescher Banat*, errumanieraz: *Banatul Timişoarei, Banatul timişan*, serbieraz Темишварски Банат, Тамишки Банат, en serbokroazieraz: *Temišvarski banat, Tamiški Banat*, hungarieraz: *Temesvári Bánság, Temesi Bánság*, latinez: *Banatus Temesvariensis, Banatus Temesiensis*) 1718a eta 1778a bitaratean Austria-Hungariako inperioaren probintzia bat izan zen. 1779an probintzia izateari laga zion eta Hungariako erresumaren parte bihurtu zen. Temeswar (Timisoara) hiriak, hiriburua izan baitzen, eta Temes eskualdeak damaiote izena. 

## Historia 
1716-1718 gerra austro-turkiarrean Eugenio Saboiako printzeak banataren lurraldea konkistatu zion Otomandar inperioari. Passarowitz-eko itunak Habsburgotarren esku jarri zuen lurraldea eta bertan eskualde administratibo militar bat ezarri zuen Temeswar hiriburu zuena. Eskualdea militarren kontrolpean egon zen Maria Teresa enperatrizak lurraldearen ipar partean administrazio zibila ezarri arte 1751an.

1718 eta 1739a bitartean banata izen bereko lurraldea gain egungo ekialdeko Serbiaren parte bat hartzen zuen Danubio ibaiaren hegoaldeko erriberan. Belgradeko itunak (1739), Danubioz hegoaldeko lurrak Otomandar inperioaren esku jarri zituen berriz ere.

Temeswareko banata1778ko ekainaren 6an ezabatu zen eta 1779ko apirilaren 23an Hungariako erresumaren parte bilakatu zen. Hiru konderritan banatu zen: Torontál (Zrenjanin), Temes eta Krassó-Szörény (Lugoj).
thumb|300px

## Populazioa 
Eskualdeak jasandako gerren ondorioz asko despopulatu zen. Hortaz, Austria-Hungariako inperioak kolonoen bidezko birpopulazioa bultzatu zuen: Austriatik eta hegoaldeko Alemaniatik etorritako aleman-hiztunak, serbiarrak eta Valakia eta Transilvaniatik etorritako errumaniarrak nagusiki. Hungariarrak joatea ez zen bultzatu, eta 1740 arte eragotzi egin zen.

1774ko erroldak datu etniko hauek jaso zituen:

* Errumaniarrak, 220.000
* Serbiar eta grekoak, 100.000
* Alemanak, 75.000
* Hungariak eta bulgariarrak, 2.400
* Juduak, 340

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tradwife

thumb|''The Ladies' Home Journal* aldizkariko Frigidaire hozkailuaren publizitate honek *tradwife* askok idealizatutako bizimodua erakusten du
***Tradwife*** (**traditional wife** edo **traditional housewife** esamoldeetatik eratorritako neologismoa;  edo «etxekoandre tradizionala»), Mendebaldeko kultura garaikidean, genero-rol tradizionalak onartzen eta praktikatzen dituen emakumea da. *Tradwife* askok uste dute ez dituztela emakumeen eskubideak sakrifikatzen etxekoandre izatea aukeratuz. Batzuek lana alde batera uztea erabaki dezakete euren familiaren beharrak etxean asetzera bideratzeko.

Google Trends-en arabera, *tradwife* terminoaren bilaketak ohiko bihurtu ziren 2018an eta maila altuenak izan zuten 2020ko hamarkadaren hasieran. Etxekoandre tradizionalen estetika Internet osoan hedatu da, eta sare sozialen bidez «emakume perfektuen» bertuteak goraipatzen ditu.

## Estetika 
*Tradwife* azpikultura balio «tradizionalak» eta, bereziki, emazteak ama eta etxekoandre gisa duten ikuspegi «tradizionala» defendatzean oinarritzen da.

Hala ere, taldea anitza da demografikoki eta ideologikoki. Joeren eraginak 1950eko hamarkadako Ameriketako Estatu Batuetako kultura, kontserbadurismoa, «aukerako feminismoa» eta erlijioa (kristautasuna edo neopaganismoa) dira.

Refinery29-n argitaratutako artikulu baten arabera, *tradwife* gehienak zuriak diren arren, gero eta emakume beltz gehiagok ezkontza tradizionalaren kontzeptua bereganatzen ari da, ez *tradwife* neologismoa esplizituki erabiliz, baizik eta haien identitatea «emazte otzan» edo «Bibliako emazte» gisa definituz. 

### Praktikak 
*Tradwife* identitatearen gakoa etxekoandre izatea eta etxeko kudeaketan (sukaldaritza, etxea eta arropa garbitzea, barazkiak zaintzea) parte hartzea dira.

*America* aldizkarian argitaratutako erreportaje batek dio zenbait *tradwife* katolikok mantelina janzteko ohitura hartu dutela berriz ere.

### Finantzak 
*Tradwife* gisa identifikatzen diren emakume batzuek lanaren zatiketa onartzen dute, non senarrak familiaren finantzak modu zabalagoan kudeatzen dituen eta emazteak elikagaiak eta etxeko kontsumo-ondasunak kudeatzen dituen. Horren adibide nabarmena da Cynthia Loewen kanadar modelo ohia, titulu mediko bat lortzeko planak bertan behera utzi eta etxekoandre izatea aukeratu duena.

## Kritikak 
*Tradwife* estetika kritikatua izan da Ameriketako Estatu Batuetan eta Britainia Handian eskuin alternatiboarekin eta nazionalismo zuriarekin duen loturagatik, eta kritikariek sarritan deskribatzen dute «emetasun toxiko» eta barneraturiko sexismo gisa. *Tradwife'' estetika jarraitzen duten batzuek feminismoa baztertzen dute, familia sistema «sinpleagoetara» itzultzearen alde.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Macarena Domaica Goñi

**Macarena Domaica Goñi** (Gasteiz, 1972) kazetaria eta idazlea da, eta komunikazio-arduradun gisa lan egiten du gizarte-erakunde batean.

## Biografia 
Informazio Zientzietan lizentziaduna da eta VIoriako Elizbarrutiko Caritasen komunikazio-arduraduna.Lankidetza-proiektu aktibistetan parte hartu du, besteak beste, politika sozialean eta feminismoan.

### Literatura ibilbide 
Txikitatik idazten du, baina ez zuen  berak sortutako argitalpenetan islatu, harik eta ustekabeko geldialdi batek, istripu baten ondorioz, bere lanak argitaratu zituen arte.2010ean, *Ya sé yo mis cosas* bloga sortu zuen, eta, 2013an, Doce Miradas (blog) lankidetza-proiektu feminista sortu zuen, beste hamaika emakumerekin batera.Gizonen eta emakumeen arteko desberdintasunari buruzko informazio-, sentsibilizazio- eta salaketa-lan kolektibo horretan lortutako prestakuntzaren ondorioz, 2020an *MZUNGU* bigarren eleberria argitaratu zuen. *Emakume zuria* - eleberri gisa. Hilabete batzuk lehenago, 2020ko apirilean argitaratu zen bere lehen eleberria, Brujas bailando en tango (Amazon),  hogei urte idatzi baino geroago, 1998an. KRELIA Arabako literatur sortzaileen elkarteko, eta Euskadiko Idazleen Elkarteko kidea da.

### Ibilbide politikoa 
Mundu Bidezkoago baten aldeko (PUM+J) hautagaia izan zen Euskadin 2012ko hauteskunde autonomikoetan.

## Lanak 
* *Brujas bailando el tango*.(Amazon, 2020; Caligrama argitaletxeak berrargitaratua, 2023).
* *Mzungu - Mujer blanca extranjera* (Caligrama argitaletxea, 2020).
* Sabia (Ediciones Passer, 2023).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web orri pertsonala
* Blog pertsonala
* Youtubeko kanala
* Macarena Domaicak bere bigarren eleberria aurkeztuko digu: 'Mzungu. Mujer blanca extranjera', Radio Vitoria, 2020ko azaroaren 6a
Modeloaren aurkezpena

**Modeloaren aurkezpena** edo **Modeloaren hasiera** () Jean-Honoré Fragonard margolari frantsesak 1769an margotu zuen mihise txiki bat da (50 x 63 zm.). Margolana Parisko Jacquemart-André museoan erakusten da. Rokoko estiloan kokatzen da.

## Ezaugarriak 
Bildumagintza eta kontenplazio pribaturako kabineteko koadro bat da, formatu txikikoa. Horrelako lanak ohikoak ziren Frantziako Rokokon, hau da, eszena intimo edo erotikoak jasotzen zituen lan txikiak. Eszena ingurune garaikide batean kokatzen zen.

## Gaia 
Marolanean neska gazte bat ikusten dugu. Nekak bere burua modelo gisa posatzeko aurkeztu da; bere amak lagundu dio eta azken honek ez du lotsarik neskaren bularrak margolariari erakusteko. Amak margolari begira dago bere iritzia ezagutzeko. Halaber, margolariak irrifarrez neskaren gorputza baloratzen ari eta, aldi berean, haren gonak altxatzen ari da hobeto ikusteko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miravalles (Uharte)

**Miravalles** edo **Oihana** Nafarroa Garaiko mendia da, Uharten dagoena, Iruñerrian. 597 metroko garaiera dauka.

## Geografia 
Miravalles Iruñerriaren iparraldean dago, bi ugalde handik besarkaturik. Mendebaldean Ultzamak Ezkaba eta Miravalles mendiak bereizten ditu Atarrabian sartu baino lehen, arroila estua ebakiz. Ekialdean, Argak zintzur ikusgarria eratzen du Urbizkain eta Miravallesen artean.

## Historia 
Gailur apala izan arren, garrantzi estrategiko handia izan zuen. Erdi Aroan gaztelu bat izan zen gailurrean, XI. eta XIII. mendeen artean dokumentaturik dagoena. Geroago, 1585 baino lehen, Mikel goiaingeruari sagaratutako ermita bat eraiki zuten, XIX. mendera arte iraun zuena. Bai Lehen Karlistaldian, bai Bigarrenean, operazio militarrak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anush Babajanyan

**Anush Babajanyan** (Erevan, Armenia, 1983ko urriaren 23a) fotokazetaria da.

*4Plus* emakume argazkilarien kolektiboaren sortzailea da, eta ezaguna da Kaukasoko gatazka-eremuetan egindako lanagatik. 2019an, emakume fotokazetariaren Canon beka jaso zuen.

## Biografia 
Anush Babajanyan 1983ko urriaren 23an jaio zen, Erevanen, Armeniako hiriburuan, eta Media Caucasus institutuan ikasi zuen. 2005ean, World Press Photok eskainitako argazki-eskolen programa batean graduatu zen, eta, 2006an, Bulgariako Unibertsitate Amerikarreko kazetari-diploma lortu zuen.

BBCrentzat azpikontratuta lan egin ondoren Armenian, fotokazetari independente bihurtu zen. 2008tik aurrera, *Inlandish* proiektua abiarazi zuen. Proiektu horretan, Erevango kaleetan beren jantziengatik nabarmentzen diren emakumeen argazkiak ateratzen ditu. 2009an, Anush Babajanyanek Gyumriko lurrikaratik bizirik atera ziren familien bizitza dokumentatu zuen. Haietatik 4.000 oraindik txabola osasungaitzetan (*domiks*) bizi dira, lurrikara gertatu eta hogei urtera.

2013an, *4Plus* kolektiboa sortu zuen Nazik Armenakyan eta Anahit Hayrapetyan ahizpa-kideekin. Haien lehen proiektuak, *mOther Armenia* izenekoak, armeniar emakumeek dituzten arazo nagusiak deskribatzen dituzten argazkiak erakutsi zituen.

Urte hartan bertan, Open Society Foundations Documentary Photography Project-en beka bat jaso zuen, Armeniaren eta Turkiaren arteko loturei buruzko lanean laguntzeko.

2016an, Babajanyanek proiektu bat abiarazi zuen Erevanen Siriako Gerra Zibiletik ihes egin zuten armeniar siriarren esperientziak dokumentatzeko. Haren argazkiek errefuxiatuen etxeko bizitza eta aurreko bizitzetatik ekarri zituzten oroitzapenak erakusten dituzte. John Stanmeyer eta Serra Akcanekin batera, *Bridging Stories* hasi zuen. Argazkigintzan trebatzeko programa horrek Instagramen eguneroko bizitzako argazkiak hartu eta partekatzeko aukera ematen die turkiarrei eta armeniarrei, herrien arteko ulermena sustatzeko.

2017an, Boli Kostaldera joan zen, eta bikien botere mistikoen sinesmenaz interesatu zen. 2019an, emakume fotokazetariaren Canon jaso zuen.

Bere argazkiak *The New York Times*, *The Washington Post*, *VICE* News, *National Geographic*, *Foreign Policy Magazine* eta nazioarteko eta eskualdeko beste argitalpen batzuetan argitaratu ziren. UNICEFentzat ere lan egiten du.

## Sariak eta goraipamenak 
* 2013: Open Society Foundations Documentary Photo beka
* 2017: Boli Kosta/Abidjaneko Frankofoniako VIII. Jokoetako argazki-lehiaketako zilarrezko domina.
* 2018: Bigarren postua Sony sarietan
* 2019: Emakume fotokazetariaren Canon beka

## Argitalpenak 
* *The House of Culture*
* *A Troubled Home*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda: Emakume argazkilariak

## Kanpo estekak
Jacquemart-André museoa

**Jacquemart-André museoa** () Parisen dagoen arte-museoa da. Publikoa da nahiz eta bildumaren jatorria pribatua izan. Parisko 8. barrutian dago, Haussmann bulebarrean, 158 zenbakian. Jauregiak jatorrizko dekorazioari eusten dio. Eraikina ekitaldi sozialetarako eskaintzen da, eta kafetegia «Parisko ederrena» omen da. Museo honetako bildumak Frantziako garrantzitsuenen artean daude.

## Historia 
Museoa, Édouard André (1833-1894) militar eta bankarien semeak eta bere emazte Nélie Jacquemartek (1841-1912) sortu zuten, euren bizitzan zehar bildu zuten arte bilduma pribatua erakusteko helburuarekin. Henri Parent arkitektoak 1869 eta 1875 urteen artean eraikitako etxea eta bere bilduma Frantziako Institutuari eman zizkioten; erakunde horrek 1913an museoa publikoari ireki zion. Eraikinak Bigarren Inperioaren estiloa erakusten du.

## Bildumak 
### Italiako eskulturak eta margolanak 
Asko dira museoan Italiako Pizkundearen artisten lanak:
Paolo Uccello, Donatello, Sandro Botticelli, Andrea Mantegna, Francesco Botticini, Luca Signorelli, Giovanni Bellini, Vittore Carpaccio, Cima da Conegliano, Carlo Crivelli, Francesco Laurana, Pietro Perugino, Gian Lorenzo Bernini, Canaletto y Giovanni Battista Tiepolo.

### Frantziako margolanak 
Egile hauenak ikus daitezke:
Jean-Honoré Fragonard, Jean-Marc Nattier, Jean-Baptiste Pater, François Boucher, Vigée-Lebrun, Maurice Quentin de La Tour, Chardin, Jean-Baptiste Greuze, Hubert Robert eta Jacques-Louis David.

### Beste herrialdetakoak 
Museoan Herbeheretako egileenak, flamenkoak eta britainiarrak ikus daitezke:
Quentin Metsys, Rembrandt, Antoon van Dyck Frans Hals, Jacob van Ruisdael, Thomas Lawrence, Joshua Reynolds eta Thomas Gainsborough.

## Iruditegia 

Image:
Musée Jacquemart-André, Paris, entrance.jpg|Sarrera.
Musée_Jacquemart_André_2007_-_Recoura_n2.jpg|Saloi obala.
Musée_Jacquemart_André_2007_-_Recoura_n4.jpg|Gela arrosa.
Musée_Jacquemart_André_2007_-_Recoura_n1.jpg|Eskailera.
Musée Jacquemart André, 6 December 2013 02.jpg|Jangela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Museoaren webgune ofiziala.
Maria Sumire

**María Cleofé Sumire López de Conde** (Sicuani, Cusco, Peru, 1951ko apirilaren 9a) perutar abokatu eta politikaria da. 2006 eta 2011 artean Peruko Errepublikako kongresukidea izan zen, eta 2011n onartutako *Hizkuntzen Legearen* egilea, Peru errepublikarraren historian hizkuntza-eskubideak defendatzeko lehen legea.

## Biografia 
María Sumire, ama-hizkuntza kitxua duena, Eduardo Sumireren alaba da, Cuscoko Nekazarien Departamentuko Federazioaren sortzailea eta lehen idazkari nagusia. Collachapiko komunitatean (Layoko barrutia, Canas probintzia, Cusco) hezi zen.
[ezkerrera||thumb|180x180px|María Sumire indigenen ibilaldi batean [Lima|Liman]]
[thumb|255x255px|[Maria Sumire legegileak bere jarrera finkatzen Osoko Bilkurak egindako parlamentu-eztabaidan. Ezkerrean: Juana Huancahuari, 2011.05.06]]
Abokatu gisa, Cuscoko Nekazarien Departamentu-Federazioari lagundu zion, lur-borroketan eta emakumeen erakundeetan. Peruko eliza ebanjeliko metodistako kidea da, Andeetako Emakumeen Elkarteko (AMA) burua, eta 2005ean Nobel sarirako mila hautagaietako bat izan zen.
### Jatorrizko hizkuntzaren legea 
[ezkerrera|thumb|219x219px|[Maria Sumire Peruko Legegintza Jauregiaren aurrean]]
María Sumirek 806 Lege Proiektua idatzi zuen, *Peruko jatorrizko hizkuntzak zaindu eta erabiltzeko Legea*. Martha Hildebrandt eta haserre zeuden beste batzuekin debate gogorrak izan zituten. Lege hori 29735 zenbakidun Lege artikulu gisa onartu zen, Peruko jatorrizko hizkuntzen erabilera, zaintza, garapena, berreskuratzea, sustapena eta hedapena arautzen dituen legea, 2011ko ekainaren 26an behin eta berriz aipatua, eta *El Peruano* egunkari ofizialean 2011ko uztailaren 5ean argitaratua. Hizkuntza-eskubideen defentsa da Peru errepublikarraren historiako lehen legea. Gero, *Hizkuntzen Lege* hau, Peruko Kulturartekotasunaren Sailburuordetzan Hizkuntza Indigenen Zuzendaritza sortzeko oinarria izan da, Hezkuntza Ministerioak Kulturarteko Hezkuntza Elebidunaren mapa etnolinguistikoa argitaratzeko (MINEDU), *Hizkuntza Indigenen Institutua* sortzeko proiektua, eta interpreteak hizkuntza indigenetan edo jatorrizkoetan gaitzea Peruko gobernurako.

Agintaldia 2011n amaitu zuenean, Hilaria Supak ez bezala, ez zuen Andeetako Parlamen

turako hautagairik aurkeztu.

## Argitalpenak 
* María Sumire de Conde (arg. ): *Ayllukunamanta imaymana willakuykuna - Mitos y cuentos de pueblos originarios*. Peruko Kongresuaren Funts Editoriala. Lima, 2011, 398 or. ISBN 9786124075261.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Myriam Yataco (2012), *Políticas de estado y la exclusión de lenguas indígenas en el Perú* / Estatu politikak eta hizkuntza indigenen bazterketa Perun estatu-politikak eta hizkuntza indigenen bazterketa. In: Droit et Cultures 63, 2012/1, or. 11-142. Editions L'Harmattan. Nuevas tendencias en la Política Lingüística en Perú/ Hizkuntza-politikaren joera berriak Perun (María Sumire eta Hilaria Supa Huaman eta bere lana), 128-132.

## Kanpo estekak 
*María Sumire: Hoja de vida (Congreso del Perú)
*Blog de María Sumire
*Ibis Liulla Torres: Maria Sumire – Woman of Faith and Strength (en inglés)
*FiredensFrauen Weltweit: María Cleofé Sumire López de Conde (alemanieraz)
Claudia Coari

**Claudia Faustina Coari Mamani** (Puno, Peru, 1967ko otsailaren 26a) jatorri kitxua duen Peruko politikaria da.

## Ibilbide politikoa 
2011 eta 2014 bitartean Peruko Errepublikako Kongresuko kide izan zen *Gana Peru* koalizioarekin. Kongresuan, Titicaca lakua deskontaminatzeko eta familia-nekazaritza indartzeko lege-proiektuak bultzatu zituen. 2018ko martxoan, Puno eskualdeko gobernadore postua postulatzeko asmo politikoak erakutsi zituen.

2018an, Hego Amerikako 10 herrialdetako emakume lider indigenen ordezkaritza bateko kidea izan zen, eta Txilera joan zen gosea desagerrarazteko Nazio Batuen Erakundearen kanpaina bat abian jartzeko. Familia-nekazaritzak elikadura-segurtasunerako duen garrantzia nabarmendu zuen, eta esan zuen emakumeek beren inguruan hartzen zutela lan horren zatirik handiena.

Evo Morales Boliviako presidenteak zorionak eman zizkion Kongresuan pollera-soineko indigena koloretsua izateagatik, herentziagatik harro.

## Hauteskundeen historiala 
### Kongresurako hautagai 
## Iruditegia 

Fitxategi:Foro sobre políticas de inclusión social (7002995505).jpg|Claudia Coari Mamani gizarteratze politikei buruzko foroan, 2012.02.28
Fitxategi:Foro sobre políticas de inclusión social (6856880796).jpg|Claudia Coari Mamani kongresukidea Gizarteratze Politikei buruzko foro bateko buru da Raúl Porras Barrenechea aretoan, 2012.02.28
Fitxategi:Informan sobre la reglamentación de la consulta previa (7003093013).jpg|Peruko Nekazari Konfederazioko buruak, Claudia Coari kongresukidea eta ezkerrean Hilaria Supa Aldez Aurreko Kontsultaren Legearen hurrengo araudiari buruzko prentsaurrekoa. Lege hori lehenago onartu zuen Espainiako Parlamentuak, 2012.03.21
Fitxategi:Instalan grupo de trabajo en pueblos andinos (6881202424).jpg|Andeetan izozteei aurrea hartzeko lantaldea, Claudia Coari kongresukidea buru dela, 2012.03.29

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elsa Malpartida

**Elsa** Malpartida (Peru, 1961 – Peru, 2022ko urtarrilaren 21a) perutar politikaria izan zen, Nekazarien eskubideen aldeko borrokalaria. 

## Politikari ibilbidea 
Elsa Malpartida Peruko ordezkaria izan zen Andeetako Parlamentuan 2006tik 2011ra. 

2009an, Sendero Luminosorekin loturak izatea leporatu zioten, eta epaiketa ireki zitzaion. Bere garaian, Andeetako legegileak adierazi zuen talde terroristak bere komunitatean “logistika-lana” egitera behartu zuela, eta ezin zuela ezetz esan. Legegile ohiak, Nancy Obregonekin batera, drogen eta terrorismoaren legez kanpoko trafikoari lotutako delituengatik salatu zituen. Prozesu hori dela eta, 2017an hasi ziren epaitzen.

Malpartidaren hitzetan:*“Ez ginen hauteskundeetan lehiatzen. Haiek etorri eta hatzez aukeratu ninduten, eta niri esan zidaten logistikaz arduratu behar nuela, eltzeak nola zaindu. Hori logistika zen herrian eta ez logistika Senderon”.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nancy Obregon

**Nancy Rufina Obregón Peralta**, ezagunagoa **Nancy Obregon** izenez (San Martín, Peru, 1970eko urtarrilaren 6a) Peruko koka-buruzagia  eta politikaria da. Errepublikako kongresukidea izan zen 2006-2011 aldian.

## Biografia 
San Martin probintzian jaio zen, 1970eko urtarrilaren 6an.

La Palmako Amen Elkarteko presidentea izan zen, Nekazaritza eta Abeltzaintza Elkarteko eta Hoja de Coca Saúl Guevara Díaz elkarteko idazkari nagusia eta Peruko Nekazaritza eta Abeltzaintzako Konfederazio Nazionaleko idazkariorde nagusia. Peru–India Liga Parlamentarioko presidentea ere izan da.

Elkarrizketa Mahaietan parte hartu zuen Alberto Fujimori, Valentín Paniagua, Alejandro Toledo eta Alan Garcíaren gobernuan. Andeetako Koka Orrien Ekoizleen Kontseiluko eta Peruko Koka-arroen Ekoizleen Konfederazio Nazionaleko kidea izan da.

## Ibilbide politikoa 
Bere karrera politikoa 1998ko udal hauteskundeetan hasi zen, non Obregon *Somos Peru* Pólvora distrituko Alkatetzarako hautagaia izan zen, baina ez zen hautatua izan.

2002ko eskualdeko eta udaletako Tocacheko Alkatetza hauteskundeetan saiatu zen, baina ordukoan ere ez zen hautatua izan.

Ollanta Humalak zuzendutako Alderdi Nazionalista Peruanoko militantea izan zen.

### Kongresukidea (2006-2011) 
2006ko hauteskunde orokorretan, Union de Peruk (Alderdi Nazionalista Peruarrarekin batera) Errepublikako Kongresukide hautatu zuen San Martin ordezkatzeko, 2006-2011 legebiltzar-aldirako, 23.975 botorekin.

Parlamentuan egindako lanean, 256 lege-proiektu eman zituen, eta horietatik 49 onartu ziren. Osasun, Kanpo Merkataritza eta Turismo, Defentsa Nazional eta Drogen Aurkako Borroka eta Kanpo Harremanetako batzordeetako kide titularra ere izan zen.

Nekazaritza Batzordeko kide osagarria izan zen eta 2007-2008 aldian Defentsa eta Deszentralizazio Batzordeetako kide titularra izan zen.

## Eztabaidak 
Ikerketa fiskal baten arabera, bera eta  lagun zuen Elsa Malpartida Sendero Luminoso talde terroristarekin lotuta egon ziren. Gainera, Obregonek eskualdeko nekazariei kupoak eskatu zizkien terroristaren alde, eta geldialdi sindikalak adostu zituzten koka-hostoen landaketak kentzearen aurka.

2016. urtean, Obregoni prebentziozko 38 hilabeteko kartzela-zigorra ezarri zioten. Hala ere, aske geratu zen, eta prozesu penal berri baten zain. Prozesu horretan, askatasuna gabetzeko zigorra eskatzen ari da 36 urterako, narkotrafikoarekin eta terrorismoarekin dituen ustezko loturengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leucoagaricus bresadolae

***Leucoagaricus bresadolae*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Batzuek jangarritzat jotzen dute, baina ez da gomendagarria, toxikazio gastrointestinala eragiteko arriskua baitauka.

Sinonimoak: *Lepiota haematosperma*, *Leucoagaricus haematosperma*, *Leucoagaricus americanus*, *Lepiota bresadolae*, *Lepiota badhmii*.

## Deskribapena 
Forma, kolore eta testura ezberdinak izan dezake, baina ezaugarri komuna oinaren goiko aldean duen mintzezko eraztuna da, kanpotik arre kolorekoa eta barrutik zuria.

**Kapela:** 12 (20) cm arteko diametrokoa, hasieran hemisferikoa edo kono zapalaren formakoa eta ondoren laua, titi arrexka handi batekin. Karpoforo heterogeneoa, oinetik bereizteko modukoa. Kapelaren azala lehorra eta leuna, arre argi kolorekoa, ezkata zentrokideetan pitzatu egiten da haztean (ertzerantz tarte handiagoarekin).

**Orriak:** Libreak, sabeldunak, zuri-krema kolorekoak gaztetan, gero horixkak laranja kolorekoak edo marroi-more kolorekoak zahartzean.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Garaia, 10 eta 15 cm bitartekoa, bihurria edo kurbatua, gainazal fibrilosoa, sustrai antzeko bat du, kapelaren kolorekoa (zuritik arre ilunera). Eraztunarekin.

**Haragia:** Zuria, ebakitzean arre kolorekoa edo marroi-more kolorekoa bihurtzen da. Usaina ez du desatsegina eta zaporea garratz samarra. Espora-jalkina zuri-krema kolorekoa.

**Etimologia:** *Leucoagaricus* terminoa grekotik dator, zuria, argia, esan nahi duen "leukós" hitzetik eta "agaricus" hitzetik. Perretxiko zuri bat.

## Jangarritasuna 
Jangarria, baina arriskutsua.

### Nahasketa arriskua 
*Leucoagaricus badhamii* delakoarekin nahas daiteke, honek marruskadurarekin gorri distiratsu kolorea hartzen du lehenik eta 1-2 minuturen ondoren marroia. Desberdintasun mikroskopikoak ere baditu *Macrolepiota rhacodes edo Chlorophyllum rhacodes* espezieak bezala.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Espezie urria da, baina agertzen denean oso nabarmena. Larre belartsuetan, ongarritutako eta ureztatutako baso soilguneetan eta zelaietan. Zerrauts piloetan ere bai, zerrategietan, zabortegietan edo sasietan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa, India, Taiwan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jenny Shipley

**Jennifer Mary Shipley**, **Robson** jaioa (Gore, 1952ko otsailaren 4a) zeelandaberritar politikaria da. Zeelanda Berriko lehen ministroa izan zen 1997tik 1999ra.

Marlborough Girls' College-n eta Christchurch College of Education-en ikasi zuen eta 1971tik 1976ra lehen hezkuntzako irakasle izan zen. 1986an Burton Shipleyrekin ezkondu zen.

Zelanda Berriko Alderdi Nazionaleko kide izan zen eta 1987an legebiltzarreko kide hautatu zuten. 1990eko hauteskundeetan Alderdi Nazionalak irabazi ondoren, Jim Bolger lehen ministroak Gizarte Ongizateko ministro izendatu zuen Shipley. Ondoren, Emakumeen, Osasunaren eta Garraioen ministro izan zen.
1997ko abenduan Jim Bolgerri Alderdiko buruzagitzarako erronka bota zion. Bolgerrek dimisioa eman zuen eta Shipley Zeelanda Berriko lehen emakume lehen ministro bihurtu zen.

Koalizio gobernu ezegonkor bat zuzendu zuen Zelanda Berria Alderdiarekin lehenik. 1999an Alderdi Laboristako Helen Clarkek garaitu zuen hauteskundeetan.
Lianyuan

**Lianyuan**  () Konderri mailako hiria da Txinan. Loudi prefektura mailako hiripean dago. Hunan probintziaren ekialdean dago, Txinako Herri Errepublikaren hegoaldean.  1895 km²ko hedadura du eta biztanleria 2010ean 1.162.928 biztanle zen.

## Historia 
Xiangxiang, Anhua, Xinhua eta Shaoyang konderrietako lau zati banatuz, Lianyuan konderria 1952ko otsailean sortu zen eta Lian ibaiaren jatorria dagoen lekuaren izena darama. Loudi konderri mailako hiria (Louxing barruti modernoa) Lianyuan konderriko (Lianyuan hiri modernoa) zazpi komunek osatu zuten 1961eko urtarrilean. Lianyuan konderria 1987an berrantolatu zen Lianyuan hiri gisa.

## Azpibanaketak 
Shuidongdi Lianyuango hiria Louxing barrutira transferitu zen 2017ko urtarrilaren 24an. Lianyuan hiriak bi udalerri, 16 herri eta azpibarruti bat ditu jurisdikziopean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leucoagaricus barssii

***Leucoagaricus barssii*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarritzat har daiteke, baina ez du balio gastronomikorik urria delako.

Sinonimoak: *Leucoagaricus macrorhizus*, *Leucocoprinus macrorhizus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 8 cm bitarteko kapela, konikotik ganbilera eta modu irregularrean lautua; ertz kurbatua litsekin edo dekurbatua (gorantz kurbatua). Kapelaren azala, lehorra, marroi-gris koloreko ezkata ugariz estalia (ilunagoa erdiko diskoan) gaztetan esferaerdiko formarekin.

**Orriak:** Libreak  estu, lamelulekin, zuria krema zikin kolorerako joerarekin, ertz librea, krema kolorekoa.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 6 eta 8 cm bitarteko garaierakoa, kapelatik bereiz daitekeena, sendoa, fistulosoa, lehorra, leuna, zilindriko-fusiformea, pixka bat meheagoa goian, barrubetea hutsuneekin, lurpean sartzen den sustraia, marroi bihurtzen den  zuria. Errezel partzial zuria, fibriloso-mintzezkoa. Eraztun zuria, agerikoa, iraunkorra, mintzezkoa.

**Haragia:** Lodia, zuria, kapelaren azalpean gris kolorekoa. Usain eta zapore fungikoa, atsegina. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Leucoagaricus* terminoa grekotik dator, zuria, argia, esan nahi duen "leukós" hitzetik eta "agaricus" hitzetik. Perretxiko zuri bat.

## Jangarritasuna 
Jangarri kaskarra.

### Nahasketa arriskua 
*Leucoagaricus leucothites* delakoarekin nahas daiteke, honek kapela ez du fistuloso-iletsua, ez da hain sendoa, oina ez da egoten ondo errotuta, ureztatutako lurretan hazten da, ez lehorretan eta hareatsuetan. *Agaricus xanthoderma* toxikoarekin ere bai, honek orriak, marroi-beltz kolorekoak izaten ditu helduaroan, horitu egiten da eta fenol usaina jariatzen du zanpatzean.

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkeneko euriteen ondoren. Eremu belartsuetan, lur hareatsuetan, bide ertzetan, landare baratzeetan. Aleppo pinuen azpian. Bakartia edo talde txikietan,

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kolonbia, Peru, Txile, Europa, Errusia, Kanariak, Israel, Ruanda, India, Vietnam, Australia, Antartika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marie Krøyer

**Marie Triepke Krøyer Alfvén** (Frederiksberg, 1867ko ekainaren 11 – Stockholm, 1940ko maiatzaren 25a daniar margolaria izan zen.

Peder Severin Krøyerren emaztea izan zen, ([Skagengo margolariak|Skagengo margolarien]] kide arrakastatsuenetako bat.

Kopenhagen margolaritza ikasten hasi zen eta gero Parisera joan zen, non naturalismoaren eta inpresionismoaren eragina jaso zuen. 1889an Peder ezagutu zuen eta 1891n ezkondu ziren.

Modeloa izan zen bere senarraren margolan askotan. 1900etik aurrera, Perrek buruko gaixotasunak izan zituen, eta Mariek harremana hasi zuen Hugo Alfvén musikagile suediarrarekin. 1912an ezkondu zen, baina dibortziatu ere egin ziren.

Mariek margotzeari utzi zion Peder ezagutu ondoren. Altzariak diseinatu eta arkitekturan ekarpenak ere egin zituen.

## Iruditegia 

Interioer med syende pige.jpg|Marie Kroyer, *Barrualdea, emakumea josten*
Marie Kroyer Young boy in profile.jpg|Ung dreng i profil, 1886
Academic male nude, April 1887 (Marie Krøyer).jpg|Nøgen dreng, 1887
Marie Krøyer - Interiør med læsende kvinde.png|Interiør med læsende kvinde, ca. 1888
Marie Krøyer, Portræt af lille italiensk pige, 1890, 56, Skagens Museum.jpg|Portræt af lille italiensk pige, 1890
Marie Kroyer Rose Interior.jpg|Rødligt interiør med støbejernsovn og et snurrehjul i rummet ved siden, ca. 1890
Marie Krøyer - Ved væven.jpg|Ved væven, 1890'erne
Marie-kryer-kvindelig-rygvendt-model.jpg|Rygvendt model, ca. 1895
MARIE Kroyer stillife.jpg|Stilleben, ca. 1900
Louise Abel

**Louise Doris Sophie Pauline Abel** (Goldberg, Norvegia, 1841eko azaroaren 5a -?, 1907ko maiatzaren 2a) alemaniar jatorriko argazkilari norvegiarra da, eta, 1864tik aurrera, Hans Abel senarrarekin batera, estudio bat eta argazki-horniduren enpresa bat zuzendu zituen Christianian, egungo Oslon.

## Biografia 
Louise Abel Goldbergen jaio zen, Mecklembourg-Schwerin Dukerri Handian, 1841eko azaroaren 5ean. Ludwig Gustav Kleffer argazkilariaren (1807–1885) eta Emilie Fredenhenen (1816–1895) alaba zen. 1863an, Hans Abel farmazialari norvegiarra Goldberg-era joan zen Klefferrek argazkilari gisa treba zezan. Han ezagutu zuen Louise, formazioz argazkilaria bera ere, eta ondoko urtean ezkondu ziren. Geroago, 1864an, bikotea Norvegiara itzuli zen, eta argazki-estudio bat eta hornidura-enpresa bat ireki zituzten Christiania zentroan. Louise Abelek zuzentzen zuen estudioa, eta senarra, aldiz, produktu kimikoen eta argazki-ekipoen salmentaz arduratzen zen.

Louis Abelek Gabonetako txartelak ekoizten zituen, atzerritik iristen ziren kalitate txarreko inpresioekin lehiatzeko. L. Abel & Co. izenez ezagutua, estudioa Abeldarrek kudeatu zuten 1890 arte, eta urte hartan saldu zioten 1882tik lanean ari zen Sine Kraft-i.

Abel izan zen Norvegian lehen argazki-estudioak sortu zituen emakume askotariko bat, hala nola Hortenen Marie Høeg, Lillehammerren Augusta Solberg, Holmestranden Louise Wold eta Bergenen Hulda Marie Bentzen eta Agnes Nyblin.

## Iruditegia 

Fitxategi:Thora Hansson fotografert av Louise Abel - Byhistorisk samling, Oslo Museum - OB.F03448A.jpg| Louise Abelek egindako argazkia, 1890
Fitxategi:Photo by Louise Abel (1841-1907).jpg|Louise Abelek egindako argazkia

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda: Emakume argazkilariak

## Kanpo estekak
Wu Shuang Pu

[thumb|250px|[Ban Chaoren irudia portzelana batean.]]
**Wu Shuang Pu** (無雙 譜) (Heroi paregabeen taula) Txinako XVII. mendeko xilografien, hau da, zurezko grabatuak bilduma bat da. Jin Shi (金史) margolariak, Jin Guliang (金古良) gisa ezaguna), 1694an plazaratu zuen. Han dinastiatik Song dinastiara 40 pertsonaia txinatar garrantzitsuren biografiak eta irudizko erretratuak biltzen ditu liburu honek. Pertsonaia bakoitzak sarrera txiki bat eta poema batez lagunduta dago. Liburuko irudiak asko zabaldu eta erabili izan ziren, sarritan Txinako portzelanetan apaingarri gisa.

Jatorrizko liburuak zigilu bat du, non 'Nanling' irakur daitekeen, eta horregatik deitzen zaio liburuari baita *Nanling Wu Shuang Pu* ere. Liburu honen bigarren edizioaren ale bat, 1699koa, Txinako Museo Nazionalean dago. 2006ko urtarrilean, Wu Shuang Pu-ren eskuz egindako pintaketa original bat Shanghaiko Chongyuan enkante etxean saldu zen 2,86 milioi CNYren truke, 375.000 euro inguru.

## Jasotako biografiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :"Jin, Guliang, 17thC: Wu shuang pu". Munich Digitization Center.
* :Antzinako Txina eta Japoniako portzelana.
800-pound gorilla

[thumb|[Gorilak beldurgarriak izan daitezke.]]
***800-pound gorilla*** edo ***800 lb gorilla*** () batez ere estatubatuar ingelesean erabiltzen den esamoldea da. Bere helburuak besteen beharrez edo nahiez, gizarte-hitzarmenez edo legeaz arduratu gabe bete ditzakeen pertsona edo erakunde boteretsu bati egiten dio erreferentzia.

Izkirimiri batetik dator esamolde hau:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mary Ingalls

**Mary Amelia Ingalls**, ezagunagoa **Mary Ingalls** izenez (Pepin, Wisconsin, AEB, 1865eko urtarrilaren 10a – Keystone, Hego Dakota, AEB, 1928ko urriaren 20a) estatubatuar idazlea izan zen.

Laura Ingalls idazle eta erreportari nabarmenak ahizpa nagusi zuen, zeinek *Little House on the Prairie (Landako etxe txikia)* liburu autobiografikoan bere familiaren bizitza kontatu zuen. 1935ean argitaratu zen lehen liburua, Garth Williamsek ilustratua

1970eko hamarkadan ospea izan zuen *Little House on the Prairie (Landako etxe txikia)* telesailak. Mary Ingalls familiako alaba nagusia zen. 

## Biografia 
Gurasoak Caroline Ingalls (Caroline Lake Quiner irakaslea eta autobiografialaria) eta Charles Ingalls izan ziren. Bost seme-alabetako nagusiena zen.  Lau neba-ahizpa izan zituen: Laura, Freddie, Carrie eta Grace.

### Ikusmena galdu 
ezkerrera|thumb|157x157px|Mary Amelia Ingalls, 1989
14 urte zituela, Mary Ingallsek gaixotasun bat izan zuen —ustez, eskarlatina—, eta ikusmena galdu zuen. Pediatrics aldizkarian argitaratu zen 2013ko azterketa baten arabera, Maryren itsutasunaren arrazoia benetan meningoentzefalitisa izan zen, kazetaritza-txostenetako ebidentzietan, eskola-erregistro garrantzitsuetan eta itsutasunari eta gaixotasun infekziosoei buruzko datu epidemiologikoetan oinarrituta. 1881 eta 1889 bitartean, Mary *Iowa Braille and Sight Saving School*en izan zen, Vintonen (Iowa).  

Erregistro historikoek ez dute asko esaten tarte horretako urte batean zergatik ez zen eskolara joan Mary, baina ikasketak amaitu eta 1889an graduatu zen. De Smetera (Hego Dakota), etxera itzuli zen, eta gurasoekin bizi izan zen hil arte. Maryk familiari diru sarrerak izaten lagundu zion zaldien eulien aurkako maskarak eginez. Gurasoak hil ondoren, Grace ahizparekin bizi izan zen, eta, ondoren,  beste ahizparekin, Carrierekin. Inoiz ez zen ezkondu. 1928ko urriaren 20an hil zen, 63 urte zituela, pneumonia baten ondorioz. De Smet hilerrian lurperatuta dago.

## Fikzioan 
1970eko hamarkadako telesailean, Melissa Sue Anderson aktoreak interpretatu zuen Mary Ingalls. Bizitza errealean ez bezala, telebistako Mary Ingalls, itsuen eskola batean irakasle jardun zuen, eta Adam Kendall lankidearekin ezkondu zen, Linwood Boomer aktoreak interpretatuta.

## Iruditegia 

Fitxategi:TheIngallsFamily.jpg|Ingalls familia
Fitxategi:CarrieMaryandLauraIngalls.JPG|Ingalls ahizpak: Carrie, Mary eta Laura 
Fitxategi:Mary ingalls headstone.jpg|Mary Ingalls hilerrian
Fitxategi:Ingalls gravesites de smet cemetery.jpg|Ingalls familia hilerrian
Fitxategi:Laura ingalls wilder house that pa built de smet.jpg|Ingalls etxea eta museoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aassmaa Akhannouch

**Aassmaa Akhannouch** (; Meknes, Maroko, 1973) artista eta argazkilaria da. 2021ean, 26. HSBC saria eman zioten argazkigintzan.

## Biografia 
Akhannouch 1973an jaio zen Meknesen. Ingeniari-titulua lortu zuen Frantzian, eta MBA bat Estatu Batzuetan. Gero, marketinean aritu zen lanean hamabost urtez.

2013an, argazkilaritza digitaleko ezagutzak hobetzeko, ikastaro bat egin zuen *Photo Academy Casablancan*, eta, 2016an, osoki argazkigintzan aritzea erabaki zuen.

Zianotipiak egin zituen (antzinako argazki-inprimatze monokromatikoko teknika bat), zeini aplikatzen baitzizkien askotariko prozesu pertsonalizatuak: biraketak te-bainuetan eta akuarela-goratzeak.

2016 eta 2018 bitartean, FLORE artista argazkilariak lagundu zion bere bilaketan, L’Œil de l’Esprit argazkilaritza-tailerrean, Parisen.

2021ean, Aassmaa Akhannouch-ek HSBC saria jaso zuen argazkigintzan, “La maison qui m’habite encore…” seriearen bidez (Oraindik bizi nauen etxea...).

Casablanca eta Loten (Okzitania) artean bizi eta lan egiten du. Marrakexeko 127 Galeriak ordezkatzen du.
* 2021: 26. HSBC saria, argazkigintzan, “La maison qui m’habite encore…” seriearentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garikoitz Iturbe Etxebarria

Garikoitz Iturbe Etxebarria 1979ko Abenduaren 26an jaio zen Arrasaten. 

Aretxabaletako alkatea bihurtu zen 2023ko Ekainaren 17an botoen ehuneko %48,75arekin.

Ezker Abertzaleak ez zuen Aretxabaletan irabazten 2011. urtetik