open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orontius Leccekoa

**San Orontius Leccekoa** (italieraz: **Oronzo** edo '''Sant'Oronzo**, batzuetan  edo ; eta Lecceko dialektoan: ) Eliza Katolikoak santu bezala gurtzen duen irudia da, bere kondairari lotutako beste bi pertsonaiekin batera, **Fortunatus** eta **Justus** (San Fortunato eta San Giusto italieraz) martiriekin**.''' Lecceko lehen apezpiku gisa ageri da alegietan, baina kristautasuneko I. mendean kokaturik haren bizitza, eta kontakizunak 12. mendekoak izanik nagusiki, mitoen alorrean koka daiteke santu hauen izaera historikoa.

## Kondaira 
Hamabigarren mendeko eskuizkribu batek kontatzen du Orontiusen kondairaren bertsio zabalduena. Justus delako bat San Pauloren dizipulua zen, eta, Erromara zihoala, Salenton hondoratu zem haren ontzia, Gertu Ludiae edo Rudiae hiri erromatarra zen, eta hara joanik Justus Orontius eta Fortunatus hiritarrak kristautasunera bihurtu zituen (Orontius Fortunatusen osaba zen). Orontius kargu publiko handiko gizona zen, enperadorearen diruzaina eskualde hartan. . Zutabea han da Leccen, baina estatua erreplika da 21. mendean, brontzezko irudia ondoko jauregi batean dago. 1658an, Orontius, Fortunatus eta Justusen festa egunak ospakizun bakarrean batu ziren.

Orontius Ostuni eta Turi hirietako santu zaindartzat ere gurtzen da, kondairak dioenez, bere ihesaldietan, herri horietako kobazulo banatan ezkutatu baitzen. 1851ko kolera agerraldi baten amaiera egotzi zioten Turin.  Urtero hiru eguneko jaialdia egiten da Ostuni eta Leccen abuztuaren 25etik abuztuaren 27ra, santua omentzeko.

## Iruditegia 
erdian|thumb|560x560px|Justus, Orontius eta Fortunatusen irudiak Lecceko katedralean.

Fitxategi:Colonna_di_Sant'Oronzo.jpg|Colonna di Sant'Oronzo, Lecce (San Orontiusen zutabea), Brindisik Lecceri emana.
Fitxategi:Duomo Orontius of Lecce Relics in Italy.jpg|Orontiusen erlikiak Lecceko katedralean: zutabeko kutxak markatzen du han barruan aurkitu omen zirela hezurrak.
Fitxategi:1659 wurde damit begonnen die Kathedrale im Stil des Barocks neu aufzubauen. 13.jpg|Sant'Oronzoren kapera, Lecceko katedralean.
Fitxategi:Giovanni Andrea Coppola, S. Oronzo, 1656.jpg|Giovanni Andrea Coppolaren Sant'Oronzo, 1656koa, izurritearen mirariko urtekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tabitha Stoecker

**Tabitha Clare Stoecker** (Londres, Erresuma Batua, 2000ko azaroaren 24a) britainiarra, *skeleton* modalitatean lehiatzen den kirolaria da. Olinpiar dominaduna da.

## Kirol ibilbidea 
Bi zilarrezko domina irabazi zituen Bobsleigh eta Skeleton Munduko Txapelketan, 2024 eta 2025 urteetan, eta zilarrezko domina bat 2026ko Europako Skeleton Txapelketan.

### Neguko Olinpiar Jokoak 
Milan-Cortina d'Ampezzo 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, talde mistoko proban urrezko domina lortuz (Matthew Westonekin batera).
## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Snowboardinga 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak estilo askeko jaitsiera

**Gizonezkoen snowboard estilo askeko jaitsiera** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 15ean eta otsailaren 18an ospatu zen Valtellinan, Italia. Su Yiming txinatarrak irabazi zuen urrea, Taiga Hasegawa japoniarrak zilarra eta Jake Canter estatubatuarrak brontzea. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Kanpo estekak
Snowboardinga 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak estilo askeko jaitsiera

**Emakumezkoen snowboard estilo askeko jaitsiera** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 15ean eta otsailaren 18an ospatu zen Valtellinan, Italia. Mari Fukada japoniarrak lortu zuen urrea, Zoi Sadowski-Synnott zeelandaberritarrak zilarra eta Kokomo Murase japoniarrak brontzea. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Kanpo estekak
Is This Thing On?

***Is This Thing On?*** 2025eko Bradley Cooper estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da. Zeharka bada ere, filma John Bishop futbolari ohi eta aktorearen bizitzan dago oinarritua.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kiss of the Spider Woman (2025eko filma)

***Kiss of the Spider Woman*** 2025eko Bill Condon estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Valentin preso politikoak eskandalu publikoa eragiteagatik atxilotutako erakusleiho apaintzaile batekin —Molina izena du— partekatzen du espetxeko ziega. Bien artean harremana sortuko da, eta Molinak Ingrid Luna protagonista duen Hollywoodeko musikal baten trama kontatuko dio.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michael Gobal Gokum

**Michael Gobal Gokum** (Kadyis, Pankshin, Plateau, 1964ko otsailaren 18a) nigeriar elizgizon katolikoa da, 2014tik aurrera Pankshingo apezpikua dena.

## Bizitza 
Michael Gobal Gokum 1964an jaio zen Kadyisen, Pankshinen, Plateau estatuan. Josko San Agustin apaizgaitegi nagusian ikasi zuen, eta bertan filosofia eta teologiako lizentziatura lortu zuen 1978 eta 1991 artean. 1991ko azaroaren 16an apaiztu zen Josko Fátimako Ama Birjinaren katedralean.

1991tik 1994ra, Bauchiko Tafawa Balewako Santa Maria elizan aritu zen. 1995ean Abujako artxidiozesian inkardinatu zen John Onaiyekan artzapezpikuaren eskariz. 1995etik 1996ra Bwariko Santa Teresa elizako parrokoa izan zen, eta gero 2002ra arte Murumbako parrokiara (Igu, Abuja) lekualdatu zen. Garai hartan, Abujako artxidiozesiko Katekesi Batzordeko presidentea eta Emakume Katolikoen Erakundeko kapilaua izan zen. 2002 eta 2004 artean Erromako San Tomas Akinokoaren Unibertsitatean ikasi zuen, eta han Ekumenismoko lizentziatura lortu zuen. 2005etik 2006ra Sortzez Garbiaren elizako parrokoa izan zen, eta gero Nyanyako San Petri eta San Paulo parrokiara joan zen, non 2012ra arte aritu zen. 2012an Abujako Andre Maria Nigeriako Erreginaren pro-katedraleko administratzaile izendatu zuten, eta Garkiko dekanoa, kristau-ikasbideko zuzendaria eta elizbarrutiko gazteen kapilaua ere izan zen.

2014ko martxoaren 18an, Frantzisko aita santuak Pankshingo elizbarruti berriko lehen apezpiku izendatu zuen. 2014ko ekainaren 12an jaso zuen apezpiku-ordenazioa John Onaiyekan kardinalaren eskutik, kontsakratzailekideak Ignatius Ayau Kaigama eta James Naanman Daman izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barazkijalea (eleberria)

***Barazkijalea*** () 2018ko Han Kang korear idazlearen eleberria da. 1997ko bere ipuin batean oinarrituta, 2016an Nazioarteko Man Booker Saria erdietsi zuen. 2026an Gema López Las Herask Elkarrerako euskaratu zuen.

## Sinopsia 
Eleberriak Yeonghye etxekoandre gaztearen istorioa kontatzen du. Bizimodu arrunta darama Yeonghyek, senarraren esanetara beti. Amesgaizto odoltsu eta beldurgarri batzuk izan eta gero, ordea, haragia jateari uzteko erabakia hartuko du, eta horrek, hutsala dirudien arren, izugarrizko krisia piztuko du, etxean lehenik, familian gero, eta inguru sozialean azkenik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Putain (telesaila)

***Putain*** () Belgikako telesail dramatikoa da, Frederik Daemek eta Zwangere Guyek Streamzerako sortua.

## Sinopsia 
Gigi Bruselan bizi den gazte bat da. Haren ama, Anaïs, bikotekide ohiarekin dabil berriro; iraganean erlazio bat ez ezik, droga-mendekotasuna ere partekatu zuten. Gigik, ordea, muga argia jarriko dio: semea edo maitalea. Anaïsek ez du aukeratu nahi, eta Gigik etxetik alde egingo eta lagunengana joko du, gizarte hotz eta errukigabe batean bere bidea urratzeko ahaleginean. 17 urterekin, barruan daraman minak etengabe egingo du eztanda ingurukoekin dituen harremanetan.

## Aktoreak 
* Liam Jacqmin: Gigi
* Felix Heremans
* Gorik Van Oudheusden

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Golden Boy saria

**Golden Boy Saria** 2003tik Tuttosport Italiako kirol egunkariak 21 urtetik beherako Europako futbolaririk onenari ematen dion urteroko garaikurra da, eta Urrezko Baloitzat hartzen da nazioarteko jokalari gazteentzat.
[thumb|357x357px|[Pedri González|Pedri eta Gavi, 2021 eta 2022 Golden Boy irabazle]]

## Ezaugarriak 
Saria Europa osoko 30 kirol kazetariren bozketaren ondoren ematen da, eta urtero, abenduan, Tuttosport egunkariak Turinen duen egoitzan ematen da. 2025ean parte hartuko duten egunkarien artean daude Bild (Alemania), Blick (Suitza), A Bola (Portugal), L 'Équipe eta France Football (Frantzia), Marca y Mundo Deportivo (Espainia), Ta Nea (Grezia), Sport-Express (Errusia), De Telegraaf (Herbehereak) eta The Times (Erresuma Batua). Epaimahaiko kide bakoitzak bost jokalari izenda ditzake, epaimahaiak 10 puntu emango dizkio nabarmenena bezala hartzen duen jokalariari, 7 bigarrenari, 5 hirugarrenari, 3 laugarrenari eta puntu 1 bosgarrenari.

Zortzi nazionalitatek banatu dituzte sariak: argentinarrak, brasildarrak, ingelesak, nederlandesak eta portugaldarrak bi aldiz irabazi dute, frantsesak hiru aldiz eta espainiarrak lautan. Sari gehien lortu dituena izan da. Era berean, Lionel Messi, Cesc Fàbregas, Mario Götze, Paul Pogba eta Kylian Mbappé dira 2023an Munduko txapeldun izatea lortu duten bost jokalari bakarrak.

Golden boy sariaz gain, silver eta bronze sariak daude 2º eta 3º postuetarako.

## Irabazleak 
2003an saria ezarri zenetik, inork ez du lortu saria berrestea.

Jarraian, sariaren irabazleak zerrendatzen dira, baita saria eman zen unean zein klubetakoak ziren ere. 2018an, «Italiako gazte onenaren» eta «publikoak gehien bozkatutakoen» kategoriak gehitu ziren webgunearen bidez, eta 2021ean, berriz, Golden Award bat eman zitzaion futbolari absolutu onenari, 21 urtetik beherakoa izatearen murrizketarik gabe. Lehen epaia Robert Lewandowskik eman zuen.

(Letra lodiz, Munduko Futbol Kopa irabazi zuten irabazleak).

*2025eko datuak*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Naftolftaleina

**Naftoftaleina**  konposatu organiko aromatikoa da C28H18O4 formula duena, anhidrido zikliko bat eta bi hidrolixo talde dituena. Solido kolorgea da. Narritagarria da.

## Sintesia 
Naftoftaleina sintetizatzeko Friedel-Crafts azilazio bati jarraitzen zaio 1-naftolaren eta anhidrido ftalikoaren artean  azido sulfuriko kontzentratuaren kantitate txikien aurrean.

## Erabilera 
Naftoftaleina pH-adierazle gisa erabiltzen da, gorri zuril berde-urdinera aldatzen da pH 7,3-8,7 tartean.

## Erreferentziak
Iraupen-eskia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak talde sprinta

**Gizonezkoen iraupen-eskiko talde sprinta** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 18an jokatu zen Teseron, Italia. Einar Hedegart eta 
Johannes Høsflot Klæbok osatutako bikoteak irabazi zuen, Klæboren bosgarren urrezko domina Olinpiar Joko horietan. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Kanpo estekak
Nazioarteko Booker Saria

**Nazioarteko Booker Saria** (; 2019ra arte **Nazioarteko Man Booker Saria** deitua) bi urtez behingo literatura-saria da, ingelesez argitaratutako fikziozko lanak dituzten idazleei ematen zaiena. 

Saria — 2005ean sortua, eta 2019ra arte Erresuma Batuko Man Groupek babestu zuena —, 2015era arte (2015a barne), bere obra osoan bizirik zegoen idazle bati eman zitzaion, bere nazionalitatea edozein zela ere, eta 60.000 ₤ko ordainketa zuen.

## Irabazleak 
### 2016 baino lehen 
### 2016tik aurrera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biatloia Neguko Olinpiar Jokoetan

Biatloiak 1960ko Neguko Olinpiar Jokoetan egin zuen debuta, Olympic Valleyn (Kalifornia), gizonezkoen 20 km-ko banakako probarekin. 1968ko Neguko Olinpiar Jokoetan, Grenoblen, 4 × 7,5 km-ko gizonezkoen erreleboak egin zuen debuta, eta 1980ko Neguko Olinpiar Jokoetan, 10 km-ko sprinta proba egin zen Lake Placiden, New Yorken. 1992ko Neguko Olinpiar Jokoetatik aurrera, Albertvillen, emakumezkoen biatloiak 15 km-ko banakako probarekin, 3 × 7,5 km-ko erreleboarekin (4 × 7,5 km 1994-2002an eta 4 × 6 km 2006an) eta 7,5 km-ko esprintaarekin egin zuen debuta. 2002ko Neguko Olinpiar Jokoetan, Salt Lake Cityn, jazarpen lasterketa bat egin zen (12,5 km gizonentzat eta 10 km emakumeentzat). Esprintaeko lasterketako lehen 60 sailkatuak (10 km gizonezkoentzat eta 7,5 km emakumezkoentzat) jazarpen probarako sailkatzen ziren. Esprintaeko irabazleak ematen dio hasiera lasterketari, eta, ondoren, ondoz ondoko biatleta bakoitza, proba horretako esprintaeko irabazlearekiko atzean geratu zen denbora-tarte berarekin. 2006ko Neguko Olinpiar Jokoetan, Turinen, masa-irteera bat sartu zen (15 km gizonentzat eta 12,5 km emakumeentzat), non aurreko lau probetako 30 biatletarik onenek lehiarako irteera elkarrekin har zezaketen.

1960ko Neguko Olinpiar Jokoetan biatloiak debuta egin aurretik, patruila militarreko proba bat egin zen lau Neguko Olinpiar Jokotan: 1924, 1928, 1936 eta 1948. 1924an patruila militarrak dominak eman zituen, baina beste hiru Neguko Jokoetan erakustaldi proba izan zen. Nazioarteko Biatloi Batasunaren arabera, patruila militarra da biatloiaren aitzindaria.

## Laburpena 
|valign=top|

|}

## Probak 
### Gizonezkoak 
**•** = *proba ofiziala*, (d) = *erakusketa kirola*

### Emakumezkoak 
### Mistoak 
## Domina taula 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Benjamin Karl

**Benjamin Karl** (Sankt Pölten, 1985eko urriaren 16a), snowboarder austriarra da. Bost Neguko Olinpiar Jokotan hartu du parte eta birritan izan da txapeldun olinpikoa. Bost aldiz izan da munduko txapelduna.

## Ibilbidea 
Ötscher mendiaren inguruan hazi zen eta 10 urte zituela ekin zion snowboarda egiteari. Urte hartan ordea istripua izan eta torax aldeko hiru orno hautsi zituen. 2004-05 denboraldian Munduko gazte mailako txapelketa irabazi zuen eslalom erraldoi paraleloan.

2009an Munduko txapelduna izan zen eslalom paraleloan. 2010ean lehenengo Neguko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte eta zilarrezko domina irabazi zuen.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sofia Marcos Basagoiti

**Sofia Marcos Basagoiti** (Euskal Herria,  ) euskal zientzialaria, biologoa eta ikertzailea da.

## Bizitza 
Txikitatik liluratuta egon da ezagutzarekin, eta bereziki ezagutza aplikatuarekin. Askotariko interes horien ondorioz, bioinformatikarekin egin zuen topo.

Genomika eta Bioinformatika Aplikatuaren taldeko kidea izan da, Andone Estonbak (EHUko Genetitako katedraduna) eta Antton Alberdik (Kopenhageko GLOBE institutuko irakasle elkartua) gainbegiratua. Taldean laborategiko metodoak eta tresna informatikoak erabiltzen dira animalia- eta landare-espezieen kontserbazio eta kudeaketa jasangarrian laguntzeko. Horretarako, nekazaritza-espezieen genoma aztertzen dute (erlea, oiloa, sardina, antxoa, …), baita horiekin lotutako edo kultiboetako (mahastiak, txakolina, pinua, oloa, …) mikroorganismoen DNA ere. Sofia Marcos Basagoiti  HoloFood-en aztertutako bi oilo-arrazen aldakortasun genomikoa eta horrek hesteetako mikrobio-komunitatean duen eragina aztertzen aritu da. 
[alt=Ezkerretik: Oihane Mendizabal Sandonís, Miren Iraeta Orbegozo eta Sofia Marcos Basagoiti ikertzaileak|thumb|Ezkerretik: [Oihane Mendizabal|Oihane Mendizabal Sandonís, Miren Iraeta Orbegozo eta Sofia Marcos Basagoiti ikertzaileak. UEUk eta BadaLab-ek abian jarritako Ikerketa-proiektuen I. Deialdiko irabazleak.]]

## Pottokak 
Pottokazaleek eskatuta, pottokak ikertu ditu Miren Iraeta Orbegozo eta Oihane Mendizabal Sandonisekin. Pottoka bizirik mantendu eta zaindu duten horiek jakin nahi dute zientifikoki pottoka nondik datorren, mito asko dago eta. Esaterako, Espainiako Gobernuko nekazaritza webgunean, adibidez, esaten da pottoka paleolitokoa dela. 2026an ezaguna da mundu osoan etxekotuta dauden zaldi guztiak 4.000 urteko leinu batetik datozela. Udako Euskal Unibertsitateak (UEU) eta Hizkuntza eta Gizarte Berrikuntzarako Laborategiak (Badalab) 9.000 euroko laguntza eman zien 2023an ikertzaile gazteei zuzendutako proiektuen deialdiaren barruan  eta Xenda baserriko Idoia Resano Igoa nekazari nafarrak bere dirulaguntza batean sartu zuen euren ikerketa.

## Amaitutako proiektuak 
Besteak beste, proiektu hauexetan hartu du parte:

* 2025: Genes, poblaciones, ecosistemas: investigación fundamental y aplicada. Ignacio Garin Atorrasagasti, Iratxe Zarrionaindia Martinez.
* 2021: Desde el análisis de genomas a la investigación de poblaciones y ecosistemas. Miren Andone Estomba Recalde.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biatloia 2014ko Neguko Olinpiar Jokoetan

**Biatloia 2014ko Neguko Olinpiar Jokoetan** Laura Biatloi eta Eski Zentroan jokatu zen 2014ko otsailaren 8tik 22ra bitarte. Guztira 11 proba egin ziren, 5 gizonezkoenak, 5 emakumezkoenak eta bat mistoa.

## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Gizonezkoen probak 
### Emakumezkoen probak 
### Mistoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biatloia 2010eko Neguko Olinpiar Jokoetan

**Biatloia 2010eko Neguko Olinpiar Jokoetan** Whistlerren jokatu zen 2010eko otsailaren 13tik 26ra bitarte. Guztira 10 proba egin ziren, 5 gizonezkoenak, 5 emakumezkoenak.

## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Gizonezkoen probak 
### Emakumezkoen probak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pista laburreko abiadura-patinajea 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 500 metro

**Gizonezkoen 500 metroko lasterketa pista laburreko abiadura-patinajean** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 16an eta otsailaren 18an ospatu zen Forum di Milanon, Milanen. Steven Dubois kanadarrak irabazi zuen urrea, Melle van 't Wout herbeheretarrak zilarra eta Jens van 't Wout herrikideak brontzea. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Final laurdenak 
### Finalerdiak 
### Finalak 
#### B finala 
#### A finala 
## Kanpo estekak
Alessandro Hämmerle

**Alessandro Hämmerle** (Frauenfeld, Suitza, 1993ko uztailaren 30a), Suitzan jaiotako snowboarder austriarra da. Lau Neguko Olinpiar Jokotan hartu du parte eta birritan izan da txapeldun olinpikoa. Snowboard cross proban espezializaturik dago.

## Biografia 
Suitzan jaio zen eta zortzi urte zituela familia Austriara aldatu zen. Michael eta Luca anaiak ere snowboarderrak dira. Austriako Indar Armatuen Kirol Zentroan hasi zen kirola egiten. Gaur egun kaporal gradu militarra du.

2012an Munduko gazte mailako txapelduna izan zen eta 2015eko Unibertsitateen arteko txapelketan zilarrezko domina lortu zuen.

2021eko Munduko txapeldunordea izan ondoren 2022ko Pekingo Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen. 2026ko Olinpiar Jokoetan berriz nagusitu zen.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sara Socas

**Sara Socas Martín** (Tegueste, Tenerife, 1997ko abuztuaren 30a) espainiar abeslari, freestyler eta kantugilea da. 2021ean, Freestyle Master Series (FMS) delakora freestyler bezala igo zen lehen emakumea bihurtu zen; liga hori jotzen da esparru horretako garrantzitsuentzat Espainian.

## Ibilbidea 
Socasek Kazetaritza eta Ikus-entzunezko Komunikazioko gradu bikoitza ikasi zuen Madrilgo Carlos III.a Unibertsitatean. 2017an hasi zen *freestyle rap* munduan, eta hainbat musika tresna ere jotzen ditu, hala nola gitarra, pianoa eta baxua, besteak beste. Cadena *SER* irratiko  irratsaioko kolaboratzailea da Arkano raperoarekin batera, eta editorea da Los 40 irratian, besteak beste. Madrilgo Erkidegoko zenbait institututan ere rap-tailerrak eman izan ditu Socasek, gizartean baztertuak izateko arriskuan dauden nerabeentzat.
[thumb|Sara Socas (eskuinean) [Erika Dos Santos|Erika Dos Santosekin kantatzen.]]
2019an, Red Bullen oilar-borrokan parte hartu zuen bi emakumeetako bat izan zen, Erika Dos Santos rap-abeslariarekin batera. 2019ko abenduan, freestyle Beatle League erakundeak antolatutako Mexiko Hiriko Otumba oilar-borroken erakustaldian parte hartu zuen emakume bakarra izan zen. Rapderren aurkako borrokan kutsu feministarekin egindako bere erreplikak *trending topic* bihurtu zuen Twitterren; publiko zabalak ezagutu zuen. 2020an, urte hartako oilar-borroken Red Bull Nazioarteko Finalera erreserba gisa joateko aukeratu zuten. 2021eko urtarrilean, Socasek Espainiako Freestyle Liga Nazionalean (FMS) parte hartu zuen, eta, hala, FMS batean lehiatu zen lehen emakumea bihurtu zen. Urtebete lehenago, FMS Españaren antolatzaileek liga nazionalean parte hartzeko egindako gonbidapenari uko egin zion, lehiatuz lortu nahi baitzuen sarbidea, eta 2021eko apirilean lortu zuen azkenean.

2019an, Vlack Motorrekin batera *Ahora me quiero más* eta *Sugarina* abestiak aurkeztu zituen, eta Fran Mariscal kantautorearekin, *Vuelve* abestia. 2020ko Holika Festivalaren kartelean sartu zuten Socas. 2020aren amaieran, *Bambi* singlea aurkeztu zuen, eta, 2021ean, *Apareciste tú* abestia plazaratu zuen plataforma sozialetan.

2023an, freestylea utzi zuen, emakume eta lesbiana izateagatik sare sozialetan gorroto eta matxista erasoak jaso ostean. Urte hartan bertan, *TFN-MAD* lehen diskoa aurkeztu zuen, rap, trap, bachata eta r&b estiloen eraginekin; SFDK-ko Acción Sánchezek ekoitzi zuen.

2021ean, Federazio Kopako txapeldun bihurtu zen Espainiako Maisuen Batailaren Final Nazionalean, eta zuzenean sartu zen FMSko finalera. Hori lortu zuen lehen emakumea bihurtu zen. Horrela, hurrengo denboraldian FMSn parte hartuko zuten hamabi raperoetako bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julia Kanakina

**Julia Artiomovna Kanakina** (; Krasnoiarsk, Errusia, 1995eko urtarrilaren 11) errusiar skeleton lasterkaria da.

2022ko Pekingo Neguko Olinpiar Jokoetan lehiatu zen emakumezkoen skeleton proban eta hamaikagarren sailkatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maren Kirkeeide

**Maren Hjelmeset Kirkeeide** (Stryn, 2003ko martxoaren 1a) norvegiar kirolaria da, biatloi diziplinan lehiatzen den eskiatzailea. 2026ko Milano-Cortinako Olinpiar Jokoetan hiru domina eskuratu zituen.

## Ibilbidea 
Nazioarteko lehen lehiaketa Munduko gazte mailako txapelketa izan zuen 2022an. 2023an, 20 urte zituela, egin zuen debuta Munduko Kopan eta urte berean taldekako proban Europako txapelduna izan zen. 2024ko Europako txapelketatan urrezko hiru domina eta zilarrezko bat lortu zituen, eta 2025eko Munduko Txapelketan zilarrezko bat eta brontzezko bat lortu zituen.

2026ko Milano-Cortinako Olinpiar Jokoetan 7,5 km sprinteko proban txapeldun olinpikoa izan zen. Beste bi domina ere lortu zituen.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendiko eskia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak esprint

**Emakumezkoen sprinta mendiko eskian** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 19an ospatu zen, Bormion, Italia. Lehen aldiz egin zen proba hori Neguko Olinpiar Jokoetan. 

## Emaitzak 
### Sailkapena
Txanda bakoitzeko lehenengo hirurak eta hurrengo hiru azkarrenak sailkatu ziren.

;1. txanda

;2. txanda

;3. txanda

### Finalerdiak
;1. finalerdia

;2. finalerdia

### Finala
## Kanpo estekak
Chiara Betti

**Chiara Betti** (Trento, Italia, 2002ko martxoaren 12a) italiar kirolaria, pista laburreko abiadurako patinajean lehiatzen dena. Dominadun olinpikoa da.

## Kirol ibilbidea 
2023tik 2025era bitartean hiru domina irabazi zituen Pista Laburreko Abiadurako Patinajeko Munduko Txapelketan, eta  2024tik 2026ra bitartean, lau domina Pista Laburreko Abiadurako Patinajeko Europako Txapelketan.

### Neguko Olinpiar Jokoak 
Italiako Milan-Cortina d'Ampezzon 2026ko Neguko  Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte, eta urrezko domina lortu zuen errelebo proba mistoan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Florence Brunelle

**Florence Brunelle** (Trois-Rivières, AEB, 2003ko abenduaren 20a) Kanadako kirolaria da, pista laburreko abiadurako patinajean lehiatzen dena. Dominadun olinpikoa da.

## Kirol ibilbidea 
2019 eta 2025 urteetan hiru domina irabazi zituen Pista Laburreko Abiadurako Patinajeko Munduko Txapelketan.

### Neguko Olinpiar Jokoak 
Bi Olinpiar Jokotan hartu du parte. Txinako Pekinen 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan eta Italiako Milan-Cortina d'Ampezzo 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan, non zilarrezko domina bat lortu zuen errelebo proba mistoan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo esteak
Hanne Desmet

**Hanne Desmet** (Wilrijk, Belgika, 1996ko urriaren 26a) belgikar kirolaria, pista motzeko abiadurako patinajean lehiatzen dena. Bere neba Stijn Desmet kirol berean lehiatzen da. Neba-arrebak dominadun olinpikoak dira.

## Kirol ibilbidea 
2021 eta 2025 urteetan bi domina irabazi zituen Pista Laburreko Abiadurako Patinajeko Munduko Txapelketan, eta 2023 eta 2024 urteetan. sei domina Pista Laburreko Abiadurako Patinajeko Europako Txapelketan.

### Neguko Olinpiar Jokoak 
Bi Neguko Olinpiar Jokotan parte hartudu. Txinako Pekinen 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan brontzea irabazi zuen eta Italiako Milan-Cortina d'Ampezzon 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan beste brontzezko domina bat, 200 metroko erreleboan

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rickard Sandler

**Rickard Johannes Sandler** (Torsåker, 1884ko urtarrilaren 29a – Stockholm, 1964ko azaroaren 12a) suediar politikaria izan zen. Suediakp lehen ministroa izan zen 1925etik 1926ra.

Uppsala Unibertsitatean ikasi zuen eta Kramforseko helduen hezkuntzako eskola batean eta Brunnsvik-eko beste batean irakasle izan zen. Suediako Alderdi Sozialdemokratarekin bat egin zuen eta *Ny Tid* egunkari sozialdemokrataren editorea izan zen.

1918an estatu-idazkari izendatu zuten eta 1920an Finantza ministro izan zen. 1924an Kanpo Merkataritzako ministro kargua onartu zuen.

1925ean lehen ministro bihurtu zen Hjalmar Brantingek osasun arrazoiengatik dimisioa eman ondoren. Gastu militarra murriztu eta meatzari grebalariei soldatak ordaintzea erabaki zuen. Hori dela eta, liberalek eta kontserbadoreek bat egin zuten parlamentuan, eta dimisioa eman arazi zioten.

1932an gobernura itzuli zen Kanpo Arazoetako ministro bezala eta 1939an dimisioa eman zuen gobernuak Finlandia Neguko gerran babesteko proposamena errefusatu ondoren.

1912tik hil zen arte diputatu eta Gävleborgeko konderriko gobernadore izan zen 1941 eta 1952 artean. *Das Kapital* lana suedierara itzuli zuen.
Liberatus Sangu

**Liberatus Sangu** (Mwazye, 1963ko otsailaren 19a) tanzaniar elizgizon katolikoa da, 2015etik aurrera Shinyangako apezpikua dena.

## Bizitza 
thumb|left|Liberatus Sangu apezpikuaren armarria.|209x209px
1963ko otsailaren 19an jaio zen Tanzaniako Sumbawangako elizbarrutiko Mwazye herrian. Lehen eta bigarren mailako ikasketak jaioterrian egin zituen. Ondoren, Moshiko Kibosho apaizgaitegi nagusian sartu zen filosofia ikasteko. Teologia Dar es Salaamgo San Karlos Lwangaren apaizgaitegian ikasi zuen eta teologia sakramentala Erromako San Antselmo Pontifize Ateneoan. 1994ko uztailaren 9an apaiztu zen, Sumbawangako elizbarrutian inkardinatuta geratuz.

Apaiz gisa, honako kargu hauek izan zituen: Sumbawangako Kaengesa apaizgaitegi txikiko formatzailea (1994tik 1995era); Mataiko parrokoa (1995etik 1996ra); Mwazyeko parrokoa (1999tik 2000ra); elizbarrutiko bokazioetako arduraduna, apaizgaitegi prestatzaileko formatzaile eta gazte-pastoralgintzako arduraduna (2000tik 2007ra); Sopako parrokoa (2007tik 2008ra).

2015eko otsailaren 2an, Frantzisko aita santuak Shinyangako apezpiku izendatu zuen. Urte bereko apirilaren 12an apezpiku-ordenazioa jaso zuen Polycarp Pengo kardinalaren eskutik, kontsakratzailekideak Jude Thaddaeus Ruwa'ichi eta Protase Rugambwa izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Brescia

**Miguel Brescia Guillén** (Gavarda, Valentziako probintzia, 1955), GAL taldearen kamioilaria gisa ezaguna, Espainiako terrorista eta zerbitzu sekretuekin loturako pertsona da. Cristhobal Machicotte eta Catherine Brionen aurkako atentatuan parte hartu zuen eta, ondorioz, 20 urte espetxeratuta egon zen.

## Biografia 
Horrela laburtu zuen bere biografia elkarrizketa batean: "Ni Frantzian hazi naiz. Nire aita militarra zen, nire bi ahizpak han jaio ziren. Avignon inguruan bizi zen, non atzerritar legioak kuartel bat baitzuen. Aita han izan zen, eta Espainiar Legioan ere bai. Jende asko ezagutzen nuen, mertzenarioak, eta han jende bat ezagutu nuen, eta afera hasi zen". Brescia bera ere Legioan aritu zen.

Bresciak Espainiatik Europarako gordetako funtsetako diru guztia zeraman. Esteponan (Malaga) kargatzen zuen eta handik Suitzara bidaiatzen zuen. "Bidaia hauek egitea proposatu zidaten eta baietz esan nuen".

1986ko otsailaren 17an, GALek bi herritar hil zituen tiroz Itsasun, Lapurdin. 60 urteko Christophe Matxikote itsasuarra zen bat eta 16 urteko Catherine Brion paristarra bestea. Matxikotek Brionen familiari karabana uzteko zelaia alokatzen zion. France Press agentziak zabaldu zuenez, inguruan errefuxiatuak bizi ziren etxe bat zegoen.  

21:00ak aldera, Citroen 2CV6 bat iritsi zen GALeko kideak itxoiten zeuden tokira, eta, Bresciak eta bere kideak helburua zela uste zutenez, 21 tiro egin zituzten ibilgailuko bidaiarien aurka. Bertan, Christobal Machicotte eta Catherine Brion zihoazen. Lehenengoak 16 bala jaso zituen, eta gazteak, berriz, 5. Ondorioz, hil egin ziren.

Kasuarekin lotuta, Miguel Brescia mertzenarioa atxilotu zuten handik bederatzi urtera eta hark GALen "akats" bat izan zela esan zuen.  1999ko ekainaren 4an 68 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten Bresciari. Zigorra onartzeko esan zioten, urte gutxi beteko zuela esanez. Antza ere, 30 milioi pezeta eskaini zizkioten isilik egoteagatik eta atentatuan parte hartu zuten beste pertsona batzuk ez salatzeagatik.

Bresciaren bertsioaren arabera, hilketak kokaina trafikoarekin lotuta egon zen eta ez GALen operazioarekin. Dena dela, garbi du ez Matxikotek ezta ere Brionek ez zutela inongo loturarik droga-trafikoarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Bresciaren elkarrizketa *20 Minutos* egunkari digitalean, 2015/07/06.
Watson (telesaila)

***Watson*** estatubatuar thriller generoko telesaila da, Craig Sweenyk CBSrentzat egina.

## Sinopsia 
Moriarty bere etsai handiak Sherlock Holmes ustez hil eta urtebetera, John Watson doktoreak berriro ekin zion medikuntzari, eta «Holmes Klinika» ireki zuen Pittsburghen, arazo mediko arrotz eta ez-identifikagarriak dituzten pazienteak tratatzeko. Hala ere, laster Watsonek bere iraganari aurre egin behar dio Moriarty oraindik bizirik dagoela adierazten duten frogak agertzen direnean.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Queer as Folk (2000ko telesaila)

***Queer as Folk*** kanado-estatubatuar telesaila da, Ron Cowenek eta Daniel Lipmanek Showtimentzat egina. Izen bereko britainiar telesailean- ETB 1 katean man zutena- oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Telesailak Pittsburghen bizi den bost gizonek (Brian, Justin, Michael, Emmett eta Ted), lesbiana bikote batek (Lindsay eta Melanie) eta Michaelen amak (Debbie) osatutako lagun homosexualen talde baten istorioak kontatzen ditu. Gaur egun Ipar Amerikan bizi diren klase ertaineko hiriko homosexualen bizimodua zentsurarik gabe eta garbi jorratzen du telesailak. Drama, umorea eta sexua uztartzen ditu.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eve Harlow

**Eve Harlow** (Mosku, Sobietar Batasuna, ) errusiar jatorriko kanadar aktorea da. Telebistako paperengatik da ezaguna, CW kateko *The 100* (2014-2015) serieko Mayarena, NBCko *Heroes Reborn* (2015) telesail laburreko Taylorena eta ABCko *Agents of S.H.I.E.L.D.* (2017-2018) telesaileko Tessena barne. Leo saria irabazi zuen eta Gemini sarirako izendapena jaso zuen *The Guard* (2008-2009) telesailean Tina Renwald antzezteagatik.

Harlow Moskun jaio zen, Sobietar Batasunean, jatorri judua, mongoliarra eta Ekialde Hurbilekoa zuen familia batean. Hiru hilabeteko haurra zenean, bere familiak Israelera emigratu zuen Harlowrekin. Zazpi urte geroago, Vancouverrera (Kanada) joan ziren bizitzera.

## Filmografia 
### Zinema
### Telebista
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monongahela

**Monongahela** (ingelesez  ahoskatua; bertokoek **the Mon** deitua,  ahoskatua) Ohio ibaiaren ibaiadarra da, Estatu Batuetako ekialdean kokatua. Monongahela ibaiak Allegheny ibaia ibaiarekin bat egiten du Ohio ibaia eratuz Point State Park deritzon lekuan, Pittsburgh hiriaren erdialdean hain zuzen ere.

Ibaiak 206 kilometro luze da, Tygart Valleyrekin batera 463 kilometro osatuz. Youghiogheny (196 km), Cheat-Shavers Fork (269 km) eta West Fork (166 km) ditu ibaiadar nagusiak. Presa batzuei esker nabigagarria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adela Ringuelet

**Adela Emilia Ringuelet** (La Plata, 1930eko martxoaren 27a - La Plata, 2023ko apirilaren 26a) argentinar astronomoa izan zen (herrialdean graduatu zen hirugarrena), batez ere espektroskopian aritua, 100 argitalpen baino gehiagorekin eta Argentinako Astronomia Elkartearen sortzailea.

## Prestakuntza akademikoa 
Astronomia ikasketak La Plata hiriko Astronomia eta Geofisikako Goi Eskolan egin zituen, bertan 3. graduatu zelarik, Alba Dora Nina Schreiber eta Elsa Gutierrezen ondoren.

## Ibilbidea 
thumb|278x278px|Argentinako Astronomia Elkartearen sortzaileak, 1958. Ezkerretik: M. J. Ramé, Sergei Slaucitajs, Carlos Rogati, Carlos Hernandez, Augusto Lopez, Bernhard H. Dawson, Juan Jose Nissen, Ricardo Platzek, Francisco Muñoz, Livio Gratton, Jorge Sahade, Adela Emilia Ringuelet, José  Luis Sérsic, Herbert Wilkens, Jorge Landi Dessy, Juan A. Bussolini.
1958an, Argentinako beste astronomo garrantzitsu batzuekin batera, Felix Aguilar Behatokian egindako bilera batean, Argentinako Astronomia Elkartearen fundazioan parte hartu zuen. Hainbat ekintza, bilera eta argitalpen egin zituzten, eta azkenik 1977an elkartea formalizatu zen. 

Zientzia Astronomiko eta Geofisikoen Fakultateko (UNLP) ikertzaile kargugabetuetako bat izan zen Argentinako azken diktadura militarrean, Virpi Niemela eta Félix Mirabelekin batera, besteak beste.Astronomia eta Espazioaren Fisikako Institutuaren (IAFE) sorreran, eta Jorge Sahade zuzendari zuela, ikertzaile gisa lan egin zuen.

Izarren espektroskopia ikertzen duen International Ultraviolet Explorer proiektuan parte hartu zuen, AR020 (MKK sailkapenean zalantzazkoak diren objektuen behaketak) eta OD97K (Beta Monocerotis izarraren behaketak) programetan.

2014az geroztik, La Platako Unibertsitate Nazionaleko Izar Berezien Ereduak (MEP) ikerketa-taldean irakasle izan zen, Estelar Atmosferak irakasgaian. MEPen 80ko hamarkadatik hainbat postutan aritu zen eta 20 urtez baino gehiagoz zuzendu zuen ikerketa-taldea.

Nazioarteko Astronomia Elkarteko kide argentinarretako bat izan zen. Izar eta Izar Fisika dibisioetako kidea zen, eta 29 Espektroko Izar Batzordeko kidea 2011tik, eta 2012ra arte Izarren IV. Dibisioko kide.

Munduko Espazio Behatokiko Argentinako Batzorde Nazionaleko kide izan zen.

Ringuelet 2023ko apirilaren 26an hil zen, 93 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitzpitarteko gezi punta

Arantzadi zientzia elkarteak aurkitu zuen Errenterian (Gipuzkoa). Aitzpitarte aztarnategia, 1960 hamarkadatik da ezaguna, eta Aita Barandiaranek, Lawrence Guy Strausek, Traola Aranztak, Madaleine Erdikok eta Felix Ugartek ikertzen dute bertan.
Alicia Echeverría

**Alicia Echeverría Jaime** (Faltzes, 1979) nafar politikaria da. 2023ko abenduaz geroztik, Espainiako Gobernuaren ordezkaria da Nafarroako Foru Komunitatean.

## Biografia 
Faltzesen jaioa, Zuzenbidean lizentziatu zen Nafarroako Unibertsitate Publikoan. Bere ibilbide profesionala administrazio publikoari lotuta egon da, eta Nafarroako Gobernuan funtzionario lanetan aritu da, tekniko gisa, batez ere Barne, Funtzio Publiko eta Justizia departamentuetan.

## Ibilbide politikoa 
Nafarroako Alderdi Sozialistako kidea da. 2023ko abenduaren 12an, Espainiako Ministroen Kontseiluak Espainiako Gobernuaren ordezkari izendatu zuen Nafarroan, José Luis Arastik kargua utzi ondoren (Arasti Nafarroako Gobernuko Ekonomia eta Ogasun kontseilari izendatu baitzuten).

Kargua hartu zuenean, segurtasuna, elkarbizitza eta administrazio zentralaren eta foru administrazioaren arteko lankidetza sustatzea ezarri zituen bere agintaldiko lehentasun gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brocéliande

**Brocéliande basoa**, lehen **Brécheliant** eta **Brécilien** deitua, Erdi Aroko Europako baso sorgindu mitikoa da. 

Brocéliande Waceren 1160. urteko *Roman de Rou* kronikan agertu zen lehen aldiz literaturan, Bretainiako bere kokapenaren inguruko ipuin fantastikoen berri ematen zuena. Kondairazko toki bat da, bere kokapen ezezagunaren, ezohiko eguraldiaren eta arturiar mitologiarekin duen loturaren ondorioz, Merlinen hilobia nabarmenduz. Erromantze zalapartatsuan, oihanak Morganaren *Val sans retour* edo «Itzulerarik Gabeko Haran» magikoa babesten zuen, Barentongo maitagarri-iturria, eta Merlinen erretiroa, kartzela edo heriotza lekua.

Egun Paimponteko basoarekin alderatzen dugu, Rennestik 30 kilometrora dagoena. Paimpont inguratzen duten 7.000 hektareako basoa Mahai Biribileko eta arturiar kondairetako pasarteen lekua kokatzen diren zulo trinkoago eta askoz zabalago baten hondarrak dira. Batez ere haritzez eta pagoz osatutako baso hostotsua da. Batez ere Paimpont udalerriaren lurraldea hartzen du, baina udalerri mugakideetara ere hedatzen da: Guer eta Beignon, hegoaldean; Saint-Péran, ipar-ekialdean; eta Concoret, iparraldean.

## Toponimia 
XII. mendean *Brécilien* () deitzen zioten, eta jada hasi zen Brocéliande basoa arturiar zikloaren kondairetan aipatzen den basoarekin elkartzen.

Izendapen hori indartu egin zen XX. mendearen amaieran, Brocéliandeko Herrialdea () sortu zenean, departamenduaren mendebaldeko udalerrien garapena errazteko erakundea. Hala ere, Paimponteko basoa ere esaten zaie.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irene Leccekoa

**Santa Irene** edo **Santa Erina**, katolizismoan **Irene Leccekoa** izenez ezaguna, eta kristautasun ortodoxoan **Irene Mazedoniakoa** izenez (Αγία Ειρήνη Μεγαλομάτρυς) izaera nahiko mitikoko I. edo II. mendeko martiri eta santu kristaua da.

## Kondaira 
### Ekialdeko tradizioa 
Ekialdeko tradizioan, Penelope izenarekin jaio zen, Lizinio izeneko gizon bat zuela aita, Mygdonia hiriko gobernaria Mazedonian. Beste bertsio batek aita Lizinio erromatar enperadorea izan zela dio, baina haren biografoek seme bat baino ez dute aipatzen. Nolanahi ere, neskaren aita paganoak, bere edertasunaren beldur, dorre batean giltzapetu zuen sei urte zituela. Baina neskatoak jainkoa aurkitu zuen kartzelan, eta kristau doktrina erakutsi zion. San Timoteok bataiatua, bere jaiotza izenari uko egin zion, Irene izena hartu zuen, eta bere aitak gurtzarako eman zizkion idoloak suntsitu zituen.

Beste bertsio batek Lizinio hori Megiddo (Palestina) edo Magedo (Pertsia) hiriko errege bihurtzen du . Kondaira zehatz honetan Xapur I.ak kondenatu zuen heriotzara Sasandar Inperioan, Konstantinoren dinastiaren garaiaren inguruan kokatzen da beraz martiritza.  

### Katolizismoko tradizioa 
Italiako tradizioan Salentoko penintsulako bizilaguna da Irene, Leccen jaioa, non Sant'Irene eliza dagoen, 1591 eta 1639 urteen artean eraikia.  Irene Lecceko santu zaindaria izan zen 1656 arte, non Orontius Leccekoak ordezkatu zuen, eta jaieguna ere gizonezko santuarenarekin batu zuten. Salentoko Altamura hirian santu zaindaria izaten jarraitu zuen.
Narsaq

**Narsaq**, Kujalleq udalerrian dagoen hiria da, Groenlandia hegoaldean, Tunulliarfik fiordoaren ertzean. Narsaq hitzak groenlandieraz lautada esan nahi du eta danieraz **Nordprøven** (Iparraldeko proba) deitu zen.

2020an 1346 biztanle zituen eta Groenlandiako hamaikagarren hiri jendetsuena zen.

985etik XV. mendera norvegiarrak bizi izan ziren. Egungo Narsaq 1830ean sortu zen postu komertzial gisa eta 1900. urtera arte jarduera nagusia foken ehiza izan zen. Hiriaren hazkundea bizkortu egin zen 1953an arraina lataratzeko fabrika bat ezarri zenean.

1990eko urtarrilaren 1ean, Narsaqeko sarraskia gertatu zen, eta zazpi pertsona hil zituzten tiroz.

## Iruditegia 

Narsaq vue aérienne.jpg
Narsaq Houses.jpg
Narsaq Church.jpg|Eliza
Narsaq Hospital 2021.jpg|Ospitalea
Narsaq-heliport-terminal.jpg|Heliportua
narsaqJanuary.jpg|Narsaq urtarrilean

## Kanpo estekak
Ille

**Ille** (frantsesez  ahoskatua; ) Bretainiako kostaldeko ibai txikia da, eskuinaldetik Vilaineren ibaiadarra dena. 48,9 km luze da. Rennes hiriaren parean isurtzen da Vilaine ibaira.

Ille ibaia ''Canal d'Ille-et-Rance* ubidearen bidez Rance ibaiari lotuta dago. Ubide honen bidez, Rennesek lotura du Mantxako kanaleko kostarekin, Saint-Malo parean. Ubidea itsasontzi turistikoek erabiltzen dute batez ere.

Ille ibaiak Ille eta Vilaine departamendua zeharkatzen du, herri hauek hain zuzen ere: Montreuil-sur-Ille, Betton eta Rennes. Montreuildik Rennesera, ibaia *Canal d'Ille-et-Rance''ren paraleloan doa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jake Paul

**Jake Joseph Paul** (Cleveland, Ohio, 1997ko urtarrilaren 17a), YouTuber, boxeolari eta aktore estatubatuarra da. Hasieran, orain desagertuta dagoen Vine bideo-aplikazioan egin zen ezagun, Disney Channelen *Bizaardvark* telesailean Dirk Mannen papera bi denboralditan antzeztu aurretik.

Bere ibilbidean zehar, Paul eztabaida askoren jomuga bihurtu da, bere portaera dela eta, besteak beste, akrobazia arriskutsuetan parte hartzea eta bere adinerako YouTubeko edukirako material desegokia aurkeztea, Disneyk *Bizaardvark*  bere telebista-programatik kaleratua izatea eta egoitzaren bortxatzea eta legez kanpoko bilerak antolatzea leporatu dizkiote. 

Paulen boxeo ibilbidea 2018ko abuztuan hasi zen Deji Olatunjiren aurkako lepoko zuriko boxeo borrokarekin, knock-out teknikoz irabazi zuena. Bere debut profesionala 2020ko urtarrilean izan zen AnEsonGiben aurka. Geroago, Nate Robinson saskibaloi jokalari ohia eta Ben Askren, Tyron Woodley (bi aldiz) eta Anderson Silva MMA-borrokalari ohiak garaitu zituen.

2024ko azaroan, Mike Tysonen aurka, Texasen aho batez irabazi zuena, Las Vegastik kanpo AEBko historiako boxeo-irabazirik handienak lortu zituen. 2025eko abenduan, Paulek bere lehen porrota jasan zuen Anthony Joshua pisu astunen munduko txapeldun ohiaren aurka. Urte hartan bertan, Paulek Julio César Chávez Jr. WBCko ertain pisuko txapeldun ohia garaitu zuen aho batez, eta horrek Munduko Boxeo Elkarteak gurutz pisuko lehen hamabost sailkatuak izatea ekarri zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sepp Piontek

**Josef Emanuel Hubertus "Sepp" Piontek** (Breslau, 1940ko martxoaren 5a – 2026ko otsailaren 18a) alemaniar futbolari eta futbol entrenatzailea izan zen.

Bere ibilbidea VfL Germania Leer taldean hasi ondoren, 1960tik 1972ra bitartean 278 partida jokatu zituen Werder Bremenen. Gainera, sei partida jokatu zituen Alemaniako futbol selekzio nazionalarekin.

Werder Bremen, Fortuna Düsseldorf eta FC St. Pauli taldeak eta Haitiko selekzioa entrenatu ondoren, 1979an Danimarkako hautatzaile bihurtu zen. Danimarkako taldea 115 partidatan zuzendu zuen 1990 arte.

Ondoren, Turkiako selekzioa, Aalborg BK eta Silkeborg IF Danimarkako taldeak eta Groenlandiako selekzioa entrenatu zituen.

## Palmaresa 
**Werder Bremen**
* Bundesliga: 1964–65
* DFB-Pokal: 1960–61
Sergio Beni

**Sergio Beni Solans** (Alfaro, 1974ko irailaren 16a) errioxar enpresaria da. Bere enpresa, Elaborados Naturales, Nafarroan.

## Biografia 
Sergio Beni Alfaroko udalerrian jaio zen 1974an. Pedro Beni Vallejo kalahorrarraren (2021ean hila) eta bere emaztearen hiru seme-alabetatik zaharrena da. 

Haren familia-sustraiak Errioxa Garaiko eta Behereko hainbat herrirekin lotuta daude, bereziki Calahorra eta Alfaro hiriekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera
Alt-Württemberger

**Alt-Württemberger**, (alemanez: *Alt-Württemberger*,hau da, " *Württemberg Zaharra*"),  Alemaniako bertako zaldi arraza bat da.

Arrazak Baden-Württemberg Estatu-Federaleko lurraldean jatorria du. Kopuru urriko arraza ezezaguna da, baita bere jatorrizko lurraldean ere.

Bere jatorria XV. mendekoa da eta Alemaniako zaldi-haztegi zaharrenetik dator, Marbach am Neckar  -tik. Alt-Württemberger arraza, batez ere, anglo normandiar paradako zaldien ondorengoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alemania eta Txekiar Errepublika arteko muga

**Alemania eta Txekiar Errepublikaren arteko muga** Alemania eta Txekiar Errepublika banatzen dituen muga da, Europar Batasuneko herrialde bien artekoa.

## Ezaugarriak
Ekialdetik hasten da, Mendebaldeko Neisse ibaiaren ezkerreko ertzetik hamar bat metrora dagoen tripuntutik, Alemaniako Zittau hiriaren hegoaldean, germano-poloniarraren eta txeko-poloniarraren mugen arteko elkargunetik. 

Handik, hego-mendebalderantz jotzen du, Metal mendien gailur-lerroa erabiliz, Mittelhammer herrixkatik (Regnitzlosau udalerria, Bavariakoa) 500 metro hego-ekialdera dagoen puntu bateraino. 1989an Alemania bateratu aurretik, Mendebaldeko Alemania/Ekialdeko Alemania/Txekoslovakia tripuntua eratu zuen.

Mittelhammerretik, mugak hego-ekialderantz hartzen du, Palatinatu Garaiko basoa eta Bohemiako oihana zeharkatuz, Šumavako parke nazionalaren ertzean dauden germano-austriar eta austro-txekiar mugekin osatutako abiapunturaino.

## Historia 
Txekoslovakiako Hirugarren Errepublika (1945 eta 1948 artean) eta, ondoren, Txekoslovakiako Errepublika Sozialista (1948 eta 1989 artean), zeinaren osagaietako bat Txekiar Errepublika zen, existitzen ziren bitartean, mugaren azken zati hau Ekialdeko Blokeko erregimen komunisten erorketaren unean desegin zen Altzairuzko oihalaren zati zen.

Gerra Hotzean, Txekoslovakiaren, Mendebaldeko Alemaniaren eta Austriaren arteko muga etengabe indartu zen arantzazko alanbrearekin eta zaintza-dorreekin, Alemaniako barne-mugaren antzera. Gotorleku horiek 1989ko abenduan kendu zituzten. Bi Alemaniak ez bezala, nahiko gertakari gutxi izan ziren mugaren inguruan bere bizitzan zehar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iraupen-eskia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 4 × 7,5 kilometroko erreleboak

**Gizonezkon 4 × 7,5 kilometroko iraupen-eski proba** Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 15ean ospatu zen Teseron, Italia. Norvegiako Emil Iversen, Martin Løwstrøm Nyenget, Einar Hedegart eta Johannes Høsflot Klæbok irabazi zuten urrea. Klæboren bederatzigarren urrezko domina olinpikoa izan zen, inoiz atleta batek Neguko Olinpiar Jokoetan lortutako kopururik handiena. Frantziak bigarren egin zuen eta Italiak hirugarren. 

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
1-naftol

**1-Naftola** edo **α-naftola** konposatu organiko aromatikoa da C10H7OH formula duena, hidroxilo ordezkatzaile bat duen naftalenoaren deribatua. Isomero bat du: 2-naftola. Solido kristalino kolorgea da. Etanoletan eta ohiko disolbatzaile organikoetan disolbagarria da. Narritagarria da.

## Sintesia 
1-Naftola hainbat moldez sintetiza daiteke.

Adibidez naftalenoitik abiatuta hiru urratsetan. Lehenik naftalenoa nitratu egiten da 1-nitronaftalenoa erdiesteko zein, bigarren urratsean hidorgenatu egiten den 1-aminonaftalenoa emateko. Azkenik amina hidrolizatuz 1-naftola jadesten da.

Bestetik sodio 1-naftalenosulfonatoa sodio hidroxidoz tratatuta ere lor daiteke 1-naftola.

## Erabilera 
1-Naftola sintesi kimikoan usatzen da tinduak, lurrinak, botikak, pestizidak eta beste konposatu batzuk sintetizatzeko.
Palatinatu Garaiko basoa

**Palatinatu Garaiko basoa**  (; ,  ahoskatua, edo *Böhmischer Wald*) erdialdeko Europan dagoen mendikatea da, Alemania eta Txekiar Errepublika artean hedatzen dena. Mendikatearen alde alemana Bavariako Palatinatu Garaian dago eta Bavariako oihanarekin muga egiten du. Mendikateko tontorrik altuenak alde txekiarrean geratzen dira. Mendikatea masa menditsu sendoa da, eta punturik altuena 1.042 imgm-ko altitudean du. Eskualdean mendi-ibilaldi asko egiten dira eta aisialdirako oso ezaguna da. Alemaniar eskualdeko hiri nagusiak Amberg, Flossenbürg, Leuchtenberg eta Mantel dira.

Hona hemen mendikateko tontorrik altuenak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jürgen Straub

**Jürgen Straub** (1953ko azaroaren 3an jaioa, Weitersrodan) Ekialdeko Alemaniako erdi-distantziako korrikalaria da, 1500 metroko lasterketetan espezializatua.

Strauben lasterketarik onenak zilarrezko domina irabazi zion 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1500 metroko lasterketetan, Ekialdeko Alemania ordezkatuz, Sebastian Coeren atzetik. Lasterketa horretan, Straubek harrigarriki Steve Ovett 800 metroko txapelduna gainditu zuen hirugarren postuan. Bi britainiar korrikalari faboritoago eta azkarrenen aurka lehiatzeko estrategia baten beharrean, Straubek bat-batean bizkortu zuen lasterketaren 700 metro falta zirela, eta gero etengabe handitu zuen bere erritmoa amaierara arte, Coek bakarrik gaindituta eta helmuga-lerroa pozik zeharkatuz. George Gandy atletismo entrenatzaile britainiarrak geroago esan zuen: "Inork urrezko domina merezi bazuen, Straub zen". Straubek hirugarren postua lortu zuen 1977ko eta 1979ko IAAF Munduko Kopetan ere.

Straubek bere marka pertsonala ezarri zuen 1500 metroko lasterketan Potsdam-en 1979an, 3:33,68 minutuko denborarekin. Emaitza honek seigarren postuan kokatzen du Alemaniako errendimendu onenen zerrendan, Thomas Wessinghage, Harald Hudak, Jens-Peter Herold, Dieter Baumann eta Rüdiger Stenzelen atzetik. Straub 3000 metroko oztopo-lasterketan ere bikaina izan zen, Ekialdeko Alemaniako hiru titulu nazional irabaziz distantzia horretan. Bere ibilbide aktiboan ASK Vorwärts Potsdam kirol klubarentzat lehiatu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera