open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Juan Gardeazabal

**Juan Gardeazabal Garai** edo **Juanito Gardeazabal** (Begoña, Bilbo, 1923ko azaroaren 27a - Bilbo, 1969ko abenduaren 21a) euskal herritar futbol arbitroa izan zen. Futbol Arbitroen Bizkaitar Batzarraren kidea, 1952/53 denboralditik 1968/69 denboraldira Espainiako futbol ligako lehen mailan aritu zen. 1954an nazioartean arbitratzeko aukera eman zioten, hiru Munduko Futbol Txapelketan parte hartuz (1958, 1962 eta 1966an).

## Ibilbidea 
Gaztetan futbolaria izan zen, baina arazo fisikoak tarteko, laster utzi zion jokatzeari eta, haren ordez, epaile lanetan hasi zen.

### 1962ko Munduko Futbol Kopa: 
* Argentina 1:0 (1:0) Bulgaria. 1962ko maiatzaren 30a - Est. Braden Cooper Co., Rancagua. 7.134 ikusle.

* Hungaria 6:1 Bulgaria. 1962ko ekainaren 3a – Est. Braden Cooper Co., Rancagua.
* HIRUGARREN POSTUA: Txile 1:0 (0:0) Jugoslavia. 1962ko ekainaren 16a - Estadio Nazionala, Santiago. 67.000 ikusle.

### 1966ko Munduko Futbol Kopa: 
* Sobietar Batasuna 3:0 (2:0) Ipar Korea. 1966ko uztailaren 12a - Ayresome Park, Middlesbrough.  23.000 ikusle.

* Final ñaurdenak Sobietar Batasuna 2:1 (1:0) Hungaria. 1966ko uztailaren 23a - Roker Park, Sunderland. 36.000 ikusle.

### Kontinentearteko Kopa 1967 
* Celtic Football Club 1:0 Racing Club. Urriak 18 - Hampden Park, Glasgow. 170.000 ikusle.

## Lehen maila 
Espainiako Futbol Ligako Lehen Mailako arbitro gisa hasi zen 1952ko urriaren 19an.

Lehen mailan partida gehien zuzendu dituzten epaileen artean hirugarrena da: 233. Horietako 146 partidatan  talde lokalak irabazi zuen, 45etan berdinketa gertatu zen eta 42tan bisitariak irabazi zuen.

## Aintzatespenak 
* Urte askotan Munduko Txapelketetan partida gehien (zazpi) arbitratu izanaren marka eduki zuen. Mexikora ere joatekoa zen, FIFAk gonbidatu zuelako, baina lehenago hil zen.
*1971: Bilboko Udalak 1971ko ekainaren 16an **Juan Gardeazabal** izena jarri zion Santutxu kalean hasi eta Fika kalean bukatzen den kale bati. Gardeazabal Santutxun jaio zen, artean hura Begoñako udalerria zela. Hil, Fika kaleko bere etxean hil zen. Fika kalearen ondoan dago, hain zuzen, haren izena duen kalea.
* 1971: Omenaldia egin zioten Bilboko San Mames zelaian.
* Espainiako kirol-merituaren domina eman zioten.

Fitxategi:Juan Gardeazabal kalea2.jpg
Fitxategi:Santutxu̠ JuanGardeazabal Untzeta Frantziskito.png|erdian eskuinaldean).
Fitxategi:Juan Gardeazabal kalea3.jpg

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
   Piedra, D.: Juan Gardeazabal, izar handi bihurtu zen futbol-epailea. Berton aldizkaria, 127 zenbakia, 2009ko abendua.

## Kanpo estekak 
* El Mundo egunkariko artikulua
* Mister Pentland-en omenaldiko partida
* Javier Clementek egin zuen goraipamena
* Lesio bati buruzko albistea
* Argazkia: Athletic Club-Racing de Buenos Aires
* Juan Gardeazabal, un árbitro histórico
* San Mamesen Piru Gainza eta Miguel Muñoz-ekin.
* «Juan Gardeazábal: Su Majestad El Arbitraje | Cuadernos de Fútbol»&#x20;*www.cuadernosdefutbol.com*
Eduardo Iturralde

**Eduardo Jesús Iturralde González** (Bilbo, 1967ko otsailaren 20a) euskal herritar futbol arbitro ohia da. Futbol Arbitroen Bizkaitar Batzarraren kidea, 1995/96 denboralditik aurrera Espainiako futbol ligako lehen mailan dabil. 1998an nazioartean arbitratzeko hautatu zuten, baina oraindik ez du Munduko Futbol Txapelketetan parte hartu.

Haurtzarotik Laudion bizi da eta bertoko Llodio Kirol Elkartean jokatu zuen 1982ra arte. Futbola utzi ondoren, lankide moduan dabil Cuatron igorritako *Tiki-Taka* saioan.

## Erreferentziak
Bon Jovi (albuma)

**Bon Jovi** Bon Jovi talde estatubatuarraren lehen musika albuma da, bi milioi aletik gora saldu zituena mundu mailan. Bertako abesti ezagunena *Runaway* da, Estatu Batuetako hainbat irratietan ezagun egin zena.

Diskoak 43. postuan lortu zuen Billboarden eta 350.000 ale saldu zituen atera eta segituan, zifra harrigarria talde hasiberri batena zela kontuan hartuz. Hasiera batean, "Tough Talks" izenpean argitaratzeko asmoa izan zuten baina azkenean taldearen izen berarekin, hau da, Bon Jovi bezala kaleratu zen.

## Abestien zerrenda 
## Bideoak 
* *Runaway*
* *She Don´t Know Me*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexandro III.a zubia

**Alexandro III.a zubia** Frantziako Paris hiriburuan dagoen zubi bat da. Sena ibaia zeharkatzen du, Parisko 8. barrutia eta 7. barrutia nahiz ibai horretako Eskuinaldea eta Ezkerraldea ertzak lotzen dituelarik.

Bestalde, bere mutur batean Hôtel des Invalides eraikinaren ordeka eta beste muturrean Petit Palais eta Grand Palais jauregiak kokatzen dira.

## Iruditegia 

Irudi:Pont alexander III ét Place de la Concorde.jpg|Alexandro III.a zubia eta Concorde plaza.
Irudi:Pont-Alexandre-III-et-Invalides.jpg|Gauez, atzealdean Eiffel Dorrea duela.
Irudi:Le Grand Palais depuis le pont Alexandre III à Paris.jpg|Zubiko farola eta irudiak.

## Kanpo estekak 
* Alexandro III.a zubia Structurae webgunean ikusgai.
Santa María del Conceyu eliza (Llanes)

**Llanesko Santa Maria Jasokundekoaren basilika txikia** edo **Santa Maria Conceyukoa** (gaztelaniaz *Basílica menor de Santa María de la Asunción de Llanes* edo *Santa María del Conceyu*) Espainiako Asturias erkidegoko Llanes udalerrian dagoen gotiko estiloko eliza edo basilika bat da, Asturiaren arkitektura estilo horretako adibide murritzenetako bat delarik.

## Historia 
Eliza honen eraikitze lanak 1240. urtean Llanesko herritarren ardurapean hasi eta XIV-XV. mendean amaitu ziren.

## Eraikina 
Tenpluak basilikaren egitura du, hiru nabe eta hiru abside ditu, eta ganga gurutzatu eta izar itxura batez estalia doa.En el muro Norte se abre la capilla funeraria de Juan Pariente o de la Trinidad, fundada en el siglo XIV.

Elizak sendoki txaranbeldutako bi atari erromaniko, kanpandorre bat eta bere hegoaldeko ataria babesten duen XVI. mendeko atari bat du. Tenpluak altzarigintza artearen eredu interesgarriak ditu, horien artean erdialdeko nabean dagoen erretaula platereskoa eta Juan Senitartekoaren kaperako erretaula manierista daudelarik.

## Iruditegia 

Irudi:Asturias´05.jpg|Ikuspegi orokorra.
Irudi:Basilica de Santa Maria del Concejo - Llanes - España - 02.JPG|Ataria.
Irudi:Busto del Cardenal Inguanzo - Llanes - España.JPG|Iguanzo artzapezpikuaren sorbalda.
Irudi:Basilica de Santa Maria del Concejo - Llanes - España - 01.JPG|Albotik ikusita.

## Kanpo estekak 
* Santa Maria Conceyuko basilikari buruzko argibidea Asturiasko Turismo Bulegoan ikusgai     
* Santa Maria Conceyuko basilikari buruzko argibidea Llanesko webgunean ikusgai 
* Santa Maria Conceyuko basilikari buruzko argibidea
Udalbus

**Udalbus** Gipuzkoako Eibarko udalerrian autobus zerbitzu publikoa eskaintzen duen enpresa da. Gaur egun 2 ibilbide besterik ez ditu eskaintzen.

## Ibilbideak 
* 1. linea - Udalbus Express (Debegesa - Azitain - Amaña)
* 2. linea - Udalbus Auzoetatik (Amaña - Azitain)

## Kanpo estekak 
* Eibarko Udala  
* Udalbus - Ordutegiak
7800° Fahrenheit

**7800° Fahrenheit** Bon Jovi talde estatubatuarraren bigarren musika albuma da eta milioi bat inguru ale saldu ditu mundu osoan. Diskoaren izenak harria likido bihurtzeko beharrezko tenperaturari egiten dio erreferentzia. Album honen azalean gainera, taldearen logotipoa agertzen da lehen aldiz, hurrengo disko guztietan egongo dena.

Disko honek aurrekoak baino salmenta txikiagoa izan zuen eta taldeak porrot komertzial gisa hartu zuen, ez baitzien musika munduan aurrerapenik egitea ahalbideratu. Bertako abestiak oso gutxitan jo dituzten beraien kontzertuetan. Urte batzuk beranduago egindako adierazpenetan album hau prestatzeko oso denbora gutxi izan zutea esan suen Jon Bon Jovik eta bere kalitatea besteekin konparatuta baxuagoa zela ere bai.

## Abestien zerrenda 
## Bideoak 
* *In and Out of Love*
* *Only Lonely*
* *Silent Night*

## Kanpo estekak
Miguel Ángel Pérez Lasa

**Miguel Ángel Pérez Lasa** (Andoain, 1967ko urriaren 31) euskal herritar futbol arbitroa da. Futbol Arbitroen Gipuzkoar Batzarraren kidea, 1997/98 denboralditik aurrera Espainiako futbol ligako lehen mailan dabil. 2006an nazioartean arbitratzeko hautatzekotan izan zen baina Victoriano Sánchez Arminio arbitroen presidentearen azpijokoek galarazi zioten.

## Erreferentziak
Xabier Losantos

**Xabier Losantos Omar** (Deustu, 1960ko martxoaren 5a) euskal herritar futbol arbitro ohia da. Futbol Arbitroen Bizkaitar Batzarraren kidea, 1996/97 denboralditik 2004/05 denboraldira Espainiako futbol ligako lehen mailan izan zen, non 144 partida arbitratu zituen.

Deustuko Unibertsitatean zuzendaritza ikasi zuen eta egun abokatua da. Erretiratu zenean, Athletic Clubekin lan egin zuen.

## Erreferentziak
Luis Maria Contador

**Luis Maria Contador Crespo** (Santurtzi, 1959ko ekainaren 21a) euskal herritar futbol arbitro ohia da. Futbol Arbitroen Bizkaitar Batzarraren kidea, 1994/95 eta 1996/97 denboraldietan Espainiako futbol ligako lehen mailan izan zen, non 11 partida arbitratu zituen.

## Erreferentziak
Joaquín Urio

**Joaquín Urio Velázquez** (Martutene, 1947ko apirilaren 18a) euskal herritar futbol arbitro ohia da. Futbol Arbitroen Gipuzkoar Batzarraren kidea, hainbat denboraldietan zehar Espainiako futbol ligako lehen mailan izan zen, non 200 partida baino gehiago arbitratu zituen, baita nazioartean ere.

## Erreferentziak
Dotakon

Yu Yamamotok sortutako 1981eko japoniar marrazki bizidun batzuk dira. Urte hartan bertan Fuji Television japoniar katean emititu zen. 1980ko hamarkadaren erdialdera ETB1 katean euskaraz emititu zuten.

## Sinopsia 
Dotakon anai-arrebik ez duen altzairuzko errobot nerabe bat da. Lehenbiziko ideia ahalmen bereziak zituen 8 urteko haur bat egitea zen, baina oso buruargia atera ez zitzaionez, Mitxiruk (nerabe sasi jakintsua) beste errobot bat diseinatu zuen: Dotakon. Errobot honek bere buruan kapela hegalari bat jantzia zeraman (Danbo), eta errobotaren borondatearen ahotsarekin bat ibili ohi zen. Gainera, Dotakon "hamar gizon baino idartsuagoa eta tximista baino azkarragoa zen", jantzia zeraman gabardina gailu ezberdin eta bitxiez beterik zuen, bere oinetakoak irristailu bilakatzen ziren, besteei karranpak emateko gai zen, eta bere belarriak erradar boteretsuak ziren...

Dotakonen inguruko lagun eta pertsonaiak honako hauek dira: txakur handi eta patxadatsu bat (Rufo), asmatzaile zahar eta ero bat (Maisua), bizilagun potzolo eta oso xaloa (Kapone), Dotakon maintemindurik duen neska irakasle gazte bat... Eta denbora iragan hala, Mitxiruk Txopinko sortuko du, arrautza-oskola itxurako kapela daraman 5 urteko neskatoa...

## Abestia 
1984an Xoxoa diskoetxeak "Tele-Kantak" kaleratu zuen. Bertan Dotakonen abestia zegoen euskaraz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dotakon marrazki bizidunen hasierako abestia entzungai euskaraz 
* Dotakon marrazki bizidunen hasierako abestia entzungai japonieraz
Jose Maria Ortiz de Mendibil

**Jose Maria Ortiz de Mendibil Monasterio** (Portugalete, 1926ko abuztuaren 11 &ndash; Algorta, 2015eko irailaren 15a) euskal herritar futbol arbitroa izan zen. Futbol Arbitroen Bizkaitar Batzarraren kidea, 1953/54 denboralditik 1972/73 denboraldira Espainiako futbol ligako lehen mailan izan zen. 1958an nazioarteko partida batean debutatu zuen, 1970eko Munduko Futbol Txapelketan ere parte hartuz.

Erretiratu zenean, TVEn, SER irratian eta Tele Bilbaon lan egin zuen.

## Erreferentziak
Long Thanh aireportua

**Long Thanh aireportua** (Vietnamez *Sân bay quốc tế Long Thành*) Vietnamko aireporturik handiena da, Saigoneko erdigunetik 40 kilometrora kokatuta dagoena. Long Thanh aireportua Vietnamgo aireportu aurreikusitako bat da, Long Thanh, Dong Nai probintzia, Saigon 40 km ipar-ekialdean auzoan. aireportua 5000 hektarea egongo da. Eraikuntza izango 2015 hasi eta 2020 bukatuko da. Lehenengo fasean akabera, aireportutik 2 pistak (4000 m, 45 m) izango dute eta 25 milioi bidaiari annum zerbitzatzeko gai izango da. Aireportua 2030 arte hedatuko da. 2030 From, 4 terminalak eta 4 pistak izango da eta urtean 100 milioi bidaiari, 5 milioi tona urtean zama zerbitzatzeko gai izango da. Vietnamgo aireportu handiena eta Asiako hego-ekialdean aireportu handienetako bat bihurtu da. Lehenengo fasea kostua guztira 6,7 milioi USD da.
## Hegaldiak 
## Ikus, gainera 
* Vietnamgo aireportuen zerrenda

## Kanpo estekak
Patri postaria

***Patri postaria*** (jatorriz, ) Erresuma Batuko animaziozko haur telesail bat da, 1981ean John Cunliffek eta Ivor Woodek sortua. Woodland Animations ekoiztetxeak egin zuen, BBC katearentzat. 1980ko hamarkadaren erdialdean ETB 1 kateak euskaraz eman zuen.

## Argumentua 
Telesailak Ingalaterrako fikziozko Greendale herriko Pat Clifton herri landako postari jatorraren eguneroko gertakariak azaltzen dizkigu (udalerri hau berez Cumbria eskualdean oinarritua omen zegoen). Honek, Jess izeneko bere katuarekin batera (euskarazko bertsioan Pintto izena zuen) Greendale haran guztian zehar furgonetaz egunero posta banatu ohi du. Sarritan Greendaleko bizilagun askok bere eguneroko lanetik at doan aholkuren bat eskatu ohi diote. Herriko beste pertsona nabarmen batzuk postako emakume buruzagia, Goggins anderea, Alf Thompson baserritarra edota herriko asmatzailea den Ted Glen dira.

## Abestia 
* Patri postariaren hasierako abestia euskaraz entzungai 

## Kanpo estekak 
* Patri postariaren webgune ofiziala 
* Patri postariaren IMDBko fitxa ikusgai 
* Patri postaria BBCko webgunean ikusgai 
* Patri postariaren lehenbiziko emisioa eta XXI. mendeko Patri postariaren emisio bat parekatzen dituen bideoa ikusgai
2011ko Espainiako Futbol Superkopa

**2011ko Espainiako Superkopa** bi partidutara jokatu zen 2011ko abuztuaren 14 eta 17an. Real Madrilek, Errege Kopako irabazle moduan, eta FC Barcelonak, Ligako txapeldun moduan, jokatu zuten. FC Barcelonak bereganatu zuen txapelketa, 4 eta 5 gailendu ondoren.

## Joaneko partidua 
|valign="top"|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## Itzuliko partidua 
|valign="top"|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## Kanpo estekak
Hirurehun eta hogeita bat

**Hirurehun eta hogeita bat** (321) hirurehun eta hogeiaren ondoren eta hirurehun eta hogeita biaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Hirurehun eta hogeita bi

**Hirurehun eta hogeita bi** (322) hirurehun eta hogeita bataren ondoren eta hirurehun eta hogeita hiruaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Hirurehun eta hogeita hiru

**Hirurehun eta hogeita hiru** (323) hirurehun eta hogeita biaren ondoren eta hirurehun eta hogeita lauaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Hirurehun eta hogeita lau

**Hirurehun eta hogeita lau** (324) hirurehun eta hogeita hiruaren ondoren eta hirurehun eta hogeita bostaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Hirurehun eta hogeita bost

**Hirurehun eta hogeita bost** (325) hirurehun eta hogeita lauaren ondoren eta hirurehun eta hogeita seiaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Zirrostratu

**Zirrostratuak** goi mailako hodei mehe eta, gehienean, uniformeak dira, izotz kristal txikiz osatutakoak eta halo izeneko gertaera meteorologikoa sortarazten ahal dutenak.

## Motak 
### Zirrostratu espezieak 
Hodei genero honetan bi espezie daude :
* *Cirrostratus fibratus*
* *Cirrostratus nebulosus*

### Zirrostratu aldaerak 
* *Cirrostratus duplicatus*
* *Cirrostratus undulatus*

## Sorrera 
5.500 eta 10.000 m arteko garaieran sortzen dira. Fronte sistema baten aurrean eratzen hasten dira. Hasieran nebulosus motakoak izaten dira eta ondoren fibratus motara altatzen dira. Zeruko eremu zabalak estaltzen dituzten errezel garden edo esnekarak dira baina askotan, oso finak baldin badira, hautemangaitzak izan daitezke.

## Prezipitazioak 
Ez dute prezipitaziorik ekartzen oso altu baitaude eta geruza finak eratzen baitituzte. Hala ere fronte sistema bat datorrela iragartzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bederatziaren froga

**Bederatziaren froga** eskuz burututako zenbaki osoz osatutako batuketa, kenketa, biderketa eta zatiketak ongi eginak edo zuzenak diren frogatzeko metodo bat da. Froga eragiketa bakoitzari zenbaki bat izendatu eta emaitzaren zenbakiari 10ean oinarrituz 0tik 8rako zenbaki bat izendatzean datza; 10a baino zenbaki handiagoa atera ezkero, 10 zenbakia baino emaitza txikiagoa atera arte zenbakiak berriz batutzen dira, eta azkenean emaitza 9 bada, 0 zenbakian bilakatzen da.

Ondoren 0tik 8ra doazen zenbaki hauekin eragiketa burutzen da (behar izan ezkero, zenbakia 0 eta 8aren artean gera dadin, emaitzarekin prozesua errepikatuko da). Ateratako emaitza izendatutako zenbakiaren emaitzaren berdina baldin bada, eragiketak froga gainditua izango du. Eragiketa ongi egina baldin badago froga beti gaindituko du, aldiz, akatsen bat izan ezkero, froga gainditzeko aukerak ere badaude, honek akasdun eragiketa bat ontzat onartzeko arriskua dakar.

## Adibideak 
### Batuketa 
Bi modutara eginda emaitza 2 da, hortaz eragiketak froga gainditu du.

### Kenketa 
### Biderketa 
### Zatiketa 
Zatiketa bat frogatzeko aurreko bi metodoak elkarrekin erabiltzen dira: zatidura × zatitzaile + hondarra = zatikizuna.

## Funtzionamendua 
Zenbakien batuketak errepikatzean, zenbakia bederatziaz zatituaz hondarra kalkulatzen da:

\begin{align}
   \left( 100a+10b+c \right)\left( \bmod 9 \right) &=100a\left( \bmod 9 \right)+10b\left( \bmod 9 \right)+c\left( \bmod 9 \right) \\ 
 & =a\left[ 100\left( \bmod 9 \right) \right]+b\left[ 10\left( \bmod 9 \right) \right]+c \\ 
 & =a+b+c  
\end{align}

10eko berreketa bat 9arekin zatitu ezkero hondarra 1 da.

## Kanpo estekak
New Jersey (albuma)

**New Jersey** Bon Jovi talde estatubatuarraren laugarren musika albuma da. Slippery When Wet-en ondoren taldearen bigarren disko arrakastatsuena 24 milioi ale inguru salduta. Bertako bost abesti (*Lay Your Hands on Me*, *Bad Medicine*, *Born to Be My Baby*, *Living in Sin* eta ''I'll Be There for You*) Billboard-en hamar postu onenetan sartu ziren, hard rockeko disko batek inoiz lortu gabeko gertaera eta gaur egunerarte berriro errepikatu ez dena.

## Abestien zerrenda 
## Bideoak 
* *Lay Your Hands on Me*
* *Bad Medicine*
* *Born to Be My Baby*
* *I´ll Be There for You*
* *Living in Sin*
* *Bloog on Blood*
* *Ride Cowboy Ride'' (zuzenean)

## Kanpo estekak
Ildefonso Urizar

**Ildefonso Urizar Azpitarte** (Bilbo, 1943ko azaroaren 19a) euskal herritar futbol arbitro ohia da. Futbol Arbitroen Bizkaitar Batzarraren kidea, zenbait denboraldietan zehar Espainiako futbol ligako lehen mailan izan zen, non partida asko arbitratu zituen, baita nazioartean ere.

## Erreferentziak
Gazteen Munduko Jardunaldia

**Gazteen Munduko Jardunaldia** mundu osoko gazteak elkartzeko helburuz Erromatar Eliza Katolikoak antolatutako jardunaldia da. Urtero Erramu Igandean elizbarruti guztietan ospatzen da eta, bizpahiru urtetik, nazioarteko ospakizun handi bat egiten da hiri desberdin batean. Jardunaldi horrek zenbait egun irauten du, aita santuaren parte hartzearekin. Lehenbizikoa Erroman egin zen, 1984ko apirilaren 15ean, aita santua Joan Paulo II.a zelarik.

## Nazioarteko ospakizunak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kasinoa (Bermeo)

**Kasinoa** Severino Atxukarrok eraiki zuen 1894an, Bermeon, Bizkaian. 1983an, berriz, erori egin zen urte hartako uholdearen ondorioz. Berreraikia izan zen eta harrez gero, eklektizismoaren barruan sartzen den obra dugu. Lamera parkean dago. Eraikinaren alde desberdinak zeregin askotarako erabiltzen dira. Alde batean erakustoki eta hitzaldi eta zine aretoa den "Nestor Basterretxea Aretoa" dago. Eraikinaren erdialdeko espazioa, berriz, jatetxe batek hartzen du. Eraikinaren beste aldean, "irlandar estilo"ko taberna bat eta kafetegi bat daude.

## Ikus, gainera 
* Bermeoko udaletxea
* Doniene atea
* Ertzila dorretxea
* Kikunbera etxea
* Santa Eufemia Eliza

## Kanpo estekak 
* Thompson, William N. (2015). *Gambling in America: An Encyclopedia of History, Issues, and Society*. p. 43. ISBN 9781610699808. Retrieved August 17, 2015.
Keep the Faith

**Keep the Faith** Bon Jovi talde estatubatuarraren bosgarren musika albuma da atsedenaldiaren ondoren argitaratu zutena. 12 milioi ale baino gehiago saldu zituzten.

Disko berri honekin taldeak norabide aldaketa bat eman zuen bere musika eta abestietan. Glam metala alde batera utzi eta rock eztiago batengatik ordezkatu zuten, pianoz lagundutako balada eta gitarra bakarti luzeekin. Gainera, *Dry County* bezalako abestiekin gai gordinagoak ukitu zituzten.

Bertako abesti bat gainera, *Bed of roses*, gaztelaniazko bertsioan ere atera zuten *Cama de Rosas* izenarekin.

## Abestien zerrenda 
## Bideoak 
* *Keep the Faith*
* *Bed of Roses*
* *I Believe*
* *In These Arms*
* *If I Was Your Mother*
* ''I'll Sleep When I'm Dead*
* *Dry County''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vixegradeko sarraskia

[thumb|280px|Suntsitutako etxea [Vixegraden.]]
**Vixegradeko sarraskia** edo **Vixegradeko genozidioa** Vixegradeko (Bosnia-Herzegovina) bosniako zibilen aurkako hilketa masiboa izan zen, 1992ko udaberri eta uda hasieran gertatua, Bosniako gerraren hastapenetan, eta Srpska Errepublikako armadak eta poliziak egina. Jugoslavia ohirako Nazioarteko Zigor Auzitegiaren (ICTY) arabera, 3.000 bosniako hil zituzten, 600 emakume eta 119 ume barne. ICTYren esanetan, "Vixegradek Bosniako gerrako garbiketa etniko kanpaina errukigabe eta erabatekoenetako bat pairatu zuen".

Desagertutako Pertsonen Bosniako Institutuaren arabera, 1992ko apirilaren eta ekainaren artean Srpska Errepublikako armadako kideek 1.661 zibil hil eta haien gorpuak Drina ibaira bota zituzten. Bizirik atera zirenak beren etxeetatik egotziak izan ziren. Vixegradeko sarraskia, Srebrenicakoa baino askoz lehenago gertatua, Radovan Karadžićek eta Ratko Mladićek zuzendutako ekialdeko Bosniako genozidioaren hezurmamitzea izan zen.

ICTYk Beli Orlovi ("Arrano Zuriak") talde paramilitarreko hiru kide, Milan Lukić, Sredoje Lukić eta Mitar Vasiljević, epaitu eta kondenatu zituen "zibil musulman ugari, tartean ume, emakume eta zaharrak, hiltzeagatik". Epaian frogatutzat jotzen da talde horrek ehunka krimen (hilketak, torturak, jipoiak, arpilatzeak eta ondasunen suntsipenak) egin zituela Vixegraden.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Visegrad Genocide Memories*, genocideinvisegrad.wordpress.com
Slippery When Wet

**Slippery When Wet** (euskaraz:*bustita dagoenean irristatu*) Bon Jovi talde estatubatuarraren hirugarren musika albuma da, laurogeigarren hamarkadako disko onenetakoa kontsideratzen dena. Bertako abesti ezagunenak You Give Love a Bad Name eta Livin’ on a Prayer dira, azken hau, VH1 telebista katearen arabera hamarkada horretako abesti onena izanik.

Diskoa Billboarden lehen postuan egon zen zortzi astez. Gaur egun arte Estatu Batuetan 12 milioi ale baino gehiago eta munduan 32 milioi aletik gora saldu dira disko honetatik.

Hasiera batean Jon Bon Jovik ez zuen *Livin’ on a Prayer* albumean sartu nahi, ez zitzaion bertan sartzeko nahikoa ona iruditzen baina Richie Samborak hainbat aldaketa egin zizkion abestiari, hala nola, abestiaren hasierako Tak Box-a. Erritmo berria asko gustatu zitzaion Joni eta azkenean, diskoan sartu zuten taldearen kanta ezagunena bilakatuz. Abesti honen hasierako bertsioa 100,000,000 Bon Jovi Fans Can't Be Wrong-en dago. Taldeak 2000. urtean atera zuen Crush albumeko *It’s My Life* abestian *Livin’ on a Prayer*-en aipua egiten da.

## Abestien zerrenda 
## Bideoak 
* *You Give Love a Bad Name*
* *Livin’ on a Prayer*
* *Wanted Dead or Alive*
* *Never Say Goodbye*
* *Wild in the Streets*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Main

**Main** (Alemanez: *Main*; Hizkuntza erromantzez *Meno*) Rhinen ibaiadar garrantzitsuenetako bat da, Alemaniako Bavaria, Baden-Württemberg eta Hessen estatuak zeharkatzen dituena. 527 kilometroko luzera eta 27.292 km²-ko arroa ditu.

Main ibaia Kulmbachetik hurbil eratzen da, Main Gorria (*Roter Main*) eta Main Zuriaren (*Weißer Main*) elkargunean. Main Gorriak Frankoniako Juran du iturburua eta Main Zuriak Fichtelgebirge mendigunean. Erdi ibilbidean Mainek meandro handiak sortzen ditu. Bayreuth, Bamberg, Würzburg, Aschaffenburg eta Frankfurt hiriak zeharkatu ondoren, Wiesbadenen Rhina isurtzen da.

Ibai bihurgunetsua izan arren, nabigagarria da 396 kilometroan zehar, Maguntziatik Pegnitz ibaiadarraren ahoraino (Bambergtik hurbil). Rhin-Main-Danubio ubidearen bidez Rhin eta Danubio ibaiak lotzen ditu, hots, Ipar itsasoa eta Itsaso Beltza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hamaiketako

**Hamaiketakoa** edo **hamarretakoa** Euskal Herrian goizalde erdialdera hartu ohi den otordu arin bat da. Bere izenak dioen bezala goizeko hamaikak aldera (edo hamarrak aldera) hartu ohi da, gosaria eta bazkariaren artean. Eguneko ohiturazko 5 janaldietako bigarrena da.

Hamaiketakoa etxean, lan edo jarduera baten atsedenean, edota tabernetan ere hartu ohi da.

## Atzerrian 
Atzerrian ere hamaiketakoaren antzera goizaldeko hamaikak aldera otordua egiteko ohitura ere badago, tokian-tokiko izena hartzen dutelarik: Erresuma Batua, Irlanda eta Commonwealth erakundeko herrialdeak, bereziki Australia eta Zeelanda Berria (*Elevenses*), Frantzia (*Goûter*), Txile (*Las once*)...

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Brunch

## Kanpo estekak
Poteo

[thumb|350px|**Triki-poteoa**, [Erandion, 2009.]]

**Poteoa** tabernaz taberna edariak edanez eta kuadrila, lagun edo adiskideekin solasean aritzeko ohitura da, txikiteoaren antzeko jarduera. Euskaraz *poteatzea* edo *pote bat hartzea* ere esan ohi zaio. Izena tabernetan edariak zerbitzatzeko erabiltzen diren poto antzeko edalontzietatik dator. Tabernaz taberna ibiltzearen ohitura tabernetan denbora luzez zutik egotearen deserosotasunetik datorrela aipatu da; horrela, eserleku erosoen ezean, edaleak tabernaz taberna higitu eta *poteak* edo edariak behin eta berriz kontsumitzen dituzte. XX. mendean zehar, txikiteoa nagusi baldin bazen ere, XX. mendearen bukaera aldera, txikiteoaren ohitura adineko jendeak soilik mantendu zuen. Egun, jende gaztearen eta helduaren artean poteoa da nagusi.

## Ikus gainera 
* Pintxo
* Txikiteo
* Pintxo-poteo
* Tapa
* Txoko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pintxo-pote

[thumb|200px|**Pintxo-pote** eskaintza Donostiako [Amara (Donostia)|Amara Zaharrean. Irudian bezala, eskaintza astegun jakin batera mugatzen da gehienetan.]]
**Pintxo-poteoa**, **pintxo-potea** edo **pintxopotea** Euskal Herrian XXI. mendearen hasieratik zabaldutako ostalaritzako ekimena da, non edari bat kontsumitzearen truke pintxo txiki bat ere eskaintzen den, prezio merkean.

2003. urteko maiatzeko lehen ostegunean Gasteizko merkatarien elkarte batek Barriken Ibilbidea izeneko ekimena jarri zuen abian, pintxoa eta edaria biltzen zituen eskaintza konbinatu merkeari forma emanez. 2004an Gasteizko Gorbeia kaleko ostalariek ekimena bere egin zuten eta ostegunero eskaintzen hasi ziren.

Urteak igaro ahala, ekimena Gasteizko beste auzo batzuetara hedatu zen, eta Gasteiztik Euskal Herriko beste hainbat hiri eta herrietara. Ohiturak bultzada handia izan zuen Atzerakada Handiaren garaian -2008.urtetik aurrera- tabernariek bezeroak erakarri eta udalek hiri eta herrietako kale-giroa berpitzarazi nahi izan zutenean.

Hego Euskal Herrian, XXI. mendean, pintxopoteoa deitzen den ekintza soziala nahiko hedatua dago: lagun batzuk taberna batean elkartu, edo tabernaz taberna ibili, pintxopotearen aitzakiarekin.

Ipar Euskal Herrian ere ostalaritza ekimen honen aldaera bat, behintzat, dokumentatuta dago.

## Ikus gainera 
* Pintxo
* Txikiteo
* Poteo
* Tapa
* Txoko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Norika

thumb|280px|Norika erromatar probintziaren kokapena.
**Norika** () K.a. II. mendean sortutako tribu zelten federazioa izan zen, egungo Austria iparraldea, Alemaniako Bavaria eta Esloveniaren mendebaldea hartzen zituena. Norikoek mugakide zituen tauriskoekin konfederazio bat eratu zuten.

K.a. 16an, Erromatar Inperioko probintzia bilakatu zen, eta, beranduago bitan zatitua: Iparraldean, *Noricum ripense* eta *Noricum mediterraneum* hegoaldean. Dominatuaren garaian, Panonia eta Dalmziarekin batera, Illyricum Pannoniako diozesiaren barruan sartu zuten. 
thumb|Noricoen txanpona. 
## Geografia 
Muga hauek zituen: iparraldean Danubioa (hau Erromatar Inperioaren eta germaniar herrialdeen arteko muga ere zen); mendebaldean Rhetia eta Vindelizia probintziak zituen, ekialdean  Panonia mendebaldean, eta Italia hegoaldean.Hauek dira, gutxi gorabehera, eremu geografiko horretan dauden eskualdeak: Estiria, Carintia, Salzburgoko eskualdea, Behe Austriako eta Goi Austriako zati handi bat, Bavariako ekialdeko muturra eta Esloveniako zati bat.

Gatz eta burdin hobi handiak zeuden eskualdean.

## Historia 
K.a. VIII. mendean, Hallstatt kulturako herri zeltak bizi ziren bertan. 

Zesar Augusto enperadoreak eskualdea aske jarrai zezakeela erabaki zuen, Inperioaren estatu basailu modura. Julio-Klaudiar dinastiaren garaian, ordea, Inperioaren barnean sartu zuten, germaniarren aurkako defentsak hobetzeko.

Marko Aurelio enperadorearen garaian, Markomano Gerretan, kuadoen eta markomanoen presioa jasan zuen. III. eta IV. mendeetan ere pairatu zituen germaniarren erasoak, bereziki alaman herriarenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto Undiano

**Alberto Undiano Mallenco** (Iruñea, 1973ko urriaren 8a - ) euskal herritar futbol arbitro laguntzailea da. Futbol Arbitroen Nafar Batzarraren kidea, 2004tik aurrera nazioarteko mailan arbitro-lanak egiteaz gain, Espainiako futbol ligako lehen mailan dabil.

2000/01 denboralditik aurrera maila gorenean arbitratu du. Nafarroako Unibertsitate Publikoan soziologia eta UNEDen politika zientzia ikasi ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zelai Dekumateak

[thumb|300px|eskuinera|[Limes Germanicus eta Dekumaniar Zelaien eremua.]]

**Zelai Dekumateak** (latinez: *Agri Decumates* edo *Decumates Agri*) Erromatar Inperioko eskualde bat zen, Oihan Beltza eta Main ibaiaren artean hedatzen zen, Rhin eta Danubio ibaien iturburuen artean. Rhetia eta Germania Garaia probintziekin mugatzen zuen.

100. urtean Rhetia probintzian sartu zuten. Gainera erromatarrek Lorch eta Ratisbona artean harresi bat eraiki zuten: Limes Germanicus delakoa.

Ondoren erromatarrek Main inguruko eremua galdu zuten, ziurrenik 270. urtera aldera, eta geroago Probo enperadorearen garaian (283) alamanek eremu horretako hegoaldea bereganatu zuten.

Eskualde honetako hiriak beste askoren artean honako hauek izan ziren: Ambiatinus Vicus, Alisum , Divitia, Gesonia, Victoria, Biberna, Aquae Mattiacae, Munimentum Trajani, Artaunum, Triburium, Bragodurum o Bragodunum, Budoris eta Carithni.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donostiako Eskola Politeknikoa

**Donostiako Eskola Politeknikoa** Gipuzkoako Donostia hiriburuko Europa plazan dagoen Euskal Herriko Unibertsitateko Ingeniaritza Fakultatea da. Musikeneren egoitzaren alboan dago.

## Historia 
1952. urtean sortu zen, Peritutza Industrialeko ikasketak (garai hartan deitzen zen bezala) Hezkuntza eta Zientzia Ministerioko Irakaskuntza Teknikoen Zuzendaritza Nagusiaren mendekoak zirenean. Hasiera batean egoitza Amara auzoan kokatzen zen. 1957. urtean lehenengo promozioak ikasketak bukatu zituen, eta Ingeniaritza mekaniko, Ingeniaritza elektriko eta Ingeniaritza kimiko espezialitateetan hogei bat graduatu egon ziren guztira.

2003-2004 ikasturtean gaur egungo Ibaetako eraikina inauguratu zen.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako Ingeniaritza Eskola
* Eibarko Industria Ingeniaritza Teknikoko Unibertsitate Eskola
* Bilboko Ingeniaritza Goi Eskola Teknikoa
* Gasteizko Ingeniaritzako Unibertsitate Eskola

## Kanpo estekak 
* Donostiako Eskola Politeknikoaren webgunea
Andres (apostolua)

**San Andres** (antzinako grezieraz: Ανδρέας, *Andreas*; euskaraz: "gizontasuna") Jesus Nazaretekoak hautaturiko lehendabiziko apostolua izan zen. Anaia Simon Petri izan zuen.

Kondairak Patrasen, Grezian, erail zutela dio. Ixa forman eratutako bi egurretan gurutziltzatu zuten, eta harrezkero San Andresen gurutzea esaten zaio forma hori. Gurutzean martiritzan zegoen bitartean, hiru egun eman zituen ebanjelioa aditzera emanez.

Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizataldeen santu zaindaria da: Eskozia, Errusia, Errumania, Grezia, Ukraina, Malta, Sizilia eta abar. Bere jaieguna azaroaren 30ean ospatzen da.[260px|thumb|[José de Riberaren "San Andres" margolana.|erdian]]

## Kanpo estekak
Joan Ebanjelaria

**Joan Ebanjelaria** edo **Joanes Ebanjelaria**
—, *Yohanan Shliha*; , *Yohanan ben Zavdi*; koinéz: Ἰωάννης; , «Jaungoikoa errukitsua da»— Jesus Nazaretekoaren apostoluetako bat izan zen. Adituen artean eztabaidatua da, Joan apostolua eta Joan Ebanjelaria, Joanen Ebanjelioa idatzi zuena, pertsona bera diren, baina Elizak horrela dela onartzen du. Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizataldeen santu zaindaria da: Asia Txikia, Toskanako zenbait hiri eta abar. Jaieguna abenduaren 27an ospatzen da. Hainbat titulurekin ere izendatzen da: **Done Joanes**, **Jaun Done Joanes**, **San Joan**, **San Joanes**, **Jondoni Joanes** (Lap. eta BNaf.) edo **Jondane Joanes** (Zub.).

## Bizitza 
Galileako Betsaidan sortu zen, Tiberiadesko aintziratik hurbil, Zebedeo eta Salome izan zituen guraso eta Jakue Nagusia apostolua zuen anaia. Jesu Kristoren lehen jarraitzaileetariko bat izan zen eta, Ebanjelioen arabera, bere begiz ikusi zituen Tabor mendiko antzaldaketa eta Kristoren nekaldia, Kristok bere ama zaintzeko ardura eman zion gurutzean zegoela eta Petrirekin batera aurkitu zuen Hilobi Santua hutsik. Tradizioaren arabera, Efeson hil zen, K.o. 100. urte aldera. Laugarren Ebanjelioa, Apokalipsia eta hiru Epistola idatzi omen zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gipuzkoako Zientzia eta Teknologia Parkea

**Gipuzkoako Zientzia eta Teknologia Parkea**, **Donostiako Teknologia Parkea** izenez ere ezaguna, Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen teknologia parkea da, Miramon-Zorroaga auzoan kokatuta. Euskadiko Parke Teknologikoen Sarearen parte da, Araba eta Bizkaiko Zientzia eta Teknologia Parkeekin eta Garaia Berrikuntza Zentroarekin batera.

1994an hasi ziren eraikitzen, eta 1997an inauguratu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arabako Teknologia Parkea
* Bizkaiko Zientzia eta Teknologia Parkea
* Garaia Berrikuntza Zentroa

## Kanpo estekak 
* Gipuzkoako Zientzia eta Teknologia Parkearen webgunea
Bartolome (apostolua)

**Done Bartolome** (; , ) Jesus Nazaretekoak hautaturiko apostoluetako bat izan zen. Hiru ebanjelio sinoptikotan agertzen da, beti Filiperekin batera. Joanen Ebanjelioan, berriz, ez da Bartolome izena agertzen, baizik eta Natanael; hala ere, agian izen horren jabea Filipe ere bada.

Tradizioak hainbat tokitako ebanjelizatzaile gisan agertzen du (Frigia, Ponto, India). Bizirik larrutua hil bide zuten Armenian (margolari askok irudikaturiko gertaera, hala nola Riberak).

Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizatalderen santu zaindaria da: Armenia, Gambatesa, zapatagileak eta abar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tomas (apostolua)

**San Tomas** edo **Juda Tomas Didimo** (arameeraz: ''Tau'ma'', "bikia"). Jesus Nazaretekoak hautaturiko apostoluetako bat izan zen. Galileako judua zen, eta Kristori lagundu zion bidaietan. San Joanen Ebanjelioak dakar San Tomasen berri: Kristorekin batera hiltzeko prest agertzen denean, Jesusekin elkartzeko bidea jakin nahi duenean eta Jesusen zauriak ukitutakoan baizik sinesten ez duenean haren berpizkundean.

Izan ere, sinesgogortasunez zen ezaguna:

Interes handiko ebanjelio apokrifo bat idatzi bide zuen San Tomasek.

Litekeena da Erromatar Inperiotik at ebanjelioa aditzera eman zuen apostolu bakarra izatea, izan ere, kondairak Partia eta India bisitatu zituela dio.

Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizatalderen santu zaindaria da: India, arkitektoak eta abar. Uztailaren 3a da santuaren eguna. Bestalde, Euskal Herrian oso ospetsua da San Tomas jaia, abenduaren 21ean ospatzen dena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* San Tomasen kristauak

## Kanpo estekak
Cross Road

**Cross Road** Bon Jovi talde estatubatuarraren seigarren musika albuma da, taldearen abesti onenen bilduma eta beste bi abesti berri dituena, hain zuzen ere, *Always* eta *Someday I’ll Be Saturday Night*.

Diskoak 18 milioi aletik gora saldu zituen eta Billboarden zortzigarren postuan jarri zen. Gainera, abestiez gain, 16 bideoklip barne zituen albumak.

## Abestien zerrenda 
## Bideoak 
* *Always*
* *Someday I’ll Be Saturday Night*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Topless

[thumb|[Emakume bat topless praktikatzen hondartza batean.]]

**Topless** () emakume batek leku publiko batean besteen aurrean gerritik gora biluzik agertzen deneko egoera da, bularrak agerian uzten dituena. Toplessa ohikoa da Mendebaldeko herrialdeetako hondartzetan; hala ere, herrialde batetik bestera aldatu egiten da toplessaren praktikaren maiztasuna, kultura eta erlijio arrazoiengatik.

## Praktika Euskal Herrian eta inguruko herrialdetan 
Claude Kaufmann soziologoaren arabera, Frantziako hondartzetan topless egiten dituzten emakumeen kopurua gero eta txikiagoa da (inkestatuen %20k bularrak jendaurrean erakusteak "moralaren edo erlijioaren aurka" egiten duela uste du; %39k "lotsagabea" dela uste du).

Espainian, berriz, egoera kontrakoa da: galdetutakoen %42k noizbait egin dutela adierazi baitute, munduko batez bestekoa %20koa denean. Ikerketa horren arabera, bikiniaren goiko zatirik gabe eguzkia hartzera gehien animatzen dituena brontzeztatze homogeneoagoa egitea da. Amaitzeko, "arraro"tzat hartzen da Balear Uharteetako , Cadizko edo Gatako hondartza batean bainujantzia edo bikini osoa duen emakume bat aurkitzea litzateke. Igerilekuetan, ordea, nahiko gutxik egiten dute.

Frantziako Ifop institutu demoskopikoak 2017an egindako ikerketa baten arabera, 18 urtetik gorako espainiar emakumeen %49k hondartzan topless egin dutela adierazi dute, gutxienez behin, eta jarraian alemaniarrak (%41) eta herbeheretarrak (%35). Ondorioz, praktika horretarako joera handiena duten zortzi herrialdeetako emakumeak dira.

Udal-igerilekuei dagokienez, aipatzekoa da Galdakaoren kasua. Izan ere, 2016ko martxoan «"de facto" baino arauzkoagoa» zen debekua kendu egin zuen, hau da, udaleko igerilekuetan gerritik gora biluzik bainatzeko eta/edo eguzkia hartzeko debekua, eta Bartzelonako L'Ametlla del Vallèsen 2018ko ekainean kontsultatutako emakumeen %60,9k (16 urtetik gorakoak) topless baimentzeko botoa eman zuen.

## Aldarrikapena 
Zenbait feministen ikuspegitik, topless egitea ekintza erreibindikatzailea da. Nahiz eta beti jarrera ideologiko hori ez izan arren,  izeneko praktika ekitaldi eta leku jendetsuetan egiten den keinua da, dibertigarria, transgresorea edo baieztapen feminista izan daitekeena.

Beharbada azken aldiko biluzi partzial polemikoenak turismo sexualaren, erakunde erlijiosoen, sexismoaren eta beste gatazken aurkako Femen taldeko aktibistarenak dira.

Estatu Batuetako kulturaren islada gisa, online kulturak emakumeen bularrei buruzko tabuak iraunarazten eta indartzen ditu. Beraz, sare sozialetako plataforma askotan (Facebook eta Instagram) emakume baten areolaren edozein "eduki grafiko" debekatzen dituzte. Gizonezkoetan ez dute horrela egiten eta Instagramek Chelsea Handler, Miley Cyrus, Rihanna edota Scout Willis argazkiak galarazi ditu. Horren kontra, aktibistek #freethenipple hashtag sortu zuten, Instagramek pornografikotzat hartu zuela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jakue Alfeorena

**Jakue Alfeorena** edo **Jakue Txikia** —antzinako grezieraz: Ἰάκωβος, *Iakōbos*; arameraz: *Yaakov Bar-Zebdi*— Jesus Nazaretekoak hautaturiko hamabi apostoluetako bat izan zen. Ebanjelioetan lau aldiz baino ez da ageri, lauetan apostoluen zerrendetan, non aitaren izenarekin batera izendatzen duten, Zebedeoren seme den Jakue apostoluarengandik bereizteko asmoz.

Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizataldeen santu zaindaria da: Frascati, Monterotondo, farmazialariak eta abar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juda Tadeo

**San Juda Tadeo** (antzinako grezieraz: Ἰούδας Θαδδαῖος; arameeraz bere ezizena *Tadday* da, ausarta esan nahi duena) Jesus Nazaretekoak hautaturiko apostoluetako bat izan zen. Adituen artean eztabaidatua da, Juda Tadeo apostolua eta Juda (Jesusen anaia), Judasen gutuna idatzi zuena, pertsona bera diren. Eliza Katolikoak baietz eta protestanteek ezetz uste dute.

Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizataldeen santu zaindaria da: Armenia, ospitaleak, kausa galduak eta abar.

*San Simon eta San Juda* euskarazko kantuan aipatzen den Juda hauxe da, urriaren 28ko bere santu eguna dela-eta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* San Tadeo monasterioa (Iran)

## Kanpo estekak
Filipe (apostolua)

**San Filipe** () Jesus Nazaretekoak hautaturiko apostoluetako bat izan zen. Kondairak Grezia, Siria eta Frigia ebanjelizatu zituela dio. 80. urte aldera Heriapolin gurutziltzaturik hil zuten.

Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizataldeen santu zaindaria da: Uruguai, Luxenburgo, kapeluginak eta abar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simon Zelotea

**San Simon Zelotea** edo **Simon Kaanangoa** , *Šimʿon* edo *Šimʿôn*, euskaraz "entzuten" esan nahi duena; ; ) Jesus Nazaretekoak hautaturiko apostoluetako bat izan zen. Apostoluen artean, pertsonaiarik ilunena da, izan ere, bere ezizenak dioenez, zelotea omen zen.

Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizataldeen santu zaindaria da: larruginak eta abar.

Juda Tadeo apostoluarekin batera ospatzen da bere eguna liturgia katolikoan, urriaren 28an, eta hor du jatorria euskarazko abestiak: *San Simon eta San Juda*.

## Erreferentziak
Judas Iskariote

**Judas Iskariote** (; ) Jesus Nazaretekoak hautaturiko apostoluetako bat izan zen. Judean eta Galilean jarraitzailea izan arren, Azken Afarian Jesukristok berak aditzera eman zuen moduan, Jerusalemen Maisua saldu zuen.

Gero bere buruaz beste egin eta, berriro hamabi izateko, besteek Matias hautatu zuten apostolu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saltxipi (argipena)

**Saltxipi** izenak esanahi zenbait ditu:

* Saltxipi, Donostiako jatetxea;
* Saltxipi, Usurbilgo jatetxea;
* saltxipi, sagardoa egiteko sagar-bariedadea.
Matias (apostolua)

**San Matias** (hebreeraz: *Mattityahu*, euskaraz: Jaungoikoaren oparia esan nahi duena) Juda Iskariotek Jesus Nazaretekoa saldu zuenean, apostoluek berek hautaturiko apostoluetako bat izan zen. Itun Berriak honela azaltzen du bere hautaketa:

Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizataldeen santu zaindaria da: arkitektoak, jostunak eta abar.

## Kanpo estekak
Saale

**Saale** Alemaniako ibai bat da. Baviera, Turingia eta Saxonia-Anhalt estatuak iragaten ditu. Zell im Fichtelgebirge udalerritik hurbil jaiotzen da eta Barby hirian Elba ibaiarekin bat egiten du. Denera 413 kilometroko luzera du. Bere ibilbidean zehar Hof, Saalfeld, Rudolstadt, Jena, Naumburg, Weissenfels, Merseburg eta Halle hiriak zeharkatzen ditu.

## Iruditegia 

Image:Saalequelle.jpg|Zell im Fichtelgebirge udalerriko iturburua, Bavaria.
Irudi:Bad Kösen Saalewehr und Alte Mühle (01).jpg|Saale ibaia Bad Kösen udalerrian.

## Kanpo estekak
Isidro Langara

**Isidro Langara Galarraga** (Pasai Antxo, 1912ko maiatzaren 25a - Andoain, 1992ko abuztuaren 21a) euskal herritar futbolaria izan zen.

## Biografia 
Haurtzaroa Andoainen pasa eta bertan hasi zen futbolean. 1930ean Real Oviedok fitxatu zuen. Gerra Zibilean Euzko Jaurlaritzak antolatuta Euskal Herriko futbol selekzioarekin tourra egin zuen Europan eta Amerikan.

Angel Zubietak aholkatua, Argentinan geratzea erabaki zuen eta San Lorenzo de Almagrok fitxatu zuen. 1943an Mexikora joan eta Real Club Españan jokatu zuen. 1946an Oviedora itzultzea erabaki eta bertan bukatu zuen bere ibilbidea. Futbola uztean, entrenatzaile bilakatu eta Amerikako zenbait taldetan izan zen.

## Taldeak 
## Palmaresa 
## Erreferentziak
Nicolás de Miguel

**Nicolás de Miguel Vélez** (Donostia, Gipuzkoa, 1963ko uztailaren 20a) politikaria da, UPD alderdikoa. Deustuko Unibertsitatetik Historian lizentziatua, Gehitu gizarte mugimenduaren partaide ere bada. 2005 urtera arte Noticias de Navarra egunkarian idatzi zuen, nazioarteko gaiei buruz. 2011ko udal hauteskundeetan Donostiako alkatetzarako hautagai izan zen UPD alderdiarekin; 1248 boto eskuratu zituen (%&nbsp;1,48), eta zinegotzi izatea ere ez zuen lortu. 2011ko uztailean UPDko lurralde koordinatzaile izendatu zuten Euskal Autonomia Erkidegoan. 2012ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan Gipuzkoako UPD alderdiko zerrendaburua izan zen; 5.241 boto (%&nbsp;1,48) eskuratu zituen, eta ez zuen jarlekua lortu. 2013ko abuztuan alderdia uztea erabaki zuen, UPD "*sekta-aparatu*" bilakatu zela adierazita. Hiritarrak - Hiritargoaren Alderdia alderdian sartu eta handik gutxira, 2014 urtean, alderdiaren Euskadiko bozeramale izendatu zuten. 2016 urtean Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan alderdi horrek proposaturiko lehendakarigaia izan zen. Hiritarrak alderdia ez zuen errepresentaziorik lortu hauteskunde hauetan. Porrot honen ondoren De Miguel Torremolinoseko udal hauteskundeetan hautagaia izan zen alderdi berberan. De Miguelekin Hiritar alderdiak 4 zinegotzitik 2ra pasa zen Torremolinosen. 2019ko urrian Hiritarrak alderdia utzi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Crecen las bajas de cabezas de lista de UPyD críticos con la dirección, *www.elpais.com*, 2013-08-21.
These Days

**These Days** Bon Jovi talde estatubatuarraren seigarren estudio albuma da, Alec John Such baxuak taldea utzi ondoren kaleratutako lehena. Bertako abesti ezagunena *This Ain´t a Love Song* izan zen.

Disko hau taldeak ordurarte argitaratutako gordinena da non taldeak rock alternatibora hurbildu zen. Europa eta Asian arrakasta handia izan zuen, baita Hego Amerikan ere, urte batzuk lehenago *Cama de Rosas*-ekin egin bezala, bertako abesti baten gaztelaniazko bertsioari esker, *Como Yo Nadie te ha Amado* (*This Ain´t a Love Song*).

## Abestien zerrenda 
## Bideoak 
* *Something For The Pain*
* *These Days*
* ''This Ain't A Love Song*
* *Lie To Me*
* *Hey God''

## Kanpo estekak
Nelson Piquet

**Nelson Piquet Souto Maior** (Rio de Janeiro, 1952ko abuztuaren 17a - ) 1 Formulako gidari ohi brasildarra da, 3 munduko txapelketa irabazi zuena. Horrelakorik edo txapel gehiago lortzen zortzi gidarietako bat da, besteak Jack Brabham, Jackie Stewart, Niki Lauda eta Ayrton Senna (3na), Alain Prost (4), Juan Manuel Fangio (5) eta Michael Schumacher (7) izanda.

1983an BMW batekin munduko txapelketa irabazten lehenengo gidari eta bakar bihurtu zen.
Aleph

'*** proto-kanaandar alfabetoaren lehenengo letraren izen berreraikia da. Horren ondoren alfabeto semitikoetara igaro da, adibidez feniziarreko **** 15px|, siriakoan **** (ܐ), hebrearrean **aleph** (א), eta arabiarrean ***' (ا)

*Aleph* letrak hasieran (ʔ) kontsonante herskari glotalaren adierazpena zen, askotan ''''* (U+02BE) gisa transliteratua. Karakterea Unicodeko Hizki Espazio Aldatzaileetakoa da, grezierazko *spiritus lenis*ean oinarritua . Adibidez hizkiaren izenaren transliterazioan bertan agertzen da: **.

Feniziar letra grezierazko *alfa'' letraren jatorrian dago, berrinterpretazio bat sartuta, bokal bat izendatzeko. Hortxetik eratorri ziren latinezko eta alfabeto zirilikoko A letrak.

## Ikus, gainera 
* A
* ʾ

## Kanpo estekak
Ar Éirinn Ní Neosfainn Cé Hí

**Ar Éirinn Ní Neosfainn Cé Hí** (euskara "Baina Irlandarengatik, ez dut bere izena esango") Irlandako abesti herrikoi bat da. Hitzak ingeles zein irlanderaz daude.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* Maria McCool abeslariaren *Ar Éirinn Ní Neosfainn Cé Hí* abestiaren bertsioa entzungai  
* High Kings musika taldearen *Ar Éirinn Ní Neosfainn Cé Hí* abestiaren bertsioa entzungai  
* Liam Clancyren *Ar Éirinn Ní Neosfainn Cé Hí* abestiaren bertsioa entzungai
Mateo (apostolua)

**San Mateo** (, *Mattay* edo *Mattithyahu*, euskaraz: "Jaungoikoaren oparia"; , *Matthaios*) edo **Mateo Levi** Jesus Nazaretekoak hautaturiko apostoluetako bat izan zen. Adituen artean eztabaidatua da, Joan apostolua eta Mateo Ebanjelaria, Mateoren Ebanjelioa idatzi zuena, pertsona bera diren, baina Elizak bi egile direla onartzen du.

Erromatarren zerga-biltzailea izan zen. San Ireneok dioenez, Palestinan predikatzen aritu ondoren, Etiopiara joan zen, eta han hil zuten. Jaia: irailaren 21a.

Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizataldeen santu zaindaria da: Salerno, Monzón, zerga-biltzaileak eta abar. 

## Mateoren ebanjelioa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak