open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wonderful, Glorious

***Wonderful, Glorious*** Eels bandaren hamargarren estudio-lana da, 2013an ekoiztua. Mark Oliver Everettek ekoiztutako lana da, eta mundu zabalean egindako biran aurkeztua izan zen.

## Abestien zerrenda 
Abesti guztiak Mark Oliver Everettek idatziak dira, besterik esaten ez denean.
# "Bombs Away" (E, Koool G Murder, The Chet)&nbsp;– 5:23
# "Kinda Fuzzy" (E, Koool G Murder, The Chet, P-Boo)&nbsp;– 3:38
# "Accident Prone" (E, P-Boo)&nbsp;– 2:48
# "Peach Blossom" (E, Koool G Murder, The Chet)&nbsp;– 4:05
# "On the Ropes" (E, Koool G Murder, The Chet)&nbsp;– 3:10
# "The Turnaround" (E, Koool G Murder, The Chet)&nbsp;– 4:49
# "New Alphabet" (E, Koool G Murder, The Chet)&nbsp;– 4:08
# "Stick Together" (E, Koool G Murder, The Chet, P-Boo, Knuckles)&nbsp;– 3:42
# "True Original"&nbsp;– 3:48
# "Open My Present" (E, P-Boo)&nbsp;– 3:09
# "You're My Friend" (E, Kool G Murder)&nbsp;– 3:47
# "I Am Building a Shrine" (E, P-Boo)&nbsp;– 3:35
# "Wonderful, Glorious" (E, Knuckles, Koool G Murder, The Chet)&nbsp;– 3:43

;Bonus trackak Deluxe argitalpenean
# "Hold On to Your Hat"&nbsp;– 0:46
# "Your Mama Warned You" (E, P-Boo)&nbsp;– 3:09
# "I'm Your Brave Little Soldier"&nbsp;– 2:51
# "There's Something Strange" (E, The Chet, Koool G Murder)&nbsp;– 3:13
# "Happy Hour (We're Gonna Rock)" (E, John Parish, Koool G Murder)&nbsp;– 3:50
# "That's Not Really Funny" (Live 2011) (E, John Parish)&nbsp;– 4:55
# "In My Dreams" (Live 2010) (E, Koool G Murder)&nbsp;– 3:07
# "Prizefighter" (Live 2010) (E, Koool G Murder)&nbsp;– 3:01
# "Looking Up" (Live 2011)&nbsp;– 5:06
# "What I Have to Offer" (Live at KEXP)&nbsp;– 2:56
# "I Like the Way This Is Going" (Live at KEXP)&nbsp;– 2:13
# "Spectacular Girl" (Live at KEXP)&nbsp;– 3:32
# "Summer in the City" (Live at KEXP) (John Sebastian, Mark Sebastian, Steve Boone)&nbsp;– 2:12

## Lankideak 
:**Eels**
* Mark Oliver Everett&nbsp;– ahotsa, gitarra, ekoizpena
* The Chet&nbsp;– gitarra
* Knuckles&nbsp;– bateria
* Koool G Murder&nbsp;– baxua
* P-Boo&nbsp;– gkitarra

## Kanpoko lotura 
* Eels taldearen webgunean *Wonderful, Glorious* lanari dagokion lotura

## Kanpo estekak
Arku zuzen

thumb| Arku zuzenen adibideak.
**Arku zuzena** kurbatura gabeko arku mota bat da, beraz, ateburu edo arkitrabe baten itxura du, eta, hortaz, arku beheratuena edo arku apalduena da. Arku guztiek bezala, osagai dituen elementu guztiek konpresiora egiten dute lan, baina, arku mota honek ez du besteen moduko euste ahalmena eta alboetara bultzada horizontalagoak transmititzen ditu.

## Ikus, gainera 
* Ateburu

## Kanpo estekak
Budd Hopkins

**Elliot Budd Hopkins** (Wheeling, 1931ko ekainaren 15 – Manhattan, 2011ko abuztuaren 21) margolari eta eskultore estatubatuarra izan zen. Parapsikologiaren munduan oso ezaguna izan zen, batez ere egin zituen abdukzioei eta Objektu Hegalari Ezezagunei buruzko ikerketei esker.

## Obra 
* *Art, Life and UFOs: A Memoir* (2009) 
* *Sight Unseen: Science, UFO Invisibility, and Transgenic Beings* (2003), con Carol Rainey 
* *Witnessed: The True Story of the Brooklyn Bridge UFO Abductions* (1996) 
* *Intruders: The Incredible Visitations at Copley Woods* (1987) 
* *Sacred Spaces: The Book of Temples/The Book of Guardians/The Book of Altars* (1983)
* *Missing Time: A Documented Study of UFO Abductions* (1981) 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ufologiari buruzko Hopkinsen webgune ofiziala.
* :www.intrudersfoundation.org&nbsp;— Intruders Foundation: Budd Hopkins gune ofiziala.)
Ruben Kruger

**Ruben Jacobus Kruger** (Vrede, Estatu Askea, 1970eko martxoaren 30a - Pretoria, 2010eko urtarrilaren 27a) hegoafrikar errugbilaria izan zen, hirugarren lerroko hegal postuan aritzen zena. 1993 eta 1999an bitartean 36 partida jokatu zuen Hego Afrikako selekzioarekin. 1995ean errugbi munduko txapelduna izan zen bere selekzioarekin.
Trilito

[thumb| Trilito sarrera, Mnajdra tenplua, [Malta . ]]
[thumb| Trilitoa [Stonehenge|Stonehenge-n ]]
**Trilitoa** eraikuntza bateko bi megalito edo harri bertikal dira, eta hirugarren harri horizontal bat eustea (ateburua) helburu dute. Monumentu megalitikoen testuinguruan ohikoak ziren. Trilito ospetsuenak Stonehengekoak, Ingalaterran, eta Maltako megalitiko tenpluetakoak (UNESCOk Gizadiaren Ondare izendatutakoa) dira.

## Etimologia 
Trilito hitza grezieratik eratorritako hitza da eta *hiru arri* esan nahi du. Definizio hori William Stukeley-ek erabili zuen lehendabiziko aldiz.

## Beste erabilera batzuk 
thumb| Trilitoa Ha'amonga'a-n, (Maui).
Trilito terminoa Herbehereetako Hunebed hilobietan dauden hiru harriz osatutako taldeei ere aplikatzen zaie. Bestalde, Europatik kanpo, Ekialde Hurbilean, Polinesiako Tonga uhartedian Haamonga Maui trilito ospetsua dago. 
## Kanpo estekak
Arku festoidun

thumb|Arku festoiduna
**Arku festoiduna** arkuaren intradosean apaingarri modura hainbat festoi dituena da. Batez ere arkitektura gotikoetako ateetan erabiltzen zen, baina estilo arkitektonikoaren arabera, arku festoiduna erdi puntukoa, zorrotza, ferra arkua edo beste mota batekoa izan daiteke.

Festoiaren izendapenaren jatorria girlanden antzekotasunagatik da (batzuetan hostoak imitatzen dira, beste batzuetan animaliak).

## Adibideak 

Loupian - St Hippolyte - arc.jpg|Saint-Hippolyte de Loupiango kapera
Arc.decharge.cathedrale.Troyes.png|Troyesko katedrala
Iglesia de Santiago, Puente la Reina. Portada meridional.jpg|Garesko Done Jakue eliza
Arco gótico, Museo de Zaragoza.jpg|Arku festoidunak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hilen Liburu Tibetarra

thumb|300px|Nyingmapa Padmasambhava.
thumb|300px|Eskuizkribuko testu batzuk.
**Hilen Liburu Tibetarra** edo ***Bardo thodol*** (; euskaraz: *Erdiko garaiaren entzumenaren bidezko askapena*) hiltzen ari diren pertsonentzako gida-liburu modukoa da, hiltzeko prozesua ulertzen laguntzeko eta bideratzeko. Mendebaldean, izenburu ezagunena *Hilen Liburu Tibetarra* da. Hildakoentzat edo hiltzekotan daudenentzako jarraibideen benetako gida da. Tibeteko budismoaren ikuspuntutik hil ondoren 49 egun daude berriro ere berraragitzea gertatu arte. Denbora tarte horretan samsara egoerara berriro ez itzultzeko eta birjaiotzea saihesteko, aldi berean argialdia lortzeko urrats batzuk eman daitezke. Bitarte garai horretan egin daitezkeen gauzak aholkatzen ditu liburu klasiko horrek.

## Jatorria 
Tibeteko budismoaren arabera, liburu hori «lurraren benetako altxorra» da. Testua Padmasambhavari, RNying-ma-paren sortzaileari egotzi zaio, VIII. mendean. Dena dela, testua Karma Lingpak XIV. mendean aurkitu zuen, Gampodar mendian lurperatuta. Desagerpen hori ulertzeko, IX. mendean budismoak pairatu zuen jazarkundea gogoratu behar dugu. Monje asko Tibetetik kanporatuak izan ziren eta liburuaren aleak ezkutatu behar izan ziren.

Mendebaldean, lehenengo edizioa 1927an ingelesez egin zen, *Tibetan Book of the Dead* izenburuaz, eta Walter Evans-Wentz izan zen itzultzailea.

## Liburuaren egitura 
Liburuak hiru aldi edo *bardo* nagusi bereizten ditu:

* *Chikhai bardo* ("Heriotzaren uneari buruzko *bardo*a"): hiltzeko egoera igarokorra. Budisten ustez, hiltzea lo sakon batean erortzea bezalakoa da. Erorketa horrek hiruzpalau egun dirau. Esnatutakoan, hildakoa galduta dago. Poliki-poliki hil izanaren kontzientzia hartzen du. *Bardo* horretan argitasuna agertzen zaio: argi garbi batek ibilbidea jarraitzeko gonbitea egiten dio. Arima batzuek karma okerraren ondorioz ez dute hori nabaritzen, hau da, bizirik zeudenean gaiztoak izan ziren eta, horren ondorioz, argitasuna ez da agertzen. Azken kasu horretan liburuak beldurrean ez erortzeko eta behe mailako izakien itxuran (intsektuak, landareak...) ez berraragitzeko moduak azaltzen ditu; hori lortuta, arima horrek bere karma hobetzeko aukerak izango ditu.
* *Chonyid bardo* ("Errealitatea bizitzeari buruzko *bardo*a"): errealitatearen egoera igarokorra. Arima bere egoera berria ulertzen hasi da. Gorputz fisikoa ez duela ikustean, batzuek beste gorputz bat izateko beharra etsigarria sentitzen dute. Egoera horretan hildakoak sentsazio eta inpresio berriak ezagutzen ditu.
* *Sidpa bardo* ("Birjaiotzeari buruzko *bardo*a"): geratzen diren egunak Samsara hasiera arte. Arimak hilda dagoelako kontzientzia du, gorputz fisikoa ez duena badaki eta, orokorrean, aurreko bizitza ahazten hasi da (ez beti). Hurrengo jaiotzarako prestatzen ari da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Egiptoko Hilen Liburua

## Kanpo loturak 
* :Liburua ingelesez.
* :Liburuaren gaineko komentarioak.
* :Hilen Liburu Tibetarraren inguruko dokumentala.
* :Liburuari buruzko informazioa.
Turkiako Independentzia Gerra

**Turkiako Independentzia Gerra** (, hitzez hitz "Askapen Gerra"), bertoko historiografian "Kanpaina Nazionala" () deitua, Lehen Mundu Gerran Otomandar Inperioa aliatuek menderatua izan zenetik 1923ko irailaren 29an Turkiako Errepublika aldarrikatu arteko Turkiako historiaren garaia da. Gerran Turkiar Mugimendu Nazionalak aliatuak- Erresuma Batua eta Italia Konstantinoplan; Frantzia Zilizian eta hegoaldeko Anatolian; Grezia Esmirnan eta mendebaldeko frontean; Armeniako Errepublika Demokratikoa ekialdekoan- borrokatu zituen.

Turkiako Independentzia Gerraren ondorioz, turkiar nazionalistek egungo Turkia sortu eta eratu zuten, eta, Lausanako Hitzarmena sinatzean egungo mugak ezarri zituzten. Greziak mendebaldeko Anatoliako eskualdeak, ekialdeko Trazia eta Egeoko zenbait uharte (1919-1922) eta Armeniak mendebaldeko eskualde batzuk (1920ko azaroaren 2a, Gümrüko Ituna) galdu zituzten. İsmet İnönük Ankarako Gobernua ordezkatu zuen 1923ko Lausanako Hitzarmenean. Gerora, Turkiak eskualde bat baino ez zuen bereganatu: 1939an erreferendum baten bidez independentea zen Hatayko Errepublika Hatay probintzia bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitaren Eguna

**Aitaren Eguna** munduko herri anitzetan urtero aiten ohorez ospatzen den eguna da. Europako herrialde katolikoetan (hala nola Espainiako Erresuman), martxoaren 19an, San Joseren egunean, ospatzen dute Erdi Aroz geroztik. Ameriketako Estatu Batuetan eta Afrika, Asia, Amerika nahiz Europako beste hainbat estatu burujabetan (hala nola Frantziako Errepublikan), berriz, ekaineko hirugarren igandean ospatzen dute. Aitaren Eguna ospatzeko badira beste hainbat data ere, munduan zehar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Silvia San Miguel

**Silvia San Miguel Asensio** (Gasteiz, XX. mendean) musikagilea, piano-jotzailea eta pedagogogo ezaguna da. Musika-lan ugari plazaratu ditu.

## Biografia 
Silvia San Miguel Gasteizen jaio zen. Haurtzarotik musika eta arterekiko grina izan zuen. Bere bi anaiak ere artistak dira: Tomas San Miguel, musikaria, eta Paco San Miguel, eskultorea. Musikaren lehenengo ikasketak Gasteizko Musika Kontserbatorioan egin zituen. Ondoren, 1983 eta 1988 artean, Madrilera joan zen, bertako Errege Kontserbatorioan ikasteko. 1992 arte Madrilen bizi izan zen; urte horretan Ameriketako Estatu Batuetara joan zen, Bostongo Berklee College of Music ikastera. John Bavicchi artistarekin Konposizio lizentzia lortu zuen. Holandan Henk Alkema maisuarekin ikasi zuen. Bostonen ere Jeffrey Rinkekin orkesta zuzendaritza eta Neil Olmsteadekin piano ikasi zuen.

## Diskografia 
* 1989 – "Marrakesh Express" Xoxonees taldea, CBS, Madril.
* 2008 – “Dime”, piano, Musimagic, Madril. Elkarrek banatuta.
* 2016 – “X Edición de Ondas de jazz”. Zuzeneko grabazioa Jesus Guridi kontserbatorioarekin batera.

## Lanen joerak 
San Miguelek tamainu txikiko konposizioak landu ditu, baita ere formatu handiko kontzertuak. Sarritan, pianojole bakarlari moduan ere lan egin du. Disziplinen arteko kolaborazioak asko interesatzen zaizkion: dantza garaikidea, bideosormena... Zinemarako soinu-bandak prestatu ditu ere bai.

## Sariak 
* 1993 – “Writing Division Award” saria, konposizio esparruan, Bostongo Berklee College of Music eskolan.
* 1994 – Berklee Performance Centerren kontzertu batean aritzeko aukeratua. Pianoz “Shola” lana interpretatu zuen.
* 2015 – Elena López Agirrek prestatutako “Neskatxa maite” lanean aukeratua. Honetan euskal musikaren 25 emakume aukeratu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Webgune ofiziala
* :*Dime* diskoaren aurkezpena.
* :"Espejismo" abestia Youtuben.
Txoripan

**Txoripan** edo **txoriogia**, Arabako gastronomiako jaki bat da. Txorizo egosiz beteriko ogi opiltxo batean datza.

Ogiaren oreari forma eman aurretik, mahaiean disko formaz zapalduz lautu eta erdian txorizo zatia jartzen zaio, ondoren borobiltxo forma eman eta labean sartzen da. Labearen beroaren ondorioz ogia egiteaz gain, barnean daraman txorizoaren zuku laranja-gorrixka ogira pasatu eta bere zaporea gehitzen dio.

Arabaz gain, Asturias, Errioxa, Galizia eta Kantabrian ere ohiko jakia da, *pan preñau* ("haurdun ogi") izenez ezaguna.

## Kanpo estekak
A-11

**A-11** edo **Dueroko Autobia** Los Rábanos eta San Martín del Pedroso lotuko duen autobia da.

## Tarteuneak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A-14

**A-14** edo **Ribagorzako Autobia** Lleida eta Sopeira lotuko duen autobidea da.

## Tarteuneak 

## Ibilbidea 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beowulf (1999ko filma)

***Beowulf***, 1999ko Graham Baker ingeles zinema zuzendariaren fantasia eta ekintza film bat da. Erdi Aroko *Beowulf* anglosaxoi olerkian oinarritua dago. Christopher Lambert, Rhona Mitra eta Oliver Cotton aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Garairen batea, deabruak bere hatzaparrak gaztelu bat eta bertako biztanleen gain luzatu ditu. Gudaroste handi batek kokalekua setiatu eta bertakoak ihesbiderik gabe gelditu dira. Baina egun batez, Beowulf (Christopher Lambert) iritsi eta laguntza eskeiniko die. Honelako egoera etsigarri batean edozein laguntza ongietorria denez, gauez hiltzeko asmoz bakarrik bertaratzen den itxuragabeko izaki bat hil dezan eskatuko diote.

## Aktoreak 
* Christopher Lambert: Beowulf
* Rhona Mitra: Kyra
* Oliver Cotton: Hrothgar
* Götz Otto: Roland
* Vincent Hammond: Grendel
* Charlie Robinson: Arma-maisua
* Brent Jefferson Lowe: Will
* Roger Sloman: Karl
* Layla Roberts: Grendelen ama
* Patricia Velásquez: Pendra

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Yabu

**Yabu** zaldia edo **Kabouli** Afganistango bertako zaldi arraza bat da. Kabouliak mendiko poniak dira, itxuraz trinkoak.

Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik Yabu zaldia ponien sailkapen taldean sartzen da.

Kabul probintzian dute jatorria, baina Irango hainbat eskueladetan ere agertzen dira. Antza bere jatorria turkomandar zaldietan dago. Gero Afganistango mendietan garatu ziren bertako baldintzetara egokitzen.

Gerla zaldi zein zela zaldiak bezala erabiliak izan dira.

## Arrazaren historia 
thumb|290 px|left

Mongoliarren agiri zaharretan aipatuak agertzen dira . Gero, XIX. mendean  britainiarrek ere deskribatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Joseren egun

Kristau kultu eta liturgian, **San Joseren eguna** Josef Nazaretekoaren omenezko eguna da. Mendebaldeko errituko kristauek martxoaren 19an ospatzen dute, eta katolikoentzat gordetzeko jaia da. Espainian, Portugalen edo Italian egun horretan Aitaren Eguna ere ospatzen dute.

Jada X. mendean ospatzen zuten eta 1479an Pio V.ak *Quo primum* buldaren bidez erromatar errituaren ohiko forman sartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siriako Errepublika (1930–1958)

**Siriako Errepublika** (; ) 1930en sortu zuten Siriako Frantziar Agintearen barnean. 1936an independentzia ituna sinatu zuten baina Frantziako Parlamentuak ez zuen onartu. 1940 eta 1941 artean, Vichyko Gobernuak Siriako Errepublika kontrolatu zuen, baina, aliatuen inbasioa zela eta, 1941ean estatu burujabe bilakatu zen. 1958an, Siriak Egiptorekin bat egin zuen eta Arabiar Errepublika Batua eratu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Theo-Ben Gurirab

**Theo-Ben Gurirab** (Usakos, Hego-mendebaldeko Afrika, 1938ko urtarrilaren 23a - Windhoek, 2018ko uztailaren 14a) Namibiako politikaria izan zen. SWAPOren kidea, 1962ko 1989ra erbesteratua bizi izan zuen Tanzanian eta Estatu Batuetan. Kanpo Harremanetako ministroa izan zen 1990etik 2002ra. 2002an Sam Nujomak lehen ministroa izendatu zuen Hage Geingob ordezkatzeko. 2005ean ordezkatu zen Nahas Angulagatik.
Sarh

**Sarh** (), kolonia garaian **Fort Archambault** deitua, Txadeko hirugarren hiri handiena da, Xari ibaiaren ertzean dagoena. Moyen-Chari eskualdeko hiriburua da.

## Klima 
## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sarheko elizbarrutia

## Kanpo estekak
Mundu (Txad)

**Mundu** (; ) Txadeko bigarren hiri handiena da, Mbéré ibaiaren ertzean dagoena. Mendebaldeko Logone eskualdeko hiriburua da eta bertoko biztanle gehienak sara etniakoak dira.

## Klima 
## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Munduko elizbarrutia

## Kanpo estekak
Koumra

**Koumra** () Txadeko seigarren hiri handiena da, herrialdearen hegoaldean dagoena. Mandoul eskualdeko hiriburua da.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Koumrako elizbarrutia

## Kanpo estekak
Am Timan

**Am Timan** () Txadeko hiria da, herrialdearen hego-ekialdean dagoena. Salamat eskualdeko hiriburua da.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bongor

**Bongor** () Txadeko hiria da, herrialdearen hego-mendebaldean dagoena. Ekialdeko Mayo-Kebbi eskualdeko hiriburua da eta Logone ibaiaren ertzean dago.

## Klima 
## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mongo

**Mongo** izan daiteke:

* Mongo, mongoldar tugriken ehuneko bat;
* Mongo, Kongoko Errepublika Demokratikoko etnia.
* Mongo, Txadeko hiria;
* Mongo, Flash Gordonen planeta.

## Biografiak 
* Mongo Santamaría, kubatar conga-musikaria;
* Monguito Santamaría, kubatar piano-jotzailea;
* Pabé Mongo, kamerundar idazlea;
* Stéphane Soo Mongo, frantziar aktorea;
* Thomas Mongo, kamerundar gotzaina.
Doba

**Doba** izan daiteke:

## Toponimoak 
* Doba, Boli Kostako herria;
* Doba, Etiopiako woreda;
* Doba, Hungariako hiria;
* Doba, Poloniako herria;
* Doba, Errumaniako hiria;
* Doba, Txadeko hiria.

## Biografia 
* Aleksander Doba (1946-), poloniar abenturazalea.

## Musika 
* Dobă, errumaniar danborra;
* Doba, quebectar abeslaria.
Logone

**Logone** erdialdeko Afrikako ibaia eta Xari ibaiaren adar nagusia da. Bi adarretan banatzen da. Bere iturriak mendebaldeko Afrika Erdiko Errepublikan, hegoaldeko Txaden eta iparraldeko Kamerunen daude.

1.000 km-ko luzera du, eta 78.000 km²-ko arroa. Bere ibaiadar garrantzitsuenak Mbéré eta Pendé ibaiak dira.

## Hidrometria 
Hona hemen 38 urtez (1951–84) Bongorren hartutako datuak:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:600 height:280
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1800
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Urt.
  bar:Fév text:Ots.
  bar:Mar text:Mar.
  bar:Avr text:Api.
  bar:Mai text:Mai.
  bar:Jun text:Eka.
  bar:Jul text:Uzt.
  bar:Aoû text:Abu.
  bar:Sep text:Ira.
  bar:Oct text:Urr.
  bar:Nov text:Aza.
  bar:Déc text:Abe.

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 117
  bar:Fév from:0 till: 76
  bar:Mar from:0 till: 50
  bar:Avr from:0 till: 51
  bar:Mai from:0 till: 78
  bar:Jun from:0 till: 125
  bar:Jul from:0 till: 432
  bar:Aoû from:0 till: 1045
  bar:Sep from:0 till: 1636
  bar:Oct from:0 till: 1506
  bar:Nov from:0 till: 583
  bar:Déc from:0 till: 202

PlotData=
  bar:Jan at: 117 fontsize:S text: 117 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 76 fontsize:S text: 76 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 50 fontsize:S text: 50 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 51 fontsize:S text: 51 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 78 fontsize:S text: 78 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 125 fontsize:S text: 125 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 432 fontsize:S text: 432 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 1045 fontsize:S text: 1.045 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 1636 fontsize:S text: 1.636 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 1506 fontsize:S text: 1.506 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 583 fontsize:S text: 583 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 202 fontsize:S text: 202 shift:(-10,5)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tubu (etnia)

**Tubu** () iparraldeko Txaden, hegoaldeko Libian, ipar-ekialdeko Nigerren eta ipar-mendebaldeko Sudann bizi den herria da. Nomadak edo oasietako nekazariak dira, klanetan egituratzen direnak. Bi talde nagusitan banatzen dira: Teda (edo Téda, Toda)- Libia, Niger eta Tibesti mendialdean bizi dena- eta Dazagra (edo Dazaga, Dazagara, Daza)- Txaden bizi dena- hurrenez hurren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mainel

**Mainela** arkitektura-elementu sostengatzaile bat da, zutabe edo pilare mehe itxura du eta bao bat (ate edo leiho bat) erditik bi zatitan banatzen du.

## Ezaugarriak 
Eliz atari batean kokatuta badago, sarritan erlijio ikonografiaz apainduta egoten da. *Trumeau* termino frantsesarekin esaten zaie hauei arkitekturako terminologian.

Eskailera, balkoi edo baranda bateko barkalun bakoitzari ere, mainel esaten zaio. 

Leiho baten kasuan, mainel batek bi baotan zatitzen badu egitura, bifora edo ajimez esaten zaio; bi mainel eta hiru baokoa trifora da, eta hiru mainel eta lau baokoa, kuadrifora.

## Iruditegia 
Trumeau direlakoak, eliz atarietakoak:

Fitxategi:Deba eliz ataria 01.jpg|Debako eliz atarikoa, Kristo Salbatzailearekin.
Fitxategi:Interior of the Cathedral of Pamplona 05.jpg|Babesaren Atekoa, Andre Mariarekin, Iruñeko Katedralean.
Fitxategi:Elciego - Iglesia de San Andrés 07.jpg|Eltziegoko elizakoa.
Fitxategi:SantCompostela16.jpg|Aintzaren Ataria, Santiago de Compostelako katedrala. Mainelak Done Jakueren irudia dauka.
Fitxategi:Sasamon Burgos Portico.jpg|Santa María la Realen elizpea, Sasamon (Burgos).

Leihoetakoak:

Fitxategi:Olakua 65-07-1 (leihoak eta saietera).jpg|Bifora edo ajimeza Olakua dorretxean (Oñati).
Fitxategi:Portumna Priory East Window 2003 09 04.jpg|Trifora.
Fitxategi:Broletto dettaglio quadrifora e stemmi a Brescia.jpg|Kuadrifora bat Brescian, erdiko mainela zutabe bikoitzekoa delarik.

## Bibliografia 
* Escudero, Lorenzo; Morales Gómez (2015). Artearen hiztegi bisuala . Madril: katedra.  .

## Kanpo estekak
A-24

**A-24** edo **Jilokako Autobia** Calamocha eta Burgos lotuko duen autobia izango da. Ez da eraikitzen hasi, baina proiektua dago autobia hau egiteko. Dirudienez, lehentasuna duten tarteak Calamocha - Daroca eta Daroca - Calatayud dira,  **&nbsp;A-23&nbsp;** eta  **&nbsp;A-2&nbsp;** lotzeko.

## Tarteuneak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Merkataritza Libreko Erregelamendua (1778)

thumb|Espainiar Inperioaren merkataritza bide garrantztisuenak.
**Merkataritza Libreko Erregelamendua** () 1778ko urriaren 12an Karlos III.a Espainiakoak argitaratutako legea izan zen. Borboien erreformismoaren baitan, Hispanoamerika eta Espainiaren arteko merkataritza errazteko asmoa zuen, monopolioak malgutuz. Ondorioz, Espainiako 13 portu eta Indietako 27 ireki ziren merkataritzara. Euskal portuak, berriz, baztertuak izan ziren, eta atzerritartzat hartuak.

## Ikus, gainera 
* Foruen amaiera Hego Euskal Herrian
* Caracasko Gipuzkoar Konpainia

## Kanpo estekak
Beowulf (2007ko filma)

***Beowulf***, 2007ko Robert Zemeckis estatubatuar zinema zuzendariaren fantasia eta abenturazko konputagailu bidezko animaziozko 3D film bat da, izenburu bereko anglosaxoi olerkian oinarritua. Ray Winstone, Anthony Hopkins, Robin Wright, Brendan Gleeson, John Malkovich, Crispin Glover, Alison Lohman eta Angelina Jolie aktoreek beren ahotsez bikoiztu zuten.

## Argumentua 
507, Heroien Garaia, Danimarka. Beowulf (Ray Winstone) heroiak Grendel (Crispin Glover) deabrua akatu eta Grendelen ama (Angelina Jolie) beldurgarri baina erakargarriaren sumina piztuarazi du: une horretatik aurrerakoa errege bat kondaira bilakatu duen gatazka baten hasiera da.

## Aktoreak 
* Ray Winstone: Beowulf
* Crispin Glover: Grendel
* Angelina Jolie: Grendelen ama
* Anthony Hopkins: Hrothgar erregea
* John Malkovich: Unferth
* Brendan Gleeson: Wiglaf, Beowulfen tenientea
* Robin Wright: Wealhtheow
* Alison Lohman: Ursula
* Costas Mandylor: Hondshew
* Sebastian Roché: Wulfgar
* Greg Ellis: Wermund
* Tyler Steelman: Cain mutikoa
* Dominic Keating: Cain heldua
* Rik Young: Eofor
* Charlotte Salt: Estrith
* Leslie Harter Zemeckis: Yrsa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
A-25

**A-25** edo **Alcolea del Pinar - Monreal del Campo Autobia** Alcolea del Pinar eta Monreal del Campo lotuko duen autobia izango da. Ez da eraikitzen hasi, baina proiektua dago autobia hau egiteko.

## Tarteuneak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bell UH-1 Iroquois

**Bell UH-1 Iroquois** ("**Huey**" ezizena zuena) bi palak dituen helikoptero militarra da, Bell Helicopter enpresak egina. Lehendabiziko hegaldia 1956an egin zuen eta 1960ko hamarkadatik aurrera 16.000 baino gehiago fabrikatu dituzte.

Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren flotaren bizkarrezurra izandakoa, lehenengo aldiz Vietnamgo Gerran borrokatu zuen.

## Kanpo estekak
I Am Mother

***I Am Mother*** 2019ko Grant Sputore australiar zinema zuzendariaren zientzia fikziozko thriller film bat da. Clara Rugaard, Luke Hawker, Rose Byrne eta Hilary Swank aktoreek antzeztu zuten.

2019ko Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
Suntsipen handi baten ondoren, robot batek hazi duen neska nerabe batek beste gizaki batekin egiten du topo, bere bizitzan lehen aldiz.

## Aktoreak 
* Hilary Swank: Emakumea
* Rose Byrne: Ama (ahotsa)
* Luke Hawker: Ama (mugimendua)
* Clara Ruggard: Alaba
* Hazel Sandery: Haurtxoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bell AH-1 Cobra

**Bell AH-1 Cobra** bi palak dituen eraso-helikopteroa da, Bell Helicopter enpresak egina. Bell UH-1 Iroquois modeloaren garapena da, bere motor, transmisioa eta rotorea erabiliz. Huey sailaren kidea, AH-1k **HueyCobra** edo **Snake** izenak ere izan ditu.

Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren flotaren bizkarrezurra izandakoa, AH-64 Apache modeloak ordezkatu zuen. Motor bikoitz bakar bat duten bertsioak Ameriketako Estatu Batuetako Marineak erabiltzen dituzte , bertsio hobetuak Ameriketako Estatu Batuetako Armadaerabiltzen dituzte eta soberan daudenak suteak kontrolatzeko erabilzen dira.
## Garapena 
### Testuingurua 
1962 Garren urtean Ameriketako Estatu Batuak Vietnameko gerlan borrokan ari dira, Ameriketako Estatu Batuetako Armada uzte zuen egazkinak erabiltzea ez zela eraginkorra izango.

Lurreko tropak laguntzeko , UH-1 Huey-ri 7,62 mm-ko metrailadoreak eta 70 mm-ko 16 misileko 2 jaurtitzaileak jartzea erabaki zuten. Oso eraginkorra izan zen , bahina denborarekin Vietcong-ak antiaereo gehiago zituenez UH-1 Huey asko lurrera botatzen hasi ziren.Helikoptero azkarragoa eta ez hain zaurgarria behar zuten.

Horretarako Bell kompainia aeronautikak UH-1 Huey-n oinarituta zegoen eraso-helikopteroa sortu zuen (Model N209J).

Tandeman jarritako eserlekuak, zabalera gutxitzen zuena,trinkoagoa eta gogorragoa bihurtuz. Aluminiozko kombinazo batez eginda zegoen konponketa eta mantentze errazak egiteko aukera ematen zuena, baina, aldi berean, erresistentzia hanida izaten.

### Aldaerak 
* **Bell 209**: AH-1G prototipoa originala
* **AH-1G HueyCobra**: 1966-ko ekoizpenaren hasierako eredua.
* **JAH-1G HueyCobra:** Arma proben ale bat, Helfire misila eta kanoi multiturboa zeukana.
* **TH-1G HueyCobra:** Entrenamenduzko bertsioa.

* **AH-1J SeaCobra:** Bi motoreko Marinen bertsioa, uretako operaziak agin ahal izateko.
* **Z.14 HueyCobra:** Espainako Armadak duen AH-1G HueyCobrak.
* **AH-1Q HueyCobra:** XM65 TOW misilen azpisitema duena. *Hurrengo bertsio guztiak izango dituzte*.
* **AH-1R:** Motor potenteagoa daukana.
* **YAH-1S:** TOW sistemaren eguneraketa dakartena.
* **AH-1S:** Motore modifikatua zeukan bertsioa.
* **AH-1T SeaCobra:** Luzeagoa transmisio eguneratua eta 8 TOW misil eramaten zuen bertsioa, hau edozein balsintza klimatikoan erabiltzeko prest zegoen.
* **AH-1P:** Altuera baxuko hegaldirako kabina hobetua zeukan.
* **AH-1E:** M197 kanoi trituboa, 20 mm-koa jarrita zeukana, armamentu hobetua.
* **AH-1F: AH-1S** bertsio hobetua zen, sistema elektroniko berriekin. ADS sistema zeukan, leser bidesko telemetroa eta zuriren izendatzailea.
* **Model 249:** Pruebak egiteko bertsia bat 4 palarekin.
* **Bell 309 KingCobra:** Bertsio experimentala motor berri bat jarri ahal izateko.
* **AH-1 SuperCobra:** Bi motoreko bariate hobetua.

## Kanpo estekak
Eurocopter AS332 Super Puma

**Eurocopter AS332 Super Puma** lau palak dituen eraso-helikoptero utilitarioa da, Aérospatiale eta Eurocopter (egun Airbus Helicopters) enpresek egina. Lehenengo hegaldia 1978an egin zuen eta Aérospatiale SA 330 Puma modeloa ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak
Pinakulu

thumb|226x226px| Pinakulua
thumb|200x200px| Pinakuluak arbotante eta bular-hormen arteko loturan.
**Pinakulua** (latinez: *pinaculus*) elementu arkitektoniko bat da, apaingarri- eta egitura-funtzioa duena, batez ere arkitektura gotikoan erabilia. Zutabe itxura du eta goiko aldean piramide edo kono antzeko egitura batek koroatzen du. Batez ere harriz eginak ziren, nahiz eta batzuetan beruna ere erabili.

Pinakuluaren erabilerari esker, eraikinak altuagoak dirudi eta itxura estilizatuagoak dutela ematen du. Nolanahi ere, egitura funtzioa ere badu; izan ere, arku arbotanteen alboko indarrak orekatzen dituzte; hau da, pinakuluaren pisuak sortzen dituen indar bertikalei esker, horma-bularretan sor daitezkeen zeharkako indarrak orekatzen ditu.

Pinakuluen beharra horma gotikoen altuerari zor zaio eta hormetan irekitzen ziren leihoei ere, erromanikoan baino askoz handiagoak baitziren. Gotikoko hormak ahulagoak zirenez, estalkiko pisua arbotanteen bidez orekatu behar zen eta hauek horma-bularrei igortzen zieten indar tentsioak. Pinakulurik gabe gehiegizko indar horizontalek kargak desorekatuko lituzkete (indarrek sortutako erdigunea eta hormaren erdigune geometrikoa ez lukete bat egingo) eta hormak oreka galtzeko arriskua izango luke eta txarrenera jota eraikina eraisteko arriskua ere, edo, gutxien jota, hormak konkortzeko arriskua izango zuten gilbordura fenomenoren bitartez. Horregatik pinakuluak hormarekiko elkarzut daudenean, elkarrekin lotu egiten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eurocopter AS350 Écureuil

**Eurocopter AS350 Écureuil** motor bakarreko helikoptero arina da, Aérospatiale eta Eurocopter (egun Airbus Helicopters) enpresek egina. Lehenengo hegaldia 1974an egin zuen eta bi aldaera ditu: Eurocopter AS 355 Ecureuil 2 eta Eurocopter EC 130. Ertzaintzak erabiltzen du.

## Kanpo estekak
Eurocopter EC135

**Eurocopter EC135** motor biko helikoptero arina da, Eurocopter (egun Airbus Helicopters) enpresak egina. Lehenengo hegaldia 1994an egin zuen eta aldaera militar ere badu, Eurocopter EC635 izenekoa. Ertzaintzak erabiltzen du.

## Kanpo estekak
Boeing AH-64 Apache

**Boeing AH-64 Apache** lau palak dituen eraso-helikopteroa da, Hughes Helicopters (1975–1984), McDonnell Douglas (1984–1997) eta Boeing Defense, Space & Security (1997–egun) enpresak egina. Bell AH-1 Cobra modeloa ordezkatu zuen Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren flotaren bizkarrezur moduan eta Panaman, Pertsiar Golkoan, Kosovon, Afganistanen eta Iraken borrokatu du.

## Kanpo estekak
Nissan Pathfinder

**Nissan Pathfinder**, Nissan japoniar enpresaren modelo bat da, hasieran utilitario konpaktu eta egun *crossover* dena. Ipar Amerikarako egin zuten eta beste herrialdeetan **Terrano** deitu zioten. 2004tik aurrera, mundu osoan Pathfinder diote.

## Kanpo estekak
Mercedes-Benz Sprinter

**Mercedes-Benz Sprinter** Mercedes-Benz automobil ekoizle alemaniarraren furgoneta, minibus eta pickup modelo bat da, Düsseldorfen ekoiztua. Mercedes-Benz, Dodge, Freightliner eta Volkswagen enpresek Sprinterrak saldu dituzte.

## Kanpo estekak
A-27

**A-27** edo **Tarragona - Montblanc Autobia** Kataluniako autobia da. Tarragona eta Montblanc lotuko duen autobia da.

## Tarteuneak 

## Ibilbidea 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Renault 19

**Renault 19** Renaultek 1988 eta 2001 artean sortutako turismo familiarra da. Hiru eta bost ateko *hatchback*, lau ateko *sedan* bi ateko kabriolet karrozeriak ditu. Renault 9/11 ordezkatu zuen eta, era berean, Renault Méganek Renault 19 ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak
Eurocopter EC665 Tigre

**Eurocopter EC665 Tigre** lau palak dituen eraso-helikopteroa da, Eurocopter (egun Airbus Helicopters) enpresak egina. Alemanian "Tiger" eta Frantzian eta Espainian "Tigre" diote. Gerra Hotza garaian diseinatu zuten, mendebaldeko Europako balizko inbasio batean tankeen aurka aritzeko. Harrezkero, Afganistanen, Libian eta Malin borrokatu du.

## Kanpo estekak
Aérospatiale Alouette II

**Aérospatiale Alouette II** gas-turbina duen helikoptero arina da, Sud Aviation eta Aérospatiale enpresek egina. Oso harrera ona izan zuen eta 1956 eta 1975 artean 1.300 unitate baino gehiago egin zituzten, horietako batzuk oraindik zerbitzuan daudenak.

## Kanpo estekak
A-28

**A-28** edo **Alcarriako Autobia** Cabanillas de la Sierra eta Tarancón lotuko duen autobia izango da.

## Tarteuneak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vicente Rojo Lluch

**Vicente Rojo Lluch** (La Font de la Figuera, Valentzia,  - Madril, ) espainiar militarra eta Errepublikako armadako Estatu Nagusiko burua izan zen Espainiako Gerra Zibilean. Madrilgo, Ebroko eta Bruneteko guduetan parte hartu zuen. Gerra aurretik eta ondoren, zientzia militarren irakasle moduan aritu zen.
Juan Hernández Saravia

**Juan Hernández Saravia** (Ledesma, Salamanca,  - Mexiko Hiria, ) militar espainiar ospetsua izan zen, Espainiako Gerra Zibilean parte hartu zuena, Armada Errepublikarreko postu garrantzitsuetan. Manuel Azañaren gertukoa, gerra-ministro ere izendatu zuten.
Fat Man

***Fat Man*** (euskaraz: *Gizon Lodia*, japonieraz: ファットマン) Estatu Batuek 1945eko abuztuaren 9an Nagasakin, Japonian, leherturiko arma nuklearraren izen kodetua da. Japonian erabilitako bigarren arma nuklearra izan zen, historian erasorako erabilitako hirugarrena (*Trinity* eta *Little Boy* ondoren) eta orain arte, eraso batean erabilitako azken gailu nuklearra. 

Bonba B-29 *Bockscar* hegazkinetik bota zuten estatubatuarrak. Charles Sweeney izan zen hegazkinaren komandantea. Little boy baino potentzia bikoitza zuen baina Nagasakiren topografia zela eta, eragin txikiagoa izan zuen. Hala ere, 40.000 pertsona hil ziren, 25.000 zauritu izan ziren eta beste zenbait denborarrekin hil ziren radiazioarengatik.

## Deskribapena 
Bonbak 3,25 metro luze zituen eta bere diametroa 1,62 metrokoa zen. 4670 kilogramo pisatzen zuen eta 12 kilotongo (104,1 Tj) potentzia zuen. Hegazkinetik bota zuten eta iri gainetik 550 metrota eztanda egin zuen.

Plutoniozko bonba zen, Trinity bezala. Plutonioa explozibo arruntaz inguratuta zegoen eta explozibo komuna eztanda egitekoan, plutonioa zanpatu zuen bere dentsitatea handituz explozio nuklearra sortuz.

Detonazio mekanismoa hain zen korapilotsua zenen proba bat egin zuten gudan erabili baino lehen. Froga hori 1945ko Uztailaren 16an egin zen Nuevo Mexikon. Trinity froga izenez esagutzen da.

## Egitura 
Bonbak 3,3 metro luze, 1,5 metro diametro eta 4,7 kilogramoko pisua zituen. 
[frame|[Fat Man bonbaren kanpo egituraren eskema.]]

# AN 219 kontaktuzko lau espoleta elektrikoetako bat. 
# *Archie* edo *Monica* isats-abisu radar antena, radioaltimetro moduan erabilia.
# Bateria, energia nuklearra eratuko duten elementuez inguratutako karga detonatzeko.
# *X-Unitatea,* kargaren ondoan kokaturiko sutze gunea.
# Bonbaren bi alde elipsoidalak lotzen dituen banda.
# Fisika paketea.
# Instrumentudun plaka (radarrak, baroetengailuak eta tenporizadoreak).
# Barotubo biltzailea.
# *California Parachute* buztana, 5,1 mm-ko aluminiozko orriz eratua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Little Boy*

## Kanpo estekak
Paper eta arkatzezko joko

thumb|eskuinera|Hiruko artzain-jokoa, paper eta arkatzezko jokoen artean, errezena.
**Paper eta arkatzezko jokoak**, edo **arkatz eta paperezko jokoak**, jokatzeko idazteko tresna bat eta idazteko gainazal bat nahikoa dituzten jokoak dira. Honen adibide lirateke hiruko artzain jokoa, karratutxoak, itsas gudua, urkatua...

## Kanpo estekak
Maskaroi

thumb| Maskaroia
Arkitekturan, **maskaroia** obra arkitektonikoko apaingarri mota bat da. Aurpegi baten itxura duen, harrizko edo beste material bateko apaingarria da, iturrietan eta taulamendu azpian jartzen dena, baita balkoiko beheko aldean, arkupeetako giltzarrietan eta kobazuloen irekiduretan ere.

Aurpegiei itxura serioa edo groteskoa ematen zaie. Orokorrean faunoen, jakintsuen, naiadeen eta bestelakoen aurpegiak izan ohi dira. XVII. eta XVIII. mendeetako arkitektoek eraikin mota guztietan erruz erabili zuten.

## Kanpo estekak
Ostiko (arkitektura)

thumb| Adreiluzko ostikoak Madrileko hiltegiko hormetan.

**Ostiko**a euste-egitura bertikal mota bat da eta orokorrean adreiluz edo harriz eginak dira.

Hainbat ostiko mota dago; zabalera ezberdinetako hormak lotzen dituena; bi irekiduraren arteko euste funtzioa duen horma tartea; arku edo ateburu bat eusten duen zatia.

## Kanpo estekak
Maila-ertz

thumb| Maila-ertz zuriak eskailera bateko maila beltzetan. |alt=
**Maila-ertza** eskailera baten mailaren ertzean jartzen den banda da, orokorrean segurtasuna handitzeko, esaterako, irristadak saihesteko edo eskaileraren mailak nabarmentzeko .

## Ikusi ere 
* eskailera
* maila

## Kanpo estekak
Vicente Rojo

**Vicente Rojo** izan daiteke:

* **Vicente Rojo Lluch** (1894-1966), espainiar militarra;
* **Vicente Rojo Almazán** (1932-), mexikar margolaria.
Ostiko (argipena)

**Ostiko** izan daiteke:
* Ostiko, oinaz ematen den ukaldia;
* Ostiko, zutik dagoen zerbaiti eusteko jartzen den euskarria.
**Ostiko-arku
Bedan

thumb|Bedana.
**Bedana** metalaren eta zuraren artisautzan erabiltzen den esku-tresna bat da.

## Izena 
''Bec d'ane'' expresiotik dator ("ahate-mokoa", antzinako frantsesez).

## Erabilera 
Zurgintzan, bedana aho-zirikako mihiztadurak lantzeko erabiltzen da, altzari eta habeetan. Orokorrean, material batean eginiko kanalen barruak lantzeko erabiltzen da, mailu batez lagunduta, hala nola damaskinatuan zein lutherian.

## Ezaugarriak 
thumb|Makina zulatzaileetan erabilitako bedanak.
Bedana zizel estu eta kurbatua da, eskuz erabiltzen dena. Bere lodiera zulatu beharreko piezaren herena baino gehiago ez izatea komeni izaten da.

Halere, zurgintzan aho-zirikak egiteko erabiltzen diren makina zulatzaileen barauts bereziei ere bedan izena ematen zaie.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A-3

**A-3** edo **Ekialdeko Autobia** Madril eta Valentzia lotzen dituen autobia da.

## Tarteuneak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cuadrilátero

***Cuadrilátero*** 1970eko Eloy de la Iglesia gipuzkoar zinema zuzendariaren melodrama da.

## Argumentua 
Miguel Valdés boxeolari gazteak Elena modeloaz maitemindu eta harremanetan hasiko da, baina bere managerrek ez du harremana begi onez ikusten.

## Pertsonaiak 
* Dean Selmier: Miguel Valdés
* José Legra: José Laguna
* Rosanna Yanni: Elena
* José María Prada
* Irene Daina: Olga
* María Luisa San José: prostitute
* Pilar Cansino: Estrella

## Kanpo estekak
La otra alcoba

***La otra alcoba*** 1976ko Eloy de la Iglesia gipuzkoar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Marcos enpresari arrakastatsua Dianarekin ezkonduta dago. Emaztearen atsekaberako, ezin du seme-alabarik izan.

## Pertsonaiak 
* Patxi Andión - Juan
* Amparo Muñoz - Diana
* Simón Andreu - Marcos
* Ricardo Merino - Eduardo
* Yolanda Ríos - Charo
* Chacho Lage - Sebas
* Vicky Lagos - andrea
* Juan Sala - Pablo
* Eva León - emakumea
* Alberto Bové - Baena
* José Luis Chinchilla - gizona
* Manuel Ayuso - gasolindegiko jabea
* Camino Delgado - andrea
* Pilar Vela - Moja
* Antonio del Real - zerbitzaria

## Kanpo estekak
Otoman (argipena)

**Otoman** eta **Otomano** erabiltzen dira patronimiko eta izenlagun bezala, Otomandar Inperioari eta bere gauzei buruz jarduteko; baina euskara batuan, **otomandar** forma hobesten da, eta hortaz, besteak beste, artikulu hauek ditugu Wikipedian:

* **Otomandar Inperioa**
* **Otomandar turkiera**
* **Otomandar sultanen kategoria**
* **Otomandar arkitekturaren kategoria**
* eta beste zenbait

Era berean:

* **Otoman** bat oinak jartzeko altzari bat da.
* **Turkia** eta turkiarrei buruzko gauzen sinonimo gisa era erabiltzen da.

Eta izen berezi gisa, ikus halaber:

* **Osman**, otoman eta otomandar formek horretan baitute jatorria, Osman I.ak sortu baitzuen otomandar estatu turkiarra. *Otoman* eta *otomandar* formen parekidea turkieraz *osmanli* da.
Otoman (altzaria)

eskuinera|thumb| Otoman bat egongela batean.
thumb|Oinazpiko edo otoman borobila, besaulkiarekin joko eginez.
**Otomana** besorik edo bizkarrik ez duen eserleku bat da, oinazpikoaren antzekoa, ohikoan kuxinekin tapizatua eta bere oinak ere estalita izan ohi dituena, bere egiturako zura edo materiala bistan egoten ez delarik.

Batzuetan, tapa bat izaten dute eta barrualdea gauzak gordetzeko erabiltzen ahal da.

Laukiak edo zirkularrak izan ohi dira. Taburete, oinazpiko edo sofa baten gisan erabil daitezke. Sofa, besaulki era antzekoen osagarri eta joko bereko altzari gisa saltzen ere saltzen dira, oin-azpiko funtzioarekin, zangoak luzatu eta oinak bertan jartzeko. Antzeko funtzioa egiten duen beste altzari bat *pufa* da.

## Jatorria 
Otomandar Inperioko etxe apainketako ohituretan du jatorria altzari honek. Gela tradizionaletan, hiru horma egon ohi ziren era honetako eserlekuz apainduta. Izkinetan egoteko eserleku bihurtu ziren gero otoman laukiak, eta zutabe edo erdigune baten inguruan biribilak, zirkuluan jartzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La criatura

***La criatura*** 1977ko Eloy de la Iglesia gipuzkoar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Marcos eta Cristinaren bikotea gainbeheran dago. Txakur batekin istripu bat izan ondoren, Cristinak abortu bat izan du. Marcos telebista-aurkezle ospetsua da eta beti lanpeturik dago. Galdutako amodioa berreskuratzeko asmotan, Cristinak txakur bat adoptatuko du.

## Pertsonaiak 
* Ana Belén - Cristina
* Juan Diego - Marcos
* Claudia Gravy - Vicky
* Ramón Reparaz - Casanova irakaslea
* Manuel Pereiro - Apaiza
* Bárbara Lys - Maistra
* Francisco Melgares - Medikua
* Luis Ciges - Luis
* Antonio Gamero - Langilea
* Felipe Ruiz - Gasolindegiko langilea
* Amparo Climent - Erizaina
* Ángel Blanco - Saltzailea
* Ángela Reyno - Emakumea
* Alfredo Enrique - Alkatea
* Mercedes Ariza - Celanova andrea

## Kanpo estekak
Edward Hulse

**Sir Edward Hamilton Westrow Hulse** (1889ko abuztuaren 31 &ndash; 1915eko martxoaren 12a) Hulseko 7. Baroneta, Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen ofizial britaniar bat izan zen. Idatzi zituen hainbat gutun publikatu ziren hil ondoren; gutun hauek Mendebaldeko Frontean gertatutako gertakizunak kontatzen zituen, adibidez Gabonetako su-etena. 

## Biografia 
Westminsteren jaio zen 1889n Hulse familian. Sir Edward Henry Hulse eta Lady Hulseren semea izan zen. Bere aitak Hulseko 6. Baroneta zen, baita politikari Kontserbadore bat ere.  1903an Baronet titulua jaso zuen bere aita zorrengatik buruaz beste egin eta gero.  Etonen eta Balliol College-n (Oxford) ikasketak egin zituen, 1912an Historia ikasketak amaituz. 

Aurrerago 1912an Coldstream Guardian sartu zen pratika militarrak egiteko eta 1913ko martxoaren 8an Eskoziako Guardiaren 1. Batailoian sartu zen. 1914ko uztailean, Lehen Mundu Gerra hasi eta gero bere batailoia Monsen kokatuta egon zen eta azaroan 2. batailoiara aldatu zuten. 

Sir Edward Hulse Neuve-Chapellen hil zen 1915ko martxoaren 12an. Perceval Landonek idatzitako biografia motz baten arabera, Hulsen gutunen introdukzio modukoa egiteko, Paynter Hulsen agintariak zauri oso larriak jaso zituen eta Hulsek hura salbatzera zihoanean tirokatuta izan zen. 

Hulsen izena Salisburyko gerrako memorialan aurki daiteke; baita Salisburyko katedralean ere. 

thumb| Armarria

## Erreferentziak 
* Sir Edward Hulse (1916). *Letters Written From the English Front in France between September 1914 and March 1915*. Privately published.
* Obituary of Sir Edward Henry Hulse. *The Times*, 1 June 1903, 4. orr
Miedo a salir de noche

***Miedo a salir de noche*** 1980ko Eloy de la Iglesia gipuzkoar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Argumentua 
Paco eta Begoña amaginarrebarekin bizi den bikotea da. Honek bere inguruan gertatzen den gertakari bortitzei buruz murmurikatzea gustukoa du eta bere berriek auzoan psikosia piztuko dute.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak
La mujer del ministro

***La mujer del ministro*** 1981eko Eloy de la Iglesia gipuzkoar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Montenegroko markesa gainbeheran dagoen emakume bat da baina oraindik lagun boteretsuak ditu. Teresa ministroaren emazteak lorezain bat bilatzea eskatuko dio eta honek Rafael gigoloaren izena emango du.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak
El sacerdote

***El sacerdote*** 1978ko Eloy de la Iglesia gipuzkoar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
1960ko hamarkadan, Miguelek krisi larri bat jasaten ari den apaiza da. Alde batetik, bere ideia kontserbadoreek ez dute Vatikanoko II. Kontzilioarekin bat egiten, eta, bestetik, Irene eliztarra ezagutuko du.

## Pertsonaiak 
* Simón Andreu - Aita Miguel
* Esperanza Roy - Irene
* Emilio Gutiérrez Caba - Aita Luis
* José Franco - Aita Alfonso
* Queta Claver - Miguelen ama
* África Pratt - Prostituta
* José Vivó - Apezpikua
* Ramón Reparaz - Aita Manuel
* José Manuel Cervino - Ireneren senarra

## Kanpo estekak
Fantasía... 3

***Fantasía... 3*** 1966ko Eloy de la Iglesia gipuzkoar zinema zuzendariaren fantasiazko filma da. Hiru ipuin klasikoetan- *Sirenatxoa*, *OZeko aztia* eta *Deabruaren hiru ile urrezko*- oinarrituta dago.

## Pertsonaiak 
*Sirenatxoa*
* Dyanik Zurakowska: Coralina
* Jorge Palacios: printze-itsaslaria
* Sergio Mendizábal: erregea
* Argentina Cases: Astrid printzesa
* Marisol García: sirena
* Antonio Casas: Neptuno

*Deabruaren hiru ile urrezko*:
* Juan Diego: Tomasín
* Javier Loyola: erregea
* Lola Losada: printzesa
* Cris Huerta: Ottón
* Carmen Luján: erregina
* Tomás Blanco: deabrua

*OZeko aztia*
* Maribel Martín: Silvia
* Manuel Andrés: lehoia
* Javier de Campos: txorimaloa
* Italo Ricardi: burdinzurizko gizona
* Antonia Mas: ama
* Luis Prendes: OZeko aztia

## Kanpo estekak
Hussain Muhammad Ershad

**Hussain Muhammad Ershad** (Dinhata, Britainiar Raj, gaur egun India, 1930eko otsailaren 1a - Dhaka, 2019ko uztailaren 14a) bangladeshtar militar eta politikaria izan zen. Bangladeshko presidentea izan zen 1983tik 1990era.

## Bizitza 
Armadako kidea, gerrako presoa izan zen Bangladeshen Independentziako Gerran zehar. 1973an askatu zuten eta Bangladeshera itzuli zen. Ziaur Rahman presidenteak armadaburu izendatu zuen 1978an. 1982ko martxoan, estatu kolpe odolgabea zuzendu zuen Abdus Sattar presidentearen aurka. Estatu Batuekin elkartu zen Golkoko Gerran. Islama egin zuen estatuko erlijio ofizial. 1990ko abenduan, Khaleda Zia eta Sheikh Hasina buru izan zituen matxinada demokratikoak kendu zuen agintetik.

## Erreferentziak
Sirenatxoa

***Sirenatxoa*** () Hans Christian Andersen daniar idazlearen maitagarri-ipuin bat da. 1837ko apirilaren 7an *Haurrei Kontatzeko Maitagarrien Ipuinak* ipuin-bildumaren barnean argitaratu zuen. Kopenhageko Langelinie parkean bere omenezko eskultura ospetsu bat dago. 2004an Ttarttalok euskaratu zuen.

## Kanpo estekak
Ostiko

thumb|eskuinera|125px|Alboko ostikoa

**Ostiko** edo **ostikada**, oinaz ematen den ukaldia da; zaldiek eta kideko abereek atzeko hanka bat edo biak atzerantz botaz egiten duten higidura edo ematen duten kolpea da. Borroka-arteetako teknika ezaguna da, ukabilkadak baino motelagoak baina eraginkorragoak direnak.

Hona hemen ostiko mota batzuk:

Image: direct posée-poussée.jpg
Image: circulaire10.jpg
Image: circulaire9.jpg
Image: circulaire7.jpg
Image: balayage_retourné.jpg
Image: Outside Crescent kick.jpg
Image: hammer1.jpg
Image: stick-kick1.jpg
Image: back-kick.jpg
Image: jumping side-kick1.jpg
Image: jump_back.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2019ko Frantziako Tourra

**2019ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 106. edizioa izan zen. 2019ko uztailaren 6an Bruselan hasi eta uztailaren 28an Parisen amaitu zen, tartean txirrindulariek ezarritako 21 etapa egin behar zituztela.

Garailea Ineos taldeko Egan Bernal kolonbiarra izan zen. Sailkapen orokorrean gailentzeaz gain, etapa garaipen bat lortu zuen. Honekin batera, talde bereko Geraint Thomas galestarra eta Jumbo-Visma taldeko Steven Kruijswijk nederlandarra igo ziren podiumera.

Lehenbiziko euskalduna, Movistar taldeko Mikel Landa arabarra izan zen, sailkapen orokorreko seigarren postuan amaitu zelarik.

## Taldeak 
## Parte-hartzaileak
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen nagusia 
### Mendiko sailkapena 
### Puntukako sailkapena 
### Gazteen sailkapena 
}

### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak