open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Finrod

Tolkienen legendarium ospetsuan eta honen hil ondorengo lana den Silmarillionen, **Finrod Felagund**, Noldor printze bat zen, Finarfin eta Earwënen seme nagusia. Valinorren jaioa Zuhaitzen Aroetan, Noldorrekin joan zen (berarekin altxor ugari ere eramanez) Erdialdeko Lurraldera, lur zabalagoen bila, baina ez Silmarilen bila (baina bai Mandosen Maldiziopean).

## Historia 
Finrod, harpa maite zuen elfo jakintsu bat zen. Bera izan zen gizakiak Beleriandera iristen ikusi zituena, Edainen lehen Etxea bezala ezagutua izango zeneko gizakiak, Beleriandere, Bëorren buruzagitzapean iritsi zirenean. Hauek, Finroden edertasuna eta ezagutzengatik, hau, Nom deitu zuten "Jakintsua" esan nahi duena.

Finrod Beleriandera iritsi zenean, bere osaba-aitona Thingolekin geratu zen Minas Tiritheko dorrea sortu zuen arte, Tol Sirion uhartean, Sirion ibaiaren Belerianderanzko igaroera zaintzen zuena.

Handik gutxira, Finrodek, aholkua eskatu zion Thingoli, denbora bat lehenago, Ulmo valarrak berarekin hitz egin baitzuen, eta bere erresuma sortzeko toki sekreturen bat bilatzeko esan zion, bere lehengusu Turgonekin gertatu zen lez (ondoren, Gondolin ezkutatutako hiria sortu zuena). Thingolek, orduan, Narog ibaiko leizeei buruz hitz egin zion, toki horretan, Nargothrond zitadela boteretsua eta izen bereko hiria sortu zituelarik, non Noldorretako asko berarekin bizi ziren eta euren erregea bezala gurtzen zuten. Nanoak, Finrodek deitu zituen euren mantsioak leizeetan eraikitzen laguntzeko, eta, horregatik, Felagund deitu zuten (Felak-gûndu khuzdûlez), "leize zulatzailea" esan nahi duena).

Noldorren printze guztietatik, Tirionetik altxor gehien ekarri zituena, Finrod izan zen, eurekin, Nogrod eta Belegosteko nanoentzako bitxigintza objektu ugari egitea agindu zuena, horien artean, Nauglamir nabarmentzen delarik, nanoen lepokoa, ondoren, Mandosen Maldizioan nahastuko zena, Doriath erresumaren suntsipena eraginez.

Gizakiak jada elfoekin aliatu zirenean, Bëorren herriko jaunak, Barahirrek, Finroden ondoan borrokatu zuen Dagor Bragollachen (Beleriandeko Guduetako laugarren gudua) eta Finroden bizitza salbatu zuen. Honek, esker on bezala, bere errege eraztuna eman zion (ordurarte "Finarfinen eraztuna" bezala ezaguna), beranduago, Barahirren eraztuna bezala ezagutuko zena, Barahirrek, edo honen edozein ondorengok laguntzarik behar bazuen, lagunduko ziola zin eginez.

## Kanpo estekak
Martinus Beijerinck

**Martinus Willem Beijerinck** (Amsterdam, 1851ko martxoaren 16a-1931ko urtarrilaren 1a) botanikari eta fitopatologo holandarra izan zen, mikrobiologiaren aitzindaria birusen ikerketan egindako ekarpenengatik. Dimitri Ivanovsky zientzialari errusiarrak birusekin hasitako ikerketei jarraipena eman zien Beijerinck-ek, eta 1898an landareek duten patologia bat (tabakoaren mosaikoarena) birus batek sortua zela frogatu zuen. Tabakoaren mosaikoaren birusa, hain zuzen, ikertutako lehenengo birus patogenoa izan zen.

150px|ezkerrera|thumb|Martinus Beijerinck bere laborategian

Beijerinck landareen patologiak aztertzen hurbildu zen mikrobiologiara. Hala ere, itzal handiko mikrobiologoa bihurtu zen, Louis Pasteur edo Robert Koch-en tamainakoa. Birusen arloan egindako lan aitzindariaz gain, nitrogenoaren finkapen biologikoa aurkitu eta aztertu zuen, landare lekadunekin lan eginez.

Hirugarren ekarpen bat zor dio mikrobiologiak Beijerinck-i: hazkuntza-inguruneen hobekuntza. Mikrobiologo holandarrak aberaste-medioak erabili zituen lehenengo aldiz bakterioak bakartzeko. Hazkuntza-inguru eta inkubatze-kondizio egokiak jarriz, Beijerinck-ek bakterioen kultura puruak lortu zituen lehenengo aldiz, laborategiko mikrobiologiaren oinarri teorikoak sendo finkatuz.

Nortasun hertsikoa, bizitza aszetikoa eraman zuen beti. Irakasle aritu zen Delft-eko unibertsitatean, eta bere nortasun zaila dela eta laguntzaile gutxi izan zuen inguruan.
Léon Degrelle

[220px|thumb|eskuinera|Léon Degrelle [Charleroin, 1944an.]]

**Léon Joseph Marie Ignace Degrelle** (Bouillon, Valonia, 1906ko ekainaren 15 – Málaga, 1994 martxoaren 31) Belgikako eskuin muturreko buruzagia eta ondoren Waffen SS guda-talde nazien ofizial valoniarra izan zen.

1930eko hamarkadan ideologia ultrakontserbatzaile eta katolikoa zuen *Christus Rex* (rexismo) mugimendu politikoa sortu zuen. Geroago, nazismora bildu eta hauen alde borrokatu zuen II. Mundu Gerran Waffen SS direlakoen Valonia Legioaren barnean. Gerra bukatu ondoren, Espainian aurkitu zuen babesa eta bertatik jarraitu zuen eskuin muturreko ideologia bultzatzen hil zen arte.

## Léon Degrelle Donostiara iritsi zenekoa 
[thumb|250px|Heinkel 111 [alemaniar hegazkin baten behartutako lurrartzea Kontxako hondartzan. Hegazkin hau Norvegiatik zuzen-zuzenean 2300 kilometro eginez etorri zen eta bertan Léon Degrelle belgikar buruzagi nazia asilo politiko bila etorri zen.]]

II. Mundu Gerra bukatu eta egun batzuetara, 1945eko maiatzaren 7an, ihesari eman zion Oslotik, Luftwaffeko Heinkel III hegazkin batean  eta bere laguntzaile eta bi piloturekin batera. 1945eko maiatzaren 8ko goizaldean Donostia aurreko itsasaldera heldu ziren, erregai ia guztiz bukaturik zutela. Bi frantziar ontzi atzetik zituztela eta larrialdietarako bi suziri jaurtiki ondoren, Urgull eta Santa Klara tartetik pasa eta Kontxako badian zehar Igeldo mendiko magalera jo ondoren, Kontxako hondartzan lurreratu ziren 250 km orduko abiaduran eta hegazkinaren motor bat sutan zutela. Léon Degrellek erredura batzuk jasan zituen istripuan eta piragua batez eraman zuten orduko ospitale militarrera. Hegazkinak 2100 km autonomia zuen eta Oslotik Donostiara 2150 km daude, baina guztira hegazkinak gutxigorabehera 2300 km egin zituela zenbatetsi da. Asilo politikoa eskatu zion Espainiako Gobernuari, orduan Francoren mende eta bertan bizi izan zen hil arte. Pilotoetako bat Oreretan bizi izan omen zen urte batzuetan zehar.

## Kanpo loturak 
* Argazkia: Léon Degrelleren *Heinkel* hegazkian Kontxako hondartzan., *www.euskomedia.org* webgunean.

## Oharrak eta erreferentziak 
## Bibliografia 
* Elejalde Aldama, Félix: *La aviación en Guipúzcoa : crónica y anécdotas (1908-1996)*. Donostia : Michelena, 1996.
Itsasuko aerodromoa

**Itsasuko aerodromoa** Itsasuko udalerri lapurtarrean dagoen erabilera publikoko aerodromoa da.

## Kanpo estekak 
*  Aerodromoari buruzko informazioa
*  Aerodromoari buruzko informazioa
Venezia-Marco Polo aireportua

**Veneziako Marco Polo nazioarteko aireportua** Veneziako hiria zerbitzatzen duen aireportua da. Marco Polo izena jarri zioten izen bereko esploratzaile veneziarraren omenez. Aireportu hau Italia iparraldeko 3. aireporturik handiena da Milan-Malpensa eta Milan-Linate ondoren.

2012an 8.188.455 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Aeroporto Marco Polo di Venezia.jpg|
Fitxategi:Aeroporto di Venezia-Tessera (6).jpg|
Fitxategi:Boeing 717-2BL EI-EWJ Volotea Airlines at VCE.JPG|
Fitxategi:Aeroporto di Venezia-Tessera (4).jpg|
Fitxategi:Terminal venice.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Veneziako aireportuaren webgune ofiziala
Cariñena

**Cariñena** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 3.509 biztanle zituen 82,5 kilometro koadroko azaleran. Campo de Cariñenako herribuua da, eta Cariñenako ardoaren ekoizpen zentroa.

## Kanpo estekak
Cosuenda

**Cosuenda** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 381 biztanle zituen 31,5 kilometro koadroko azaleran. Campo de Cariñena eskualdean dago.

## Kanpo estekak
Greziako Gerra Zibila

**Greziako Gerra Zibila** () 1946 eta 1949 bitartean Greziako gobernuaren armadaren (Erresuma Batuak eta AEBek babesturik), eta Greziako Armada Demokratikoaren (Greziako Alderdi Komunistaren adar militarra alegia) arteko gatazka armatua izan zen. Bigarren Mundu Gerran italiarren eta alemaniarren inbasioak eragindako botere-hutsunea bete nahian, ezkertiarren eta eskuindarren arteko borroka muturtuarengatik sortu zen gerra zibila, Gerra Hotzaren lehenengo urratsetakoa.

Herrialdea okupatuta zegoelarik, greziar gobernua erbestean zegoen, barruko egoeraren gainean inolako eraginik gabe. Gauzak honela, erresistentziako zenbait talde, iritzi politiko desberdinekoak, sortu ziren, haietako nagusia alderdi komunistak kontrolaturiko Nazio Askapenerako Frontea (EAM) zela. EAM eta erresistentziako beste talde batzuen arteko liskarrak noizean behin gertatzen ziren, harik eta 1944ko udaberrian nazio batuko gobernua eratu zen arte.

Grezia askaturik geratu ondoren, 1944ko abenduan, botere hutsunearen ondorioz herrialde gehiena kontrolatzen duen EAMk eta britainiarren babesa zeukan gobernuak elkarri egin zioten aurre. Azkenean Varkizako hitzarmena sinatu zen 1945eko otsailean, britainiarren eta sobietarren eraginpean. Hauteskundeak 1946ko irailaren 1ean egin ziren, mendebaldeko aliatuek ikuskatuta. Alderdi Komunistak boikotatu zituen hauteskundeak, eta horietatik ateratako eskuineko gobernuaren kontra altxatu zen, iparraldeko herrialde sozialistek babestuta (Albania, Jugoslavia eta Bulgaria. SESB) laguntasuna oso mugatua izan zen Stalinek ez baitzuen Greziako Gerran sartzeko gogorik izan.

Estatu Batuarrek ongi babestutako eta hornitutako gobernu monarkikoa garaile atera zen azkenean, Greziako komunisten aliatu nagusiak ziren Tito eta Stalinen elkarrenganako hartu-emanak eten ondoren. Hala, Grezia NATOn sartu zen, eta sutsuki antikomunista zen armadak erregimen militarra ezarriko zuen 1967 eta 1974 bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bujaraloz

**Bujaraloz** (aragoieraz *Burcharaloz*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 1.048 biztanle zituen 121,61 kilometro koadroko azaleran. Monegroak eskualdean dago.

## Kanpo estekak
Tito (argipena)

**Tito** abizena eta gizonezkoen izena da, eta adiera hauek ditu:

* **Tito** () Antzinako Erromako gizon izena:
** Tito Flavio Vespasiano (*Vespasiano*) enperadore erromatarra
** Tito Flavio Sabino Vespasiano (*Tito*) enperadore erromatarra
** Tito Flavio Domiziano (*Domiziano*) enperadore erromatarra
** Tito Aurelio Fulvo Boiono Arrio Antonino (*Antonino Pio*) enperadore erromatarra
** Tito Livio historialaria
** Tito Makzio Plauto (*Plauto* izenez ezaguna)

* Josip Broz Tito (1892-1980), Jugoslaviako agintaria, *Tito mariskala* izenez ere ezaguna
** *Titograd* (Podgorica), haren omenez izendatutako hiria
* Dennis Tito (1940-), enpresaburu eta kosmonauta estatubatuarra

**Tito** toponimoa izan daiteke:
* Tito (Italia), Basilicatako udalerria.
347 Pariana

**347 Pariana**, asteroide gerrikoan aurkitutako 347. asteroidearen izena da. 1892ko azaroak 28an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

## Kanpo estekak
Euskolegas

***Euskolegas*** Pausokak ETB 2rentzat ekoiztutako telesaila zen, 2009ko maiatzaren 11n lehendabiziko atala eman zuena. ETB 2an 2006 eta 2008 artean "Vaya Semanita" sailaren *spin off* da, hau da, bertan egindako sketch batzuetatik ateratako argumentua eta pertsonaiak ditu. Bere sintonia El Mentón de Fogartyk egin zuen.

## Sinopsia 
Bilbon hiru lagunek etxebizitza partekatzen dute: Patxi (Andoni Agirregomezkorta), bilbotar athleticzalea, Alex (Javier Antón), donostiar kontserbadorea eta Pruden (Iker Galartza), gasteiztar limurtzaile eta patatazalea.

Alexek Leire (Laura de la Calle) caparrosotar aktorea ezkontzekotan zegoen baina ezin eta ezti-bidaian mozkortuta Sara (Nayra Navarro) donibandar neskatoa ezkondu zuen.

Patxik izeba txikiren partez etxebizitza berria oinordetzan hartu eta hiru lagunekin batera Santi osaba (Ramón Barea) joaten da bizitzera. Korridorearen beste aldean izeko Bego (Arantxa Aranguren) eta Esti lehengusina (Verónica Moral) bizi dira, eta beraiekin batera Sara.

## Pertsonaiak 
### Protagonistak 
* **Patxi Goikoetxea** (Andoni Agirregomezkorta): Athletic zalea. Bilbotarra da.
* **Alex Ufarte** (Javier Antón): Sararen mutil-laguna eta Leireren mutil-lagun ohia. Oso zehatza da. Donostiarra da. Lan egiten du bankuan Estirekin.
* **Pruden Fournier** (Iker Galartza): Gasteiztarra. Beti dago neskekin. Eta oso gustuko ditu patatak.

### Pertsonai nagusiak 
* **Sara Etxart** (Nayra Navarro): Alexen neska-laguna. Iparraldekoa da. Lan egiten du arropa denda batean Jonerekin.
* **Santi Goikoetxea** (Ramón Barea): Patxiren osaba, Estiren aita eta Begoren senar ohia.
* **Esti Goikoetxea** (Verónica Moral): Santi eta Begoren alaba eta Patxiren lehengusina. Lan egiten du Alexekin bankuan.
* **Bego Urrutia** (Arantxa Aranguren): Estiren ama, Santiren emazte ohia, Patxiren izeba eta Juan Mariren neska-laguna.
* **Leire Roncal** (Laura de la Calle): Alexen neska-lagun ohia. Caparrosokoa da.
* **Juan Mari Badiola** (Ramón Ibarra): Alex eta Estiren nagusia bankuan eta Begoren mutil-laguna.

### Bigarren mailakoak 
* **Xixario González** (Pedro Otaegi): auzoko marmartia.
* **Tom** (Guillermo Altair): tabernako zerbitzaria.
* **Jone** (Leire Ruiz): Sararen lankidea arropa dendan.

## 2009ko denboraldia 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arantxa Gurmendi

## Kanpo estekak
349 Dembowska

**349 Dembowska**, asteroide gerrikoan aurkitutako 349. asteroidearen izena da. 1892ko abenduak 9an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Dembowka, bere ez ohiko albedo handiagatik nabarmentzen da, 0,384koa dena. 75 kilometro baino gehiagoko diametroa duten asteroideen artean, soilik 4 Vestak du albedo handiago bat. Dembowskak eta 16 Psikisek, Lurra eta Eguzkiarekiko euren posizioari dagokionez, ia bost urtez behin zehatz errepikatzen diren orbitak dituzte.

Bere izena, Hercules Dembowski baroiaren omenez jasotzen du, izar bikoitz eta anizkoitzen ikerketan ekarpen esanguratsuak egin zituen astronomo italiar bat.

## Kanpo estekak
351 Yrsa

**351 Yrsa**, asteroide gerrikoan aurkitutako 351. asteroidearen izena da. 1892ko abenduak 16an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.

Eskandinaviar mitologiako Yrsa izeneko pertsonaiagatik jasotzen du bere izena.

## Kanpo estekak
352 Gisela

**352 Gisela**, asteroide gerrikoan aurkitutako 352. asteroidearen izena da. 1893ko urtarrilak 12an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.

Flora familiako asteroide bat da, eta bere albedo handiagatik nabarmentzen da.

## Kanpo estekak
353 Ruperto-Carola

**353 Ruperto-Carola**, asteroide gerrikoan aurkitutako 353. asteroidearen izena da. 1893ko urtarrilak 16an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.

Bere izena, Heidelbergeko Unibertsitateagatik jasotzen du, alemanez **Ruprecht Karl** izena ere jasotzen duena.

## Kanpo estekak
354 Eleonora

**354 Eleonora**, asteroide gerrikoan aurkitutako 354. asteroidearen izena da. 1893ko urtarrilak 17an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Bere izenaren jatorria ez da ezagutzen.

## Kanpo estekak
355 Gabriella

**355 Gabriella**, asteroide gerrikoan aurkitutako 355. asteroidearen izena da. 1893ko urtarrilak 20an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Bere izena, Gabrielle Flammarion astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Shizugatakeko gudua

Japoniako Sengoku aroaren amaiera aldera Toyotomi Hideyoshiren aldekoen eta Oda Nobunagaren semea zen Oda Nobutakaren aldekoen artean gertatu zen gudu bat da.

## Historia 
1583ko maiatzean, Nobutakaren armadako garai hartako jenerala zen Shibata Katsuiek, Shizugatakeren aurkako aldi bereko eraso batzuk antolatu zituen, Shizugatake, Nakagawa Kiyohidek defendatzen zuelarik, Hideyoshiren jeneral bat zena. Sakuma Morimasak gaztelua eraso zuen Katsuieren aginduz, eta Nakagawan borrokan hila izan zen, baina gotorlekuko defentsek erasoak jasan ahal izan zituzten. Nobutakaren armadak, Hideyoshi, soldadu gehiagorekin bidean zela jakin zuenean, Sakumak, bere soldaduei, setioa apurtu eta defendatzeko prestatzeko agindu zien.

Hideyoshiren armadak, Sakumaren armada, atzera egitera behartu zuen, eta hauen gotorlekuraino jazarri zuen, Kita-no-shon, Fukuin, Echizen probintzian. Hideyoshiren armadak, gaztelua setiatu zuen, eta, beraz, Shibatak su eman zion, bere familia hil zuen, eta, azkenik, seppuku egin zuen.

Gudu honetan egon ziren Hideyoshiren zazpi jeneralek, ospe eta errekonozimendu handia hartu zuten, eta Shizugatakeko zazpi lantzak (shichi-hon yari) bezala ezagutuak izan ziren.

## Kanpo estekak
Kortazar

**Kortazar** Ispasterko auzoa da. Ibarrean bertan dago eta auzo sakabanatua da, baserri ugarirekin.

## Geografia 
Elexalde auzo nagusiaren ondoan dauden bi auzoetako bat denez, Ispasterko udalak administratiboki "Elexalde-Kortazar-Larrinaga" multzoaren partetzat hartu ohi du.

"Kortazar kofradia" deritzon entitatearen parte diren etxeak: Gazeta, Axpe Aurrekoa, Axpe Kaltzada, Axpe Argiñena, Axpe Erdikoa, Axpe Etxebarria, Legortza, Igartua, Arbiondo, Beaskoa, Gojeaskoa, Kortazar, Kortazar Aldekoa, Errementarikoa. Bestalde, "Eskako iturri" izeneko parajean urak lurpera igarotzen dira zenbait leizeetatik, gero Abittara-Trakamail izeneko haitzulo sistematik Lea ibaira isuriz.

## Iruditegia 

Fitxategi:Ispaster 572.jpg|Kortazarko Kaltzada baserria.
Fitxategi:Ispaster 569 (Kortazar).jpg|Industria pabiloiak eta baserriak, Kortazar iparraldean.
Fitxategi:Ispaster 570.jpg|Kortazartik Elexaldera doan *Ainhoa Arteta* ibilbidea.
Fitxategi:Ispaster 637.jpg|Santiago baseliza.

## Kanpo estekak 
*  Ispasterko auzoei buruzko informazioa, udalaren webgunean.
Katō Yoshiaki

Japoniako historiako Sengoku Aroaren amaieran, Toyotomi Hideyoshiren zerbitzura egon zen samurai japoniarra izan zen.

Yoshiakik, oso parte hartze nabarmena izan zuen Shizugatakeko guduan, eta, ondorioz, Shizugatakeko zazpi lantzetako bat bezala hartua izan zen. Hideyoshiren flotaren buru bezala ere parte hartu zuen hark antolatutako Korearen inbasioetan, baita Kyushuko bere kanpainetan ere.

Hideyoshi hil ondoren, Tokugawa Ieyasuren ondoan borrokatu zuen Sekigaharako guduan, gudu honen ondoren, Tokugawak, bere hana, 100.000 kokutik 200.000ra bikoiztu zuelarik.

## Kanpo estekak
The Treasure of the Sierra Madre

***The Treasure of the Sierra Sierra Madre*** edo ***Sierra Madreko Altxorra***, 1948ko  John Hustonek estatubatuarrak zuzendutako abenturazko film bat da. Izenburu berdineko B. Traven idazlearen eleberria oinarrituta dago. Humphrey Bogart, Walter Huston, Robert Blake, Tim Holt, Bruce Bennett eta Barton MacLane aktoreek antzeztu zuten. John Huston zuzendaria berak kameo bat ere egin zuen.

3 Oscar Sari eta 3 Urrezko Globo Sari bereganatu zituen.

## Argumentua 
1915, Mexiko, Fred Dobbs (Humphrey Bogart) Tampico hirian modu aldrebesean bizi den estatubatuarra da. Ganoragabeko ugazaba batek bera eta beste koitadu batzuei ziria sartu eta euren diruarekin gelditzen da. Une horretan bere egoera berdinean dagoen Bob Curtin (Tim Holt) gizona eta Howard (Walter Huston) izeneko urre bilatzaile zahar bat ezagutuko dit. Topaketa honen ondorioz metal preziatu hori bilatzeko espedizio bati ekingo diote.

Urrea aurkitu eta behar duten kopurua pilatzea lortu dutenean Dobbs dirugosez erotu eta denarekin gelditzeko asmoaz gogoeta egiten hasiko da. Kinka larri honetan daudela, Gold Hat (Alfonso Bedoya) delakoaren buruzagipeko bidelapur talde baten aurka borrokatu eta bizirautea lortuko dute.

Itzulerako bidean, Howard zaharra indiar batzuei laguntzeko taldetik banandu eta Dobbsek Curtini tiro egingo dio, Dobbesek Curtin basamortuan hiltzat utziko du. Bidelapurreak Dobbsi berriz ere erasotu, hil, astoak lapurtu eta urre zakuak suntsitu egingo dituzte, urre hautsa hondar arrunta zelakoan. Howard indiar herriskan sendagile moduan bizitzeko geldituko da, Curtin berriz Estatu Batuetara itzuliko da.

## Aktoreak 
* Barton MacLane: Pat McCormick
* Alfonso Bedoya: Kapela Urreztatu
* Arturo Soto Rangel: El Presidente, bidelapurra
* Manuel Dondé: El Jefe, bidelapurra
* José Torvay: Pablo
* Margarito Luna: Pancho
* Robert Blake: Mexikar mutiko loteria-saltzailea (krediturik gabe)
* John Huston: Tampicoko jazkera zuridun estatubatuarra (krediturik gabe)
* Jack Holt: Ostatuko estatubatuar logelakidea (krediturik gabe)
* Julian Rivero: Bizargina (krediturik gabe)
* Jay Silverheels: Indiar gida (krediturik gabe)
* Pat Flaherty: Tabernaria (krediturik gabe)
* Clifton Young: Ostatuko estatubatuar logelakidea (krediturik gabe)

## Sariak 
### Oscar Sariak 
### Urrezko Globo Sariak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa
350 Ornamenta

**350 Ornamenta**, asteroide gerrikoan aurkitutako 350. asteroidearen izena da. 1892ko abenduak 14an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak
Tokugawa Iemochi

Japoniako Tokugawa shogunerriko hamalaugarren shoguna izan zen, 1858 eta 1866 bitartean gobernatu zuelarik. Bere agintaldian, Perry Komodoroak 1853an eginiko bisitaren ondoren, Japonia eta gainontzeko munduaren arteko harremanei aurre egin behar izan zien. Gainera, bere agintaldian hasten da shogunerriaren gainbehera.

Bere jaiotza izena Kikuchiyo izan zen. Wakayama haneko hamaikagarren daimyoa izan zen Tokugawa Nariyukiren hamaikagarren semea izan zen, eta Edon jaio zen, egungo Tokion.

1847an, urte bete zuenean, aipaturiko haneko 12. daimyoa zen Tokugawa Narikatsuren oinordeko bezala adoptatua izan zen, eta honen oinordeko bihurtu zen 1849an, 1851n Tokugawa Yoshitomi izena hartuz. Baina, 1858an, Tokugawa leinu nagusiko oinordeko izendatua izan zen, hamahirugarren shoguna izan zen Tokugawa Iesadaren bapateko heriotzaren ondorioz, honek oinordekorik utzi ez zuelarik. Yoshitomiren aukeraketak ez zuen arazorik izan, gobernuko beste alde batzuk, shogun bezala, Tokugawa Yoshinobu edo Matsudaira Naritami gomendatzen zituzten arren, Iemochi ez bezala, helduak zirenak. Shogun kargua hartu zuenean, bere izena Iemochigatik aldatu zuen.

1863ko apirilak 22an, Kiotoranzko erromesaldi handi bat egin zuen, bere ibilbidean, 3000 basailuk lagundu zutelarik. Bidaia honen arrazoia, Japoniako Enperadorea bisitatzea zen (shogun batek Kioto bisitatu zuen azken aldia, 1603an izan zen, shogunerri honen sortzailea izan zen Tokugawa Ieyasuk).

Kobe Gattai ("Gortea eta Shogunerriaren elkarketa") mugimenduaren zati bezala, Iemochi, Kazu-no-miya printzesa inperialarekin ezkondu zen, Ninkō Enperadorearen alaba eta Kōmei Enperadorearen arreba txikia. Hala ere, shoguna hogei urterekin hil zen, ezkontza labur hura amaituz. Bere heriotzaren arrazoia, uste denez, tiamina eskasiak eragiten duen beriberi gaixotasunak eragindako bihotzaren pitzadura bat izan zen.
Tirion

**Tirion** (Kôr-Tirion ere deitua), Tolkienen legendarium ospetsuan, elfoek Ardan eraikitako lehen hiria da, Eldamar badiatik gertu kokatua, Amanen.

Tirion, **Túna Muinoa**n kokatua zegoen, Calaciryaren haranean, Pelori mendikate osoan zehar, mendiak, zeharkagarriak izateko bezain baxuak diren gotorleku bakarra.

Tirion hiriaren deskribapenek, berari buruz, balkoi zurizko, kristalezko eskailerazko eta alde guztietan zehar sakabanatutako harribitxi eta diamantezko etxedun hiri eder bat zela diote. Tirionen dago Mindon Eldalieva ospetsua, Finwëren dorrea, bere tontorrean, kristalezko lanpara eder bat zuena, lanpara honen argia, urrutitik ikus zitekeelarik. Mindon Eldalievaren parean, bere erdian, Antzinako Egunetako zilarrezko zuhaitz zuria zen Telperionen fruituetatik jaiotako lehen zuhaitz zuria ereina zuen plaza zegoen.

Hasieran, baina, hiria, Noldorrek eta Vanyarrek populatu zuten, baina, azken hauek, Valarrekin bizitzera joatea erabaki zutenez, Tirion, Noldorren ardurapean geratu zen.

Han gobernatu zuen Finwëk bere familiarekin, baina, bere seme nagusia zen Feänor kanporatua izan ondoren, Finwë berarekin erbesteratu zen. Tirionen, Fingolfin eta Finarfin geratu ziren, bere seme txikiak, baina, Noldorrek ihes egin ondoren, Tirionen soilik Finarfinek gobernatu zuen, bere herriaren zati oso txiki batekin.
Calacirya

**Calacirya**, ("argiaren pasabidea" esan nahi duena quenyaz), Tolkienen legendariumeko fikziozko toki bat da, idazlearen hil ondorengo lana den Silmarillionen agertzen dena. Pelori mendiak zeharkatuz, itsasoraino iristen den haizpitarte bat da. Han dago Tirion, Túna gainean, Amaneko elfoen hiria dena. Valarrek egin zuten, Valinorreko Bi Zuhaitzen argia, Tirioneko elfoengana iris zedin, eta Pelori mendiak zeharkatzen dituen pasabide bakarra da. Valinorren Ezkutatzetik, etengabe zaindua dago.

## Kanpo estekak
Barainka

**Barainka** (herri hizkeran *Barinke*) Ispasterko auzoa da. 

## Toponimia 
Toponimoa aspalditik dokumentatu egin da. Euskal deitura ere bada.

"Barainka" toponimoak, Augustin Zubikarairen ustez, "*iru leku edota elorri beltza dagoen tokia*" esan nahiko luke.

## Geografia 
Barainka auzoa Eara doan errepideak egiten duen mendi-lepoaren inguruan dago.

"Barainka kofradia" izeneko egiturak etxe hauek hartzen ditu: Madarieta (*Mata*), Madarieta Etxebarri, Belaustegi, Zabala, Barainka Gojeaskoa (Nañone), Barainka, Olabe, Barainka Ansonea, Bengoetxea, Irazegi Goenengoa, Irazegi Erdikoa, Irazegi Beaskoa, Arrizubieta, Balzola (Jaunene).

## Demografia 
## Iruditegia 

Fitxategi:Ispaster 606.jpg|
Fitxategi:Ispaster 604.jpg|
Fitxategi:Ispaster 608.jpg|

[Barainkako ikuspegia [Soloaran auzotik, eta baserri batzuk.|thumb|center|400x400px]]

## Bestelako jakingarriak 
Kobeaga izeneko parajeko haitzuloetan Mesolito eta Neolito aroetako bizitegiak identifikatu dira.

1980 urtean, ETAk atentatu bat burutu zuen Barainka auzoan: materiala Kobeagan ezkutatu zuten, eta ekintza errepidean burutu zuten. Ondorioz, zazpi pertsona hilik gertatu ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ispaster

## Kanpo estekak
Latinxua Sin Wenz

thumb|250px|*Dazhung bao* egunkariaren alea (1932) osoki *Latinxua Sin Wenz*ez idatzia
***Latinxua Sin Wenz*** (txineraz: 拉丁化新文字, pinyinez: *lādīnghuà xīn wénzì*, hitzez hitz, "latindartutako idazkera berria") mandarin txineraren erromatartze (latindar alfabetorako transkribatze) sistema bat da, hasiera batean Sobietar Batasunean garatua, 1929an. *Latinxua Sin Wenz*ak ondoren *Hanyu Pinyin* sistemak (gaur egun erabiltzen dena) hartutako hainbat ezaugarri ditu. Esaterako, *c* eta *z* hizkien edota *ch* eta *zh* digrafoen erabilera gaur egun *Hanyu Pinyin*ak darabilen bera da. Zentzu horretan, *latinxua sin wenz*a *Hanyu Pinyin*aren aurrekaria da.

Txinera erromatartzeko beste sistema batzuk ez bezala (Wade-Gilesa, adibidez), *Latinxua Sin Wenz*a txineraren idazketa sistema estandar gisa sortu zen. Wade-Gilesa eta antzekoak, aldiz, txineraren hotsak latindar alfabetoaren bidez adierazteko sortu ziren, txinerazko izen nahiz termino zehatzak Europako hizkuntzetara itzuli ahal izateko. Horrela, *Latinxua Sin Wenz*a txinatar idazketa sistema gainditu nahi zuten Txinako hainbat intelektual erreformistak bultzatu zuten, txinera sistema fonetiko baten bidez idatzi ahal izateko.

## Ikus, gainera 
* Hanyu Pinyin

## Kanpo estekak
Deneb

**Deneb**, **Alfa Cygni** (α Cyg / 50 Cyg) izarraren izen propioa da. Cygnus (Beltxarga) konstelazioko izarrik dizdiratsuena, eta gaueko zeruko dizdiratsuenetako bat da, B bandan (iragazki urdina) 1,34ko itxurazko magnitudearekin, eta, V bandan (iragazki berdea) 1,25eko magnitudearekin. Vega eta Altair izarrekin, udako hirukia deritzon asterismoa eratzen du Ipar Hemisferiko ikusleentzat.

## Izena 
Deneb izena, arabierazko *dhaneb*etik dator, "isatsa" esan nahi duena, "hegaztiaren isatsa" bezala ulertua (dhanab ad-dajājah), Beltxargaren irudia eratzen duten izar lerrokaketaren barnean duen posizioari erreferentzia argia eginez. Oso ohiko izena da beste izar batzuetan, konstelazio batzuen atzealdeko muturra adierazten duena, Denebola Leo konstelazioan edo Deneb Kaitos Cetus konstelazioan kasu. **Deneb Adige** edo **Deneb el Adige**, izen beraren bertsio luzeak dira.

Deneben beste izen tradizional batzuk, Arided (Alfontsotar tauletan agertzen dena), Aridif eta honen aldaera Arrioph, gaur egun ez dira erabiltzen. **Gallina**, Johann Bayerrek izar hau izendatzeko erabili zuen izen bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moeche

**Moeche** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Ferrolgo eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak 
* Abade (Santiago)
* Labacengos (Santa María)
* San Xoán de Moeche (San Juan)
* San Xurxo de Moeche (San Jorge)
* Santa Cruz de Moeche (Santa Cruz)

## Iruditegia 

irudi:Casa do Concello de Moeche.JPG|Moecheko udaletxea
irudi:Igrexa de San Xurxo de Moeche.JPG|Moecheko San Xurxo eliza
irudi:Xato.JPG|Txekorra Moecheko zelaietan

## Kanpo estekak 
* Moecheko udalaren webgunea
Monfero

**Monfero** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen O Eume eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Ondare historikoa eta artistikoa 
Udalerri honetan Zistertar ordenako Monferoko monasterioa dago, bere jatorria X. mendean finkatu daitekelarik.

## Nekazal turismoa 
Udalerri eder honetan fragas do Eume parkean nekazal turismo edo landa etxe batzuk ere topatzen dira:
# Casa de Graña da Acea
# Casa Don Bernardo
# Casa Lourán
# Casa Piñeiro
# Rodeo da Casa

## Kanpo estekak 
* Monferoko udalaren webgunea
Yarua

**Yarua**, Star Wars film sagako pertsonaia bat da.

Yarua, wookiee arrazako senatari bat da, Kashyyyk planetaren ordezkaria Nabooko guduan eta Klon Gerretan. Yaruak, bere postuan, ehun urte baino gehiagoz zerbitzatu du, askok ezagutu eta errespetatua izan delarik.

Bere gaztaroan, Yaruak beti nahi izan zuen soilik bere familiaren negozioez arduratzea, baina, bere aita istripu batean hil zenean, Yarua, familiako buru bihurtu zen ehun eta hogei urte zituenean. Denborarekin, egoera diplomatikoak maneiatzen ikasi zuen, indarkeria erraz eta azkarra erabili beharrean. Honek, Kashyyykeko agureen errespetua lorrarazi zion, Senatu Galaktikoko wookiee ordezkariak erretiratu zirenean, agureek Yarua bidali zuten tokia betetzera Koruskant planetan.

Valorum Kantzilerra bere kargutik kendua izan zenean, wookiee senataria zutik jarri zen eta proposamena harrokeria handiz babestu zuen, indarrean zegoen gobernua, usteltzat joz. Inongo zalantzarik gabe, Yarua Senatuan bizi zen, Koruskanteko edozein planetarteko ordezkari bezala.

Klon Gerrak hasi baino pixkat lehenago, 215 wookiee erailak izan ziren trandosharrek Kashyyykeko garraio bat eraso zutenean. Kashyyykeko wookieen eta Trandoshako trandosharren arteko harreman diplomatikoak, sekula ez ziren mesedegarriak izan. Beti etengabeko gerretan murgilduta, bi espezieek, bizirauteko borrokatu zuten. Gertakari tragiko honen ondoren, Trandoshako gobernuak, eraildako wookieen gorpuak itzultzeari uko egin zion, Yaruari eta bere herriari sumin handia eragin ziena.

Errepublika Galaktikoak, ahalak eta bi egin zituen arazo diplomatiko horiek konpontzeko. Berehala, Oppo Rancisis Jedi maisua izendatu zuten bitartekari diplomatiko bezala aritzeko. Baina, negoziaketak, Klon Gerren ondorioz eten ziren, eta, pixkanaka, Palpatine kantzilerraren laguntza, jeisten joan zen, kontua ahaztua geratu zen arte, baina ez bi aldeentzat, baizik eta Errepublikako burokratentzat.

Sistema Independenteen Konfederakuntzak, ez zuen wookieei euren taldean toki bat eskaintzeko aukera alferrik galdu, Errepublikaren egoer diplomatikoak konpontzeko ezgaitasuna argudiatuz. Baina Yarua senatariak berean jarraitu zuen, eta proposamen horri uko egin zion, wookieen eta Kashyyyk planetaren tokia, Errepublikaren barnean zegoela esanez. Klon Gerren garairako, Yarua senatariak, ia bazituen hirurehun urte inguru.

## Kanpo estekak
Toss The Feathers

**Toss the Feathers** (euskaraz *Jaurtiki Lumak*) irlandar doinu herrikoia da, ohituraz tin whistle (irlandar txistua) eya biolinaz jo ohi da. Hainbat eta hainbat bertsio ditu, gaur egun 200era ailegatu direlarik, horien artean The Chieftains taldeak eta The Corrs taldeak bere "Forgiven Not Forgotten" bilduman moldatutakoa daudelarik.

Aipatzekoa ere bada bere garaian Euskal Herrian Sorotan Bele taldeak ere doinu honen bertsio bat burutu zuela. Espainian berriz Celtas Cortosek ere moldaketa bat egina du.

## Kanpo estekak 
* Toss The Feathers abestiaren The Corrs taldearen bertsioa
Truman doktrina

upright|thumb|Harry S. Truman.
**Truman doktrina** Ameriketako Estatu Batuek Gerra Hotzean bloke komunistaren aurka eramandako politikaren oinarria da, 1947an Harry S. Truman presidenteak sortua.

Kongresuaren aurrean 1947ko martxoaren 12an egindako hitzaldian, Trumanek adierazi zuen AEBak "mundu askearen burua" zela, demokrazia mundu osoan babestu eta komunismoaren aurka borrokatu behar zuela. Komunismoak herrialde batean arrakasta izanez gero ingurukoak ere domino efektuaren eraginez eroriko ziren beldurrez, Truman doktrinatik eustearen politika garatu zen, komunisten presioei aurre egiten zien herrialdeei begira. Bigarren Mundu Gerra amaitu berria zen testuinguru hartan, poltika honen xedea Grezia, Turkia, Iran edo Txina ziren. Mendebaldeko Europa garatzeko balio zuen Marshall plana ere doktrina honen ifrentzu ekonomikotzat har daiteke.

Trumanen hitzetan:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dama Eskaintzaile Handia

thumb|110px|eskuinera|Dama Eskaintzaile Handia. Espainiako Arkeologia Museo Nazionala, Madril
**Dama Eskaintzaile Handia** (gaztelaniaz *Gran Dama Oferente*) edo **Cerro de los Santoseko Dama** (*Dama del Cerro de los Santos*) K.a. III edo K.a. II. mendeko eskultura iberiar bat da. Madrilen kokatua dagoen Arkeologia Museo Nazionalean erakusten da.

## Testuingurua 
1,30 metro garai den emakumezko irudi bat da, Albaceteko probintziako Montealegre del Castillo herriko Cerro de los Santoseko santutegian dagoen kareharriz egina dagoena.

Eskaintzak dituen ontzi bat aurkezten ari den emakume bat da. Beharbada, neskatxa noble baten hastapen erritua da.

## Jantzia 
Modu aberatsean jantzia dago, bata bestearen gainean jarritako hiru tunikakin: behekoak, tolesdura oso finekoa, ia lurra jotzen du eta oinutsik dauden oinak inguratzen ditu.

Tunika lau bat jantzita darama, eskaintzaren balioa nabarmenduz bere ertzak esku azpian modu hieratikoan erortzen diren sigi-sagako tolesdura sendo batzuk dituen mantu batekin.

T formako fibula bat du tunikaren lepoaldea eutsiz, hiru lepoko eta, buruan, luxuzko buruko bat du, gurpil itxurako apaindurekin lagundutako mototx luzeekin apainduta dago, bereziki jai sakraturako jantzia, jainkoen eta gizakien aurrean aurkezteko aukeratutako egunean, egun bakarra izango dena.

thumb|110px|eskuinera|Xehetasunez ikusia

## Aurpegiera 
Begi ireki handiek, toki ezezagun batea zuzenduak, unearen pertzepzio bizia sartzen dute.

Kanpoko gauzak (ontzia, jantziak, apaindurak) etab... eta barneko gauzak (gorputz hieratikoa, begirada murgildua) etab... prestatutako eta esperotako unea, harrian betirako gera dadin konbinatzen dira.

## Beste Dama batzuk 
* Elxeko Dama
* Eivissako Dama
* Bazako Dama
* Galerako Dama
* Caudeteko Dama
* Guardamarreko Dama

## Bibliografia 
* *La villa de de Montealegre y su Cerro de los Santos*. Julián Zuazo y Palacios, 1915.
* *Antiguedades del Cerro de los Santos.* Juan de Dios de la Rada y Delgado, 1875, 

## Kanpo estekak 
* Cerro de los Santos
* El Cerro de los Santos XIX. mendean
* Del Cerro de los Santos a la ley de 1911
Diatribai (Epikteto)

Epiktetoren **Diatribai** edo, euskaraz **Hitzaldiak**, grekeraz idatzia jatorrian, Διατριβαί, Arriano Nikomediakoak idatziriko liburuki sorta da, Epiktetoren ikasbideak biltzen dituena. Arriano Nikomediakoa (Flabio Arriano izenez ere ezaguna) Epiktetoren ikaslea izan zen 108 urtearen inguruan eta Epiktetoren lezioak bildu nahi izan omen zituen *Diatribai* izeneko 8 liburukietan. Xenofonteren *Gogoangarriak* lanaren eredua jarraituz ziur aski, Epiktetorengandik jasotako ikasgaiak literaturaz jazten saiatu zen Arriano, baina hala ere Epiktetoren pentsaera fideltasunez islatzen dutela uste da gaur egun. . 8 liburukietatik, ordea, 4 bakarrik heldu dira gaur egunera, besteetatik zati bakan batzuekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Farlete

**Farlete** (aragoieraz *Farlet*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 444 biztanle zituen 104,1 kilometro koadroko azaleran. Monegroak eskualdean dago.

## Kanpo estekak
Leciñena

**Leciñena** (aragoieraz *Leziñena*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 1.309 biztanle zituen 178,8 kilometro koadroko azaleran. Monegroen eskualdean dago.

## Kanpo estekak
Monegrillo

**Monegrillo** (aragoieraz *Monegriello*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 500 biztanle zituen 183,2 kilometro koadroko azaleran. Monegroen eskualdean dago.

## Kanpo estekak
Altzairuzko oihala

[thumb|250px|[Europa, Altzairuzko oihalak erdibitua.]]
**Altzairuzko oihala** edo **Burdinazko hesia** (, ) Gerra Hotzean Europa erdibitu zuen muga egiazko eta ideologikoa da. Metafora hori lehen aldiz Winston Churchillek erabili zuen, 1946ko martxoaren 5ean, Fultungo hitzaldian:

Oihalaren bi aldeetan nork bere nazioarteko aliantzak garatu zituen, bai ekonomiarako bai defentsarako:

* Ekialdeko erdian Elkarri Laguntzeko Batzarra eta Varsoviako Ituna zeuden, Sobietar Batasuna kide garrantzitsuena zela.

* Mendebaldeko erdian Europako Batasuna eta NATO zeuden, Ameriketako Estatu Batuak eremuko botere ekonomikoa eta militarra zela.

Mendebaleko eta Ekialdeko Europaren arteko muga hesitu eta militartu bazen ere, Altzairuzko oihalaren adibide eredugarriena (eta gogortuena) Berlingo Harresia izan zen, hiria bitan banantzen zuena.

## Churchillen hitzaldia 
## Stalinen erantzuna 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enkhiridion (Epikteto)

thumb|**Enkhiridion**: 1683ko grekerazko eta latinezko edizio bat.

**Enkhiridion** edo **Eskuliburua** Epikteto filosofoaren ikasbide jakingarrienak biltzen dituen liburuxka da, Arriano Nikomediakoak idatzia. Arrianok berak Epiktetoren lezioetan oinarriturik idatzitako *Diatribai* edo *Hitzaldiak* izeneko liburu sortatik egindako esakuntza-hautaketa bat da, Epiktetoren pentsaera laburtzen duena. Lanak jatorrizko *Hitzaldiak* liburu sortako egitura bera du: sarrera baten ondoren (I), desira eta irrikien diziplinaz aritzen da (II-XXIX), ekintzaren diziplinarekin jarraitu (XXX-LI) eta zentzutasunaren diziplinaz bukatzen du (LII). Pizkundera arte ospe handiko lana izan zen.

## Kanpo estekak 
* (Euskaraz) Enkhiridion (eskuliburua) Epikteto https://web-argitalpena.adm.ehu.es/listaproductos.asp?IdProducts=UHSCE070308&titulo=Enkhiridion%20(eskuliburua)
*  Grekerazko jatorrizko testua Wikisourcen
*  Manual de Epicteto (Enquiridión)., gazteleraz testu osoa *La editorial virtual* webgunean.
*  Elizabeth Carteren itzulpena (circa 1750), ingelesezko testu osoa.

## Bibliografia 
*  *Enkhiridion (eskuliburua). Epikteto.* Itzulpena, oharrak eta epilogoa: Iñaki Usabiaga Sukia. Limes bilduma:7. Euskal Herriko Unibertsitatea. 2007.

## Oharrak eta erreferentziak
Fabara

**Fabara** (gaztelaniaz, aragoieraz eta katalanez ofizialki: **Fabara**; katalanez **Favara de Matarranya**) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 298 biztanle zituen 38 kilometro koadroko azaleran. Bajo Aragón-Caspe eskualdean dago.

## Kanpo estekak
Fayón

**Fayón** (gaztelaniaz eta aragoieraz: **Fayón**; katalanez **Faió**) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 436 biztanle zituen 67,2 kilometro koadroko azaleran. Bajo Aragón-Caspe eskualdean dago.

## Ikus, gainera 
* Zaragozako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Nonaspe-Nonasp

**Nonaspe-Nonasp** (aragoieraz eta katalanez: **Nonasp**; gaztelaniaz **Nonaspe**) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 1.079 biztanle zituen 111,14 kilometro koadroko azaleran. Bajo Aragón-Caspe eskualdean dago.

## Kanpo estekak
Cinco Olivas

**Cinco Olivas** (aragoieraz *Zinco Olibas*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 120 biztanle zituen 2,12 kilometro koadroko azaleran. Ribera Baja del Ebro eskualdean dago.

## Kanpo estekak
356 Liguria

**356 Liguria**, asteroide gerrikoan aurkitutako 356. asteroidea da. 1893ko urtarrilak 21ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, Italiako Liguria eskualdeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
357 Ninina

**357 Ninina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 357. asteroidearen izena da. 1893ko otsailak 11n aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

## Kanpo estekak
Caspe

**Caspe** (aragoieraz: *Casp*, katalanez: *Casp*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 8.848 biztanle zituen 503,2 kilometro koadroko azaleran. Bajo Aragón-Caspe eskualdean dago eta honen herriburua da.

Hizkuntzari dagokionez Sartaldeko Zerrendaren barruan kokatuta dago.

## Demografia 
## Hiri senidetuak 
*  Almería, Espainia
*  Gaillac, Frantzia

## Ikus, gainera 
* Zaragozako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  [http://www.caspe.es/ Udalaren webgunea.
362 Havnia

**362 Havnia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 362. asteroidearen izena da. 1893ko martxoak 12an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Bere izena, Havniatik datorkio, Danimarkako hiriburua den Kopenhageren latindar izena dena.

## Kanpo estekak
363 Padua

**363 Padua**, asteroide gerrikoan aurkitutako 363. asteroidearen izena da. 1893ko martxoak 17an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Bere izena, Padova hiritik jasotzen du, Veneziatik gertu dagoena.

## Kanpo estekak
Semenenra

**Semenenra**, Egiptoko XVII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 1580 inguruan gobernatu zuena.

Turineko Errege Kanonak, bere 11.7 erregistroan, bere izena adierazten du, **Semenenra**, baina bere erregealdi denbora ulertezina da.

Gobernari honen existentzia, soilik Turineko Errege Kanonak eta gaur egun Londresen zainduta dagoen aizkora batean idatzitako bere izenak berresten dute.

* Ryholtek, Egiptoko XVI. dinastiako gobernarien artean sartzen du, K.a. 1601etik K.a. 1600 arte gobernatuz.
Ariarates X.a Eusebio Filadelfo

**Ariarates X.a Eusebio Filadelfo**, Kapadoziako erregea izan zen K.a. 42 eta K.a. 31 bitartean.

Bere anaia Ariobarzanes III.a Eusebio Filorromanoren oinordeko bihurtu zen hau erahila izan zenean. Honen erregealdia ere, ez zen oso luzea izan, Marko Antoniok kargutik kendu eta exekutatu egin baitzuen, Arkelao Ktistesgatik ordezkatuz.
359 Georgia

**359 Georgia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 359. asteroidearen izena da. 1893ko martxoak 10ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Bere izena, Jurgi II.a Britainia Handikoa erregeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Sadr

**Sadr**, **Sadir** edo **Sador**, γ Cygni (γ Cyg / 37 Cyg) izarraren izen propioa da, Cygnus konstelazioko bigarren dizdiratsuena Deneben ondoren ((α Cygni). Iparraldeko Gurutzearen asterismoaren erdian kokatua, bere itxurazko magnitudea +2,23koa da. Bere izena, arabierazko صدر şadr, "bularra" hitzetik dator, hitz honek, Kasiopea konstelazioko Schedar izarrari ere izena ematen diolarik. Lurretik 1500 argi urteko distantziara dago.

Sadr, F8 Ib mota espektraleko supererraldoi hori bat da, gutxi gora-behera, gure Eguzkia baino 65.000 aldiz argitsuagoa, bere azaleko tenperatura 6500 kelvinekoa delarik. Bere dizdira eta tenperaturaren arabera, jaio zenean, bere masa, gure eguzkiarenaren halako 12 zela estimatzen da, bere bizitza supernoba bezala amaitzeko mugan kokatzen duena. Hertzsprung-Russell diagraman, izarrak ezegonkor bihurtzen eta pultsatzen hasten diren tokitik gertu kokatua dago, dizdiran aldaketak izaten dituelarik. Izar aldagarri garbia ez denez, modu konplexu batean pultsatzen duela dirudi, 74 eguneko ziklo batean.

Bisualki, Esne Bidearen toki konplexu batean kokatua, IC 1318 igortze nebulosa lausoak inguratzen du, izar gazte eta beroek argiztatua. Hala ere, Sadr ez da nebulosa horren zati, hau eta Lurraren arteko erdi bidean baitago, lehen planoko izar bat delarik. NGC 6910 kumulu irekia ere, hau ere eremu bisual berean dagoena, askoz urrutiago dago.

## Kanpo estekak
I'm a Man You Don't Meet Every Day

'''I'm a Man You Don't Meet Every Day'* (euskaraz *Egunero Topatzen Ez Duken Gizon Bat Nauk'') irlandar folk abesti herrikoia da (Eskozian ere abestu ohi da). Abestiaren gaia Irlandako lurjabe aberats batek harropuzkeriaz tabernan zurrutean ari den bitartean ingurukoei eginiriko kontakizuna da.

Abesti honek hainbat bertsio izan ditu. Beharbada moldaketa ospetsuena 1985. urtean The Pogues taldeak eginirikoa da, ahotsa talde honetak Cait O'Riordan baxujoleak jarri zuelarik.

## Hitzak 
### The Poguesen bertsioa 
## Grabaketak 
* The McCalmans, *Smuggler* diskoan (1975)
* Archie Fisher, *The Man With a Rhyme* diskoan (1976)
* Cilla Fisher and Artie Trezise, *Balcanqhal* diskoan (1976)
* The Tannahill Weavers, ''The Tannahill Weavers' diskoan (1979)
* Houghton Weavers, *In The Rare Ould Times* diskoan (1983)
* The Pogues, *Rum, Sodomy, and the Lash* diskoan (1985)
* The Dubliners, *30 Years A-Greying* diskoan (1992)
* Danú, *All Things Considered* diskoan (2002)

## Kanpo estekak 
* The Pogues taldearen bertsioa entzungai
* The Dubliners taldearen bertsioa entzungai
Dante Alighieriren glorieta (Sevilla)

**Dante Alighieriren Glorieta**, Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua, "Dante Alighieri Kultura Elkartea"ren enkarguz egin zen 1969an, olerkari italiarraren jaiotzaren zazpigarren mendeurrenaren ospakizun bezala, Sevillako hiriari emana, hiriko Unibertsitatean kokatua izateko asmoz, Filosofia eta Letren Fakultatearen ate aurrean. Tramite asko egin ondoren, hiria inguratzen zuen harresiaren hondakinetako baten aurrean jarri zen, Alkazarraren ondoan, jende guztiak ikus ahal zezan.

Monumentua, harri zurizko idulki baten gainean jarritako olerkariaren soingainaz osatua dago. Idulkia, plakaz egina dago, gorputzez osatua, bata, zizelkaturiko apainduradun lau pilastra txaflanatuzkoa, eta bestea harlanduzkoa.

Pare bat urteren buruan, bere ustezko behin betiko kokapenetik kendua izan zen arrazoi estetikoengatik, hirira pertsona garrantzitsu batzuen iritsiera espero baitzen.

Organismoen arteko tramite administratiboren bat edo besteren ondoren, Sevillako Udaletxeak, Maria Luisa Parkean birkokatzea onartu zuen, idulkian aldaketa txiki bat eginez.

Rafael de Leonen Glorieta eta Alvarez Quintero Anaiak Glorietaren artean kokatua dago, atzean, Covadongaren Glorieta duelarik.

## Kanpo estekak
Stoa Poikile

[thumb|250px|*Stoa Poikile* [Atenasko agoran (20 zkia)]]
***Stoa Poikile*** (grezieraz ή ποικίλη στοά, *"estoa margotua"*) Antzinako Greziako monumentu bat zen, Atenasko agoratik iparraldera dagoen toki pribilegiatu batean eraikia. 1981ean aurkitu zen. Zutabe doriarrak zituen kanpoaldean eta joniarrak barnean. Aurkitutako zeramikaren arabera, K.a. 475 eta K.a. 450 bitartean data daiteke.

Hegoalderantz begira zegoen, neguan, eguzkiaren beroa sartzea ahalbidetzen zuena, iparraldeko haize hotzak, bere atzealdeko fatxadan geratzen ziren bitartean.

Eraikina, Pausaniasen lekukotzari esker identifikatu ahal izan da.

Hasieran, erakina, *Peisianaktios* deitzen zen, bere eraikitzaileagatik, *Pisianakte* izenekoa. Baina, eraiki eta gutxira, margoekin apaindu zen, Poikilé (margotua) izena eman ziona. Margolan horiek, Atenasko artista garrantzitsuek egin zituzten: Polignoto, Mikon eta Paneok. Polignotok, Plutarkoren arabera *troiarrak* margotu zituenean, Laodizeren aurpegia Elpinizerenaren erara irudikatu zuen. Stoa dohainik margotu zuela gaineratzen du, Atenasen ohorez gogoratua izateko, historiografoek dioten bezala. Melantiok honako hau dio horren harira: "Ba bere kontura apaindu zituen jainkoen tenpluak eta Zekrope II.aren agora balentria heroikoekin".

Pausaniasek xehe-mehe deskribatzen ditu, oraindik miretsi ahal izan zituena. Margolan horietan, Atenasko balentria militar handiak irudikatu ziren, benetakoak zein mitologikoak. Gainera, stoak, garaitutakoei konfiskatutako armak eta brontzezko ezkutuak gordeta zituen.

Stoa Poikiléak, estoizismoaren eskola filosofikoa abiarazi zuen. Mugimenduaren sortzaileak, Zenon Zitiokoak, han irakasteko ohitura zuen. Stoa Poikilea, Plutarkok deskribatzen du bere *Zimonen bizitza* lanean.

## Kanpo estekak
Nebirau II.a

**Neferkara Nebiraura** edo **Nebirau II.a**, Egiptoko XVII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 1582 inguruan gobernatu zuena.

Turineko Errege Kanonak, irakurgarria den 11.6 erregistroan, bere izena adierazten du (Nebiryautra) 5... 5 hilabeteko erregealdi laburrarekin.

Turineko Errege Kanonean bere izena bi aldiz aipatua egotea, istripuzkoa dela eta Nebirau izeneko errege bakarra legokeela iradoki da.

A. Leahyren iritziz, Nebirau II.ari ematen zaion Osirisen sarkofago bat, Dyer faraoiaren hilobian, Abidosen aurkitu zena, eta Nubiako *Uronartiko uharte*ko zigilua, Khendyer faraoiarenak izan ziren, Egiptoko XIII. dinastiako faraoi bat.