Kamala Harris

thumb|Kamala Harrisen diskurtsoa osasun laguntzaren aldeko manifestazioan
**Kamala Devi Harris** (Oakland, AEB, 1964ko urriaren 20a) abokatua eta politikaria da. Joe Biden presidentegaiarekin batera, 2020ko hauteskundeetan Donald Trump eta Mike Penceri gailendu eta 2021ko urtarrilean Estatu Batuetako presidenteorde izendatu zuten. Kargu hori hartu duen lehenengo emakumea, lehenengo pertsona beltza eta hegoasiar jatorriko lehenengo pertsona da. 2017tik 2021era, Kaliforniako senatari juniorra izan zen. Alderdi Demokratako kidea izanda, 2004tik 2011ra San Frantziskoko Bartiko hogeita zazpigarren fiskala izan zen, eta 2011tik 2017ra Kaliforniako hogeita hamabigarren Fiskal Nagusia. Aberatsa da: *Forbes* aldizkariak dioenez, 8 milioi dolarren ondasunak zituen 2024. urtean, bere senar Doug Emhoffekin batera.

2010ean, Kaliforniako Fiskal Nagusi izendatzea lortu zuen Harrisek, eta 2014an berriro aukeratu zuten. 2016ko azaroaren 8an, Loretta Sánchez garaitu zuen 2016ko Senaturako hauteskundeetan Barbara Boxer senatariaren oinordekoa izateko, Kaliforniako hirugarren emakume senataria eta jamaikar edo indiar jatorriko lehena bihurtuz. Senatari bihurtu zenetik, ordaintzaile bakarraren mediku-arreta, kalamua maila nazionalean legeztatzea, agiririk gabeko etorkinentzako udal-babesa, DREAM Legea eta klase ertain eta langileentzako zergen murrizketa babestu ditu, baita korporazioei eta estatubatuar aberatsenei zergak igotzea ere.

## Bizitza 
Kamala Harris 1964ko urriaren 20an jaio zen Oaklanden, Kalifornian, ama india tamilekoa eta aita jamaikarra. Bere ama, Shyamala Gopalan Harris, bularreko minbizia ikertzen zuen zientzialari bat izan zen, 1960an Madrasetik (gaur egun Chennai) Estatu Batuetara emigratu zuena. Bere aita, Donald Harris, Stanfordeko Unibertsitateko ekonomia irakaslea da, 1961ean Jamaikatik emigratu zuen Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitatean ekonomiako graduondoko ikasketak egiteko. Bere alabei indiar mitologiatik eratorritako sanskritoak ematen tematu zen, bere nortasun kulturala mantentzen laguntzeko. Bere amonen bizitzak gogoratzean, bata, esklabu sail baten jabeen ahaidea zela idatzi zuen, eta besteak, jatorri ezezaguna zuela. 2019ko elkarrizketa batean, Kamala Harrisek esan zuen: "Beltza naiz eta harro nago".

Harrisen familia Berkeleyn bizi izan zen, Kalifornian, non bere gurasoek graduondoko eskolara joan ziren. Haurra zenean, sarri bisitatzen zuen bere familia Chennaiko Besant Nagar auzoan, Tamil Nadun. Harris eliza bataiatzaile beltz batera nahiz tenplu hindu batera joaten hazi zen. Ahizpa gazteago bat du, Maya Harris. Biak bataiatzaile koru batean abesten zuten gaztetan.

Harris haur hezkuntzan, Berkeleyko eskolan, integraziorako autobusen programaren bigarren urtean hasi zen, autobusen erabilera estentsiboan aitzindaria izan zena, hiriko eskola publiko bakoitzean arraza orekan laguntzeko. Bi urte lehenago %95ean zuria izan zen eskola batera eraman zuten. Bere gurasoen dibortzioaren ondoren, Harrisek 12 urte zituenean, bere ama eta ahizparekin joan zen bizitzera Montrealera, Quebec, Kanadara, non Shyamalak ikerketa zientifikoko postu bat onartu zuen Judío Jeneralaren Ospitalean eta irakaskuntza postu bat McGill Unibertsitatean.

1981ean graduatu ondoren, Harris zientzia politikoan eta ekonomian espezializatu zen Washingtoneko Howard Unibertsitatean. Howarden, arte liberaletako ikasle kontseilurako aukeratu zuten lehen urteko klasearen ordezkari bezala, eztabaida taldeko kide izan zen eta Alpha Kappa Alpha anaiartera batu zen.

Harris 1989an itzuli zen Kaliforniara, non Kaliforniako Unibertsitateko Hastings College of the Law delakoan doktoratua lortu zuen. 1990ean Kaliforniako Abokatuen Elkartean onartua izan zen.

## Karrera hastapenak 
Harris Alamedako (Kalifornia) Barruti-ondoko Fiskala izan zen 1990etik 1998ra. 2000. urtean, Louise Renne, San Frantzisko Hiri Hautetsiaren Fiskalak, Harris bere bulegora biltzeko erreklutatu zuen, non Auzo eta Komunitate Dibisioko buru izan zen, kode zibilaren betetze gaiak gainbegiratzeaz arduratzen zen.

### San Frantziskoko Barrutiko Fiskala 
Harrisek Terence Hallinan garaitu zuen, bi agintaldiren titularra, 2003ko hauteskundeetan, Hiriko Barrutiko eta San Frantzisko Konderriko Fiskal bihurtzeko.

2004ko apirilean, Isaac Espinoza San Frantziskoko Polizia Departamentuko ofiziala tiroz hil zuten. Hiru egun geroago, Harrisek iragarri zuen ez zuela heriotza-zigorrik bilatuko akusatuarentzat, eta horrek San Frantziskoko Poliziako Ofizialen Elkartea haserrarazi zuen. Santa Maria Katedralean Espinoza Ofizialaren hiletan, Dianne Feinstein Estatu Batuetako senatari eta San Frantziskoko alkate ohia pulpitura igo zen eta Harris, aurreko bankuan eserita zegoena, heriotza-zigorra ziurtatzera behartu zuen, bertan zeuden 2.000 polizien txalo zaparrada bat eraginez. Hala ere, Harrisek bere ezezkoarekin jarraitu zuen. Espinoza ofizialaren hiltzailea errudun jo zuten eta biziarteko kartzela-zigorra ezarri zioten.

2004an, Barrutiko Fiskal bezala, Harrisek *Back On Track* ekimena hasi zuen, aurrekari kriminalik ez duten gaizkile ez biolentoentzako birgizarteratze programa bat. Ekimenaren partaideek erruduntzat jo zuten beren burua, epaia atzeratzearen eta epailearen aurrean urtebetez aldian-aldian agertzearen truke. Bigarren hezkuntzako baliokidetasun-diploma bat lortu, enplegu egonkorra mantendu, hazkuntza-eskolak hartu eta drogak detektatzeko probak gainditzen dituzten parte-hartzaileek ezabatuta izango lituzkete erregistroak. Zortzi urtetan zehar, programak 300 graduatu baino gutxiago ekoitzi zituen, baina berrerortze tasa oso baxua lortu zuen. Programak nolabaiteko eztabaida izan zuen, hasiera batean legez kanpoko etorkinak hartzen zituelako. Geroago, Estatu Batuetan lan egiteko hautagai ez ziren pertsonei lan egiteko baimena ematea akats bat izan zela adierazi zuen. Ondorioz, programa aldatu zuen Estatu Batuetan legez lan egin ezin zuen edonori debekatzeko.

2007an, Harris Barrutiko Fiskal izendatu zuten berriro, oposiziorik gabe aurkeztu baitzen.

2008ko New York Times egunkariko artikulu batek Estatu Batuetako presidente izateko ahalmena izan zezaketen emakumeak zerrendatu zituen, Harris barne, eta "borrokalari gogorra" zela esan zuen.

## 2020ko hautagaitza presidentziala 
Harris 2020an presidente izateko hautagai demokrata izateko hautagai nagusienetakotzat jo zuten. 2018ko ekainean, hautagaitza "ez zuela baztertzen" aipatu zuen. 2018ko uztailetik aurrera, Facebookeko publizitatean beste edozein senatarik baino gehiago gastatu zuen. 2018ko uztailean, memoria-liburu bat argitaratuko zuela iragarri zen, hautagaitza posible baten beste seinale bat.

2019ko urtarrilaren 21ean, Harrisek ofizialki iragarri zuen AEBko presidente izateko hautagaitza 2020ko hauteskundeetan. Iragarri eta lehen 24 orduetan, Bernie Sandersek 2016an ezarritako marka bat berdindu zuen, hau da, iragarpenaren biharamunean bildutako diru kopuru handiena. Hala ere, Sandersek errekor hori hautsi zuen 2020ko kanpaina iragarri zuenean.

Urtarrilaren 27an, udaltzainen kalkuluen arabera, 20.000 pertsona baino gehiago bildu ziren Oaklanden (Kalifornia) egindako kanpainaren jaurtiketa formalean.

Harrisi emandako babesak 6 eta 9 puntu artean egin du gora inkestetan, demokraten lehen eztabaidaren ostean.

2019ko abenduaren 3an, Kamala Harrisen taldeak kanpaina bertan behera utziko zuela iragarri zuen. Horren arrazoia hautagaiaren inkestek behera egin zutela izan zen. 2020ko martxoan Joe Bidenen hautagaitza babestu zuen.

Abuztuan Bidenek, jadanik Alderdi Demokrataren hautagai ofiziala zela, presidenteordegai aukeratu zuen Harris.

## AEBetako presidenteorde 
Joe Bidenek 2020ko azaroaren 3ko hauteskundeak irabazi izanaren ondorioz, 2021eko urtarrilean Harris presidenteorde izendatu zuten. Lehen emakumezko presidenteordea da.

## Ideologia 
### Diskriminazio positiboa 
Diskriminazio positiboa gutxietsitako taldeen bizi-kalitatea hobetzeko gizarte-politika, elikagaiak lortzeko eta eskubide zibilak erabiltzeko aukera ematen diena da. Helburua talde horien aurkako diskriminazioa ezabatzea da, eta, horretarako, gutxietsitako talde bati lehentasunezko tratua ematea proposatzen da, errespetatua izatea lortu ondoren, pixkanaka aukera-berdintasuna ere lortuz joateko.

Harris Kaliforniak baiezko ekintza debekatzearen aurka agertu zen. Auzitegi Gorenari eskatu zion "berretsi dezala ikastetxe publikoek eta unibertsitateek arraza onarpen erabakietan faktoretzat har dezaketela". Harrisek lege-agiriak aurkeztu zituen Gorte Gorenaren kasuan, arraza Texasko Unibertsitatean onartzeko faktore gisa babestuz. Era berean, baiezko ekintzari laguntzeko dokumentuak aurkeztu zituen, Michiganeko Unibertsitatea inplikatzen zuen Gorte Gorena ez zen beste kasu batean.

### Heriotza zigorra 
Heriotza zigorra lege prozesu bat da, pertsona bati egin duen krimenagatik Estatuak hila izateko zigorra ezartzen diona. Heriotza zigorra gauzatzean, presoa exekutatu egiten da. Kriminal eta disidente politikoen heriotza zigorra historikoki momentuko gizarte batzuen bitartez erabilia izan da hala krimena zigortu eta disidentzia politikoa gutxitu edota ezabatzeko.

Harrisek heriotza zigorraren aurka egin du, baina kasu bakoitza banan-banan aztertuko duela esan du. 2019ko uztailean, Fiskal Nagusiak gobernu federalak heriotza-zigorra berrekingo zuela iragarri zuen, ia 20 urtez preso federal bat exekutatu gabe egon ondoren. Harrisek, San Frantziskoko barrutiko fiskal bezala bere garaitik heriotza-zigorraren aurka denbora luzez egon ondoren, neurria "okerra", "Moralgabea" eta "zergadunen dolarren erabilera okerra" zela kritikatu zuen. Harrisek heriotza-zigorra debekatzen zuen lege-proiektu bat babesten zuen.

### Zigor-arloko justizia 
2018ko abenduan, Harrisek aldeko botoa eman zion Lehen Pausoko Legeari, hau da, preso federalen artean berrerortze-tasak murrizteari buruzko legeriari, lan-gaikuntza zabalduz eta beste programa batzuen bidez. Horrez gain, goiz askatzeko programen hedapena eta epaien legeen aldaketak egin zituen, hala nola indarkeriarik gabeko droga-delitugileentzat nahitaezkoak diren gutxieneko epaiak, "Droga-delitugileak modu bidezkoagoan zigortzeko". 2020an, Harris GEO Group, CoreCivic eta Management and Training Corporation espetxeetako Bulego Federalari koronabirusari aurre egiteko estrategiari buruzko informazioa eskatzeko gutun bat sinatu zioten hamabost senatarietako bat izan zen, honako hau esanez: "Kritikoa zen plan bat izatea koronabirus berria kartzelan dauden pertsonei eta haien zuzenketa-langileei zabaltzea prebenitzeko."

### Drogak 
Hasieran Harrisek ez zuen aisialdiko marihuana legeztatzea babestu, baina geroago lekuz aldatu zen legeztatzea bultzatzeko. 2010ean, Kaliforniako Fiskal Nagusiaren aldeko kanpaina egiten ari zela, 19 Proposamenaren aurka egin zuen, Kalifornian aisialdiko marihuana legeztatzeko lehen saiakera huts egin zuena, drogen salmentak komunitateei kalte egiten diela argudiatuz. 2015ean, marihuana medizinalaren debeku federalarekin amaitzeko eskatu zuen. 

2018ko apirilean, Justizia Saila Drogen Kontrolerako Administrazioa ikerketan erabiltzeko marihuana landatzeko bi dozena eskaera baino gehiagotan neurriak hartzea blokeatzen ari zela jakinarazi ondoren, Harrisek eta Orrin Hatch errepublikanoak gutun bat bidali zioten Jeff Sessions fiskal nagusiari, marihuanari buruzko ikerketa "ebidentzietan oinarritutako erabakiak hartzeko" eta " Segurtasuna, marihuanak garunen garapenean dituen inpaktuak ikastea eta marihuanaren narriadura frogatzeko metodoak formulatzea". 2018ko maiatzean, Harrisek iragarri zuen marihuanaren Justiziaren Legea babestuko zuela (Cory Booker senatariak 2017ko abuztuan sartua), zeinak kalamua maila federalean legeztatuko baitzuen, Kontrolatutako Substantzien Legetik kendu ondoren. Lege-proiektuak eskatuko luke, halaber, auzitegi federalek automatikoki desagerraraztea marihuanagatiko kondena federalak, erabilerarekin edo edukitzarekin lotutakoak, eta kalamuaren legeak gutxiengoen edo diru-sarrera gutxiko pertsonen aurka neurriz kanpo betearazten dituzten estatuak zigortzea. 2019ko otsailean, Marihuanari buruzko Justizia Legea berriro sartu zuenean, Harrisek adierazi zuen Estatu Batuek ez zituztela berdin aplikatu marihuana-legeak, eta "marihuana-kontsumoa kriminalizatu zuten koloretako gizon gazteak neurriz kanpo espetxeratzea ekarri duen moduan".

2018ko abenduan, Harris Scott Gottlieb Elikagaien eta Sendagaien Ordezkariari gutun bat sinatu zioten hogeita bat senatarietako bat izan zen. Gutun horretan, Elikagaien eta Sendagaien Administrazioak gazteei zigarro elektronikoak eskuratzea oztopatzeko egindako ekintzak onartu zituela adierazi zuen, eta FDAri "gazteen artean zigarro elektronikoen erabilera prebenitzeko eta murrizteko neurri gehigarriak eta indartsuagoak hartzeko" eskatu zion. 2019ko uztailean, Harris eta Jerry Nadler ordezkariak Marihuanako Aukera Berrinbertitzeko eta Desagerrarazteko Legea (More) aurkeztu zuten, 2019koa, maila federalean marihuana legeztatuko lukeen legedia, maila baxuko marihuana edukitzeagatiko kondenak kentzeaz gain, eta kolore-komunitateetako kideei diru-laguntzak baimentzeaz gain, hainbat hamarkadatan kalteak direla-eta kriminalizazioa lehengoratzeko ahalegin gisa. Komunikatu batean, Harrisek marihuana arautzeko beharra aipatu zuen, "Guztiek, batez ere Drogen aurkako Gerrak neurriz kanpo kaltetutako kolore-komunitateek, industria gero eta handiago honetan parte hartzeko benetako aukera izan dezaten".

### Hezkuntza 
Lehen hezkuntzako haurren arteko "ausentismo ohiko eta kronikoa" haur urdurien gurasoek egindako krimen bat dela argudiatu du Harrisek. Berak argudiatzen du lotura zuzena dagoela lehen hezkuntzako ohiko ausentismoaren eta aurrerago bizitzan gertatutako krimenaren artean. Kaliforniako Maisuen Federazioaren babesa jaso du. Harrisek eskola publikoen desegregazioa babesten du, esanez "Ameriketako Estatu Batuetako eskolak gaur egun lehen hezkuntzan zegoenean baino bananduago daude". Harrisek busing-a eskola-barrutiek gobernu federalaren erantzukizunaren ordez aintzat hartzeko aukera gisa ikusten du.

### Internet segurtasuna 
2017ko irailean, Ajit Pai Komunikazioen Batzorde Federaleko presidenteari gutun bat sinatu zioten bederatzi senatarietako bat izan zen Harris, eta FCCri leporatu zion ez ziela aukerarik eman "aurkeztutako dozenaka mila kexei buruz hitz egiteko, sarearen neutraltasun-babesei proposatutako aldaketei buruz argi egiten baitu zuzenean". 

2018ko martxoan, Harris izan zen Jeff Merkley buru zuen gutun bat sinatu zuen hamar senatarietako bat, FCC Ajit Paiko presidentearen proposamen batekin, Lifeline programaren etekinen irismena geldiaraziko zuena, komunitate pobreetan 6,5 milioi pertsona inguru Lifelineren mende zeuden aldi batean, abiadura handiko Interneterako sarbidea jasotzeko, "Pairen betebeharra" zela aipatuz. Komunikazioen Batzorde Federalarena, Lifeline programa hobetzeko eta estatubatuar gehiagok banda zabalean eta zerbitzuan sartzeko aukera izan dezaten bermatzeko " "Lifeline komunikazio zerbitzuetara sarbidea behar duten estatubatuar gehiagorengana iristea" ere eskatu dute senatariek.

### LGTBQ+ eskubideak 
Estatu Batuetako Senatuko kide gisa, Berdintasunerako Legea babestu zuen. 2018ko uztailean, Harris bere lankideen buru izan zen 2018ko Gay eta Trans panikoaren defentsa debekatzeko Legearen sarreran. Lege horren bidez, gay eta trans izuaren defentsak deiturikoen eraginkortasuna murriztuko zen, eta gai hori aitzindaria izan zen San Frantziskoko Barrutiko Fiskal gisa izan zuen agintaldian. 2019ko urrian, Harrisek CNN/Giza eskubideen kanpainako udal batean parte hartu zuen LGBTQ eskubideen gaiari buruz. Bertan, "Berdintasunaren alde borrokatzen duten pertsona guztiei" babesa emango ziela agindu zuen, gay eta transgeneroak lantokian diskriminazio federala debekatzen duten legeek babesten ote zituzten erabakiko zuten kasuetan.

### Emakumeen eskubideak 
2016ko irailean, Jerry Brown gobernadoreak 1671. Batzarraren lege-proiektua sinatu zuen, antza denez Harrisek idatzia, *Planned Parenthood*en ekarpenarekin, lege-proiektua babestu zuena, eta, beraz, delitua da nahita banatzea edo legez kanpo lortutako komunikazio konfidentzialak zabaltzen laguntzea. Senaturako hautatua izan zenetik, Harrisek% 100eko kalifikazioa izan du abortuaren eskubideen aldeko *Planned Parenthood Action Fund* taldeagatik, eta% 0ekoa abortuaren aurkako *National Right to Life Committee* taldeagatik. Emily Lintek ere babestu zuen 2015ean Senatuko Kanpainan.

## Erreferentziak