open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shaista Ikramullah

**Begum Shaista Suhrawardy Ikramulla** (Kalkuta, 1915eko uztailaren 22a - Karatxi, 2000ko abenduaren 11) Pakistango politikari, diplomazialari eta idazlea izan zen. Pakistango ordezkaria izan zen Nazio Batuetan eta ondoren, enbaxadore, Marokon.

## Biografia 
Shaista Akhtar Banu Suhrawardy bezala jaio zen, politikari eta medikuen familia batean. Aita, Hassan Suhrawardy, Britaniar Armadaren kide ohia, Kalkutako Unibertsitatearen zuzendaritzan aritu zen. Huseyn Shaheed Suhrawardy ministro oiharen iloba izan zen.

Kalkutako Loreto Unibertsitatean ikasi zuen eta Emakume Musulmanen Ikasle Federazioan parte hartu zuen.

1940an, Londresko Unibertsitateko doktoretza bat lortzen zuen lehenengo emakume musulmana izan zen. Bere doktorego tesian Urdu hizkuntzan garatutako eleberri eta ipuinei buruz aritu zen, literatura espezializatua.

*Tehzeeb-e-Niswan* eta *Ismat* aldizkarientzat idatzi zuen, emakumeen aldizkariak urdueraz, baita ingelesezko egunkarietan. Ipuin liburuak eta saiakerak idatzi zituen, baita bere autografia ere, *De Purdah al Parlamento* (1963), bere libururik ezagunena.

### Ibilbide politikoa 
Pakistango Mugimenduan aktiboki parte hartu zuen emakume musulman bakanetakoa izan zen. Ondoren, Genozidioa zigortzeko Hitzarmenaren (1951) eztabaidetan parte hartu zuen.

1964tik 1967ra Pakistango enbaxadore izan zen, Marokon.

## Obrak 
* *Koshish-e-Natamaam* (1950).
* *Beyond the Veil* (1953).

## Sariak eta Aitortzak 
* 2002an Pakistango gobernuak hil osteko sari zibil garrantzitsuena eman zion, Nishan-i-Imtiaz.

## Ikus, gainera 
* Purdah
* Indiaren partizioa
* Hansa Mehta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agapanthia villosoviridescens

***Agapanthia villosoviridescens*** Cerambycidae familiako kakalardoa da. Europan eta Ekialde Hurbilean hedaturik dago. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Deskribapena 
Kakalardo estua eta luzea da, 10 eta 22 mm artean neurtzen ditu. Oinarrian kolore beltza du eta toraxa eta elitroak ile urrekarek estaltzen dute. Buruan eta toraxean urre koloreko marra nabarmena du. Antenak oso luzeak dira, gorputza bera baino luzeagoak. Zati zuriak eta beltzak tartekatzen ditu.

## Habitat 
Landare belarkaren artean ikusten da (*Carduus*, *Urtica*, *Angelica*, *Chaerophyllum*, *Artemisia*, *Salvia*, *Aconitum*), haietaz elikatzen baitira beldarrak.

## Bizi zikloa 
Helduak maiatza eta abuztua artean ikusten dira hegan. Emeak arrautzak hostoen peziolotan jartzen ditu eta handik jaioko diren beldarrak beherantz mugituz doaz. Pupa ganbera ia lurrean eratzen dute.

## Iruditegia 

Irudi:XN Agapanthia villosoviridescens 00.jpg
Irudi:Agapanthia villosoviridescens (2007-04-23) 02.jpg
Irudi:Agapanthia villosoviridescens (35595613730).jpg
Irudi:Agapanthia villosoviridescens (Cerambycidae) - (imago), Doorwerth, the Netherlands.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Catarina Eufémia

**Catarina Efigénia Sabino Eufémia** (Baleizão, Beja, 1928ko otsailaren 13a — Monte do Olival, Baleizão, Beja, 1954ko maiatzaren 19a ) nekazaritzako langile portugaldarra izan zen. Landa-langileen greba batean hiru tiroz hil zuen João Tomaz Carrajolak, Guardia Nazional Errepublikanoko tenienteak. 

Analfabetoa zen eta hiru seme-alaba zituen hil zutenean, horietako bat zortzi hilabetekoa. 

Portugalgo Alderdi Komunistako kidea zen. 

Hainbat artistak olerkiak eskaini zizkioten: Sophia de Mello Breyner, Carlos Aboim Inglez, Eduardo Valente da Fonseca, Francisco Miguel Duarte, José Afonso, José Carlos Ary dos Santos, Maria Luísa Vilão Palma eta António Vicente Campinasek.  

## Biografia 
### Lehen urteak 
1928ko otsailaren 13an jaio zen, nekazaritzako langileen alaba zen. Oso gaztetatik hasi zen etxean lanean, denbora faltagatik ez baitzen lehen hezkuntzara joan.

Nerabezaroan hasi zen nekazaritzan lanean. Hamazazpi urterekin António Joaquimekin ezkondu zen, Companhia União Fabril-en peoi gisa lan egiten zuen gizonarekin, eta Barreirora joan zen bizitzera. Catarina Eufémia hamalau uzta-biltzaileko talde baten buru zela. Langileak jabearekin biltzen saiatu zirenean, honek Guardia Errepublikano Nazionalari abisua eman zion, eta hauek azkar iritsi ziren lekura,  

Hil zenean, Catarina Eufémiak 26 urte besterik ez zituen.

Catarina Eufémiaren hiletan jende askok parte hartu zuen, haren hilketaren aurka protestatu zuten, eta Guardia Errepublikano Nazionaleko agenteek bortizki sakabanatu zituzten. Bederatzi nekazari atxilotu zituzten azkenean, epaitu eta bi urte inguruko espetxe zigorra ezarri zieten. Barreirora itzuli ziren bizitzera.

Carrajola tenientea epaiketara eraman zuten; absolbitu egin zuten, armak nahigabe tiro egin zuela argudiatuz. Aljustrelera eraman zuten, eta han hil zen 1964an, arrazoi naturalengatik.  Carrajolari Avis Ordenako Zaldun titulua eman zioten 1958ko irailaren 27an.

Hil ondoren, Catarina Eufémia diktaduraren aurkako erresistentziaren ikono bihurtu zen. Bere sinbolismoa batez ere Alderdi Komunistak eratu zuen. Hala ere, Pedro Prostes da Fonseca idazleak Catarina Eufémiaren Alderdi Komunistarekiko lotura zalantzan jarri zuen bere *O Assassino de Catarina Eufémia* liburuan, ez baitago alderdiko kide zela frogatzen duen froga zehatzik, nahiz eta bere senarrak loturak izan militante komunistekin. Urtero, Alderdi Komunistak monumentura erromesaldia egiten du maiatzaren 19an, Catarina Eufémiaren heriotza gogoratzeko. eta 2020an Baleizãoko plaza nagusian ere haren estatua bat jarri zuten. eta herrialde osoko hainbat kale eta plazari  eman zioten. José Afonso abeslariak omenaldia egin zion, eta baita Carlos Paredes gitarra-jotzaileak "Em memória de uma camponesa assassinada" abestian. Hainbat idazlek ere omendu zuten, hala nola Carlos Aboim Inglez, Eduardo Valente da Fonseca, Francisco Miguel Duarte, Ary dos Santos, Vicente Campinas,  eta Sophia de Mello Breyk bere *Catarina Eufémia* poeman.

## Erreferentziak
Snaefell Mendi Zirkuitua

**Snaefell Mendi Zirkuitua**, , Ingalaterrako Man uhartean dagoen errepide zirkuitu bat da, urtero Man Uharteko TT motozikleta lasterketak erabiltzen duena.

Lasterketa urte osoz publikoak diren eta lasterketa egunetan trafikoari itxitako errepidetan burutzen da.

Denera zirkuituak 60,73 kilometro (37,733 milia) luze eta 219 bihurgune ditu. Zirkuituaren  bira azkarrenaren errekorra Peter Hickman lasterkaria du, 2023an 16:36,114 minututan amaituz. 

## Ikus gainera 
* MotoGPko zirkuituak
Francisco Mac-Mahón

**Francisco Pedro Mac-Mahón Jane** (Bilbo, 1826ko urriaren 4a - 1880ko abuztuaren 23a) bizkaitar merkatari eta politikaria izan zen, Bilboko alkatea izandakoa.

Bere agintaldian, udal-ogasuna saneatu zuen eta hiri-azpiegiturako obra berriak bultzatu zituen, hala nola hiltegia eraikitzea, San Frantzisko zubiko lanak amaitzea, liburutegi publikoa eratzea eta udal-antzokian konponketak egitea. Ondorengo krisi politikoetan Serrano jeneralaren alde egin zuen, eta errepublikanoen kontra.

1875eko urtarrilaren 26an, Cánovas del Castillo buru zuen Erregeordetza-Gobernuak gobernadore zibil izendatu zuen. Senataria ere izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teddington

**Teddington**, Erresuma Batuko Londres hiriburuaren hego-mendebaldean dagoen auzo bat da, Richmond upon Thames barrutian.

2022ko erroldaren arabera 194.894 biztanle zituen.
Dominique Mulamba

**Dominique Mulamba** (2001eko urriaren 22a) atleta da. Kongoko Errepublika Demokratikoa ordezkatu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olivier Mwimba

**Olivier Mwimba** (1994ko azaroaren 6a) atleta da. Kongoko Errepublika Demokratikoa ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iturraran baserria

**Iturraran baserria**, Gipuzkoako Aia udalerrian dagoen baserri bat da, Urola Kosta eskualdean.

## Pagoeta natura parkeko interpretazio zentroa 
Bertan, Pagoeta natura parkearen bisitarientzako harreragunea eta interpretazio-zentroa dago.

Bestalde, Pagoetako ingurumen fisikoa eta etnografiaren buruzko erakusketa iraunkor bat ere badu.  

## Eraikina 
XVIII. mendeko baserria da, barneko egurrezko egituran oraindik hura muntatzeko zurezko hagen muntaketa ordena adierazteko dituzten erromatar hizkiak ikusgai daude, bai eta zutabeetako itsulapiko sekretuak eta dolare baten hondakinak ere.
Niedax

**Niedax Holding GmbH** Alemaniako Linz am Rhein hirian egoitza duen enpresa-talde baten ama enpresa da. 1920an sortua, azpiegitura elektrikoetarako materialak ekoizteagatik ezaguna da. Hiru sail nagusi ditu: kableak kudeatzeko sistemak, altzairugintza eta banaketa. Gaur egun, Niedax taldeak 76 kokalekutan dihardu, horietatik 25 fabrika, eta 30 herrialde baino gehiagotan du ordezkaritza. Horrez gain, 5 sozietate taldeaniztun ditu, horien artean: FEMI-CZ, SteelLineCMS, ABNEX eta R&M Electrical Group Ltd.

## Historia 
1920an Alexander Niedergesäß eta Fritz Axthelm ingeniariek *Niedergesäß & Co. OHG* sortu zuten Berlinen. Bost urte geroago, ekoizpena Herzbergera eraman zuten eta handik gutxira *Niedax* marka erregistratu zuten.

1929ko burtsaren krisiaren eta ondorengo krisi ekonomikoaren ondoren, Niedaxek hasieran nazionalsozialisten gerra-ekonomiari etekina atera zion. 1944ko urtarrilaren 29tik 30era bitarteko gauean, Bigarren Mundu Gerran, aliatuek konpainiaren Berlingo egoitza erabat suntsitu zuten aire eraso batean, lau langile hilez. Handik gutxira, Lichterfeldeko ordezko egoitza ere suntsitu zuten bonbek.

Bigarren Mundu Gerraren ondorengo berreraikuntzan egoitza Linz am Rheinen eraiki zuten.

1955eko urtarrilaren 1etik aurrera, Linz am Rheineko egoitza enpresa independente gisa jardun zuen *Niedax GmbH* izenarekin . Berlingo *Niedergesäß & Co. OHG* enpresa independentea izaten jarraitu zuen.

1990eko hamarkadaren erdialdeaz geroztik, Niedax ek etengabeko hazkundea izan sukurtsalak sortuz eta Alemaniako zein atzerriko enpresak erosiz.

2023ko udaz geroztik, Niedax Taldeak CO2 isurpen urriko altzairua zenbait hornitzailerengandik lortzeari eta bere kokapenetan prozesatzeari ekin zion. 2024ko otsailetik, taldeak CO2 isurpen murriztuko zinka erabiltzen du galbanizazio beroko prozesuetarako.

2024ko maiatzean, Niedax Taldea Giga Fiberren akziodun bihurtu zen eta Alemaniako zuntz optiko sarearen hedapenean parte hartzen ari da..

Enpresa taldea sortu zenetik familia-jabetzakoa da bere osotasunean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Niedaxen webgunea
Terri Lyne Carrington

**Terri Lyne Carrington** (Medford, Massachusetts, AEB, 1965eko abuztuaren 4a) estatubatuar jazz-konpositorea, abeslaria, musikagilea, bateria-jotzailea, irakaslea eta ekoizlea da.

2007 urtean, irakasle izendatu zuten Berklee College of Music bere *alma mater*-ean, eta ohorezko doktoretza jaso zuen 2003 urtean. Gutxienez hiru Grammy Sari irabazi ditu, 2013 urtean jazzeko album instrumental onenaren saria barne, eta, horri esker, kategoria horretan saria irabazi zuen lehen emakumea izan zen.

## Diskografia 
### Lider 
* *Real Life Story* (1989)
* *Jazz Is a Spirit* (2002)
* *Egitura* Adam Rogers, Jimmy Haslip eta Greg Osbyrekin (2004)
* *More to say* (2009)
* *The Mosaic Project* (2011)
* *Money Jungle: Causative in Blue* (2013)
* *The Mosaic Project: Love and Soul* (2015)
* *Waiting* Game (2019)

### Lankidetzak 
* John Beasley: *Change of Heart* (1993)
* David Benoit: *Letter to Evan* (1992)
* Doky Brothers: *Doky Brothers, Vol. 1 & 2* (1995, 1997)
* Niels Lan Doky: *The Truth - Live at Montmartre* (1988), *Daybreak* (1989)
* George Duke: *In a Mellow Tone* (2006)
* Robin Eubanks: *Different Perspectives* (1989)
* Herbie Hancock: ''Gershwin's World* (1998), *Future 2 Future - Live* (DVD, 2002)
* Grace Kelly: *Every Road I Walked (2006), Mood Changes (2009)*
* Diana Krall: *The Girl in the Other Room* (2004)
* Eric Marienthal: *Crossroads* (1990)
* Mulgrew Miller: *Work!* (1986)
* James Moody: *Moody's Birthday Celebration: Live at the Blue Note* (1995), *Moody Plays Mancini* (1997)
* Nguyen Le: *Purple – Celebrating Jimi Hendrix* (2002)
* Greg Osby: *Greg Osby and Sound Theatre* (1987)
* John Patitucci: *Sketchbook* (1990)
* Danilo Perez: *PanaMonk* (1996)
* Lewis Porter: *Beauty & Mystery* (Altrisuoni, 2018)
* Rufus Reid Trio: *Seven Minds* (1985)
* Dianne Reeves: *I Remember* (1991), *Art & Survival* (1993), *Quiet After the Storm* (1994), *That Day* (1997), *Music for Lovers* (2007), *Beautiful Life* (2014)
* Scott Robinson: *Winds of Change* (1986)
* Michele Rosewoman: *Quintessence* (1987)
* Patrice Rushen: *Anything but Ordinary* (1994)
* Diane Schuur: *Friends for Schuur* (2000)
* John Scofield: *Flat Out* (1988)
* Wayne Shorter: *Joy Ryder* (1988), *Alegría* (2003)
* Esperanza Spalding: *Chamber Music Society* (2010), *Radio Music Society* (2012)
* Nino Tempo: *Live at Cicada* (1995)
* Gary Thomas: *Till We Have Faces* (JMT, 1992), *Exile's Gate* (JMT, 1993)
* Gust William Tsilis: *Heritage* (1992)
* Cassandra Wilson: *Blue Skies* (1988),  *Glamoured* (2003)
* Michael Wolff: *2 AM* (1996)
* Rachel Z: *Room of One's Own'' (1996)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Orri ofiziala
Gure Lekukotasuna

Kantuaren aurkezpena
Errobiren Gure lekukotasuna kantuak taldearen bigarren diskoaren izena ere badu. Disko hau 1977an argitaratu zuen Elkarrek. Jakin behar da, euskal rockaren hastapenetako lan garrantzitsuenetako bat izan zela.
Gurutze Santuaren eliza (argipena)

**Gurutze Santuaren** izena daraman eliza bat baino gehiago dago Wikipedia honetan.

Euskal Herrian:

* **Gurutze Santuaren eliza (Orexa)**, Gipuzkoa.
* **Gurutze Santuaren basilika (Lezo)**, Gipuzkoa.

Munduan: 

* **Gurutze Santuaren eliza (Oloroe)**, Bearno.
* **Gurutze Santuaren kolegiata**, Kantabria.
* **Gurutze Santuaren Pontifize-Unibertsitatea**, Erroma.
* **Gurutze Santuaren eliza (Stirling)**, Eskozia.
Paipa gazta

**Paipa gazta** Sogamoso haranean soilik ekoizten den gazta erdi-gogor, erdi-koipetsu eta erdi-zahartua da, Paipa eta Sotaquirá (Boyacá departamendua) hiriak barne hartzen dituena, Kolonbiako gobernuak emandako jatorrizko deitura babestuaren estatusa dela eta.

## Historia 
Paipa gazta eskualdeko Reinoso gaztaren berrasmatzea da eta 100 urte baino gehiago daramatza egiten. Bere historia Boyacáko etxaldekin lotuta dago.

Bere izena Paipa udalerriari zor dio, non merkatu egunetan bidaiari eta bertatik pasatzen ari zirenei saltzen zitzaien. 

* Gazten zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanp estekak
Gurutze Santuaren eliza (Orexa)

**Gurutze Santuaren eliza**, **Santa Kutz** izenarekin ere ezaguna, Orexako (Gipuzkoa) eliza da. 

XVI. mendeko eliza da eta hainbat fasetan handitu zuten. Kanpandorre karratua dauka. Barruan, berriz, erretaula errenazentista bat gordetzen du. Elizaren ondoan, Erretoretxea eta Seroretxea izeneko etxeak daude, eta bigarren honek 1850ko eguzki-erlojua dauka.

## Iruditegia 

Fitxategi:Orexa eliza 182750.jpg|Elizpea eta sarrerako atea.
Fitxategi:Orexa Erretoretxea 182825.jpg|Erretoretxea.
Fitxategi:Orexa Seroretxea Segoretxe.jpg|Seroretxea, eguzki erlojuarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helen Steele Pratt

**Helen Steele Pratt** (Concord, 1883-ko urtarrilaren 26a - Los Angeles, 1965eko urtarrilaren 15a) estatubatuar naturalista, ornitologoa, biltzaile botanikoa, bizitza basatiaren argazkilaria eta irakaslea izan zen.

## Biografia 
Illinoiseko Concorden jaio zen 1883ko urtarrilaren 26an. Gurasoak Frances Cochran Steele eta Lyman L. Pratt izan zituen.

29 urte zituenean, amarekin Kaliforniako Eagle Rock landa-eremu naturalera joan zen bizitzera. Etxea kontu handiz eraiki zuten: lorategia hegaztiak erakartzeko diseinatu zen berariaz, eta bertako landareak zituen habitat egokia, janlekuak eta edanlekuak eskaintzeko. Izugarri gustatzen zitzaion lagun-taldeekin elkartzea eta behatzen zituzten hegaztiei buruz hitz egitea.
thumb|Eagle Rock Valley, Los Angeles, 1908
Eagle Rockeko (Los Angeles, Kalifornia) bere etxean hil zen 1965eko urtarrilaren 15ean eta Jacksonvillen (Illinois) lurperatu zuten.

### Ibilbide profesionala 
Bere osaba Edward Strieby Steelerekin (1850-1942) hasi zen natura-zientzietara zaletzen: biak Kaliforniako hegoaldean biltzaile botanikoak izan ziren eta 350 bat espezimenekin lagundu zuten Oberlin Collegeko herbarioa. Helen Oberlin College-n lizentziatu zen 1906an, botanikan eta ornitologian espezializatuta.

Kaliforniako Boy Scouts-en gidaliburuko hegaztien atala idazten lagundu zuen. Zazpi urtez Kaliforniako Audubon Societyko idazkari izan zen. Erakunde horren ordezkari gisa, 1914an, ikastetxe ugari bisitatu zituen neskak eta mutilak hegaztien barietate desberdinei buruz hezteko. Naturari buruzko eskolak eman zituen Eagle Rockeko lehen mailako eskolan.
thumb|Kaliforniako galeperra
Harriet Williams Myersekin batera, Kaliforniako galeperra (Kaliforniako *Kallipepla*) estatu-hegazti izendatzen lagundu zuen.

1918an, Los Angeleseko National Audubon Societyk San Fernando haraneko eta Los Angeles konderriko basozain laguntzaile izendatu zuen. 1920an, Mendi Harritsuetako Parke Nazionaleko gida-baimena lortzeko azterketa onartu zuen. Urte askoan Los Angeleseko kanpoaldean dauden mendietako bi kanpalekutan egin zuen lan gidari naturalista gisa.

1953an, Kaliforniako Audubon Societyko presidente izendatu zuten. Bere agintaldian, Modjeska Canyon-en hegaztien eta basa bizitzaren santutegia sortu zen.

Kaliforniako Emakumeen Kluben Federazioko bazkide eta Cooper Ornithological Societyko kide izan zen.*Uste dut gero eta garrantzi politiko handiagoa dugunez, agintariek, azkenean, emakumeak ere aintzat hartu gaituztela naturaren munduan.* 

                                                                       Helen Steele Pratt

## Aintzatespenak 
Hil zenean, San Fernando haraneko Audubon Society elkarteak Californiako *La Cañadako* *Gardens* hegaztiak behatzeko estazioa inauguratu zuen. Bere oroimenean jarritako plakak honela dio: *Naturalista sutsua, natura-irakaslea eta aholkularia, bere ahaleginen ondorioz Kaliforniako galeperra estatuko hegaztitzat hartzea eragin zuena.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sagrarioko ermita (Lizartza)

**Sagrarioko** edo **Uberetako ermita** Lizartzako Ermitalde (Gipuzkoa) auzoan dagoen baseliza da, egikeraz jatorrian baserri izan zitekeena, eta kanpandorrea daukalarik baseliza baino gehiago eliza dirudiena.

1628an Andre Mariaren irudi bat iritsi zen baselizara, eta han gurtzen da oraindik, baina funtsik gabeko istorioa da irudiaren jatorria Flandriakoa dela. Erretaula bat ere gordetzen da bertan, 1748. urtekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
António Ginestal Machado

**António Ginestal Machado** (Almeida, 1874ko maiatzaren 3a – Santarém, 1940ko ekainaren 28a) portugaldar politikaria izan zen, Portugalgo lehen ministroa 1923ko azarotik abendura.

Zuzenbidean graduatu zen Coimbrako Unibertsitatean eta institutuko irakasle izan zen. Errepublika Batasuna alderdi moderatuko kide izan zen, eta Alderdi Errepublikar Liberala osatzeko Batasunak Alderdi Eboluzionistarekin bat egitearen sustatzaileetako bat izan zen.

1921eko maiatzetik urrira Hezkuntza Publikoko ministro izan zen Tomé de Barros Queirósen gobernuan. Lehen ministroa izan zen 1923ko azaroa eta abendua bitartean, gutxiengo gobernu batean, eta presidenteak parlamentua desegiteari uko egin ondoren, matxinada saiakera baten ondoren, dimititu zuen.
Orluis Aular

**Orluis Alberto Aular Sanabria** (Nirgua, 1996ko urriaren 5a) txirrindulari venezuelarra da, profesionala Movistar taldean.

Hego-Amerikan zenbait garaipen lortu ostean, 2020tik 2024ra Caja Rural-Seguros RGA taldean lehiatu zen, non Arrábidako Klasikoa, Alentejoko Itzulia, CRO Race eta Matteotti Saria bezalako probak irabazi zituen.

2025ean Movistar taldearekin fitxatu zen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Chapel St Leonards

**Chapel St Leonards**, Ingalaterrako ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Lincolnshire konderrian.

2011n 3.384 biztanle ditu.
Santa Katalina eliza (Lizartza)

**Santa Katalina eliza** Lizartza herriko (Gipuzkoa) parrokia eliza da. Eraikin handia da, kanpandorre garai batekin eta gainalde batean kokatua, eta elizpe nabarmena ere badu, herrian *zimitorioa* esaten diotena. 

Elementu errenazentistak eta neoklasikoak uztartzen ditu, eta zenbait fasetan eraiki zutela erakusten du horrek,  baina funtsean 16. mendean datatu daiteke.

## Iruditegia 

Fitxategi:Santa Katalina church.jpg|Sarrera, ataripe propioarekin.
Fitxategi:Lizartza 20250511 180545.jpg|Elizpe edo zimitorioa.
Fitxategi:Lizartza Udaletxea 181153.jpg|Eliza sakonean Lizartzako udaletxe paretik ikusia,

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Costeño gazta

**Costeño gazta** Kolonbiako Karibeko eskualdeko esnekia da. Freskoa (edo zuria), biguna, eta gazia da. Barietate gogorrago batzuek gatz gehiago dute.

## Ekoizpena 
Esne gordina gatzatu solidoetan eta esne-gazura likidotan bereizten da gatzagia gehituz, esne-gazura bereizi egiten da, gatzagiak gogortu egiten dira, gatza gehitzen zaio eta gero berotu egiten da. Sereta izeneko egurrezko ontzi bat eta prentsa bat erabiltzen dira prestaketan.

## Erreferentziak 
## kanpo eKtekak
Arnaldo Cézar Coelho

**Arnalfo Cézar Coelho** (Rio de Janeiro, 1943ko urtarrilaren 15a) brasildar futbol epaile ohia da.

1965ean hasi zuen bere ibilbidea hondartzako futboleko epaile gisa. 1982 eta 1982ko Munduko Futbol Txapelketetarako aukeratu zuten. Guztira hiru partidatako epailea izan zen Munduko Txapelketetan, Italia eta Alemaniaren arteko 1982ko finala barne.
Elba Alvarez

**Elba Álvarez Torrado** (Vigo, Galizia, 2001eko maiatzaren 26a) eskubaloi jokalaria da eta lehen lerrotik jokatzen du Super Amara Bera Beran eta Espainiako Selekzioan.

## Ibilbidea 
5 urterekin jaioterritik (Vigo) Zamorara joan zen bizitzera. Zamoran hasi zen eskubaloian jokatzen, harik eta bigarren urteko jubeniletara arte, Aula Valladolidek fitxatu zuen arte. 

Miguel Angel Peñasen gidaritzapean (15 urtez Gelako teknikaria izan zena) talde historiko batean hazi zen (María Prieto, Amaia González de Garibay, Teresa Álvarez edo Jimena Lagunarekin) 2023/24 denboraldiaren ostean teknikariak gidaritza utzi zen arte, urte horretan Super Amara Bera Berak fitxatu zuen Elba. Lehen lerro gisa jokatu zuen, eskuin hegaleko eta erdiko hegaleko posizioen artean, bere aldakortasunari esker. Valladolideko taldearekin 130 partida jokatu ditu (109 ligan), 500 gol inguru sartu ditu eta birritan izendatu da Erreginaren Kopako txapeldunorde. Gainera, 2019/20 denboraldian egin zuen debuta Europan, COVID-19aren pandemiaren ondorioz KH-7 Granollers taldearen aurka finalerdietan jokatu behar zutenean bertan behera geratu baitzen lehiaketa.

Donostiako taldera iritsi eta berehala Supercopa Iberica irabazi zuen, Elche Eskubaloi Taldeari irabazi zioten finalean.

### Klubak 
* 2019-24: Aula Cultural
* 2024- : Bera Bera

#### Datuak klubekin 
### Selekzioa 
Junior mailako selekzioan ohikoa da, 2022ko ekainaren 30ean egin zuen debuta absolutuarekin Orango Mediterraneoko Jokoetan, eta urrezko domina eskuratu zuen finalean Kroaziako selekzioari irabazita, besteak beste Maddi Aalla, Carmen Campos, Kaba Gassama edo Seynabou Mbengue izan zituen talde batean.

Espainiako selekzioarekin unibertsitateko munduko txapelduna izan zen 2024an Frantziako selekzioaren aurka, pandemiaren ondorioz 2020ko munduko txapelketa galdu zuen junior belaunaldia berriz aurkitzeko balio izan zuen txapelketa, Aitana Santomé, Esther Arrojería, Elena Cuadrado, María Zaldúa edo Clara Gascó bezalako jokalariekin.

2024ko hitzordu olinpikoaren ostean, Ambros Martinek selekzioaren lehen deialdirako deitu zuen.

## Tituluak eta sariak 
### Klubak 
* 1 x Erreginaren Kopa (2024 / 25)
* 1 x Supercopa Ibérica (2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: «Malagari irabazteko, hobeto aritu beharko dugu defentsan  Berria, 2025.05.20
Emakume lorategian

***Emakume lorategian***  () (baita ere ) Claude Monet margolari inpresionistak 1867an burutu zuen margolanaren izenburua da. Olio mihise gaineko teknika erabili zuen egiteko. Moskuko Hermitage Museoan erakusten da gaur egun, Errusian.

## Deskribapena 
Koadroak, lorategiko belarraren gainean, loreez gozatzen, eguzkitako baten azpian zuriz jantzita dagoen emakume bat irudikatzen du. Oihalaren kolore-paleta aberatsa da. Pintzelkada laburrek eta nolabaiteko enpasteek dinamismo handia transmititzen diote obra osoari. 

Modeloa Jeanne Marguerite Lecadre da, artistaren lehengusina, bere lorategian, El Havreko etxean, non Monetek eta bere familiak ostatu hartzen zuten eta non, hamar urte lehenago, 1857an, honen ama hil zen.

Pintura da garai honetako Moneten ospetsuenetako bat. Urte horietan lorategian dauden emakumeengan jarri zuen bere arreta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gather Ye Rosebuds While Ye May

***Gather Ye Rosebuds While Ye May*** John William Waterhouse margolari britainiarrak 1909an egindako olio mihise gaineko lana da. Obra XVII. mendeko Robert Herrick poetak idatzitako "To the Virgins, to Make Much of Time" poeman oinarritzen da. Sotheby's-ek 2.5 milioi dolarreko balioa eman zion lanari 2007ko apirileko enkantearen aurretik. Hala ere, koadroa ez zen saldu.

## Herricken poema 
Poema honek Carpe diem gaia adierazten du:

Gather ye rosebuds while ye may,
Old Time is still a-flying;
And this same flower that smiles today,
Tomorrow will be dying.

(Har itzazue arrosak ahal duzuen bitartean;/azkar doa denbora./Gaur miresten duzuen lore bera,/bihar hilko da.)

## Deskribapena 
Margolana Prerrafaelismoren estetikan kokatzen da goitik behera. Larre batean itxura klasikoko janzkera duten emakumeek loreak biltzen erakusten digu artistak. Lehen planoan bi emakume daude. Atzean, basoak eta beste bi ikus ditzakegu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Odon Wagner Gallery.
Marda Vanne

**Marda "Scrappy" Vanne,** sortzez **Margaretha van Hulsteyn**  (Pretoria, 1896ko irailaren 27a - Londres, 1970eko apirilaren 27a), Londresen ospea lortu zuen hegoafrikar aktorea izan zen. 

## Biografia 
Vanne Pretorian jaio zen, Hegoafrikan. Gurasoak Sir Willem eta Lady van Hulsteyn izan zituen. Aita Herbehereetan jaio zen 1865ean eta hamabost urte zituela Hegoafrikara emigratu zuen. Abokatu ospetsua izatera heldu zen Johannesburgon, eta, geroago, Hegoafrikako Parlamentuko kide hainbat urtez. Bigarren Boer Gerran, Alfred Milner Cape Colonyko gobernadorearen aholkulari bihurtu zen, eta Erresuma Batuko Eduardo VII.a erregeak zaldun izendatu zuen 1902an.

Johannes Gerhardus Strijdom politikariarekin ezkonduta egon zen denbora labur batez Marda, baina bikotea dibortziatu egin zen handik urtebetera. Geroago, Strijdom Hegoafrikako lehen ministro izan zen 1954 eta 1958 artean.

1914an, Vannek Isaac Rosenberg ezagutu zuen Lurmutur Hirian, Hegoafrikan bisitan zegoena. Isaacek maitasun poema sutsu batzuk idatzi zituen une horretan, eta badirudi Vannek inspiratuak izan zirela.

### Londresko etapa 
Vanne Londresera aldatu zen bizitzera 1918an, bere aktore-karrera garatzeko. Han, oratoria eta antzerkia ikasi zituen Elsie Fogertyrekin, Oratoria eta Dramako Eskola Nagusian (Royal Albert Hallen zuen egoitza orduan). Graduatu ondoren, Basil Dean zuzendaria ezagutu zuen eta honek bere talentua aitortu eta West End-eko Antzokietan karrera bat izan zuen. Broadwayn ere aritu zen, Deanek zuzendutako Noël Coward-en *Easy Virtue* (1925) eta Monckton Hoffe-ren *Many Waters* (1929) filmetan.

Vanne Alec Waughen, Evelyn Waughen anaiaren, lagun ona egin zen. Gizonekin hainbat abentura izan bazituen ere, bere interes nagusia emakumeak zirela idatzi zuen. John Gielgud Vanneren lagun mina egin zen eta bere idatzietan aipatzen du.

Londresen, Vannek sozietate profesional eta pertsonala osatu zuen Gwen Ffrangcon-Davies aktorearekin, eta haren bikotekide izan zen hainbat hamarkadatan, hil zen arte. Bikoteak antzerki konpainia bat sortu zuen Hegoafrikan, Bigarren Mundu Gerra piztu zenean, Londresko antzoki gehienak itxita zeudenean. Probintzietan zehar ibili ziren, eta Lurmutur Hiriko Hoffmeyer Antzokian agerraldiak egin zituzten. Hantxe egin zuten *Twelfth Night*  telesailaren ekoizpena. Vannek Maria interpretatu zuen, eta Gwenek Olivia. James Matthew Barrieren Quality Street lana ere ekoitzi eta antzeztu zuten. 44 hiritan izan ziren hamabost astetan eta irabaziak lortu zituzten. Vanne Madame Arcati bezala agertu zen  *Blithe Spirit*  filmean, eta berak eta Ffrangcon-Daviesek  *The Merry Wives of Windsor* pelikularen ekoizpena Lurmutur Hiriko Alhambra Antzokira eraman zuten 1945ean.

Vannek 1965ean lortu zuen britainiar hiritartasuna. 1970ean hil zen minbiziak jota.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urdaneta (Legorreta)

**Urdaneta** Gipuzkoako Legorreta udalerriko auzo bat da. 

Legorreta herrigunetik abiatzen den pista batetik abiatuta mendian goruntz dagoen baserriez osatutako landa auzo malkartsua da, Legorreta, Altzagarate artean.

## Andres Urdaneta 
Nagusiki Andres Urdaneta itsasgizon eta kartografoa Ordiziako Oiangu baserrian jaio zela jotzen den arren, brre abizenean oinarritutako beste teoria baten arabera Legorretako auzo honetako baserriren batean jaio omen zen.

## Kanpo estekak
André Ventura

**André Claro Amaral Ventura** (Algueirão - Mem Martins, Sintra, 1983ko urtarrilaren 15a)   portugaldar jurista, unibertsitate irakaslea, politikaria eta kirol-iruzkinlari ohia da. Gaur egun, CHEGA Alderdiko presidente, Estatu Kontseilari eta Portugalgo Errepublikako Asanbladako diputatu gisa dihardu.

## Biografia 
Zuzenbide irakaslea da, eta futbolari buruzko telebistako saioetan egin zen ezagun.

2017ko tokiko hauteskundeetan Louresko Udalerako PSD alderdiko hautagaia izan zen, eta bertan zinegotzi hautatu zuten. Garai hartan jada ijitoen kontrako diskurtsoak bota zituen, hauek laguntzetatik bizi zirela esanez. 2018an kargua utzi zuen, eta 2019an Chega alderdia sortu zuen.

2024ko uztailetik Estatu Kontseiluko kidea da, Chega ordezkatuz.

2026ko urtarrilaren 18an bigarren geratu zen Portugaleko Presidentetzarako Hauteskundeetako lehen itzulian.

Venturak bere burua "ekonomikoki liberala, nazionalista eta kontserbadorea" bezala definitzen du. Diputatuen kopurua murrizteko konstituzioa berrikustea aldarrikatzen du; adingabeen bortxaketagatik edo sexu-abusu delituengatik kondenatutakoentzat kastrazio kimiko edo fisikoa ezarri nahi du; biziarteko espetxe zigorraren aldekoa da; eta lehen ministro eta ministro karguak jatorrizko portugaldar nazionalitatea dutenentzat mugatu nahi ditu; Konstituzioan Portugali erreferentzia egitean "errepublika" terminoa kentzea ere eskatzen du. Zigor kodean hainbat aldaketa ere defendatzen ditu, hala nola, ustelkeria aktibo eta pasiboarekin lotutako delituengatiko zigorra bikoiztea  eta bortxaketa, hilketa, terrorismoa, gizakien trafikoa, baso-suteen delitua eta gaixotasunak hedatzearen delitua bezalako delituengatiko zigorrak handitzea eta delituen preskripzio-epea amaitzea.

Portugalgo komunikabideen zati batek, baita politikari, iruzkingile politiko eta akademiko batzuek ere, eskuin muturrekotzat hartzen ditu bere jarrera politikoak, eta, beraz, Krabelinen Iraultzaz geroztik Errepublikako Batzarrean eserlekua izan duen ideologia horretako lehen diputatua da. Gizarte gaiei buruzko bere adierazpen asko ijitoen aurkakoak, islamofoboak, xenofoboak eta sexistak direla aipatzen dute.

Jair Bolsonaro eta Donald Trumpen jarraitzailea da, eta sarritan batu izan da Marine Le Pen, Matteo Salvini edo Santiago Abascalekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ivete Vargas

**Cândida Ivette Vargas Martins** (São Borja, 1927ko uztailaren 17a - São Paulo, 1984ko urtarrilaren 3a) brasildar kazetari, ekintzaile, irakasle eta politikari brasildarra izan zen.

## Biografia 
Sortzez *Cândida Ivette Vargas Tatsch*, Newton Barbosa Tatsch eta Cândida Vargasen alaba zen. Ama Getúlio Vargas presidentearen iloba zen.

Kazetari gisa, Rio de Janeiron hasi zuen ibilbidea, bere aitona Viriato Dornelles Vargasen egunkarian. Folha da Manha, egungo Folha de S. Paulo egunkarian lan egin zuen.

São Paulo estatuan oso ezaguna ez bazen ere, 1950ean Brasilgo Alderdi Laboristak (PTB) diputatu federal aukeratu zuen, Getúlio Vargasekin zuen ahaidetasunak lagunduta. Brasilgo enbaxadore egin zen 1953an eta Nazio Batuen Erakundeko (NBE) saioetan parte hartu zuen.

1954an, 1958an, 1962an eta 1966an aukeratu zuten, eta Brasilgo lehen emakumezko parlamentarietako bat izan zen. 1956an, Juscelino Kubitscheken gobernuan, Brasilgo parlamentarien delegazioaren buru izan zen herrialde sozialistetara egindako bisitan.

PTBren paulista sekzioaren buru izan zen, eta sekzio horren buru zela Jan-Jan Mugimendua (Jânio-Jango) antolatu zuen 1960an. Ez zuen 1964ko Estatu Kolpea babestu, baina ez zuten kargutik kendu. 

1979an, herrialdearen demokratizazioa sustatzera bideratutako erreforma politikoekin, PTB siglaren kontrola lehiatu zuten alderdietako baten buru izan zen, Leonel Brizolaren taldearen aurrean. Azkenean, 1980an, TSEk hala erabakita, lehia irabazi eta PTB berriko presidente nazional izendatu zuten. Brizolaren taldea Alderdi Demokratiko Laboralista (PDT) antolatzera pasa zen orduan.

1980an, "Por qué fui cesada - Testimonio a la nación"" Zergatik kendu ninduten kargutik - Testimonioa nazioari" liburua argitaratu zuen, Parlamentuko bere diskurtsoen bilduma. PTB zaharreko izar gutxi erakarri zituen, São Pauloko gobernua lehiatu zuen Jânio Quadros presidente ohiaz gain (Paranako PTBtik diputatu federal aukeratua izatera iritsi zen), eta Rio de Janeiro estatuko langile batzuk ere bai.

1982ko hauteskundeetan, Ivete Vargasen PTBk hamahiru diputatu federal lortu zituen, soilik São Paulon (8) eta Rio de Janeiron (5); PDT brizolistak Rio de Janeiroko Estatuko Gobernurako hauteskundeak irabazi zituen, baina 24 diputatu baino ez zituen lortu: Rio Grande del Surren (8) eta Rio de Janeiron (16). Ivete Vargas São Pauloko diputatu federal bozkatuenetako bat izan zen, 276.000 boto baino gehiagorekin, eta Brasiliako Bankadaren gidaritza hartu zuen.

## Heriotza 
Minbiziak jota hil zen, 56 urte zituela.

## Argitaratutako lanak 
* *Humanismoa eta berpizkundea*, 1945.
* *Por qué fui cesada. Testimonio a la nación, 1980/Zergatik kendu ninduten kargutik. Testigantza nazioari*, 1980.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Széchenyi bainuetxea

**Széchenyi bainuetxea** () Budapesten dago, eta Europako sendabelarrik handiena da. Ura bi iturri termaletatik dator, bata 74° C-ko tenperaturatik eta bestea 76° C-koa. Uraren osagaien artean daude sulfatoa, kaltzioa, magnesioa, bikarbonatoa, azido metabolikoa eta fluoruroa.

1865etik 1875era Vilmos Zsigmondik 975 metroko sakonera zuen zulo bat zulatu zuen, iturri termalaren jatorria izan zena.

Hiriko parkean dago eta neobarroko estilokoa da Győző Cziglerrek diseinatutako auzoa. Eraikuntza 1909ko maiatzaren 7an hasi zen Eugene Schmittererren diseinuekin eta 1913ko ekainaren 9an inauguratu zen. Spa Széchenyi (Széchenyi gyógyfürdere) izena jaso zuen István Széchenyiren omenez.

1927an handitu zen eta bigarren iturburu bat zulatu behar izan zen. Kanpoko hiru igerileku eta barruko hamabost igerileku ditu, saunez eta lurrun-gelez gain. Kanpoko igerilekuen tenperatura 27° C-tik 38° C-ra bitartekoa da, eta barrukoena 18° C-tik 38° C-ra bitartekoa.

## Iruditegia 

Széchenyi Spa Budapest. Aussen2.jpg|Bainuen lurruna gauean.
Széchenyi Gyógyfürdő thermal spa in Budapest 005.JPG|Xakea bainuetan.
Szechenyifurdo.jpg|Airetik ikusita.
Szecskacivertanlegi3.JPG|Kanpoko hiru igerilekuak.
Szecskacivertanlegi4.JPG|
Szecskacivertanlegi5.JPG|
Budapest-Bains Széchenyi fürdő-coupole.jpg|
Budapest-Thermes Széchenyi fürdő.jpg|Arkitektura neobarrokoa

## Kanpo estekak
Cathleen Synge Morawetz

**Cathleen Synge Morawetz** (Toronto, Kanada, 1923ko maiatzaren 5a - New York, Estatu Batuak, 2017ko abuztuaren 8a) kanadar matematikaria izan zen. Morawetz-en ikerketa fluidoen fluxua zuzentzen duten deribatu partzialetako ekuazioen azterketa izan zen nagusiki. Irakasle emeritua zen New Yorkeko Unibertsitateko Matematika Zientzien Courant Institutuan, eta bertan zuzendari ere izan zen 1984tik 1988ra. Zientzietako Domina Nazionala eman zioten 1998an.

## Biografia 
Morawetz-en aita, John Lighton Synge, matematikari irlandarra izan zen, erlatibitate orokorraren geometrian espezializatua, eta bere amak ere matematika ikasi zuen denbora batez. Bere haurtzaroa Irlanda eta Kanadaren artean banatu zen. Gurasoek bere matematikarekiko eta zientziarekiko interesa babesten zuten. Cecilia Kriegerrek, familiaren aspaldiko laguna izan zenak, geroago matematikako doktoretza bat egitera animatu zuen Morawetz.

Morawetz Torontoko Unibertsitatean graduatu zen 1945ean eta 1946an jaso zuen masterra Massachusettseko Institutu Teknologikoan. Morawetzek lana lortu zuen New Yorkeko Unibertsitatean, eta *Supersonic Flow and Shock Waves* argitaratu zuen, Richard Courant eta Kurt Otto Friedrichs-en eskutik. Doktoretza 1951n lortu zuen, New Yorkeko Unibertsitatean, inplosio esferiko baten egonkortasunari buruzko tesi batekin, Kurt Otto Friedrichs-en gainbegiradapean. Tesiaren izenburua "Contracting Spherical Shocks Treated by a Perturbation Method" izan zen. Estatubatuar hiritartasuna hartu zuen 1951n.
* 1980an Eastern Michigan Unibertsitatean, Brown Unibertsitatean eta Smith Collegen 1982an eta Princetonen 1990ean *ohorezko tituluak* jaso zituen.
* Zientziako Emakumeen Elkarteak *Emakume Zientzialari Aipagarria* izendatu zuen 1993an. Urte horretan bertan, American Philosophical Society-rako hautatua izan zen.
* 1998an *Zientziaren Domina Nazionala* eman zioten; bera izan zen matematikako lanagatik domina jaso zuen lehen emakumea.
* Morawetz Zientzia Akademia Nazionaleko kidea izan zen, eta erakunde horretako Matematika Aplikatuaren Ataleko lehen emakumea izan zen.

## Doktoregoko ikasleak 
* Lesley Sibner, New Yorkeko Unibertsitatea, 1964
* Barry Marder, New Yorkeko Unibertsitatea, 1969
* Chin-Hung Ching, New Yorkeko Unibertsitatea, 1971
* Charles Weber, New Yorkeko Unibertsitatea, 1976
* Wei Tseng, New Yorkeko Unibertsitatea, 1976
* Michael Pilant, New Yorkeko Unibertsitatea, 1982
* Christian Klingenberg, New Yorkeko Unibertsitatea, 1983
* Lynne Ipina, New Yorkeko Unibertsitatea, 1986
* Paulo Zingano, New Yorkeko Unibertsitatea, 1990
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "The Mathematics of Cathleen Synge Morawetz"  *Notices of the American Mathematical Society*. **65** (7): 764–778. doi:10.1090/noti1706
* "Science Lives: Cathleen Morawetz" . *YouTube*. Simons Foundation. Marsha Berger eta Margaret H. Wright-en elkarrizketa.
* [https://www.youtube.com/watch?v=9J_laiBRcTo ] *YouTube*
Ainhoa Ruiz de Angulo Marquez

**Ainhoa Ruiz de Angulo Marquez**, 1988an Gasteizen jaioa. EHUn Gizarte langintzan graduatua (2012).Espainiako Zeinu hizkuntzan espezializatua (LSE, erderaz) 2020an. 

## Bizitza 
Gorren famili batean jaio zen, guraso, bi osaba eta neba. Bere familiaren erabakia izan zen ikastetxe arrunt batean eskolaratzea eta ez gorren ikastetxe berezi batean (Bilbo edo Bergaran adibidez). Familiaren erabakia izan zen implante koklearra ez jartzea, garai hartan oraindik sistema berria zelako. Audifonoak ipini eta Gasteizko San Martin ikastetxe publikoan eskolaratu zuten. Baina familiakide entzuleen laguntza ere jaso zuen, bereziki amona, eta horri esker ahoz hitz egiteko gai da. LSE erderazko zeinu hizkuntza bada ere Ainhoak euskaraz hitz egiteko gaitasuna du.

Arazoak DBH 3tik aurrera hasi ziren eta Batxilergoan zeinu itzultzaile bat izan zuen. Araban laguntza hau izan zuen lehena izan zen. Araban 360 gor daude baina itzultzaile eskasia handia dagoenez egoera oso zaila bizi dituzte zenbait egoeretan. Zeinu itzultzaile titulua Madrilen lortu daiteke soilik.

Irudi poeta da, hau da, poesia irudi edo zeinuen bidez errezitatu edo antzeztu du. Berak idatzi eta berak antzestu. Benetako babeslekua da berarentzat. Aske sentitzen da bere sentimendu eta emozioak esku, aurpegiko keinu, bihotzez adierzterakoan.

Elisa Ruedak Gasteizen antolatzen duen Poetak Maiatzean Nazioarteko jaialdian parte hartu zuen 2022ko edizioan beste bi gorrekin batera. Beraien lanaren izenburua: “Iluntasuna eta argia”.

2023an, Gasteizko Udaletxeak antolatzen duen HIGA (Hizkuntza Gutxituen Hiztun Gazteen) Topaketan parte hatu zuen. Berarentzat hizkuntz aktibismoaren zeregin nagusia da ikustaraztea nola hizkuntz nagusiek hizkuntz gutxitu bat alboratzen duten, beraien kasuan LSE. Horregatik bere zeregin nagusia, zeinu hizkuntza zabaldu eta gizartea sensibilizatzea da. LSE hizkuntza normatibizatzeak ez du inklusiboa egiten eta askotan gorrek ahozko hizkuntzara egokitu beharrean egoten dira. Hiztunen komunitateak indartzea oso garrantzisua da hizkuntz gutxituak biziberritzeko eta zentzu horretan Euskeraren egoerarekin alderatzen du. Bere esanetan: hizkuntz aktibista izatea gogorra bada, are gehiago gorra eta emakumea izanda.

2024ko apirilean *EHUk antolatu zuen Zeinu hizkuntza eta gorren komunitateraren* Igo jardunaldian parte hartu zuen. Berak azaldu zuen aurkezpena *Emakume gor eta ekintzaileak,* izan ze.

2025eko azaroaren 13an ASPASORrek antolatutako mahai inguruan parte hartu zuen: “Emakume gorrak eszenatokian”. Berarekin batera izan ziren Emma Vallejo aktoresa eta Zuriñe Aguinaga, klowna.

## Erreferentziak 

## Kanpo Loturak 
Leyenda vasca en lengua de signos (Youtube)
----
Tamara Shakirova

**Tamara Halimovna Shokirova** (Taskent, Uzbekistan, Sobietar Errepublika Sozialista, 1955eko azaroaren 26a) zinema sobietarreko eta uzbekistako aktorea izan zen. Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialistako Ohorezko Artista izan zen (1983) eta Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialistaren Estatuko Saria eskuratu zuen (1983).

## Biografia 
Tamara Ganieva (lehen Shakirova zena) 1955eko azaroaren 26an jaio zen Taskenten, Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialistan .14 urterekin hasi zuen bere ibilbidea zineman, 1970eko "Euri itsua" Anatoly Kabulovek zuzendutako filmean ikasle gisa bigarren mailako papera eginez. Hainbat filmetan agertu zen, emakumezko pertsonaia gogoangarriak sortuz, "Kokand-en gertatua", "Khorezm-ko legenda", "Semurg" eta "Suzko bideak" filmeetako paperak barne. 

1973tik aktore lanetan jardun zuen "Uzbekfilm" zinema estudioan. Ikasketak Tashkent-eko (1974-1976) A. Ostrovsky Arte eta Antzerki Institutuko (orain Uzbekistango Estatuko Arte eta Kultura Institutua) jarduera-fakultateko gutuneria sailean osatu zituen. 

2012ko otsailaren 22an hil zen minbiziak jota. 

## Familia 
Senarra Otabek Jatamovich Ganiev zen (1985ean hil zen), Nabi Ganiev sobietar eta uzbeko zinema zuzendari ospetsuaren biloba. Bi seme-alaba izan zituzten, Rayhon 1978an jaioa eta txikiena, Nasiba Nigmanová, 1994an jaioa.    

## Sariak 
* 1983an Sobietar Errepublika Sozialistaren Uzbekistango Estatu Saria jaso zuen, Hamza izena duena.

* Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialistako artista 1983an.

## Filmografia 
Bere ibilbidean, hainbat filmetan parte hartu zuen: 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lori (gazta)

**Lori** (armenieraz, լոռի) Armeniatik datorren gazta erdi-bigun mota da.  Behi-esne pasteurizatuarekin egiten da eta halloumi gaztaren antzeko ekoizpena du, prozesuan zehar mamia irakiten baita. Gazta gatzun-soluzio batean kontserbatzen da. 

## Deskribapena 
Lori gaztak chanakh gaztak baino testura sendoagoa du, gatzatua bi aldiz berotzen delako ekoizpenean zehar. Tarteko gazta gisa sailkatzen da, ozpinetako gazta eta gazta gogor txikien arteko ezaugarriak dituena. Lorik %43-44ko hezetasuna eta %3,5-4,5eko gatza izan ohi du, 60 egun inguruko heltze-aldiarekin.

1970eko hamarkadaren hasieran, heltze- eta gazitze-baldintzek konposatu nitrogenatuen banaketan, aminoazido askeen eraketan eta gaztaren ezaugarri organoleptikoetan dituzten ondorioei buruzko ikerketak egin ziren. Ikerketaren arabera, gazitze partzialak (600 g gatz 100 kg gatzagiko) 14-15 egunetik 6-8 egunera murrizten zuen brinkatze-denbora. Metodo honek gantzaren eta proteinen hidrolisia ere bizkortu zuen, heltze-denbora 60 egunetik 45era laburtu eta gaztaren kalitate orokorra hobetu baitzuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
This machine kills fascists

[thumb|Woody Guthrie 1943an *This Machine Kills Fascists* (Makina honek faxistak hiltzen ditu) mezuarekin etiketatutako [Gitarra|gitarrarekin.]]
"***This Machine Kills Fascists***" (Makina honek faxistak hiltzen ditu) Woody Guthriek bere gitarrari 1940ko hamarkadaren hasieran pegatina batean jarri zion mezua da,  eta ondorengo artista askoren inspirazioa izan zen.

Ideia AEBetako makinistek gerra esfortzuari eusteko, metalgintzako tornuetan eta zulatzeko prentsetan jartzen zuten pegatina batetik sortu zen.

## Sorkuntza 
Manhattaneko laugarren pisuko apartamentu txiki batera joan eta berehala, Guthriek "Talking Hitler 's Head Off Blues" gerrako abestia idatzi zuen. *Daily Worker* egunkarian hau argitaratu zen orduan: "Abertzaletasunaren eta kantuaren eraginaren fedearen doikuntza batean, bere gitarran margotu zuen MAKINA HONEK FAXISTAK HILTZEN DITU".

## Guthrieren jarrera faxismoaren aurka 
Faxismoaren aurka, Guthriek ideologia hau "esklabotzaren antzeko esplotazio ekonomiko modu bat bezala kontzeptualizatzera iritsi zen ...", eta faxistek, batez ere haien liderrak, "mundu guztiaz jabetu" nahi izan zuten gangster koadrila bat bezala salatu zituen. Gai honek Depresio Handian aurretik erabilitako protesta estrategia bati egiten dio erreferentzia, "elite aberats batek desberdintasun sozial, politiko eta ekonomikoa eragin zuenean". Garai horretan, Guthriek Jesse James, Pretty Boy Floyd, Martha Jane Canary edo Dalton Anaiak bezalako iheslarien ekintzak erromantizatzen zituen, erantzukizun sozialeko ekintza legitimo bezala eta "protestaren azken adierazpen" bezala. Horrela, legearen iheslariak, baldintza sozialen hondatzearen arduradunen aurkako erresistentzia arketipiko bihurtu zituen.

Horren harira, Guthriek faxismoaren aurkakoak ez zituen soilik estatu faxista batean debekatutakoaren sinbolo gisa aurkeztu, baizik eta "turbulentzia ekonomikoko eta desintegrazio sozialeko garaietan" altxatzen ziren heroi moduan ere, "jende arrunta esplotatzera bideratutako indar kriminal ez-legitimo baten aurka" borrokatzen direnak.

## Esaldiaren eragina kulturan 
Mezuak ondorengo artistak inspiratu ditu.

* Pete Seeger folk abeslaria, Guthrieren laguna eta aholkularia, bere banjoa "This Machine Surrounds Hate and Forces To Surrender" antzeko leloarekin enblematizatzeko inspiratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ai (abeslaria)

**Ai Carina Uemura** (Los Angeles, Kalifornia, AEB, 1981eko azaroaren 2a)  japoniar-estatubatuar egile-abeslaria, raperoa eta disko-ekoizlea da.

## Bizitza 
Kagoshiman (Japonia) eta Los Angelesen (Ameriketako Estatu Batuak) eman zuen haurtzaroa. 2000. urtean kontratua sinatu zuen Def Jam Japan diskoetxearekin eta hurrengo urtean lehen albuma kaleratu zuen: *My Name Is Ai*. 2004 urtean bere albumik nabarmenena grabatu zuen: *2004 Ai*, zeinetan *Story* xumea barne dagoen. Japonian harrera bikaina izan zuen, eta, era berean, Recording Industry Association of Japan erakundearen ziurtagiri digitala jasotzen zuen historiako seigarren xumea izan zen, hiru milioi salmentara heldu baitzen.

2008 urtean, *Okuribito* filmaren *image song* abestia interpretatu zuen,  onenaren Oscar Saria irabazi zuena.

## Diskografia 
* (2001) *My Name Is Ai*
* (2003) *Ai originala*
* (2004) *2004 Ai*
* (2005) *Ai mic-a-holic*
* (2006) ''What's Goin' On Ai*
* (2007) *Don't Stop Ai*
* (2009) *Viva Ai*
* (2010) *The Last Ai*
* (2012) Independentzia
* (2013) *Moriagaro*
* (2017) *Wa to Yo*
* (2022) *Dream''
* (2023) ReakAll

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak