open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alessandro Roncaglia

**Alessandro Roncaglia** (1947) italiar ekonomialaria da. Ekonomia irakaslea izan zen Erromako Sapienza Unibertsitatean 1981etik 2017ra. 

Bere belaunaldiko pentsamendu ekonomikoaren historialari burutuenetako bat. Lehenik, Piero Sraffa (Roncaglia, 1975) bere heroi intelektualaren lana maisuki aztertuz ospera jauzi egin zuen, eta, ondoren, William Pettyren (Roncaglia, 1977) obraren azterketa goraipatua egin zuen. Hala ere, bere lorpen gorena *Ideien aberastasuna* izan zen (Roncaglia, 2005), irakurlea XX. mendeko ekonomia politikoaren historiaurretik zatiketaren arora eraman zuena, liburu honen izenburua, zeinak Schumpeterrenarekin (1954) lehiatzen baitu Analisi Ekonomikoaren Historia, estalduran eta erudizioan, eta haren bertsio sinplifikatu eta laburtuari jarraitu zion 2017ko Historia Ekonomiko Berritua.

## Sariak eta Ohoreak 
*Accademia Nazionale dei Lincei*ko bazkide eta zuzendaritza kontseiluko kidea da. *Moneta e Credito* eta *PSL Quarterly Review* aldizkarietako zuzendaria izan zen 1989tik 2016ra, eta Italiako Società degli Economisti elkarteko presidentea (2010-2013). Berrehun argitalpen baino gehiago idatzi ditu; hainbat hizkuntzatara itzulitako bere liburuen artean honako hauek nabarmentzen dira: la ricchezza delle idee, Laterza, 2001; Il mito della mano invisibile, Laterza, 2005; Economisti che sbagliano, Laterza, 2010; Breve storia del pensiero economico, Laterza, 2016.
2002an *The Wealth of ideas-en* italiar edizioak*,* gero ingelesez edizio hedatu batean argitaratua, Pentsamendu Ekonomikoaren Historiaren Europako Elkartearen Jerome Blanqui saria irabazi zuen. 2018an argitaratu zen *Classical Economics Today: Essays in Honor of Alessandro Roncaglia,* Marcella Corsi, JA Kregel eta Carlo D'Ippoliti-k zuzenduta. 

## Bibliografia 
Alessandro Roncagliaren argitalpenen artean hauek daude:

* (2006) *The Wealth Of Ideas: a History Of Economic Thought*. Cambridge University Press
* (2011) *El mito de la mano invisible.* Genueve Ediciones,ISBN 13: 9788493855727      
* (2009) *Piero Sraffa*. Palgrave
* (2014) *Piero Sraffa. His Life, Thought and Cultural Heritage*. Routledge
* (2015) *Economistas que se equivocan "Las raices culturales de la crisis"*. Prensas Universitarias de Zaragoza. ISBN 13: 9788416272778
* (2017) *A Brief History of Economic Thought*. Cambridge University Press. ISBN 13: 9788121565202
* (2019) *The Age of Fragmentation. A History of Contemporary Economic Thought*.  Cambridge University Press.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Momotarō

thumb|300px|right|Senar-emazte adinduei muxikaren barnean Momotarō umea agertuz.
**Momotarō**, japonieraz 桃太郎, "muxika mutiko", Japoniako folkloreko heroi herrikoi bat da. Izenaren itzulpen literala "Muxika Tarō" da, "Tarō" japoniar familietan seme zaharrenak jasotzen duen ohiko izena delarik, baina maiz "Muxika mutiko" gisa itzultzen da. 

Japonia osoan ezaguna den pertsonaia folklorikoa izan arren, Okayama prefekturan berebiziko ospea du, bertakoen arabera han sortua omen baitago.

## Ipuina 
Ipuinaren arabera, seme-alabarik izateko gai izan ez diren senar-emazte adindu bati ibai batean muxika handi bat agertu zitzaion. Hura jaso eta jaten hasi zirenean, muxikaren barnean ume bat aurkitu zuten. Gertakari bitxi honen ondorioz, aiton-amon bikoteak umeari *Momotarō* deitzea erabaki zuen, izena *momo* (muxika) eta *tarō* (seme zaharren ohiko japoniar izena) hitzen arteko nahasketa izanik.

Haztean, pertsonaia nagusia heroi handi batean bilakatzen da, eta Onigashima (*Deabruen uhartea*) uharteko altxorra berreskuratzea erabakitzen du. Bere bidean hainbat animaliekin topo egiten du: faisai bat, txakur bat eta tximino bat alegia. Momotarō-k haiekiko erakusten duen eskuzabaltasunari esker, bere ibilbidean batzea erabakitzen dute animaliek. Azkenean, deabruak bizi diren uhartera ailegatu, haiek hil eta bertako biztanleak deabruen gaiztakerietatik salbatzen ditu gazteak.

## Kanpo estekak
Mingain ebakidun txantxangorria

**Mingain ebakidun txantxangorria**, japonieraz 舌切り雀 *shita-kiri suzume*, Japoniako alegia herrikoi bat da. 

Alegia honen protagonistak, agurea, bere emazte diruzalea eta txantxangorri zauritua dira. Kontakizunak diruzalekeriaren ondorioak, adiskidetasuna eta pertsonaien arteko jeloskortasuna edo bekaizkeria aztertzen ditu.
Patuaren hari gorria

**Patuaren hari gorria** (txineraz: 姻緣紅線; pinyineraz: *Yīnyuán hóngxiàn* ) **ezkontzaren hari gorria** edo **maitasunaren hari gorria**, Ekialdeko Asiako mitologiako kondaira bat da, bereziki txinatar mitologia eta japoniar mitologian errotua. Mito hau Mendebaldean ere "arima bikien" izendapenaz islatzen da.

## Kondaira 
Kondaira honen arabera, Jainkoek bizitzako une edo egoera zehatz batean ezagutu eta maiteminduko diren gizakien txorkatilak hari gorri batez lotzen omen dituzte, japoniar kulturaren arabera behatz txikia lotzen dute. Hari honen bitartez bizitzan gehien maitatu ahal dezakezun pertsonari lotua zaude, eta denok badugu bat. 

Honela, hari gorri honekin elkar lotuta dauden bi pertsonen patua elkar maitemintzea da, uneaz edo egoeraz haratago. Horregatik, hari hau luzatu edo korapilatu daiteke, baina inoiz ez da hautsiko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urashima Tarō

Japoniako folkloreeko kondaira herrikoi bateko protagonista da. Ipuin hau denbora bidaien adibide antzinakoenetako bat bezala jotzen da.

Urashima Tarō japoniar arrantzale apal bat da, behinola dordoka bat salbatu eta itsaspean dagoen Jainko Herensuaren Jauregia edo Ryūgū-jō delakoa bisitatzeko aukerarekin saritua izango da.

Jainko Herensugearen alabaren senargaia bilakatzean bertan hiru urtez biziko da, baina bere herrixkara itzultzean 348 urte igaro direla jabetuko da, Urashima arrantzatzera 477. urtean itsasoratu eta 825. urtean itzuli baita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Internet Eguna

thumb|Internet
**Internet Eguna** **maiatzaren 17an** zenbait herrialdetan ospatzen den ekitaldia da. Interneten Eguna 2005eko urriaren 25ean ospatu zen lehen aldiz, Internet Erabiltzaileen Elkarteak bultzatuta. Bere proposamenari jarraiki, 2005eko azaroan ,Tunisen burutu zen Informazioaren Gizartearen Goi Bilerak erabaki zuen NBEri proposatzea planeta osorako ospakizun gisa. NBEk maiatzaren 17an finkatzea adostu zuen, Telekomunikazioei eskainitako egunari *Informazioaren Gizartearen Mundu Eguna* gehituz. ,2006ko martxoan, Batzar Nagusiak Ebazpena (A/RES/60/252) onartu zuen, maiatzaren 17a urtero Informazio Gizartearen Mundu Eguna dela aldarrikatzen zuena.

## Parte hartzea 
Interneten Egunaren ospakizunean edonork hartu dezake parte. Ekarpenak egiteko hainbat modu egon ohi dira. Hiri askotan egun hau ospatzeko ekitaldiak egiten dira, edozein mota eta tamainatako enpresek, administrazioek eta erakundeek antolatuta, beti ere, baldintza batzuk beteta:

* Ekitaldiak Informazioaren Gizartea herritar guztiengana hurbiltzea.
* Ekitaldia, funtsean, Maiatzaren 17an gertatzea.
* Ekitaldia www.diadeinternet.org helbidean  argitaratzea.

## Aurrekariak 
Europar Batasunak *Safer Internet Day* ezarri zuen 2004an Internet seguruagoa eta fidagarriagoa nola egin ezagutarazi asmoz. EBko hainbat herrialdek lagundutako ekintza hau 2005ean errepikatu zen. 

## Euskal Herrian 
2016 geroztik, ospatzen da Euskal Herrian egun honetan Euskarazko Interneten eguna.  Lehen aldiz, Iruñean ospatu zen.

PUNTU.eus fundazioak eta UEUk antolatu izan dituzte ekitaldiak horren harira:

* Lehen Hitza Interneten proiektua.
* 10000ra goaz, bazatoz? 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskarazko Interneten Eguna, sarean euskaraz murgiltzeko. (EITB, 2017)
Aho ebakidun neska

**Aho ebakidun emakumea**, japonieraz 口裂け女 *kuchisake-onna*, Japoniako folklorearen hiri kondaira bat da. 

Hiri kondaira honetako protagonista aurpegi alde batetik bestera ebakia eta erdia mozorro batez estalia duen emakume itxurako onryō edo espiritu gaizto bat da. Ustez, bere senarrak ebaki, zatikatu eta eraildako emakume baten espiritua da, mendeku asmoz bizien mundura itzulia.

Espiritu hau ez inoiz emakume, neska edo neskatoengana hurbiltzen, aldiz, bai mutiko, mutil eta gizon gazteengana, bereziki institutu eta unibertsitate ikasleengana.

Emakumeak bere biktimei honakoa galdetzen die: Ederra al naiz?" ("Watashi wa utsukushī nda?") ("私は 美しいんだ？"). Biktimak baietz erantzunez gero, emakumeak mozorroa kendu eta beste behin galdetuko dio: "Eta orain ederra al naiz?" ("Konkai wa nan nano?") ("今度は何なの？"). Ohikoena biktima garraxi egin edo ezetz erantzutea denez, emakumeak, haserre, biktimari ahoa goraizez alderik-alde ebakiko dio. Aldiz, biktimak birritan baietz erantzunez gero, biktimaren ahoa bere ahoaren antzera ebakiko dio. Beste bertsio batzuen arabera, bigarrenez baietz erantzunez gero, emakumeak biktima haren etxeko ateraino jarraitu eta berdin erailko du, "eder" edo "polit" esan nahi duen *kirei* (きれい) hitzak ia "ebaki" esan nahi duen *kiru* (切る) hitzaren antzekoa baita, eta baita "ebaki nazazu" edo "ebaki nazan" esan nahi duen ''Watashi o kiru (私を切る) esaldiarena ere.

## Kanpo estekak
Teke Teke

**Teke Teke**, japonieraz テケテケ;てけ てけ, **Teketeke** edo **Teke-Teke**, Japoniako hiri kondaira bat da.

Hiri kondaira honetako protagonista trenbidean erori eta tren batek jo, zatikatu eta bertan hildako emakume gazte edo neska nerabe baten itxurako espiritu gaizto bat da. 

Espiritu mendekatzaile (Onryō) edo espiritu gaizto (Yōkai) gisa bere esku eta ukalondoen bidez arrastaka mugitzen da, bere gorputz-enborrak lurzoruarekin igurtzitzean soinu errepikakor bat eginez, japonieraz *teke teke* onomatopeiaz adierazia.

Gauez biktimaren batekin topatuz gero, zorigaiztokoarengana hurbilduz erasotu eta gorputza gerritik bitan ebaki ohi du. 

## Zinema 
* *Teke Teke* (2009)

## Kanpo estekak
Joana Lasheras

**Joana Lasheras** Perez (Iruñea, Nafarroa, 1980ko irailaren 15a) nafar kazetaria eta telebista aurkezlea da. Albiste emaile bezala 'Gaur egun' saioan agertu ohi da azken urteetan.

## Ikasketak 
Iruñerriko San Fermin ikastolan egin zituen oinarrizko ikasketak (1983-1998) batxilerra bukatu arte; eta Nafarroako Unibertsitatean Ikus-entzunezko komunikazioa burutu zuen 2002 urtean. Kazetari bezala esperientzia handia izan du harrezkero, komunikabide ezberdinetan, bere ibilbiderik emankorrena Euskal Telebistan egin badu ere.

## Bizitza 
Iruñean jaio eta nafarra izanik, Bizkaiko Galdakao herriak *galdakotartzat* du, *Binke* aldizkarian azaldu duenez: "Oso gustura bizi naiz Galdakaon, baina aukera dudan guztietan garbi uzten dut, ni, izatez, nafarra naizela. Iruñean bizi izan naiz 24 urtez, eta nire bizitzako azken 15 urteak Galdakaon."  

Besteak beste, ETB-2ko «*Pásalo*» saioan erreportari aritu zen sei urtez, ETB-1eko *Ur Handitan* saioan erredaktore, Xabier Euzkitzerekin batera *Anitzele* saioaren aurkezle eta, gaur gaurkoz, albistegietarako erreportari.

Esperientzia zabala du zuzeneko konexio, ikerketa erreportaje eta era guztietako elkarrizketetan, euskaraz zein gazteleraz, ETBko zenbait tele-saiotan ikusi ahal izan denez: SIN IR MÁS LEJOS, PÁSALO, BERTATIK BERTARA, HARIAN, UDANBEBLAI…

Kazetari eleanitza dela argi gelditu da, euskaraz, gazteleraz, ingelesez eta frantses hizkuntzatan aritzeko gaitasuna baitu.

## Ibilbidea 
2002-2004 ETBko praktika kontratua izan zuen ikasketak bukatu ondoren

2004an Bilbon lanean hasi zen TVEn emititzen zen «*Muchoviaje*» saioan. Urtebete eman zuen alde batetik bestera bidaiatzen.

2005ean ETBn hasi zen. Galdakaon dagoen K2000 ekoizpen etxearen bitartez, besteak beste, *Bertatik Bertara, Udanbeblai, Pásalo, Anitzele* eta *Sin ir más lejos* saioetan parte hartu du. Saio horietan erredaktore, aurkezle eta erreportari lanetan ibili da. 

2009an Baleuko ekoizpen etxean hasi zen *Ur Handitan* saioan 

2012an albistegietan hasi zen lanean. 

Tarte horretan La Sextako albistegietan ere  ibili zen lanean.

Galdakaoko BINKE aldizkarian Jon Gomez Garai kazetariak egindako elkarrizketan irakurri ahal denez,  "ETBko albistegietako aurpegi ezagun bihurtu da Joana Lasheras kazetaria, Galdakaon 15 urte daramatzan iruindarra."

Zenbait lan komunikatibo egin ditu azken urteetan, besteak beste  "Korrikaren jarraipen berezia egiten ibili da gainera Euskal Herri osotik, Egunon Euskadi saiorako, Gaur Egun zein Teleberrirako", Binke Aldizkariari aitortu bezala.

## Lanak 
### Telebistan 
### Dokumentala eta Liburua 
2006 urtean Euskal Telebistarako "En la sombra - Itzaletan" dokumentala osatzeko kazetari bezala egin zituen elkarrizketetan oinarrituta, ESCOLTADOS liburua idatzi zuen, 2006ko Matxoaren 22an ETAren suetena iragarri baino lehenago, mehatxaturik bizkarzainarekin ibili behar izan zuten sei pertsonen testigantzetan oinarrituta (Juan Mari Atutxa, Garbiñe Biurrun, Gorka Landaburu, Estanis Amutxastegi, Ramon Etxezarreta eta Laura Garrido ).

DONOSTIAKO ZINEMALDIan aurkeztu zen dokumentala 2005 urtean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gaztezulo aldizkarian Anitzele saioan zegoeneko elkarrizketa
Donosti Berri elkartea

**Donosti Berri elkartea** Gipuzkoako Donostia hiriburuko elkarte bat da, 1922an sortua..

Donostiako Amara Zaharrean sortu zen, eta auzo horretan izan du egoitza bere ibilbide osoan, hainbat lokal desberdin izan baditu ere. 2022an, mendeurrena ospatu zuen, hainbat ekitaldi antolatuta.

## Historia 
Amara auzoa XX. mendearen lehenengo urteetan lantegiz, negozioz eta, batez ere, langilez bete zen. 1922ko maiatzaren 1ean, auzoa mugiarazteko elkarte hau sortu zuten, nolabait elkarbizitza sustatzeko. Amara Donostia berria zenez garai hartan, Donosti Berri izena jarri zioten elkarteari.

Donosti Berriko lehenengo bazkide eta presidenteetako bat izan zen Marzelino Zeligueta, eta frankistek, 1936ko gerran Donostia euren mende hartu zutenean, fusilatu egin zuten. Hasieran, Ondarretako espetxean sartu zuten Zeligueta, eta, ondoren, Hernanin fusilatu zuten. 2022an, mendeurrena ospatzeko ekitaldien barruan, elkarteak oroigarri bat jarri zuen haren omenez. 

Gerraostean, Donosti Berri oso elkarte aktiboa izan zen, gerora jarduera apalagoko urteak izan bazituen ere. Franco hil ondoren, ordea, guztiz biziberritu zen berriro, eta ekimen handiko belaunaldi berri baten jarduerari esker, Donostia osoko benetako erreferentea bihurtu zen. Emakumeen presentzia inolako mugarik gabe onartu zuen Donostiako lehen elkartea izan zen.

## Aktibitateak 
* Auzoko jaiak
* Mendi irteerak
* Txirrindularitza eskola
* Olentzaroren etorrera
* Santa Agata jaia
* Ongintzarako ekitaldiak
* Elkarte gastronomikoa
* Kirol txapelketak

## Iruditegia 
Donosti Berriko lehen egoitzaren garaiko irudiak (1936 urtea)

Irudi:Escenas en el primer local de la sociedad Donosti Berri (4 de 4) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg
Irudi:Escenas en el primer local de la sociedad Donosti Berri (2 de 4) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg
Irudi:Escenas en el primer local de la sociedad Donosti Berri (1 de 4) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg
Irudi:Escenas en el primer local de la sociedad Donosti Berri (3 de 4) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beñat Parrak egindako erreportajea: Irutxuloko Hitza, 2309.zk, 2022ko apirilaren 29an, 6-11 or.
Yōkai

[thumb|100px|right|Hainbat *yōkai* erretratatzen dituen *[ukiyo-e* bat, Aotoshi Matsuiren ilustrazioa.]]
**Yōkai**, japonieraz 妖怪, literalki "agerpen", "mamu" edo "deabru", Japoniar mitologiaren espiritu gaiztoak dira. Batzuk animalia atalak, gizaki atalak edo bienak dituzte, Kappa edo Tengu bezalakoak. Yōkai izakiak orokorrean gzaikiak baina boteretsuagoak dira, eta honen ondorioz, hilkorren aurrean harroputz jokatzeko joera dute. Yōkai izakiek gizakien balore ezberdinak dituzte, eta gaztakak izatean etsaitasunera bultzarazi dezakete. Orokorrean gizakien erasoek ez die ezer egiten. 

## Kanpo estekak
Jainkoen sorreraren japoniar mitoa

**Jainkoen sorreraren japoniar mitoa**, japonieraz 神産み, **Kamiumi**, Japoniar mitologian, Japoniaren sorreraren ondoren, jazotako gertaera mitologiko bat da, honetan Izanagi eta Izanamirengadik jaioteako jainko-jainkosen sorrera azalatzen da.
Rocío Mora Nieto

[eskuinera|thumb|260px|[Mabel Lozano (sexu-esklabutzari buruzko *Chicas nuevas 24 horas* dokumetalaren zuzendaria) eta Rocío Mora Nieto]]
**Rocío Mora Nieto** Espainiako abokatua eta emakumeen eskubideen aldeko aktibista da. 2016tik, Emakume Prostituituen Prebentzio, Birgizarteratze eta Arretarako Elkarteko (APRAMP) zuzendaria da. 2021ean, Estatu Batuetako Estatu Departamentuak "gizakien salerosketaren aurkako borrokaren heroi" gisa saritu zuen lehen espainiarra izan zen.
## Ibilbidea 
Rocio Mora Nieto zuzenbidean lizentziatua da Madrilgo Complutense Unibertsitatean. Hainbat urtetako prestakuntza du Zientzia Politikoetan, eta prestakuntza espezifikoa arlo hauetan: Emakumea, Giza Eskubideak, Pertsonen Salerosketa, Immigrazioa, Osasuna, Orientazio Soziolaborala, etab.

Rocio Nietoren alaba da, Espainiako emakumeen eskubideen aldeko aktibista eta Emakumearen Prebentzio, Birgizarteratze eta Arretarako Elkartearen sortzailea. "*Berak erakutsi dit lehen begiratuan existitzen ez dela dirudien errealitate baten aurka borrokatzen: esklaboak ditugu etxeko atean*"

18 urterekin, Madrilgo Complutense Unibertsitatean Zuzenbidea ikasten ari zela, egunero Casa de Campora joaten zen unitate mugikorra gau osoan gidatzeko eskaini baitzuen bere burua. Ordutik erakundeari lotuta dago. Erreskate unitatean hasi zen lanean.

Alcaláko Unibertsitateko "Giza salerosketaren aurkako borrokan aditua"  gaiko irakaslea ere bada, gaiari buruzko lehen unibertsitate-titulazioan.

## Posizioak 
Bere hitzaldietan "faktore kulturalak" prostituzioaren eskarian duen garrantzia salatzen du. "Normalizatu egin da, aisialdiko beste edozein jarduera bezala ikusten baita". NBEren txosten baten arabera, Espainia munduko hirugarren herrialdea da prostituzioa eskatzen, Thailandia eta Puerto Ricoren atzetik. 
## Sariak eta ohoreak 
* *2021 TIP Hero* "*Gizakien salerosketaren aurkako borrokaren heroia*". Antony Blinken Estatu idazkariak Estatu Batuetako Estatu Departamentuaren 2021eko Giza Salerosketari buruzko Txostenaren aurkezpenean iragarritako aitorpena. Txosten horrek mundu osoko gizabanakoak aintzatesten ditu, haien ahalegin nekaezinek eragin iraunkorra izan baitute salerosketaren aurkako borrokan. Sari hori jaso duen lehen espainiarra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rocio Moraren twitter orria
* Rocio Mora Nietoren agerraldia Senatuko Jarraipen Batzorde Nagusiaren aurrean
* APRAMP
Palazzo del Capitano del Popolo (Siena)

**Palazzo del Capitano del Popolo** delakoa, XIII. mendeko estilo gotikoa duen palazzo edo jauregi zibikoa da, Siena hirian dagoena, adreilu eta harriz egina, via del Capitano kalean dago, Duomoaren plazaren ertz batean. Sasoi batez, Sienako Errepublikako agintari zibil publiko gorena izan zen *Capitano della Guerra* edo *Capitano del Popolo* delakoaren etxe eta egoitza izan zen (Gerraren edo Herriaren kapitaina)

## Historia 
Mendeetan zehar, jauregi zibila izatetik jabetza askoren artean eskualdatzera igaro zen, eta jabego horien marka dago hormetako armarrietan, non  Piccolomini eta Bandinelli familien ezkutuak dauden, besteak beste. Jauregira lotutako beste izen batzuk Petroni eta Grottanelli-de' Santi izan dira. Plaka batek adierazten du Pietro Salimbeni Benassai kapitainak 1425ean berreraik zuela jauregia. 1854an, berreraikuntza bat egin zuten, eta, jauregiari itxura antzinakoa emateko eraldaketa batzuk egin ziren.

## Kanpo estekak
Palazzo del Capitano del Popolo (Perugia)

**Palazzo del Capitano del Popolo** edo **Palazzo del Bargello** delakoa, jauregi bat da, Perugiako Piazza Matteotti delakoan kokatua, Perugia barrutiko *Bulego Judizialen* egoitza dena 21. mendean.

## Historia 
Estilo errenazentistako eraikina da, ukitu gotikoekin, jatorriz hiriko gobernu-organo batzuek okupatua. Horien artean Capitano del Popolo delako karguduna zegoen, Herriaren kapitaina, zeinak funtzio eta botere judizial, administratibo, politiko eta militarrak zituen Podestà agintariaren eta Collegio dei Priori herriko elite aristokratikoen botereen kontrako pisu gisa, zeinak Perugiako botere politiko eta administratibo nagusiaren titularrak ziren.

Eraikinaren eraikuntza 1472-1481 urteetakoa da eta Gasparino di Antonio eta Leone di Matteo jatorri lonbardiarreko bi arkitektoek egin zuten. Jatorrizko bertsioan, eraikinak goian almenak zituen, hiriko  Palazzo dei Priori beste jauregiaren antzekoak.

1741eko lurrikararen ondorioz eraikina oso kaltetua izan zen, almenak behin betiko eraitsi ziren eta Luigi Vanvitellik berregituratu eta sendotu zuen eraikina.

20. mende hasieratik Justizia administraziorako erabiltzen da.

## Ikus halaber: 
* Capitano del popolo
* Bargello

## Kanpo estekak
Palazzo del Capitano del Popolo

'''''' (italieraz, "Herriaren Kapitainaren Jauregia") terminoak Erdi Aroko edo Pizkundeko  Italiako hainbat hiritako agintaritza zibileko jauregiak izendatzen ditu. Adibidez, hauek:

* Palazzo del Capitano del Popolo (Orvieto), Umbria.
* Palazzo del Capitano del Popolo (Perugia); Umbria.
* Palazzo del Capitano del Popolo, Gubbio, Umbria.
* Palazzo del Capitano del Popolo, Pistoia, Toscana.
* Palazzo del Capitano del Popolo, Siena, Toscana.
Indiescretos

**Indiescretos** musika independenteko magazin digital bat da. Indiescretos aldizkariaren sortzaileek  proiektu pertsonal gisa sortu zuten, eta berehala izan zuen arrakasta proiektu honek. Gaur egun, laurogei kolaboratzaile baino gehiago ditu Espainiako Estatu osoan. Azkenengo urteetan, Indiescretos musika indiaren sektoreko webgune erreferentzizkoetako bat izan da, eta banden, jaialdien edo management eta komunikazio agentzien onarpena jaso du.

## Historia 
2014ko abenduan Bartzelonan sortu zen, irakurleei Espainiako eszena independentearen gaurkotasun musikal guztia eskaintzeko asmoz. Gaurkotasuneko albisteak, kontzertu eta jaialdien kronikak, artistei elkarrizketak eta albumen kritikak argitaratzen ditu, besteak beste.

## Egitura 
Aldizkariak bi zuzendari ditu. Bata, Adrián Romero, Indiescretos-en sortzailea. Tenerifen jaioa eta Bartzelonan bizi da. 2011tik aurrera, hainbat argitalpenetan kazetaritza-lanak egiten ditu, erredaktore eta argazkilari gisa. Bestea, Cris Molina, kazetaria, argazkilaria eta melomana.

Editoreari dagokionez, Ángel Rubio da. Pailazoa, dantzaria, abeslaria, irakaslea, rockstarra... Erredaktorea Ana Ruíz da, Madrilen bizi den palentziarra. Argazkilaria Manuel Colomé da, Prestakuntzako ingeniari informatikoa, Madrilen bizi den sevillarra.

## Kanpo estekak 
* Indiescretos
Julene Bouzo

**Julene Bouzo Agirregomezkorta** (Ermua, Bizkaia, 2003ko ekainaren 4a) bizkaitar atleta da, gorako jauzia diziplinan trebatua. Bere ibilbidean zehar Bizkaiko zein Euskadiko txapelduna izandakoa da eta Espainiako txapeldunorde eta txapeldun.

## Bizitza 
Aitor Bouzo futbolariaren eta Ainhoa Agirregomezkorta eskubaloi jokalariaren alaba, 7 urte zituela hasi zen azken kirol horretan jokatzen, Anaitasuna Ikastolaren eskubaloi taldean. Entrenamenduak amaituta, atletismoa egiten ari zirenak ikustera joaten zen eta hantxe piztu zitzaion kirol horrekiko jakinmina. 10 urteko neskatoa zen atletismoan hasi zenean, modalitate desberdinetan arituz eta Ermuko Errotabarri eskubaloi taldean jokatzearekin tartekatu zuena.

2017tik Bidezabal Durango Atletismo Taldeko kidea da. Altuera-jauzian, besteak beste, 18 urtetik beherakoen modalitatean, 2020an Tarragonan ospatutako Espainiako Txapelketan brontzezko domina eskuratu zuen; 20 urtetik beherakoenean, 2021ean Antequeran burututakoan, zilarrezkoa eta urte berean Euskadiko txapelduna izan zen, azken biotan 1,70 metroko langaren gainetik saltatuz.

2023an, 23 urtetik beherako nesken kategorian, Antequeran ospatutako Espainiako 37. Txapelketan brontzezko domina eskuratu zuen, 1,73n jarritako langa bigarren saiakeran gainditu ostean, sailkapenean bigarren geratutako atletarekin berdinduta.

2023ko uztailan Tarragonan ospatutako 23 urtetik beherakoen Espainiako 38. Txapelketan brontzezko domina lortu zuen ere.

2025eko otsailean, Sabadellen lehiatutako 23 urtetik beherakoen Espainiako Short Track Txapelketan urrea lortu zuen, 1,76 metroko langa eta bere marka pertsonala gaindituz.

## Omenaldiak 
* 2021ean Ermuko Mikologia taldeak urteko kirolari esanguratsuena bezala izendatu zuen eta urriko Mikologia Jardunaldietan omendu zuten

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2021ean Antequeran egindako jauziaren bideoa
* 2023an Tarragonan egindako jauziaren bideoa
Bertrand aintzira

**Bertrand aintzira** jatorri glaziarreko ur-masa bat da, Txileko Patagonian dagoena, Carlos Ibáñez del Campo jeneralaren Aysén eskualdean.  Aintzira honek 48,1 km²-ko azalera du. Bere drainatzea Baker ibaiaren iturburuan aintzirak eratzen duen inbutu batean gertatzen da. Bere erdigunea koordenatu hauetan dago: 46°55'17.85"S 72°51'16.30"W.

## Deskribapena 
Bertrand aintzira jatorri glaziarra du. Andeetako mendilerroko mendiz eta glaziarrez inguratuta dago. Ozeano Barean isurtzen da Baker ibaiaren bidez, Txileko ibairik handiena. General Carrera aintziraren hegoaldeko sektorean jaio zen . Ilargierdi-formakoa da, muturren arteko 19 km luzera osoa du —General Carrera aintziratik Baker ibaiaren sorguneraino—; bere zabalera maximoa 7 km ingurukoa da.

Erregimen plubio-nibala du, eta bertan uholde handienak udako hilabeteetan gertatzen dira, eta glaziarren urtzearen ondorioz elikatzen dute, Ipar Patagoniako Izotz eremuan eta aintzira inguratzen duten mendietan sortuak, adibidez. Pascal glaziarra edo Newbold elurtegia, El Álamo ganadutegiaren gainean zintzilik, erdi-mendebaldeko aintziraren ertzean. Bere adarren artean, Negro eta Plomo aintzirak ere nabarmentzen dira, azken hori Soler ibaiak elikatzen duena.

Inguruko klima hotza da, eta haizetsua. 1971n eta 1991n, Hudson sumendiaren erupzioak kalteak eragin zituen eremu honetan, zeinaren ekonomia batez ere ardi hazkuntzan oinarritzen baita.

Hainbat mendilerroz inguratuta dago, Contreras mendilerroa —San Rafael Laguna Parke Nazionalean— eta Soler mendilerroa nabarmenduz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pitillasko jauregia

**Pitillasko jauregia** Nafarroa Garaiko Erdialdea eskualdeko Pitillas udalerrian kokatutako Erdi Aroko jauregi bat da.

## Historia 
Jose Yanguas Mirandaren egindako ikerketen arabera, 1679an Maule eta Nafarroako Miguel zen Pitillas eta Mureluko jaurerriaren jabea. Aldi berean Cortesko markesa zen eta bere arbasoek Erdi Arotik izan zuten jaurerriaren gaineko jabetza. Joan II.a erregeak Nafarroako Feliperi 3.500 florin emango zizkiola agindu zion, bera Azkoiengo Juanarekin ezkondu zenean. 1679an Errege Kontseiluak, Pitillas eta Murelu erregearen jabetzara itzuli behar zirela esaten zuen epaia kaleratu zuen, lehenik markesari 3.500 florineko kalteordaina emanez.

1916. urtearen hasieran, Pitillaseko Udalak udal eskolak eraikitzea eta horretarako egokia izango zen orube bat erostea erabaki zuenean, Isidro Martinezen alargun Florentina Pérez Cherrailekin kudeaketak egin zituzten jauretzearen lorategiaren zati bat erosteko. Jabeak finkatik 500 metro koadroko zatia bereiztu zuen iparaldean, putzu bat barne, eskolak eta maisu-maistren etxeak altxatzeko. Bigarren eraikina 36ko gerra baino lehentxeago eraitsi zen. Gaur egun, jauregi zaharra eta bere lurrak Isidro Martínez de Azagraren etxea, Patxi Esparzaren etxea eta Ikastetxe Publikoa dira gaur egun.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Pitillas
* Erdialdea

## Kanpo estekak
Baker ibaia

**Baker ibaia** Bertrand aintziran sortzen den ur-ibilgu naturala da, eta Carlos Ibáñez del Campo jeneralaren Aysén eskualdean hegoaldera doan norabide orokorrean Ozeano Barean isurtzen den arte.

Bere arroak 20.436 km² ditu, eta Txilek eta Argentinak partekatzen dute, berau osatzen duten ur-sistemen heterogeneotasun, berezitasun, ingurumen-kalitate, gizarte- eta lurralde-garrantziagatik aparteko lurraldea osatuz.

## Ibilbidea 
Bertrand lakuaren hegoaldeko muturrean sortzen da, General Carrera aintziraren hego-mendebaldean. Guztira 370 km-ko luzera du: General Carrera aintziratik (Hego Amerikako bigarren handiena) bokaleraino 175 km baino ez ditu neurtzen. Hala ere, datorren puntutik urrunenetik neurtzen bada, hau da, Argentinako Fénix Chico ibaitik ( https://www.openstreetmap.org/way/433667398#map=12/-46.5585/-71.0415 ), Buenos Aires aintziraren ibaiadarra, bere luzera 370 km-koa da. 

Bere ibaiadarren artean, Nef, Chacabuco, Cochrane, Del Salto, Colonia, Los Ñadis, Ventisquero eta Vargas ibaiak nabarmentzen dira. Murta, Ibáñez eta Avellano ibaiak ere Baker-era isurtzen dira, General Carrera aintziraren bidez lotuta.

Bajo Pisaguako bokalean bi beso nagusi dituen delta bat osatzen du, eta horietatik iparraldea bakarrik nabigagarria da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vincent Bal

**Vincent Bal** (1971ko otsailaren 25a) belgikar zinemagile eta artista bisuala da, oso ezaguna den eguneroko objektuek emandako itzaletan oinarritutako bere artelanengatik. Idazle eta zuzendari gisa ezaguna da *Minoes* (2001), *Nono, het Zigzag Kind* (2012), *Brabançonne* (2014) eta *The Bloody Olive* (1997) lanengatik.

## Hasierako bizitza eta hezkuntza 
Bal 1971ko otsailaren 25ean jaio zen Ganten, Belgikan. Zinema-zuzendaritzako ikasketak egin zituen Hogeschool Sint-Lukas Brussel-en. 

## Karrera 
### Zinema 
Zinema graduko hirugarren urtean, Balek  film laburra zuzendu zuen (1993), hainbat jaialditarako hautatua izan zena. 1994an graduatu zen *Tour de France* film laburrarekin (1994) eta hainbat sari irabazi zituen, besteak beste, Clermont-Ferrandeko film laburreko nazioarteko zinemaldian Canal+ Saria eta Dresdengo Zinemaldiko Film Labur Onena. Graduatu ostean, *The Bloody Olive* (1997) zuzendu zuen, Lewis Trondheim-en komiki liburu batean oinarritutako zinema beltzaren parodia. 1999an,  zuzendu zuen, 2000ko Berlingo Kinderfilmfest-en Nazioarteko Epaimahaiaren Saria irabazi zuena.  2012an *Nono, het Zigzag Kind* zuzendu zuen, Thomas Simon (izenburuko pertsonaia gisa) eta Isabella Rossellini protagonista dituen familiako abenturazko filma. Filma David Grossmanen izen bereko eleberrian oinarrituta dago.

#### Filmografia 
* *Sea Shadow* (2020): laburra, zuzendaria/idazlea
* *Stranger* (2017): dokumentala, zuzendarikidea
* *Brabançonne* (2014): luzea, zuzendaria/idazlekidea
* *Nono, het Zigzag Kind* (2012): luzea, zuzendaria/gidoilarikidea
* *Kika & Bob* (2007–2008, 2014): animaziozko telesaila, sortzailea/idazlea/zuzendaria
* *Minoes* (2001): luzea, zuzendaria/gidoilaria
*  (1999): luzea, zuzendaria/idazlea
*  *(1997): s* hort, zuzendaria/idazlekidea
* *The Bloody Olive* (1996): laburra, zuzendaria/gidoilaria
* *Tour de France* (1994): laburra, zuzendaria/idazlea
*  (1993): laburra, zuzendaria/idazlea

### Ilustrazioa 
Bal ezaguna da itzalen artearen ilustrazioengatik, eguneroko objektuetatik sortutako itzalak eskuz marraztutako zirriborroak konbinatuz egindakoak. 2016an hasi zuen bere etengabeko "Shadowology" seriea egunero itzal zirriborro bat egiteko erronka jarri zion bere buruari.

Bal egun bere itzal-marrazkiak biltzen dituen Shadowology zuzeneko akzioko pelikulan ari da lanean  eta izen bereko bere ilustrazioen liburu bat ere argitaratu du. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mihály Munkácsy

**Mihály Munkácsy** (Munkács, Hungariako Erresuma, 1844ko otsailaren 20a - Enderlich, Alemaniar Inperioa, 1900eko maiatzaren 1a) hungariar margolaria izan zen.

Budapestera joan zen margolaritza ikastera eta beka bat lortu zuen atzerrirako. Viena, Munich eta Düsseldorf-eko akademietan ikasi ahal izan zuen, baita Parisen ere.

Nekazarien eta jende txiroaren bizitzako eszenak margotzen hasi zen. 1869an bere maisulana margotu zuen, "Kondenatutako gizon baten azken egunean". Ondoren, margolaritza historikoan ere aritu zen.

## Iruditegia 

Munkácsy Tépéscsinálók.jpg|*Tépéscsinálók* (1871)
Munkacsy-Siralomhaz.jpg|*Kondenatutako gizon baten azken egunean*, 1869
Munkacsy - Christ in front of Pilate.jpg|*Kristoa Pilatosen aurrean*, 1881
Mihály von Munkácsy 002.jpg|*Pizkundearen aintza*, Kunsthistorisches Museoa, Viena, 1888
Temple Portrait of Mihály Munkácsy 1887.jpg|Mihály Munkácsyren erretratua, Hans Templek egina (1887)

## Kanpo estekak
Ipar Patagoniako izotz eremua

**Ipar Patagoniako izotz eremua** 4.200 km²-ko azalera duen izotz eremua da, eta Aysén eskualdean (Txile) osorik dago. 120 km-ko gutxi gorabeherako dimentsioa du luze ipar-hego norabidean eta 50etik 70era km-ko zabalera (latitudearen arabera) ekialde-mendebalde norabidean.

Izotz eremu barruko interesgune geografiko batzuk hauek dira:

* San Valentin mendia, izotz eremu iparraldeko zatian, 4058 imgm-koa eta Txileko Patagoniako altuenatzat hartzen dena;
* Cerro Arenales 3.437 m-ko mendia hegoaldeko bazterretik gertu;
* Inguruko erakargarritasun turistikorik handiena: San Rafael aintzira, San Rafael glaziarrarekin, ekuatoretik itsas mailatik hurbilen dagoen glaziarrarekin.
* Leones glaziarraren ondoan dagoen Leones aintzira Ipar Patagoniako izotz zelaietan kokatutako atrakzio turistikoa da.

Hegoalderago, eta Ofqui istmoak bereizita, San Quintín glaziarra dago, azken urteotan hazkunde iraunkorra izan duen eremuko mihi glaziar bakarra.

## Ibaiak 
Mendebaldeko urtze-urak Txileko arroen inbentario nazionaleko 114. elementuari dagozkion hainbat ibaitara isurtzen dira, horien artean, Lucac ibaira, San Rafael aintzirara, Huemules ibaira (Tres Cruces) eta azkenean Elefantes zingirara (San Rafael aintziraren iparraldean) isurtzen diren beste batzuk edo San Quintín badian (San Rafael aintziraren hegoaldean).

Ekialdeko urtze-urak Baker ibaiaren eskuinaldean dauden ibaiadarrek jasotzen dituzte, besteak beste, Colonia ibaia, Nef ibaia eta Ventisquero ibaia (Baker). Horiek guztiak Txileko arroaren inbentarioko 115. itemean erregistratuta daude.

## Kanpo estekak
Agal (osagarria)

[thumb|top|right|250px|Gizon bat “[kufiyya” zuri gaineko agal iluna eramanez.]]
thumb|250px|Soldadu persiarrak agal eramanez.
**Agal** (arabieraz قال, baita ere “iqal”, “egal” o “igal”) orokorrean Arabiako gizonek erabilitako osagarria da. Buruan eramaten da, tradiziozko zapiaren gainean. 

## Ezaugarriak 
Kordoi beltz bat izaten da, korapilo bikoitzez buruko zapiaren edo kufiyya gainean jartzen dena. Kordoi horren funtzioa zapia buruan heltzea da.

## Historia 
Agalaren eta keffiyahren erabilera antzinatasunetik dator. Behe-erliebeetan eta antzinako estatua eta irudietan ikus daiteke. Agala zibilizazio semitikoetan eta Ekialde Erdikoetan aurkitzen da, Babiloniako objektuetan, txanponetan eta irudietan adibidez, baita antzinako erresuma arabiarretan ere.

## Munduan 
Herrialde desberdinetan erabiltzen da: Arabiar penintsulan, Iraken, Sirian, Iranen hego-mendebaldean erabili ohi dute Ahwazi arabiarrek eta Huwala herriek, baita Sortalden eta Yemengo zati batzuetan ere (Yemen ekialdeko Hadramauten eta Shabwan).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kufiyya

## Kanpo estekak
Arbizelaiko zubibidea

**Arbizelaiko zubibidea** Aretxabaletaren iparraldean dagoen tirante-zubi bat da. AP-1 autobideak Deba ibaiaren harana gainditzeko beharrezkoa da. 2009an inauguratu zen.

## Izena 
Inguru horretan Arbizelai baserria izan zen eta haren izena toponimo bihurtu da dagoeneko, horren adibide dira zubibideaz gain bertan kokatzen den industriagunea ere eta 2009ko maiatzaren 22an inauguratu zen zubia. 

Tarte luzeena den horrek Deba ibaia, Aretxabaletako sarrerako bidea eta Aretxabaletako sahiesbidea (GI-627) salbatzen ditu gainetik. Horretarako bi dorre altxatzen dira eta bakoitzak alde banatara altzairuzko bederatzi kable luzatzen ditu taulari eusteko. Dorre hauek 2,20 metrotako zabalera eta 30,59 metrotako altuera dute, taulatik gora neurtuta.

Hegoaldera eginez, Arbizelaiko zubibidearen jarraian Basagoitiko zubibidea dago, honek ere 427 metroko luzera du baina diseinua erabat desberdina da, "V" itxurako zutabeek eusten diote zubiari. Bigarren zubi honek Basokotia errekaren harana salbatzen du. Biak ala biak Isurieta auzoko lurretan kokatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amaiur Elizari

**Amaiur Elizari Plano** (Iruñea, 1987ko irailaren 21a) euskal herritar kazetari, aurkezle eta idazle bat da. 2022ko martxoan ETB2ko *Navarra Hoy*  saioa aurkezten hasi zen. Berriemaile lanak egin izan ditu Madriletik.

## Ibilbidea 
Nafarroako Unibertsitatean Kazetaritza ikasi zuen, 2007tik 2011ra bitartean. Diario de Noticias egunkarian hasi zen lanean bekadun bezala eta ondoren, Cadena SER irrati-katean lan egin zuen Madrilen, *El Larguero*, *SER Deportivos*, eta *Carrusel Deporti*vo saioetan. Gero, Telecinco telebista-katean egon zen erreportari gisa. 2014 eta 2017 artean, Telemadrideko elkarrizketa eta gaurkotasun-albisteen saioen erreportari bezala egon zen. Bitartean, MARCA egunkarirako zutabegile gisa idatzi zuen. 2019tik 2021era Euskal Telebistako *Vascos por el Mundo* saioan aritu zen euskal herritarrak munduan zehar bilatzen eta elkarrizketatzen. Hortik aurrera, Madrilgo korrespontsala ere izan zen ere *Qué Me Estás Contando* programan. Baita Cuatro katearen *Cuarto Milenio* telebista programa arrakastatsuaren kolaboratzailea izan da ere. 2022ko martxoaren 4tik aurrera, *Navarra Hoy* telebista saio berria aurkezten du. 2024ko abuztuan *Encierro del Pilón de Falces 2024* saioa aurkeztu zuen ETB2n. Hurrengo urtean aurkezle lanak errepikatu zituen Faltzesen ere bai. *La Bajada de Celedón* saio bereziaren aurkezlea izan zen 2025ko abuztuan.

## Ibilbidea 
* Diario de Noticias de Navarra (2011-2012)
* Cadena SER (2012-2013)
* Telecinco (2013-2014)
* Telemadrid (2014-2017)
* MARCA (2017-2019)
* Cuatro (2018 eta 2021)
* Euskal Telebista (ETB)
** *Vascos por el Mundo* (2019-2021)
** *Qué Me Estás Contando* (2020-2021)
** *Navarra Hoy* (2022 - gaur egun)
** *Debate Elecciones Municipales y Forales 2023: Nafarroa* (2023)
** *Quédate* (2024)
** *La Bajada de Celedón* (2025)
** *Encierro del Pilón de Falces* (2024 eta 2025)

## Liburuak 
* *Los 9 de John Lennon* (Libros.com, 2015)
* *Sangre Azul: cuando el Portland San Antonio conquistó Europa* (Amazon KDP, 2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palazzo del Capitano del Popolo (Orvieto)

**Palazzo del Capitano del Popolo** edo **Palazzo del Popolo** delakoa (*Herriaren kapitainaren jauregia*, edo *Herriaren jauregia*), Orvieto hiriko (Umbria, Italia) palazzo edo jauregi zibil zahar bat da, herriko Piazza del Popolo delakoan eraberrituta funtzio publikoak betetzen dituena 21. mendean ere.

## Historia 
Eraikina 1280 inguruan eraiki zen Orvieto hiriko gobernuan Capitano del Popolo titulu berria ezarri zenean, kontsulen eta Podestàren gobernu formarekin bat eginez. Jauregiaren eraikuntza Neri della Greca familiari egozten zaio; mende bat lehenago eraikitako aurreko jauregi papal baten aztarnen gainean egin zelarik.

1290eko azken urteetan Podestà eta hiriko Zazpi Jaunak bizi ziren Palazzo del Popolon. Gerora, jauregia Monte di Pietàren egoitza bihurtu zen, jatorri frantziskotarreko finantza-erakundea. Unibertsitate ikasketak ere eman izan ziren bertan, zuzenbide, teologia eta logika ikasgaietakoak.

## Arkitektura 
Ezaugarri arkitektonikoetan nabarmentzen dira arkupedun logia, sarrerako eskailera handia, barneko areto handiak (''Sala dei '400'' delakoa adibidez), eta plazara eta hiriko gainerako eraikinetara begira dagoen terraza handi bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernst Lossa

thumb|250px|Ernst eta Christian Lossari eskainitako oroigarriak.
**Ernst Lossa** (Augsburg, 1929ko azaroaren 1a-Irsee, 1944ko abuztuaren 9a) 14 urte zituenean naziek erail zuten gazte yeniche izan zen. Gaztea Kaufbeurengo psikiatrikoan entzerratuta zegoen. Haren kasuaren bidez eugenesia nazi sistematikoaren praktikak ezagutzera eman ziren.

## Biografia 
Ernst Lossa 1929ko azaroaren 1ean jaio zen. Bost urte zituela umezurtz geratu zen, eta bere aita — saltzaile ibiltaria zena — «antisozialtzat» jo zuten naziek eta Dachauko kontzentrazio-esparruan sartu zuten hiru urte geroago. Ernst umeentzako etxe batera eraman zuten bere bi ahizpekin batera, baina gero korrekzional batera eraman zuten, eskoletatik ihes eta beste umeei gauzak ebasten zizkielako. Azkenean, Kaufbeuren ospitalera eraman zuten, koadro psikiatrikorik ez zuen arren. Ospitaleko langile askoren begikotasuna bereganatu zuen, baina gaixoekin egiten ari zenaz jabetzen joan zen. 1944ko abuztuaren 9an hil zuten, injekzio hilgarri batekin, gauaren erdian, 14 urte zituela.

## Ernst Lossa kulturan 
* 2008: Robert Domesek *Nebel im August* eleberria idatzi zuen.
* 2016: *Nebel im August* filma, Kai Wesselek zuzenduta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beatrice Hastings

**Beatrice Hastings,** jaiotzez,  **Emily Alice Haigh** (Londres, Erresuma Batua, 1879ko urtarrilaren 27a – Worthing, Erresuma Batua, 1943ko urriaren 30a) idazle, poeta eta literatura-kritikaria zen. Bere lanaren zati handi bat *The New Age*-n argitaratu zuen, hainbat izengoitirekin. Lehen Mundu Gerra hasi aurretik  Alfred Richard Orage editorearekin bizi izan zen denbora batez. Katherine Mansfielden lagun eta maitalea izan zen, eta haren lana The *New* Age-n argitaratu zen lehen aldiz. Beste maitale bat Wyndham Lewis izan zen.

## Biografia 
Londresen jaioa eta Hego Afrikan hazia, gerra baino lehentxeago Parisera joan zen, eta Max Jacoben adiskidetasunari esker, Bohemio giroan nabarmendu zen. Amedeo Modiglianirekin apartamentu bat partekatu zuen Montparnasse-n, eta haren obra bateko musa ere izan zen.

Haren beste lagun handi bat Charles Beadle nobelagilea izan zen, zaletasun berdintsuak zituzten eta. Beadle Hackney-n hazi zen, Hego Afrikan bizi izan zen aldi batean (Boeresen Gerran parte hartu zuen Hego Afrikako polizia britainiar gisa), eta Parisko bohemio-bizitzari buruzko hainbat eleberri argitaratu zituen. Beadle Parisetik Amerikara joan zenean 1916ko azaroan, Hastings aipatzen zuen Parisko lagunik hurbilena zela.

Bizitzaren amaieran, Hastings baztertuta sentitu zen merezi zuen literatura-aitortzatik, eta  Alfred Richard Orageri errua gaineratu zion, Britainia Handiko tertulietatik eta zirkulu literarioetatik kanpo mantendu zuelako. 1936an panfleto bat argitaratu zuen, The *Old* New Age, eta Oragek pertsonarekiko zuen jarrera kritikatu zuen.

1943an, seguraski minbizia zuela, bere buruaz beste egin zuen etxeko sukaldean karbono monoxidoa arnastuz.

## Lana 
* ''Woman's Worst Enemy – Woman*, 1909
* *The Maids' Comedy:* A Chvalorric Romance in Thirteen Chapters, 1911
* *The Old "New Age"*—Orage and Others, Blue Moon Press, 1935
* Defence of *Madame* Blavatsky Volumes 1 and 2, Worthing, Hastings Press, 1937

## Bibliografia 
* Carswell, John, *Lives and Letters*, New York, New Directions, 1978.
* Gray, Stephen (1999). Beatrice Hastings. *Free-lancers and Literary Biography in South Africa''. Amsterdam: Rodopi.' or. 59–76. . 
* Mairet, Philip, A. R. Orage – a Memoir, New York, University Books, 1966
* Mann, Carol, *Modigliani*, New York, OUP, 1980.
* Sichel, Pierre, *Modigliani*, New York, Dutton, 1967.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosa Vergés

**Rosa Vergés Coma** (Bartzelona, 1955eko otsailaren 22a) zinema- eta telebista- zuzendaria eta gidoilaria da. 

## Biografia 
*Destino* argitaletxearen jabe den Josep Vergés editorearen alaba da. Liburutegi handia zuen etxe batean hezi zen, eta Josep Pla edo Miguel Delibes bezalako literatoek hartu zuten parte. Artearen Historia ikasi zuen Bartzelonako Unibertsitatean (1971-1976), eta bere prestakuntza zabaldu zuen Parisko Sorbonan. *Dagoll Dagom* antzerki-taldean aktore gisa aritu ondoren, zinemagintzan aritu zen.

Lankidetzan aritu da Francesc Rovira Beleta, Vicente Aranda, José Antonio Salgot, Francesc Betriu, Francesc Belleit, Agustí Villaronga edo Bigas Luna zuzendariekin.

1994az geroztik, zinema-zuzendaritzako irakaslea da ESCACen (Kataluniako Zinema eta Ikus-entzunezko Goi Eskola), eta han izan zen lehen promozioaren amabitxia.

Espainiako Zientzia eta Arte Zinematografikoen Akademiako lehendakariordea (1994-1998) eta Kataluniako Kultura eta Arteen Kontseilu Nazionaleko kidea izan da sortu zenetik (2009an hasi eta 2011 arte).

## Filmografia 
### Zuzendaria / Gidoilaria 
* *Ferida arrel: Maria-Mercè Marçal/ Feridal hartzitua: Maria-Mercè Marçal* (2012) Talde filma.  Film laburra: La senyoreta *Júlia*.  Helbidea.

* L'eixample Cerdà: Illes en xarxa (2009) Dokumentala. Helbidea eta gidoia. Diagonal TV

* *A propósito de Bola de Nieve/* *Elur-bola* dela eta (2006), Jordi Sabatés-en ikuskizuna, Rosa Vergések zuzendua, Bola de Hielo pianista eta kantari kubatarrari buruzkoa.

* *Iris* (2004) Film luzea. 99' Zuzendaria eta gidoilaria

* *Maresme* (2002) TVmovie

* *Maca mon amour* (2001) kapitulua Historias de Familia telesailean. Europako fikziozko telesaila Arte TVrako.

* XIV. Goya sariak (2000). Zuzendaritza eta gidoilaria, Jaume Figuerasekin batera. TB saio berezia

* *¿Para que sirve un marido?* ( 1997) Telesaila. 5 kapitulutako zuzendaria

* ''Un parell d'ous* (1985) Largometrajea. Gidoilaria Francesc Bellmuntekin

* Tic Tac (1997) Telefilm. Zuzendaritza eta Gidoia.  tv3rako egina

* *Souvenir* (1994). Film luzea. Zuzendaritza eta Gidoia.  Komedia erromantikoa.

* *Boom Boom* (filma) (1990) Film luzea. Zuzendaritza eta Gidoia.

### Zuzendaritzako laguntzailea 
* Angustia (1987) Zuzendaria: Bigas Luna

* *Lola'' (1986) Zuzendaria: Bigas Luna

* La notícia d'ahir (1984) Joan Guitart zuzendari laburra

* La Plaça del diamant (1982) Francesc Betriu

### Ekoizlea 
* *Cariño* (2003) Film laburra. Zuzendaria: Elisenda Carod eta Jorge Croissier

* *Ingurumen* (1981) Dokumentala. Zuzendaria: Jordi Bayona

## Sariak 
* *Boom Boom* lehen filmarekin (1990), Opera Prima onenaren Goya Saria (1991), Sant Jordi Saria eta Zilarrezko Fotogramak lortu zituen. 
* Sariak: haurrentzako film onena Giffoni jaialdia (1997), Berlingo Kinder Film Festival (1997), The Chicago International Children's Film Festival (1997) eta Bartzelonako Audiobisualen Ciutat saria (1998)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* EBIb Arrosa Lotea
* Iris Trailer Bideoa
* Rosa Vergés Femeninoa Especial Revista Duoda d'estudis feministes n24 2003
Karma Peiró

**Karma Peiró** (Bartzelona, 1968) kazetari katalana da. Interneten, informazioaren eta komunikazioaren teknologietan (IKT) eta datuen kazetaritzan espezializatua. *Nazio* Digitaleko zuzendaria izan zen 2015eko uztailetik 2018ko apirilera.

## Lan ibilbidea 
1992an hasi zen TVE-n bere bide profesionala, eta hiru urte beranduago teknologia berriekin harremanetan: 1995ean Servicom-en hasi baitzen lanean, Estatuko erabiltzaile partikularrentzako Interneteko lehen hornitzailean. Hainbat komunikabidetan lan egin du eta erantzukizun-karguak izan ditu, hala nola,  Web, en.red.ando Catalunya Ràdio, La Vanguardia Digital eta 3cat24.cat Interneteko berrien atarian. Kazetari Digitalen Taldeko (GPD) lehendakaria izan zen 1999tik 2001era. Irakasle gisa, Kataluniako Kazetarien Elkargoari eta honako unibertsitate hauetako kazetaritza-fakultateetan eman ditu ikastaroak: Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, Pompeu Fabra Unibertsitatean, Ramon Llull Unibertsitatean, Gironako Unibertsitatean, Kataluniako Nazioarteko Unibertsitatean eta Vic-eko Unibertsitatean. Open Knowledge Foundation-eko talde espainiarreko kidea da.

Era berean, Gardentasunaren Aldeko Bistaratze Fundazioko (ViT) zuzendaria da. Fundazio horrek datu irekien erabilera sustatzen du, herritarrak eta informazio publikoaren kontuen errendimendua ahalduntzeagatik, eta Kataluniako Adimen Artifizialaren Etika Behatokiko Aholku Batzordeko kidea da.

Azken urteetan, *Nazio Digitala* (2015/2018) egunkaria zuzentzeaz gain, datu-kazetaritzan jardun du.

## Sariak 
* 2020an, Kataluniako Emakume Kazetarien Elkarteak ematen duen Komunikazio Ez-sexistako Praktika Onak saria jaso zuen, indarkeria matxistari, konfinamenduari eta datuei buruzko informazioa emateagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kazetari digitalaren web orria https://www.karmapeiro.com/(http://karmapeiro.com)
Jules Breton

**Jules Adolphe Aimé Louis Breton** (Courrières, 1827ko maiatzaren 1a - Paris, 1906ko uztailaren 5a) frantziar margolaria izan zen. 

1843an Gantera joan zen pintura ikastera eta Felix de Vigne eta Hendrik Van der Haert izan zituen irakasle. 1846an Anberesen ikasi zuen eta 1847an Parisko Arte Ederren Eskolan. Margolari errealisten laguna izan zen eta Parisko Aretoan erakutsi zuen. Belgikan ezkondu ondoren, 1852an Frantziara itzuli zen.

Landa eta nekazari eszenak margotu zituen, Artois eskualdekoak batez ere, eta oso ezaguna izan zen bere garaian, Frantzian eta Estatu Batuetan. Olerkigintza eta beste artista batzuen bizitzaz ere idatzi zuen.

## Iruditegia 

Jules Breton, le chant de l'alouette.1884.jpg|*Hegatxabalaren kantua*, 1884
Brooklyn Museum - Fin du travail (The End of the Working Day) - Jules Breton.jpg|*Lanegunaren amaiera*, 1886-87
Pardon at Kergoat by Jules Breton.jpg|*Bakarmenaren zeremonia bat Kergoaten* (1891)
Brooklyn Museum - Breton Peasant Woman Holding a Taper - Jules Breton - overall.jpg|*Emakume bretoia ardatzari eusten*, c. 1869

## Kanpo estekak