1823

## Gertaerak 
### Euskal Herrian 
* Maiatzaren 3a &ndash; Abade bat eta zazpi fraide bota zituen Donostiako Urgull menditik itsasora soldadu talde batek. San Telmo komentukoak ziren eta Urgulleko gazteluko tropa konstituzionalen tenienteorde batek agindu zuen hil zitzaten.

### Munduan 
* Abuztuaren 18a &ndash; Guyanako Demerara kolonian 10.000 esklabo altxa ziren jabeen aurka.
* Irailaren 10a &ndash; Simon Bolivar izendatu zuten Peruko presidente.
* Abenduaren 2an &ndash; James Monroe estatubatuar presidenteak Monroe doktrina ezarri zuen.

### Arte eta kultura 
* Urriaren 25a &ndash; *Euryanthe*, Karl Maria von Weberren musika eta Helmine von Chézyren libretoa duen opera estreinatu zen Vienako Theater am Kärntnertoren.

### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 1a &ndash; Sándor Petőfi, hungariar poeta (h. 1849).
* Urtarrilaren 8a &ndash; Alfred Russel Wallace, galestar naturalista, biogeografiaren eta zoogeografiaren sortzaileetakoa (h. 1913).
* Urtarrilaren 17a &ndash; Antonina Cortés Llanos, espainiar poeta eta filantropoa (h. 1906).
* Urtarrilaren 17a &ndash; Antonio Kortazar, gipuzkoar arkitekto eta hirigilea (h. 1884).
* Urtarrilaren 20a &ndash; Imre Madách, hungariar idazle eta politikaria (h. 1864).
* Urtarrilaren 27a &ndash; Édouard Lalo, frantses musikagilea (h. 1892).
* Urtarrilaren 28a &ndash; Celedonio de Uribe, gipuzkoar bide, ubide eta portuetako ingeniaria  (h. 1871).
* Otsailaren 23a &ndash; Joseph Bosquillon de Frescheville, frantziar jeneral eta politikaria (h. 1911).
* Otsailaren 28a &ndash; Ernest Renan, frantses filosofoa, historiolaria eta idazlea (h. 1892).
* Martxoaren 3a &ndash; Gyula Andrássy, hungariar estatu-gizona (h. 1890).
* Martxoaren 6a &ndash; Karlos Württembergekoa, Württembergeko erregea (h. 1891).
* Martxoaren 14a &ndash; Théodore de Banville, frantziar olerkari, antzerkigile eta kritikaria (h. 1891).
* Martxoaren 21a &ndash; Jose Frantzisko Navarro Arzak, euskal herritar ingeniaria, asmatzailea eta enpresaburua, AEBetako 20 dirutza handienetako baten jabea (h. 1909).
* Martxoaren 23a &ndash; Schuyler Colfax, AEBetako 17. presidenteordea (h. 1885).
* Martxoaren 31 &ndash; William Hart, Eskozian jaiotako estatubatuar margolaria, Hudson Ibaiaren Eskolako kidea (h. 1894).
* Apirilaren 12a &ndash; Aleksandr Ostrovski, antzerkigile errusiara (h. 1886).
* Apirilaren 22a &ndash; Margaret Murray Robertson, eskoziar-kanadar irakasle eta idazlea (h. 1897).
* Apirilaren 23a/25a &ndash; Abdulmezid I.a, otomandar Inperioko sultana (h. 1861).
* Apirilaren 26a &ndash; Pedro Prudentzio Hualde Maio, euskal idazle, itzultzaile eta Bidankozeko erretorea (h. 1879).
* Maiatzaren 9a &ndash; Frederick Weld, Zeelanda Berriko lehen ministroa (h. 1891).
* Maiatzaren 11 &ndash; Alfred Stevens, belgikar margolaria (h. 1905).
* Maiatzaren 12a &ndash; Frederik Vermehren, estilo errealista eta genero erretratua landu zituen danimarkar margolaria (h. 1910).
* Maiatzaren 24a &ndash; Santiago Arana, bizkaitar ontzigilea, Abandoko Errepublikako alkatea eta Sabin, Luis eta Paulina Arana Goiri anai-arreben aita (h. 1883).
* Ekainaren 14a &ndash; Piotr Lavrov, errusiar iraultzailea eta filosofoa (h. 1900).
* Uztailaren 6a &ndash; Sophie Adlersparre, XIX. mendeko Suediako emakumeen eskubide mugimenduaren sortzaileetako bat (h. 1895).
* Uztailaren 6a &ndash; Anfisa Lvova, errusiar idazlea (h. 1891).
* Uztailaren 10a &ndash; Sanford Robinson Gifford, estatubatuar margolaria (h. 1880).
* Abuztuaren 3a &ndash; Francisco Asenjo Barbieri, konpositore eta musikologo espainiarra (h. 1894).
* Abuztuaren 3a &ndash; Thomas Francis Meagher, irlandar nazionalista, Irlandako bandera diseinatu zuena (h. 1867).
* Abuztuaren 8a &ndash; Augustin Théodule Ribot, frantziar margolaria (h. 1891).
* Irailaren 16a &ndash; Francis Parkman, AEBetako historialaria (h. 1893).
* Irailaren 28a &ndash; Alexandre Cabanel, frantziar margolari akademizista (h. 1889).
* Urriaren 11 &ndash; Bertha Frederich, alemaniar eleberrigilea (h. 1882).
* Azaroaren 29a &ndash; Manuel Duran, Kataluniako politikari eta legegizona (h. 1907).
* Abenduaren 1a &ndash; Karl Schenk, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1895).
* Abenduaren 20a &ndash; Domingo Moriones, euskal militar eta politikaria (h. 1881).
* Abenduaren 22a &ndash; Jean-Henri Fabre, frantses naturalista, entomologoa eta idazlea (h. 1915).
* Abenduaren 29a &ndash; Augusta Theodosia Drane, ingeles moja domingotarra, poeta eta erlijio idazlea (h. 1894).
* Francisco Sainz Pinto, bizkaitar margolaria (h. 1853).
* Jean Etxepareborda, baxenafar mediku ikerlaria (h. 1892).
* Luciano Urizar, bizkaitar politikari eta enpresaburua (h. 1882).
* Ana Luísa de Azevedo Castro, brasildar idazle eta irakaslea (h. 1869).
* Guillermo Tell Villegas, Venezuelako presidentea (h. 1907).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 26a &ndash; Edward Jenner, mediku ingelesa, immunologiaren aitatzat hartua (j. 1749).
* Urtarrilaren 29a &ndash; Migel Lardizabal Uribe, jatorri euskalduneko historialari, politikari eta idazle monarkiazalea (j. 1744).
* Otsailaren 7a &ndash; Ann Ward Radcliffe, ingeles idazlea (j. 1764).
* Otsailaren 11 &ndash; William Playfair, Eskoziako injinari eta ekonomilaria, estatistikako datu diagramen lehenengo asmatzaileetako bat (j. 1759).
* Otsailaren 16a &ndash; Pierre-Paul Prud'hon, frantziar margolaria (j. 1758).
* Martxoaren 1a &ndash; Pierre-Jean Garat, *Frantziako Orfeo*, Lapurdiko opera-abeslari eta musikagile ospetsua (j. 1762).
* Martxoaren 10a &ndash; George Elphinstone, Britainia Handiko almirantea eta Keitheko I. bizkondea (j. 1746).
* Martxoaren 14a &ndash; Charles-François Dumouriez, Frantziako Armadako jenerala (j. 1739).
* Apirilaren 7a &ndash; Jacques Charles, fisikari, matematikari eta asmatzaile frantziarra (j. 1746).
* Maiatzaren 17a &ndash; Joan Batista Agirre, euskal idazlea (j. 1742).
* Ekainaren 1a &ndash; Louis Nicolas Davout, mariskal frantsesa (j. 1770).
* Uztailaren 8a &ndash; Henry Raeburn, eskoziar erretrauen margolaria (j. 1756).
* Uztailaren 9a &ndash; Pernando Amezketarra, bertsolari eta plazagizon ospetsua (j. 1764).
* Abuztuaren 6a &ndash; Jean de Labartette, Euskal Herrian jaiotako artzapezpikua (j. 1744).
* Abuztuaren 18a &ndash; André-Jacques Garnerin, baloi aerostatikoen pilotu eta paraxutista frantsesa (j. 1769).
* Abuztuaren 20a &ndash; Pio VII.a, Aita Santua (1800 &ndash; 1823), (j. 1742).
* Abuztuaren 22a &ndash; Lazare Nicolas Marguerite Carnot, frantziar militar, politikari eta jakintsua (j. 1753).
* Irailaren 11a &ndash; David Ricardo, britainiar ekonomialari politikoa (j. 1772).
* Urriaren 20a &ndash; Prudentzio Maria Berastegi, Arabako errejidore nagusi eta diputatua (j. 1747).
* Urriaren 30a &ndash; Edmund Cartwright, ingeles apaiz asmatzailea (j. 1743).
* Azaroaren 7a &ndash; Rafael del Riego, militar espainola (j. 1784).
* Azaroaren 9a &ndash; Rafael García Goyena, Guayaquilgo idazle, poeta eta jurista (j. 1766).
* Abenduaren 3a &ndash; Giovanni Battista Belzoni, italiar esploratzaile eta Egiptoko antzinako gauzen arkeologoa (j. 1778).
* Abenduaren 13a &ndash; Antonio Nariño, Granada Berriko militarra eta politikaria (j. 1765).
* Abenduaren 24a &ndash; James Gandon, ingeles arkitektoa (j. 1742).
* Jose Ezpeleta, nafar noble eta militarra, eta Nafarroako erregeordea (j. 1729).
----

## Kanpo estekak