open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sebastian Sasiain

**Sebastian Sasiain Zubillaga** — ***Paíno*** txerazko ezizenaz ezaguna Paraguain — (Leintz Gatzaga, Gipuzkoa, 1900 inguruan - Paraguai, 1976) Paraguaira lanera joandako gipuzkoar nekazaria izan zen. Ezaguna da Paraguaiko Misionesko departamenduko gastronomiako bi jan-edan tipikoren sortzailea izateagatik: batiburrillo platera eta siriki edaria.

## Bizitza 
1900 inguruan Leintz Gatzagan jaioa, 1900eko maiatzaren 14an bataiatu zuten.

1926an, 26 urte zituela, Paraguaira emigratu zuen bere emazte Brigida Zubia Erostarberekin batera eta San Juan Bautistan jarri ziren bizitzen. Sebastianek asmatutako jan-edanak Paraguaiko Misionesko departamenduko gastronomian errotu dira. 2001az geroztik San Juan Bautistako udalak eta Batiburrilloaren Batzordeak *Batiburrilloaren, Sirikiaren eta Sanjoandar Txorizoaren Nazioarteko Jaialdia* antolatzen dute urtero.

1976an hil zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Paraguaiko gastronomia
Ingelesen hilerria (Camariñas)

**Ingelesen hilerria**, , Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Camariñas udalerriaren kostaldean dagoen hilerri txiki bat da, itsasora begira dagoen Punta do Boi muinoan.

Bertan, 1890ean Costa da Morten hondoratutako HMS Serpent britainiar gerrontziko eskifaiaren kideen gorpuak lurperatuak daude.

## Ikus gainera 
* Ingelesen hilerria (Donostia)
* Britainiarren hilerria (Loiu)
Akasya Durağı

***Akasya Durağı*** turkiar telesail komikoa da. Yaşar Serinerrek zuzenduta, Kanal Dan 2008 eta 2012 artean eman zuten.

## Aktoreak 
* Onur Şan - Urfalı Seyit
* Levent Ülgen - Sinan Kaya
* Cezmi Baskın - Usman Aga

## Kanpo estekak
Saihets arteko arteria

**Saihets arteko arteria** saihetsarteko espazio edo tarteak garaztatzen dituzten arterietako bakoitza da. Aurrealdean bederatzi bikote daude batetik (goiko eta beheko adarra bikote bakoitzean) eta goiko saihetsarteko arteria edo gorena bestetik. Atzealdean, ordea hamaika bikote simetriko dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La taberna fantástica

***La taberna fantástica*** () Alfonso Sastre atzerkigile espainiarraren antzezlan ezagunetariko bat da. 1966an idatzita, 1985 arte ezin izan zuen taularatu. Liburuaren formatuan 1990an plazaratu zen. Tragikomedia da, hau da, historia tragikoa elementu komikoekin nahasten ditu.

## Argumentua 
Bere ama hil eta gero, Rogelio, "El Rojo" (Gorria) izengoitiaz ezaguna, goardia zibil bat hiltzeagatik ihes eginda dabil. Bere ama hil ondoren kinkiak diren bere lagun taldearekin Luisen tabernan biltzen dira. Lagunak delinkuente gazteak eta deserrotuak dira. Bilkura Madrilgo auzo baztertu batean da. Gaztean edaten duten einean berotzen dira eta haien abenturak kontatzen hasten dira. Une batean eztabaida sortzen da eta gazte batek, *El Carburo*, Rogeliori puñala sartu eta hil egiten du. Hau gertatu ondoren lagun guztiek Rogelioren gaineko gorazarreak egiten dituzte.

## Moldaketak 
* Lehenengo taularatze 1985ean egin zen.
* 2008ko abenduaren 11an Gerardo Mallaren zuzendaritzapean, Madrilgo Valle-Inclán antzokian berriro ere berriz eman zen. Bertsio horren eszenografoa Quim Roy izan zen. Aktoreak hauek ziren: Antonio de la Torre, Paco Casares, Carlos Marcet, Félix Fernández, Saturnino García, Celia Bermejo eta Miguel Zúñiga.
* Zinemarako moldaketa, *La taberna fantástica*, 1991n zabaldu zen. Zuzendaria Julián Marcos izan zen. Musika José Luis Cid Arandaena zen. Aktoreak hauek ziren: Rafael Álvarez *El Brujo*, Agustín González, José Soriano, Germán Cobos, José María Cañete, Walter Vidarte, Maite Brik, Juan Luis Galiardo, Francisco Rabal, Antonio Gamero eta Mariano Venancio.

## Sariak 
* 1985: Espainiako Antzerki Sari Nazionala.

## Bibliografia 
* *La taberna fantástica*. Mariano de Pacoren edizioa. "Letras Hispánicas" bilduma, Cátedra, 1990. ISBN 10: 8437609666 ISBN 13: 9788437609669

## Kanpo estekak 
* :[Arte Ederren Zirkulua(https://eu.wikipedia.org/wiki/Arte_Ederren_Zirkulua)n egin zen taularatzea, TVEk filmatuta, 1988ko otsailaren 15.]
* :[Antonio Díez Mediavilla(https://eu.wikipedia.org/wiki/Antonio_D%C3%ADez_Mediavilla)ren komentarioa Cervantes Virtualean.]
Erdiko meninge-arteria

**Erdiko meninge-arteria** masailezur-arteriaren goranzko adar albokideetatik lodiena da; zulo biribil txikian barrena sartzen da garezurrean eta duramaterraren zati handi bat garaztatzen du, ganga kranialean ildoak eratuz. Foramen biribil txiki edo arantzatsutik igarotzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrei Kivilev

**Andrei Kivilev**, (errusieraz: Андрей Михайлович Кивилёв), (Taldykorgan; 1973ko irailaren 20a - Saint-Etienne; 2003ko martxoaren 12a) Kazakhstandar txirrindularia izan zen, 1998 eta 2003 artean profesionala, lasterketa batean hil egin zen arte.

Bere kirol lorpenik garrantzitsuenen artean nabarmentzen da, 2001eko Frantziako Tourreko sailkapen orokorrean lortutako hirugarren postua, neurri batean etapa lau bateko ihesaldi luzeari esker.

2003ko martxoaren 12an hil zen, Paris-Nizako bigarren etapako lehian, eroriko baten ondorioz. **Kivilev**-ek, babes kaskoa ez zeukala, Burezurra eta bi saihets-hezurretako haustura izan zituen, eta koman erori zen. Hurrengo egunean, Saint-Étienneko ospitalean hil zen.

Istripu ikaragarri honen aurretik, txirrindulari profesionalek ez zuten kaskoa jantzi beharrik, kaskoa edo bandana jantzi beharrean, baina **Andrei Kivilev**-en heriotza tristearen ondoren, kaskoa derrigorrezkoa bihurtu zen Txirrindularitzaren Nazioarteko Batasunaren lasterketa guztietan, lehenik, goi-goian amaitzen ziren portuetan izan ezik eta ondoren etapa osoan.

## Garaipen-zerrenda 
**1998**
* 2. Txileko Itzulian

**1999**
* 5. Züricheko txapelketan

**2000**
* 2. Haut-Varko Tourrean
* 3. Laigueglia Sarian

**2001**
* 20px Route du Sud
* 5. Dauphiné Libérén eta etapa 1
* 3. Frantziako Tourrean.

**2002**
* 3. Route du Suden
* 4. Paris-Nizan
* 4. Donostia Klasikoan
* 5. Dauphiné Libérén

**2003**
* 3. Haut-Varko Tourrean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Andrei Kivilev-en profila sitedeciclismo.net-en
Remdesivir

**Remdesivir** Gilead Sciences biofarmazeutiko estatubatuarrak ekoiztutako espektro zabaleko antibirala da, nukleosidoen analogoa dena. Hasiera batean Ebola sukar hemorragikoaren eta Marburg gaixotasun birikoaren tratamenduan erabili zen . Geroago beste birusen aurka ere erabili da, eta gaur egun (2020an) saio batzuek iradokitzen dute koronabirus batzuen aurka (tartean, SARS-CoV-2, COVID-19aren eragilea) eraginkorra izan daitekeela  

Remdesivir adenosinaren analogoa da. Birusak analogo hori hartzen du bere RNA sintetizatzeko, baina adenosinarik gabe sintesi hori ezin du burutu.

## Erreferentziak
Beheko arteria pankreatiko duodenal

**Beheko arteria pankreatiko duodenalak** edo **behealdeko pankrea eta duodenoko arteriak** goialdeko mesenterio-arterian sortutako arteriak dira. Pankreas eta duodeno odolez hornitzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goiko arteria pankreatiko duodenal

**Goiko arteria pankreatiko duodenala** edo **goialdeko pankrea eta duodenoko arteria** urdail eta duodenoko arteriaren alboko adar moduan sortutako arteria bat da. Pankreas eta duodeno odolez hornitzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vilanova de Valdeorras (O Barco de Valdeorras)

**Vilanova de Valdeorras**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko O Barco de Valdeorras udalerrian dagoen parrokia bat da, Ourenseko probintzian. 2014an 238 biztanle zituen.
Arteria pankreatiko handi

**Arteria pankreatiko handia** arteria esplenikoan sortutako arteria bat da. Pankrea odolez hornitzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ziklokonputagailu

[eskuinera|thumb|250x250px| Bizikleta baten [Eskuleku (ibilgailuen osagaia)|eskulekuan ziklokonputagailu bat ]]
**Ziklokonputagailua** bizikleta batean abiadura, distantzia, denbora eta modeloaren araberako aukerako beste neurketa batzuk hartzeko erabiltzen den gailua da.
Eskumuturreko erloju baten antzeko formatua du eta euskarri batean jartzen da eskulekuan edo potentzian. Kable bidezko modeloetan, euskarritik kable bat irteten da gurpila eusten duen urkilaraino, eta gurpilean, normalean erradioan, kokatutako iman baten pasatzea atzematen duen sentsore batean amaitzen da. Kablerik gabeko modeloetan, sentsorearen eta ziklokonputagailuaren arteko informazioaren transmisioa irrati-seinaleen bidez egiten da.

Eginkizun hauek bete ditzake:

* abiadura
** Oraingoa (edo *unekoa*).
** batezbestekoa
** gehienezkoa
* distantzia
** Guztira. Zenbait modelok 0-tik baino beste zenbaki batetik kontatzen hastea ahalbidetzen dute, bateria aldatzean gorde dena galtzen bada.
** Partziala. tarte ezberdinak neurtzeko.
* Kronometroa. Botoi baten bidez edo gurpilaren mugimenduaren bidez aktibatu daiteke. Batez bestekoa jakiteko erabiltzen da, beraz, gurpilaren mugimenduak aktibatzen ez badu, batez bestekoaren barruan gurpila geldituta dagoen denbora zenbatuko da.
* Funtzio aldaketa automatikoa. Noizean behin bistaratutako funtzioa txandakatzen du: abiadura maximoa, batez bestekoa, distantzia, kronometroa.
* Bi gurpil diametroetarako memoria. Diametro desberdinak izan ohi dituzten mendi bizikletan eta errepideko bizikletan erabiltzeko. Pneumatikoen aldaketarekin diametroa pixka bat alda daiteke, Baina bizikleta-mota bereko hagun guztiak diametro berekoak dira.
* Neurriak kilometroetan eta miliatan .

Funtzioak berrezarri daitezke botoia sakatzean. Batzuetan ezin da funtzio bakoitza modu independentean ezabatu, baina taldeen arabera ezabatzen dira: Gehienezko abiadura, batez bestekoa, 1. distantzia eta kronometroa elkarrekin eta 2. distantzia bereizita ezabatzen dira.

Hain ohikoak ez diren beste funtzio batzuk honako hauek dira:

* Kalorien kalkulua.
* Iparrorratza
* Altitudea eta inklinazioa
* Kadentzia
* Tenperatura
* Pultsometroa
* GPS hargailua, non ibilbide osoa zehatz-mehatz ager daitekeen: abiadura, altitudea, distantzia, geldialdiak, etab .; puntu jakin batzuk markatzeaz gain.

## Kanpoko estekak
Piloro-arteria

**Piloro-arteria** arteria hepatikoaren propioaren alboko adar bezala sortzen den arteria bat da, aldien %70ean, eta, gainerakoetan, arteria hepatiko komunaren edo arteria gastroduodenalaren alboko adar bezala. Ez du adar garrantzitsurik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arteria erradial

**Arteria erradial** arteria brakialaren kanpoko adarkadan sorturiko arteria bat da. Besaurrea, eskumuturra eta eskua odolez hornitzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giltzurrun-arteria

**Giltzurrun-arteria** lehen edo bigarren gerri-ornoen parean abdomeneko aortatik jaiotzen den arteria bikoiti, lodi, horizontal eta laburra. Giltzurruneko hilora bideratzen da, eta, bertan, pelbisa inguratuz parenkiman sartzen diren adar segmentarioak ematen ditu. Horiez gain, beheko arteria suprarrenala eta ureterreko adarrak ere ematen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lepauztaipeko arteria

**Lepauztaipeko arteria** edo **arteria subklabioa** goiko gorputz-adarreko arteria bat da. Bi daude; eskuina enbor brakiozefalikotik jaiotzen da, eta ezkerra aorta arteriatik jaiotzen da. Lepoa, burmuina, meningeak, bizkarrezur-muina, toraxeko pareta eta goiko gorputz-adarrak odolez hornitzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zilbor-arteria

**Zilbor-arteria** edo **zilborreko arteria** barneko arteria iliakoaren aurreko enborraren adar biszerala da. Fetuan, arteria honek zilborra zeharkatzen du alantoidearekin eta plazentara odola garraiatzen du (kalibre handikoa baita). Pertsona helduan, ordea, bere hasierako zatian besterik ez da irekia (edo iragazkor) mantentzen maskuriaren ertz-inguruan hain zuzen, bertara hiru adar emanez, goiko maskuri-arteriak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
GPS hargailu

thumb| GPS mapa elektronikoarekin
**GPS hargailua** sakelako gailua da, posizio geografikoa (longitudea eta latitudea) metro gutxi batzuetako errorearekin ezagutzeko aukera ematen duena, GPS teknologia erabiliz. Poltsikoko mapen ordezkoak dira.
Normalean gailu hauek erreferentziako denbora zehaztasun handiz ezagutzeko aukera ematen dute. Gaur egun gailu hauek hain txikiak dira poltsikoan eraman ditzaketenak.

## Gailu motak 
Badira pantaila bat duten gailuak erreferentzia puntu geografikoak ikusteko, hala nola ibaiak, autobideak eta baita kaleak ere, hiriguneetan. Era berean, normalean xehetasun mapa desberdinak kargatu ahal izango dituzu bere memorian, erabili nahi duzun kokapen geografikoaren arabera.

Badira pantailarik gabeko gailuak poltsikoko edo ordenagailu eramangarri batekin, telefono mugikor batekin edo argazki kamera batekin erabiltzeko diseinatuak. Azken horrek irudiaren EXIFeko datuetan informazio geografikoa gordetzeko aukera ematen du.

Azkenik, poltsikoko ordenagailu batean, telefono mugikorrean edo kamera digital batean integratutako gailuak ere badaude.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Korrelazio motorra
* GPS

## Kanpo estekak
Arku-antzeko arteriak

**Arku-antzeko arteriak** arteria interlobularretan sortutako arteriak dira. Giltzurruneko parenkima odolez hornitzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bronkio-arteria

**Bronkio-arteriak** jatorri aldakorreko arteriak dira; ezkerreko bronkio-arteriak, oro har, bi dira, eta ia beti aorta arteria torazikoaren zatirik gorenean azaleratzen dira; eskuineko arteria bronkio-arteria bakarra da, eta saihetsarteko hirugarren arteriatik edo, noizean behin, goiko ezkerreko bronkio-arteriatik irteten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urdaileko arteria laburrak

**Urdaileko arteria laburrak** bost-zazpi arteria-adar txikiak dira, eta arteria esplenikoaren banaketa-adarretan sortzen dira barearen hilioan. Urdaila odolez hornitzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arteria interlobularrak

**Arteria interlobularrak** giltzurrun-arterian sortutako arteriak dira. Giltzurruna odolez hornitzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arteria sigmoideoak

**Arteria sigmoideoak**, batzuetan, behealdeko mesenterio-arteriatik zuzenean jaiotzen diren arteriak dira, baina, oro har, beheko arteria kolikoa edo arteria sigmoideoen enborra izeneko enbor komun batetik datoz. Ez dute adarrik Sigma odolez hornitzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iban Gonzalez

**Iban Gonzalez Pagaldai** (Arrasate, 1973-) abeslaria, argazkilaria eta errealizadorea da.

Hogeita hamar dokumentaletik gora egin ditu zuzendari, errealizadore edota gidoilari moduan. Kameralari, montadore eta postproduktore ere bada. Telebistako saio, publizitate, bideoklip eta zuzeneko ekitaldietan ere jardun izan da. Besteak beste, Unesco Etxearen laburren lehen saria eta bi Lauaxeta sari jaso ditu bere lanarengatik.

## Musika ibilbidea 
1990. urtean hasi zuen bere bidea kitarra joaz Iskanbila (punk oi!) taldean, Gotzon, Xabi, Txiri eta Txakarekin batera. Mad Shadows izeneko taldean kitarra jotzeaz gain abestu ere egin zuen Ibanek.1994an Ekon musika taldea herrian sortu zuen "Juan Sangre", Xabi Rey, Yago Goronaeta eta Iñigo Bakerorekin batera. "Zurrunbilo kaotikoa" (1997) eta "Etnia 2000" (2000) diskoak Mil A Gritos Recordsekin argitaratu zituzten, lehenengoaren ostean urte eta erdiko aurkezpen bira egin zutelarik.

Hirugarren diskoa egin baino lehen, taldea utzi zuen, ikusentzunezkoen lanbidean eta familiako bizitzan buru belarri murgiltzeko. Dena den, laster sortuko zuen Arrasaten bere hurrengo musika taldea, RIP, ZAKARRAK eta Heriotza taldeko musikariekin batera The Clash punk taldeari tributoa eginez.
Urte batzuk musikagintzatik aldendu ondoren, 2.023an  Iskanbila jatorrizko OI! taldearen itzuleraren parte izan zen, Gotzon, Xabi, Jabo eta Jonnyrekin batera.

## Dokumental aukeratuak 
* ”Elbira”
* ”Ni naiz Lete”
* “Gu, Laboa”
* "Ama nora goaz?"
* "Gernika Batailoia"
* "Pumori, mendiaren alaba"
* "Goazen gudari danok"
* "Estitxu"
* "Pluja seca"
* ”La red Alava”
* “Un siglo y 90 minutos” 
* "Parlen els ulls"
* “Kalesareak”
* "La última trinchera"
* "Aldana, Explosión de silencio"
* “Santi osagai”
* “...eta ez balego?”
* “Parte hartuz, aldatu”
* "Crónica de un golpe anunciado"
* “Oradour Sur Glane”
* “40 taupada, herri bat”

## Ikus, gainera 
* Dokumentalak Euskal Herrian

## Kanpo estekak 
* INSTAGRAM Iban Gonzalez Pagaldai
* Iban Gonzalezen bideoak "Vimeo"n.
Corme Porto (Ponteceso)

**Nosa Señora dos Remedios de Corme Porto**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Ponteceso udalerrian dagoen parrokia bat da, Costa da Morte eta Coruñako probintzian. Bertan, udalerri horretako portua dago. 2018ko erroldaren arabera 1.077 biztanle zituen.
Arou (Camariñas)

**Arou**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Camariñas udalerrian dagoen Camelle parrokiaren etxalde bat da, Costa da Morte eta Coruñako probintzian. 2009ko erroldaren arabera 433 biztanle zituen.
Caión (A Laracha)

**Caión**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko A Laracha udalerrian dagoen kostaldeko parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 821 biztanle zituen.
Arteria oftalmiko

**Arteria oftalmikoa** edo **begi-arteria** begi-globoko eta betzuloko arteria da; barneko karotida arteriaren zati zerebralean sortu ondoren hodi optikoan barrena sartzen da betzuloan, eta begiaren ertz medialean amaitzen da. Horra iritsita zenbait adar ematen ditu, begikoak zein begiz kanpokoak. Inguruko aurpegiaren zatiak ere odolez hornitzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Cibrao (Cervo)

**San Cibrao**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Cervo udalerrian dagoen Lieiro parrokiako kostaldeko herri bat da, Lugoko probintzian. 2007ko erroldaren arabera 2.008 biztanle zituen.
Rinlo (Ribadeo)

**San Pedro de Rinlo**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Ribadeo udalerrian dagoen kostaldeko parrokia bat da, Lugoko probintzian.

2017an 228 biztanle zituen.

## Tren geltokia 
* Rinloko geltokia
Eskulekuaren hodi

|thumb|eskuinera|Eskulekuaren hodia
**Eskulekuaren hodia** Urkila direkzio-hodiaren (eta bizikletaren koadroaren) bidez lotzen du eskulekuarekin. Eskulekuaren hodiaren formak eta tamainak txirrindulariaren posizioa zehazten dute.

## Motak 
Oinarrizko bi eskulekuaren hodi mota daude koadroari nola lotzen zaion arabera: haria dutenak eta kanpoaldetik estutzen dutenak, azken mota hori «ahead» sistema gisa ezagutzen dena. Mota bakoitza bateragarria da errodamendu eta urkila diseinu jakin batzuekin.

Fitxategi:Classic_road_quill_stem.JPG|**Eskulekuaren hodi hariduna** Eskulekuaren hodia direkzio-hodiaren barruan txertatzen da.
Fitxategi:Aheadset-vorbau.jpg|**Ahead** eskulekuaren hodia (haririk gabea) Eskulekuaren hodiak direkzio-hodia inguratzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak
Espainiako Antzerki Sari Nazionala

**Espainiako Antzerki Sari Nazionala** urtero Espainiako Kultura Ministerioak ematen duen saria da. Sarituak pertsonak edo erakundeak izan daitezke, beti kontutan izanda Espainiako kultura ondarearen alde eginiko lana. Saria 1946an Consejo Superior de Teatro zelakoak sortu zuen. Lehenengo irabazle Enrique Jardiel Poncela izan zen.

## Irabazleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ministerioaren webgunea.
Celeiro (Viveiro)

**Santiago de Celeiro**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Viveiro udalerrian dagoen parrokia bat da, Lugoko probintzian.

2007an 1.917 biztanle zituen.
Covas (Viveiro)

**San Xoán de Covas**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Viveiro udalerrian dagoen parrokia bat da, Lugoko probintzian.

2007an 3.684 biztanle zituen.

## Tren geltokia 
* Covasko geltokia
Banaella

***Banaella*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Txinako Yunnanen aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda 
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* *Bannaella sinuata* Zhang & Li, 2011
* *Bannaella tibialis* Zhang & Li, 2011

## Bibliografia 
* Zhang & Li, 2011: "On four new canopy spiders of Dictynidae (Araneae) from Xishuangbanna Rainforest, China". *Zootaxa*, 3066 zk., 21–36 or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Céltigos (Ortigueira)

**San Xulián de Céltigos**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Ortigueira udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2007ko erroldaren arabera 281 biztanle zituen.
Utomlyonnye solntsem

**Utomlyonnye solntsem** (, "Eguzkiak kiskalita") 1994ko Nikita Mikhalkov errusiar zinema zuzendariaren film dramatiko bat da.

Cannesko Zinemaldiko Epaimahaiaren sari nagusia eta Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria irabazi zituen, besteak beste.

## Argumentua 
1936, Sobietar Batasuna. Gerra-heroi ohoratu bat bere familiaren egotea gozatzen dabil uda egun lasai batean. Urte askotan ikusi ez duen gizon baten ezusteko bisita jasotzen du. Eguna pasa ahala, koronelak bisitaren benetazko arrazoia ezagutzen du.

## Aktoreak 
* Oleg Menshikov: Dimitri (Mitya)
* Nikita Mikhalkov: Comdiv Sergei Petrovich Kotov
* Ingeborga Dapkūnaitė: Maroussia
* Nadezhda Mikhalkova: Nadia
* André Oumansky: Philippe
* Vyacheslav Tikhonov: Vsevolod
* Svetlana Kryuchkova: Mokhova
* Vladimir Ilyin: Kirik
* Alla Kazanskaya: Lidiya Stepanovna
* Nina Arkhipova: Yelena Mikhailovna
* Avangard Leontyev: Gidaria
* Inna Ulyanova: Olga Nikolayevna
* Lyubov Rudneva: Lyuba
* Vladimir Ryabov – NKVD kidea
* Vladimir Belousov – NKVD gizona #1

## Kanpo estekak 
* *Utomlyonnye solntsem* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Cariño (Cariño)

**Ssn Bartolomeu de Cariño**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Cariño udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2010eko erroldaren arabera 3.127 biztanle zituen.
Paratheuma

***Paratheuma*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Ozeanian, Asia ekialdean, Floridan, Sonora (Mexiko) eta Antilletan aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda 
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* *Paratheuma andromeda* Beatty & Berry, 1989
* *Paratheuma armata* (Marples, 1964)
* *Paratheuma australis* Beatty & Berry, 1989
* *Paratheuma insulana* (Banks, 1902)
* *Paratheuma interaesta* (Roth & Brown, 1975)
* *Paratheuma makai* Berry & Beatty, 1989
* *Paratheuma ramseyae* Beatty & Berry, 1989
* *Paratheuma rangiroa* Beatty & Berry, 1989
* *Paratheuma shirahamaensis* (Oi, 1960)

## Bibliografia 
** Bryant, 1940: *Cuban spiders in the Museum of Comparative Zoology.* Bulletin of the Museum of Comparative Zoology, vol.86, p.247-554 (testu osoa).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Doniños (Ferrol)

**Doniños**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Ferrol udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 803 biztanle zituen.
Touriñán (Muxía)

**Touriñán**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Muxía udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2013ko erroldaren arabera 77 biztanle zituen.

Parrokia honetabn Touriñan lurmuturra eta Touriñan lurmuturreko itsasargia daude.
Duio (Fisterra)

**San Vicenzo de Duio**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Fisterra udalerrian dagoen parrokia bat da, Costa da Morte eta Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 321 biztanle zituen.
O Pindo (Carnota)

**San Clemente do Pindo**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Carnota udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 770 biztanle zituen.
San Mamede de Carnota (Carnota)

**San Mamede de Carnota**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Carnota udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2017ko erroldaren arabera 1.079 biztanle zituen.
Louro (Muros)

**Santiago de Louro**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Muros udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2012ko erroldaren arabera 1.267 biztanle zituen.

Bertan Louro mendia dago.
A Serra de Outes

**A Serra de Outes**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Outes udalerrian dagoen herri bat da, izen bereko Outes parrikian, Coruñako probintzian. 2011ko erroldaren arabera 1.146 biztanle zituen.
Scotolathys

***Scotolathys*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko Scotolathysaren generoaren espezie bakarra da. Aljerian, Grezian, Ukrainan eta Frantzian aurki daitezke.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Simon, 1884: "Arachnides nouveaux d'Algérie". *Bulletin de la Société Zoologique de France*, 9.liburuki, 321-327 or.

## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Escarabote (Boiro)

**Escarabote**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Boiro udalerrian dagoen herri bat da, Lampón parrokian, Coruñako probintzian. 2013ko erroldaren arabera 638 biztanle zituen.
Castro (Boiro)

**Santa María de Castro**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Boiro udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2013ko erroldaren arabera 2.302 biztanle zituen.
Corrubedo (Ribeira)

**Santa María de Corrubedo**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Ribeira udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 714 biztanle zituen.
Cariño (Doniños, Ferrol)

**Cariño**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Ferrol udalerriko Doniños parrokian dagoen etxalde bat da, Coruñako probintzian. 2017ko erroldaren arabera 17 biztanle zituen.
Bamio (Vilagarcía de Arousa)

**San Xens de Bamio**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Vilagarcía de Arousa udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2016ko erroldaren arabera 1.269 biztanle zituen.
Carnotako hondartza

**Carnotako hondartza**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Carnota udalerrian dagoen hondartza bat da, Coruñako probintzian. Zazpi kilometro luze ditu eta Galiziako luzeena da. Itsasbeherarekin zenbait zatitan 500 metroko zabal dauzka.

Pindo mendiaren alboan dago, Natura 2000 sareak kontserbazio gune berezi bezala sailkatutako eremu batean.
Corme eta Laxeko itsasadarra

**Corme eta Laxeko itsasadarra**, Galiziako Costa da Morten dagoen itsasadar bat da, Rias Medias eta Coruñako probintziaren ipar-mendebaldeko kostaldean.

Anllóns ibaiaren bokalean sortzen da, eta itsasadar honen sarbidean dauden Corme eta Laxe udalerrietatik izen hartzen du.
O Porto do Barqueiro (Mañón)

**O Porto do Barqueiro**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Mañón udalerriko Mogor parrokian dagoen herri bat da, Coruñako probintzian. 2011n 547 biztanle zituen.
O Porto de Bares

**O Porto do Bares**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Mañón udalerriko Bares parrokian dagoen etxalde bat da, Coruñako probintzian. 2011n 99 biztanle zituen.

Estaca de Bares lurmuturrean dago.
Seixo (Marín)

**Nosa Señora do Carme de Seixo**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Marín udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2014ko erroldaren arabera 1.967 biztanle zituen.
Bizikleta-kasko

thumb|225x225px| Txirrindulari-kaskoa
**Bizikleta-kaskoa** edo **txirrindulari-kaskoa** txirrindulariei babes nagusia emateko diseinatzen da. Kasko mota hau beste kirol batzuetan ere erabiltzen da, irristaketan kasu.

## Historia 
1970eko hamarkadaren aurretik, bizikleta-kaskoaren forma nagusia, *babes-txano* izeneko sareta formako larruaren estiloa zen. Horrek gutxieneko babesa eskaintzen zuen.

Bizikletaren lehen kasko modernoetako bi MSR-ek, mendizaleentzako ekipoen fabrikatzaileak, eta Bell-ek, automobiletarako eta motozikletetarako kaskoen fabrikatzaileak, egin zituzten. Kasko horiek motordun kirolen ekoizpen-lerro zabalduen garapenaren emaitza ziren, poliestirenozko aparrez (EPS) eginak, eta plastiko polikarbonatozko karkasa gogorrarekin. Ironikoki, BellSport, Bell-en bizikleta-kaskoen saila, 1991n itxi eta bertan behera utzi zuten, motozikleta eta motorraren kaskoen negozioari erabat dedikatuz.
thumb|197x197px| Txirrindularia «babes-txano» motako kaskoa duena
Bizikletarako soilik diseinatutako lehen kaskoa *Bell Biker* izan zen, poliestireno-linealeko estalki gogor batekin 1975ean merkaturatuta. Lehen kasko horiek ez zuten aireztapen handirik.

1990 inguruan, fabrikazio teknika berri bat asmatu zen: moldeko mikroshella. Karkasa oso fin bat sartu zen moldekatzeko prozesuan. Teknologia hori azkar bihurtu zen teknologia nagusia, arnasbide handiagoak eta aurreko karkasetan nekez lor zitezkeen forma konplexuagoak lortuz.

Kirolean, kaskoak ere helburu aerodinamikoa du. Txirrindularitza profesionalean, kaskoa erabiltzearen betekizuna pixkanaka iritsi da. Denbora luzez, korrikalariek etsaitasuna erakutsi zuten. 1991n, proposamen horrek txirrindularien greba eragin zuen. Andrei Kivileven heriotzak, 2003ko martxoaren 12an Paris-Nizan, UCIk kasko bat erabiltzeko gomendio iraunkorra betebehar bihurtu du, eta 2003ko maiatzaren 5etik indarrean dago.

## Kanpo estekak
Louro mendia

**Louro mendia**, , Espainiako Galizia auronomia erkidegoko Muros udalerriaren kostaldean dagoen mendi bat da, Coruñako probintzia. Udalerri horretako Louro parrokiako penintsula txiki batean dago. 241 metroko garaiera du.

Batzuek Costa da Morteren eta Rias Baixas arteko mugarritzat jotzen dute.
Tirán (Moaña)

**San Xoán deTirán**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Moaña udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2014an 4.411 biztanle zituen.

## Kirola 
* Sociedad Deportiva Tirán: Parrokiako arraun elkartea.
A Illa de Ons (Bueu)

**A Illa de Ons**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Bueu udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2017an 67 biztanle zituen.

Ons uharteak barne hartzen ditu.
Panxón (Nigrán)

**Panxón**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Nigrán udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2011ko erroldaren arabera 3.901 biztanle zituen.
Oia (Vigo)

**Oia**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Vigo hirian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2013ko erroldaren arabera 3.981 biztanle zituen.
Camposancos (A Guarda)

**Santa Isabel de Camposancos** edo **A Visitación de Santa María de Camposancos**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko A Guarda udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2014ko erroldaren arabera 1.088 biztanle zituen.
Baíña (Baiona)

**Santa Mariña de Baíña**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Baiona udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2015eko erroldaren arabera 1.749 biztanle zituen.
Santa Tegra mendia

**Santa Tegra mendia**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoaren hego-mendebaldean dagoen mendi bat da, Miño ibaia itsasoratzen den lekuan, eta Pontevedra probintziako A Guarda udalerrian. 341 metroko garaiera du. Mendiaren hego magaletik eta gailurretik Portugal ikus daiteke.

Bertan, Santa Tregako kastroa dago.
Aloia mendia

**Aloia mendia**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoan dagoen mendi bat da, Pontevedra probintzia eta Tui udalerrian. 629 metroko garaiera du.
Morgadáns (Gondomar)

**Morgadáns**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Gondomar udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2017ko erroldaren arabera 1.205 biztanle zituen.
Pontellas (O Porriño)

**Pontellas**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko O Porriño udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2014ko erroldaren arabera 1.346 biztanle zituen.
Santa Tregako kastroa

**Santa Tregako kastroa**, Galiziako Santa Tegra mendian dagoen galeziar aroko kastro eta aztarnategi arkeologiko bat da, Pontevedra probintziako A Guarda udalerrian. Kastroen kulturakoa da eta Galiziako kastro nabarmen eta bisitatuenen artean dago.

1931n Kultura Ondasun izendatua izan zen.
George Canning

**George Canning** (Marylebone, Middlesex, 1770eko apirilaren 11 &ndash; Chiswick, 1827ko abuztuaren 8a) britainiar politikaria izan zen, gobernuan hainbat kargu bete zituen. Besteak beste, enbaxadorea Portugalen, Ogasuneko Kantzilerra, Kanpo Arazoetarako Idazkari eta Komunen Ganberako burua izan zen. Azkenean, 1827ko martxoaren 25ean, lehen ministro izendatu zuten, eta 118 egun geroago hil zen. Katolikoen emantzipazioa eta Iberoamerikako herrialdeen independentzia babestu zituen. Danimarkako flota 1807an atxilotu zuen, Napoleonen aurkako itsas nagusitasuna ziurtatzeko.
Eskumuturreko erloju

thumb| Eskumuturreko erlojua
**Eskumuturreko erlojua** edo **montra** eskumuturrean larruzko, metalezko edo material plastiko desberdineko uhal batekin lotuta eramaten den erlojua da.

Hasiera batean, eskumuturreko erlojuak ez ziren oso ohikoak gizonezkoentzat, poltsikoko erlojua nahiago zutelako, eta eskumuturrekoei muzin egiten zietelako, emakumezko bitxi baten antzekoak zirela uste zutelako.

Lehen eskumuturreko erlojuak XIX mendearen amaieran egin ziren. Kuartzozko erlojuak agertu arte, europarrek - bereziki Suitzakoak - eta Amerikako kontinentekoak erlojuak egiteko aurrea hartu zuten, baina harrezkero japoniarrak merkatu horretan lehenak izan dira.

## Historia 
Eskumuturreko erlojua abiazio-pilotuei esker sortu zen; hasieran, poltsikoko erloju bat hartzen zuten, eta, uhal baten bidez, hankan edo besoan lotzen zuten beti hegazkin-jantziaren gainean. Hegazkinek inolako tresnarik ez zuten garai hartan, pilotuek erlojuekin egiten zituzten kalkuluak oso garrantzitsuak ziren, hari esker norabideak, distantziak eta airean jarraitu ahal izateko geratzen zitzaizkien erregai-orduak kalkula baitzitzaketen. Hortik, erlojuak eramateko modu berri hori zabaldu egin zen, eta urteen poderioz aldatu egin dira tamainan eta diseinuan, gaur egun ezagutzen dugun formara arte.

Gaur egun, pilotu askok erlojuak nabigazio tresna gisa erabiltzen jarraitzen dute, osagarri gisa, gaur egungo hegazkinek dauzkaten instrumentu modernoez gain.
Anne Fernandez de Corres

**Anne Fernandez de Corres Del Río** (Gasteiz, 1998ko maiatzaren 30a - ) errugbi jokalari arabarra da. Gaztedi, Cisneros eta Eibar taldeetan jokatu du eta Espainiako selekzioarekin ere hainbat txapelketa irabazi ditu. Gaur egun euskal errugbiak duen emakumezko jokalari onenetakoa da. 7 urte zituenetik 15 bete arte eskolako talde mixtoan jokatu zuen eta 2014an emakumezkoen senior taldean sartu zen.

2016an Fisioterapia ikasketak egitera Madrilera joan zen eta Club de Rugby Cisneros taldeak fitxatu zuen. Aurreneko denboraldian Ohorezko mailara igo zen eta bi denboraldi egin ditu maila gorenean. Fisioterapia utzi eta Jarduera fisikoaren eta kirolaren zientzietako gradua egiten ari da orain.

2015ean Espainiako selekzioarekin egin zuen debuta, bai *XV-eko selekzio* handiarekin eta baita *Zazpiko* 18 urtez azpikoarekin ere. Ordutik ezinbesteko jokalaria bihurtu da selekzioan eta nazioarteko partida ugari daudenez 2019-2020 denboraldian selekzioarekin baino ez zuen jokatu. Bi urte horietan gainera lesio larri baten ondorioz urtebetetik gora egin zuen jokatu gabe.

2021eko urtarrilean Eibar Rugby Taldearekin egin zuen debuta eta aurreneko partidan entsegua egin zuen.

### Taldeak 
## Espainiako selekzioa 
Espainiako selekzioan debuta egin zuenetik txapelketa askotan jokatu du eta garaipenak ere lortu ditu.

*XVeko selekzioarekin* 2015eko abenduaren 19an jokatu zuen aurrenekoz Madrilen Hong Kongeko selekzioaren aurka, 17 urterekin artean Gaztediko jokalaria zela. Europako hiru txalpelketa jokatu ditu (2016an Madrilen,  2018an Bruselan eta 2020an Guadalajaran) eta hiruretan txapelduna izan da. 2017an Munduko txapelketa jokatu zuen Irlandan eta hamargarren egin zuen selekzioak.

*Zazpiko selekzioan* debuta 2015eko irailean egin zuen, 18 urtez azpiko taldean. 2015 eta 2016ko Europako txapelketak jokatu zituen eta bietan bigarren gelditu zen. Ordutik aurrera senior taldera pasa eta Europako hiru txapelketatan eta 11 World Serietan jokatu du. Joko Olinpikoetarako sailkapen fasea ere jokatu du baina ez du sailkatzerik lortu.

## Palmaresa 
* Emakumezkoen Europako Errugbi Kopa (3): 2016, 2018 eta 2020

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rodasko hondartza

**Rodasko hondartza**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Ciés uharteetan dagoen hondartza bat da, Rias Baixas eta Pontevedra probintzian. Uhartedi honetako Monteagudo uhartean dago, iparraldekoena.

Hondar fina eta ur gardeneko hondartza da, horregatik ekaina eta iraila artean eta eguraldi onarekin bakarrik bisitatu daiteke, gainera egunero gehienez 2.200 bisitari bertaratzeko muga dago.

2007an The Guardian britainiar egunkariak "munduko hondartza ederrena" bezala hautatu zuen.
Granao

**Granao** Arabako herri hustu bat da, gaur egun Trebiñuko udalerrian kokatuta dagoena, Albaita herritik hurbil.

## Historia 
Herriari buruz ezagutzen den lehen aipamena 1257. urtekoa da. Hieronimo Aznar Calahorrako eta La Calzadako gotzainak *Granado* izeneko herria aipatzen du Trebiñuko artzapez-barrutian.

## Ondarea 
* *Granaoko Ama Birjinaren baseliza*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apolonia Lapiedra

**Apolonia Lapiedra** (jaiotze izena: **Samantha Sánchez Martínez**; Hellín, Albacete, 1992ko apirilaren 27a - ) espainiar aktore pornografikoa da. 2015eko hasieran egin zuen debuta, Ramiro Lapiedra zinema zuzendari pornografikoarekin harremana hasi ondoren. Bere izen artistikoa *The Godfather* filmeko pertsonaia bati zor dio.

Nekazaritzan lan egin zuen, helduentzako zineman bere ibilbidea hasi aurretik. Hilabete gutxiren buruan, publikoak egindako balorazio onari esker, Mofos, Private, Bangbros, Joymii, Vivthomas, Sextar, Metart edo Wow Girls bezalako konpainietan filmatu ahal izan du.

2015eko urrian, bi Ninfas sari irabazi zituen Bartzelonako Nazioarteko Zinema Erotikoaren Jaialdian, horietako bat urteko emakumezko aktore berri onenari. Espainiako *Primera Línea* aldizkariaren azala ere izan da, baita Europako zinema helduetan espezializatutako *Hot Video* aldizkari frantsesarena ere. 2020an erretiratuko zela iragarri zuen.

## Kanpo estekak
Elsa Wiezell

**Elsa Wiezell Apezteguía** (Asuncion, Paraguai, 1926ko azaroaren 19a - *ibidem*, 2014ko abuztuaren 23a) paraguaitar poeta, margolaria eta irakaslea izan zen.

Filosofia eta Letratan lizentziaduna zen 1950az geroztik Asunciongo Unibertsitate Nazionalean. Gainera, Gizarte Psikologiako katedraduna izan zen Paraguaiko Columbia Unibertsitatean.
Mitema

thumb|250px|Claude Lévi-Strauss
**Mitema**, mitologia alorrean, mitoaren narrazioan zati txikiena, nolabait, unitatea da. Unitate hori, gainera, konstantea da, hau da, beste mitoetan ere antzeko moduan ager daiteke. Mitema hizkuntzaren beste unitateen gainean agertzen da: fonema, morfema, semema eta identifikatu daitezke, esaldi gutxi batzutan laburbiltzeko moduan. Mito desberdinetan mitema antzekoak edo berdinak ager daitezke; horrek antzeko iturritik datozela adierazten du. Adibide bat Adonisen eta Osirisen mitoak izan daitezke. Biak hil eta berriro jaiotzen dira eta landarediaren zikloarekin daude harremanduak.

Mitemen egitura horietatik abiatuta, mitoen filogenia (kontakizunen arteko ahaidetasun-loturak) bat ezar daiteke, biologian izaki bizidunen zuhaitz genealogikoa berreraikitzeko egiten den bezala.

## Adibide bat 
Jose Manuel Losada Goya irakaslearen "Nociones de terminologia mitocrítica" lana jarraituz:

Ediporen mitoan, adibidez:
* ama eta semearen arteko harreman handiegi dago.
* aita eta semea arteko harremana antinomikoa da.
* heroiak munstro bat menderatzen du.

Mitema hauek beste mitoetan ere agertzen dira. Badira, bestetik, beste elementu batzuk (amaren buruaz beste egitearena edo nahita itsututa gelditzearena esaterako) bigarren mailakoak direnak, anekdotikoak; horiek ez dira mitemak.

## Kontzeptuaren garapena 
Vladimir Proppentzat ipuin bakuna zen oinarrizko azterketaren unitatea. Mitemak txikiagoak dira, oinarrizkoagoak. 1950. hamarkadan Claude Lévi-Strauss azterketa linguistikoaren teknika hau mitoen azterketan erabili zuen. Bera sortu zuen "mythème" kontzeptua; haren ikuspuntutik sistema linguistikoaren esanahien azterketa eta mitoena oso antzekoa zen. Roman Jakobsonek iritzi hau zalantzan jarri zuen, mitema berez esanahirik ez duela esanez; esanahia ezterketa soziologian agertzen da. Lev Manovichek ere "sema" eta "mitema" kontzeptuak erabili zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Lévi-Strauss, Claude (1958). "La Structure des mythes". Anthropologie Structurale. Paris: Plon. 227–255 or.
Adela Andikoetxea

**Adela Andikoetxea Ugarte**, (Urduliz, Bizkaia, 1954) bizkaitar nekazaria da, baratzezaina.

## Biografia 
### Lehen urratsak 
Adela Andikoetxea Bizkaiko Urduliz herrian jaio zen. 4.456 biztanleko udalerrian. Haren amak laborantzako lurren herentzia bere hiru alaben artean banatzea erabaki zuen. Urte haietan, Adelak bobina fabrika batean lan egiten zuen, Sopelan (Bizkaia). Horrela, 1981ean, bizkaitar honek dilema batekin topo egin zuen, baratzezaintzan denbora osoz aritzea edo zaletasun gisa gordetzea. Nekazaritzan aritzea erabaki zuen, autonomoa izateko aukera ematen baitzion. Trukean, enpresako oporrei uko egin behar izan zien.

### Nekazari ibilbidea 
Lanbide honetan lanean hasi zenean, beste nonbaitetik ekarritako edo bidalitako haziez hornitzen zen, baina gerora bere hazitegietako landareak lortzen hasi zen. Bere lanbidean eman dituen 35 urteetan, 700 sari baino gehiago irabazi ditu parte hartu duen hainbat azokatan. 31 urte eman ditu azoketan, beti ere kalitatea zaintzen ahaleginduz. Ahaleginari esker, Bizkaiko baratzezainik onenetariko izatera heldu da eta erreferentea beste nekazari askorentzat. "Bizkaiko baratzeko erregina" izenaz ezagutzen da.

2019an omenaldia jaso zuen baratzezain edo nekazari gisa. Gernikako Juntetxean (Bizkaia) bildu ziren euskal emakume hautetsien hirugarren batzarrean, hainbat alorretako lau emakume profesional omentzea erabaki zuten, erreferente direlako emakumeen egungo eta etorkizuneko belaunaldientzat.
* 2013an BBK Santo Tomas sarietako bat jaso zuen Bilbon.
* 2019an 2019an, euskal emakume hautetsien hirugarren batzarrean, baratzezain edo baserritar gisa omendu zuten, Gernikako Juntetxean (Bizkaia).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Adela Andikoetxearen adierazpenak: "Urteko uzta aurkezteko lekurik ez" Berria 2020.10.02
Fariana (abeslaria)

**Farina Pao Paucar Franco** (Medellín, Kolonbia, 1986ko irailaren 16a) kolonbiar abeslaria eta raperoa da. Musika urbanoaren aitzindarietako bat da Kolonbian.

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Del odio al amor* (2012)
* *FloWres* (2021)

## Filmografia 
### Telesailak 
## Kanpo estekak
Poltsikoko erloju

thumb| Poltsikoko erlojua
thumb| XVI. mendeko poltsikoko erlojua ("Taschenuhr") Peter Henlein-ek egina
**Poltsikoko erlojua, sakelako erlojua edo montra**, normalean, malgukiko erloju mekaniko mota bat da, bere tamaina txikiagatik, poltsiko batean eraman daitekeena eta, oro har, txaleko edo praketako poltsikoan eusteko katenatxo bat duena.

Poltsikoko erlojuak, Lehen Mundu Gerrara arte erloju mota ohikoena izan zirenak, gaur egun ez dira erabiltzen, eskumuturreko erlojuak ordezkatu baititu.

Europan XV. mendearen erdialdean sortu ziren, erlojuei kiribileko malguki bat aplikatu eta gutxira. Lehenengo aleak zilindro-formakoak ziren, asko aldatzen ziren eta gutizia arraroak zituzten, eta XVI. mendearen hasieratik badakigu Alemanian eta Italian poltsikoko erlojuak erregularki eraikitzen zirela. Adibide berezi bat, Nurembergen egiten zirenak ziren (Peter Henlein maisuak egiten zituenak adibidez), oboide forma zutenak, nondik *Nurembergeko arrautza* izen ospetsua datorren.

## Eragina herri kulturan 
Zineman eta telebistan, pertsonaia baten aurpegiaren aurrean poltsikoko erloju bat kulunkatuz hipnosia eragitea espero da. Iparralde geografikoa aurkitzeko ere erabil daitezke.

Fullmetal alkimista manga eta animean, Edward Elricek zilarrezko poltsikoko erloju bat darama, estatuko alkimista guztiei ematen zaiena. "Never Forget 3.Oct.11" hitzak tapa barruan grabatzen ditu eta alkimiaz zigilatzen du bere jatorrizko gorputza berreskuratzeko promesa gogoratzeko.

## Ikus, gainera 
* Eguzki erlojua
Gala Plazidiaren mausoleoa

**Gala Placidiaren mausoleoa** (Ravenna, Italia) Honorio enperadorearen arreba Gala Placidiaren hilobi monumental ospetsu bat da. 425 eta 430 artean eraikia, Gizateriaren Ondarearen zerrendan 1991n inskribatutako Ravenako zortzi egituretako bat da. Haiek markatzen dute arte paleokristauaren eta bizantziarraren arteko trantsizioa. Unescoko adituek adierazi zuten bezala, "Mosaikoekin egindako monumentu guztien artean zaharrena eta ondoen kontserbatua da, eta aldi berean, artistikoki perfektuenetako bat".

## Arkitektura 
Mausoleoak gurutze greziar formako oinplanoa du, eta habearte nagusia transeptua baino luzeagoa da. Eraikina desagertutako Gurutze Santuaren elizako nartexari atxikita zegoen. Hileta izaera duen eraikina da, baina martirikoa ere bada, beranduago San Lorentzori eskaini baitzitzaion.

Kanpoko itxurari dagokionez, oso itxura klasikoa du: adreiluzko eta harrizko fabrika, argamasaz lotuak. Eraikinak arku itsuak ditu kanpoaldean, eta tegula lauz estalitako teilatua, erdiko gorputzean lau isurkikoa eta alboetan bi isurikoa.

Bere berritasun handiak, barnealdean eta oinplanoaren forman ikus daitezke: gurutzadura, kupula okatu ez trasdosatu batekin ixten da, eta, alboetan, kanoi-gangekin. Hormak mosaiko aberatsekin ornatuta daude. Kupula ere mosaikoz estalia dago, apostoluetako zortzi irudikatuz eta ontzi batetik edaten ari diren usoen irudi sinbolikoak. Beste lau apostoluak zeharkako nabeko gangetan irudikatuta daude; atearen gainean "zeruko pastorala" dago, hau da, Jesukristo Artzain Ona bezala, gaztea, bizarrik gabea, ile uhinduduna eta ardiz inguratua; beste aldean, San Lorentzoren irudikapena bezala interpretatzen den gai bat dago. Harrizko panel mehe eta zeharrargiek argia leihoetatik egiturara pasatzea ahalbidetzen dute. Bere dekorazio guztia eta sarkofagoak kontserbatzen dira.

Dekorazioak (kristau motiboetan oinarritua) sinbolismo garrantzitsu bat du, landare gaiak (paradisua gogora ekarriz) apainketa geometriko eta figuratiboarekin konbinatuz (martiriak, apostoluak, aingeruak, etab.). Absideak, izkinetan aingeruak dituen zeru izartsu baten dekorazioa du.

Eraikinak (antzina Gurutze Santuari eskainitako eliza zabalago baten oratorioa) hiru sarkofago ditu; horietako handiena Gala Placidiakoa zela esaten da, eta bere baltsamatutako gorputza hemen jarri zela, eserlekuan, mantu inperialarekin jantzita; 1577an, ordea, sarkofagoaren edukia istripuz erre zen. Eskuineko sarkofagoa Valentiniano III.a enperadoreari edo Honorio enperadore zen Gala Placidiaren anaiari ematen zaio. Ezkerrekoa, Gala Placidiaren senarrari ematen zaio, Konstantzio III.a enperadorea.

## Bibliografia 
* S. Bottari, *Treasures of Christian Art. Ravenna; The Mausoleum of Galla Placidia*, Bolonia, 1966.
* G. Bovini, *Ravenna Mosaics*, Nueva York-Greenwich, 1956.
* F.W. Deichmann, *Frühchristliche Bauten und Mosaiken von Ravenna*, Baden-Baden, 1958.
* P.L. Zovatto, *Il mausoleo di Galla Placidia; architettura e decorazione*, Ravenna, 1968.