open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Europako Esparru Ekonomikoa

**Europako Esparru Ekonomikoa** (EEE) 1994ko urtarrilaren 1ean sortu zuten, Europar Batasunaren (EB) eta Europako Merkataritza Libreko Erkidegoaren (EMLE) kideen arteko itun baten ondorioz. Itun honen bitartez EMLEren kideek Europako Merkatu Bakarrean hartzen dute parte EB-n sartu barik.

## Kideak 
Europako Ekonomia-Eremuan EBren 27 kideak eta EMLEren kideak diren Islandia, Liechtenstein eta Norvegia parte-hartzaileak dira.
 
Suitza, nahiz eta EMLEren kidea izan, 1992ko abenduaren 6an egindako erreferendum baten ondorioz Eremuan ez sartzea erabaki zuen. 2008tik aurrera, Schengengo Hitzarmenaren ondorioz, Suitzarekin harreman ekonomiak itun bilateralek araututa daude.

## Ikus, gainera 
* Mercosur
* EEEko Kideen Lurralde Bereziak

## Kanpo estekak
Koldinghus gaztelua

**Koldinghus gaztelua** (danieraz *Koldinghus*) Danimarkako Kolding herrian dagoen XIII mendeko gaztelua da. Gotorleku funtzioarekin sortu bazen ere, errege egoitza ere izan zen eta hainbat bake itun bertan sinatu ziren.

## Historia 
Koldinghus Kristofer I.ak 1268an eraiki zuen. Hala ere mantentzen diren eraikin zaharrenak Kristofer III.aren garaikoak dira, XV mendearen erdialdera eginak.

XVI mendean gotorleku funtzioa galdu zuen eta Kristian III.ak hainbat egitura berri eriki zituen errege egoitza izateko helburuaz. Kristian IV.ak "Erraldoien dorrea" erantsi zion. Horrela deitu zitzaion oinarrian zituen lau estatua erraldoiengatik (Hanibal, Hektor, Eszipion eta Herkules). Gaur egun Herkulesen estatua baino ez da gelditzen, 1808ko suak Hanibal eta Hektor eta 1854ko ekaitzak Eszipion suntsitu baitzituzten.

Kopenhagek indarra hartu ahala errege familia bertara mugitu zen Frederik IV.aren garaian.

1808ko Napoleondar Gerretan Danimarkak Frantzia eta Espainiaren alde egin zuen, Suediarengandik Eskaniako lurrak berreskuratu nahian. 30.000 soldadu iritsi ziren Danimarkara eta espainiarrak Koldinghusen ezarri ziren Jean-Baptiste Bernadotte komandantearen agindupean. Neguko gau batean, martxoaren 29an, sua piztu zen eta gaztelua oso kaltetua gertatu zen.

Ia bi mendetan aztarnak baino ez ziren egon gaztelua berriztea erabaki zen arte. 1991an bukatu ziren lanak.

## Iruditegia 

Irudi:Koldinghus - Old castle in Kolding - Denmark 017.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:Denmark-Koldinghus3.jpg|Barneko patioa.
Irudi:Koldinghus - Old castle in Kolding - Denmark 022.JPG|Gela nagusia.
Irudi:Koldinghus - Old castle in Kolding - Denmark 024.JPG|Galeria.
Irudi:Koldinghus 30.11.jpg|Ilunabarra.

## Kanpo estekak
Anoetako geltokia

**Anoeta** Euskal Herriko Donostia hirian kokatuta dagoen lurpeko tren geltokia da, Euskotren Trena eragilearen E2 eta E5 lineei dagokiena. Amara Berri auzoan dago, Aita plazan eta Anoetako estadioaren alboan. 1993ko otsailaren 1ean ireki zen, eta Euskal Trenbide Sareari dagokio.

Gaur egun Topoko atala da, garraio-zerbitzu honen bigarren geltoki erabiliena izanik. Gainera, Anoetako estadioaren aurrean kokatuta egoteagatik partida egunetan geltoki oso erabilia da. Kanpoan ordainpeko aparkalekua dago, eta Mugi sistemaren 2. tarifa-gunearen parte da.

## Sarbideak 
Geltokiak sarbide bakarra du, kaleko kotan bestibulura sarrera dagoela. Trenbideetara jaisteko eskailera zein igogailuak daude.

*  Anoeta ibilbidea, 1

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Dbus eta Lurraldebus zerbitzuak hornitzen dituzten autobus geralekuak daude, eta baita Dbizi bizikleta mailegu puntua ere. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Ikus, gainera 
* Amara Berri
* Donostia
* Topo
* Euskotren Trena
* Eusko Trenbideak
* Dbizi
* Donostiako Tranbia Konpainia
* Lurraldebus

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
* Topo proiektuaren webgunea
* Dbiziren webgunea
* Dbusen webgunea
* Lurraldebusen webgunea
Askospora

[thumb|250px|eskuinera|Karraspina (*[Morchella elata*) baten askuak, barnean askosporak dituztenak.]]
**Askospora** onddo askomizeteen espora (meiospora) da. Jatorri sexuala du, haploidea da eta asku izeneko organoan sortzen da. Askuan egoten den zulotxo batetik edo mintza apurtzen den tokitik ateratzen dira askoporak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asku

[thumb|300px|eskuinera|*[Morchella elataren* askuak.]]
**Askua**, askomizeteetan, sexuzko jatorria duen zaku formako zelula da, bere barruan askospora sail bat gordetzen duena, gehienetan askako zortzi. Askak bakunak izan daitezke, edo askokarpo izeneko estalki baten azpian bilduak egon.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oroitidazki

**Oroitidazkia** literatura-genero autobiografikoa da, non egileak iraganeko bizipen hautatuak kontatzen dituen, oroitzapen moduan eta horien interpretazio eta balorazioa eginez.

## Ikus, gainera 
* Egunkari (testu pertsonala)
* Biografia
* Autobiografia

## Kanpo-estekak
Oroimen kolektibo

**Oroimen kolektiboak** gizatalde batek gordetzen dituen oroitzapen partekatuen multzoa da, belaunaldi batetik bestera transmititzen dena eta maiz etorkizunari ere eragiten diona, egungo eta geroko gertakariak memoria horren arabera interpretatuz eta baloratuz.

## Ikus, gainera 
* Oroimen historikoa
* Oroimen leku

## Kanpo estekak
Periodo (argipena)

**Periodo** terminoak erabilera zenbait ditu:

* fisikan eta ekonomian, ziklo baten iraupena;
* kimikan, **taula periodikoko periodoa**;
* garai geologiko batean, **periodoa**, aro geologiko bat zatitzen den aldietako bakoitza.

## Ikus, gainera 
* Periodiko (argipena)
Oroitzapenezko monumentu

[thumb|300px|Gudan hildako Ameriketako Estatu Batuetako [ameriketako Estatu Batuetako Marineen Gorputza|marineen aldeko **memoriala**.]]

**Oroitzapenezko monumentu** bat pertsona baten oroimenez eta omenez edo gertakari historiko bat oritzeko monumentua da. 

**Memorial** hitza horrelako monumentuei aplikatuta, ingelez jatorrikoa da. Oroitzapenezko monumentu batek duen baino funtzio edo helburu zehatzagoa du. Hildako pertsona baten oroimenez eta omenez edo gertakari historiko batean sofritu eta hildakoen alde eratutako monumentua edo ospatutako ekitaldia da. Oso ohikoak dira Estatu Batuetan, izan ere, heroiaren kontzeptua oso barneratua dago herrialdean eta Memorial Day egun bat ospatzen dute gerretan hildako estatubatuar soldaduak oroitzeko eta omentzeko. Memorial hitza bere oroiarazteko helburu hori duten ekitaldei ere apliaten zaie. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Oroimen historikoa

## Kanpo estekak
Alopezia

**Alopezia** edo **burusoiltasuna** buruko ilearen galera handia da, buruan ilerik gabeko hutsuneak uzten dituena. Gizonengan gertatzen da bereziki (alopezia androgenikoa) eta hauen artean bereziki arraza zurikoak direnetan. Gaztetatik hasten den prozesua izaten da, adinarekin azeleratu egiten dena. Horrela, arraza zuriko 50 urtetik gorako gizonen artean erditik gora dira alopezia dutenak. Emakumeengan ere gertatzen da, askoz ere maiztasun txikiagoz bada ere. Faktore genetikoek eragindako alopezia arruntaz gainera, alopezia gaixotasun zenbaitek eragiten duten sintoma ere bada. Primateengan ere gertatzen da.

## Kanpo estekak
Memoria (argipena)

**Memoria** izenak hainbat adiera ditu:
* oroimena, gogoratzeko ahalmena;
* oroitzapena, gogoratzeak dakarrena;
* informatikan, memoria, informazioa gorde, berreskuratu eta erabili egiten duen gailu elektronikoa,
** memoria-efektua;
* oroitidazkia, erakunde baten jarduna laburbiltzen duen agiria.
* memoria liburu, oroitzapenak biltzen dituen biografia mota bat.

## Ikus, gainera 
*
Jariatze

[thumb|300px|[Malkoak **jariatze**ak dira, aurrez guruin batean bildutakoak.]]

Biologian, **jariatzea** edo **jariaketa** zelulek edonolako substantziak (hormonak, proteinak, mukiak) kanporatzeari eta horren ondorioari deritzo.

## Kanpo estekak
Proletartze

**Proletartzea** bere kabuz langile edo lanik gabe zegoen pertsona beste baten kontura lan egitera igarotzeko prozesua da, bereziki bere egoera berrian lan-kondizioak okertu eta soldata txikiagoak jasotzen dituenean. Marxismoaren baitan, kapitalismoaren metatzearen logikaren baitan sortzen den kontzeptua, langile klasea handitu eta pribatizazioa sustatu beharrengatik.

## Kontzeptu marxista 
Marxentzat, proletartzearen prozesua kapitalaren metaketaren alde bat zen. Kapitalaren hazkuntzak, langile klasearen hazkuntza bat inplikatzen du. Merkatu kapitalisten zabaltzeak metatze primitibo eta pribatizazioa behar zituen, esku pribatuei ondasu gehiago ematen zizkietenak, aberastasunak pertsona gutxi batzuetan kontzentratuz. Era honetara, biztanleriaren geroz eta portzentaia handiagoa soldatapeko lanaren menpe zegoen, beraien lan-indarra enplegari bati salduz, biziraupenerako ondasunak falta izateagatik.

## Kanpo estekak
Turuta (ibilgailua)

[thumb|300px|Antzinako [lokomotora batean **turutak**.]]

Ibilgailuetan, **turuta** edo **klaxona** (estatubatuar merkataritza-marka) hots ozena ateratzen duen tresna mekaniko edo elektrikoa da, auto, itsasontzi edo trenetan, seinale gisa erabiltzen dena. Askotan modu derrigorrezkoan, erabilgarri izaten da, bidean doazen beste ibilgailu eta pertsonei ohartarazteko.

## Ikus, gainera 
* Turuta (musika-tresna)

## Kanpo-estekak
Oroimen

Psikologian, **oroimena** edo **memoria** informazioa kodetu, burmuinean gorde eta handik erauzteko prozesua da. Kodetzearen bitartez, kanpoko munduan dagoen informazioa zentzumenetara iristen da estimulu kimiko edo fisiko gisa. Lehen urrats honetan informazioa moldatu egin behar da, gorde ahal izateko. Bigarren urratsa gordetzea da, informazioa denbora tarte batez mantentzea ahalbidetzen duena. Hirugarren urratsa informazioaren erauzketa da: informazioa burmuinean aurkitu eta kontzientziara eraman behar da.

Oroimenaren galerari amnesia deritzo.

## Filosofian 
emoriak garrantzi handia du filosofiaren arlo askotan. Ezinbestekoa da mundua oro har, eta, bereziki, iragan pertsonala ezagutzeko. Gure identitateak gizabanako gisa eta loturak beste pertsona batzuekin ahalbidetzen ditu. Memoriarekiko interes filosofikoa antzinatetik dator eta filosofiaren historian zehar nabarmen mantendu da. Gaur egun, oroimenak garrantzia handia eskuratu du filosofiaren barnean, eta, horren ondorioz memoriaren filosofia ikerketa-eremu berria sortu da.

## Ikus, gainera 
* Ahanztura
* Oroitzapena
* Oroimen kolektiboa
* Oroimen historikoa
* Oroimen-jokoa
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oroitzapen

**Oroitzapena** oroimenari esker iraganeko bizipen, gertaera eta bestelako estimuluen gogora ekartzea da. Kodeketa eta gordetzearekin batera, oroimenaren funtsezko atala da.

## Kanpo estekak
Urteko txosten

**Urteko txostena** edo **urteko oroitidazkia** erakundeetan eta bereziki enpresetan plazaratu ohi diren txostenak dira, gehienetan urtero argitaratzen direnak, enpresako jarduera ekonomikoa eta finantza-egoera azaltzen dituena, bereziki bazkideek jaso beharreko informazio gisa. Enpresak ez diren erakundeetan erakundearen jarduna azaltzeko txostena besterik ez da, erakundea sustatzen duten pertsona eta langileei informazioa emateko. Ordenamendu juridiko askotan legez derrigortutako agiriak dira.

## Historia 
U.S. Steelek 1903an argitaratu, eta Price, WaterHouse & Cok ziurtatutako urteko memoria da urteko lehen memoria modernoa.

## Eduki ohikoenak 
Urteko txosten ohikoenak horrelako edukiak biltzen ditu:
* Presidentearen gutuna edo agurra
* Enpresaren informazio orokorra
* Zuzendariaren txostena
* Gobernantzaren txostena
* Batzordearen txostea
* Auditoriaren txostena
* Presidenteen adierazpenak
* Auditorearen txostena
* Auditorian jaso ez diren informazioak
* Finantzia egoera, Balantze-orri, Kutxa-fluxu eraginkor eta Diru-sarreren adierazpena tartean 
* Urteko kontuak
* Kontabilitate irizpideak
* Beste ezaugarriak
Alderdi interesdunentzat garrantzitsutzat jotzen diren informazio gehiago ere jaso ahal izango dira, hala nola fabrikazio-enpresen eragiketei buruzko txosten bat edo enpresen gizarte-erantzukizunari buruzkoa ingurumenaren edo gizartearen ikuspegitik sentikorrak diren eragiketak dituzten enpresentzat. Enpresa handiagoen kasuan, argitalpen leuna, koloretsua eta distira handikoa izan ohi da.

Txostenean jasotako xehetasunak inbertitzaileentzat baliagarriak dira enpresaren finantza-egoera eta etorkizuneko norabidea ulertzeko. Finantza-egoerak, hala, finantza-informazioko nazioarteko arauak eta/edo Orokorki Onartutako Kontabilitate-Printzipioak betez bildu ohi dira, baita barne-legeria betez ere.

Espainiako Estatuan, Merkataritza Erregistroaren Erregelamenduaren arabera, enpresen urteko kontuak Merkataritza Erregistroan aurkeztu behar dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galaktorrea

**Galaktorrea** edoskitzarotik kanpo titiburuetatik esnea jariatzeari deritzo. Prolaktina edo tiroideko hormonetan izandako gorabeheren ondorioz, sendagai, ebakuntza ginekologiko edo gaixotasun zenbaitengatik gerta daiteke.

## Galaktorrea kulturan 
Ramon Saizarbitoriaren *Martutene* eleberrian Abaitua ginekologoak galaktorrea pairatzen duen emakume baten bisita jasotzen du kontsultan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karraka (tresna)

**Karraka**, **karraska** material gogorrak higatu eta leuntzeko baliatzen den erreminta bat da. Ildo edo pikor txikiak dituen metalezko barra luze bat da, eta higatu nahi den materialaren gainetik igurtziz erabiltzen da.

## Profilak 
thumb|200px|Karraska desberdinen profilak.
Karrasken profilaren arabera honako sailkapena egin daiteke:
* **Lauak**: Bere luzera osoan zabalera berdina dute, muturrean pixka bat estutzen direlarik. Bi aurpegiak landuta egon daitezke, baita ertzak ere. Landu gabeko aurpegiek izkinetan aritzeko eukera ematen dute, alde bakar batean karraskatzeko aukera emten dutelarik.
* **Erdibiribilak**: Alde bat laua eta bestea biribila, muturrean estutzen direlarik. Aurpegi lauak eta erradio handiko barne zuloak lantzeko egokiak dira.
* **Biribilak**: Zulo eta bestelako barne forma biribilak lantzeko egokiak.
* **Triangeluarrak**: Aurpegi lauak eta 90º baino gutxiago duten barne aurpegiak karraskatzeko balio dute.
* **Karratuak**: Matadera edo zulo karratuak lantzeko egokiak.

## Ikus, gainera 
* Zerra
* Arraspa

## Kanpo estekak
Premonition

***Premonition*** Estatu Batuetako filma da. Hego Euskal Herrian *Premonition: 7 días* izenaz aurkeztu zen apirilaren 27an, eta Ipar Euskal Herrian *Prémonitions* izenaz maiatzaren 12an. Mennan Yapok zuzendu zuen, eta Sandra Bullock izan zen aktore nagusia.

## Argumentua 
Linda Hansonek (Sandra Bullock) etxe eder bat dauka, maite duen senar bat eta bi alaba, zinez maitagarriak. Bere bizitza perfektua da, baina albiste ezin txarrago bat jasoko du: Jim senarra (Julian McMahon) auto-istripuan hil da. Emazte eta ama maitagarri horri gerta zekiokeen txarrena.

Baina, amets bat izan al da? Esnatzean, Lindak ikusiko du senarra bizirik dagoela. Lindak uste zuen amesgaizto huts bat izan zela...baina biharamunean gauza berbera gertatuko da. Batzuetan, Jim bere ondoan egoten da esnatzean, baina beste egun batzuetan, ordea, alargun geratu izanak dakarkion errealitateari aurre egin behar dio.

Inork ulertzen ez duen arrazoiren bat dela eta, astegunak desordenaturik daude. Lindaren aurreikuspen traumatikoak gertakizun arraro zenbait dakartzate, denbora eraldatzen dutenak. Hankaz gora dago bere mundua eta egoera surrealista horri esker konturatuko da bere bizitza ez zela berak uste bezain idilikoa. Familia salbatzeko saiakera etsian, denboraren eta patuaren aurka egiten du Lindak sutsuki, berak eta Jimek elkarrekin eraiki dutena babesteko asmoz.

## Aktoreak 
* Sandra Bullock: Linda Hanson
* Julian McMahon: Jim Hanson
* Nia Long: Annie
* Kate Nelligan: Joanne
* Amber Valletta: Claire
* Peter Stormare: Dr. Roth
* Courtney Taylor Burness: Bridgette Hanson
* Shyann McClure: Megan Hanson
* Sarah Michelle Gellar: Rachel

## Harrera 
### Kritikaren harrera 
Interneteko Rotten Tomatoes orrialdearen arabera, aldeko % 8 iruzkin izan zituen, eta ondorio honetara iritsi zen: "flashback gehiegi dauka, sakonak baino ilunak, premonizioa kamuts samarra da eta argumentuaren biraketak beste film askotan erabili izan dira, esaterako, *The Sixth Sense* edo *Memento*" filmetan. Claudia Puigek USA Today-n honakoa idatzi zuen: "*Premonition*-ek jakin-mina pizten du, baina ez da fenomeno psikiko bat. (...) monotonoa eta absurdoa da aldi berean, eta berezko logikak eta erritmoak huts egiten dute (...)".

### Bildutako diruaren datuak 
Estatu Batuetako 2.831 zine-aretotan estreinatu zen, eta hirugarren hasi zen, 17,5 dolar bildu zituelarik, 6.202 dolar aretoko, *Dead Silence*-en aurretik eta *Wild Hogs*-en atzetik. Estatu Batuetan 47 milioi irabazi zituen. Nazioarteko bilketa kontuan hartuz 84 miloi lortu zituen. Aldez aurretik kalkulatutako aurrekontua 20 milioikoa zen.En la siguiente tabla se muestran los diez primeros países donde mayores cifras obtuvo:

## Kanpo estekak 
* IMDb-ko erreferentzia 
* Gune ofiziala 
* Trailerra
Girobikupula pentagonal elongatu

Geometrian, **girobikupula pentagonal elongatua** Johnsonen solidoetako bat da (*J*39), girobikupula pentagonal bat (*J*31) "elongatuz" eraiki daitekeena, erdian prisma dekagonal bat txertatuz.

Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

## Formulak 
aren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera a, gainazalaren azalera (A) eta bolumena (V) formula hauen bidez kalkula daitezke:

A=(20+\sqrt{\frac{5}{2}(10+\sqrt{5}+\sqrt{75+30\sqrt{5}})})a^2\approx27,7711a^2

V=\frac{1}{6}(10+8\sqrt{5}+15\sqrt{5+2\sqrt{5}})a^3\approx12,3423a^3

## Kanpo estekak 
*
Europako Eskualde Garapenerako Funtsa

thumb|282x282px|2021-2027 denboraldirako banaketa
eskuinera|208x208px|thumb|2007-2013 denboraldirako banaketa.
**Europako Eskualde Garapenerako Funtsa** (EEGF) Europar Batasuneko funtsa da.

## Historia 
1960ko hamarkadan, Europako Batzordeak eskualdeetarako funtsa bat sortzea saiatu zen baina Italia aldeko bakarra zuenez ezin zuen sortu. 1970eko hamarkadan Erresuma Batuak sartzeko negoziaketetan zegoela, funtsa bultzatu zuen NPKren ondorioz izango zuen defizita gutxitzeko. 1973an hastekotan zen baina, 1973ko petrolio krisialdiak 1975erako utzi zuen.

Hasieran 1,4 bilioi ₠-ko aurrekontua izan zuen baina epeka-epeka hazi eta egun 2007–2013 denboraldian dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europako Nekazari Orientabide eta Garapenerako Funtsa

**Europako Nekazari Orientabide eta Garapenerako Funtsa** (EEGF) Europar Batasuneko funtsa da. Nekazaritza Politika Bateratuaren ordainketak barnean dituenez, Europar Batasunaren aurrekontuaren zati handi bat itzaltzen du. Europako Batzordeak eta estatu kideek kudeatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europako Gizarte Funtsa

thumb|Onuradunak
**Europako Gizarte Funtsa** (EGF) Europar Batasuneko funtsa da. Estatu kideetan enplegua sortzea eta kohesio ekonomiko eta soziala bultzatzea ditu helburuak. Europar Batasunaren aurrekontuaren %10a itzaltzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Habitaten zuzentaraua

**Habitaten zuzentaria** 1992an ezarritako Europar Batasuneko zuzentaraua da, ingurumenaren babesa eta hobekuntza helburua duena. Izen osoa 1992ko maiatzaren 21eko 92/43/EEC Kontseiluaren zuzentaraua, habitat naturalen eta fauna eta flora basatiaren kontserbazioari buruzkoa du.

Hegaztien zuzentarauarekin batera, kontserbazioari buruzko zuzentarau bakarra da. Natura 2000 izeneko sare ekologiko sortu zuen. Inplementatzeke dago.

## Kanpo estekak 
* Zuzentaraua
Beatriz Fernandez (argipena)

**Beatriz Fernandez** pertsonaia zenbaiten izena da:

* Beatriz Fernandez Fernandez, euskaltzain urgazlea;
* Beatriz Fernández Ibáñez, espainiar eskubaloi jokalaria.
* Beatriz Fernández, Gigi Fernández izenez ezagunagoa, tenislaria, urrez domina duena olinpiar jokoetan.
Utilitate (argipena)

**Utilitate** terminoak esanahi zenbait ditu:

* informatikan, utilitatea, ordenagailuaren konfigurazioa, azterketa, mantenua eta optimiazioa burutzeko softwarea da;
* ekonomian, **utilitatea** edo baliagarritasuna, asebetearen neurria (ikus, gainera, itxarondako utilitatearen teoria).
Frederiksberg jauregia

**Frederiksberg jauregia** (danieraz *Frederiksberg Slot*) Frederiksberg hiriko jauregi barrokoa da. Inguruan duen parke ederra ere estilo barrokoan diseinaturik dago. Kopenhage hiriburuaren erdigunetik oso gertu dago. XIX mendearen erdialderarte Danimarkako Errege familiaren udako egoitza izan zen.

## Historia 
Frederik IV.ak, printze zela, Europan zehar asko bidaiatu zuen eta bereziki liluratua gelditu zen Italiako jauregiekin. Kopenhagera itzuli zenean bere aita Kristian V.a erregeari Solbjerg muinoan jauregi eder bat eraikitzeko baimena eskatu zion.

Lanak 1699an hasi ziren eta lehenengo jauregia 1703an bukatu zen. Ernst Brandenburger arkitektuak diseinatu zuen eta solairu bakarra zeukan. Hurrengo urteetan hainbat zabalkuntza izan zituen, azkena 1738an.

Frederik IV.ak asko erabili zuen eta Petri I.a Errusiakoa ere bertan hartu zuen 1716an. Hurrengo erregeek ere asko erabili zuten jauregia, harik eta 1852an Frederik VI.aren emazte Maria bertan hil zen arte. Ordutik aurrera erregeek ez zuten erabili eta 1868an Gerra Ministerioari saldu zioten honek ofizialen akademia bihurtu zuelarik.

## Parkea 
Estilo barrokoan diseinatu zituen H.H. Scheel-ek 1703an jauregiaren lorategiak. Jauregiaren aurrekaldean terrazak, urjauziak eta zuhaitz lerrokatuak ezarri zituen. 1804ean Peter Pedersenek parkea birdiseinatu zuen ingeles estiloan eta lakuak, uharteak eta ibilbideak gehitu zizkion. Ordukoa da Andreas Kirkerupen *Udako etxe txinatarra* ere.

## Iruditegia 

Irudi:Frederiksberg Slot - Copenhagen - DSC08931.JPG|Jauregiaren aurrealdea.
Irudi:Frederiksberg Palace from above (winter).JPG|Airetiko ikuspegia neguan.
Irudi:Frederiksberg Have - Palace.jpg|Parke zabala.
Irudi:Frederiksberg Slot 1718.jpg|1718ko marrazkia.

## Kanpo estekak
Silkeborgeko Jorn museoa

**Silkeborgeko Jorn museoa** (danieraz *Silkeborg Kunstmuseum*) Silkeborg herrian dagoen arte museoa da. Asger Jorn margolariak emandako artelanek osatu zuten 1950 eta 1973 artean, hortik museoaren izena, baina gaur egun artelanen kopurua bikoitza ere bada.

## Historia 
1951 urtean Silkeborgeko museoaren gela bat arte modernoarentzat dedikatu zen. Hau izan zen Jorn museoaren hasiera. 1961ean Arte modernoaren eskola eratu zen Silkeborgen eta 1965ean Silkeborgeko Arte museo independentea sortu zen, eskolaren eraikinean.

Asger Jornen 1982ko urtebetetzean Arte museoa Gudenåen ibaiaren ondoan dagoen 8.000 m²-ko eraikin berrira aldatu zen. Nazioarteko lan ugari eskuratuz jarraitu zuenez 1998an erakina zabaldu beharra izan zen. 2010an zabalkunde berria egin zen eta izena ere aldatu zitzaion, *Silkeborgeko Jorn museoa* bihurtuz.

## Bildumak 
Mundu guztiko 450 artistaren 12.000 artelan ditu. Asger Jorn berarenak 100 margolan eta hainbat keramika lan eta marrazki daude. Honetaz gain XX mende hasierako, erdialdeko eta bukaerako artisten lanak daude erakusgai.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Soterotxo

**Francisco "Fraixku" Bakeriza Basterretxea**, ezizenez **«Soterotxo»** (edo **«Xotero»**), Donostiako traineru estropadetako patroi ospetsu bat izan zen.

Garaipen nagusiak izan ziren 1915eko eta 1922ko Kontxako Banderak.

## Kirol ibilbidea 
Bizibidez arrantzalea zen, garaiko arraunlari eta patroi gehienak bezala (azken arrantzale urteak, Donostian oso ezaguna zen *Trinido* arrantza-ontzian egin zituen). Hala ere, ezusteko handia emanez, bandera hura Donostiak irabazi zuen.

1916ko banderan bigarren egin zuen Orioren atzetik, baina bigarren garaipen bat ere lortu zuen 1922ko Kontxako Banderan. 1923an, bigarren geratu zen berriro, eta hurrengo urteetan ez zuen lortu emaitza aipagarririk.

Aipatu beharra dago egungo araudiarekin beste hirugarren bandera bat ere irabazia izango zuela Soterotxok: bi jardunaldiak batuz, banderako denbora onena egin zuten donostiarrek haren gidaritzapean 1921eko edizioan, baina ez zuten bandera irabazi, garai hartan bigarren jardunaldian ohorezko txanda jokatzen zutenek bakarrik zutelako bandera eskuratzeko aukera. Lehen jardunaldian hirugarren geratu zen Donostia, eta, nahiz eta bi egunetako denboren batura orokorrean zazpi segundoko aldea atera Pasaiari eta zortzikoa Oriori, Pasaiak eskuratu zuen bandera eta Orio izan zen bigarren, ohorezko txandan aritu zirenez bi hauek, eta Donostia, berriz, kontsolazioko txandan. 1943ko banderan gauza bera gertatu zitzaion Oriori, eta orduan araudia aldatu zuten: 1944tik aurrera bi jardunaldietako denborak batu eta edozein traineruk du bandera irabazteko eskubidea.

## Bitxikeriak 
Bitxikeria xelebre bat ere izan zen 1915eko Kontxako Bandera hori Donostiak irabazi izanaren harira: urte hartan faborito nagusi zen Oriori burla egin zioten donostiarrek, Orio irudikatzen zuen hilkutxa bat ere kaleetan zehar eramanez. Hurrengo urtean, oriotarrak garaile irten zirenean donostiarren aurretik, Orioko arrunlari batzuek ziaka aritu omen ziren une batez, atzetik zetorren Donostiari iseka egiteko-edo.

Bestalde, badirudi bi urte horietan nahikoa zalaparta izan zela Donostiako herritarren artean, ontziak osatzerakoan. Eta 1916ko bandera galdu ondoren, zeresana eta eztabaida ez zen falta izan. Honakoa idatzi zuen bertsolari donostiar batek:

## Erreferentziak 
## Bibliografia
Beatriz Fernández Fernández

**Beatriz Fernández Fernández** (Portugalete, Bizkaia, 1964ko abuztuaren 22a) Euskal Filologian doktorea, unibertsitate-irakaslea eta euskaltzain urgazlea da.
ezkerrera|thumb|Hizkuntzari itzulia 80 hizkuntzatan|185x185px
1997an *Egiturazko kasuaren erkaketa euskaraz* izeneko doktorego-tesia aurkeztu zuen EHUn, Jon Ortiz de Urbinaren zuzendaritzapean.

EHUko Hizkuntzalaritza eta Euskal Ikasketak Sailean irakasle eta ikertzailea da. Irakaskuntza-jardunari dagokionez, euskal literaturaren eta hizkuntzalaritzaren gaineko irakasgaietan dihardu irakasle eta eskolak graduan nahiz masterrean ematen ditu. Ikerkuntzari dagokionez, berriz, Basdisyn, Basque Dialect Syntax euskal hizkeren sintaxia aztertzen diharduen ikerketa-taldeko burua da, Ricardo Etxepare Igiñizekin batera. Urteotan EHUk, Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako MINECOk diruz lagundutako zenbait ikerketa-proiekturen buru izan da eta gaur egun ere ikerketa-proiektu bat zuzentzen du MINECOren babesean, euskararen hizkeren gramatika bat egiteko asmoa duena, hain zuzen ere. 2013az geroztik euskaltzain urgazlea da eta erakundearen gramatika-batzordeko kidea. 

## EGEO gramatika 
Patxi Goenagak idatzitako *EGEO* gramatikaren editorea izan zen Beatriz Fernandez 2023an. *EGEO* gramatikak (Euskal gramatika: egiturak eta osagaiak) hizkuntza deskribatu arren, arazo teorikoei ere muzin egiten ez dien gramatika bat da; euskararen datuak gogoeta teorikoarekin tartekatzen dituena. *EGEO*k atarikoaz gain, hamar kapitulu ditu, hizkuntzaren osagai nagusiak eta osagaiok sorrarazten dituzten egiturak arakatzen dituena: 

# Atarikoa
# Perpausa
# Izena eta izen sintagma
# Adjektiboa eta adjektibo sintagma
# Zenbatzailea eta zenbatzaile sintagma
# Determinatzailea eta determinatzaile sintagma
# Izen predikatua
# Egiturazko kasuak
# Adposizioa eta adposizio sintagma
# Aditza eta aditz sintagma
# Aditz jokatua eta aditz jokoa

*EGEO* bereziki lagungarria da euskal gramatikan trebatzen hasia den unibertsitate-ikaslearentzat, irakaslearentzat eta hizkuntzaren osagaiez eta egiturez jakin-mina duen edozein irakurlearentzat. Jon Ortiz de Urbinarekin idatzia
* *"Datiboa hiztegian"* (2010, EHU).
Besteak beste liburu hauek plazaratu ditu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* . 2026
Ortokupularrotonda pentagonal elongatu

Geometrian, **ortokupularrotonda pentagonal elongatua** Johnsonen solidoetako bat da (*J*40), ortokupularrotonda pentagonal bat (*J*32) "elongatuz" eraiki daitekeena, erdian prisma dekagonal bat txertatuz.

Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

## Formulak 
aren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera a, gainazalaren azalera (A) eta bolumena (V) formula hauen bidez kalkula daitezke:

A=\frac{1}{4}(60+\sqrt{10(190+49\sqrt{5}+21\sqrt{75+30\sqrt{5}}}))a^2\approx33,5385a^2

V=\frac{5}{12}(11+5\sqrt{5}+6\sqrt{5+2\sqrt{5}})a^3\approx16,936a^3

## Kanpo estekak 
*
Aggersborg

**Aggersborg** Danimarkan dauden eraztun itxurako gotorleku bikingoen artean handiena da. Ipar Jutlandian kokaturik dago, Limfjord fiordoaren iparraldeko ertzeko Aggersund herrian.

## Historia 
Burdin Arotik populatua izan bada ere, gaztelua bera 980 urtearen inguruan eraiki zen Harald Blaatand errege bikingoaren edo honen seme Svend I.a "Bizar zatitua"-ren erregealdian. Bi urtetan eraiki zen, baina bost eta hogei urte artean baino ez zen erabilia izan. 5.000 pertsona bizi zitezkeen bertan. Garai hartako Limfjordeko pasabide eta bidegurutze garrantzitsuenak kontrolatzeko eraiki zen.

Aggersborg 1990ean berriztu zen.

## Egitura 
Eraztunak 240 metrotako diametroa dauka eta lau kale ditu gurutze forman ezarriak. Inguruko harresiak 4 metrotako altuera zuela uste da.

Eraztunaren barnean 48 etxe luzeren aztarnak aurkitu dira. Etxeen hormak kurbatuak ziren, itsasontzi itxura daukatelarik, eta bataz beste 32'5 metro luze eta 8'5 metro zabal ziren. Aurrealdean sarrera zeukaten, 19 metro ingurukoa, eta atzean gela txikiak zituzten.

Etxe bakoitza egiteko 66 haritz handi erabili ziren eta gotorleku guztia eraikitzeko 5.000 inguru.
thumb|ezkerrera|200px| Etxe luzea berreraikita.

## Ikus, gainera 
* Eraztun itxurako gotorleku bikingoak

## Kanpo estekak
Kiriku eta sorgina

***Kiriku eta sorgina*** () marrazki bizidunetako film luzea da. Michel Ocelotek 1998an zuzendu zuen. 71 minutu ditu eta Frantzia, Belgika eta Luxenburgo arteko kolaborazioaren fruitua da. Protagonista, haur beltz bat, ospetsua egin zen. Euskarazko bertsioa 2002an agertu zen.

## Argumentua 
Karaba sorginak Afrikako bihotzean dagoen herrixka haren menpe du. Herri osoak sorginari beldur dion bitartean, Kiriku haurtxoa da sorginari aurre egiten ausartzen den bakarra. Haurrak sorginaren mendi debekaturaino bidaiari ekingo dio eta bidean sorgina garaitzeko modua ezagutuko du. Bide horretan oihaneko animaliekin oso harreman bereziak izango ditu.

## Sariak 
* *Annecy* 1999
* *Castellinaria* 1999
* *Chicago Children’s FF* 1999
* *Cinekid* 1999
* *Oulu Children’s IFF* 1999
* *Le Kino!* 2000
* *Cartagena* 2000
* *Montréal Children’s FF* 2000
* *British Animation Awards* 2002

## Beste filmak 
* *Kirikou et les Bêtes sauvages* (2005)
* *Kirikou et les Hommes et les Femmes* (2012).

## Liburuak 
* *Kirikou et la Sorcière*
* *Kirikou et les bêtes sauvages*
* *Kirikou et la hyène noire*
* ''Kirikou et le Buffle aux cornes d'or*
* *Kirikou et la girafe*, 
* *Kirikou et le fétiche égaré*, 

## Komedia musikala 
* *Kirikou et Karaba*

## Bibliografia 
* Sébastien Denis, *Le Cinéma d'animation*, Paris, Armand Colin, 2007, 231 p. ( eta 978-2200346300)
* Michel Ocelot, *Tout sur Kirikou*, Paris, Seuil, 2003, 160 p. ( eta 978-2020628273)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *'' Internet Movie Databasean
Douzelage

**Douzelage** Europar Batasuneko herrialde bakoitzeko herrien arteko senidetze elkarte berezia da.

## Historia 
1991 urtean sortu zen. Herrialde bakoitzetik herri bakarra dago eta beraz sortu zenean 12 herri bakarrik izan ziren. Hortik dator bere izena frantsesez Douze "hamabi" baita.Europar Batasuna zabalduz joan ahala taldea ere handituz joan da, gaur egun 27 herriren arteko elkartea bihurtu delarik. 1993an Europako Batzordeak "Anaitasunaren urrezko izarra" domina eman zion.

## Helburua 
Europako herrien artean anaitasun eta elkarlan baloreak bultzatzea da, hezkuntza, ekonomia, turismo, kirol eta kultur loturak eratu eta baliatuz.

## Parte hartzaileak 
### Hasierako taldea 
## Ondoren gehiturikoak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Otoiztegi

[thumb|300px|Antzinako **otoiztegi** bat, [Okzitanian.]]

**Otoiztegia** otoitzerako eraikuntza edo gela txikia da, otoitz eta erlijio kulturako ere erabiltzen den kapera baino txikiago eta apalagoa izaten dena. Erromatar Eliza Katolikoko zuzenbide kanonikoaren arabera, kulturako espreski ezarri eta baimendutako lekua da, fededun-talde batentzat eratutakoa, nora beste fededunak ere bertaratu ahal diren, dagokion agintariaren baimena izanda.

## Ikus, gainera 
* Guruztoki edo Santutxo
* Kapera

* Sarako otoiztegiak
## Kanpo estekak
Oratorio

**Oratorioa** musika klasikoko genero liriko-dramatikoa da, gai erlijiosokoa, Biblian edo liturgia-testuetan oinarritutakoa eta bakarlari edo abesbatza batek orkestra batekin interpretaturikoa eta irudikapen eszenikorik gabea.

Erroman sortu zen 1600. urte inguruan, San Filipe Neriren Oratorio edo otoiztegian; hortatik datorkio izena. Cavalieriren *La rappresentaziones di anima e di corpo* hartzen da lehen oratoriotzat. XVII. mendean oratorioak garrantzi handia izan zuen, eta antzeztu egiten zen. Geroago, testuaren kontakizunera mugatu zen, musika tresnez lagundurik. Abesbatzak garrantzi berezia izaten zuen. Egile nagusiak izan ziren, besteak beste: Carissimi, A. Scarlatti, Schütz, Haendel (*Mesias* da oratorio ezagunena), Haydn, Spohr, Beethoven, Mendelssohn eta Elgar. Badira gai erlijiosoa ez duten oratorioak ere; gai espirituala izaten dute, hala ere. Halakoak dira Haendelen *Semele*, Tippetten *A Child of Our Time* eta Stravinskiren *Oedipus Rex*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itxarondako utilitatearen teoria

**Itxarondako utilitatearen teoria** emaitzak eta etekinak zoriz gertatzen diren egoeretan, egoera desberdinak alderatzeko emaitzen itxaropen matematikoaz gainera, arriskua, emaitzen probabilitateak eta beste zenbait faktore kontuan hartu behar direla ezartzen duen teoria da. Historian zehar San Petersburgo paradoxaren azterketa, Daniel Bernoulliren eskutik, izan zen teoria zabaldu zuena. 1947 urtean plazaratu zen eta zorizko egoeretan erabakiak hartzeko axiomatika baten oinarri den Von Neumann–Morgenstern utilitatearen teoremaren arabera, erabakiak *utilitate* edo baliagarritasun-balioen itxaropen matematikoan oinarrituz hartu behar dira, utilitate horietan bilduz zorizko emaitzak, horien probabilitateak, arriskuarekiko joera eta beste zenbait faktore.

## Kanpo estekak
Edmodo

**Edmodo** doako plataforma sozial eta hezigarria zen, ikasleen eta irakasleen arteko komunikazioa bermatzen zuena, inguru itxi eta pribatuan, mikroblogintza eran.

2008. urtean sortu zen Jeff O'Hara eta Nic Borgeren eskutik. Oraintsu Revolution Learning (Learn Capital) erakundeak bereganatu zuen. Erabiltzaile kopuruak gora egin zuen nabarmenki, lehen bi urteetako 500.000 erabiltzaile izatetik, 3.000.000 erabiltzaile baino gehiago zeuzkan.

2022ko irailan plataforma itxi egin zen.

## Erreferentziak 
"The educational social network". School Library Journal

"Keep it clean". The Journal.

"Edmodo: a free, secure social networking site for school" .eSchool News.

## Ikus, baita ere 
* Blog
* Gizarte-sare

## Kanpo estekak 
Edmodoren Internet ikasgelan taldera esteka
San Petri eliza (Næstved)

**San Petri eliza** (danieraz *Sankt Peders Kirke*) Næstvedko bost elizetako bat da. Danimarkako eraikin gotiko handiena eta ederrenetakoa kontsideratzen da.

## Historia 
Eliza erromanikoa 1135ean eraiki zen aintzinako beste eliza baten gainean. 1375ean eliza gotikoak erromanikoa ordezkatu zuen ondoren.

## Eliza 
Adreilu gorriz egindako eliza da. Dorreak 55 metrotako garaiera dauka. Bereziki aipagarria da bost leiho altu dituen aldare aurreko zatia. 1736koa da elizako erlojua, herriko J.D. Gallek egindakoa.

Barnealdean, iparraldeko horman *kalkmaleri* izena ematen zaien margolan freskoa dago, kasu honetan Valdemar IV.a ageri da Helvig erreginarekin. 1671ean Lorentz Jørgensenek diseinaturiko pulpitua ere ederra da.

Organoa berria da, Aabenraako * Marcussen & Son* enpresak egin zuen 1960an.

[thumb|ezkerrera|250px| [Valdemar IV.a Danimarkakoa|Valdemar IV.a ageri da Helvig erregina ageri diren margoa.]]

## Kanpo estekak
Concejuelo

**Concejuelo**, edo euskeraz: **Loitzaga**, Galdamesko (Bizkaia) mendebaldean dagoen auzoa da. San Pedro Galdames hiriburutik 3,5 kilometrotara kokaturik, 1960an 34 biztanle zituen.

## Ondareak 
* Santiago baseliza
* Loizaga dorrea, auto zaharren museoa dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Galdamesko Udala
Nazio Askapenerako Frontea

**Nazio Askapenerako Frontea** edo **Nazio Askatasunerako Frontea** hainbat partidu eta mugimenduren izena da:

## Nazio Askatasunerako Frontea 
* Nazio Askatasunerako Frontea (Aljeria)
* Nazio Askatasunerako Frontea (Argentina)
* Nazio Askatasunerako Frontea (Peru)
* Nazio Askatasunerako Frontea (Albania)

## Nazio Askapenerako Frontea 
* Nazio Askapenerako Frontea (Grezia)

## Besteak 
* Nazio Askapenerako Farabundo Martí Frontea
* Nazio Askapenerako Fronte Sandinista
* Hego Vietnamgo Askapenerako Nazio Frontea, edo Viet Cong.
Enrique Peña Nieto

**Enrique Peña Nieto** (Atlacomulco de Fabela, Mexikoko estatua, 1966ko uztailaren 20a) mexikar abokatu eta politikaria da eta, 2012ko abenduaren 1etik, Mexikoko 57. presidentea.

Universidad Panamericanan zuzenbidea ikasi zuen eta enpresa administrazioa Tecnológico de Monterreyn. 2005-2011 bitartean Mexikoko estatuko gobernadorea izan zen. 2012ko uztailaren 1eko hauteskunde presidentzialak irabazi zituen, botoen %38,21 eskuratuta. Abenduaren 1ean hartu zuen Mexikoko presidente kargua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido sulfhidriko

**Hidrogeno sulfuroa** edo **azido sulfhidrikoa** ur disoluzioan (H2Saq). H2S formula duen hidrazido bat da. Airea baino astunagoa den gas hau kolorgea, toxikoa eta usainduna da. Haren usaina degradatzen ari den materia organikoarena da, usteldutako arrautzarena bezalakoa. Horrez gain, organismoan nahitaezko funtzioak betetzen ditu.

Nomenklatura kimikoan -"uro" atzizkia haluroei dagokiena da, hots, oxigenorik ez duten gatzena. Kontuan hartuz "Gatza, H+ ez den beste katioi batek eta OH- edo O2- ez den beste anioi batek osatutako konposatua dela: azidoa + basea --> gatza + ura" , hortaz, «hidrogeno sulfuro» esapidea arraroa egiten da, izan ere, hidrogenoak bere burua ordezkatzen duela inplikatzen du.

Haren izendapenean inkongruentziarik egon ez dadin, H2S- ur-disoluzioan bezala hartu daiteke ("aq" formulan), hau da, azido sulfidrikoa.

Base sendoekin gatzak sortzen ditu: sulfuroak. Bere irakite-puntua 212,86 K da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ATSDR en Español - Resumen de Salud Pública: Ácido sulfhídrico.
* - Sensores H2S.
* ATSDR en Español - ToxFAQs™: Ácido sulfhídrico.
* ATSDR en Español - Resumen de Salud Pública: Ácido sulfhídrico.
* Instituto Nacional de Seguridad e Higiene en el Trabajo de España - Ficha internacional de seguridad química del sulfuro de hidrógeno
Listerine

thumb|300px|eskuinera|**Listerine** produktuak.

**Listerine** aho produktu antiseptikoen marka bat da, *Johnson & Johnson* jabetzakoa eta mundu osoan merkaturatzen dena. AEBetan sortu zen eta nere formula, hatsa, bakterioak eta tartar germenak borrokatzeko espezializatua da. eragiten duten hatsa, bakterioak eta tartarra germenak borrokatzen espezializatuta. Beraien lema "Hatsa eragiten duten germenak hiltzea" da. Estatu Batuetako aho enjuage garrantzitsuena da. Jatorriz, "Lambert Pharmacal" gizarteak merkaturatzen zuen. Gero, "Pfizer" bihurtu zen. Gaur egun, Johnson & Johnson enpresak fabrika eta banatzen du.

## Erreferentziak 
↑ Marion Arathoon (2007). «How to Tackle Leader in the Brand Category». LiveMint.com. Consultado el 04-12-2007.

## Kanpo estekak
Mertxe Aizpurua

**Mertxe Aizpurua Arzallus** (Usurbil, Gipuzkoa, 1960ko urtarrilaren 8a) kazetaria eta politikaria da. Kazetaritzan lizentziatua, *Gara* egunkarian lan egin zuen kazetari gisa eta zuzendaria izan zen 1999tik 2004ra bitartean. Bilduko kidetzat, Usurbilgo alkate izan zen 2011 eta 2015 artean. Halaber, Udalbiltzako presidentea izan zen 2013ko martxotik 2016ko otsaila bitartean.

2019an birritan izan zen aukeratua Espainiako Diputatuen Kongresurako EH Bilduko zerrenda.buru Gipuzkoan. Taldeko bozeramailea da eta nabaria izan zen 2020ko urtarrilaren 5ean Pedro Sánchezen inbestidura-saioan egin zuen interbentzioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mertxe Aizpuruari elkarrizketa
Autodeterminazioaren Biltzarrak

**Autodeterminazioaren Biltzarrak** (ABK) autodeterminazioaren aldeko taldea izan zen, 1996. urteko otsailean sortua. Autodeterminazioaren Biltzarrak koordinakundea Abertzaleok, Amaiur eta Euskaria taldeen eraginez eratu zen. Herri Mugimendu honen xedea autodeterminazioa gauzatzearekin bat datozen pentsaera guztiak biltzea da, eta bere helburua Euskal Herriaren autodeterminazio eskubidea gauzatzea da. Gizarte higikunde honek higikunde abertzalearen baitan kokatzen du bere burua, eta eraikuntza nazionalerako eta askapen nazional eta soziala eskuratzeko gizarte higikundeen estrategia aukeratu du. Euskal Herriaren burujabetza ukatzen duten eta herria zatitzen duten Estatuekin dagoen gatazkari konponbidea ematen laguntzeko ere kaleratu ziren. Bereziki gizarte zibilaren mobilizazioa lantzeko sortua da, eta hainbat kanpaina jarri ditu abian azken urteotan, desobedientzia zibilean oinarritutakoak gehienbat. Besteak beste, autoetan EH eranskina eramatea, euskal dirua, zigiluak buruz behera jartzea, eragozpen fiskala, euskal futbol selekzioaren aldeko aldarria, Euskal Nortasun Agiria eta beste hainbat kanpaina bultzatu dituzte. 2000. urteko urrian, Zumalabe Fundazioko eta Bai Euskal Herriari ekimeneko hainbat kiderekin batera, ABKko kideak ere atxilotu zituzten Baltasar Garzón epaileak eragindako Itzali operazioaren barruan, ETAren egitura zibil eta politikoarekin zerikusia izatea leporatuz. Atxilotu gehienak berehala utzi zituzten aske fidantzapean, eta atxiloketa horiek kritika zabala eragin zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arriskuen prebentzio

[eskuinera|thumb|250px|**Arrisku prebentziorako** seinaleak erabiltzen dira maiz. Irudian, animalia pozointsuen [arriskuaz ohartarazteko seinale bat.]]

**Arriskuen prebentzioa** arriskuak saihestu, horien eragina mugatu eta segurtasuna bermatzeko teknika eta erabakien multzoa da. Erabateko prebentzioa ezin izaten denez guztiz ziurtatu, arrisku maila onargarri bat zehazten da kasu askotan, horretan oinarrituta hartu beharreko neurriak zehazteko.

## Ikus, gainera 
* Ergonomia

## Kanpo estekak
Ekialde Hurbileko Palestinar Iheslariei Laguntzeko Nazio Batuen Agentzia

**Ekialde Hurbileko Palestinar Iheslariei Laguntzeko Nazio Batuen Agentzia** (**UNRWA**, **U**nited **N**ations **R**elief and **W**orks **A**gency for Palestine Refugees in the Near East) iheslarien esparruan nahiz kanpoan bizi diren palestinar iheslariei eta beren ondorengoei laguntza emateko sortutako Nazio Batuen erakundea da. 1949an eratu zuen Nazio Batuen Batzar Nagusiak. Palestinarrek arabiarren eta israeldarren lehen gerraren ondorioz (1948) galdu zituzten beren etxe eta bizibideak. Egun, 2.600.000 palestinar iheslari zenbatu ditu erakundeak, baina hauetako gutxik jasotzen dute laguntza zuzena, elikagaiak, adibidez. 1980ko eta 1990eko hamarraldietan zehar erakunde honen lan nagusia erakundeak berak kudeatutako osasun zentroetan eta erietxeetan laguntza medikua ematea, eta beren eskoletan hezkuntza eskaintzea izan da. Agentzia komisario nagusi baten eta hamar naziok osatutako batzorde aholkulari baten zuzendaritzapean dago. Egoitzak Vienan (Austria) eta Ammanen (Jordania) ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* UNRWA Euskadi webgune ofiziala
Gavnø jauregia

**Gavnø jauregia** (danieraz *Gavnø Slot*) Danimarkako Næstved herritik 6 kilometro eskasera dagoen jauregi rokokoa da.

## Historia 
Valdemar II.aren 1231eko erroldan "Gavnøko etxea" aipatzen da eta itxuraz Danimarka mendebaldeko kostaldea zaintzeko eraikitako gaztelua zen.

XV mendearen hasieran Margarita I.a erreginak Santa Agnes konbentua sortu zuen familia aristokratikoen alabak monja sartzeko. Orduko eliza oraindik mantentzen da.

1737an Otto Thott kondeak erosi zuen eta erabat berriztu zuen gaztelua gaur egungo jauregi rokokoa bihurtuz. Margolan eta liburu bilduma handia pilatu zituen, bere heriotzean liburuak 120.000tik gora ziren.

## Jauregia 
Hiru hego dituen etxe rokokoa da. Hormek kolore hori berezia daukate. Falck museoa ere bertan dago, bertan suhiltzaile-kamioi zaharren bilduma dago.

## Parkea 
Jauregiaren parkeak 9'3 km²-ko azalera du, erdia basoek estaltzen dutelarik. Milaka lorek apaintzen dute udaberrian. Parkearen erdigunean negutegi bat dago, bertan klima tropikalaren baldintzak lortu dira eta tximeleten eta hegazti tropikalen ereserborioak sortu dira.

thumb|ezkerrera|250px| Gavnø jauregiaren 1850ko marrazkia

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Michel Ocelot

**Michel Ocelot** (Villefranche-sur-Mer, 1943ko urriaren 27a) frantziar zinema zuzendaria da, animazio edo marrazki bizidunetako filmetan espezialista. Nazioarteko sari asko jaso ditu. Haren filma ezagunenak *Kirikou et les Bêtes sauvages* eta *Azur et Asmar* dira.

## Filmografia 
### Laburmetraiak 
* *Les Aventures de Gédéon* (1976)
* *Les Trois Inventeurs* (BAFTA saria)
* ''Les Filles de l'égalité'' (Festival d'Alby saria, epamahiaren sari berezia)
* *La Légende du pauvre bossu* (1982)
* *La Princesse insensible* (1986)
* *Les Quatre Vœux* (1987)
* *Ciné Si* (1989)
* *Les Contes de la nuit* (1992)

### Telebistarako sailak 
* *Dragons et Princesses* (2010)

### Luzemetraiak 
* *Kirikou et la Sorcière*, euskaraz Kiriku eta sorgina (1998)
* *Princes et Princesses* (2000)
* *Kirikou et les Bêtes sauvages* (2005)
* *Azur & Asmar* *Azur eta Asmar* (2006)
* *Les Contes de la nuit* (2011)
* *Kirikou et les Hommes et les Femmes* (2012)

## Ikus, baita ere 
* *Kiriku eta sorgina*.

### Kanpo loturak 
* Biografia laburra
Fronte Nazionala (Frantziako Erresistentzia)

**Fronte Nazionala** () Frantziako Erresistentziako mugimendua izan zen. 1941ean eratu zen, eta jatorriz komunista bazen ere, joera guztietakoei irekia zen, eta era askotako mugimenduak bateratzen ahalegintzen zen. Hala ere, 1943tik aurrera egin ziren elkartze berrietan ez zuen sartu nahi izan. Bera izan zen ipar eta hegoko eskualdeetan parte hartu zuen bakarra. Askatasunaren egunean, erresistentziako talde nagusia bera zen. Idazleen Fronte Nazionalak, Aragonekin, *Les Lettres françaises* eman zuen argitara.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nazioarteko Hezkuntza Bulegoa

**Nazioarteko Hezkuntza Bulegoa** (frantsesez: ''Bureau international d'éducation*) Genevan 1925ean sortutako nazioarteko erakundea da, hezkuntzako arazoak konpontzea eta hezkuntzari buruzko informazioa zabaltzea helburu duena. Munduko gobernu gehienek onetsi dute eta *Annuaire International de l’Éducation'' aldizkarian argitaratzen dira herrialde bakoitzak aurkezten dituen txostenak. Erakunde berezia den arren UNESCOrekin egiten du lana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kalundborg

**Kalundborg** Danimarkako Seelandia eskualdeko udalerria da, Seelandia uhartearen ipar-mendebaldean kokaturik dago, Kopenhagetik 110 kilometrotara.

## Etimologia 
*Kalundborg* izenak "Beletxikien basoko gotorlekua" esan nahi du.

## Historia 
Kalundborgeko lehen asentamendua 1170 urtekoa da, fiordoaren ondoan kaia sortu eta inguruan herrixka sortu baitzen orduan. XIII mendearen hasieran Andre Mariaren eliza eraiki zuten bere bost dorreekin. Herriaren sinbolo bihurtu zen berehala eta armarrian ere bst dorreak ageri ditu.

## Ondasun nabarmenak 
* **Andre Mariaren eliza**

## Ekonomia 
Gaur egun Kalundborg hiri industriala da. Bertan dago Danimarkako ikatzezko zentrale elektriko handiena eta petrolio birfindegia ere badu. Sinbiosi industrialaren proiektuan sarturik dago hala ere, naturari ahalik eta kalte txikiena eragiten duelarik.

## Irudiak 

Image:Kalundborg - Gågaden.JPG|Alde zaharra.
Image:Hærvigsgade-1 Kalundborg.jpg|Andre Mariaren eliza.
Image:Kalundborg Vor Frue Kirke 4.JPG|Andre Mariaren eliza.
Image:Kalundborg havn med krydstogtskib.JPG|Kaia.
Image:Asnæsværket - Kalundborg -2.jpg|Petrolio birfindegia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Trelleborg (Slagelse)

**Trelleborg** Slagelsen (Danimarka) dagoen eraztun itxurako gotorleku baten izena da. 980 eta 981 urteen artean eraiki zela uste da. 1948an etxe luze bat berreraiki zen eta gaur egun aire libreko museo bat da.

## Egitura 
Gainontzeko gotorlekuek bezala, Trelleborgek zirkulu perfektua osatzen du eta barnealdean bi kale elkartuz gurutzatzen dira lau zati berdin eratuz. Bakoitzean oso antzekoak diren launa etxe luze daude. Trelleborgen kasuan zirkuluaren diametroa 137 metrotakoa da eta etxeen luzera 29.4 metrotakoa. Etxeen egiturari so, gela handi bat daukate, 18 x 8 metrotakoa eta atzealdean bi gela txiki. Etxeen artean hainbat txabolaren aztarnak ere aurkitu dira. 1.300 pertsona bertan bizi zitezkeela pentsatzen da.

Beste gotorlekuetatik bereizten duena 19 metrotako zabalera duen harresi sendoa da. Harresi hauetan beste 15 etxe luze aurkitu dira eta baita hilerria ere.

## Iruditegia 

Irudi:Trelleborg1.JPG|Etxe luzeen aztarnak.
Irudi:Wikingerburg langhaus.JPG|Berreraikitako etxe luzea.

## Ikus, gainera 
* Eraztun itxurako gotorleku bikingoak

## Kanpo estekak