open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Melanie Leupolz

**Melanie Leulpolz**  (Wangen im Allgäu, Alemania, 1994ko apirilaren 14a) futbolari alemaniarra da, gaur egun, emakumezkoen Premier Leagueko Chelsea Football Club-erako jokatzen duena.

## Ibilbidea 
Leupolzek 2010eko abuztuaren 8an egin zuen debuta profesionaletan Alemaniako emakumezkoen Bundesligako bigarren mailako SC Friburgo taldearekin. Denboraldi horren amaieran taldeak lehen mailara igotzea lortu zuen.

Leupolzek Alemaniako emakumezkoen futbol selekzioko lehen taldearekin egin zuen debuta Paderbornen, 2013ko ekainaren 19an, Kanadako selekzioaren aurka. 2013ko Emakumezkoen Eurokopan parte hartu zuen Alemaniako talderako izendatu zuten, eta lau partidatan parte hartu zuen, bere taldeari txapelketa irabazten lagunduz. Hau izan zen bere lehen nazioarteko titulua selekzioarekin. Nazioarteko lehen gola 2013ko irailaren 21ean sartu zuen, Cottbusen, Errusiako selekzioaren aurka, Munduko Koparako kanporaketa-partida batean.

2014ko otsailaren 17an Leupolzek FC Bayern Munich taldeari eskualdatuko ziola iragarri zuen. Taldearekin egin zuen lehen denboraldian pieza garrantzitsua izan zen Bayernek emakumezkoen Bundesligako deitu zuten 2015eko Emakumeen Munduko Futbol Txapelketarako.

## Karrera profesionala 
2009tik Alemaniako jubenil eta nagusien selekzioetako kide izan da. Erdilari profesionala da eta Bayern Munich eta Freiberg taldeetan jokatu du. TSV Tettnang-ekin bat egin aurretik, TSV Ratzenried taldean hasi zuen bere futbol ibilbidea. Ondoren, 2009an, Alemaniako 15 urtez azpiko selekzio nazionalean sartu zuten. 

### Txapelketa nazionalak 
### Nazioarteko txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gisela Medefindt

**Gisela Medefindt,** (Burg, Alemania, 1957ko martxoaren 16a) alemaniar arraunlaria da.

Ekialdeko Alemaniako urrezko domina irabazi zuen eskifaia izan zen, 1980ko Moskuko Udako Olinpiar Jokoetan lauko ligak irabazi zituena. Berogailuetan egin zuen arraunean, baina, lesioaren ondorioz, ezin izan zuen parte hartu narrastian eta azken lasterketan, Jutta Plochek ordezkatu zuenean. 1974an Munduko Txapelketan brontzezko domina irabazi zuen.

Etxekotasunez, Medefindtek bere lehen alemaniar titulua irabazi zuen 1974an, lauko eskrotoekin. 1976an, bakarkako eta bikoizketako tituluak irabazi zituen, eta, 1977an, lauko tituluak. 1978an hiru domina irabazi zituen: zilarra bakarrean, urrea binaka eta brontzea laukoitzean.

## Kanpo estekak
Juan Manuel Díaz de Guereñu

[thumb|2021-22 ikasturteko komiki-solasaldien kartela [Intxaurrondo kultur etxea|Intxaurrondo Kultur Etxean.]]
**Juan Manuel Díaz de Guereñu** (Matura, Barrundia, Araba,1956ko maiatzaren 25a) literaturako irakasle eta ikertzailea da. Deustuko Unibertsitateko katedradun erretiratua da. 1987an Filosofia eta Letretan lizentziatu zen eta doktoratu gero, Juan Larreari buruzko tesia eginda. Deustuko Unibertsitateko Giza Zientzien Fakultateko Komunikazioko Departamentuko zuzendaria izan zen Donostian. Unibertsitate horrek argitaratzen duen *Mundaiz* aldizkariaren zuzendaria izan da, eta Gizarte eta Giza Zientzien Fakultateako argitalpenen arduraduna.

## Komikizale eta ikertzailea 
Komikizale amorratua da, irakurle, kritikari, dibulgatzaile eta ikertzailea. Komiki-iruzkinak idazten ditu *El Correo* egunkariko *Territorios* gehigarrian, baita Bilbao aldizkariko Pérgola gehigarrian ere.

2015etik gaztelaniazko komiki-solasaldien gidaria da Donostiako Intxaurrondo Kultur Etxean.

## Idazlanak 
Gaztelaniazko literatura garaikideari buruzko hainbat monografia eta artikulu idatzi ditu eta testuak eta gutun-liburuak editatu ditu.

Aipagarriak dira ikertzaile moduan argitaratu dituen liburu hauek:
* Díaz de Guereñu, J. M. (2004). *Habeko mik: (1982-1991): euskal komiki ahalegina.* Universidad de Deusto ISBN 978-84-9830-742-9. PMC 857077984.
* Díaz de Guereñu, Juan Manuel. (2014). *Hacia un cómic de autor: a propósito de "Arrugas" y otras novelas gráficas.* ISBN 978-84-15772-04-0. PMC 889260715.
Gainera, beste monografia hauek ere argitaratu ditu 

* *Habeko Mik* (1982-1991): Tentativas para un cómic vasco (2004)
* *Gratuita, no barata. Una historia de Trama (2001-2005)* (2006), 
* *30 x 30. Dimensiones de nuestra historieta (1976-2006)* (2006) 

## Liburu bilduma pertsonala KMKri dohantzan 
2021eko udaberrian, jubilatu aurretik, bere bulegoan urteetan zehar bildutako materiala Koldo Mitxelena Kulturguneari eman zion dohantzan: 50 aldizkari inguru daude, fikziozko 25 bat komiki eta gainontzekoa komikiei buruzko materiala da, komikiaren historia, komikiren baten kritika edo interpretazio liburuak, teknikari buruzkoak, iruzkinak eta bestelako liburuak. Liburutegian utzi nahiago zuen, ikertzera edo kontsultatzera animatzen direnentzat eskuragarri, apalategietan edo kaxetan gordeta baino. Tartean, hainbat aldizkari espezializaturen ale berriak eta komikiaren historiari eta kritikari buruzko erreferentziazko hamarnaka liburu daude: gutxienez zazpi hizkuntzatan daude, gehienak gaztelaniaz, frantsesez eta ingelesez.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Xosé Estévez

## Kanpo estekak 
* Juan Manuel Diaz de Gereñu Dialnet
* «Bilaketaren emaitzak - "procedente de la biblioteca de juan manuel diaz de guereñu"»&#x20;*www.kmliburutegia.eus*&#x20;
Gabriela Svobodová

**Gabriela Svobodová** (**Gabriela Sekajová**, Kremnica, Txekoslovakia, 1953ko otsailaren 27a) iraupen eskian lehiatu zen kirolari txekoslovakiarra da.

Neguko hiru Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, eta zilarrezko domina lortu zuen Sarajevon (1984), errelebo-proban (Dagmar Švubová, Blanka Paulhony eta Kv«Jeriová), 6. postuan Innsbrucken (1976) eta 4. postuan Lake Placiden (1980), proba berean.

## Bizitza 
Gabriela Soukalová-Svobodová 1953ko otsailaren 27an jaio zen. Lehen hezkuntzaren amaieran eskiaketa lehiakorrak egiten hasi zen. Bigarren urtean, Liptovský Hráde-ko elektroteknologiako bigarren eskola batean, kirol nazionalean onartua izan zen. Geroago, adin txikikoa zen arren, helduentzako kirol talde nazionalera eraman zuten. Munduko txapelketetan zilarrezko domina irabazi zuen Sarajevon (1974), eta Txekoslovakia ordezkatu zuen Innsbruckeko Neguko Olinpiar Jokoetan (1976) eta Placid lakuan (1980). Eskiatzaile karrera 1985ean amaitu zuen eta, ondoren, barne Ministerioko Jablonec klubean entrenatzaile lanetan aritu zen. 1987an hasi zen irakasten Jablonec kirol-gramatika eskolan, non gaur egun arte jarraitzen duen. Bere bigarren alaba Gabriela Soukalová Koukalová eskiatzaile lehiakorra da.

### Ibilbidea 
Nazioarteko début egin zuen 1974ko Munduko Txapelketan, non brontzezko domina irabazi zuen erreleboan, eta bere karreraren puntu gorena 1984ko Neguko Olinpiar Jokoetan iritsi zen, bera, Dagmar Švubová, Blanka Paulinho eta Květa Jeriová izan zirelarik zilarrezko domina harrigarri bat irabazi zutenak erreleboan. Arrakasta horiez gain, Svobodová 1976ko eta 1980ko Olinpiar Jokoetan eta 1978, 1982 eta 1985eko Munduko txapelketetan ere lehiatu zen, bere banakako helmugarik onena lehiaketa horietan 13 km-koa izanik 1976ko Olinpiar Jokoetan eta 10 km-koa 1982ko Munduko Txapelketan. Svobodová 1985ean kiroletik erretiratu zen eta gero Jablonec nad Nisouko eskolako irakasle eta entrenatzaile gisa lan egin zuen. Eslovak etnikoa izan arren, Svobodová txekiar hiritartasuna lortu zuen Txekoslovakia zatitu ondoren. 1976ko Olinpiar Jokoen ondoren, Svobodová Jaroslav Svoboda eskiatzaile txekiarrarekin ezkondu zen, baina gero dibortziatu egin ziren. Gerora, Karel Soukal eski-jauzilari txekoslovakiar ohiarekin ezkondu zen eta haien alaba Gabriela Soukalová Txekiar Errepublikako ordezkaria izan zen 2010eko Neguko Olinpiar Jokoetan.

## Dominak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hong Un-jong

**Hong Un Jong** (Hantxaneraz «Hamgyong»; Ipar Korea, 1989ko martxoaren 9a) gimnasta artistikoa da, olinpiar jokuetan parte hartutakoa.

## Ibilbide profesionala 
2007ko Munduko Txapelketan banakako jauzi-ekitaldi batean finalista izan zen eta 2006ko Asiako Jokoetan brontzezko domina lortu zuen. Hong Ipar Korearen ordezkari izan zen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Beijingen, non urrezko domina irabazi zuen emakumezkoen jauziko lehian. Gimnastika olinpikoko lehen domina olinpikoa izan zen Ipar Koreako emakume batentzat. 2013ko Udako Unibertsiadan urrezko domina irabazi zuen Kazanen (Ksenia Afanasyeva gimnasta errusiarrarekin berdinduta) eta 2013ko Munduko Txapelketan brontzezko domina lortu zuen jauzian. Hurrengo urtean Munduko Txapelketan jauziko finala irabazi zuen. Finaleko bi jauzi zailenak egin zituen. [3] 2015ean, Hong berriro ordezkatu zuen Ipar Korea Glasgown egindako Munduko Txapelketan. Nahiz eta zailtasun guztiak mantendu eta modu ikusgarrian jokatu, ezin izan zuen bere titulua defendatu eta zilarrezko domina bat irabazi zuen. Bera Maria Paseka de Rusiapor atzean zegoen 0.033 puntu. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, bigarren postuan sailkatu zen jauziko finaletan, Simone Bilesen atzetik. Finalean, Cheng solido bat egin zuen hasteko. Bere bigarren jauzirako, bihurdura hirukoitzeko jauzia egiten saiatu zen lehen gimnasta bihurtu zen; hala ere, azpitik jiratu eta gangan eseri zen, Amanar bati ganga debaluatuz, eta azkenean podiuma galdu zuen.

## Emaitzak 
### Olinpiar Jokoak 
Urrezko domina – Lehenengo postua 2008

### Munduko txapelketak 
Urrezko domina – Lehenengo postua 2014 
Zilarrezko domina - Bigarren tokia 2015 
Brontzezko domina - Hirugarren postua 2013

### Asiako jokoak 
Urrezko domina – 2014ko lehen postua Inchon 
Zilarrezko domina - Bigarren postua 2014
Brontzezko domina - Hirugarren tokia 2006 

### Udako unibertsiada 
Urrezko domina – Lehen postua 2009 
Urrezko domina – 2013ko lehen postua 
Brontzezko domina - Hirugarren tokia 2009 

### Asiako txapelketak 
Urrezko domina – Lehenengo postua 2006 
Zilarrezko domina - Bigarren postua 2012 
Zilarrezko domina - Bigarren postua 2012 

### Ekialdeko Asiako jokoak 
Urrezko domina – 2013ko lehen postua 
Brontzezko domina - Hirugarren postua 2013

## Kanpo estekak
Fred Kerley

**Fredrick Lee Kerley** (1995eko maiatzaren 7a) 400 metroko distantzian lehiatzeagatik ezaguna den atletismoko esprinter estatubatuarra da. Munduko Txapelketetan hainbat domina lortu ditu 400eko proban eta 4 × 400 m-ko erreleboan 2019ko edizioan banakako brontzea eta erreleboko urrea barne.

Kerleyk 43,64 segundoko denborarekin historiako zortzigarren gizon azkarrena da 400m-etan.  Pandemiaren ostean, Kerleyk 100 metroetan zentratzea aukeratu zuen ziklo olinpikoan zehar, bere oinarrizko abiadura hobetzeko etorkizunean 400 m-etan 43 segundotatik jeitsi ahal izateko. Probaz jaitsitzearen erabakiak bere fruitua eman zuen, 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan 100 metroetan zilarrezko domina irabazi baitzuen 9,84ko markarekin; marka pertsonala egin zuen Kerley-k eta historiako hamabosgarren gizon azkarrena bihurtzeko balio izan zion.

Kerley Michael Norman eta Wayde Van Niekerk-ekin batera 10 segundo azpitik 100 metrotan, 20 segundo azpitik 200 metrotan eta 44 segundo azpitik 400 metrotan igaro diren bakarretako bat da.

2022an 100 metrotako munduko txapelduna izan zen eta 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina soilik eskuratu ahal izan zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Estatistikak 
Munduko Atletismoaren profileko informazioa, bestela adierazi ezean. 

### Marka pertsonalak 
### Zirkuituko garaipenak 
400m:

* Diamante Liga
** Irabazle orokorra: 2018
** Erroma : 2018
** Birmingham : 2018
** Zurich : 2018
** Shanghai : 2019
* World Indoor Tour
** Glasgow : 2018

### 400m sasoiko onenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Camelia Macoviciuc-Mihalcea

**Camelia Macoviciuc-Mihalcea** (1968ko martxoaren 1an jaioa) Errumaniako Botosani konderrian, Hudeshti udalerrian. Errumaniar arraunlaria da, eta urrezko domina lortu zuen Atlantako 1996ko Olinpiar Jokoetan, scull bikoitz arineko espezialitatean, Constan«a Burcic«bere herrikidearekin» batera.   

## Bizitza 
**Camelia Macoviciuc**, 1985ean hasi zen arraunean aritzen, Bukaresten entrenatu zen hiriburuko "Dinamo" arraun klubean. Helduen nazioarteko mailan arraunean debuta egin zuen 1995eko denboraldian, Errumaniako selekzioko talde nagusian sartu eta pisu arineko binakakoan lehiatu zen Tampereko Munduko Txapelketan.

Emanaldi arrakastatsu batzuei esker, 1996ko Atlantako Udako Olinpiar Jokoetan herrialdearen ohorea defendatzeko eskubidea eman zioten - Constanta Burchica bere bikotearekin batera, arerio guztiak gainditu zituen binakako arineko programan eta horrela irabazi zuen Olinpiar Jokoak, urrezko domina. Denboraldi honetan ere, Glasgowko munduko txapelketan egindako lanagatik nabarmendu zen, non brontzezko domina lortu baitzuen binakako pisu arinean.

Atlantako Olinpiar Jokoen ostean, Makovichuk Errumaniako arraun taldean jarraitu zuen eta nazioarteko estropada handietan parte hartzen jarraitu zuen. Hala, 1997an, binakako arinean, brontzezko domina lortu zuen Munduko Kopako bi fasetan eta Egbeletako Munduko Txapelketan.

1998an, Koloniako munduko txapelketan, berriz ere brontzea jaso zuen diziplina berean.

1999an, binakako arinean, onena izan zen Hasewinkel-eko eta Vienako Munduko Kopetan, baita St. Catharines-eko Munduko Txapelketan ere.

Ondoren, ezkondu eta lehiaketetan parte hartu zuen bere senarra Mikhalcha izenarekin. Bereziki, 2003an Milango munduko txapelketa bisitatu zuen, eta handik pisu arineko binakako sailkapenean lortutako brontzezko domina ekarri zuen.

Errumaniako selekzioko liderren artean egonik, arrakastaz sailkatu zen Atenaseko 2004ko Olinpiar Jokoetarako. Hemen lau bikote arrunten programan hasi zen eta ezin izan zuen irabazleen kopuruan sartu - azken lasterketa erabakigarrian bosgarren iritsi zen helmugara. Denboraldi hau amaitu eta gutxira, bere kirol ibilbidea amaitzea erabaki zuen.

## Olinpiar jokoetako emaitzak 
## Kanpo estekak
Carmen Herrera (margolaria)

**Carmen Herrera** (Habana, Kuba, 1915eko maiatzaren 31 &ndash; Manhattan, New York, 2022ko otsailaren 12a) margolari eta eskultore kubatarra izan zen, 1950eko hamarkadaren erdialdetik Estatu Batuetan bizi izan zen. Union Squaretik (New York hiria) gertu.

## Ibilbidea 
1915ean jaio zen Habanan. Aita El *Mundo* egunkariko editorea zen eta ama Carmela Nieto kazetari eta idazlea. Batxilergoa ikasi zuen Parisen eta Arkitekturan matrikulatu zen Kubako unibertsitate batean. 1939an, Jesse Loewenthalekin ezkondu eta New Yorkera joan zen. Han Art Students League-n ikasi zuen. Bera eta senarra Parisen jarri ziren Bigarren Mundu Gerraren ondoren. Han, artista abstraktuen talde batekin elkartu zen, Errealitate Berrien Aretoko kideak. Besteak beste, Josef Albers, Jean Arp, Sonia Delaunayrekin batera lan egin zuten. Hala ere, New Yorkera aldatzean, haren abstrakzio geometrikoak ez zuen lekurik, Espresionismo abstraktua baitzen nagusi. Hainbat hamarkadatan, noizbehinkako bakarkako erakusketak egin zituen Herrerak, baita erakusketak ere bi museotan (The Alternative Museum 1984an eta El Museo del Barrio 1998an).

Bere lana nazioarte mailara helduaroan iritsi zen. Sei hamarkada pintatzen eman ondoren, 2004an saldu zuen lehen lana, 89 urte zituela. 2009ko uztailean, Birminghameko (Ingalaterra) IKON galeriak bere obraren atzera begirako erakusketa bat eskaini zuen; erakusketa hori Kaiserslauterneko Pfalzgallerie Museora eraman zen, 2010eko urtarrilaren 23tik maiatzaren 2ra. 

New Yorkeko Arte Modernoko Museoak (MoMA), Londresko Tate Modernek eta Washingtongo Hirshhorn Museoak beren obrak erosi dituzte.

2019an, Manhattango erdialdean, *Egitura monumentalak* izeneko erakusketan parte hartzen zuen, lerro zuzeneko aluminiozko bost pieza koloretsu erakutsi ziren.

## Lanak 
Abstrakzio geometrikoaren eta Modernismo Latinoamerikarraren aitzindaritzat hartzen du kritikak.

Bere lanek zehaztasun ia espirituala dute eta Barnett Newmanen pintura gogoratzen du. Hard edge estiloa du eta bere pinturak mugimendu minimalista geometrikoaren parte dira.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2012an artistari egindako elkarrizketa
Matías Osadczuk

**Matías Osadczuk** (Buenos Aires, Argentina, 1997ko apirilaren 22a), 7ko errugbian espezializatutako errugbi jokalari argentinarra da , uztartze-erdilari gisa jokatzen duena. SITAS Taula-Kontrako-Jaurtiketa Elkarte italiarra taldean hasi zen, bere jaioterrian; 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen 7ko errugbi taldeko partaide izan zen. 2019ko Panamerikar Jokoetan parte hartu zuen Argentinako 7ko errugbi taldeko kide ere izan zen, non urrezko domina irabazi baitzuen. 2018an, World Rugby-k  "talde ideala" integratzeko aukeratu zuen.

## Kirol ibilbidea 
Matías Osadczuk errugbi jokalari gisa entrenatu zuen SITAS Taula-Kontrako-Jaurtiketa Elkarte italiarra taldean, El Palomar hirian. 2017an, 7ko errugbi taldean sartzeko deitua izan zen, eta World Rugbyk «urteko hasiberri» gisa aukeratu zuen. Hurrengo urtean, erakunde berak zazpiko munduko talde ideala integratzeko aukeratu zuen.

## Olinpiar Jokoak 
2021ean, Britainia Handiari 17-12 irabazi ostean, Fijiko taldearen (urrezkoa) eta Zeelanda Berrikoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Argentinako taldea: Santiago Álvarez, Lautaro Bazán, Lucio Cinti, Felipe del Mestre, Rodrigo Etchart Luciano González Rizzoni, Rodrigo Isgró, Santiago Mare, Ignacio Mendy, Marcos Moneta, Matías Osadczuk, Gastón Revol eta Germán Schulz-ek.
## Emaitzak
## Gainerako lorpenak
* Urrezko domina 2019ko Panamerikar Jokoetan 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*
Harriet Metcalf

**Harriet Metcalf** (Rhode Island, AEB, 1958ko martxoaren 25a) Estatu Batuen arraun ekipo olimpiarrean egon zen 6 aldiz eta 1984ko olinpiar jokoetan urrezko domina eskuratu zuen.

## Bizitza 
Harriet Meltcaf Musica eta Ingelesan lisensiatu zen Mount Holyoke College en eta ikasketa abanzatuen zertifikatu bat eskuratu zuen Hardvard en psikologian eta pertsonen garapenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Germán Schulz

**Germán Schulz** (Córdoba, Argentina, 1994ko otsailaren 5a), 7ko errugbi jokalari argentinarra da, hegalean jokatzen duena, eta 7ko errugby selekzioko partaide da. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen 7ko errugbi selekzioko partaide izan zen.

## Kirol ibilbidea 
Urrezko domina lortu zuen 2019ko Panamerikar Jokoetan, eta zilarrezkoa, 2015eko Panamerikar Jokoetan.

## Olinpiar Jokoak
2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan diploma olinpikoa eskuratu zuen.
Uztailaren 28an Britainia Handiari 17-12 irabazi ostean, brontzezko domina irabazi zuen 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, Fijiko taldearen (urrezkoa) eta Zeelanda Berrikoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Argentinako taldea: Santiago Álvarez, Lautaro Bazán, Lucio Cinti, Felipe del Mestre, Rodrigo Etchart Luciano González Rizzoni, Rodrigo Isgró, Santiago Mare, Ignacio Mendy, Marcos Moneta, Matías Osadczuk, Gastón Revol eta Germán Schulz-ek.
## Emaitzak
## Gainerako lorpenak 
* Zilarrezko domina 2015eko Panamerikar Jokoetan.
* Urrezko domina 2019ko Panamerikar Jokoetan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kirani James

**Kirani James** CBE (1992ko irailaren 1a) 200 eta 400 metroetan espezializatutako granadiar esprinter profesionala da. 400m-ak irabazi zituen 2011ko Munduko Txapelketan eta 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan.  400 metroetan, Jamesek 2016ko Rioko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eta 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina ere irabazi zituen, domina olinpiko guztiak lortuz. Grenadako domina lehen olinpiar dominaduna eta bakarra da. 

Gaztetatik prodigiotsua, inoiz 14 urteko eta 15 urteko gazte batek 400m-ak azkarren egin zituena izan zen. CARIFTA Jokoetan eta Commonwealtheko Gazte Jokoetan urrezko domina batzuk irabazi zituen.Zilarrezko dominak lortu zituen 2007ko Munduko Gazteen Txapelketan eta 2008ko Munduko Junior Txapelketan. James izan zen 2009ko Munduko Gazte Txapelketan 200/400 korri eta irabazi zituen lehen atleta eta 2010eko Munduko Junior txapelduna izan zen.

Jamesek atletismo beka bat jaso zuen Alabamako Unibertsitatean eta NCAA Kanpoko Txapelketako tituluak irabazi zituen bere lehen bi urteetan. Denbora guztietako hirugarren azkarrena da pista estalian (44.80 segundo) eta 43,74ko marka pertsonala egin zuen 2014ko Diamond Leagueko Lausanan egindako ekitaldi batean. James (Valerie Adams, Usain Bolt, Veronica Campbell-Brown, Jacques Freitag, Yelena Isinbayeva, Jana Pittman, Dani Samuels eta David Storl-ekin batera) kategoria guztietako munduko txapelketak irabazi dituzten bederatzi kirolarietako bat da.

## Nazioarteko emaitzak 
## Estatistikak 
### Marka pertsonalak 
### Zirkuituak garaipenak 
400 metro

* Diamante Liga : 2011, 2015
** Londresko Sari Nagusia : 2011, 2012, 2013
** Weltklasse Zürich : 2011
** Athletissima : 2012, 2014
** Shanghaiko Urrezko Sari Nagusia : 2013, 2015
** Parisko Topaketa : 2013
** Prefontaine Classic : 2014, 2015, 2016
** Birminghameko Sari Nagusia : 2014, 2016
** BAUHAUS-galan : 2021

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amalie Dideriksen

**Amalie Dideriksen** (1996ko maiatzaren 24a - ) Danimarkako txirrindularia da.

## Bizitza 
2015ean debutatu zuen profesionaletan Boels Dolmansen, munduko emakumezkoen txirrindulari talde onenetako batean, 2014ko eta 2015eko Ibilbideko Gazte Mailako Munduko Txapelketa irabazita.

Elite mailan profesional gisa lehen urtetik nabarmendu da. Bigarren geratu zen 2015eko Belgikako Itzuliko sailkapen nagusian (etapa garaipen batekin). Baina bere garaipenik handiena 2016ko Munduko Txapelketako errepideko proban lortutako urrezko domina izan zen, faborito nagusiari, Kirsten Wild. Holandarrari, esprintean irabaziz. Hurrengo urtean, Munduko Txapelketan ezin izan zuen titulua berretsi, brontzezko domina lortu zuen arren.

## Ibilbidea edo Olinpiar Jokoetako emaitzak 
Udako bi Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, Tokio 2020an zilarrezko domina bat lortuz, madison lasterketan, eta bosgarren Rio de Janeiron, omnium proban.

Hiru domina irabazi zituen Pistako Txirrindularitzako Munduko Txapelketan, 2018 eta 2019 urteetan, eta lau domina Pistako Txirrindularitzako Europako Txapelketan, 2015 eta 2021 artean.

Errepidean hiru domina lortu zituen Ibilbideko Txirrindularitzako Munduko Txapelketan, 2016 eta 2018. urteen artean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicholas Wiseman

**Nicholas Patrick Stephen Wiseman** (Sevilla, 1802ko abuztuaren 3a - Londres, 1865eko otsailaren 15a) ingeles kardinala izan zen.

Sevillan jaio zen, irlandar gurasoen eskutik. 1805ean aita hil zitzaionean Irlandara joan zen familiarekin. Erromako Eskola Ingelesean ikasi zuen eta 1825ean apaiz ordenatu zuten. Ondoren, Eskolako errektorea izan zen eta Vatikanoko Liburutegiko ekialdeko eskuizkribuak aztertzen aritu zen. 1840an apezpiku izendatu zuten eta Ingalaterrara bidali zuten. 1850ean kardinal eta Westminsterreko lehen artzapezpiku izendatu zuten, Ingalaterran eta Galesen hierarkia katolikoa berrezarri ondoren.

## Lanak 
*Daily Meditations by Cardinal Wiseman
*
*
*
*The Catholic Doctrine on the Use of the Bible. Being a Review of His Grace Archbishop Dixon's "Catholic Introduction to Scripture" (1852)
*Fabiola or The Church of the Catacombs (1854)
*Essays on Various Subjects in Six Volumes. Vol 1
*Essays on Various Subjects in Six Volumes. Vol 2
*Sermons on Our Lord Jesus Christ and on His Blessed Mother
*Sermons on Moral Subjects}}

## Kanpo estekak
Noah Lyles

**Noah Lyles** (1997ko uztailaren 18a) 100 metro eta 200 metroetan lehiatzen den atletismoko esprinter profesional estatubatuarra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 100 metrotako txapeldun olinpikoa izan zen. 100m eta 200m lasterketetan munduko txapelduna izan da hainbat aldiz.

## Biografia 
2019ko munduko txapelduna eta 2020ko brontzezko domina olinpikoa da 200 metroko proban. Lylesek 9,86 segundoko marka pertsonala du 100 metroetako proban eta 19,50 segundokoa 200 metroetan. Lylesek 300 metroko indoor munduko marka onena izan zuen 31,87 segundoko denborarekin 2017ko AEBetako Indoor Txapelketan Steven Gardinerrek 2022an hautsi zuen arte.

200eko proban urrezko domina irabazi zuen 2014ko Gazte Olinpiar Jokoetan Nanjing-en, Txinan. Urrezko dominak irabazi zituen 100m-ko proban eta 4 × 100 metroko erreleboan 2016an Bydgoszczen (Polonian) U20ko Munduko Txapelketan. Urrezko dominak irabazi zituen 200 metroko proban eta 4x100m-ko erreleboan 2019ko Dohako Atletismoko Munduko Txapelketan. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina bat eskuratu zuen 200 metrotako lasterketan. Hurrengo urteetan munduko txapelketatan domina ugari eskuratu zituen, 2022an Eugenen jokatu ziren txapelketatan urrezkoa 200 metrotan eta zilarrezkoa 4x100 m errelebotan eta 2023an Budapesten urrezko hiru domina eskuratu zituen, 100m, 200m eta 4x100 m errelebotan. Lasterketa oso estua izan zen eta Noah Lyles eta Kishane Thompson denbora berean iristi ziren. Olinpiar Batzordeak estatubatuarrari eman zion urrezko domina 0.5 ehunenekorengatik. 200 metrotan brontzezko domina bat ere eskuratu zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Estatistikak 
* Munduko Atletismoaren profileko informazioa, bestela adierazi ezean. 

### Marka pertsonalak 
### Zirkuituko garaipenak 
; 200 metro

* Diamante Liga
** Irabazle orokorra: 2017, 2018, 2019
** Shanghai : 2017
** Brusela : 2017, 2019
** Doha : 2018
** Eugene : 2018, 2021
** Lausana : 2018, 2019
** Monako : 2018, 2020
** Zurich : 2018
** Paris : 2019

; 100 metro

* Diamante Liga
** Irabazle orokorra: 2019
** Shanghai: 2019
** Zurich: 2019

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azkoitia´ko zenbait bertsolari

***Azkoitia´ko zenbait bertsolari*** (1970) liburua Antonio Zavala euskal herri-literaturaren ikerlari eta editoreak idatzitako lana da. Auspoa argitaletxeak argitaratu zuen liburua.

## Hitzaurrea 
Antonio Zavalak liburuaren hitzaurrean aipatzen du ez dela lehen aldia Azkoitiko bertsolarien inguruan idazten duena: "lehen ere argitaratuak ditu Auspoa Liburutegiak Azkoitia´ko zenbait bertsolariren bizitza ta bertsoak". Edonola ere, "bertso-kontuan baratz emankorra" izan dela dio Azkoitiko herria. Horregatik, liburu hau idaztea premiazkoa zela azpimarratzen du. Are gehiago, bildu duenaren aurrean honako galderarekin amaitzen du hitzaurrea: "Zer esango genuke, galdu dan guzia gure eskuetara etorriko balitz?.

## Liburuaren egitura 
Liburua zortzi kapitulutan banatzen da. Atal bakoitzean herriko bertsolari jakin baten inguruan bildu dituen bertsoak jasotzen dira. Honakoak dira bertsolari horiek: Kortazar, Uztarri, Sokin, Muno ta Otsolarre, Lorenzo Garate, Urkiolegi, Patxi Laja eta Balentxi. 

Bertsolari horiek guztiak, XIX. mendean jaiotakoak dira.

## Zenbait pasarte 
### Bertso berriak: 
1920an makinisten greba bat zela eta,  egundoko istiluak izan ziren Azkoitian. Sei edo zazpi lagun zauritu omen ziren. Bi bertso sorta eder jaso dira gertaera horren inguruan.

### Txirrita Azkoitian: 
Intxaustiko jauregi zaharraren atarian bertsotan ari omen ziren Txirrita, Gaztelu, Pello Errota eta Fermin. Halako batean, mutiko gazte bat pasa omen zen euren aurretik hamar bat txerrikumerekin. Txirrita  zirika hasi omen zitzaion baina gazteak ustekabean erantzun. Gaztea joan zenean, Txirrita galdezka hasi omen zen ea gazte hura nor zen. Orduan, gazte hura Patxi Laja zela esan omen zion Atano baserriko alabak. Hori entzutean, honako iragarpena egin omen zuen Txirritak: "Makina bat errosario galdu bear din, ba, bere denboran!".

## Erreferentziak
Oksana Liapina

**Oksana Vasilievna Liapina** (Armavir, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa, 1980ko apirilaren 28a) errusiar gimnasta artistikoa da, 1996an taldekako lehiaketan txapeldunorde olinpikoa izan zena.

## Ibilbidea 
Lyapinak 1995eko junior kategoriako Europako txapelketan parte hartu zuen eta bere taldeari urrea irabazten lagundu zion. 1996an, Olinpiar Jokoetan lehiatu zen, Rozalia Galiyeva eta Svetlana Khorkinarekin batera. Zapuztuta zeuden, nahiz eta lehen txandan taldekako ekitaldian zilarrezko domina irabazi, urrezkoa merezia zuten. Olinpiar Jokoen ondoren, Lyapinak domina indibidual batzuk irabazi zituen, baina lesio batek ez zion entrenamendu eta txapelketa egokirik eginten utzi. Ondorioz, ez zuen 1997ko Munduko Txapelketa lortu .

## Emaitzak 
## Kanpo estekak 
* Profila sports reference-n
Flee (filma)

***Ihesi*** (; ) 2021eko marrazki bizidunetako dokudrama filma da, Jonas Poher Rasmussen daniarrak zuzendua.

## Sinopsia 
Amin Nawabi (ez da izen erreala) jatorri afganiarreko gizona da protagonista; Kopenhagen bizi da egun, eta Jonas Poher Rasmussen zuzendariak elkarrizketatu egin zuen, bere ikaskidea izan baitzen bigarren hezkuntzan. Aminek hamarkadatan gorde du zergatik eta nola alde egin zuen Afganistandik. Filmak aurrera egin ahala joango dira argitzen kontu horiek zein bestetzuk. Elkarrizketaren irudiek eta oroitzapenenetan azaltzen diren Afganistango garaikoek, baita albistegiren batetik hartutakoek, osatzen dute filma.

Aminen historia 1980ko hamarkadan hasten da Kabulen. Ume zoriontsua da, besteak beste A-ha taldearen *Take On Me* entzuten duena walkmanean hiriko kaleetan pasiatzen duenean. Berehala ohartuko da, baina, bere anaiarekin batera, bizitza zail jarriko zaiela oso beraien herrialdean. Aita atxilo hartuko dute, eta Ameriketako Estatu Batuak eta Errusiar Batasuna tartean diren gerra areagotu egingo da. Amin eta anaia ezkutatu beharrean izango dira, gerrarako bilduak izan ez daitezen. Horrez guztiaz gainera, Amin oso txikitatik ohartuko da sexu berekoak gustatzen zaizkiola, eta hori eramanezina da Afganistanen, homosexualitatea hitza bera debekaturik baitago. Garai hura eta Kopenhagen egun bizi duenekoa uztartzen ditu istorioak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Věra Bílá

**Věra Bílá** (Txekia, 1954ko maiatzaren 22a &ndash; 2019ko martxoaren 12a) erromani abeslari eta musikaria, erromaniar folk, pop, jazz-a nahastu zituen. *Kalé* taldeko abeslaria izan zen, eta harekin abestiak interpretatu zituen erromanieraz, txekieraz eta eslovakieraz. "Musika ijitoaren Ella Fitzgerald" edo "Erromanien Erregina" deitzen zioten.

## Biografia 
Rokycany-n jaioa, Karol Giňa abeslaria aita zuen. **Věra** izena "fedea" esan nahi du eslaviar hizkuntzetan; eta bere abizenak **Bílá** txekieraz "zuria" esan nahi du. Zuzana Navarová abeslariari esker egin zen ezaguna, Rom Pop diska grabatu zuten elkarrekin, hortik aurrera ospe handia hartu zuen nazioartean, adibide Parisko Olympia antzokia bete zuela bere taldearekin, Estatu Batuetan, Kanadan  eta Israelen ere abestu zuen. Gipsy Kings taldearekin *Amén* abestia grabatu zuen. Bihotzeko batez hil zen 2019ko martxoan.

## Diskografia 
Argitaratutako diskoen artean: 
* Věra Bílá & Kale - C'est comme ca (2005)
* Jan & Věra - Cigánsky Plac (2002)
* Věra Bílá & Kale - Rovava (2001)
* Věra Bílá - Queen Of Romany (1999)
* Věra Bílá & Kale - Kale Kalore (Beltz beltzak) (1998)
* Věra Bílá & Kale - Rom Pop (1995)

## Sariak eta Aitortzak 
* 1999an, Mira Erdevicki-Charap zuzendariak *Black and White in Colour* dokumentalean Věraren bizitza argitara eman zuen, bere argi-ilunekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Věra Bílá – abeslaria 
* Vera Bila, Kale - Pas o panori
Azor (filma)

***Azor*** 2021eko Andreas Fontana suitzar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Finantza bankari bat da Yvan De Wiel gizasemea, Genevan, Suitzan. Argentinara bidaiatu beharko du hango diktadura garai betean, kide duena ordezkatzeko. Kide horren inguruan zurrumurru kezkagarriak daude, eta desagertu egingo da.

## Aktoreak 
* Fabrizio Rongione : Yvan De Wiel
* Stephanie Cléau : Inés De Wiel
* Carmen Iriondo : Vedova Lacrosteguy
* Juan Trench : Augusto Padel-Camón
* Ignacio Vila : Anibal Farrell
* Pablo Torre Nilson : Tatoski
* Juan Pablo Geretto : Dekerman
* Alexandre Trocki : Frydmer
* Yvain Juillard : Guy Lombier
* Agustina Muñoz : Leopolda
* Elli Medeiros : Magdalena Padel-Camón/Alicia Domecq
* Gilles Privat : Decôme

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Lost Daughter (filma)

***The Lost Daughter*** 2021eko Maggie Gyllenhaal estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Elena Ferrante idazlearen *La figlia oscura* eleberrian oinarritzen da.

## Sinopsia 
Oporretan eta bakarrik dela, Ledak ama-alaba batzuei erreparatzen die hondartzan direla, eta haien harreman moduak harrapaturik geratzen da. Bera ama gazte izan zenekoa gogorarazten dio eszenak, eta mamu zaharrak etorriko zaizkio burura.

## Aktoreak 
*Olivia Colman: Leda Caruso
*Jessie Buckley: Leda (gaztea)
*Dakota Johnson: Nina
*Peter Sarsgaard: Hardy irakaslea
*Oliver Jackson-Cohen: Toni
*Paul Mescal: Will
*Ed Harris: Lyle
*Dagmara Domińczyk: Callie
*Alba Rohrwacher: bidaiaria
*Jack Farthing: Joe

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Un autre monde (2021eko filma)

***Un autre monde*** () 2021eko Stéphane Brizé frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Lan kontuek itota bizi da Philippe Lemesle. AEBetako enpresa giroan murgilduta, barnetik hautsi egingo da, justu emazteak utzi egingo baitu.

## Aktoreak 
* Vincent Lindon : Philippe Lemesle
* Sandrine Kiberlain : Anne Lemesle
* Anthony Bajon : Lucas Lemesle
* Marie Drucker : Claire Bonnet Guérin
* Joyce Bibring : Juliette Lemesle
* Christophe Rossignon : zuzendaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Un autre monde

***Un autre monde*** () izan daiteke:

## Literatura 
**Un autre monde*, 1844ko liburu ilustratua.
**Un autre monde*, J.-H. Rosny aînéren eleberria.

## Zinema 
**Un autre monde*, Jean Jabelyren film laburra.
**Un autre monde*, Gabriel Aghionren telefilma;
**Un autre monde*, Stéphane Brizéren filma.

## Musika 
**Un autre monde*, Daniel Balavoineren albuma.
**Un autre monde*, Téléphone taldearen albuma.
Parzival

thumb|250px|Herzeloyde eta Parzival Soltaneko basoan,  1443-1446ko edizioan.
***Parzival*** Erdi Aroan sortutako zaldunen poema epikoa da. Egilea Wolfram von Eschenbach poeta izan zen eta goi-alemanez idatzita dago. Poema, normalean XIII. mendearen lehen laurdenean datatua, Parzival (ingelesez Percival) arturiar heroiaren gertakizunak biltzen ditu. Parzivalen Graal Santuaren bilaketa luzea du ardatz nagusia. 25.000 bertso-lerro inguru ditu, 16 kapituluetan antolatuta.

## Jatorria 
Eschenbachek idatzitako poema Chrétien de Troyes olerkari frantsesaren azken lanean inspiratzen da, *Perceval ou le Conte du Graal*. Chrétien de Troyesen poema ere Graal bilaketaren ingurukoa da; frantsesak Peredur Galesko heroia hartu zuen eta Percevalez bihurtu zuen. Dena dela, Chrétien de Troyesen lana osatu gabe gelditu zen eta horrek amaiera emateko gogoa zabaldu zuen egile askoren artean, tartean Wolfram von Eschenbach. Askoz beranduago Richard Wagnerrek, azken horren lana hartuta, *Parsifal* opera ospetsua idatziko zuen.

## Argumentua 
Parzivalen aita, Gahmuret, beti abentura bila bizi izan zen zalduna zen. Horregatik, Herzeloyde, bere ama, basoaren erdian hazten saiatu zen, zalditeriaren mundua ezagutu ez zezan eta horrela gal ez zezan. Baina gazteak, zaldun arturiko batzuen balentriak entzun ondoren, Cameloteko gortera joatea erabaki zuen. Bertan, Gurnemanzengandik ohorearen printzipioak ikasten ditu eta bere jakin-mina eta oldarkortasuna neurtzen.

Bere lehen balentrietako batek objektu magikoz betetako gaztelu misteriotsu batera eramaten du;  Anfortas gazteluaren buru da. Gaztea isilik egoten da, eta biharamunean gaztelu hondatu eta huts batean esnatzen da. Haluzinazioak ikusarazi dizkion sorginkeria baten biktima izan dela pentsarazten dio. Geroago, Mahai Biribilean leku bat merezi izatea eragiten dioten ekintza batzuen ondoren, bere ohorea gazteluan galdu zuela dioen pertsonaia bat agertzen da, hau da, Graaleko gazteluan. Orduan penitentziazko eta abenturazko bidaia bat hasten da jainkozko mesedea berreskuratzeko. Graalen duin kontsideratuko zaio bere bertutea frogatu ondoren, eta, halaber, bere babesle bihurtuko da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
Kasu guztietan pertsonaia beraren barianteak dira:
* *Parsifal*, Richard Wagnerren opera.
* Pertzeval, Artur erregearen Mahai Biribileko Zaldun mitikoetako bat da.
* *Perceval ou le Conte du Graal* Chrétien de Troyes olerkari frantsesaren lana.

## Kanpo estekak
Król (telesaila)

***Król*** () poloniar thrillerra da, Jan P. Matuszyńskik Canal+ Premiumerako sortua.

## Sinopsia 
Zortzi ataleko thriller honen agertokia 1937ko Varsovia da. Mafiako talde bat da protagonista, Bigarren Mundu Gerra atarian poloniar gizartean beldurra zabaldu zuena. Kontakizunaren ardatz nagusiak, berriz, juduak, boxeoa eta politika.

## Aktoreak 
* Michał Żurawski: Jakub Szapiro
* Arkadiusz Jakubik: Jan „Kum” Kaplica
* Magdalena Boczarska: Ryfka Kij
* Borys Szyc: Janusz Radziwiłek
* Kacper Olszewski: Mosze Bernsztajn
* Adam Bobik: Bronisław Żwirski
* Andrzej Seweryn: Jerzy Ziembiński
* Piotr Pacek: Andrzej Ziembiński
* Lena Góra: Anna Ziembińska
* Paweł Wolak: Pantaleon Karpiński
* Barbara Jonak: Stanisława Tabaczyńska
* Adam Ferency: Felicjan Sławoj Składkowski
* Bartłomiej Topa: Litwińczuk

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inventing Anna

***Inventing Anna*** estatubatuar telesail dramatiko laburra da, Shonda Rhimesek Netflixerako sortua.

## Sinopsia 
Anna Delvey Instagrameko izar bilakatu zen, eta New Yorkeko gizarte elitera heldu, iruzur baten bidez. Kazetaritza ikerketa batek eman zuen istorioa argitara, eta telesailak prozesu hori islatu du.

## Aktoreak 
*Julia Garner: Anna Sorokin/Delvey
*Anna Chlumsky: Vivian Kent
*Arian Moayed: Todd Spodek
*Katie Lowes: Rachel Williams
*Alexis Floyd: Neff Davis
*Anders Holm: Jack
*Anna Deavere Smith: Maud
*Jeff Perry: Lou
*Terry Kinney: Barry
*Laverne Cox: Kacy Duke

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Suspicion (2022ko telesaila)

***Suspicion*** britainiar thrillerra da, Rob Williamsek Apple TV+erako sortua. *False Flag* israeldar telesailean oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Hotel bateko korridorea. Nerabe bat bere logelako atea irekitzen ari da. Bat-batean, lau pertsona maskaradunek inguratu dute, Erresuma Batuko errege familiako kideen maskarak daramatzate soinean. Nerabea kolpatu, konorterik gabe utzi, eta bidaia maleta batean sartu dute. Hoteleko kamerek bahiketa erregistratu dute, eta bideoa berehala zabaldu da sare sozialetan.

## Aktoreak 
* Kunal Nayyar: Aadesh Chopra
* Georgina Campbell: Natalie Thompson
* Elyes Gabel: Sean Tilson
* Elizabeth Henstridge: Tara McAllister
* Angel Coulby: Vanessa Okoye
* Lydia West: Monique Thompson
* Clare Perkins: Natalie eta Moniqueren ama
* Tom Rhys Harries: Eddie Walker
* Noah Emmerich: Scott Anderson
* Uma Thurman: Katherine Newman

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zutik! (filma)

***Zutik!*** marrazki bizidunetako euskal filma da, Iker Álvarezek eta Haizea Pastorrek zuzendua.

2022an marrazki bizidunetako film onenaren Goya Saria izendatu zuten.

## Argumentua 
Kondairak dioenez, landatutako zuhaitz bakoitzeko iratxo bat jaiotzen da. Une horretatik aurrera, zuhaitzaren eta iratxoaren bizitzak lotuta egongo dira, betiko. Bati gertatzen zaiona besteari ere gertatuko zaio. Gizakiek ezin dituzte iratxo horiek ikusi. Garai batean, neska-mutikoek bai ikus zitzaketen; are gehiago, jolaskide eta abenturetan lagun ziren. Baina, halako batean, neska-mutilak naturatik aldentzen hasi ziren eta harreman hori galdu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haizea Pastor

**Haizea Pastor Rodríguez** (Gasteiz, 1987) arabar zinema-zuzendaria da.

Hasieran argazkigintza arloan lan egin zuen baina laster zinema mundura pasa zen. Zenbait dokumental eta *Ur handitan* saioa egin ondoren, 2021ean Iker Álvarezekin batera *Zutik!* marrazki bizidunetako euskal filma estreinatu zuen.

Filma 2022an marrazki bizidunetako film onenaren Goya Saria izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Hot Dogs!

**The Hot Dogs!** Urretxun 1991. urtean sorturiko rock musika talde bat da. Punk rock, Hard rock, Glam rock eta Proto-punk estiloen eragina nabarmena da bere abestietan. 1999an Kike Turmixek Safety Pin enpresarako fitxatu zuen.

## Diskografia 
* "Rock & Roll Army 69’", 1999, Safety Pin. 
* "Powerhouse", 2000, Safety pin.
* "III" , 2006, Rock On.
* "Nothing but a bad day", 2009, GP Records.

## Taldekideak 
* Jon Iturbe
* Iñigo Agirrebalzategi
* Asier Alzaga
* Carlos Alonso
* Iñaki Urizabal 

## Kanpo estekak
Bihotz Gorospe

**Bihotz Gorospe Olabarrieta** (Igorre, Bizkaia, 1975eko abuztuaren 22a) lanbidez irakaslea, abeslaria eta musikagilea da.

## Biografia 
### Musikari ibilbidea 
Musikari lotuta egon da txikitatik, aita, Ander Gorospe, musikaria izan da eta etxean musika beti egon da oso presente. Umetatik izan du musika zaletasuna. Euskal Kantu Txapelketa batzuetan hartu zuen parte umetan aitagaz eta gero hasi zuen bere ibilbide pertsonala. *Saioa eta Bihotz* deitzen zen lehen proiektu hura, bere betiko laguna, Saioa Gonzalezegaz ipini zuena martxan. Horrela ibili zen urte batzuk. Hasieran aitaren kantuak abesten zituzten  eta gero, beraiek sortutakoak. Beranduago *Kamaran bai* izeneko Folk taldean sartu ziren. *Kamaran bai* desegin zenean, Saioak eta Bihotzek beraien estiloa jorratzeko gogoa zeukaten eta maketa bat grabau zuten 1998an. 

Handik aurrera, ibilbide luzea egin du bakarrik, zein beste kantari batzuei laguntzen. Iparraldeko *King Mafrundi* taldeagaz egin zituen kolaborazio batzuk eta horren ostean urte batzuk geldirik egon zen. Baina Elkar argitaletxea jarri zen berarekin kontaktuan Kupela taldean parte har zezan. Beraiekin bost bat diskotan parte hartu zuen koruak egiten. Baita ETBrako kolaborazioetan ere. 

Ondoren ETBko Euskal kanturik onena programarako deitu zioten, 2005-2006 urteetan. Horrek asko ikasteko aukera emon zion, zuzenean emititzen baitzen. Hortik talde bat sortu zen eta Euskal Herritik zehar zuzeneko emanaldiak ematen eta euskal kantu ezagunenak interpretatzen ibili ziren. Talde horretan Xabier San Sebastian, Jon Urdangarin, Juanpa Agirre Akelarreko abeslaria izana, Estitxu Pinatxo eta beste hainbat musikari egon ziren. 

2006an, Dimako David Houstonek sortutako Harrobi taldean egon zen eta *Moai* diskoan parte hartu zuen. Urte bi beranduago, berriro eten bat egin zuen bere musikari ibilibidean. 

2014an, Mikel Inunziagarekin abesten hasi zen eta disko bitan hartu zuen parte: *Da nola* eta *Aingurak* diskoetan.
thumb|250px|Amagana
Bizipoza elkarteak kaleratutako diskoan parte hartu zuen.

Yogurinha Borovarekin kolaborazioak egin izan ditu, baita harentzat kantuak sortu ere.

2021ean, Itziar Zabala protagonista duen *Amagana* dokumentala estreinatu zen BBK Mendi Film Festibalean, Bihotz Gorospek jarritako musika bandaren laguntzaz. Mendi film festibalean euskaraz egindako pelikularik onenaren saria jaso zuen Amagana dokumentalak.

2021ean kontzertu aro berri bat hasi zuen bere bakarkako ibilbidearekin. Bere Youtube kanalean, Bihotz Gorospe izenekoan, musikaria, *Bihotz anpuluak*, berak sortutako kantak, dabil kaleratzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Bihotz Gorospe Youtubeko kanala
*Bihotz Gorospe eitb-ko Historias a bocados programan
*Bihotz Gorosperen Bihotz anpuluak Bizkaia irratian, 2022
Earth to Dora

***Earth to Dora*** Eels bandaren hamahirugarren estudio-lana da, 2020ko urrian kaleratutakoa. Taldeko buruak, Mark Oliver Everettek, ekoiztutako lana da.

## Abestien zerrenda 
#"Anything for Boo" (E eta Koool G Murder)– 3:24
#"Are We Alright Again" (E eta Murder)– 3:44
#"Who You Say You Are" (E eta P-Boo)– 2:55
#"Earth to Dora" (The Chet eta E)– 3:43
#"Dark and Dramatic" (The Chet eta E)– 3:40
#"Are You Fucking Your Ex" (E eta P-Boo)– 3:41
#"The Gentle Souls" (The Chet, E, eta Murder)– 4:01
#"Of Unsent Letters" (The Chet eta E)– 3:08
#"I Got Hurt" (E)– 4:17
#"OK" (E eta P-Boo)– 3:33
#"Baby Let’s Make It Real" (E eta Murder)– 3:56
#"Waking Up" (E)– 2:46

## Lankideak 
:**Eels**
* Mark Oliver Everett&nbsp;– ahotsa, gitarra, ekoizpena
*The Chet– guitar, recording
*Knuckles– bateria
*Koool G Murder– baxua
*P-Boo– gitarra

## Kanpo estekak 
* *to Dora* lanari dagokion lotura Eels bandaren webgunean.
Extreme Witchcraft

***Extreme Witchcraft*** Eels bandaren hamalaugarren estudio-lana da, 2022ko urtarrilean kaleratutakoa. 

## Abestien zerrenda 
## Kanpo estekak 
* *Witchcraft* lanari dagokion lotura Eels bandaren webgunean.
Txapel Txin Eguna

350px|thumb|Txapel Txin Egunaren 10. urteurrenean Atxabaltako Karnabalen Lagunak
**Txapel Txin Eguna** Aretxabaletan herriko *Karnabalak* iristear daudela iragartzeko eta herria girotzen hasteko aurreko asteko larunbatean ospatzen den eguna da. "Txapel Txin" izeneko pertsonaia da egunaren protagonista. 2008an izan zuen aurreneko ekitaldia.

## Historia 
250px|thumb|Txapel Txinen etorrera, 2020an.
### *Txin* izenaren jatorria 
XX. mendearen hasieran dantzatzen zen Txino dantza berreskuratu zen Aretxabaletan 1975eko inauterietan. *Aretxabaletako Karnabalek* beti izan dute sona handia bailaran eta Txino dantza herriko ekintza bereizgarria izanik 1987. urtetik aurrera asteartean sardina erretzeari utzi eta "Txin-en hileta" egiten hasi zen.

### Txapel Txin Eguna 
2008an Atxabaltako Karnabalen Lagunak elkarteak Udaleko Kultur Sailaren laguntzarekin *Karnabalak* iragarriko zituen egun berezi bat antolatzea erabaki zuen eta horretarako "Txapel Txin" pertsonaia sortu zuen. Txapel Txinek buru handi hori-berdea du, belarri eta sudur handiak, eta burusoila da. Hortz gutxi batzuk baino ez zaizkio gelditzen. Izakeraz alaia eta festazalea da. Karnabalen giroan sartzeko helburuarekin sortu zenez herritarrak txapel edo kapelaren bat jantzita mozorrotu zitezen eskatu zen aurreneko ekitaldi hartan eta hortik datorkio izena. Hurrengo urteetan ere txapel, kapela eta buruan eramateko bestelakoak izan dira jaiaren adierazgarriak. 

2017an 10. ekitaldia bete zela ospatzeko *Txintxin* pertsonaia sortu zen, Txapel Txinen haurraren bertsioa.

Ospatu ez den Txapel Txin Egun bakarra 2021. urtekoa izan da, COVID-19 pandemiak eragindako murrizketen erruz. Era berean 2022an ohikoak diren ekitaldi batzuk ezingo dira egin, bazkari herrikoia esate baterako.

## Ekitaldiak 
Urtetik urtera egunaren antolakuntzak aldaketak izan baditu ere badira dagoeneko finkaturik dauden hainbat ekitaldi:
* Kalejira Txapel Txinekin eta haurrek eraikitako erraldoi txikiekin.
* Bazkari herrikoia
* Torrada lehiaketa
* Txapel Txinen pregoia: Arratsaldeko 19:00etan izaten da herriko plazako balkoian.
* Musika emanaldia

Aurreko egunetan Txapel Txin herriko eskoletara joaten da haurrekin egotera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak