Lurgaia Fundazioa

**Lurgaia Fundazioa** irabazi-asmorik gabeko erakunde pribatua da, 2002. urtean sortutako gobernuz kanpoko erakunde (GKE) bat. GKE honek biodibertsitatearen kontserbazioa eta natura ondarearen kudeaketa sustatzea du helburu; espezieak, habitatak, lotutako prozesu ekologikoak eta paisaia besteak beste. 

Lurgaia Fundazioa Bizkaia lurraldeko Busturialdea eskualdean sortu zen, Urdaibaiko natura biosferan ditu bere jardueraren sustraiak, bertan hasi zen lanean fundazioa eta bertan du gaur arte egindako eta egiteke duen anbizio handieneko proiektua, Undabaso proiektua deiturikoa, Bizkaiko baso misto eta harizti handienetakoa eta Urdaibaiko eta Busturialdeko baso misto handiena leheneratzeko proiektua hain zuzen ere.

Lurgaia erreferente bat bilakatu da Euskal Herrian eta iberiar penintsulan baso autoktonoen leheneratzean eta lur-zaintzan, batez ere isurialde kantauriarrari lotutako ekosistema eta basoei dagokienez. Lur-zaintzaren ibilbidea handituz joan da Bizkaian eta Gipuzkoan GKE honi eta beste elkarte batzuei esker eta 2025 urtearen amaieran lan nekaezin hori saritu zuen Sagarrak Ekologista Taldeak, Lurgaiak elkarte ekologista horren "Burdinezko Sagarra" saria jaso zuenean, naturaren kontserbazioaren arloan egindako lanaren aitortza jasoz.

## Sorrera 
**Lurgaia Fundazioa** 2002. urtean sortu zen, urte berean sorturiko Urdaibai Fundazioa ordezkatuz.

Urdaibai Fundazioa Urdaibaiko naturagunea kontserbatzeko eta suspertzeko helburuarekin sortu zen, Urdaibain eta Busturialdeko eskualdean zuela bere jarduera. Hilabetetako lana eta eztabaidaren ondoren, *Lurgaia fundazioa* izeneko erakunde berritua sortzea erabaki zuten, aurreko fundazioak zuen lanari jarraipena emateko eta erronka berriei heltzeko. Lurgaia fundazio berriak beraz, aurreko fundazioaren urte berean sortu zen, eta 2003. urtean hasi zituen bere lehenengo jarduerak egiten.

Izenaren aldaketa Lurgaia fundazioak dituen erronka eta anbizio zabalei aurre egiteko izan zen, Urdaibai naturguneaz eta Busturialdeaz zein Bizkaiaz harago doan anbizio handiko proiektuak aurrera eramateko. Lurgaia fundazioak beraz, pisu nagusia Bizkaian izanda ere bere jarduera Euskal Herri eta iberiar penintsulako kantauri isurialde osora zabaltzen du, Gipuzkoan eta Asturiasen ==

### Presidentea 
Jon Hidalgo Múgica: Geografia eta Historian lizentziatua eta naturalista. Ornitologian lan eta ikerketa ezberdinak egin ditu, argitaratutako ikerketa askoren lanetan kolaboratzaile eta Bizkaiko Foru Aldundiarentzat egindako Bizkaiko ubarroi mottodunaren kudeaketa planaren inguruko ikerketa ezberdinetan ibilia da.  "Urdaiabai. Uretako hegaztien gidaliburua" liburuaren autorea ere bada.

### Presidenteordea 
Joseba Del Villar Marzo: Biologian lizentiatua, ingurumen ebaluazio eta leheneratzean masterraduna eta Natura argazkilaria. Biologo bezala hegazti espezie ezberdinen jarraipeneko ikerketetan lan egiten du, bereziki Urdaibaiko Biosfera Erreserbaren eremuan. Horrez gain, argazkilari bezala fauna, flora eta eremu zein ekosistema babestuen inguruko zenbait liburu argitaratu du eta bere argazkiak museo eta interpretazio zentru ezberdinetan ikusgai daude. National Geographic, GEO edota Quercus aldizkari zientikoetan kolaboratzen du eta Amador Prieto lankidearekin batera "Ama Lur miresgarria" liburua argitaratu du. 

### Idazkaria 
Amador Prieto Fernández: Biologian lizentziatua eta ingurumen ebaluazio eta leheneratzean masterraduna. Ingurumen hezkuntzan eta leheneratzean lan ezberdinak egin ditu, interpretazio zentru anitzetan kolaboratuz. Liburu ezberdinak argitaratu ditu, hala nola, "Bizkaiko orkideak", "Mokozabala Urdaibaiko Biosfera Erreserban" eta Joseba Del Villar lankidearekin batera "Ama Lur miresgarria". hauek ere antolatzen ditu. Lan praktikoari dagokionez 3 programa nagusietan oinarritzen du bere jarduna: **Quercus programa**, **Aqua programa** eta **Biodibertsitate programa**.'''

## Jarduera-eremua 
Lurgaia Fundazioak Urdaibain eta Busturialdean hasi zuen bere jarduna hasiera batean. Poliki-poliki Bizkaia osora hedatzen joan zen eta gaur egun Bizkaian eta Gipuzkoan presentzia nabaria du. Lurgaiaren jardunaren banaketa eremua jatorrizko kantauriar baso potentziala hedatzen den eremua da, hori baita fundazioaren helburu nagusietako bat, bertako kantauriar baso hezea lehengoratzea. Bizkaian eta Gipuzkoan proiektu garrantzitsuak ditu, Bizkaiko Urdaibaiko zonaldekoa tamaina eta anbizio aldetik garrantzitsuena izanik, bertan Bizkaiko bigarren harizti eta baso misto handiena sortzeko helburua baitute (Urdaibaiko handiena). ere ibilitakoak dira eta noizbehinka bertako proiektuetan ere parte hartzen dute. Lurgaiak berak dioen moduan, muga administratiboak baino, bere mugak biogeografikoak dira, jarduna kantauriar basoetara mugatuz, nahiz eta han-hemenka mediterranear eremuetan edo trantsizio eremuetan ere jarduten duen.  

Gaur egun, orotara, Bizkaia eta Gipuzkoa artean 800 hektarea baino gehiago kudeatzen ditu Lurgaiak basoa lehengoratzeko, horietatik 150 Gipuzkoan, urtez urte handitzen doana. Gipuzkoa aldean jarduera nagusia mendebaldean egiten du, monolandaketek zigortuen dauzkaten eskualdeetan (Deba eta Urola inguruetan).  

## Tresnak 
Lurgaia fundazioak lur-zaintza ereduarekin lan egiten du, bertan jabe pribatu zein publikoari lurrak erosi edo lagapen bidez hartu egiten ditu eta etorkizuneko baso naturala lehengoratzeko asmoz lur horien zaindari legal gisa aurkezten da..

## Basoa leheneratzeko urratsak 
Basoa leheneratzea, batik bat, prozesu natural bat dela onartuta, Lurgaia fundazioak jarduera ezberdinak egiten ditu prozesu natural horretan laguntzeko. GKE honek lursaila erosi edo eskuratu eta zuhaitzak landatzen dituen arte urrats ezberdinak jorratzen ditu. Hona hemen Lurgaiak basoa leheneratzeko egiten duen prozesu osoa, lehenengo urratsetik azkeneraino: Muxikako Ibarruri auzo inguruetako Undabaso izeneko inguruan.

Undabaso proiektua 2008. urtean hasi zen, lehenengo urtetan lursail txiki eta banatuak lortzen zituzten baina urteak pasa ahala lur eremu zabal eta konektatu bat berreskuratzea lortu dute. 2020. urtean jarraipen handiko 105 hektarea kudeatzen zituen jadanik Undabason, eta 153 hektareara heltzeko helburua abiatu zuten urte berean. 2024. urtean Urdaibaiko erreserba osoan 200 hektareatik gora kudeatzea lortu zuten orotara eta urte hori bukatu aurretik 230-240 hektareara heltzea aurreikusten zuten. besteak beste. 

### CO2 aztarnaren online kalkulagailua 
2024-an bere webgunean bakoitzak egunerokotasunean sortzen duen CO2-ren aztarna kalkulatzeko online kalkulagailua martxan ipini zuen, edonork, nahi izanez gero eta dohanik, bere aztarna ekologikoaz jabetu eta kontzientzia har dezan. Webgunean bertan, aztarna ekologiko hori murrizteko gomendioak eta neurriak ere luzatzen ditu. 

## Ikus, gainera 
- Baso

- Leheneratze ekologiko

- Lur-zaintza

- Amador Prieto Fernández

- Segida ekologiko

- Ekologia

- Ekosistema

- Biodibertsitate

- Baso Biziak Plataforma

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* (Bideoa) BASOEN EGOERA EUSKAL HERRIAN (Lurgaia Fundazioa, youtube).
* (Bideoa, gaztelaniaz) NOTAS SOBRE EL FUTURO DE LA VEGETACIÓN IBÉRICA (Lurgaia Fundazioa, youtube).
* (Bideoa, gaztelaniaz) BOSQUES MADUROS EN EUSKADI, NAVARRA Y ARAGÓN: HÁBITAT Y FUNCIÓN (Lurgaia Fundazioa, youtube).
* (Bideoa, gaztelaniaz) MESA REDONDA / MAHAI INGURUA. Jornada BOSQUES Y BIODIVERSIDAD (Lurgaia Fundazioa, youtube).
* (Bideoa, gaztelaniaz) EL PROBLEMA DE LOS INCENDIOS EN LA CORDILLERA CANTÁBRICA (Lurgaia Fundazioa, youtube).
* (Bideoa) ZUHAITZ LANDAKETAK ETA BIODIBERTSITATEA (Lurgaia Fundazioa, youtube).
* (Bideoa) Nola Landatu (Lurgaia Fundazioa, youtube).
* Pinu eta eukalipto artean, harizti mistoaren irla (Argia).
* Etorkizunerako landatu: korridore ekologikoak eraikiz (Berria).
* Zerbait gertatzen ari da Undabason (Berria).
* Monolaborantzaz: bilakaeraz, arriskuez eta argazki hori iraultzeko beharraz (Berria).
* "Lurgaia recauda fondos para crear el mayor robledal de Urdaibai"  (Deia).
* Naturarako fundazioak. Lurgaia fundazioa  -ecofundaciones-.
* Fundación Lurgaia Fundazioa . -guiaONGs-.
* "Proyecto Undabaso, a por el robledal más grande de Urdaibai"  -urdaibailovers-.
* (Bideoa, gaztelaniaz) Fundación Lurgaia (Komunikazio Ereduak, youtube).
* (Bideoa, gaztelaniaz) BEOW 2024 BIODIVERSIDAD JON HIDALGO (LURGAIA FUNDAZIOA) (BASQUE ENVIRONMENT AND OCEAN WEEK, youtube).
* (Bideoa, gaztelaniaz) Directo: Recuperación de BOSQUES con la "Fundación LURGAIA" (con Jon Hidalgo) (Fray Sulfato, youtube).
* (Bideoa, gaztelaniaz) Fundación Lurgaia. VII Jornadas de Custodia del Territorio. Valencia 2018 (Foro de Custodia del Territorio FRECT, youtube).
* (Bideoa, gaztelaniaz) EP 58 - T3 "Deja algo bueno en el mundo" - Sergio Gallego (Fundación Lurgaia) (Altruistads® - Meaningful Creativity, youtube).