open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orgetorix

**Orgetorix**, helveziarren zelten tribuko aristokrata aberatsa izan zen Erromatar Errepublikaren garaian.

## Migrazio planifikatua 
K. a. 61ean, Orgetorixek helveziarrak euren lurraldetik (gaur egungo Suitzako goi-ordokiatik) Galiako hego-mendebaldera emigratzera bultzatu zituen.

Heduarrekin eta sekuanarrekin negoziatu zuen eta akordio pertsonal bat egin zuen Dumnorix heduarrarekin eta Kastiko sekuanarrekin Galiaren zati handi bat gobernatzeko. Konspirazioa salatu zutenean, Orgetorix helveziarren gobernuaren aurrera kateatua eraman zuten, armada txiki batekin iritsi zen, eta aske atera zen, baina handik gutxira era misteriotsuan hil zen, suizidioa, zurrumurruen arabera. Helveziarrek euren migrazio planekin jarraitu zuten, baina K. a. 58an Julio Zesarrek, itzuli zenean, garaitu zituen. Gertaera, Galietako gerraren hasiera izan zen, non Zesarrek Galia menderatu zuen. [3]

## Etimologia 
Julius Pokornyk *[p]orgeto-rix* izena segmentatzen du, non lehen elementuak "hil" galioa duen, antzinako *orcaid* "hil" irlandarrarekin lotua,**per-g-* erro indoeuroparretik, "kolpatu". [4] Bigarren elementua nabarmenki zelta -*rix* da, "errege": "errege gerlaria", baina horrek ez du esan nahi izenaren jabea nahitaez agintari legala denik. Orgetorixek norabide horretan asmoak zituen arren, ez zen legezko gobernaria.

## Posizio soziala 
Zesarren *De bello Gallico*ren I.2.ren arabera, Orgetorix, askogatik, aberatsena eta nobleena zen. Helveziarren izenean enbaxadore izendatu zuen bere burua gainerako tribu galiarren aurrean, eta bere alaba Dumnorixi eman zion benetako keinu gisa. Orgetorixek, Galiako hiru gobernarietako bat izateko saiakeran porrot egin zuen. [5]

## Migrazioa planifikatzea 
Helveziarrek plan landuak egin zituzten bidaia hori egiteko. Zesarren arabera, bi urte eman zituzten uztak ereiten eta zama-piztiak erosten, eta migrazioa hirugarren urtean hasteko asmoa zuten. Hiru tribuetako gazte noble batzuen arteko ezkontza eta banakako aliantzen bidez egin zen ahalegina. [6]

## Konspirazioa 
Orgetorixek, Galia osoaren kontrola hartzeko legez kanpoko saiakera bat egiteko asmoa zuen, Dumnorix eta Kastiko, bere beste triunbiroak bezala. Helvetikoentzat ezezaguna, Orgetorix, Galia osoaren kontrola hartzeko helveziar soldaduen erabilera inplikatzeko tratu bat egiten ari zen, migrazio soil baten ordez. Konspirazioa gauzatuko balitz, heduo, lehor eta helvetikoek, hirukotearen azpian, Galia osoa izango lukete euren esku.

## Kanpo estekak
Maialen Diaz

**Maialen Diaz Urriza** (Beltzuntze, Txulapain, Nafarroa, 1988) nafar antzerkigile eta aktorea. 2020an Antzerkiko Donostia Hiria Kutxa Saria irabazi zuen.

## Idatzitako antzezlanak 
* *Pueblo chico, infernu handi* (2022, X Programa de desarrollo de dramaturgias actuales, INAEM)
* *Herri hura* (2020, Elkar)
* *Ilargiaren atzean / Tras la luna* (2019)
* *La casa más pequeña / Etxerik txikiena* (2018)
* *Negua kantuz* trilogia (2016, 2017 eta 2018)
* *Greta liburuzaina* (2017)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ray Prosser

**Thomas Raymond "Ray" Prosser** (Pontypool, 1927ko martxoaren 2a - 2020ko azaroaren 22a) galestar errugbilari eta entrenatzailea izan zen. Harroin postuan jolastu zuen Pontypool RFC taldean eta 22 aldiz Galesko errugbi selekzioan. British and Irish Lions taldearekin egon zen 1959an Australia eta Zeelanda Berrira egindako biran. Erretiratu ondoren, Pontypool talde arrakastatsuko entrenatzailea izan zen 1970 eta 1980 hamarkadetan.
Wilbur Wants to Kill Himself

***Wilbur Wants to Kill Himself*** () 2002ko Lone Scherfig daniarrak zuzendutako drama eta komedia bat da. Jamie Sives, Adrian Rawlins, Shirley Henderson, Lisa McKinlay, Mads Mikkelsen eta Julia Davis aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Eskozia, Glasgow, Wilbur (Jamie Sives) bere buruaz beste egiten saiatu da, baina ez du lortu. Erakarpen ahalmen handia, bereziki emakumeen artean, grazia eta xarma izan arren, ez du bere izaera ezkorra alboratzea lortzen. Haren anaia txikia, Harbour (Adrian Rawlins), aldiz, Wilbur zoriontsu egin nahi duen izaera baikor amaigabeko gizasemea da. Biak hirian bizi dira eta elkarrekin batera beren aitarengandik heredatutako liburudenda baten jabe eta langileak dira. Harbourrek liburudendako bezeroa den Alice (Shirley Henderson) izeneko emakume gaztea eta Mary (Lisa McKinlay) neskatoaren ama ezagutu eta Alicekin ezkonduko da. Mary neskato idealistak Wilburren estimua bereganatu eta haren bizitza salbatzeaz gain bizitzan bakea topatzen lagunduko dio.

## Aktoreak 
* Jamie Sives: Wilbur
* Adrian Rawlins: Harbour
* Shirley Henderson: Alice
* Lisa McKinlay: Mary
* Mads Mikkelsen: Horst
* Julia Davis: Moira
* Susan Vidler: Sophie
* Jonah Burgess: Steve

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Gruyèresko gaztelua

**Gruyèresko gaztelua**,  eta , Suitzako Gruyères udalerrian dagoen gaztelu bat da, Friburgo kantonamenduan. Suitzako gaztelu ospetsuenetako bat da.

1270-1280 artean eraikia izan zen eta gaur egun museoa da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
America's Sweethearts

'''''America's Sweethearts'''* (euskaraz *Amerikaren Begikoa''), 2001eko Joe Roth estatubatuarrak zuzendutako amodiozko komedia film bat da. [Julia Roberts]], Billy Crystal, John Cusack eta Catherine Zeta-Jones aktoreek antzeztu zuten, eta Hank Azaria, Stanley Tucci, Seth Green, Alan Arkin eta Christopher Walken aktoreek errol txikiak antzeztu.

## Argumentua 
AEB, Hollywood, Kiki Harrison (Julia Roberts) emakume gaztea Gwen Harrison (Catherine Zeta-Jones) zinema izar harroputzaren ahizpa eta laguntzaile pertsonala da. Gwen denen ahoetan egoten jarraitzeko Eddie Thomas (John Cusack) mutilagun ohia eta zinemaren munduarekin desengainatutako aktorearen batera film berria aurkeztera beharturik egongo da, baina Kikik Eddierekiko erakarpena sentituko du.

## Aktoreak 
* Julia Roberts: Kathleen "Kiki" Harrison
* Billy Crystal: Lee Phillips
* Catherine Zeta-Jones: Gwen Harrison
* John Cusack: Eddie Thomas
* Hank Azaria: Hector
* Stanley Tucci: Dave Kingman
* Christopher Walken: Hal Weidmann
* Alan Arkin: Ongizate gidaria
* Seth Green: Danny Wax
* Scot Zeller: Davis
* Larry King: Bere burua antzeztuz
* Steve Pink: Limo driver
* Rainn Wilson: Dave O'Hanlon
* Eric Balfour: Segurtasun zaindaria
* Marty Belafsky: Segurtasun zaindaria
* Keri Lynn Pratt: Leaf Weidmann
* Maria Canals: Adinah
* Byron Allen: Bere burua antzeztuz
* Max Charles: Segurtasun zaindaria
* Emma Roberts: Kamisetadun neskatoa (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Kulturaren Jauregi Nazionala (Sofia)

**Kulturaren Jauregi Nazionala**, bulgarieraz Национален дворец на културата, *Natsionalen dvorets na kulturata*, eta laburdura НДК, *NDK*, Bulgariako Sofia hiriburuan dagoen erabilera anitzeko biltzar eta erakustazoka jauregi bat da, tamainaz bere motako Europa hego-ekialdeko handiena.

1978-1981 artean Alexander Georgiev Barov, Atanas Agura eta Ivan Kanazirev arkitektoek eraikiarazi zuten, Bulgariako 1.300. urteurrenaren ospakizunekin batera.kategoria

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Maid in Manhattan

***Maid in Manhattan*** (euskaraz *Neskamea Manhattanen*), 2002ko Wayne Wang hongkongdarrak zuzendutako amodiozko drama eta komedia film bat da. Jennifer Lopez, Ralph Fiennes, Natasha Richardson, Stanley Tucci eta Bob Hoskins aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New York, Marisa Ventura (Jennifer Lopez) Bronx auzoan bizi eta Manhattango luxezko hotel batean garbiketa neskame bezala lan egiten duen ama ezkongabea da. Christopher Marshall (Ralph Fiennes) gizon gazte eta senatari hautagai galaiak Marisa gela batean luxuzko jantzi bat probatzen ari dela hoteleko bezeroetako batekin nahastuko du. Denboraren poderioz elkar maiteminduko dira.

## Aktoreak 
* Jennifer Lopez: Marisa Ventura
* Ralph Fiennes: Christopher "Chris" Marshall
* Natasha Richardson: Caroline Lane
* Stanley Tucci: Jerry Siegal
* Tyler Posey: Ty Ventura
* Frances Conroy: Paula Burns
* Chris Eigeman: John Bextrum
* Amy Sedaris: Rachel Hoffberg
* Marissa Matrone: Stephanie Kehoe
* Priscilla Lopez: Veronica Ventura
* Bob Hoskins: Lionel Bloch
* Lisa Roberts Gillan: Cora
* Maddie Corman: Leezette
* Sharon Wilkins: Clarice
* Jeffrey Dinowitz: Grey kongresista
* D Quion: Lily Kim
* Marilyn Torres: Barb
* Lou Ferguson: Keef Townsend

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Eragiketa-erregistro

**Eragiketa erregistroa** negozio bat erregistratzen duen dokumentua da (inprimatua edo digitala). Erregistro komertzialetan bileren aktak, memorandumak, enplegu kontratuak eta kontabilitateko dokumentuak sartzen dira. Dokumentua geroago berreskuratu behar da, merkataritza-tratuak behar bezala berrikusi ahal izateko. Negozioak konfiantzaren mende daudenez, erregistroak zehatza eta erraz berreskuratzeko modukoa izan behar du, eta, gainera, bezeroek eta enpresa-komunitateak hauteman egin behar dituzte negozioak sortzeko eta berreskuratzeko prozesuak, erregistro oso eta zehatza sistematikoki emateko, hutsunerik eta gehikuntzarik gabe.

Merkataritza-erregistro gehienek atxikipen-aldi espezifikoak dituzte, enpresaren legezko baldintzetan eta/edo barne-politiketan oinarrituta. Hori garrantzitsua da, herrialde askotan (Estatu Batuetan barne) legeak dokumentu asko gobernu-erakunde arautzaileei edo, oro har, jendeari zabaltzeko eska baitiezaieke. Era berean, enpresa garrantzitsua bada, aurkitu egin daitezke. Probako Arau Federaletan agertzen den merkataritza-erregistroei buruzko salbuespenaren arabera, zenbait merkataritza-erregistro mota, bereziki erregulartasunez egiten eta gordetzen direnak, onargarritzat har daitezke epaimahaietan, zurrumurruak izan arren. 

## Erregistrorako pausoak 
# Forma juridikoa aukeratzea.
# Ziurtagiri negatiboa.
# Kapital soziala.
# IFZ eskatu.
# Sozietatearen sorrera.
# Merkataritza Erregistroan inskribatzea.
# Alta JEZn.
# Sozietateen liburuak legeztatzea.
# Patenteen eta marken erregistroa.
# Abiaraztea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erregistro.
* Enpresa.
* Negozio.

## Kanpo estekak
Salmenta-eskaera

thumb|Nazioarteko salerosketa-eskaerari buruzko lege uniformeak.
**Salmenta-eskaera**, salmenta-erakunde baten eta eskatzaile baten arteko kontratu-hitzarmen bat duen  dokumentu bat da. Hitzarmen horretan prezio, kopuru eta epe jakin batzuk zehaztuta dituen produktu-entregari edo zerbitzu bat emateari buruzko informazioa ematen da. 

## Betetze moduak 
Negozio-aukera handia denez, eskaerak hainbat modutan bete daitezke. Oro har, eskaera jasotzearen eta produkzioaren arteko erlazioan oinarritutako betetze-moduak honako hauek dira:

* *Kopia digitala:* produktuak digitalak dira eta inbentarioa oinarri digital bakarrarekin mantentzen da. Kopiak denbora errealean eskatzen dira, eta berehala ematen zaizkie bezeroei.
* *Eraiki biltegiratzeko* : produktuak eskaeraren aurretik eraikitzen eta biltegiratzen diren tokia. Kontsumitzailearentzako produktu gehienak kategoria honetan sartuko lirateke.
* *Eskaeraren arabera eraiki:* produktuak jasotako eskaeren arabera eraikitzen diren tokia. Hori ohikoagoa da diseinuak aldez aurretik ezagutzen diren pieza pertsonalizatuetan.
* *Eskaeraren arabera konfiguratu:* produktuak bezeroaren eskakizun bakarrak betetzeko konfiguratzen edo mihiztatzen direnean, adibidez, konputagailuak.
* *Eskaera ingeniaritza:* eskaera jaso ondoren produktuak diseinatzeko lanen bat egiten denean.

## Garrantzia 
Lehenik, bezeroak erosi nahi duena osorik dokumentatzen du. Erregistro baliotsua da salmenta saileko langileentzat, geroago berrikus daitekeelako bezeroari eta haren beharrei buruzko informazioa lortzeko. Batzuetan, salmenta-eskaera bati informazio gehigarria erantsiko zaio, hala nola entregatutako produktu-kantitatea, nahi den produktu-kantitatearekin alderatuta. Salmenta bati buruzko barne-informazio guztia salmenta-eskaeran gordetzen da, eta, beraz, oso erabilgarria da berrikusketan. Hau da salmenta-eskaera batek fakturaren aurrean duen abantaila.

Salmenta-eskaera bat ere baliagarria da eragiketak saileko langileentzat. Dokumentu honek bezeroaren eskaera osorik azaltzen duenez, entrega prestatzen ari direnentzako informazio baliagarria du. Langile horiek salmenta-eskaera bat behar dute; produktuen izapideak egiteko, bideratzen ari den eskaera erabat ulertu behar baita. Hala, salmenta-eskaera baten aurrean bezeroak egiten duen eskaera orria oso desberdina da; bezeroaren eskaera orriak barne informazioa du, eta informazio hori ez da garrantzitsua bezeroarentzat, beraz, ez da sartzen salmenta-eskaeran.

## Beharrezko informazioa 
Salmenta-eskaera bat igortzeko, oinarrizko datu batzuk sartu behar dira:

* Eroslearen eta saltzailearen izena edo sozietatearen izena.
* Eskaera-zenbakia (zenbaki-seriearen arabera ordenatua).
* Eskaera egin den eguna.
* Kontzeptuaren deskribapena.
* Unitateko prezioa eta ondasun edo zerbitzu bakoitzaren zerga aurreko prezioa.
* Deskontuak edo aurrerakinak.
* Zergak (BEZ ) eta PFEZ edo aipatu BEZetik salbuetsita dagoen edo subjektu pasiboaren inbertsiorik dagoen.
* Zenbateko osoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erosketa agindu.
* Faktura.
* Faktura elektroniko.
* Banakuntza.
* Marketin.

## Kanpo estekak
TheGrefg

**David Canovas Martínez**, **TheGrefg** izenarekin ezaguna (Alhama de Murcia, 1997ko apirilaren 24a) espainiar youtuberra da. 2019ko apirilaren 3an 10 milioi jarraitzaile izatera iritsi zen Youtubeko bere kanalean. Bere lehen bideoa 2012ko otsailaren 2an igo zuen, 14 urte zituela. Call of Duty-ren bideoak igotzen hasi zenean bihurtu zen ospetsu eta urte batzuetara Clash Royale jokoarekin jarraitu zuen. Azken urteetan, Fortnite bideo-jokoaren bideoak egin ditu eta 10 milioi jarraitzaile izatera iritsi zenean, film bat egin zuen Fortnite jokoan oinarritua. 2021eko urtarrilaren 12an Twitch plataforman inoizko ikusle gehien izan zuen pertsona izan zen, 2,5 milioi ikuslerekin.

*Rescue in White Angel* (The G-Squad) eta *Los Secretos de Youtube* liburuen egilea da eta *Team Heretics: Everything You Need to Know About Sports*, liburua ere argitara du Goorgo eta Methodz-ekin batera.

## Biografia 
TheGrefg oso ospetsua da Youtuben Call of Duty, FIFA eta Fornite bezalako bideojokoei buruz egiten dituen iruzkinengatik, eta baita gameplay-engatik ere. Kirol elektronikoetan aritzen diren hainbat pertsona biltzen dituen Team Heretics-eko kide da eta gaur egun Andorran bizi da talde horretako beste hainbat kiderekin.

## Twitch-eko ikusle errekorra 
Youtuben bideoak egiteaz gain, Twitcheko kanalean ere zuzenekoak egiten ditu. 2021eko urtarrilaren 12an plataforma honetako ikusle errekorra lortu zuen, Fortnite jolaseko bere "*skin*"-a aurkezteko egin zuen zuzenekoan 2,5 milioi ikusle baino gehiago bildu zituelako.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Sidi Mohamed Ould Cheikh Abdallahi

**Sidi Mohamed Ould Cheikh Abdallahi** (Lamden, Aleg, 1938 &ndash; Nuakxot, 2020ko azaroaren 23a) Mauritaniako 7. presidentea izan zen 2007tik 2008ra. Senegalen ikasi zuen eta gero ekonomiako ikasketak sakondu zituen Grenoblen. Ministro izan zen Moktar Ould Daddah presidentearen gobernuan. 1978ko uztaileko estatu-kolpearen ondoren, kartzela egon zen 1979ko apirilera arte eta Kuwaiten bizi izan zen 1982 eta 1985 bitartean. 1986an itzuli zen Mauritaniara eta ministro izan zen Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya presidentearen gobernuan. Nigerren bizi izan zen 1989 eta 2003 bitartean. 2007ko presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen eta karguaren zina 2007ko apirilaren 19an egin zuen. 2008ko abuztuaren 6an Mohamed Ould Abdel Azizek zuzendutako estatu-kolpe militar batean kargutik kendu zuen eta denbora bat eman zuen kartzelan.

## Kanpo estekak
Azido perfluorooktanoiko

**Azido prefluorooktanoikoa** (**PFOA**) konposatu organikoa da, CF3(CF2)6COOH  formula duena, organofluoratuen familiakoa, konposatu per eta polifluoroalkilatuen klasekoa eta azido karboxilikoen multzokoa. Usain garratzeko solido zuria da.

Azido perfluorooktanoikoa, bere gatzak eta erlazionatutako konposatuak poluitzaile organiko iraunkorrak dira eta Stockholmeko Hitzarmenak fabrikatzea eta erabiltzea debekatu zuen 2019an hainbat salbuespenekin. Hitzarmenak erlazionatutako konposatutzat jotzen ditu PFOAra degradatzen den ezein konposatu eta *perfluoroheptilo* taldea [CF3(CF2)6] egiturazko elementu gisa duen ezein konposatu.

## Ezaugarriak 
PFOA konposatu tentsoaktiboa da bere egitura kimikoa medio. Egitura kimiko horrek isats-talde bat (perfluroheptilo taldea) eta buru-talde bat (karboxiloa) ditu. Buru-taldea hidrofiloa dela esan daiteke, eta fluorokarburozko isatsa, berriz, hidrofoboa eta lipofoboa. Isats-taldea geldoa da eta ez du parte molekular polarrekin edo ez-polarrekin gogor elkarreragiten. Buru-taldea erreaktiboa da eta talde polarrekin, bereziki urarekin, elkarreragin handia du. Isatsa hidrofoboa da, ez baita polarra, eta baita lipofoboa ere, fluorokarburoek Londonen sakabanatze-indarrekiko hidrokarburoek baino sentikortasun txikiagoa baitute.

## Sintesia 
PFOAk bi sintesi-bide nagusi ditu: fluorazio elektrokimikoa (ECF) eta telomerizazioa.

ECFan, oktanoil kloruroak azido fluorhidrikoarekin erreakzionatzen du. Prozesuan produktu-nahaste bat eratzen da, non eter zikliko perfluoratuak nagusi diren eta azido fluoruroa (F(CF2) 7COF) % 10-15 besterik ez den. Azido fluoruroa hidrolizatu egiten da PFOA sortzeko, kate linealeko molekulen nahasketa gisa (% 78), muturretan adarkatuak (% 13) eta barrutik adarkatuak (% 9).

Telomerizazioaren bidez ere sintetizatzen da PFOA, non telogenoa konposatu organoiodatua den eta taxogenoa tetrafluoroetilenoa. Urrats bakoitza adizio-erreakzio bat da, eta telogenoaren karbono-iodo lotura gehitzen da taxogeno asegabearen karbono-karbono lotura bikoitzaren bidez. Horren ondorioz, telogeno berri bat sortzen da.

: CF3CF2I + F2C=CF2 → CF3CF2CF2CF2
: CF3(CF2)3I + F2C=CF2 → CF3(CF2)5I
: CF3(CF2)5I + F2C=CF2 → CF3(CF2)7I

Produktua SO3-rekin oxidatzen da PFOA eratzeko. Telomerazioz osatutako PFOA guztiz lineala da, ECFz osatutako egituren nahastearekin alderatuta.

## Erabilera 
PFOA, bere gatzak eta erlazionatutako konposatuak erabilera zabala izan dute fluoratutako polimeroen sintesia eta kuzinatzeko tresneria itsasgaitzaren eta elikagaiak prozesatzeko ekipamenduaren ekoizpenean. 

PFOArekin erlazionatuko konposatuak usatu dira surfaktante gisa oihalak, papera, pinturak eta su kontrako aparrak tratatzeko. Gore-Tex jantzi edo zapatak erabilera horren adibideak dira. Potentzialki kartzinogenoa eta hormona-nahaslea da.Gizakien kasuan PFOA giltzurrun- eta barrabil-minbiziekin, tiroidearen arazoekin, hipertentsioarekin eta kolesterol altuarekin lotzen da.

## Erreferentziak
Irma Alicia Velásquez Nimatuj

**Irma Alicia Velásquez Nimatuj** (1965,Quetzaltenango, Guatemala). Maya-K´iche´, kazetaria eta antropologian doktorea. Erreferentziazko autorea egiturazko arrazakeriaren ikerketan. Memoria, egia eta justiziaren aldeko babes politikoan aditu. Stanfordeko Unibertsitatearen irakaslea da.

## Biografia 
Guatemalako San Carlos Unibertsitatean kazetaritza ikasi zuen.1997an Fulbright beca bat lortu eta Estatu Batuetara mugitu zen Gizarte Antropologia ikastera, Texaseko Unibertsitatean doktoretza lortu zuen. Marta Elena Casaúsen hitzetan, arrazakeria eta bazterkeria lantzen zuen tesi interesgarrienetariko bat idatzi eta gero, Guatemala Hiriko taberna batetik bota zuten "indiaz jantzita joateagatik", orduan, 2002an, Guatemalan arrazakeria legezkontrakoa izan zedin epaiketa hasi zuen.

2005etik 2013ra artean, Oxlajuj T’zikin, Herri indigenen mekanismoaren zuzendaria izan zen.

2022ko uztailean 24ean, Nazio Batuen Giza Eskubideen Goi Mandatariaren Bulegoak jakinarazi zuenez, Daniel Ortegaren gobernuak antropologoa atxilotu zuen Managuako aireportuan, hezkuntza ekimen batengatik egindako bidaia zela eta, hurrengo egunean aske utzi zuten Panaman.

## Obrak 
* *La justicia nunca estuvo de nuestro lado. Peritaje cultural sobre conflicto armado y violencia sexual en el caso de Sepur Zarco, Guatemala* (Hegoa Institutua, 2019)
* *Pueblos indígenas, estado y  lucha por tierra en Guatemala: Estrategias de sobrevivencia y negociación ante la desigualdad globalizada* (AVANCSO, 2008)
* *La pequeña burguesía indígena comercial de Guatemala: Desigualdades de clase, raza y género* (SERJUS eta AVANCSO, 2002)

## Sariak eta Aitorpenak 
thumb|Irma Alicia Velásquez Nimatuj "500 años" dokumentalaren aurkezpen batean.
* 2015ean Asociación de Estudios Latinoamericanos-eko (LASA) Ertamerikako taldeak mahai bat eskaini zion bere lan akademikoari eta herri indigenei eskainitako babes politikoari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Irma Alicia Velásquez Nimatujeri buruzko dokumentala
* 500 años dokumentalean izandako parte-hartzea
* LASA/OXFAM America Martin Diskin Memorial Lectureship jasotzean esandako hitzak
Hemera

**Hemera** () greziar mitologiako jainko nagusietako bat zen, Erebo (iluntasuna) eta Nix (gaua) jainko primitiboen alaba. Egunaren pertsonifikazioa zen. Senarra eta baita anaia ere, Eter zen, eta harekin erditu zituen Talasa (itsasoa), Urano (zerua) eta Gaia (lurra).

Greziako mitologian, garaiko jainkosa primitiboa garrantzitzuenetarikoa zen. Amarekin bizi zen Tartaroan, baina bi jainkoak ez ziren inoiz leku berean egon. Hemera (eguna) Tartarotik irten zen Nyx (gaua) sartu zenean, Hemera itzuli zenean Nix joan zen. Gaua eta eguna substantzia desberdinak ziren eta eguzkiarekiko nahiko independenteak ziren.

Hemeraren lurreko izaera edota xalotasun honek, Eosekiko bere asimilazioa erraztu zuen , azkenean jainkosa biak batuz eta praktikoki errealitate bereko sinonimoetan bilakatuz. Hori dela eta,jainkosa hau irudikatzen duten oso irudi gutxi daude, Aurora-rekin erabat identifikatuta baitago hainbat iturri literariotan honen ezaugarriekin deskribatuta.

## Istorioa 
Mitologian, Hemoraren lurrari eta egunari buruzko jarduera eta esku-hartzeari buruzko zenbait bertsio eta idazki daude, ezagunetako bat eta bere bizilekuetako bat aipatzen duena Nixekin zuen jainkosarena da. egun hartan, Hemera Tartarotik atera zen Nix sartu zenean, eta Nix berriro atera zen Hemera itzuli zenean.

Eguneko Gaua eta Argia hurbiltzen diren lekuan eta elkar agurtzen dute brontzezko areto handia txandaka pasatuz. Bata sartzear dagoenean, bestea dagoeneko ate aldera doa eta jauregiak ez ditu inoiz biak ongi etorriak bere hormen barruan, baina beti horietako bat jauregiaren kanpoaldean lurraren inguruan ibiltzen da eta bestea etxean itxaroten du iritsi arte. zure bidaiaren ordua.

Idazki horretan Tartaroan duen bizilekua aipatzen du. Hala ere, badira bertsioak Hemera Olinpo mendian bizi den Argiaren Jauregian. Gauean, jainkosa jauregira itzultzen da eta ilargia behatzen du. gaua desagertu arte eta bera atera eta lurrera jaisten da ilunpetan zerua argitzen duen edertasunaren bila.

Idazkietan esaten da Hemerak zeramatzan lurraldetik bidaia garai hartako biztanleentzako jainkozko seinale zela eta ikusten zuena jakinduriaren eta boterearen jabea zela, zenbait hautatutakoei bidalitako bedeinkapena zela uste zen eta bidaiari edo gudarien gidari gisa. galdua, jainkosaren laguntzarekin bidea aurkitu zuena, errukitsua eta beroa aingerutzat hartzen zen, dena argitzen zuena, zuzena eta ausarta, baina errebindikatzailea bera desobeditzera ausartzen zirenekin edo jainkoek emandako legearekin.

## Mito eta Kondairak 
Greziako jainkoak eta jainkosa normalean kosmoseko elementu batzuekin lotuta zeuden, jainkoak gauzak nola funtzionatzen zuten azaltzeko erabiltzen ziren; eta horrela, lurraren ura Ozeanotik sortu zen, eta haizeak Anemoitik zetozen. Era berean, lehen greziar mitologiak Eter izeneko jainko batetik zetorren argia ikusi zuen eta eguna Hemera jainkosaren moduan pertsonifikatu zen.

## Kanpo estekak
Iparraldeko germaniar hizkuntzak

**Iparraldeko germaniar hizkuntzak**, **hizkuntza nordikoak** edo **eskandinaviar hizkuntzak** hizkuntza germaniarren hiru adarretako bat osatzen duten indoeuropar hizkuntzen subfamilia dira. Gainerako biak mendebaldeko eta ekialdeko germaniar hizkuntzak dira.

Protonordikotik eta antzinako nordikotik eratorritako hizkuntzak dira, eta Danimarkan, Norvegian, Suedian, Faroe uharteetan eta Islandian dira nagusi, baina Finlandiako suediar minoriek eta Ipar-Amerikako eta Australiako migratzaile-taldeek ere erabiltzen dituzte. Hizkuntza eskandinaviarrek 20 millioi hiztun inguru dituzte.
## Iparraldeko germaniar hizkuntzen zerrenda 
Zerrenda honetako hizkuntza guztiak protonordikotik eta antzinako nordikotik eratorriak dira. Azpifamilien arteko banaketak ez dira oso zehatzak kasu guztietan, kasu askotan dialektoen arteko mugak ez baitira oso argiak.

* Protonordikoa (†)
* Antzinako nordikoa (†)
** Mendebaldeko eskandinaviera
*** Groenlandiar nordikoa (†)
*** Islandiera
*** Faroera
*** Norn (†)
*** Norvegiera
**** *Trøndersk* (Trøndelag)
**** *Bokmål* ("liburuko norvegiera" - danieran oinarritutako idatzizko norvegiar estandarra)
**** *Nynorsk* ("norvegiar berria" - idatzizko norvegiar estandarra)
**** *Østlandsk*
**** *Vestlandsk*
**** *Nord-Norsk*
**** *Sørlandsk*
** Ekialdeko eskandinaviera
*** Daniera
**** Uhartetar daniera
**** Ekialdeko daniera (Bornholm)
**** Jutlandiera (Jutlandian)
**** Seelandiera (Sjælland-en)
*** Suediera
**** *Sveamål* (Svealand)
**** *Norrländska mål* (Norrland)
**** *Götamål* (Götaland)
**** *Östsvenska mål* (Finlandia)
**** *Sydsvenska mål* (Blekinge, Halland, Skåne)
*** Gutniera (Gotland)

Norvegieran existitzen diren bi forma estandarrez gain, ofizialak ez diren beste bi forma daude: ***riksmål**, bokmål*-aren antza duena baina hau baino kontserbadoreagoa dena, eta bereziki hirietan erabiltzen dena; eta ***høgnorsk*** ("norvegiar kultua"), *nynorsk*-aren antza duena eta norvegiar askok erabiltzen ez duten hizkera.

***Jamtlandiarra*** eta '''*Trøndersk* norvegiera** oso antzekoak dira hainbat aspektutan. Hori dela eta, jamtlandiarra iparraldeko ala ekialdeko eskandinavieratik eratorritako hizkera den eztabaidatzen da.

Oro har, ***Älvdalsmål*'* hizkera, *Sveamål*aren dialektotzat jotzen da, baina gaur egun ortografia ofizial bat dauka, haren hiztunek eta suediar hiztunek ezin baitute elkar ulertu, eta hizkuntzalari askok, *Älvdalsmål''-a hizkuntza ezberdin bat dela ondorioztatu dute.

## Erreferentziak
Mariama Kesso Diallo

**Mariama Kesso Diallo** Gineako eleberrigilea, soziologoa eta aholkularia da, Suitzan bizi dena.

Conakryko Unibertsitatean eta Genevako Unibertsitatean lizentziatu zen . 2000. urtean, *La chance* nobela autobiografikoa argitaratu zuen. Lehenago, 1977an Gineatik bere seme-alabekin ezkutuan alde egin zuen eta elaberrian irteera klandestino hori deskribatu zuen. Aspaldidanik Genevan bizi da; soziologo eta aholkulari gisa lan egin du UNESCO eta nazioarteko beste erakunde batzuetan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiru Graziak (Lucas Cranach Zaharra)

***Hiru Graziak*** Lucas Cranach Zaharrak 1531an egindako tenpera margolana da. Oholak tamainu txikia du, 37 zm x 24 zm. Gaur egun Parisko Louvre museoan ikus daiteke; museo horretan egon aurretik inoiz ez zen publikoan erakutsi. Gaia egileak Antzinako Greziaren mitologiatik hartu zuen eta behin baino gehiagotan margotu zuen.

## Ezaugarriak 
Margolan honek ikuspuntu berezi bat erakusten du: berez gaia emakumearen biluztasuna erakusteko aitzakia zen baina kasu honetan, erotismoa baino gehiago, ironia gailentzen da. Dena dela, emakumearen gorputza ikuspuntu desberdinetatik erakusten du.

## Louvren erosketa 
Louvreko museoak 2011an lau milioi euro ordaindu zuen margolana erosteko. Diru horretatik Trésor Nationalek milioi bat ordaindu zuen; erakunde horrek arte-lanak atzerrira eramatea debekatzen du eta Frantzian gelditzeko ahaleginetan laguntzen du. Beste hiru milioien parte handia crowdfunding kanpaina baten bidez eskuratu zen.

## Antzeko lanak 
Artistak gaiaren inguruko beste bertsioak ere egin zituen.

Drei-Grazien-1530.jpg|*Hiru Graziak*, 1530, bilduma pribatua.
Three Graces, Lucas Cranach the Elder, 1535 - Nelson-Atkins Museum of Art - DSC08468.JPG|*Hiru Graziak*, 1535, Nelson-Atkins Museum of Art, Kansas City.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Graziak

## Kanpo estekak
11. linea (Bartzelonako metroa)

**Bartzelonako metroaren 11. linea** sarean aurreikustako hamabi lineetako bat da. Trinitat Nova eta Can Cuiàs geltokiak lotzen du. Linea 2003n inauguratu zen Trinitat Nova eta Can Cuiàs geltokien artean.

Ez dago beste proiektuak etorkizunera.

## Geltokiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako metroa

## Kanpo estekak 
* Transports Metropolitans de Barcelonako webgune ofiziala
* Autoritat del Transport Metropolitàko webgune ofiziala
Can Cuiàsko geltokia

**Can Cuiàs** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Montcada i Reixac udalerrian dago.

Geltokia 2003n inauguratu zen.
Oliver Friggieri

**Oliver Friggieri** (Floriana, Malta, 1947ko martxoaren 27a - Malta, 2020ko azaroaren 21a) idazlea, poeta, kritikaria, kazetaria, hiztegigilea eta Maltako Unibertsitateko literatura irakaslea izan zen.

## Literatura karrera 
Aldian aldian argitaratzen zituen bere herrialdeko egileei eta literatura-jarduerei buruzko ikerketak. Nazioarteko hainbat erreferentzia liburu idatzi zituen. Idazle eta itzultzaile gisa, bere laneko hizkuntzak latina, italiera eta ingelesa dira. 1989an Maltako kulturaren lehen biltzarra antolatu zuen.

Maltako lehen oratorioaren eta lehen kantataren egilea izan zen, hurrenez hurren ''Pawlu ta 'Malta* (*Maltako* Paul) 1985ean, eta *L-Ghanja ta' Malta* ( *Maltako* abestia) 1989an. Nazioarteko Literatura Kritikarien Elkarteko kidea izan zen, Parisen, eta Mihai Eminescu Nazioarteko Akademiako kide sortzailea, Craiovan. Bere hainbat lan beste hizkuntza batzuetara itzuli dira.

## Lanak 
* *Malta - The New Poetry* ( 1971, egilekidea) (Poesia).
* *Dwal fil-Persjani* ( 1971, egilekidea) (Poesia).
* *Il-Gidba* 1977 .
* *L-Istramb* 1980 .
* *Stejjer ghal qabel Jidlam 1* ( 1979 ) Ipuinak.
* *Cross Winds - An Anthology of Post- War Maltese Poetry* ( 1980, egilekidea) (Poesia).
* *Poeziji ta 'Mha bba* ( 1981, egilekidea) (Poesia).
* *Ak-tar Stejjer ghal qabel Jidlam 11* ( 1983 ) Tales.
* *Fil-Parlament ma Jikbrux Fjuri* 1986 .
* Stejjer ghal qabel Jidlam 1986, 1 eta II.
* *Mal-Fanal Hemm Harstek Tixghel* 1988 (Poesia).
* *Fil-Gzira Taparsi jikbru 1-Fjuri* 1991 .
* *Ġiżimin li Qatt ma Jiftaħ*
* *It-Tfal Jiġu bil-Vapuri*
* *The Jibbnazza Nigi Lura*
* *Oliver Friggieri: Il-Poeżiji Miġbura* 1996 .

## Oliver Friggieri buruz 
* Steven R. Serafin ed., *Encyclopedia of World literature in the Twentieth Century*, I-IV, 3ed., St James Press, Michigan, 1999 (Oliver Friggieri buruz ikusi *libur.* *II*, or. 175)
* Charles Briffa, *The Voice of a Nation's Conscience: Oliver Friggieri's Fiction in 'Recent Maltese Literature*, World Literature Today (The University of Oklahoma), 71, n. 3, 1997ko uda, orr. 495-504.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *The Voice of a Nation's Conscience: Oliver Friggieri's Fiction in 'Recent Maltese Literature'' by Charles Briffa 
* Entrevista con Oliver Friggeri (malteraz)
* Oliver Friggeriri buruzko informazio orokorra 
* Poemas de Oliver Friggeriren olerkiak
Kirenia mendikatea

280px|thumb|Ipar Zipreko bandera margotua.
**Kirenia mendikatea** (, *Kerýneio Óros* ), Zipre uhartearen iparraldeko itsasertz guztia hartzen duen mendikate luze eta estua da. Kareharrizko mendikatea da, tartean marmola ere badu, eta Ipar Zipreko Turkiar Errepublikari dagokio. Mendikateak **Pentadaktylos** (, ) izena ere hartzen du, erreferentziazko mendiak "bost hatz"-en itxura baitu. Mendirik altuena Kyparissovouno (1.024m) da.

1995ko uztailean izandako sute handi batek Kirenia mendietako zati handi bat erre zuen, basoak eta habitat natural ugari suntsituz.

## Geologia 
Permiar eta Miozeno erdialdeko aroetan Afrikako eta Eurasiako plaka tektonikoen artean izandako talkaren ondorioz sortu zen Kirenia mendikatea. Troodos mendikatearen garaierarik ez badu ere oso malkartsua da. Mendikate bien artean Mesaoria lautada zabaltzen da.

## Historia 
Itsasertzean egonik eta izaera malkartsua izanik dorreak eta gazteluak eraikitzeko ingurune aproposa izan dira antzinatik. Bizantziarrak V. mendean hasi ziren gazteluak eraikitzen eta Lusignandarrek jarraitu zuten. San Hilarion gaztelua, Buffavento gaztelua eta Kantara gaztelua bata bestearen jarraian eraiki ziren Kirenia mendikatea gotortzeko. Itsasotik zetozen mehatxuei aurre egiteko helburua zuten, bai eta Kirenia eta Nikosia hirien arteko mendiko pasabideak kontrolatzeko ere. Gaur egun gaztelu guztiak hondarretan aurkitzen dira.

Otomandarrek XVI. mendean Kirenia konkistatu zutenean auzo kristauak suntsitu zituzten eta hango biztanleek Kirenia mendietan hartu zuten babes.

## Bandera erraldoia 
Turkiarrek 1974. urtean Zipre iparraldea inbaditu zuten eta Nikosia hiriaren erdia ere berenganatu zuten. Kirenia mendikatearen hegoaldeko maldetan, Nikosiatik ongi ikusteko moduan, Ipar Zipreko bandera erraldoi bat margotu zuten. 425 metro luze eta 250 metro zabal da eta gauek argiztatu egiten dute.

## Mendiak 
Honako hauek dira Kirenia mendilerroko mendi altuenak:
# *Kyparissovouno* edo *Selvilitepe* (1.024 m)
# *Trypa tou Vounou* (885 m)
# *Yailas* (870 m)
# *Prophitis Elias* (869 m)
# *Pendadhaktylos* (431 m)

## Galeria 

Irudi:Besparmaklar.jpg|Pentadaktylos mendia.
Irudi:Dipkarpaz Blick von der Burg Kantara 14.jpg|Kirenia mendikatea.
Irudi:Kyrenia - Girne Burg St. Hilarion 2.jpg|San Hilarion gaztelua.
Irudi:Kantara castle 8.JPG|Kantara gaztelua.
Irudi:Geçitköy Dam and reservoir 06.jpg|Geçitköy urtegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phil Mickelson

**Philip Alfred Mickelson**, **Lefty** ezizena (San Diego, Kalifornia, 1970eko ekainaren 16a) estatubatuar golflaria da. Eskuina den arren, golfean jokatzen du ezkerrarekin. 1992an debuta egin zuen profesionaletan. Sei Grand Slameko txapelketa irabazi ditu (Masters Txapelketa 2004an, 2006an eta 2010ean, P. G. A. Txapelketa 2005ean eta 2021ean eta Erresuma Batuko Golf Irekia 2013an). Orain arte 55 txapelketa profesional irabazi ditu. Ryder Cup ere hiru aldiz irabazi du (1999an, 2008an eta 2016an).
Jacques Valat

**Jacques Valat** (Le Puy-en-Velay, 1953ko abuztuaren 10) argazkilari frantziarra da. Bere lanetan batzutan Pirineoek eta bi aldetako herrien ohiturek protagonismo berezia izan dute.

## Biografia 
1979 eta 1980an, Yves Brayerek horrela eskatuta, bere argazkiak Parisko Salon d'automnen (Grand Palais) zintzilikatu zituen. Garai berean Parisko Nesle eta Zoé Cutzarida galerietan erakusketa kolektiboetan parte hartu zuen. 1981an Parisko Top-Rapho argazki-agentzian hasi zen lanean. 1982an Parisko Mois de la Photographien parte hartu zuen eta bakarko erakusketa aurkeztu zuen. Hogei urtetan Valatek toki askotan erakutsi ditu bere argazkiak: Fnac katean (Pau, Toulouse, Berlin), Tarbesko Centre culturel du Parvis, Zaragozako Casas de las Mujeres aretoan eta beste toki askoan. Azpimarratu behar dugu Donibane Lohizunen, 2009an, *Cubanos* erakusketa aurkeztu zuela..

## Estiloa 
Valatek estetikari baino balore etnografikoei ematen die garrantzi handiago. Bere lanen erdian gizakia dago eta munduaren aldaketen inguruko testigantzak aurkeztu nahi ditu. Bere lanetan erretratuek garrantzi handia dute.

## Publikazioak 
* *Pèlerins de Lourdes*, Jacques Valat editorea, 1983.
* *Les Chemins de Garonne*, Milan Presse, 1990.
* *Pyrénées paysannes*, Milan Presee, 1993.
* *Pour la beauté du geste : la course landaise*, Loubatières argitaletxea, 1993.
* *Des Palois*, Office municipal de la ville de Pau, 2001.
* *Béarn en personnes*, Atlantica argitaletxea, 2002.
* *Begnat, chasseur de thon*, Gypaëte argitaletxea, 2003.
* *El rostro del Pirineo*, DPH argitaletxea, 2005.
* *Zaragozanos*, Zaragozako Udala, 2005.
* *Mira tu barrio*, Zaragozako Udala, 2006.
* *Des Aragonais*, Pirineum argitaletxea, 2010.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Tito Okello

**Tito Lutwa Okello** (Kitgum barrutia, 1914 &ndash; Kampala, 1996ko ekainaren 3a) Ugandako presidentea izan zen. Acholi etniako kidea izan zen. Bigarren Mundu Gerrako Ekialdeko Afrikako Kanpainan parte hartu zuen britainiar armadarekin. Idi Amin boteretik bota zuen koaliziako komandanteetako bat izan zen. 1985eko uztailean estatu-kolpean eman zuen Bazilio Olara-Okellorekin batera Milton Obote presidentearen aurka. Ugandako presidentea izan zen 1985eko uztailaren 29tik 1986ko urtarrilaren 26ra. Egun horretan Yoweri Musevenik zuzendutako Erresistentzia Nazionaleko Armadak hartu zuen boterea eta Okello Kenyan erbesteratu zen.
Negozio-akordio

**Negozio-akordio mugatuek** (LLCS) finantza- eta funtzionamendu-erabakiak hartzeko erabiltzen duten dokumentu giltzarria da, arauak, erregelamenduak eta xedapenak barne. Dokumentuaren helburua negozioaren barne-eragiketak gobernatzea da, negozioen jabeen behar zehatzei egokitzen zaien moduan, "Kideak" deritzenak. Behin dokumentua konpainia mugatuko kideek sinatuta, kontratu ofizial bat da, bere baldintzetara lotzen dituena. Bost estatutan bakarrik dago indarrean: Kalifornia, Delaware, Maine, Missouri eta New York. LLCs operazio-hitzarmenik gabe funtzionatzea eta dagokion estatutuan jasotzen diren eta estatuko juridikzio-ebazpenen bidez garatzen diren estatuko babes-arauen arabera arautzen da. Hitzarmen operatiboa korporazio-legeen antzekoa da, edo LLCko kide anitzeko hitzarmen baten antzekoa. LLC singularrean, akordio eragile bat kideak enpresarentzat aukeratu duen egituraren adierazpena da, eta batzuetan epaiketan frogatu nahi izan du LLC egitura banakoaren jabearenetik bereizita dagoela eta, beraz, beharrezkoa da jabeak dokumentazioa edukitzea, hura edo bera benetan entitatetik bananduta daudela frogatzeko. [1]

Estatu gehienek ez dute akordiorik behar. Hala ere, akordio operatibo bat gomendagarria da LLCS kide anitzeko erakundearentzat, LLCren finantzak eta antolaketa egituratzen dituelako, eta arauak eta erregelamenduak ezartzen dituelako. Akordio operatiboak interesen portzentajea, irabaziak eta galerak esleitzea, bazkidearen eskubideak, erantzukizunak eta bestelako xedapenak barne hartzen ditu.

## Kanpo estekak 
# "Basic Information About Operating Agreements | The U.S. Small Business Administration | SBA.gov" *www.sba.gov*. Retrieved 2017-06-22.
# "Limited Liability Company (LLC) | The U.S. Small Business Administration | SBA.gov". www.sba.gov. Retrieved 2017-06-22.
Reina Elisendako geltokia

**Reina Elisenda** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sarrià-Sant Gervasi barrutian dago.

Geltokia 1976n inauguratu zen.
Montserrat Carulla

**Montserrat Carulla i Ventura** (Bartzelona, Katalunia, 1930eko irailaren 19a - *ibidem*, 2020ko azaroaren 24a) kataluniar aktorea izan zen.

Antzerkian hasi zen aktore lanetan. Felip Peña aktorea senarra zuela, Roger Peña eta Vicky Peña aktoreen ama zen.

2008an Kataluniako Generalitatearen Urrezko Domina eman zioten. 2014ko urtarrilaren 19an hartu zuen erretiroa, 83 urterekin. 2020ko azaroaren 24an hil zen 90 urte zituela.

## Erreferentziak
Sarriàko geltokia

**Sarrià** Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirietako geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sarrià-Sant Gervasi barrutian dago.

Geltokia 1863n inauguratu zen.
Torre del Baróko geltokia

**Torre del Baró** (Kataluniako Aldirietan) edo **Torre Baró  Vallbona** (Bartzelonako metroan) Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirien geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Ciutat Meridiana eta Torre Baró barrutian dago.

Geltokia 2003n inauguratu zen.
9. linea (Bartzelonako metroa)

**Bartzelonako metroaren 9. linea** (edo gisa iragarrita
) sarean aurreikustako hamabi lineetako bat da. Can Zam eta Aeroport T1 geltokiak lotzen du. Linea 2009n inauguratu zen Can Zam eta Can Peixauet geltokien artean.

Linearen erdiak eraikitzen jarraitzen du, egutegi hau aurreikusi da:
* 2021n: *Port Comercial*, *Ecoparc*, *ZAL | Riu Vell* eta *Pratenc* geltokien irekitzea
* 2025n: *Lesseps*, *Guinardó/Hospital de Sant Pau*, *Sagrera* eta *Sagrera | TAV* geltokien irekitzea
* 2026n: *Camp Nou*, *Sarrià*, *Mandri*, *Sanllehy* eta *Maragall* geltokien irekitzea
* 2028n: *Motors*, *Campus Nord*, *Manuel Girona* eta *Putxet* geltokien irekitzea

## Geltokiak 
### L9N: iparraldeko tartea 
### L9S: hegoaldeko tartea 
### L9: Line osoa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako metroa

## Kanpo estekak 
* Transports Metropolitans de Barcelonako webgune ofiziala
* Autoritat del Transport Metropolitàko webgune ofiziala
9. linea

**9. linea** terminoa hainbat garraio-linea izendatzeko erabiltzen da:

## Trena 
* 9. linea (TRAM Alacant)

## Metroa 
* 9. linea (Bartzelonako metroa)
* 9. linea (Parisko metroa)
* 9. linea (Shanghaiko metroa)

## Autobusa 
* 9. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
Waterval Onder

**Waterval Onder** Hego Afrikako Mpumalanga probintzian dagoen herri txiki bat da. Inguru ederra du. 1895ean sortu zen.

## Kokapena 
Elands ibaiaren ertzean dago, 228 metro dituen ur-jauzi baten azpian. Herriaren izenak hori esan nahi du, alegia: "ur- jauziaren azpian".

## Ezaugarriak 
Ur-jauziaren goi partean beste hiri bat dago, Waterval Boven, errepidearen gainean eta, populazio aldetik, arrakasta handiagoa izan duena. Bi herri Pretoria - Maputoko badia trenbidea egiteko sortu ziren.

## Historia 
Paul Kruger presidentea Waterval Onderren bizi izan zen Hegoafrika utzi aurretik, Bigarren Boerren Gerraren garaian. Haren etxea, *Krugerhof*, monumentu nazionala da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Casa de l'Aiguako geltokia

'''Casa de l'Aigua''' Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Nou Barris barrutian dago.

Geltokia 2003n inauguratu zen.
Mas Blauko geltokia

**Mas Blau** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, El Prat de Llobregat udalerrian dago.

Geltokia 2016n inauguratu zen.
Christophe Dominici

**Christophe Dominici** (Toulon, 1972ko maiatzaren 20a - Saint-Cloud, 2020ko azaroaren 24a) frantziar errugbilaria eta entrenatzailea izan zen. Rugby Club Toulonnais (1993-1997) eta Stade Français Paris (1997-2008) taldeetan jokatu zuen, hegaleko postuan. 1998ko otsailaren 7an egin zuen debuta Frantziako errugbi selekzioarekin, Stade de Francen, Ingalaterraren aurka; 67 partida jokatu zituen talde nazionalarekin. Erretiratu ondoren entrenatzailea izan zen.

2020ko azaroaren 24an, hilik aurkitu zuten Saint-Cloudeko parke batean. Lehentxeago, eraikin abandonatu baten teilatura igotzen ikusi zuten lekukoek. Analisietan ez zuten atzeman, ez alkohol, ez droga arrastorik.

## Ibilbidea 
* RC La Valette: 1991-1993
* RC Toulon: 1993-1997
* Stade Français Paris: 1997-2008	

## Palmaresa 
### Stade Français 
* Frantziako errugbi txapelketa 
** irabazlea: 1998, 2000, 2003, 2004 eta 2007
** finalista: 2005
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa 
** finalista: 2001 eta 2005
* Frantziako Kopa
** irabazlea: 1999
** finalista: 1998
### Frantziako selekzioa 
* 67 partida, 1998-2007	bitartean.
* 125 tanto (25 entsegu)
* Bost/Sei Nazioen Txapelketa
** irabazlea: 1998, 2004, 2006 eta 2007
** Grand Slam: 1998 eta 2004
* Munduko Errugbi Kopa:
** finalista: 1999

## Idazlanak 
* ''Bleu à l'âme'', (2007) , autobiografia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Moreresko geltokia

**Les Moreres** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, El Prat de Llobregat udalerrian dago.

Geltokia 2016n inauguratu zen.
Mercabarnako geltokia

**Mercabarna** Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelonako udalerrian dago.

Geltokia 2016n inauguratu zen.
José de la Hoz Lainz

**José de la Hoz Lainz** (Ajo, Bareyo, Kantabria,  - ) kantabriar politikaria da. Euskal Herriko Unibertsitatean Ekonomian lizentziatua, eraikuntza sektoreko kudeatzaile gisa burutu zuen bere jarduera profesionala.

## Ibilbide politikoa 
1987an Koalizio Popularrak zinegotzi hautatu zuen. Zinegotzi karguari uko egin zion legealdi erdian. 1989an Kantabriako Alderdi Erregionalistan sartu zen, udalerriko lehen afiliatua izanik. Hala ere, 2007an Kantabriako Batasuneko (UCn) alderdiko zerrendaburu agertu zen, Kantabriako Alderdi Erregionalistarekin hainbat desadostasunen ondoren.

Bareyoko Udalean Kantabriako Batasunaren bozeramaile gisa legealdi osoa eman ondoren, 2007an Kantabriako Alderdi Erregionalistaren hautagaitza zuzendu zuen. Alkatetzan sartu zen, PSOErekin eta Zentro Liberal Demokratikoarekin batera hirukotea osatu ondoren, PRC bigarren indarra izan ondoren. Espainiako Trantsiziotik Antonio Díez Güemesek Bareyoko alkatetza galdu zuen lehen aldia zen, bere alderdiak, Alderdi Popularrak, hauteskunde haiek irabazi zituen arren (gehiengo absoluturik gabe).

2011n, 2015ean eta 2019an errepikatu zuen Kantabriako Alderdi Erregionalistako zerrendaburu gisa, gehiengo absolutua lortuz hiru alditan. 2020an, alkate kargua utzi zuen Ángela Ruíz Herreríaren mesedetan, Bareyoko historian lehen emakume alkatea izan zelarik. Hala ere, José de la Hozek ez dio uko egiten zinegotzi jarduteari, turismo eta kulturako zinegotzi delegatu bihurtu zen eta Tokiko Gobernu Batzordeko kide gisa eta Kontratazio Mahaiko presidente karguak mantentzen ditu.

Alkate gisa zuen ibilbidean egin zuen ekintzarik eztabaidagarriena Ajoko Itsasargia kolorez margotzea izan zen, Óscar 'Okuda' San Miguel artista kontratatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Langileen Alderdia (Brasil)

**Langileen Alderdia** ( edo **PT**), Brasilgo alderdi ezkertiarra da. Herrialdeko garrantzitsuenetako bat, 1980ko hamarkadan demokrazia berrezarri ondoren gobernuen oposizioaren ordezkari nabarmenena eta 2003 eta 2016 artean agintean egon zena, lehen edo bigarren postuan geratu da herrialdea demokratizatu zenetik egin diren presidentetzarako hauteskunde guztietan.

PT 1970eko hamarkadaren amaierako São Pauloko langile sindikalismotik sortu zen. Sortu zenetik, sozialismoaren defentsa aldarrikatzen du, gizartea antolatzeko modu gisa. 2003an Luiz Inácio Lula da Silva bere agintariak herrialdeko presidentetza lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brasilgo Alderdi Sozialdemokrata

**Brasilgo Alderdi Sozialdemokrata** ( edo **PSDB**), Brasilgo alderdi politikoa da. Hasieran ezkertiarra, gero kristau-demokraziarantz jo eta, Fernando Henrique Cardoso buru zuela, Fronte Liberalarekin aliatu zen. 1988an sortua, Langileen Alderdia bere arerio nagusia izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alderdi Sozial Liberala (Brasil)

**Alderdi Sozial Liberala** ( edo **PSL**), Brasilgo alderdi kontserbadorea izan zen. 1994an sortua, hasieran ez zuen babes handirik baina 2018an Jair Bolsonaro bere hautagaiak herrialdeko presidentetza lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karla Avelar

**Karla Avelar** (El Salvador, 1978ko urtarrilaren 7a) pertsona transgeneroen aldeko salvadortar ekintzailea da. COMCAVIS TRANS elkarteko zuzendari exekutiboa izan zen.

Bizitzan zehar herio-mehatxu ugari jaso ditu eta gainera hainbat alditan erailtzen saiatu dira. Lehenengo hilketa saiakera 1992an izan zen, nerabea baino ez zela, baina erasotzailea armagabetzeko gai izan zen.

2008an pertsona transgeneroak laguntzeko COMCAVIS TRANS laguntza-elkartea sortu zuen.

2013an Giza Eskubideen Batzorde Interamerikarrean LGBTI komunitatearen aurkako gorroto krimenak salatu zituen lehenengo emakume transexuala izan zen.

2017an Martin Ennals sarian finalista izan zen. Sarirako finalista zela jakin zenean, Mara Salvatrucha krimen-erakundeak bere ama bahitu zuen eta hautagaitzatik jasotako dirua eskatu zion.

Jasandako jazarpena dela eta, asiloa eskatu behar izan du beste herrialdetan; Irlandan lehenbizi eta Suitzan ondoren.

## Erreferentziak