open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alpetar Eskiko Munduko Kopa

**Alpetar Eskiko Munduko Kopa** alpetar eskiko nazioarteko lehiaketa da, urtero egiten dutena. 1966/67 denboralditik aurrera Nazioarteko Eski Federazioak (FIS) antolatzen du.

## Lehiaketa 
Lehiaketa hau ipar hemisferioko neguko kirolen denboraldian egiten da (azarotik martxora), Europako eta Ipar Amerikako eski alpinoko hainbat estaziotan, eta, batzuetan, Japonian eta Hego Korean. Denboraldi bakoitzean, bi zirkuitu bereizi antolatzen ditute gizonentzat eta emakumeentzat, eta hasieran bakarrik (eslalom erraldoi batekin Soeldenen, Austrian) eta lehiaketako finaletan, leku berean egiten dira.

Aldi berean, sexu bakoitzerako bost lehiaketa egiten dira, jaitsierako, super erraldoiko, eslalomeko, eslalom erraldoiko eta, berriki, superkonbinatuko espezialitateei dagozkienak. Eskiatzaile bakoitzak lehiaketa batean edo gehiagotan parte har dezake, bere baldintzen eta gaitasunen arabera. Espezialitate bakoitzeko sailkapen bat dago, eta bat, jenerala.

## Irabazleak
## Kanpo estekak
Al verte las flores lloran

***Al verte las flores lloran*** (euskaraz *Zu ikustean loreek negar egiten dute*)  Camarón de la Isla abeslari flamenkoak 1969an plazaratutako lehen albuma da. PolyGram konpainia diskografikoa argitaratu zuen. Gitarrarekin Paco de Lucíak lagundu zion. 

## Abestiak 
Egilearen aipamena ez duten abestiak herrikoiak dira.
# "Al verte las flores lloran" (Buleriak) 2:40
# "Que un toro bravo en su muerte" (Tientos) 3:46
# "Si acaso muero" (Seguiriyak) 4:08
# "En una piedra me acosté" (Fandangoak) – (José Blas Vega) – 3:26
# "Anda y no presumas más" (Buleria Soleáren arabera) 3:29
# "Camina y dime" (Tarantos) 4:51
# "Detrás del tuyo se va" (Tangoak) – (Francisco Almagro/Manuel Villacañas) – 4:20
# "Y tú no me respondías" (Soleareak) 3:58
# "Llorando me lo pedía" (Huelvako fandangoak) 2:56
# "Una estrella chiquitita" (Buleriak) 4:17
# "Con la varita en la mano" (Fandangoak) – (José Blas Vega) - 3:31
# "Barrio de Santa María" (Alegriak) 2:31

## Parte-hartzaileak 
* Camarón de la Isla - Ahotsa
* Paco de Lucía - Gitarra
* Ramón de Algeciras - Bigarren gitarra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :"Al verte las flores lloran" abestia Youtuben.
* :"Al verte las flores lloran" abestiaren hitzak.
* :Albumaren informazioa Discogs webgunean.
Frantziako anderea

thumb|Amaginarreba gaiztoaren gaia, Europako mendebaldeko ahozko literaturaren topikoetako bat.
***Frantziako anderea***, ***Prantzie kortekoa***, **Franziako kortekua** edo ***Frantzia(ko) kortetik*** euskal balada ezaguna da. Ahozko tradiziotik jaso diren baladekin ohikoa den bezala, bertsio bat baino gehiago ailegatu zaizkigu, ahotik ahora. Bertsio batetik bestera aldea egon badago. Ahozko transmisioak gureganaino ekarri dizkigu pare bat dozena aldaera bildu zituen Antonio Zavalak; beherago kopiatu dugun Aitzolek bildutakoa, Elizondoko aldaera bat, eta azpian beste asko. Antonio Zavalak ***Agur, agur, agur, ama neuria*** eta ***Etorri nintzanian Frantzia kortetik*** izenburuekin editatu zuen balada hau eta *Izen ona* atalean sailkatu zuen. eta mendebaldeko euskalkian Hiru Truku taldeak zabaldu zuena, besteak beste.

Balada honen gaia amaginarreba gaiztoa eta erraina inuzente-gizajoaren gaiarekin Europako hegoaldean hedatu den kontu zaharraren euskal bertsioa da.

Amaginarreba gaiztoaren gaia beste euskal balada batean ere agertu zen: *Aldaztorrea* bezala ezaguna den baladan. Dena den, balada bi hauen kontakizunaren amaiera oso bestelako da.

Orotariko Euskal Hiztegian honako bi ahapaldi hauek topa daitezke: 

Hiru Truku musika taldeak argitara emandakoa izango da agian bertsiorik ezagunena, mendebaldeko euskalkian:
thumb|Zazpi zaldi deukodaz
izeraz jantzita
zortzigarrentxoa barriz
perlaz estalita.

thumb|Kanpai bat entzuten dot
ez dakit nongoa
igual izango da
agoniekoa.

## Antonio Zavala 
Antonio Zavalak balada honen gainean dozena pare bat bertsio batu zituen haren *Euskal Erromantzeak / Romancero vasco* antologian. Horra lehenengoa,
Aitzolek jaso, 1934an, eta Antonio Zavalak editatu zuen bertsioa (gaurko grafiara pixka bat egokiturik; +'h'):
[thumb|[Elizondoko karrika.]]

Antonio Zavalak bertsio honen azpian hauxe idatzi zuen (hemen ere grafia pixka bat gaurkotu dugu): Jose Ariztimuño Aitzol zanaren bilduman, "Poesías enviadas por Bitori" deritzaion mordoskan.
Bertsoen saiets batean honela esaten da: "Elízondon, 1934-I1-6-ean Gartzaingo Indatar Inaziari hartua. Biltzallea: Etxeberriatar Bitori"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giovanni Battista Moroni

**Giovanni Battista Moroni** (Albino, 1520-1524 &ndash; Bergamo,  1579ko otsailaren 5a) italiar margolaria izan zen. Mugimendu manieristako kide izan zen eta nobleen eta elizgizonen erretratu dotoreengatik nabarmendu zen.

Alessandro Bonvicinoren ikaslea izan zen Brescian eta Trenton, Bergamon eta Albinon lan egin zuen. Erretratuez gain, margolan erlijiosoak ere egin zituen.

## Iruditegia 

'Portrait of a Man', oil on canvas painting by Giovanni Battista Moroni, 1553, Honolulu Academy of Arts.jpg|*Gizon baten erretratua*, 1553, Honolulu Museum of Art
Bartolommeo Bonghi (died 1584) MET DT382.jpg|*Bartolomeo Bonghi*, 1553, Metropolitan Museum of Art
Giovanni Battista Moroni - Gian Lodovico Madruzzo - WGA16251.jpg|*Gian Lodovico Madruzzo* - Art Institute of Chicago
Moroni Nicoloinis.jpg|*Angelica Agliardi de Nicolini*, circa 1560, Chantilly, Musée Condé
Moroni Prospero Alessandri 1560.jpg|*Prospero Alessandri*, 1560
Giovanni Battista Moroni - Portrait of a Man holding a Letter ('L'Avvocato') - Google Art Project.jpg|''L'Avvocato*
Giovanni Battista Moroni - The Baptism of Christ with a Donor - WGA16246.jpg|*Kristoren bataioa emaile batekin*
Giovanni Battista Moroni - Portrait of Don Gabriel de la Cueva, later Duke of Alburquerque - WGA16256.jpg|*Gabriel de la Cueva, Alburquerqueko V. dukea*, 1560, Gemäldegalerie, Berlin
Giovanni Battista Moroni - The Knight in Black - Google Art Project.jpg|*Beltzezko zalduna'', ,  Museo Poldi Pezzoli, Milan
Giovanni Battista Moroni, "Titian's Schoolmaster", c. 1575, NGA 1184.jpg|*Tizianoren maisua*, , National Gallery of Art
Giovanni Battista Moroni 021.jpg|*Soldaduaren erretratua*, , Pradoko museoa, Madrid
Giovanni Battista Moroni - Portrait of a Lady, perhaps Contessa Lucia Albani Avogadro ('La Dama in Rosso') - Google Art Project.jpg|*Gorriz jantzitako dama*
Giovanni Battista Moroni 003.jpg|*Alessandro Vittoria eskultorea*, 1552-3, Kunsthistorisches Museum
Giovanni Battista Moroni - The Tailor ('Il Tagliapanni') - Google Art Project.jpg|*Jostuna*, 1570–1575, National Gallery (Londres)

## Kanpo estekak
Martxe Arana

**Martxe Arana Garziaetxabe** (Aretxabaleta, 1943) Gipuzkoako margolaria da.

## Biografia 
Familiak Txoko taberna izan zuen Aretxabaletan. Gaztetan Fagor lantegian lan egiten zuen bitartean hasi zen margolaritza klaseak hartzen eta ondoren Madrilera joan zen ikasketak jarraitzera eta hainbat instituziotan aritu zen, Peña akademian, Arte eta Ofizio eskolan eta Arte Ederren Zirkuluan ere egon zen. Hainbat ikastaro ere egin zituen; Jose Antonio Fermin Gorosabelekin grabatua, Myriam Gesalagarekin serigrafia eta Pilar Soberónekin diziplina anitzeko tailerra. Madriletik itzuli zenean Julio Galarta eta Migel Okinarekin margotzera ateratzen zen inguruko txokoetara. Ordurako Arrasaten bizi zen, senarrarekin batera Arrasate Hotela eramaten baitzuen.

## Lanen deskribapena 
Arte figuratibo ebluzionatua egiten duela esaten du. Asko atsegin du aire librean margotzea, olioz edota gouachez, eta era azkar horretan garatu du margotzeko teknika. Lanak oso koloretsuak dira, kolore bizikoak gainera. Matisseren influentziak ikusten zaizkio. 

Aretxabaletan eta Arrasaten bizi izan zen garaitik loreen koadroak eta tenperaz egindakoak gogoratzen ditu. Bere garai askeena izan zela dio
* Fundación Laboral del INI de Madrid
** 3. domina (1981)
** Akzesita (1982)
* Zalduondoko Aire libreko lehiaketa (1983)
* Arrasateko Aire libreko lehiaketa (1988)
* Eibarko Aire libreko lehiaketa (1990)
* Donibane Lohitzuneko Salon des Independants
** Epaimahaiaren saria (2011)
** Aipamena (2010, 2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Martxe Aranaren webgune ofiziala
* Martxe Aranaren bloga
Créteil–Université (Parisko metroa)

**Créteil–Université** Parisko metroaren geltokia da, Créteil udalerrian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 8. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Sorkuntza banatu

**Sorkuntza banatua**, funtsean, energia elektrikoa sortzean datza, energia-iturri txiki askoren bidez, kontsumo puntuetatik ahalik eta hurbilen dauden lekuetan.

Sorkuntza banatuaren definizioak dio argindar banaketa sarera konektatzen den sorkuntza mota dela eta kontsumo puntuetatik gertu instalaturik dagoelako bereizten dela. Bere ezaugarri orokorrak hauek dira:

* Argindarraren sareko galerak murrizten dira, sorkuntza kontsumo puntuetatik gertu egotean sareko fluxuak murrizten direlako.
* Sortutako energia tentsio baxuko banaketa sarean zabaltzen da,  ez du tentsio altuko garraio-sarerik erabiltzen.
* 3 kW-etik beherako instalatutako potentziak izan ohi dituzte, nahiz eta oro har esan ohi den ez dutela 10 MW baino gehiagoko potentzia instalatua.

## Kanpo estekak
Omega (Enrique Morente)

'**Omega**' Enrique Morente flamenko abeslariaren musika disko ospetsua da. Lana Granadako Lagartija Nick rock-taldearekin batera grabatu zuen, 1996an. Lanaren oinarria Federico García Lorcaren *Poeta New Yorken* liburua dago eta, baita ere, Leonard Cohenek haren poemen egindako bertsioak. Diskoa El Europeo Música zigiluak plazaratu zuen. Arrakasta handia izan zuen eta 2008n berriro argitaratu zen. Askorentzat flamenkora benetako iraultza eraman zuen lan horrek.

2016ko abenduaren 2an, Enrique Morenteren seme-alabak (Estrella Morente, Soleá Morente eta José Enrique Morente diskoaren hogeigarren urtemuga kontzertu berezi batekin ospatu zuten. Kontzertua Madrilen egin zen, La Riviera aretoan.

## Abestiak 
# "**Omega**" (10´48).
# "**Pequeno Vals Vienés**" (5´33). Leonard Cohenen "Take this Waltz" abestiaren bertsioa.
# "**Solo del pastor bobo**" (3´42).
# "**Manhattan (First we take Manhattan)**" (4´44). Leonard Cohenen "First we take Manhattan" abestiaren bertsioa.
# "**La aurora de Nueva York**" (4´59).
# "**Sacerdotes (Priest)**" (4´07). Leonard Cohenen "Priest" abestiaren bertsioa.
# "**Niña ahogada en el Pozo**" (3´45).
# "**Adán**" (4´14).
# "**Vuelta de paseo**" (5´08).
# "**Vals en las ramas**" (4´01). .
# "**Aleluya (Hallelujah nº 2)**" (6´24). Leonard Cohenen "Hallelujah nº 2" abestiaren bertsioa.
# "**Norma y paraiso de los negros**" (4´34).
# "**Ciudad sin sueño**" (5´46).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Enrique Morente
* Federico García Lorca
* Leonard Cohen
* Lagartija Nick

## Kanpo estekak 
* :"Omega" abestia Youtuben.
Große Freiheit (filma)

***Große Freiheit*** () 2021eko Sebastian Meise austriar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Filmak Hansen istorioa kontatzen du, hiru garaitan: 1945-1957-1969. Gerra osteko Ekialdeko Alemanian homosexual izanik hainbatetan egin behar izan zituen espetxeetara sartu-irtenak, eta han ezagututako Viktorrekin izandako harremanak ardazten du filma.

## Aktoreak 
* Franz Rogowski: Hans Hoffmann
* Georg Friedrich: Viktor
* Thomas Prenn: Oskar
* Anton von Lucke: Leo
* Ulrich Faßnacht: Sanitärraum-Wärter
* Alfred Hartung: Wärter
* Klaus Huhle: Richter
* Andreas Patton: Staatsanwalt
* Joachim Schoenfeld: Wächter
* Thomas Stecher: Stockwärter
* Fabian Stumm: Zivilpolizist
* Daniel Wagner: Strafverteidiger
* Johannes Cramer: Amerikanischer Soldat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Responder

***The Responder*** britainiar telesaila da, Tony Schumacherrek BBC One katerako sortua.

## Sinopsia 
Chrisek Liverpooleko Tramp Attack musika taldearen erritmora patruilatzen du hiri mehatxaria. Plano zenitalak, autoak sutan, gazte oldarkorrak... eta polizia agentearen aurpegi nekatua. Larrialdi dei guztiak erantzuten ditu, emaztearenak izan ezik. Eguna familiarekin ematen du, baina senideen arteko harremana Chrisen irribarrea bezain hotza da. Krisi betean dago, antsietateak jota eta errutinak itota. Egoera hori irauli nahian, etxegabeak laguntzen ahalegintzen da. Gaueroko bidaide dira eta ondo ezagutzen dute elkar, baina tratu ilunak egiten eta muturreko indarkeria erabiltzen amaitzen dute, gehiegitan.

Lanaldiko ordu hiletan, berriz, Chrisek bere beharrik oinarrizkoenak asetzen ditu modu praktikoan. Tabakoa eta pilulak lapurtzen dizkio hilik topatu berri duen emakumeari, eta haren egongelan itxaroten du forentsearen etorrera, kafea hartzen eta telebista ikusten. Chrisek bere kode pertsonala du, nahiago du bakarka lan egin eta bere jardunean lurrikara eragingo du emakumezko agente beltz eta gazte baten etorrerak.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pam & Tommy

***Pam & Tommy*** estatubatuar telesail laburra da, Robert Siegelek Hulu katerako sortua. 2014an *Rolling Stone* aldizkarirako Amanda Chicago Lewisek idatzi zuen "Pam and Tommy: The Untold Story of the World's Most Infamous Sex Tape" artikuluan oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Sexu grabaketa esplizitu bat ezagun egin zen munduan, 1990eko hamarkada amaieran. Pamela Anderson aktorea eta Tommy Lee Mötley Crüe rock taldeko bateria jotzailea ziren protagonistak. Internetek figura publikoen bizitza pertsonalak zenbateraino baldintza ditzakeen erakutsi zuen, eta bikotearen harremana maldan behera amildu zen. 

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marianne Moore

**Marianne Craig Moore** (Kirkwood, Missouri, 1887ko azaroaren 15a - New York, 1972ko otsailaren 5a) estatubatuar olerkaria izan zen.

Presbiteriar debot bat izan zen, bere familiako beste guztiak bezala. Historia, ekonomia eta zientzia politikoak ikasi zituen Bran Mawr Collegen. Han hasi zen ipuinak eta poemak idazten 1915ean argitaratu zuen lehen aldiz. New Yorkera joanda, liburuzain izan zen eta aldizkari literarioak argitaratu zituen. Greenwich Villageko abangoardiarekin harremana izan zuen eta gustu modernistaren arbitro bihurtu zen. Elizabeth Bishop, Allen Ginsberg, John Ashbery eta James Merrill olerkari gazteak ere babestu zituen. Bederatzi urtez Jean de La Fontaineren fabulak itzuli zituen. 1951n Pulitzer Saria Olerkigintzan irabazi zuen *Collected Poems* liburuarekin.

Mugimendu sufragista estatubatuarrean parte hartu zuen unibertsitate-garaitik.

Bere lanaren ezaugarri nagusiak berrikuntza formala, ahoskera zehatza, ironia eta asmamena izan ziren.

## Lan hautatuak 
* *Poems*, 1921
* *Observations*, 1924
* *Selected Poems*, 1935 (introduction by T. S. Eliot)
* *The Pangolin and Other Verse*, 1936
* *What Are Years*, 1941
* *Nevertheless*, 1944
* *A Face*, 1949
* *Collected Poems*, 1951
* *Fables of La Fontaine*, 1954 (itzulpena)
* *Predilections: Literary Essays*, 1955
* *Like a Bulwark*, 1956
* *Idiosyncrasy and Technique*, 1958
* *O to Be a Dragon*, 1959
* *The Marianne Moore Reader*, 1961
* *Eight Poems,* 1962, with illustrations by Robert Andrew Parker
* *The Absentee: A Comedy in Four Acts*, 1962
* *Puss in Boots, The Sleeping Beauty and Cinderella*, 1963
* *Dress and Kindred Subjects*, 1965
* *Poetry and Criticism*, 1965
* *Tell Me, Tell Me: Granite, Steel and Other Topics*, 1966
* *The Complete Poems of Marianne Moore*, 1967
* *The Accented Syllable*, 1969
**Selected Poems*, 1969
* *Homage to Henry James*, 1971
* *The Complete Poems*, 1982
* *The Complete Prose*, 1986, edited by Patricia C. Willis
* *Complete Poems*, 1994
* *The Selected Letters of Marianne Moore*, edited by Bonnie Costello, Celeste Goodridge, and Cristanne Miller, 1997
* *Becoming Marianne Moore: The Early Poems, 1907–1924*, edited by Robin G. Schulze, 2002. .
* *Poems of Marianne Moore*, edited by Grace Schulman, 2003

## Kanpo estekak 
Ugarte Irizar, Itziar, *Moore, bestiario gizatiar bat ontzen*, BERRIA (2022-02-13)
Báishé: Yuánqǐ

***Suge Zuria: Sorrera*** () 2019ko Amp Wong eta Zhao Ji txinatar zinema zuzendariaren marrazki biziduneko filma da.

## Sinopsia 
Emakume amnesikoa da Blanca, eta, hilzorian dagoela, suge harrapatzaile batek salbatu egingo du, in-extremis. Guztizko salbaziorako, ordea, Blancaren iraganean arakatu beharko dute biek. Bide horretan, oztopoak gainditu ahala, elkar gustuko izaten hasiko dira, eta, Blanca benetan nor den deskubritzear direnean, ezbehar larri bat gertatuko da. Fantasia, mitologia eta maitasun istorio bat batzen ditu; kritika onak izan ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Licorice Pizza

***Licorice Pizza*** 2021eko Paul Thomas Anderson estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatiko filma da.

## Sinopsia 
Hamabost urte inguruko mutila da Gary, eta hark baino hamar urte gehiago ditu Alanak; bien arteko harremanak gorpuztuko du hari narratiboa, konstanteki abaroan izanik leku bat, San Fernando bailara, eta garai bat, 1973a

## Aktoreak 
* Alana Haim: Alana Kane
* Cooper Hoffman: Gary Valentine
* Sean Penn: Jack Holden
* Tom Waits: regista
* Bradley Cooper: Jon Peters
* Benny Safdie: Joel Wachs
* Maya Rudolph: Gale
* Skyler Gisondo: Lance
* Mary Elizabeth Ellis: Anita
* Joseph Cross: Matthew
* John C. Reilly: Fred Gwynne
* Emma Dumont: Brenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El mayorazgo de Labraz (telesaila)

***El mayorazgo de Labraz*** RTVEk sortutako telesail laburra da. Pío Barojaren izen bereko eleberrian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
XIX. mende amaierako Araban girotua, bertako maiorazkoaren istorioa kontatzen du telesailak. Don Juan de Labraz gizon itsua zen, eta bere bizitza aldatu egin zen bere arreba Cesárea etxera itzuli zenean. Ahizpa Cesárearekin etsaitu egin zen Ramirorekin ezkondu ondoren. Ramiro Labraztarren etxeko lekaioa izan zen haurtzaroan, eta geroago adopziozko seme gisa hartu zuten. Bikotearen etorrerak herriko bizitza aldatzen du, eta bereziki Labraztarren etxekoa.

## Atalak 
* *Los viajeros*
* *Don Ramiro*
* *El sacrilegio*
* *Marina*

## Aktoreak 
* Joaquín Hinojosa: Don Juan
* Luis Suárez: Don Ramiro
* Virginia Mataix: Marina
* Kiti Mánver: Cesárea
* Beatriz Elorrieta: Micaela
* Yolanda Farr: Goya
* Mario Pardo: Don Raimundo
* Alfredo Mayo: Predicador
* Jack Taylor: José Straford Gibson
* Marisa Paredes
* Francisco Algora

## Ikus, gainera 
* Labrazgo maiorazkoa (Pío Baroja)

## Kanpo estekak
Lo que escondían sus ojos

***Lo que escondían sus ojos*** Telecincok sortutako telesail laburra da. Nieves Herreroren izen bereko eleberrian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Sonsoles de Icaza, Llanzolgo markesa ezkontidea, bere garaian dena zuen emakume aurreratua -edertasuna, aberastasuna eta posizio soziala-, eta Ramón Serrano Suñer, Francisco Francoren koinatua, Kanpo Arazoetako ministroa eta Erregimen frankistako gizon indartsuetako bat, maitemindu egin ziren, eta Espainian erromantze klandestino bat bizi izan zuten gerraosteko garaian, Gerra Zibilak nazioa suntsitu zuen garaian eta  Bigarren Mundu Gerrako aliatu eta naziek bere babesa bilatzen zutenean.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
El padre de Caín

***El padre de Caín*** Mediaset España Comunicaciónek sortutako telesail laburra da. Rafael Veraren izen bereko eleberrian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Eloy Rodríguez gazteak, Guardia Zibileko tenienteak, Intxaurrondoko kuartela eskatzen du aldi baterako destino gisa. Horrela, aurrerago nahi duen destinoa eskatu ahal izango du, eta terrorismoaren aurkako prozesuaren aurreratuan parte hartu ahal izango du.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Vida loca

***Vida loca*** Isla Produccionesek sortutako telesaila da, Telecincok 2011n eman zuena.

## Sinopsia 
Familia desegituratu baten bizipenetan oinarritzen da telesaila. Duela hiru urtetik dibortziatuta dauden eta oso bizitza sentimental desberdinak dituzten gurasoek beren lan-jarduerak eta bizi ziren hiria utzi eta Donostian etapa berri bati ekingo diote, non seme-alabekin eta bikotekide berriekin biziko diren.

## Aktoreak 
* Toni Cantó: Andrés Hita
* Esther Arroyo: Ana Ferrán
* Miguel Ángel Muñoz: Toti Blanco
* Lolita Flores: Amelia
* Susana Abaitua: Laura Hita
* Jorge Jurado: Marcos Hita
* Javier Tolosa: Juanjo

## Kanpo estekak
Angélica Gorodischer

**Angélica Gorodischer** —jaiotzako izen-deiturez, **Angélica Arcal**— (Buenos Aires, Argentina,  - Rosario, Argentina, ) idazlea izan zen, zientzia fikzioaren eta fantasiaren arloan aritua. Gaztelaniaz idatzi zuen.

*Kalpa Imperial* fantasiako liburuen bilduma da haren lan ezagunena. Lan horretan poetikoki kontatzen du irudimenezko mundu baten kronika, «inoiz izan den inperiorik zabalena» den mundu batena, autorearen hitzetan. Julio Cortázarren, Jorge Luis Borgesen nahiz Cristina Peri Rossiren gertuko prosa egin zuela esan izan da.

Gorodischerren lanetako batzuk Ursula K. Le Guinek itzuli zituen ingelesera.
Qamaruzzaman Azmi

**Qamaruzzaman Azmi** (India, 1946ko martxoaren 23a) **Allama Azmi** izenez ezaguna, ulema, filosofo eta hizlari islamiarra da. *World Islamic Mission*-eko lehendakaria. Sunni Dawat-e-Islamiren zuzendaria.

## Biografia 
1966an, Al Jamiatul Ashrafian lizentziatu zen. Fiqh, Hadith eta Tareekh-i buruz du ezagutza. 1966an Abdul Aziz Muradabadik Faizabadera (Lucknow ondoan) joateko enkargua jaso zuen bere misio-lana hasteko. Han hemezortzi urte zituela unibertsitate islamiarra sortu zuen, Al-Jame-atul-Islamia. Batzuen ustez, Mustafa Raza Khanen oinordeko espirituala da, Ahmed Raza Khan Barelviren semea.

2013ko abuztuaren 7an, David Cameron lehen ministroa ezagutu zuen, Sayeeda Warsi Fedearen ministroarekin batera. 

Azmik elkarte eta erakundeak eraikitzen lagundu du, besteak beste, meskitak, institutuak eta unibertsitateak Erresuma Batuan, Amerikan, Kanadan, Herbehereetan, Alemanian, Norvegian, Belgikan eta Indian. Zentro hauek bere laguntza eta ikuskaritza zuzenarekin sortu ziren. 

Emakumezkoen genitalen mutilazioaren praktikaren aurka egin du Azmik.  Aisha, Mahoma profeta musulmanaren emaztea, emakumezko eredu indartsu eta adimentsu baten adibidea izan zela. 

## Sariak eta Aitortzak 
2011tik 2021era, The 500 Most Influential Musulmans in the world zerrendan sartu zen Royal Aal al-Bayt Institute for Islamic Thought erakundearen eskutik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rafael Carrera

**Rafael Carrera**, izen osoz **José Rafael Carrera y Turcios**, (Guatemalako Hiria, 1814ko urriaren 24a- 1865eko apirilaren 14a) Guatemalako lehen presidentea izan zen.

## Biografia 
Indiarraren eta beltzaren semea zen (*zanboa*), 1830eko hamarkadan txerri-artzain lanbidea egin zuen  . Analfabetoa, baina burutsua, bandako buru bihurtuko da eta Erdialdeko Amerikako Probintzia Batuetako federazioaren aurkako matxinada zuzentzen du soldadu federalek gurasoak hil ostean. Fakzio kontserbadoreek lagunduta, Guatemalako gehiengoaren kontrola hartu zuen 1838an. Francisco Morazán Federazioko presidenteak ezin izan zuen bere aurkaria harrapatu, eta aldarrikapen separatistak Nikaraguara, Hondurasera eta Costa Ricara hedatu ziren, gerra zibil orokorraren eta Federazioaren hausturaren aurrekari gisa.

Carrera bere herrialdeko presidente hautatu zuten 1844an. Diktatorialean gobernatu zuen, lurjabe handietan, kontserbadoreetan eta elizgizonetan oinarrituz. 1854an bizi osorako presidente izendatu zuten, boterea mantendu zuen 1865ean hil zen arte.

Gerardo Barrios El Salvadorreko presidentearekin izandako lehiak 1863an bi herrialdeen arteko gerra eragin zuen. Carrerak porrot gogorra jaso zuen Coatepequen. Ondoriozko su-etenak iraupen laburra du. Etsaiak zabaldu ziren, Honduras El Salvadorren alde jarri zen eta Nikaragua eta Costa Rica Guatemalaren alde. Azkenean Carrera gatazkatik garaile atera zen, El Salvador okupatu zuen, eta baita Honduras eta Nikaraguan ere bere nagusitasuna zabaldu zuen.

Hil arte, adiskidetasun harremanak mantenduko ditu Europako nazioekin. Haren oinordekoa Vicente Cerna Sandoval jenerala izango da, Carrerak berak gomendatu zuena desagertu aurretik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Intranquilles

***Les Intranquilles*** 2021eko Joachim Lafosse belgikar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Leilak eta Damienek elkar maite dute, asko maite ere. Damienek bipolaritatea dauka, eta nola edo hala aurrera egiten saiatzen dira, familiari eusten. Damienek badaki ezin diola Leilari eman hark behar duen guztia, baina ez dute etsitzen biek ahaleginean.

## Aktoreak 
* Leïla Bekhti : Leïla
* Damien Bonnard : Damien
* Gabriel Merz Chammah : Amine
* Patrick Descamps : Patrick
* Jules Waringo : Jérôme
* Alexandre Gavras : Serge
* Joël Delsaut : André
* Dani Iffard-Stettner : Léa
* Larisa Faber : okina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isaac Makwala

**Isaac Makwala** (1985eko irailaren 24a) Botswanako esprinter bat da, 400 metroetan espezializatua. 2018an Commonwealth Jokoetan urrezko domina lortu zuen. Titulu kontinentalak ere irabazi ditu, 2015eko Afrikako Jokoetan eta bi aldiz Atletismoko Afrikako Txapelketan (2012, 2014). Bere herrialdea ordezkatu du 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, hiru aldiz Commonwealtheko Jokoetan eta bost aldiz Atletismoko Munduko Txapelketan (2007, 2009, 2013, 2015, 2017). Botswanako 4 × 400 metroko errelebo taldearekin brontzezko domina irabazi du 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, zilarrezko domina 2017ko IAAF Munduko Erreleboetan eta hainbat domina Afrikako Joko eta Txapelketetan.

2015eko uztailaren 5ean La Chaux-de-Fonds-en egin zuen 43.72ko denborarik onena Afrikako errekor kontinentala ezarriz eta 8. postuan kokatu zen denbora guztietako zerrendan, amerikar ez den bigarren azkarrena. 20s azpiko 200 metroko korrikalaria ere bada.

2017ko uztailaren 14an, Isaac Makwala historiako lehen gizona izan zen 200m 20s azpitik eta 400m 44s azpitik korritu zuena egun berean, 43,92 400ean,eta gero 19,77 (+0,0) 200ean. 2 ordu eta 20 minutuko aldearekin Atletismo Madrilgo Topaketan.

2017ko Munduko Txapelketan 400 metroko finalerako sailkatu zen, lasterketatik erretiratu aurretik, gaixotasunagatik. Ondoren, 200 metroko finalerako sailkatu zen, eta seigarren seigarren sailkatu zen.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 400 metroko proban aritu zen, finalean 7. postuan geratu zen.

## Nazioarteko emaitzak 
### Marka pertsonalak 
* 200 metro - 19,77 segundo, Madril, Espainia, 2017ko uztailaren 14a
* 400 metro - 43,72 segundo (2. Afrikako garai guztietan), La Chaux-de-Fonds, Suitza, 2015eko uztailaren 5a

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Layli Miller-Muro

**Layli Miller-Muro** (Bashir, 1972ko martxoaren 24a) estatubatuar abokatu eta emakumeen eskubideen aldeko aktibista da. Tahirih Justizia Zentroaren sortzaile eta zuzendari exekutiboa da. Emakumeen kontrako indarkeria desberdinak salatzen ditu, besteak beste, bortxaketa, emakumeen genitalen mutilazioa, indarkeria, giza salerosketa eta ezkontza behartua.

## Biografia 
1997an, *Matter of Kasinga*-ren parte zenean, Estatu Batuetako aurrekari nazionala ezarri eta asilo legea aldatu zuen kasu ospetsu batekin. Fauziya Kassindja, 17 urteko neska bat, Togotik alde egin zuen behartutako ezkontza poligamiko baten beldurrez eta emakumezkoen mutilazio genitalaren beldurrez, 1996an eman zion asiloa AEBetako Immigraziorako Apelazio Batzordeak. Erabaki honek generoaren araberako jazarpena asilorako arrazoi gisa aitortzeko ateak ireki zituen. Berak eta Kassindja kasuari buruzko liburua idatzi zuten elkarrekin *Do They Hear You When You Cry?/Negar egiten duzunean entzuten zaituztete?* (Delacorte Press, 1998). 

Miller-Muro AEBetako Justizia Saileko, Immigrazioko Apelazio Batzordeko abokatu-aholkularia izan zen eta ondoren, Arnold &amp;amp; Porter-en abokatua izan zen, non nazioarteko auzietan jardun zuen. Ondoren, Tahirih Justizia Zentroa sortu zuen.   irabazi-asmorik gabeko enpresak 6 lange izatetik 70 baino gehiagora pasatu da, bulegoak Houston, Baltimore eta San Frantziskon zabalduz. Bere kudeaketa egokia eta programa berritzaileak aintzat hartuta, Miller-Muroren gidaritzapean, Tahirih-k The Washington Post Award for Management Excellence  irabazi zuen eta Stanford Social Innovation Review-en pro bono zerbitzuen erabilera berritzaileagatik aitorpena lortu zuen. 

## Sariak eta Aitortzak 
* 2015ean American Mothers Inc-ek urteko DC Young izendatu zuen. 
* 2014an The Huffington Post-ek Emakumeen Nazioarteko Eguna ospatzeko 50 emakume buruzagi erlijioso boteretsuetako bat ere izendatu zuen.
* 2013an, Northern Illinois Unibertsitatearen eskutik honoris causa doktoretza jaso zuen. 
* 2012an, Newsweek/The Daily Beast-en munduko 150 emakume adoretsuenen artean izendatu zuten. 
* 2012an, Diane Von Fürstenberg Herriaren Ahotsaren Saria.
* 2012an, Goldman Sachsen 100 Ekintzaile Berritzaileenen zerrendan sartu zen. 
* 2010ean, Smart CEO Brava! Emakumeen Enpresa Lorpen Saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zibane Ngozi

**Zibane Ngozi** (1992ko urriaren 31) Botswanako atleta bat da, 400m-etan aditua. Gizonezkoen4 × 400 m-ko errelebo proban parte hartu zuen 2019ko Munduko Atletismo Txapelketan, baita gizonezkoen  errelebo proban 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina irabaziz.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baboloki Thebe

**Baboloki Tirelo Thebe** (1997ko martxoaren 18a) Botswanako esprinter bat da, 400 metroetan espezializatua. 2014ko Udako Gazte Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen 200 metroetan eta 2014ko Atletismoko Junior mailako Munduko Txapelketan finalerdietara iritsi zen. 2016 urtean aurrerapauso bat egin zuen 400m-etan, maiatzean, 44,22 segundoko marka egin zuen, munduko sasoiko zerrendetan hirugarren jarriz eta probako inoizko 30 lehenen artean sartuz. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen. Bere marka pertsonala 400 metrotan 44,02 da, 2017ko uztailean egin zuen. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 4x400m-ko proban brontzezko domina lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bayapo Ndori

**Bayapo Ndori** (1999ko ekainaren 20a) Botswanako atleta bat da, 400m-etan aditua. 

Gizonezkoen 4 × 400 metroko errelebo proban parte hartu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta brontzezko domina irabazi zuen. Parisko Jokoetan zilarrezkoa irabazi zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michael Cherry (atleta)

**Michael Cherry** (1995eko martxoaren 23a) 400m-ko proban espezializatutako atleta estatubatuarra da. 2017ko Londresko (Erresuma Batua) Atletismoko Munduko Txapelketako 4 × 400 metroko erreleboan AEBetako taldekidea izan zen, bigarren sailkatu zen eta zilarrezko domina jaso zuen.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Estatu Batuak ordezkatzeko sailkatu zen eta bertan 4x400m-ko proban urrezko domina lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brendon Rodney

**Brendon Rodney** (1992ko apirilaren 9a) Kanadako esprinter bat da. Kanadako gizonezkoen errelebo taldeko kide gisa, brontzezko dominak irabazi zituen 4 × 100 metroko erreleboan 2016ko Rio de Janeiroko Udako Olinpiar Jokoetan eta baita Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2015eko Munduko Txapelketan ere bai probaberean, Pekinen. Banakako proban ere lehiatu zen bi probetan.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adriana Kaplan Marcusán

**Adriana Kaplan Marcusán** (Buenos Aires, 1956) antropologo argentinarra da, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Wassu Fundazioko zuzendaria eta sexu eta ugalketa osasunean aditua, emakumezkoen mutilazio genitalen prebentzioari arreta berezia jarrita.

## Biografia 
Buenos Airesen jaio zen, 1956an. Osasun Antropologiako irakaslea da Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Gizarte eta Kultura Antropologia Sailean, Wassu Fundazioaren zuzendaria eta Ezagutzaren Transferentzia Katedraren zuzendaria.  

1989az geroztik, landa-lana garatu du Gambia, Senegal eta Ginea Bissau-n sexu osasuna, ugalketa osasuna eta emakumeen genitalen mutilazioaren azterketan eta prebentzioan zentratuz. 

Wassu-UAB Fundazioaren *Emakumeen Genitalen Mutilazioaren* *Prebentziorako Ezagutzaren Transferientziarako Ikerketa Aplikatuaren Behatoki Transnazionala* zuzentzen du, bi ikerketa oinarri dituena, bata Espainian eta bestea Gambian, eta bat garatuz.

Gambiako Ikerketa Medikoen Kontseiluko ikertzaile kolaboratzailea izan da, Women's Bureau-eko aholkularia eta nazioarteko hainbat agentzitako (UNFPA, PNUD, UNICEF) aholkularia. Espainian, erakunde ezberdinak aholkatzen eta trebatzen ditu emakumeen genitalen mutilazioaren zaintza eta prebentzio programak ezartzeko.

New Yorkeko Women’s Shura Council-eko, Genevako MOEko MGFren Adituen Batzordeko eta Vilnius-eko Genero Berdintasunerako Europako Institutuaren parte da.

## Filmografia 
Bere argitalpenen artean hainbat artikulu eta liburu daude eta lau bideo-dokumental zuzendu ditu: 

* *Gambia, ciclo vital y supervivencia* (1991)  
* *Iniciación sin Mutilación* (2004)
* *Declaración de Brufut* (2009)
* *Un futuro sin mutilación* (2013)

## Sariak eta Aitortzak 
* 2018an George Washington Unibertsitateko PEACE Global Women's Award.
* 2017an Irla Fundazioko Lluís Companys Memoriala genero-indarkeriaren aurkako borrokan.
* 2017ko IV DKV Medikuntza eta Elkartasun Sariak.
* 2003an Ramón y Cajal Ikerketa Bikaintasuna, Hezkuntza eta Zientzia Ministerioa.
* 1998an Gizarte Zientzietan Ikerketa Saria La Caixa Fundazioaren eskutik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michael Norman (atleta)

**Michael Arthur Norman Jr.** (1997ko abenduaren 3a) estatubatuar esprinter bat da. Pista Estaliko 400 metroetan munduko denborarik onena du 44,52 segundorekin. Aire Librean, bere 43.45, 2019ko Mt. SAC Erreleboan ezarri zuen denbora guztietako zerrendako 4. postua lortuz. 2016an, 200 metroko zein 4×100 metroko erreleboetan junior mailako munduko txapeldun izan zen.

Normanek nazioarteko arreta bereganatu zuen batxilergoko bigarren mailan, 2016ko Olinpiar Probetan 200 metroko finalaurrekoan Justin Gatlin AEBko txapelduna zena garaitu ondoren. Azkenean bosgarren sailkatu zen finalean eta ez zen talde olinpikorako sailkatu. Hala ere, urrezko bi domina lortu zituen uda hartan beranduago junior mailako Munduko Txapelketan, 200 metrotan 20.17ko errekorrarekin nabarmenduta.

Lau aldiz NCAAko txapelduna, Normanek 2018an korritu zuen NCAAko final guztietan unibertsitateko errekorrak ezarri edo ezartzen lagundu zuen. Honek barne hartzen ditu bere munduko denborarik onena Pista Estaliko 400 metroetan eta 4×400 metroko erreleboan munduko errekor ez ofiziala USC Trojans-etan 3:00,77ko denborarekin irabaziz.

Bere ibilbidean, Norman-ek sari ugari irabazi ditu, besteak beste, 2015ean eta 2016an atletismoko Gatorade Jokalariaren Urteko sariak, eta 2018an The Bowerman. Norman Hego Kaliforniako Unibertsitatean graduatu zen 2019ko maiatzean eta gaur egun Nike-ekin lehiatzen da profesionalki Quincy Watts eta Caryl Smith Gilbert bere unibertsitateko entrenatzaileekin.  Michael Norman Fred Kerley eta Wayde Van Niekerk-ekin batera 10 segundo azpitik 100 metrotan, 20 segundo azpitik 200 metrotan eta 44 segundo azpitik 400 metrotan egin duten bakarrenetako bat da.

## Nazioarteko emaitzak 
## Marka pertsonalak 
## Zirkuituko Garaipenak 
### Outdoor 
* Diamante Liga
** Azken irabazlea: 2019 (400&nbsp;m, Brusela )
** Paris : 2018 (200&nbsp;m)
** Erroma : 2019 (200&nbsp;m)
** Stockholm : 2019 (400&nbsp;m)
** Eugene : 2019 (400&nbsp;m)
** Brusela : 2019 (400&nbsp;m)
** Doha : 2021 (400&nbsp;m)

### Indoor 
* World Indoor Tour Urrea
** Boston : 2021 (400&nbsp;m)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jerome Blake

**Jerome Blake** (1995eko abuztuaren 18a) abiadura probetan espezializatutako Kanadako atleta da. Jaiotzez jamaikarra, Blake Kanadara joan zen bizitzera 2013an eta gaur egun Burnaby-n bizi da (British Columbia).

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Kanadako 4x100m-ko erreleboarekin brontzezko domina lortu zuen eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina.

## Nazioarteko emaitzak 
## Kanpo estekak
Porte de Charenton (Parisko metroa)

**Porte de Charenton** Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 12. barrutian dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 8. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Fausto Desalu

**Eseosa Fostine** " **Fausto** " **Desalu** (1994ko otsailaren 19a) esprinter italiarra da, 200 metroko proban aditua. 2018ko Mediterraneoko Jokoetan proba horretan zilarrezko domina irabazi zuen eta 4×100 metroko erreleboetan urrezko domina irabazi zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

2015eko Munduko Joko Militarretan 200 metroko urrezko domina izan zen. 20,13 segundoko marka pertsonala du, 2018an ezarria.

## Nazioarteko emaitzak 
## Estatistikak 
### Errekor nazionalak 
* 4×100 m erreleboa : **37,50** (Tokio , 2021eko abuztuaren 6an), taldean hirugarren posta korritu zuen Lorenzo Patta, Marcell Jacobs, Filippo Torturekin 

### Marka pertsonalak 
* 60 metro - 6,76 segundo (2015)
* 100 metro - 10,33 segundo (2018)
* 200 metro - 20,13 segundo (2018)
* 110 metro hesiak - 14,20 segundo (2010)
* 60 metro hesiak - 7,86 segundo (2011)
* Europako Atletismoko informazio guztia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rai Benjamin

**Rai Benjamin** (1997ko uztailaren 27a) 400 m eta 400 m hesietan espezializatua den hesilari eta esprinter profesional estatubatuarra da. 

Historiako bigarren gizonik azkarrena da 400m hesietan 46.17ko marka pertsonalarekin. 2021ean haren lehen Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen, eta baita 2019ko Munduko Txapelketan gizonezkoen 400m hesien proban, eta urrezko domina 4x400m-ko erreleboan txapelketa berdinetan. Parisko Olinpiar Jokoetan urezko bi domina lortu zituen.

Unibertsitatean Benjaminek UCLA Bruins eta gero USC Trojans taldean aritu zen, non 2018 hasieran munduko denbora onena egin zuen talde barruko  erreleboan 3:00.77ko denborarekin. Garai hartan, bere erreleboaren zatikako denbora 44.35ekoa zen, pista estaliko lasterketa batean inoiz egin den azkarrena izan zen. Urte bereko ekainean NCAA errekorra ezartzen lagundu zuen proba berean baina aire libreko pistan, eta garai hartan bigarren 400m hesien lasterketa azkarrena zena korritu zuen 47.02s-ko denborarekin.

## Nazioarteko emaitzak 
## Marka pertsonalak 
### Sasoiko onenak 
## Zirkuituko garaipenak 
* Diamante Liga (400&nbsp;m hesi)
** Erroma : 2019
** Stanford : 2019
** Doha : 2021
* World Indoor Tour (300&nbsp;m)
** Boston : 2019

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Binta Jammeh-Sidibe

**Aja Binta Jammehe Sidibe**, ezagunagoa **Binta Jammeh-Sidibe** izenez (Banjul, Gambia, 1950eko hamarkada) emakumeen eskubideen aldeko aktibista da, eta, bereziki, emakumeen genitalen mutilazioaren aurkako borrokan. APGWA/SOBEY Ganbiako Emakumeen eta Nesken Aurrerapenerako Elkarteko zuzendari exekutiboa da.

## Bizitza 
Banjulen jaio zen. Gurasoak, Natoma Marong Jammeh eta Alhagie Karamo Jamom hiriburura iritsi ziren Illiassatik, Lower Badibou barrutiko Nrth Bank eskualdeko herritik.

1967tik 1974ra bitartean, bigarren hezkuntzako ikasketak egin zituen, kalifikazio handiekin, batez ere ingelesez, frantsesez, matematikan eta zientzietan. 1974tik 1975era gobernuaren beka bat lortu zuen. Orduan ere, emaitza akademiko onak izan zituenez, beste beka bat lortu zuen Indianako Unibertsitatean ikasteko, Ameriketako Estatu Batuetan, 1975etik 1976ra Afrikaren eta soziologiaren historia.

### Ibilbidea 
1978an Gambiara itzuli zen eta bere herrialdeko turismoari buruzko azterketa sozioekonomikoa egin zuen. 1978ko azarotik 1979ra bitartean, administrari laguntzaile aritu zen Estatu Batuetako enbaxadan, Banwanen.

1979 eta 1988 bitartean, USAID Nazioarteko Garapenerako Estatu Batuetako Agentziarentzat lan egin zuen entrenamenduaren arduradun.

Gerora, hainbat arlotan egin du lan, 2002tik Gambia Technical Training Institute-ren (GTTI) zuzendaritzan, eta 1987 eta 1988 bitartean Emakumearen Kontseilu Nazionaleko kidea izan zen.

Emakume-taldeak koordinatzen ditu 90 herrixkatan, non jabekuntza ekonomikoan, osasunean eta ugalketa-eskubideetan eta emakumeen eskubide politiko eta erlijiosoetan lan egiten duten. Emakumeen genitalen mutilazioaren aurkako borrokan nabarmendu da erakundea.

Gambiako Emakumeen eta Nesken Aurrerapenerako Elkarteko (APGWA/SOBEY) zuzendari exekutibo gisa, gutun bat idatzi zion orduko Gambiako Yahya Jameomeh lehendakariari, eta herrialdean emakumeen genitalen mutilazioa debekatzeko erabakia eskertu zion.

Nazioarteko hainbat saretakoa da eta bost seme-alabaren ama da.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1998an Amnistia Internazionalaren Nazioarteko Saria jaso zuen Alemanian, NBEren Giza Eskubideen Deklarazioaren 50. urteurrena ospatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sinizazio

thumb|200px|Konfuzioar zeremonia bat, Korean
**Sinizazioa** (; ) txineraren eta Txinako kulturaren kontzeptuen asimilazio linguistikoa edo asimilazio kulturala da. Hizkuntzalaritzan, terminoa transliterazioari erreferentzia egiteko erabiltzen da berariaz, eta, alderdi horretan, "sinizazioa" erromanizazioarekin paraleloa da.

Testuinguru orokorragoetan, sinizaziotzat "txinatar bihurtzea" edo "han bihurtzea" hartzen da; kontrako prozesua "ez-txinatar" egitea da (desinizazioa). Terminoa gizarte-zientzietan erabiltzen dute, batez ere, identitate txinatarraren barruan dauden ez-han pertsonen (mantxuak, tibetarrak, mongolak edo uigurrak) asimilazio kulturala deskribatzeko.

Zentsu zabalago batean, "sinizazioa" fenomenoa ere aipatzen du, non Txinako inguruko kulturek herrialde honetako kulturak eta hizkuntzak eragina izan duten asimilatu gabe. Hori Koreako, Vietnamgo eta Japoniako historioetan islatzen da.

Integrazio-politika Txinaren nortasuna herritarren artean indartzera zuzenduta dago, balio partekatuak garatzera, herrialdeko herritarra izateagatik harro egotera, Txinako herritarren arteko desberdintasun kulturalak errespetatzera eta onartzera.

## Ikus, gainera 
* Erromanizazio
* Hispanizazio

## Kanpo estekak
Lorenzo Patta

**Lorenzo Patta** (2000ko maiatzaren 23a) esprinter italiar bat da, eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 4×100 metroko erreleboan urrezko domina lortu zuen Tokion, Japonian.

2021eko maiatzaren 13an, Savonan 10.13an korrituz, 100 metroko 7. italiar markarik onena ezarri zuen eta, aldi berean, sasoiko munduko rankingean 41. postua lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hispanizazio

thumb|Gaztelaniaren hedapena Iberiar Penintsulan.
**Hispanizazioa** () gaztelaniaren eta Espainiako kulturaren kontzeptuen asimilazio linguistikoa edo asimilazio kulturala da.

## Motak 
Hispanizazioak hainbat ikuspuntu hartzen ditu bere baitan, hala nola:

* linguistikoa, atzerriko hizkuntza bateko hitz bat gaztelaniara egokitzeko aldatzen denean. Orduan esaten da hitz bat hispanizatu edo erdaldundu egiten dela.
* demografikoa, hispaniar kulturak eskualde bat aldatzen duenean.
* inperialista, Espainiar Inperioak bere lurraldea zabaldu zuenean, Mundu Berriko jatorrizko herriak menderatu zituen, herri horiek beren tradizioak eta kulturak utz zitzaten. Ikus Amerikako espainiar kolonizazioa.
* hizkuntzazkoa, gaztelania irakastea sustatzen denean eta beste hizkuntza bat ikastea oztopatzen denean.
* sozio-politikoa, kultura bandera politiko gisa erabiltzen denean, gizarteak jarrera bat har dezan eta, horrela, talde politiko jakin bat baino nahiago izan dezan.
* soziala, hispaniar kultura sustatuz, beste kultura bati prestigioa kentzen zaionean zaharkitua eta zaharkitua dela esanez.

## Ikus, gainera 
* Erromanizazio
* Sinizazio

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shu Otero

**Shu Otero** (Sunbilla, 1995) nafar idazle, ilustratzaile eta komikigilea da.

## Biografia 
Filosofia ikasketak ilustrazio eta literatura grafikoarekin osatu ditu gasteiztarrak. Gizarte mugimendu desberdinentzako lan grafikoak egin ditu, hala nola, talde feministentzat, *fracking-*aren aurkako mugimenduarentzat eta Mendebaldeko Sahararekin elkarlanean ari diren elkarteentzat.
thumb|Shu Otero komikiegilea
Mexikorekin lotura handia dauka, bertan zegoen 2017ko irailaren 19ko 7,1 graduko lurrikara gertatu zenean. Erreskate lanekin lagundu eta gero, eleberri grafikoa sortzeari ekin zion. 2017ko lurrikara 1985eko lurrikararen 32. urteurrenean gertatu zen, biak alderatzen ditu. Bere amak 1985eko lurrikara hori bizi izan zuen, orduan jostunen fabrika bat jausi eta emakume langileak lagundu beharrean makinak berreskuratzera bideratu zen laguntza.
Komikian ikus daiteke nola 2017an bazegoen nolabaiteko tentsioa medio nagusiek eta sare sozialek zabaltzen zuten informazioaren artean. Biek dauzkate beren arriskuak, baina zehazki komunikabide handien jarduna hizpide hartuta, ikus daiteke badagoela narratiba ofiziala eraikitzen laguntzen duen diskurtso edo mekanismo bat, lotura duena 1985eko lurrikara gertatzean herritarrek errepikatzen zuten esloganarekin. (Shu Otero, Argia, 2021eko irailaren 19a)1985eko utzikeria gertatu ez zedin, Brigada Feministak antolatu ziren Chimalpopocan:Orduko hura (1985ekoa) oraindik ere gogoan du askok, lurrikarak eragin zuen txikizioagatik, baina baita gobernuaren utzikeriagatik ere, eta horri aurre egiteko herritarrek eratu zituzten laguntza-sareengatik. Esperientzia hartatik sortu zen adibidez “19 de Septiembre” jostunen sindikatua, genero perspektiba argi bat zuen lehenengoa. Mexikoko historia feministarentzat inflexio puntu oso inportantea izan zen. (Shu Otero, Argia, 2021eko irailaren 19a) Irudian ikus daitekeenez estilo "feista" erabiltzen du, zuri-beltzean.

## Lanak 
* *Voces de Chimalpopoca* (Astiberri Ediciones, 2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Plática 60. Shu Otero, ilustradora y narradora gráfica (2021)
Hideki Shirakawa

japoniar kimikaria da. 2000ko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Alan MacDiarmid eta Alan Heegerrekin batera polimero eroaleen aurkikuntzagatik.

Mediku militar baten semea, Mantxukuon eta Taiwanen bizi izan zen. Ingeniaritza kimikoa ikasi zuen Tokioko Institutu Teknologikoan  eta doktoratu ondoren Institutuko laborategian lan egin zuen.

Poliazetilenoa garatu zuen eta emaitza hau Alan MacDiarmid-i interesatu zitzaion Tokiora egindako bisita batean. Pennsylvaniako Unibertsitatean lan egitera gonbidatu zuten eta han poliazetilenoaren eroankortasun elektrikoa garatu zuten Seegerrekin batera.

1979an Tsukubako Unibertsitateko irakasle izendatu zuten.

## Kanpo estekak
Kultura-asimilazio

[right|thumb|300px|Egungo Pakistanen I. edo II. mendean sortutako [Buda|Gandara Buda honetan helenizazioa nabarmena da.]]

**Kultura-asimilazioa** talde etno-kultural bat — hala nola etorkinak, talde etniko minoritarioak eta beste batzuk — komunitate handiago edo nagusi batean integratzeko prozesua izendatzeko modu bat da, komuntzat jotzen denaren barruan. Elementu orokor horiek estatu edo lurralde baten barruko bizikidetza kulturala bermatzen dutelako presuntzioak prozesu horren hasiera eragiten du.

Prozesu horretan, asimilaturiko taldeak, oro har, bere originaltasuna, partzialki edo erabat, galdu egiten du, hala nola, hitz egiteko modua, hizkuntza edo dialektoa, hizketan dituen berezitasunak, tradizioak, izateko moduak eta bere kultura-nortasunaren beste elementu batzuk, gizarte edo kultura nagusiarekin harremanetan jartzen denean.

Asimilazioa borondatezkoa izan daiteke, etorkinen ohiko kasua bezala; edo behartua izan daiteke, kolonizazio-prozesuetan dagoen estatu jakin baten barruan etnia minoritario askori gertatzen zaien bezala. Kultura-asimilazio prozesuak gizateriaren historia osoan zehar gertatu dira eta askok kultura berriak sortu dituzte. Adibidez, XV. mendeko Ameriketako europar kolonizazioak amerikartzea eragin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daumesnil (Parisko metroa)

**Daumesnil** —Félix Éboué azpititulua duena— Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 12. barrutian dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 6. linea (Parisko metroa)
* 8. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Amerikanizazio

[thumb|280px|[McDonald's jatetxe bat Kuban.]] 
**Amerikanizazioa** edo **amerikartzea** kultura-asimilazio prozesu bat da, AEBetako kulturak munduko beste kultura batzuetan duen eraginari lotua, eta, horren ondorioz, jatorrizko kultura herrialde amerikar honetakoarekin ordezteko prozesua gertatzen da. Globalagoa den okzidentalizazioren parte garrantzitsua da (europartzea bezala, eta Europaren eta estatubatuarren eragina bateratzean, euroamerikartzea lortzen da). Bere hedabide eta enpresek bultzatuta, askotan konnotazio negatiboak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak