Mary Corinna Putnam Jacobi

**Mary Corinna Putnam** (**Mary Putnam** bezala ere ezaguna; Londres,1842ko abuztuaren 31a – New York, 1906ko ekainaren 10a) mediku, idazle eta sufragista estatubatuarra izan zen. Ikerketa klinikoak eta laborategikoak medikuntzan integratzearen alde borrokatu zuen. Ebidentzia anekdotikoak eta dogma tradizionalak mespretxatuz, ikerketa zientifikoa exijitu zuen mediku praktikaren gai guztietan. Lider feminista gisa, uko egin zien emakumeen ahultasunari buruzko sinesmen tradizionalei. Erreformistekin eta sufragistekin egindako lanari esker, emakumeen osasunaren bozeramaile nagusietako bat izan zen aurrerakoien garaian.

## Biografia 
George Palmer Putnam eta Victorine Haven Putnamen alaba, Londresen jaio zen, non bere aita 1841etik bizi izan zen New Yorkeko Wiley & Putnam argitaletxearen sukurtsal bat ezartzen zuen bitartean. Hamaika anai-arrebetan zaharrena zen.

Familia 1848an itzuli zen Estatu Batuetara, eta Maryk New Yorken eman zituen haurtzaroa eta nerabezaroa. Lehen hezkuntzaren zatirik handiena bere etxean jaso zuen, eta neskentzako eskola publiko berri batean bi urtetako eskolekin osatu zuen, non 1859an graduatu zen. "Found and Lost" ("Aurkitua eta Galdua") izeneko lehen kontakizuna argitaratu zuen 1860ko apirilean *Atlantic Monthlyn*, eta bigarren kontakizuna urtebete geroago. 1859an graduatu ondoren, greziera, zientziak eta medikuntza modu pribatuan ikasi zituen Elizabeth Blackwellekin eta beste irakasle batzuekin. Aitak medikuntza lanbide "higuingarria" zela uste zuen, baina azkenean bere ahaleginaren alde egin zuen. "New England Hospital for Women and Children" zentroan egindako egonaldi labur batek medikuntza praktikatu aurretik ikasten jarraitzeko beharra erakutsi zion. Parisera abiatu zen Charles Adolphe Wurtz kimikari ospetsuak zuzendutako Parisko Unibertsitateko École de Médecine-n ikastera.

Parisen egin zituen ikasketak Frantziako eta Prusiako gerrarekin bat egin zuten. 1871ko abuztuan, "Scribner 's Monthly" liburuan gerraren ondorengo frantziar lidergo politiko berriari buruzko azterketa bat argitaratu zuen.

1871ko Parisko gertakarien ondoren Estatu Batuetara itzuli ondoren, mediku-kontsulta bat ezarri zuen New Yorken, eta New Yorkeko Konderriko Mediku Elkarteko bigarren emakumea izan zen. Elkarte Mediko Amerikarrean onartua izan zen, eta New Yorkeko Infirmary eta Mount Sinai Ospitaleko Emakumeen Medikuntzako Kolegio berrian irakasle izan zen.

1873an, Abraham Jacobirekin ezkondu zen, eta askotan "Amerikako pediatriaren aita" gisa aipatzen dute. Hiru seme-alaba izan zituzten, baina alaba bakarra bizi izan zen helduarora arte, Marjorie Jacobi McAneny. Jacobik bere hezkuntza teorien arabera hezi zuen alaba.

100 artikulu mediko baino gehiago idatzi zituen. 1871n utzi zion kontakizunak idazteari. 1894an, "Common Sense Applied to Women 's Suffrage" (*Sen ona emakumeen sufragioari aplikatuta*) idatzi zuen, ondoren berriz inprimatua eta Estatu Batuetako emakumeen sufragio mugimendua bultzatzeko erabilia.

Elizabeth Blackwell (1821-1910) bere aholkulariak medikuntza erreforma sozial eta moralerako bitarteko gisa ikusi zuen bitartean, Jacobi gazteagoa izanik gaixotasunen sendaketan zentratu zen. Desadostasun maila sakonago batean, Blackwellek emakumeek medikuntzan arrakasta izango zutela beren giza balio femeninoengatik sentitzen zuen, eta Jacobik, berriz, emakumeek gizonekiko berdintasunean parte hartu behar zutela espezialitate mediko guztietan uste zuen.

Garuneko tumore bat diagnostikatu zitzaionean, bere sintomak dokumentatu zituen eta horri buruzko artikulu bat argitaratu zuen: "Descriptions of the Early Symptoms of the Meningeal Tumor Compressing the Cerebellum" (*Zerebeloa konprimatzen duen meningeal tumore baten sintoma goiztiarren deskribapena*).
* *The Question of Rest for Women during Menstruation* (1876).
* *Acute Fatty Degeneration of New Born* (1878).
* *The Value of Life* (New York, 1879).
* *Cold Pack and Anæmia* (1880).
* *The Prophylaxis of Insanity* (1881).
* "Studies in Endometritis" *American Journal of Obstetrics-*en (1885).
* "Infantile Paralysis" eta "Pseudo-Muscular Hypertrophy" buruzko artikuluak Pepper's *Archives of Medicine-*en (1888).
* *Hysteria, and other Essays* (1888).
* *Physiological Notes on Primary Education and the Study of Language* (1889).
* "*Common Sense*" Emakumeen sufragioari aplikatua (1894) Hau Albanyko konbentzio konstituzional baten aurrean urte horretan bertan egin zuen helbide batean  zabaldu egin zen. 1915ean berrinprimatu zen eta emakumeen sufragioaren azken bultzadari lagundu zion.
* *Found and Lost* (1894).
* *From Massachusetts to Turkey* (1896).

## Sariak eta aintzatespenak 
* Harvardeko Unibertsitatearen *Boylston Saria* jaso zuen 1876an.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *La graisse neutre et des acides gras*. Thesis (Doctorate en Médecine)--Faculté de médecine de Paris, 1871.
* 
* 
* 
* Mary Bronson Hartt (1932). "Jacobi, Mary Corinna Putnam". Dictionary of American Biography. New York: Charles Scribner's Sons.
* Carol B. Gartner (1999). "Jacobi, Mary Corinna Putnam". American National Biography. New York: Oxford University Press.
## Kanpo estekak 
* Medikuntza eta emakumeak
* Mary Putnam Jacobi Papers. Artxibatua 2012ko maiatzaren 9an, Wayback Machinen.  Radcliffe Institute, Harvard Unibertsitatea.
* Changing the Face of medicine: Celebrating America´s Women Phycisians - Dr. Mary Corinna Putnam Jacobi Estatu Batuetako Medikuntza Liburutegi Nazionalaren, Osasun Institutu Nazionalaren proiektu bat.