open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lertza

**Lertza**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Gorostietako lepoa eta mendatea mendebaldetik zaintzen duen mendia da Lertza.
Inguruko beste hainbat mendiren antzera, Lertza baso ospelez estalirik dago.
Beharrik, pagoek soilune bakan batzuk uzten dituzte gailurraren inguruan, eta paisaia apur bat ikustea ahalbidetzen dute.
Hegoalderago mendiak altuera galdu eta Patatalur izeneko bizkarra hasten da.
Bertan Zurittu-Berri trikuharriaren hondakinak daude, hauek ere pagadi garbi eta garoen artean.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Lertza, *http://www.euskal-herria.org/*.
Aiurdi

**Aiurdi**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Iruñerriko biztanleok nahiko ezaguntzat jotzen dugu Alaitz mendilerroa.
Elomendi, Txanburu, Orraunandia, Abrigo, Untzueko Harria...
ibilaldi ugariren jomuga izaten dira.
Hala ere, Alaitz nahiko mendilerro zabala eta konplexua da, eta ohiko ibilbideetatik haratago joan nahi duen mendizaleak badu nora jo.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Aiurdi, *http://www.euskal-herria.org/*.
Saitsederra

**Saitsederra**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Uztarrotzeko mendilerroa Atuzkarratzen iparraldean zabaltzen da, bien arteko muga lausoa delarik.
Mendi garaiak dira, baina profil leun borobilekoak.
Saihets pikuetako baso trinkoetan pinua eta pagoa tartekatzen dira, baina belarra da nagusi gainaldeetan.
Borda ugariren hondakinek abeltzaintzari loturiko iragan baten berri ematen digute.
Mendilerroko gailurrik inportanteenak Luno, Lakuaga, Barangaga eta Saitsederra dira, azken hau delarik denetan altuena.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Saitsederra, *http://www.euskal-herria.org/*.
Ugagibel

**Ugagibel**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Berrendi mendilerroak adar apalago eta leunago bat luzatzen du iparralderantz, Orbaitzeta herriaren gainean begiratoki aparta eskaintzen duena.
Adar honetan bi gain aurki ditzakegu Zelaneko lepo zabalaren iparraldean: Ugagibel eta Arriedergaina.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ugagibel, *http://www.euskal-herria.org/*.
Apordoki

**Apordoki**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Anueko ibarraren gainean sumendi itxura ederra azaldu arren, mendi hau ez da oso bisitatua.
Seguruenik Baratxueta-Burdindogi katetik apur bat aldendurik egoteak zerikusi handia izanen du bazterketa honekin, mendizale gehienek Urdanatz igo eta iparralderantz jarraitzen baitute, Burdindogi, Egide edo Goitiko Gaineko tontorretarantz.

Hala ere, Anueko Oihaneko mendien artean, Apordoki da paisaia ikustea ahalbidetzen duten bakarrenetakoa, gainerako gainak pagadi sarriez josita baitaude.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Apordoki, *http://www.euskal-herria.org/*.
Udi

**Udi**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Zaraitzu eta Aezkoa ibarrak elkartzen dituen Erremendiako mendatearen iparraldean mendialde nahiko ezezagun bat zabaltzen da, Abodiko murru luzea izanik muga iparraldean.
Mendi leun eta lauak dira, gorabehera handirik gabeak, alor eta soro zabalez josiak.
Ibilbide lasaiak egin daitezke pista zabaletan barrena, oinez edo txirrindulaz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Udi, *http://www.euskal-herria.org/*.
Berregu

**Berregu**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da. 
Berregu Labiako mendilerro luzearen azken mendietako bat da iparraldetik.
Altuera beretsuko bi gailur ditu, eta kartografian iparraldeakoa garaientzat jotzen bada ere, bertan izanik hegoaldekoak ematen du altuagoa.
Baso itxiak (Oianilun du izena iparraldeko hegiak) erabat estaltzen ditu mendi apal honen hegi eta gainaldea.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Berregu, *http://www.euskal-herria.org/*.
Oiakarizketa

**Oiakarizketa**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
Oiakarizketa Iruñea inguratzen duten mendietatik ezezagunetakoa dugu.
Inguruan Sarbil edo Esparatz bezalako mendi erakargarriak izanik, itzalpean gelditzen da gain oihantsu hau.
Gr-220 (Iruñerriko bira) mendi honetatik hurbil igarotzeak salbatzen du seguruenik erabateko ahanzturatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Oiakarizketa, *http://www.euskal-herria.org/*.
Lirain

**Lirain**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Iparraldetik hasita Labiako mendilerroko azken menditzat jotze dute askok Lirain, nahiz eta agian ohore hori Berregu mendiari dagokion.
Nondik ikusten den, mendi lirain samarra da, izenak iradoki bezala.
Bertan izanik ordea, gainalde lau eta gorabehera handirik gabekoa da.
Aintzioatik txango atsegina egin daiteke, Balanketa trikuharria bilatuta, Ligarrietako gailur lautik igaro eta Liraingo gailur ez oso garbiraino.
Interesgarria izan daiteke Artze ibarraren gainean amiltzen diren labar ikusgarrietara hurbildu paisaia zabalak ikusteko.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Lirain, *http://www.euskal-herria.org/*.
Borrokoxko

**Borrokoxko**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Aretako mendirik garaienetako bat izanik ere, Borrokoxkok bazter utzita ematen du, mendizaleen begiradak Baigura erraldoira edo, gehienez ere, hurbileko Erremendiara zuzentzen direlarik.
Bere kokapen urrunak eta alde guztietatik azaltzen duen profil lau eta oihantsuak zerikusia izanen dute seguruenik bazterketa horrekin.
Nolanahi ere, bai Elkoatz eta Aietxutik abiatzen diren bideak bai Erremendiako goi ordokikoak edertasun paregabekoak dira, eta gailurretik ikuspegi oso mugatuak izanen ditugun arren, mendi honek behatoki ugari eskaintzen du.
Horrez gain, isolamendu horrek berak fauna oso aberats baten bizileku bihurtu ditu inguru hauek.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Borrokoxko, *http://www.euskal-herria.org/*.
Goitiko Gaina

**Goitiko Gaina**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Goitiko Gaina edo Goitean Eugiko urtegiaren mendebaldeko ertza zaintzen duen mendi oihantsua da.
Zonalde honetako beste hainbat mendiren antzera, Goitiko Gaina bizkar luze eta gorabehera handirik gabea da.

Pagadi zabal eta garbiek estaltzen dituzte mendiko gainaldea eta hegiak, Iragi herriaren gainean harritza ikusgarri bat azaltzen badu ere.
Tontorretik ikuspegi mugatua izanen dugu, basoa ekialderantz bakarrik zabaltzen baita.

Hala ere, bilatuz gero, behatoki ugari aurki ditzakegu Goitiko Gainaren bizkarrean, Leateko Gaina izeneko aurrezgailura adibidez, behatoki aparta baita Eugi inguruko mendien gainean, baita Pirinio aldera ere.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Goitiko Gaina, *http://www.euskal-herria.org/*.
Irunberriko Trinitatea

**Irunberriko Trinitatea**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Ibarrako arroilak bereizten du Leireko mendilerroaren mendebaldeko muturra multzo nagusitik, bizkar luze bat isolatuz.
Gorabehera handirik gabeko eta ezpelez jositako mendi honek, ordea, labar ikusgarriak altxatzen ditu hego-mendebalderantz, hurbileko Irunberriko Arroileko hormekin lehiatu nahiz bezala.
Malkar zorabiagarriek, harrizko zubiek, gendarme bakartiek elkar hartzen dute bideari xarma berezi bat emateko.
Nolanahi ere, kontuz ibili behar da haurrekin edo ohitura handirik gabeko jendearekin joanez gero.
Bideak zailtasun berezirik ez duen arren, amildegi handietatik hurbil dabil uneoro, eta zenbait tokitan eskuak erabili behar izanen ditugu harriari heltzeko.
Kable bat dago jarrita tximinia txiki bat errazago igarotzeko, eta bidea oro har malda handikoa da.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Irunberriko Trinitatea, *http://www.euskal-herria.org/*.
Arlengo Harria

**Arlengo Harria** edo **Lengarria**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.

Leurtzako urtegiak inguratzen dituzten gainetatik ezezagunena dugu Arlengo Harria, baina horrek ez du erran nahi mendi interesgarria ez denik.

Pagadi zabalen itzala, haren inguruetako monumentu megalitiko ugariak, bide zoragarriak...
baita ohiko ibilbideetatik apur bat aldentzeko plazera ere.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Arlengo Harria , *http://www.euskal-herria.org/*.
Zalakarte

**Zalakarte**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Lakabe herrixka berpiztuaren gainean mendizaleek gutxi ibilitako mendi batzuk gailentzen dira, Elke ikusgarriak itzalduta: Zalakarte (944m), Atxote (1057m), Ermitaldea (1164m) eta Peñarroya edo Lakarri (1004m).
Gain bakartiak dira, pinuek eta mediterranear landarediak estalita, eta gehienetan harkaitz deserosoek koroatuta.
Azken honek ordea, talaia eder bihurtzen ditu tontor hauek, nondik inguruko mendi eta ibarren paisaia zabalaz gozatu ahal izanen baitugu.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Zalakarte, *http://www.euskal-herria.org/*.
Pilotasoro

**Pilotasoro**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Bat baino gehiago dira Pilotasoro izeneko mendi eta tokiak Euskal Herrian.
Nafarroan bitxienetakoa Txaruta-Garmendia mendikatekoa izanen da, bere kokapen ikusgarria dela eta.
Antza denez, artzainak halako tokietan biltzen ziren pilotan jolastera.
Hormarik ezean, tenisaren moduko jokoa omen zen.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Pilotasoro, *http://www.euskal-herria.org/*.
Ekialterrea

**Ekialterrea**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Mintxateko arroil ederra ekialdetik mugatzen duen mendikatea Larrondoan hasi eta Ardibidegaineako mendietara luzatzen da, Izaba gainean "Ateak" izeneko harkaitz ikusgarriak amilduz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ekialterrea, *http://www.euskal-herria.org/*.
Algorrieta

**Algorrieta**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Algorrieta eta Loiketa mendiak Ultzama ibaiaren sorburua babesten duen mendi-ferrako gainik erakargarrien baina ezezagunenak ditugu.

Haien oinetan, XIII. mendetik, Belateko monasterioa dago, garai batean Donejakue bideko erromesak artatzeko eraikia, eta gaur egun baseliza bihurtuta.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Algorrieta, *http://www.euskal-herria.org/*.
Errasa

**Errasa**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Aietxura hurbiltzen diren mendizaleak Aldaxur, Olotoki edo Aritzgaña bezalako mendiak igotzera joaten dira.
Hala ere, Urraul Goitiko herrixka honetatik paseatzen den edozein mendizaleren begiak Errasa haitzaren horma ikusgarriei lotuko zaizkie ezinbestean.
Hala ere, gutxi dira balkoi bakarti honetara hurbiltzen direnak.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Errasa, *http://www.euskal-herria.org/*.
Ezkirin

**Ezkirin**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Bertizko jaurerria ipar-ekialdetik mugatzen duten mendiak nahiko ezagunak dira: Legate, Larratzu, Aizkolegi...
Askoz ere ospe apalagoa dute ordea Bertizko mendebaldeko muga osatzen dutenek, Oteitzoiana eta Meateko Kaskoa salbu.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ezkirin, *http://www.euskal-herria.org/*.
Peña de la moza

**Peña de la moza**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Lakarri harkaitz ospetsuak adar harritsu bat luzatzen du ekialderantz.
Gandor ikusgarria izanik ere, eta batez ere Arriasgoiti ibarretik ikusita harkaitz zorrotz eta haidor baten itxuran agertu arren, ez dirudi gailur honek bisita gehiegi jasotzen duenik.
Bideak nahiko itxita daude, eta gandor osoa zeharkatzen duen alanbre-hesia ere oztopo ederra da.
Hala ere, merezi du traba horiei guztiei aurre egin eta harkaitz honen gailurra bisitatzeak.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Peña de la moza, *http://www.euskal-herria.org/*.
Maliturri

**Maliturri**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Maliturri eta hurbileko Puno (Ollokorri) Iruñerriko txangoen klasikoetako bat dira.
Bi mendiok Lakarri-Beltzunegi Haitzaren mendilerro paraleloa osatzen dute iparraldetik.
Igoera erraza da eta gorabehera handirik gabeko txangoa bada ere, atsegina da kate honen gainaldean zehar ibiltzea.
Maliturriko gailurretik paisaia ederrak ikus ditzakegu, baina  ezin gauza bera erran Ollokorriz: altuera berdintsuko bere bi gailurrak baso trinko batek harturik daude, eta iparraldekoan bakarrik aurkituk ditugu tontorra markatzen duten kairna eta tako geodesikoa.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Maliturri, *http://www.euskal-herria.org/*.
Kedarbe

**Kedarbe**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Saioa eta Xuriain erraldoietatik hurbil, baina haien ospetik urrun, Anueko Oihaneko mendiek itzal, lasaitasun eta bake eremu zabal bat osatzen dute.

Garaiera dezentekoak izan arren (askok 1100 metro baino gehiagokoak dira), profil leunekoak dira, eta pagoek panoramika zabalak eragozten dituzte, eta horrek mendizale gehienak uxatzen ditu.

Nolanahi ere, gozagarria da bide eta pistetan barrena oinez zein bizikletaz ibiltzea, uneoro pagadiaren babesean, erreka ugarien xuxurla entzuten eta orbelaren karraska boten azpian sentitzen.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Kedarbe, *http://www.euskal-herria.org/*.
Errezlanda

**Errezlanda**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Aldu-Olotoki mendilerroaren iparraldetik, beste gandor bat luzatzen da lehenbizikoaren paraleloan.
Pinudi eta pagadi sarrien gainetik harkaitz zorrotz ikusgarriak gailentzen dira.
Mendilerro honetan hainbat gain aurki ditzakegu: Ekiluzea, Santa Ageda, eta denetan altuena, Errezlanda.
Zaila da gandor zorrotz horren punturik altuena zehaztea.
Hemen Nafarroako kartografia ofizialeko gailurra jarri dugu, baina gandorrean bertan izanik zaila da toki zehatza seinalatzea.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Errezlanda, *http://www.euskal-herria.org/*.
Saiarri

**Saiarri**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Organbide lepotik hego-ekialderantz luzatzen den bizkar luze belartsua da Saiarri.
GR 11ko markek gidaturik, mendizale gehienek behetik igaroko dute gorabeherarik gabeko muino hau, Mendizar edo Errozate bidean.
Merezi du ordea bidetik apur bat saihestea eta gailur xume honetara igotzea, bertatik gozatuko dugun ikusmira ederragatik.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Saiarri, *http://www.euskal-herria.org/*.
Budogia

**Budogia**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
2000 metroak aise gainditzen ditu Budogiak.
Izan ere, Nafarroako bigarren mendia da garaierari dagokionean.
Hala ere, Hiru Erregeen Mahaiatik hain hurbil izanik, badirudi apur bat zokoraturik gelditzen dela.
Bere itxura muturbeltz eta gaindigaitzak ere zerikusia izanen du bazterketa horrekin.
Ondorioz, gailur honetarainoko bideak urri eta bihurri izaten dira.
Errazena Mahaiko lepora iristen dena da.
Eskalada erraz baina zorabiagarri batek (II) gailurrean kokatuko gaitu zuzenean.
Beste aukera bat Mahaiko bidean ere hasten da.
Belagoako Txokoko bidea eta Linzakoak bat egiten duten kairn erraldoian bidetik atera eta Budogiako gandorra hego-mendebaldetik inguratuko dugu bidexka batetik.
Handik aurrerakoa gandorraren gainaldetik ibiltzea izanen da, bidetik kanpo batzuetan eta kairn urriren laguntzaz.
Azken aukera bat Belagoako Txokoan hasi eta Larreriako lepoan barrena egiten duena da.
Bide luzeak Ukerdiren oinetaraino eramanen gaitu.
Bertan bidea utzi eta zuzenean ekinen diogu Ukerdi eta Budogiaren arteko sakanari.
Behin lepoan, gainez gain igoko gara gandorreraino.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Budogia, *http://www.euskal-herria.org/*.
Txintxularra

**Txintxularra**, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Txintxularra mendia, 846 altuera duen eta Araba probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 42.984519 eta -2.846080 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Altube, Sarria, Parketxea

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Txintxularra, *http://www.euskal-herria.org/*.
Elorriko Kaskoa

**Elorriko Kaskoa**, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Auza erraldoia eta Izpegiko mendatearen arteko mendikatetxo laburrak (Usatxarreta eta Olate gainak dira gain nagusiak) adar motz baina interesgarri bat luzatzen du Aldudeko ibarrarerantz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Elorriko Kaskoa, *http://www.euskal-herria.org/*.
El Fallar

**El Fallar**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Leireko Monastegiaren gain aldeko amildegietan nabarmentzen den haitz sorta batek osatzen du El Fallar mendia Hegoaldeko isurialdean.
Hiru haitz ematen dute behe aldetik ikusita, ezker aldeko bihar meharrak eta eskubi aldekoa sendoagoa; eskubiko hau da tontorra eta ezkerrekoa berriz, zutik egon ezin duen haitz multzo harrigarri batez burututako burkaila.
Goiko ikuspegia oso zabala da tontorra mendi-ardatzetik Hegoaldera irtenda dagoelako eta gainean zuhaitzak nahiko bakanduta daudelako.
Bada burdinazko gurutze haundi bat bertan, eta baita buzoia izandakoaren oinarria ere.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
El Fallar, *http://www.euskal-herria.org/*.
Iguzkimendi

**Iguzkimendi**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Bere izenak iragarri bezain ederra da Iguzkimendi.
Edonondik ikusita, kono itxurako profil airosoa du, bere hegi piku belartsuak goitituz Artzamendi itxuragabearen aurrean.
Bere anaia potologoaren aldean, Iguzkimendik bisita gutxiago jasotzen du: txikixeagoa da...
eta tontorrerainoko errepiderik ez du.
Horrek turista andana batetik libratuko gaitu, gehienak Mehatseko lepoan geldituko baitira.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Iguzkimendi, *http://www.euskal-herria.org/*.
Iguste

**Iguste**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Iguste Esparantz mendiaren eta Zirauki-Mañeru herrien artean hedatzen den mendimultzo txiki eta ez oso nabarmen bateko gainik garaiena dugu.
Zonaldeko erliebea leuna da eta horrek ahalbidetzen du soroak gainalderaraino bertaraino iristea, mediterranear erako landaretza eta zenbait pinu aldaketekin batera.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Iguste, *http://www.euskal-herria.org/*.
Aritzdigorri

**Aritzdigorri**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Erreniagako mendilerroa aspaldidanik jasan ditu "progresoaren" erasoak.
Lehendik ere pistak, errepideak, pinu aldaketak, antenak, erradarrak eta abar pairatu behar izan ditu Iruñeko ortzemuga hegoaldetik ixten duen mendialde gaixo honek.
Aspaldi honetan, gainera, haizerroten sukarrak jo zuen, eta azken eraso honek erabat desitxuratu zituen gain hauek, mendizale gehienak uxatuz.
Horregatik eskertzekoak dira Aritzdigorri bezalako gainak: haizerroten gaitzetik libre izateaz gain, itxura erakargarri samarra du, bere gailurreko konglomeratuzko arroka lerden horiekin.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Aritzdigorri, *http://www.euskal-herria.org/*.
Atxuela

**Atxuela**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Alkurruntz eta Legate arteko mendikateak Baztan ibarra mugatzen du mendebaldetik, Bertizko basotik bereiziz.
Alkurruntz, Legate eta Ezkiz bezalako kasko harritsuak alde batera utzita, mendilerro honetako mendiak bizkar belartsu borobilak dira, lepo zabalek uztartuta.
Orabideako errepidexka sigi-saga dabil mendikateko hegietan barrena, hango baserri ugariak elkartuz, Otsondoko mendatean amaitu arte.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Atxuela, *http://www.euskal-herria.org/*.
Aginagako Harria

**Aginagako Harria**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Iruñetik bertatik-bertara badago ere, gutxi dira Arriasgoitiko ibarra bisitatzen dutenak.
Auto baino txirrindulari gehiago ikusten dira hango errepidean barrena.
Arriasgoitiko mendiak bakarti eta basatiak dira, eta pinudi zabal ilunak fauna aberats baten bizileku lasaia da...
ehiza sasoiaz kanpo, behinik behin.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Aginagako Harria, *http://www.euskal-herria.org/*.
Zaziain

**Zaziain**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Itoizko urtegi erraldoiaren eraikuntzak itxuraldatu egin zituen Artzibarko paisaia basati eta lasaiak.
Hainbat herri jendez hustu eta ito egin zituzten, Urrobi eta Irati ibaiek urraturiko arroil (bazter hauetan potxe hitza erabiltzen da) ederrak urpean gelditu ziren, porlanezko uharkek eta errepide berriek hautsi egin zuten ibarren bakea...

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Zaziain, *http://www.euskal-herria.org/*.
Bagoandieta

**Bagoandieta**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Iretako Gainetik hegoaldera Adiren kateak altuera galdu eta larre zabalek ordezkatzen dituzte pagadiak.

Erliebea ere leundu eta muino eta bizkar leunak jaisten dira Erroko mendaterantz, pinudi itxiz jantzita.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Bagoandieta, *http://www.euskal-herria.org/*.
Sardegi

**Sardegi**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Nafarroako mendimultzorik zabalenetako bat izanik ere, Lokiz nahiko ingurune ezezaguna da.
Inguratzen duten kareharrizko harresiek bakarrik jasotzen dituzten mendizaleen bisitak.
Erdialdeko goi-ordoki zabalek ordea, abeltzain eta ehiztari bakan batzuk besterik ez dute ikusten.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Sardegi, *http://www.euskal-herria.org/*.
Xaguxelai

**Xaguxelai**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Saioa-Abartan katearen paraleloan, bada beste mendilerro apalago bat Egurtegi menditik abiatu eta iparralderantz luzatzen dena, Artesiaga eta Zokoako ibar sakonak bereiziz.
Mendialde ederra da hau, bai gain soiletatik izanen ditugun paisaiengatik, bai zapalduko ditugun parajeen edertasunagatik.
Izan ere, denetarik aurki daiteke katetxo honetan: pagadi zabalak, larre gozoak, harrizko gandorrak...

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Xaguxelai, *http://www.euskal-herria.org/*.
Otsameaka

**Otsameaka**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Gorramendi eta Iparlako mendilerro ezagunen artean mendikate apalago batek uztarri lana egiten du, bi erraldoi horiek elkartuz eta Urritzateko bailara estua Nafarroa Garaitik isolatuz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Otsameaka, *http://www.euskal-herria.org/*.
Orobeko Haitza

**Orobeko Haitza**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Nafarroak, Arabak eta Gipuzkoak bat egiten duten Arbarrain menditik adarrak hedatzen dira hainbat norabidetarantz.
Adar horietako batzuk Altsasuraino luzatzen dira, bidean altuera galduz eta pagadi zabaletan murgilduz.
Inongo zerrendatan ez agertuta, eta basoak paisaia eragozteko mehatxuarekin, mendizale gutxi hurbiltzen dira gain hauetara.

Ez da mendi ikusgarria Arbarain (Illarragorri edo Irumuga, ere bai) eta esan liteke bereizgarri bakarra duela: hiru herrialderen arteko mugarria izatea, izan ere bertan elkartzen dira Nafarroa, Gipuzkoa eta Araba arteko mugak. 

Hegoaldeko kariatzezko hormak urratzen dihardu harrobi handi batek. Iparraldeko isurialdea pagadiz estalita dago eta ehiza postu ugarik jarraitzen dute Araba eta Gipuzkoaren arteko mugako hesia. Ibilbide polita egin daiteke halere Olano eta Albeizekin batera lotuta.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Orobeko Haitza, *http://www.euskal-herria.org/*.
* «POR LA MONTAÑA ALAVESA: EN BUSCA DE LAS CUEVAS DE OROBE (PEÑA OROBE)»&#x20; *Pitiklin.&#x20;POR LA MONTAÑA ALAVESA (2019-05-01).*
Larrano Puntie

**Larrano Puntie**, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Larrano Puntie mendia, 973 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 43.100888 eta -2.618725 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Urkiola,Arrazola, Axpe,Atxarte

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Larrano Puntie, *http://www.euskal-herria.org/*.
Armuño, Urietagaña

**Armuño, Urietagaña**, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Mendi apala izanagatik gainaldean gordetzen duen paisaia ederragatik ekarri dut zerrendara.
Inguruko gehienetan (pinudiak itxitako tontorrak) ez bezala, txillar, harri, larre eta haritzez osatutako paisaia irekia da Urietagañan nagusitzen dena.
Bereziki aipagarria da hariztia, haren itzalean nagusitzen den ahabia eta hau zeharkatzen duten bidezidor atseginak.
Gainean lau muino harritsu nabarmentzen dira, eta horietan iparraldekoena da Armuño izenekoa, Brikola aldera begirako ikuspegi zabala eskaintzen duena.
Muino honi dagozkio altuera eta koordenatuak, eta bera da txartelontzia jasotzen duena.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Armuño, Urietagaña, *http://www.euskal-herria.org/*.
Zentinela

**Zentinela** edo **Orizki**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Arxuriako hegoaldeko bizkar luze eta gainalde harritsukoa da Zentinela mendia.

Bere izena ongi jarrita du mendi honek, inguruko mendi eta ibarren gaineko ikuspegi ezin hobea baitago bere gainaldetik.

Gailur harritsutik, ordea, ez dugu hain paisaia zabalaz gozatuko, ipar aldeko pagadia tontorreraino bertaraino iristen baita.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Zentinela, *http://www.euskal-herria.org/*.
Astenbelarra

**Astenbelarra**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Nafarroako mendimultzorik zabalenetakoa izanik ere, Lokiz ez da urrundik ere aldameneko Urbasa edo Andiaren ospera iristen.
Mendizaleek bisitatzen dituzten gain gehienak malkar ikusgarrietakoak izaten dira, bai Allingo ibarraren gainekoak (Sartzaleta, Lokiz...), bai Lana ibar itxikoak (Arnaba, Irasabela).
Inor gutxi, baina, ibiltzen da Lokizeko bihotzeko gain eta larreetan barrena.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Astenbelarra, *http://www.euskal-herria.org/*.
Castillo

**Castillo**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
XII.
mendearen amaieran Gaztelak Arabako lurraldea Nafarroako erresumari konkistatu zionez geroztik, Amezkoako lurraldeak liskar anitzen gune bihurtu ziren.
Larraonan bertan eliza gotorleku bihurtu zuten, eta gaur egun haren itxurak garbi salatzen du haren iragan militarra.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Castillo, *http://www.euskal-herria.org/*.
Buskil

**Buskil**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Tafalla eta Artaxoa arteko lurraldea erliebe leunekoa da.
Ugariak dira mediterranear erako landaretzaz koroaturiko bizkar luzeak eta labore soroek hartutako sakanak.
Erreniaga eta Muru-Artederretako bazterretatik Gerinda eta Uxueko mendilerroetaraino, haizerrota basoek Nafarroako Erdialdeko gain gehienak hartuak dituzte.
Horregatik, atsegina da Buskil bezalako mendi basatiak aurkitzea.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Buskil, *http://www.euskal-herria.org/*.
Eskaleramendi

**Eskaleramendi**, Zuberoan topa dezakegun mendia da. Harsüdürra Pirinioen ardatz nagusitik bereizturiko mendilerroa da.

Burdinkurutxetako lepoak mendebaldean eta Bagargiak eta Iraizabaletako lephoak ekialdean mugatzen dute mendilerro honen atal nagusia. Hegoaldetik ikusita, bizkar belastsu eta borobil samarrak dira, baina iparraldeko isurialdea -Mendibeltza izenekoa- ehunka metroko malkar ikusgarrietan hausten da Inartxuriko oihanaren gainean. Ugatze lepotik ekialderantz, mendikateak altuera galdu Mendikotziageko gandorrean barrena (Belozkarre, 1173m) eta Salteburia mendian amaitzen da, Larraine gainean mazela erraldoi gorrixkak amilduz.

## Kanpo estekak
Eskaleramendi, *http://www.euskal-herria.org/*.
Belabarsaitsa

**Belabarsaitsa**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Izabaren gainean malkar ikusgarriak amiltzen dira, kareharrizko gandor zorrotzak, iritsiezinak itxuraz ibarretik.
Haietan "Ateak" zabaltzen dira, lehen errekak eta orain bide eta errepideak lerratzen diren zirrikituak.
Belagoako ateak Ardibidegaina eta Belabarsaitsaren artean zabaltzen dira.
Belabartzekoak berriz, Belabarsaitsa eta Ezkaurretxikiaren artean.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Belabarsaitsa, *http://www.euskal-herria.org/*.
Subezelaigañe

**Subezelaigañe**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Aralarko Malloetan, Ekialdean nabarmentzen den muino arritsuetako bat da Subezelaigañerena.
Mendebaldetik begiratuz gero, muino harritsu apal bat baino ez du ematen, urrutira gabe dagoen Ttutturreren gain zorrotza baino eskasago eta kamutsago, baina Ekialdetik begiratuz gero, Errazkin aldetik nahiz Franseserrekaren bailaratik, ibiltariaren arreta erakartzen du.
Gainaldean bi muino nabari dira, gora-behera gutxiko lepo batez lotuak.
IEkoa da Malloetako malkarretara arrimatuta muturra erakusten duena, baina HMkoa metro batzuk garaiagoa eta zakarragoa da; tako geodesiko bat dauka lehenak, eta kristalezko buzoia bigarrenak.
Ikuspegi zabala eskaintzen dute bi tontor hauek Aralarko Ekialdeko larre eremu zabalen gainean, izan ere ez da zuhaitzik beren inguruan.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Subezelaigañe, *http://www.euskal-herria.org/*.
Mendiaundi

**Mendiaundi**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Pallardi eta Irumugarrieta artean gehien nabarmentzen diren tontorrak bilatzen hasiz gero, bi dira bereziki nagusitzen direnak: Mendiaundi eta Kurutzeaga.
Biak altuera berekoak dira, baina ez dute elkarren antza handirik.
Mendiaundi barrualdean dago, Malloetako burkailetatik aparte, eta gain zabala du, harri zerrenda batzuekin atonduta, eta hegi leunak bere isurialde guztietan.
Kurutzeaga berriz Malloak osatzen dituzten burkailetako bat da eta hegi malkartsuak ditu tontorraren inguruan, Iparraldera begira batez ere.
Batere zailtasunik gabe heldu daiteke halere hegoaldeko bizkarrean gora, haitz multzo batez osatutako gainera.
Bere izena ez da bestearena bezain segurua, ez da mapa guztietan izen horrekin ageri (Imanol Goikoetxearen mapatik jaso dut nik).

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mendiaundi, *http://www.euskal-herria.org/*.
Mauriain

**Mauriain**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Eskintza mendiak hego-mendebalderantz luzatzen duen adar bat dugu Mauriain.
Gailurrean karlista hildakoen omenez eraikitako gurutze handi bat du, inguruko herrietatik ederki ikusten dena.
Monumentu hau da gain apal hau ezaguna izateko arrazoi nagusietako bat.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mauriain, *http://www.euskal-herria.org/*.

## Kanpo estekak
Uztartza

**Uztartza**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Uren banalerroko mendiek xarma berezi bat dute.
Pagadi ezin ederragoek estaltzen ez dituzten bazterretan belardi gozoak agertzen dira.
Pistak ez dira oso ugariak (baina batzuetan autoz gainezka agertzen dira, batez ere ehiza edo onddo sasoian) eta bide zaharretan zehar ibiltzea gozamen hutsa da.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Uztartza, *http://www.euskal-herria.org/*.
Mundumalkorra

**Mundumalkorra**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Batzuetan, mendi ezagun baten hurbiltasunak areagotu egiten du inguruko gainak ezagutzeko interesa.
Beste batzuetan ordea, zerrendako mendiak begi eta oin guztiak bereganatu eta hurbileko toki interesgarriak bisitatu gabe gelditzen dira.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mundumalkorra, *http://www.euskal-herria.org/*.
Intsusako Harmala

**Intsusako Harmala**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Mendi ezezaguna izanagatik ere, Intsusako Harmala zonaldeko interesgarrienetakoa dugu.
Mendialde honetako gain gehienak pagadi eder baina sarriek estalita egonik, gutxitan goza dezakegu inguruko paisaia zabalez.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Intsusako Harmala, *http://www.euskal-herria.org/*.
Otolo

**Otolo** edo **Demanda**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Uren banalerro nagusiaren ardatzetik Iparraldera, Txarutatik Oronoz-Mugairira luzatzen den bizkar luzean nabarmentzen den gainetako bat Otolorena.

Bertizarana eta Donamariako udalerrien artean banatuta daude bere lurrak, eta basoa, larreak eta belardiak nagusi dira bere isurialde gehienetan, gizakiak bere beharretara moldatutako paisaian.

Tontorrean ez da ikur berezirik nabari, norbaitek egindako harrespil txikia eta mugarri bat baino ez, pagoz inguratutako elorri zuri baten itzalean.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Otolo, *http://www.euskal-herria.org/*.
Sierragaina

**Sierragaina**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Atuzkarratz mendialdeko gain ezagunetatik (Kakueta, Txorrotxarria, Migoleta) urrun, hainbat gain bakarti zabaltzen dira Otsagi eta Uztarroze herrien arteko errepidearen hegoaldean.
Harrigarriro, GR11k mendialde hau zeharkatzen du, Izaba helburu.
Hala ere, ez dut uste jende askorik bide markatutik desbideratu eta mendi ezezagun hauen arakatzeari ekinen dionik.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Sierragaina, *http://www.euskal-herria.org/*.
Cucurrillo

**Cucurrillo**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Nafarroako mendebaldeko muturrean, Errioxako mugatik hurbil, mendialde ez oso nabarmen bat hedatzen da.
Nahiko zabala izan arren, ez du altuera handirik (gainik altuena Las Llanas da, mendilerroaren mendebaldean, 972 metrorekin).
Erliebea ere leuna da, gorabehera handirik gabea.
Iparraldeko ardatz batetik hainbat adar luzatzen dira hegoalderantz, altuera galduz Errioxara hurbildu ahala.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Cucurrillo, *http://www.euskal-herria.org/*.
Aezkoargain

**Aezkoargain**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Baiguraren iparraldean, gorabehera handirik gabeko goi-ordoki zabal bat hedatzen da, bi Abaurreetaraino zabaltzen dena.
Pagadi garbiek estaltzen dituzte profil leuneko gain hauek, lepo eta mendien arteko ataketan larreak agertzen badira ere.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Aezkoargain, *http://www.euskal-herria.org/*.
Leateko Harria

**Leateko Harria**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.

Argintzu-Okoro mendilerroko hegoaldeko muturra bi adarretan banatzen da.

Ekialdekoan Enekorri eta Zuraun mendiak aurki ditzakegu. Mendebaldeko adarretan hainbat gain daude, ia guztiak pagadi garbiek estalita.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Leateko Harria, *http://www.euskal-herria.org/*.
Saldisgain

**Saldisgain**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Aralar hegoaldea mendialde malkartsua da.
Pagoak nekez hazten dira kareharrizko labirintuen artean, eta baso trinkoek eta lapiazek mendizalearen ibilera zaildu egiten dute.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Saldisgain, *http://www.euskal-herria.org/*.
Altueta

**Altueta** Nafarroa Garaiko mendia da, Goizuetako ekialdean dagoena. 652 metroko garaiera du. 

## Geografia 
Urumea eta Elama errekak bereiziz, Loitzatetik beheiti doan mendilerroan dago. Erpin geodesikoa izanagatik ere, Altueta ez da sokako mendirik altuena. Ohore hori hegoalderago dagoen Meatxarreta gainari dagokio, bere 672 metroekin.

Gipuzkoako muga urrun izanik ere, Altuetako gailurrean herrialde horretako mugarri bat aukituko dugu, Artikutzakoa, Nafarroan izanik ere, Donostiako udalaren jabetza baita.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Altueta, euskal-herria.org
Rallon

**Rallon**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Rallon mendia, 493 altuera duen eta Nafarroa probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 42.209810 eta -1.428096 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: 

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Rallon, *http://www.euskal-herria.org/*.
Mendibila

**Mendibila**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Goizueta ekialdean eta oro har Mendaur iparraldean hedatzen den mendialde zabalean hainbat mendikate txikiago aurki ditzakegu.
Soka gehienak Loizate mendian dute giltzarri eta abiapuntu, eta iparralderantz luzatzen dira, garaiera apurka-apurka galduz, eta bidean hainbat gain interesgarri utziz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mendibila, *http://www.euskal-herria.org/*.
Olbidea

**Olbidea**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
Zaraitzuko ibarraren inguruan mendialde zabal eta nahasiak hedatzen dira.
Antzinako bizimoduaren aztarnak pixkanaka desagertzen ari dira pinudien baitan edo sasiek harturik: borden aztarnak antzinako larreen erdian desegiten dira, bideak itxi egiten dira, baita toki-izenak ere ezabatzen dira jendearen oroimenetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Olbidea, *http://www.euskal-herria.org/*.
Antzati

**Antzati**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Aspurtz eta Nabaskoze herrien artean mendialde ez oso nabarmen bat zabaltzen da Aspurtz herria Zaraitzuko ibar nagusitik bereiziz.
Abeltzaintzaren gainbeherarekin larreak pinuz birlandatu ziren, edo sasien esku utzi.
Ondorioz, bide gutxi daude, eta gehienak erdi itxita: pistak dira gaur egun mendi horien bisitariek erabili behar dituzten irispide bakarrak.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Antzati, *http://www.euskal-herria.org/*.
Zotalar

**Zotalar**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da. 
Iramendi baino garaixeagoa izan arren, Zotalar zorioneko zerrendatik at utzi zuten.
Horrek bakardadera kondenatu zuen gainerakoan Iramendiren antzekoa den mendi hau.
Agian zerrendaren egileek gain honen patu beltza aurreikusi zuten: hego-ekialdeko magalean harrobi bat egin behar dute, eta dagoeneko hasiak dira basoa soiltzeko lanak.

Zilbetiko bizilagunek onespena eman arren, izugarria da natura hondatu behar izatea bizirauteko.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Zotalar, *http://www.euskal-herria.org/*.
Irotzalde

**Irotzalde**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Irotzalde edo Erkalaz Lakarriko ardatzetik hego-mendebalderantz banaturiko mendi kate luzeko gain nagusitatako bat dugu.
Orain gutxi arte gain hauek gehienak pinudi sarriz estalita zeuden gailurretaraino bertaraino.
Azken urteotan, baina, suebaki zabalak ireki dituzte mendialde honetan.
Orain sute arriskua txikiagoa da, eta lehen ez bezala gailur garbietatik paisaia ikus daiteke...
hala ere, ebaki zabalek ez dute mendi hauen itxura erakargarriago bihurtu.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Irotzalde, *http://www.euskal-herria.org/*.
Bonbagaina

**Bonbagaina**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Berrendiko malkar luzearen hegoaldean Aezkoako goi ordokia zabaltzen da.
Batez besteko garaiera mila metro izanik, bertako herriak -Eaurta/Jaurrieta eta Abaurregaina- famatuak izaten dira elurteen garaian.
Goi ordoki horretako erliebea leuna da, eta baso txikiak, larreak eta patata alorrak dira nagusi paisaian.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Bonbagaina, *http://www.euskal-herria.org/*.
Lakorri

**Lakorri**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Lakorri mendi ez oso bisitatua izan arren, haren ekialdeko malkarrek atentzioa ematen dute Iñarbeko arroiletik, Orotz-Beteluko errepidean behera ibiltzen garelarik.
Bidexka ugari zeharkatzen dute baso trinkoa, baina kontuz ibili behar da, gehienak sasien infernuan amaitzen baitira.
Gailurrera iritsita, ordea, ahaleginak saria izanen du: Iñarbeko arroilaren gaineko ikuspegi ezin ederragoaz gozatuko dugu.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Lakorri, *http://www.euskal-herria.org/*.
Urruxka

**Urruxka**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Auza eta Alba Harriaren arteko mendikateak Baztan eta Aldudeko bailarak bereizten ditu, mila metro baino gehiagoko harresi malkartsua jarriz bi ibarren artean.
Bideek leporik apalenak bilatzen dituzte, baina egun pistek antzinako galtzada zaharrak ahanzturara kondenatu dituzte.
Mugarriak eta ehiza postuak trikuharri zaharren ondoan ikusiko ditugu soka osoan zehar.
Urruxkan 115 eta 116 zenbakidunak daude.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Urruxka, *http://www.euskal-herria.org/*.
Pettuberro

**Pettuberro**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Aezkoa hiriberriren gainean, eta ibarreren erdi-erdian, Pettuberro mendia altxatzen da, isolatu eta bakarturik.
Kokapen berezi honek talaia eder bihurtzen du harri hau.
Ez da harritzekoa antzinako sorginek gain hau aukeratzea beren akelarretarako.
Egun PR labur batek eramanen gaitu Aezkoa Hiriberritik tontor harritsura, nondik Aezkoako paisaiez gozatu ahal izanen baitugu.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Pettuberro, *http://www.euskal-herria.org/*.
Ogal

**Ogal**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
Larrogaingo malkarren hegoaldean zonalde askoz leun eta samurrago bat zabaltzen da.
Harriak eta ezpelak su-eten bat ematen dute eta larre zabal gozoek hartzen dute La Playa izen adierazgarriko goi-ordokia.
Ez da harritzekoa gizakiek oso antzinatik zonalde hau aukeratzea, eta oraindik horren lekukoak aurki ditzakegu bertan: Etxaburu, Argibel eta Ardaizko trikuharri handiak, ezpelen artean erdi ezkutaturik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Ogal, *http://www.euskal-herria.org/*.
Larreburu

**Larreburu**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Larrogain-Aintzioako malkarren iparraldean, Labiako mendilerroak altuera galdu, leundu eta Berreguko pagadietan amaitu aurretik, hainbat gain eta txoko interesgarri uzten dizkigu.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Larreburu, *http://www.euskal-herria.org/*.
Bultzarregi

**Bultzarregi**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Garralda herriaren iparraldean mendialde zabal bat hedatzen da.
Gainaldea laua eta soro eta larrek hartuta badago ere, malkar ikusgarriak amiltzen dira inguruko ibarren gainera: Erodoa, Arregia, Aitza...

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Bultzarregi, *http://www.euskal-herria.org/*.
Boyeral

**Boyeral**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da. 

Euskal Herriko mendialderik zabalenetakoa izanik, Zarikieta nahiko ezezaguna da mendizaleen artean.

XX. mendean inguruko herri asko husten joan ziren, eta horrek ekarri zuen abiapuntuak urritu eta urruntzea.

Itoizko urtegiak mendebaldeko bideak erabat itxi zituen, Zarikietako parajeak are gehiago isolatuz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Boyeral, *http://www.euskal-herria.org/*.
Siguesko Muga

**Siguesko Muga**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Aragoin sartu orduko Leire mendilerro luzea modu bortitzean amaitzen da Sigues herriaren gainean Ezka ibaiak zabaldutako arroil ikusgarri batean.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Siguesko Muga, *http://www.euskal-herria.org/*.
Azkar

**Azkar**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Altuera xumekoa izan arren, itxura ederra azaltzen du Azkar mendiak, Urdazubi herriaren gainean altxatuz. Bere gailur harritsuan gaztelu bat izan zen, eta egun ere hainbat zulo ikusten dira bertan, arkeologoek antzinako gotorleku haren bila egindakoak seguruenik.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Azkar, *http://www.euskal-herria.org/*.
Elkarrikoa

**Elkarrikoa**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Elkarrikoa eta iparralderago dagoen anaia biki Armaltxuri uren banalerroko mendi peto-petoak ditugu: mendi malkartsuak, pagadi zabalen azpian ezkutatuak.
Gainen katearen erdi-erdian izanik, Elkarrikoa-Armaltxuri parea seguruenik inguruko bisita gutxien jasotzen dituztenak dira, bide gehienak nahiko luzeak gertatzen baitzaizkigu, luzeegiak pagadien artean murgilduriko gain ezezagun horietara joateko.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Elkarrikoa, *http://www.euskal-herria.org/*.
Etxaideko haitza

**Etxaideko haitza**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Odieta eta Anueko bailaren artean kate oihantsu bat zabaltzen da, ehiztariak beste inor ibiltzen ez den horietakoa.
Baso itxiek ia erabat estaltzen dituzte gain horiek, eta horregatik eskertzen dira paisaia ikustea ahalbidetzen duten talaia bakanak.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Etxaideko haitza, *http://www.euskal-herria.org/*.
Arabarko

**Arabarko**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Sasariko gandorren ipar-mendebaldera, mendialde apalago eta are basatiago bat zabaltzen da.
Zaraitzuko ibarretik kareharrizko malkarrak ikus daitezke, pinudi itxiek defendaturik.
Gailurreko errepetidorea eta haraino daraman pista dira inguruan suma daitekeen giza arrasto bakanetakoak.
Ez da harritzekoa Nafarroako Gobernuak basa faunaren babesgune bat bertan ezarri izana, bertako fauna aberatsa babesteko.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Arabarko, *http://www.euskal-herria.org/*.
El fuerte

**El fuerte**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Erroko mendatearen iparraldean gain ez oso nabarmen batzuk hedatzen dira garaiagoak eta erakargarriagoak diren Egietako Gain edo Adi mendien bidean.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
El fuerte, *http://www.euskal-herria.org/*.
Izketa

**Izketa** edo **Izkueta**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Iruñerriko mendien artean ezezagunenetakoak izanik, Izketa, Arburun eta Oiarko izeneko gainek ez dute bisita handirik jasotzen.

Pinudi eta larreak tartekatzen dira sakan, hegi eta tontorretan, eta pistak desagerrarazten ari dira antzinako bideak.

Mendi hauen interesa Iruñearen gertutasuna eta zenbait gailurretatik gozatuko dugun paisaiak dira.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Izketa, *http://www.euskal-herria.org/*.
Arlagain

**Arlagain**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Garrantzi estrategiko handia izanik, Orbaitzetako ola babesteko hainbat gotorleku eraiki ziren inguruko mendietan.
Horietako bat Arlekia izenekoa dugu, Arlagain mendiko gandor harritsuan kokaturik.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Arlagain, *http://www.euskal-herria.org/*.
San Kiriako

**San Kiriako**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Girgillanoko mendateko errepidetik joanda, harkaitz lirain batzuek emanen digute atentzioa.
Ez da harritzekoa inguru hauetako jendeek talaia eder hori aukeratu izana San Kiriakoren omenezko ermita bat egiteko.
Mendateko errepidetik, txangoa labur gertatuko zaigunez, Txapardia mendiko (706m) erpin geodesikoa ere bisita genezake bidenabar.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
San Kiriako, *http://www.euskal-herria.org/*.
Oiarbide

**Oiarbide**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
Mendi hau ez da oso nabarmena, baina ederki ikusten da San Migelgo errepidetik.
Pagadi usu baina garbi bat dirudien arren, inguru karstiko honetan gailur interesgarria du, harrizkoa eta basatia.
Ez da bakarrik igotzeko moduko gailurra, baina Belokirekin batera edo, errepideaz bestaldra, Mozkordi leunagoarekin batera egin dezakegu, Aralarko bihotzeko bazter nahiko ezezagunak bisitatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Oiarbide, *http://www.euskal-herria.org/*.
Azpala

**Azpala**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Urbasa eta Andia bereizten duen akatsaren inguruan hainbat bizkar luzatzen dira, ipartik hegorako norabidean.

Azpala eta Planilla ditugu gain horietako batzuk, ez Dulantz edo Krezmendi bezain ezagunak baina interesgarriak ere beren bakardadean.

Planilla bizkar harritsu eta soila dugu, izen bereko zutarria gordetzen duena gainaldean.
Bizkar luzea dugu Azpala ere, baina pagadiak erabat estalita.

Haien arteko sakanean, San Kristobali eskainitako baseliza txikia aurkituko dugu.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Azpala, *http://www.euskal-herria.org/*.
Oiezki

**Oiezki**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Esteribar haraneko iparraldean mendiek Arga ibai jaioberria estutu egiten dute arroila eder batean.
Ekialdean Azegi eta Mendi-Ezkandi gainak daude. Mendebaldean Oiezki dugu.

Itxura batean mendi gasgabea iruditu arren, bere xarma du.

Paisaia miresteko aukera izanen dugu gainaldetik eta inguruan herrixka ezkutu eta lasaiak aurkituko ditugu, hala nola Leranotz edo Usetxi.

Hemen gailurtzat jotakoaz gain, altuera bereko beste gain bat aurkituko dugu mendebalderago.
Oiezkik Murelu izaneko adar bat luzatzen du Zubirirantz, pinudiak erabat estalita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
/ Oiezki, *http://www.euskal-herria.org/*.
Olate

**Olate**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
Auzara Izpegiko bidetik joaten direnean, mendizaleek gandor zorrotz bati erreparatzen diote, Nekaitzeko lepoa iparraldetik zaintzen duena.
Baztango ibarretik are itxura zirraragarria du mendi honek, Auza erraldoiaren aurreko hortz zorrotz baten antzekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Olate, *http://www.euskal-herria.org/*.
Bozporro

**Bozporro**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Labar ikusgarri batek menderatzen du Orotz Beteluko ekialdea, Azparren herritik bereiziz.
Itxura irisgaitza izan arren, ez dugu arazo handirik izanen gainaldera heltzeko.
Azken metroetan borroka apur bat egin beharko dugu karst eta ezpelekin, "Urrizkain" adierazten duen buzoia aurkitu arte.
Gailurretik paisaia handirik ikusiko ez dugunez, itzulinguru bat eginen dugu antena jarrita dagoen talaira.
Hortik bai, Orotz betelu eta inguruko mendien ikuspegi ezin hobea izanen dugu.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Bozporro, *http://www.euskal-herria.org/*.
Pinalba

**Pinalba**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Muesko haitzarteak bereizten ditu Kabrega eta San Gregorio mendilerro apalak, eta biek hegoaldetik ixten dute Berrotzako ibarra.
Hauek ez dira garaiera handiko gainak, baina Pinalbaren kasuan interes bereziko gailurra dugu, Ostiako San Gregorioren omenez eraikitako basilika dela medio.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Pinalba, *http://www.euskal-herria.org/*.