open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pomperipossa i Monismanien

**Pomperipossa i Monismanien**, euskaraz **Pomperipossa Monismanian**, baita **Pomperipossa Diruaren Herrialdean** deitua, Astrid Lindgrenek 1976an idatzitako istorio satirikoa da. Berari gertatutako benetako historian oinarrituta dago ipuin hau.

Garai horretan Suedian indarrean zegoen zerga sistemaren ondorioz, zergak diru-sarrerak baino handiagoak izatera iritzi ziren eta liburuak dirua irabaziz baino berak ordaindu behar izan zuen.

Urteren batean diru sarreren %102 ere ordaindu zuen zergetan: %19, gizartea-kotizazioetan, eta %83, liburuen salmentagatik. Zergak ordaintzeko soilik lan egiten zuela ikusita, Astridek zenbait proiektu geldiarazi zituen. Adibidez Hayai Miyakazaki japoniarrak Pippiren egokitzapen animatua egiteko proiektua (marrazki bizidunetan iraultza egin zuen Miyazkazakik gerora, Totoro eta Mononoke printzesa lanekin). Baina Astridek ez zuen herrialdea utzi zerga gutxiago ordaintzeko, horren ordez liburu bat idatzi zuen: Pomperipossa Monismanian

Pomperipossa Monismanian berari gertatutakoaren parodia zen, eta protagonista, Pomperipossa izeneko emakumea, gobernuak aberastasun guztia eta hura baino gehiago ere beretzat hartzen zuen herrialde batean bizi zen. Herrialdea zuzentzen zuten gizon-emakumeek "erabaki zuten arau berriak sortzea, bizitza korapilatsua bihurtuko zuten arauak sortzea. Kafe-ordua baino lehen egiten zuten, antza, eta ez zuten izan astirik arauen zerrenda berrikusteko".

Eta ironiaz aipatzen zuen haur maltzur batzuek berak idatzitako ipuinak eskatzen zizkiotela, eta, horren ondorioz, agintari jakintsuei "txekeek eraso zietela, ezustean". Ipuina emanaldika argitaratu zuen Expressen egunkarian, Suedian gehien saltzen zen egunkarian. Sekulak arrakasta izan zuen, eta eragin handia iritzi publikoan: esatan da haren ondorioz galdu zuela, besteak beste, gobernua Suediako alderdi sozialdemokratak, berrogei urte eta gero. Hala eta guztiz, bere bizitza guztian, Astrid beti Alderdi Sozialdemokrataren alde agertu zen publikoki.

Ipuinak mundu osoan izan zuen ohiartzuna, eta termino berri bat sortzea eragin zuen: Pomperipossa efektua. Errentaren gaineko zerga sarreren %100 baino handiagoa duten zerga-sistemak deskribatzeko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
* Short article about Pomperipossa in Monismania Astrid Lindgren web orritik
* Pomperipossa i Monismanien Expressen egunkaritik
* English version

## Kanpo estekak
Jared Padalecki

**Jared Tristan Padalecki** (San Antonio, Texas, AEB, 1982ko uztailaren 19a) estatubatuar aktorea da. Texasen hezi zen eta 2000ko hamarkadan ezaguna egiten hasi zen telebistako *Gilmore Girls* izeneko telesailean eta *New York Minute* edo *House of Wax* bezalako pelikuletan agertu ondoren. Hala ere, Jared ezagunagoa da *Supernatural* telesailean Sam Winchesterren papera egiteagatik.
Jensen Ackles

**Jensen Ross Ackles** (Dallas, Texas, 1978ko martxoaren 1a) aktore eta zuzendari estatubatuarra da. Ezaguna egin da Supernatural telesailean *Dean Winchester*ren papera egiteagatik.
Misha Collins

**Misha Dmitri Tippens Krushnic** (Boston, Massachusetts, AEB, 1974ko abuztuaren 20a) ezagunagoa **Misha Collins** bezala, aktore, produktore eta zuzendari estatubatuarra da. Ezaguna egin da Supernatural telesailean *Castiel aingerua*ren papera egiteagatik.
Flerovio

**Flevorioa** —lehen ununkuadioa (ikurra: Uuq) deitua—) elementu kimiko erradioaktibo sintetiko bat da. 114 atomo-zenbakia du, eta **Fl** ikurra. Lehen aldiz Dubnako Ikerketa Nuklearren Institutu Zentralak sortu zuen 1998an, eta Georgi Fliorov errusiar fisikariaren izena eman zioten.

Ezagutzen den isotopo egonkorrena 289Fl114 da, ≈2,6 segundoko bizitza-erdiarekin. Hala ere, 289bFl114 isomero nuklear bat izan behar dela uste dute, eta horrek 66 segundoko bizitza-erdia izan beharko luke. Egindako esperimentu batzuen arabera, 7. periodoko elementua da, 14. taldeko kide baten antzera jarduten du, eta metal hegazkor baten propietateak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frantsesen eta Indiarren Gerrak

**Frantsesen eta Indiarren Gerrak** edota **Frantziar-Indiar Gerrak** (ingelesez *French and Indian Wars* eta frantsesez *Guerres intercoloniales*) 1688-1763 artean Ipar Amerikan jazo ziren Britainiar Inperioa eta Frantziar Inperioaren arteko hainbat gatazka militarrek osatutako gerra multzoa da. Britainia Handiko Erresuma eta Frantziako Erresumak parte hartzeaz gain Amerindiarrei, nahiz Espainiar Inperioak eta Zazpi Herbehere Batuen Errepublikak Ipar Amerikan zituzten koloniei ere eragin zien. Gerra hauek Europan Frantziako Erresuma eta Ingalaterrako Erresuma elkar borrokatu ziren Bigarren Ehun Urteko Gerraren (1688-1815) barnean sar litezke. Amerikako Hamahiru Kolonietako eta Frantzia Berriako britainiar eta frantziar koloniak etengabe zihoazen, honek hainba eremu eta eskualdeetan talka eta arazoak eragin zituen. Europar erresuma eta inperioak gerran sartzean heuren koloniek ere hartan parte hartu zuten, nahiz eta datek beti bat ez datozen.

Frantsesen eta Indiarren Gerrak eta heurekin batera jazo ziren europar gerrak honakoak dira:

## Kanpo estekak
Houston Texans

**Houston Texans** AEBtako Texas estatuko Houston hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 2002an sortu zen eta etxeko partiduak NRG Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl: 0**

- **Liga Txapelketa: 0**

- **Konferentziako Txapeldunak: 0**

- **Dibisioko Txapeldunak: 3**
* **NFL:** 2011, 2012, 2015

## Iruditegia 

Irudi:Reliantstadium.jpg|NRG Stadium.
Irudi:Andre Johnson 2010.jpg|Andre Johnson.
Irudi:Whitney Mercilus.JPG|Whitney Mercilus.
Irudi:B. J. Daniels.jpg|B. J. Daniels.

## Kanpo estekak 
* Houston Texans taldearen webgune ofiziala
Honda Center

**Honda Center** Kaliforniako Anaheim hirian dagoen kirol pabilioi bat da. Anaheim Ducks izotz hockey eta Los Angeles Kiss arena futbol taldeen jokalekua da.

## Iruditegia 

Irudi:Honda-above.JPG|
Irudi:Honda-ext4.jpg|
Irudi:Honda-empty-pano.jpg|
Irudi:Honda Center in Anaheim California on 22-03-2008.jpg|

## Kanpo estekak 
* Honda Center kirol pabiloiko webgunea
Gila River Arena

**Gila River Arena** Arizonako Glendale hirian dagoen kirol pabilioi bat da. Phoenix/Arizona Coyotes izotz hockey taldearen jokalekua da.

## Iruditegia 

Irudi:Glendalearène0601.jpg|
Irudi:Jobing.com Arena satellite view.png|

## Kanpo estekak 
* Gila River Arena kirol pabiloiko webgunea
Scotiabank Saddledome

**Scotiabank Saddledome** Albertako Calgary hirian dagoen kirol pabilioi bat da. Calgary Flames, Calgary Hitmen eta Calgary Roughnecks taldeen jokalekua da.

## Iruditegia 

Irudi:Calgary skyline.jpg|
Irudi:2009 Brier Saddledome.JPG|
Irudi:Saddledome Panorama.JPG|

## Kanpo estekak 
* Scotiabank Saddledome kirol pabiloiko webgunea
Castex

**Castex** toponimo eta abizen bat da:

## Toponimoa 
* Castex, 
* Castex, 
* Castex-d'Armagnac, 
* Eduardo Castex, Argentinako herria

## Abizena 
* Bertrand Pierre Castex (1771-1842), frantziar militarra
* Charles Castex (1848-1905), frantziar militarra
* Françoise Castex (1956), Frantziako politikaria, europarlamentarioa
* Jean Castex (1942), frantziar arkitektoa
* Jean Castex (1965), frantziar politikaria
* Jean-Claude Castex (1941), kanadar idazle eta historialaria
* Louis Castex 1896-1968), aeronautikan espezializatutako idazlea eta koronela
* Louis Castex (1946), unibertsitate presidentea
* Michel Castex, frantziar kazetaria
* Pierre Castex (1760-1805), frantziar koronela, Austerlitzeko guduan hila
* Pierre-Georges Castex (1915-1995), literatura-kritikoa
* Raoul Castex (1878-1968), frantziar almirantea
* Georges Castex (1860-1943), Tolosako (Okzitania) margolaria
* André Castex, (1851-1942), frantziar medikua
Ijimaia

***Ijimaia*** Ateleopodidae familiaren barruan sailkatzen den arrain genero bat da.

## Espezieak 
* *Ijimaia antillarum* Howell-Rivero, 1935
* *Ijimaia dofleini* Sauter, 1905
* *Ijimaia fowleri* Howell-Rivero, 1935
* *Ijimaia loppei* Roule, 1922
* *Ijimaia plicatellus* (C. H. Gilbert, 1905)

## Kanpo estekak
Guentherus

**Guentherus** Ateleopodidae familiaren barruan sailkatzen den arrain genero bat da.

## Espezieak 
* *Guentherus altivela* Osório, 1917
* *Guentherus katoi* Senou, Kuwayama & Hirate, 2008

## Kanpo estekak
Maria Lorenza Barrenetxe

**Maria Lorenza Barrenetxe Iriarte** (Chascomús,1926ko uztailaren 3 &ndash; Buenos Aires, Argentina, 2016ko urtarrilaren 5), euskal jatorrizko argentinarra, Raúl Alfonsín presidentearen emaztea izan zen eta, ondorioz, Argentinako Lehen Andre 1983tik 1989ra.

## Biografia 
Gurasoak nahiz eta Chascomúsen jaioak izan, jatorri euskalduna zuten: Felipe Barrenetxe Etxaide (1898-1984) eta Maria Lorenza Iriarte. Chascomús probintzian asko dira euskaldun jatorriko biztanleak. Raúl Alfonsín bera 19 urte zituenean ezagutu zuen, 1940. hamarkadan. 1949ko otsailaren 4ean ezkondu ziren eta Mendozako probintziara joan ziren bizitzera. Sei seme-alaba izan zituzten: Ana Maria (1950), Ricardo Luis (1952), Marcela (1953), Maria Ines (1954), Jabier Ignacio (1956) eta Ricardo (1951), azken hau politikaria ere bai. 1955an, haren senarrarekin batera, euskal komunitateak Jose Antonio Agirre lehendakariari eskaini zion bazkarian hartu zuen parte.

Ideologikoki tradizionala, publikoki agertzea ez zuen gustukoa. Dena dela, 1985an Espainiako erregeak jaso zituen eta, baita ere Ronald Reagan eta Nancy. Herritarren artean "La pueblerina" (abarkadun) ezizenaz ezagutzen zuten.

2009ko martxoan, haren senarra hil zenean, osasunez makal zebilenez, hiletara ezin izan zuen joan. Barrentxe 2016an hil zen, 89 urte zituelarik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Raúl Alfonsín

## Kanpo estekak 
* : Maria Lorenza Berrenetxe Agirre lehendakaria Argentinara egin zuen bisitan.
*  Presidenteen emazteak.
Ateleopus

***Ateleopus*** Ateleopodidae familiaren barruan sailkatzen den arrain genero bat da. Garai batean *Podateles* deitzen ziren, *Ateleopus* *Atelopus* igel generoarentzat erabiltzen baitzen, idazketa akats bat zelakoan. Gaur egun bi generoak zuzen idazten dira, letra bateko diferentziarekin.

## Espezieak 
* *Ateleopus indicus* Alcock, 1891
* *Ateleopus japonicus* Bleeker, 1854 (Pacific jellynose fish) 
* *Ateleopus natalensis* Regan, 1921

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moskovio

**Moskovioa** —2016 arte *ununpentio* izenaz ezaguna— elementu kimiko erradioaktibo sintetiko bat da. **115** atomo-zenbakia du, eta **Mc** ikurra. Lehen aldiz 2003an Dubnako Ikerketa Nuklearren Institutu Zentralak eta Kaliforniako Lawrence Livermore Laborategi Nazionalak sortu zuten.

2015eko abenduan, IUPACek eta IUPAPek aurkikuntza onartu zuten. Lau isotopo ezagutzen dituzte: 287Uup-tik 290Uup-era artekoak. Ezagutzen den isotoporik egonkorrena 290Uup da, ≈16 milisegundoko bizitza-erdiarekin. Egindako esperimentu batzuen arabera, 7. periodoko elementua da eta 15. taldeko kide baten antzera jarduten du eta metal hegazkor baten propietateak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Livermorio

**Livermorioa** —lehen ununhexioa (ikurra: Uuh) deitua— elementu kimiko erradioaktibo sintetiko bat da. 116 atomo-zenbakia du, eta **Lv** ikurra. Lehen aldiz 2000an Dubnako Ikerketa Nuklearren Institutu Zentralak eta Lawrence Livermore Laborategi Nazionalak sortu zuten. Izena estatubatuar laborategiaren egoitza den Kaliforniako Livermore hiriaren omenez jarri zioten Lau isotopo ezagutzen zaizkio: 290Lv-tik 293Lv-era artekoak. Ezaguna den isotoporik egonkorrena 293Lv da, ≈60 milisegundoko bizitza-erdiarekin. Egindako esperimentu batzuen arabera, 7. periodoko elementua da eta 16. taldeko kide baten antzera jarduten du eta metal post-hegazkor baten propietateak ditu.

## Historia 
1999an, Lawrence Berkeley Laborategi Nazionaleko ikerlariek 116. elementuaren sorrera iragarri zuten, *Physical Review Letters* izeneko aldizkari estatubatuar batean. Alta, hurrengo urtean atzera jo zuten, esperimentua errepikatzeko gai izan ez zirelako.

Esperimentu berri gehiago egin ziren 2000 eta 2001 urteen bitartean, baina gaizki irten ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lituaniako futbol selekzio nazionala

[thumb|200px|[Real Sociedad|Errealean aritu zen Edgaras Jankauskas da gaur egungo entrenatzailea.]]
**Lituaniako futbol selekzio nazionala** herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. LFF Stadium zelaian jokatzen ditu etxeko partidak, Vilnius hiriburuan. 1923an jokatu zuten euren lehen partidua, Estoniako futbol selekzio nazionalaren aurka 5-0 galduz. 1940ean Sobietar Batasunak herrialdea okupatu zuenean, jokatzeari utzi zioten. 1990ean berreskuratu zuten independentzia, eta euren lehen partidua independentziaren ostean Georgiako futbol selekzio nazionalaren aurka izan zen maiatzaren 27an.

## Palmaresa 
Ez da sekula Munduko Futbol Txapelketa edo Europako Futbol Txapelketarako sailkatu, 1992 artean Sobietar Batasuneko selekzioaren parte izan zen.

### Baltikoko Kopa 
* Txapelduna (10): 1930, 1935, 1991, 1992, 1994, 1996, 1997, 1998, 2005, 2010.

## Uniformea 
## Jokalari aipagarrienak 
2018ko martxoaren 27an eguneratua

|valign="top"|
### Goleatzaileak 
|}

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Mark Sheppard

**Mark A. Sheppard** (1964ko maiatzaren 30a, Londres, Ingalaterra) aktore eta musikari ingelesa da. William Morgan Sheppard aktorearen semea ere bada. Mark ezagun egin da Crowley izeneko demonioaren papera Supernaturalen egiteagatik.
Teneso

**Tenesoa** —2016 arte, *ununseptio* deitua— elementu kimiko erradioaktibo sintetiko bat da. **117** atomo-zenbakia du, eta **Ts** ikurra. Lehen aldiz 2010ean Dubnako Ikerketa Nuklearren Institutu Zentralean errusiar-estatubatuar talde batek sortu zuen, eta Ameriketako Estatu Batuetako Tennessee estatuaren omenez jarri zioten izena Bi isotopo besterik ez dituzte ezagutzen: 293Uus eta 294Uus hain zuzen ere. Ezagutzen den isotoporik egonkorrena 294Uus da, ≈51 milisegundoko bizitza-erdiarekin. Egindako esperimentu batzuen arabera, 7. periodoko elementua da eta 17. taldeko kide baten antzera jarduten du eta metaloide baten ezaugarriak omen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alemaniako Errepublika Demokratikoko futbol selekzio nazionala

**Alemaniako Errepublika Demokratikoko futbol selekzio nazionala** edo **Ekialdeko Alemaniako futbol selekzio nazionala** herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia izan zen. 1952 eta 1990 artean jokatu zituen partidak harik eta Alemania biek bat egin zuten arte.

Azken partida Bruselan jokatu zuen, 1990eko irailaren 12an, eta Belgikari 0-2 emaitzaz irabazi zion.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* 1974an bakarrik sailkatu zen eta seigarren postua eskuratu zuen.

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (1): 1976
* Bigarren (1): 1980
* Hirugarren (2): 1964 eta 1972

### Europako Futbol Txapelketa 
* Sekula ez zen sailkatu.

### Karakas Hiriko Txapelketa 
* Txapelduna (1): 1975

## Jokalari aipagarrienak 
[thumb|[Joachim Streich izan zen golegile nagusia eta partida gehien jokatu zituen jokalaria.]]

|valign="top"|
### Goleatzaileak 
|}

## Ikus, gainera 
* Alemaniako futbol selekzio nazionala

## Kanpo estekak
Ununennio

**Ununennio** (*Ununennium*) balizko elementu kimiko erradioaktibo sintetiko bat da. Haren zenbakia **119** da eta sinboloa **Uue**. Aurreikuspenen arabera, 8. periodoko elementua izango da eta 1. taldeko kide baten antzera jardungo du.

Estatubatuar, alemaniar eta errusiar zientzialari talde batzuek hainbat saiakera egin dituzte elementua sintetizatzeko. Hala ere, denak porrotak izan dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albert Dou

**Albert Dou Mas de Xexàs** (Olot,  – Sant Cugat del Vallès, ) kataluniar matematikaria izan zen. Olèrdolako markesen leinukoa, jesuita izan zen.

## Biografia 
Zientzia zehatzetan eta ingeniaritzan doktorea, Filosofia eta Letren eta Teologian lizentziaduna, Madrilgo Unibertsitatean katedraduna izan zen. Hainbat ikerketan lan egin zuen, tartean NASAren Apollo programan kalkuluak edo 7Q5 papiroaren ikerketa matematikoa egiten.

Deustuko Unibertsitatean irakaslea, 1974 eta 1977 artean errektorea izanik.

## Kanpo estekak
Okzitania (eskualdea)

**Okzitania** —behin-behinean ere *Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées* deitua izan zena— Frantziako hegoaldeko eskualde administratiboa da, 2016ko urtarrilean funtzionamenduan jarria, Languedoc-Roussillon eta Midi-Pyrénéesko eskualdeak batzean. Hiriburu edo prefektura Toulouse da. Hiriburuaz gain, hiri nagusiak Montpellier, Nîmes eta Perpinyà dira.

Ipar Katalunia, Gaskoinia eta Foixko konderriko eskualde historiko-kulturalak eskualde horretan daude.

[thumb|erdian|upright=2|Eskualdeko mapa bere 13 departamenduekin, [Frantziako Iraultza|1790era arteko eskualde historikoen arabera koloreztatuta.

]]

## Hiri nagusiak 
* Tolosa (458.298 biztanle; hiriburua)
* Montpellier (272.084)
* Nîmes (150.564)
* Perpinyà (120.959)
* Béziers (74.811)
* Montauban (57.921)

## Ikus, gainera 
* Okzitania
* Ipar Katalunia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Doppelgänger

[thumb|"Doppelganger No. 1", [Sebastian Bieniek pinturak, 2018.|alt=]]
[thumb|[Dante Gabriel Rossettiren *Nola aurkitu zuten elkar*, akuarela, 1864|200px]]

Fikzioan edo folklorean, **doppelgänger** edo **doppelga(e)nger** (alemanez , ahoskatua, euskaraz "berdin-berdina") bizirik dagoen pertsona baten sosia da. Normalean gertakari paranormalekin lotuta, zenbait tradiziotan heriotza edo zorte txarra ekartzen du eta besteetan biki gaizto bat izaten da.

Lehenengo aldiz, Jean Paulek erabili zuen, *Siebenkäs* (1796) bere eleberrian, eta neologismoa oin-ohar batean azaldu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felix Zubiaga Atxa

**Felix Mateo Zubiaga Atxa** (Arrankudiaga,  - ) bizkaitar futbolaria izan zen, Athleticen ibilitakoa.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak
Erreaktibo

Kimikan, **erreaktiboa** substratu batean erreakzio kimiko bat eragiteko edo hura gertatu den egiaztatzeko erabiltzen den konposatu kimikoa da.

## Kanpo estekak
Erreaktibo (argipena)

**Erreaktibo** terminoak adiera zenbai ditu:
* kimikan, erreaktiboa, erreakzio kimiko bat eragiten duen konposatua;
* psikologian,
** erreaktiboa, proba edo test psikologiko bat osatzen duten galdera edo atazetako bakoitza;
** **erreaktiboa**, proaktiboaren aurkako kontzeptua.
Roke Aldabaldetreku

**Roke Aldabaldetreku Saiz** (Deba, 1947ko maiatzaren 19a) historian interesaturiko idazle eta ikertzailea. Hedabide desberdinetan kolaboratzailea, Debako historiari buruzko gaietan aditua da.

## Lanak 
Historia eta arkitekturari buruzko artikulu eta liburu ugariren egilea da.

### Artikuluak 
* *Azpeitia. Apuntes de sus casas solares*, Azpeitiko Karmelo Etxegarai Saria.
 
### Bakarkako liburuak 
* *Casas solares de Guipúzcoa*, CAP, 1979, ISBN: 84-7231-501-0.
* *La iglesia de Santa María*, Egilearen edizioa, 1989, 112 or. ISBN: 978-84-404-3888-1.
* *Municipio de Deba*, Deba: Udala, 2006, 406 or. ISBN: 978-84-606-2782-1
* *Sasiola convento y hospital*, Deba: Udala, 2002, 96 or. ISBN: 978-84-607-6091-7.
* *Agirre jauregia*, Deba: Udala, 280 or. ISBN: 978-84-606-5284-7.
* *El organo Grenzing de la parroquía Santa María de Deba*. Deba: Udala, 2009, 148 or. ISBN: 978-84-613-4355-3.

### Kolaborazioan egindako liburuak 
* Patxi Aldabaldetrekurekin batera:  *Consideraciones sobre el proyecto de construcción de una central nuclear en Deva (Guipúzcoa)*.

## Kanpo estekak
Salonga Parke Nazionala

**Salonga Parke Nazionala** Kongoko Errepublika Demokratikoko naturagune babestua da. Afrikako oihan tropikalaren natura erreserba handiena da: 3.600.000 hektarea ditu Kasaï, Mai-Ndombe, Équateur eta Sankuru probintzietan, Kongo erdialdean. 1984an UNESCOk Gizateriaren Ondarea izendatu zuen.

## Ezaugarriak 
Oihan tropikal primarioa da neurri handi batean parkearen ekosistema nagusia. Parkean, batez ere, elefanteak, txinpatze nanoak (*Pan paniscus*) eta errinozero zuriak (Ceratotherium simum).

## Egungo egoera 
Unescok 1984 eta 1992an artean Gizateriaren Ondarea arriskuan zerrendan sartu zuen batez ere errinozero zurien egoera larriaren ondorioz. Gaur egun, nahiz eta ematen ari den gerra zibilaren egoera, bertako autoritateei, IUCN eta WWF erakundeei esker, populazioa berreskuratu egin da. Gerraren ondorioz parkearen azpiegitura erasoak pairatu ditu baina, dirudienez, parkearen zaintzaileak egoera ondo jasaten ari dira, bereziki isileko ehizaren aurka.

## Arazoak 
* Gerra
* Isilpeko-ehiza.
* Oihanaren txikizioa.

## Kanpo estekak
Suitzako futbol selekzio nazionala

**Suitzako futbol selekzio nazionala** herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da.

Munduko Txapelketan hiru aldiz final laurdenak jokatu ditu, eta Europakoan birritan. Seigarren gelditu zen mundu mailan 1950ean, eta postu horretan ere amaitu zen Europan 2024an, inoizko bere posturik hoberenak izan direnak.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
12 aldiz sailkatu da, horietatik 5 jarraian orain arteko azken edizioetan: 1934, 1938, 1950, 1954, 1962, 1966, 1994, 2006, 2010, 2014, 2018 eta 2022an. 1954an berak antolatu zuen Munduko Txapelketa. 

Hirutan, final laurdenak jokatu zituen:
* 1934an: Txekoslovakiak kanporatu zuen (3-2).
* 1938an: Hungariak kanporatu zuen (2-0).
* 1954an: Austriak kanporatu zuen (7-5).

### Europako Futbol Txapelketa 
5 aldiz sailkatu da eta 2008an berak antolatu zuen Europako Txapelketa Austriarekin batera. 

Liga fasea gainditu du 3 aldiz:
* 2016an: Final zortzirenetara iritsi zen (Poloniak kanporatu zuen penalti jaurtiketetan, 1-1 berdindu eta gero).
* 2020an: Final laurdenetara iritsi zen (Frantziak kanporatu zuen penalti jaurtiketetan, 3-3 berdindu eta gero).
* 2024an: Final laurdenetara iritsi zen (Ingalaterrak kanporatu zuen penalti jaurtiketetan, 1-1 berdindu eta gero).

### Olinpiar Jokoak 
1924ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuten suitzarrek, Uruguairen aurka finalean 3-0 galdu ostean.

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Uniformea 
* (sailk), ez zen sailkatu

## Jokalari aipagarrienak 
2024ko uztailaren 7an eguneratua

### Parte hartzeak 
### Goleatzaileak 
[thumb|[Alexander Frei da selekzioko goleatzaile nagusia.]]

## Entrenatzaile aipagarrienak
* Karl Rappan (): 1937–1938, 1942–1949, 1953–1954, 1960–1963.
* Roy Hodgson (): 1992–1995.
* Köbi Kuhn	(): 2001–2008.
* Ottmar Hitzfeld (): 2008–2014.
* Vladimir Petković (): 2014–2021
* Murat Yakin (): 2021–

## Bitxikeria 
2018ko futbol txapelketan azaleratu zenez, Suitzako selekzioan zazpi nazio jatorri eta hizkuntza desberdinetako 7 jokalarik parte hartu zuten, horietako lau Balkanetako Gerratik ihesi Suitzara heldutakoak.

## Argazki galeria

1924-URU-SUI_1924-FIN-JO.svg|Uruguai-Suitza (1924ko Olinpiadak). 
Swiss national football team.jpg|2006ko Munduko Txapelketako taldea. 
Switzerland_national_football_team_World_Cup_2018.jpg|2018ko Mundialean.

## Ikus, gainera
* Suitzako futbol liga
*  Suitzako futbol kopa

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Boloniako metropoli-hiria

**Boloniako metropoli-hiria** () Italiako metropoli-hiria da, Emilia-Romagna eskualdekoa, 2015ean Boloniako probintzia ordezkatu zuena. Hiriburua Bolonia da. 3.703&nbsp;km²ko eremua du eta 2015ean 1.004.965 biztanle zituen.

## Herriak 
Metropoli-hiriko herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Metropoli-hiriaren webgunea, cittametropolitana.bo.it
Potamogetonaceae

**Potamogetonazeo** (Potamogetonaceae) kotiledoi bakarreko izen bereko familiako landareez esaten da. Uretan bizi dira, ia denak ur gezatan. Zurtoin luzea eta malgua dute. Bi motatako hostoak dituzte: ur gainekoak zabalak eta urpekoak estuak. Loreak sexu bikoak dira. Sei genero eta 100 bat mota dira eta lurralde guztietan hazten dira. Animalia askorentzat elikagai dira.

## Generoak 
* *Althenia*
* *Groenlandia*
* *Lepilaena*
* *Potamogeton*
* *Stuckenia*
* *Zannichellia*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jacksonville Jaguars

**Jacksonville Jaguars** AEBtako Florida estatuko Jacksonville hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1993an sortu zen eta etxeko partiduak EverBank Field estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl: 0**

- **Liga Txapelketa: 0**

- **Konferentziako Txapeldunak: 2**
* **AFC Erdialdea:** 1998, 1999

- **Dibisioko Txapeldunak: 6**
* **NFL:** 1996, 1997, 1998, 1999, 2005, 2007

## Iruditegia 

Irudi:Superbowl XXXIX, 2005.JPG|NRG Stadium.
Irudi:Army.Coughlin.jpg|Tom Coughlin.
Irudi:Byron_Leftwich.jpg|Byron Leftwich.
Irudi:20140914 Blake Bortles.jpg|Blake Bortles.

## Kanpo estekak 
* Jacksonville Jaguars taldearen webgune ofiziala
Amez (auzoa)

**Amez** Sopuertako auzoetako bat da (Bizkaia), auzo nagusia den Mercadillotik 2 kilometrotara dagoena. 500 metroko altueran kokaturik, bertara ailegatzeko BI-2701 errepidea hartu behar dugu Carraleraino eta ekialderantz jo.

## Kanpo estekak 
*  Sopuertako udal webgunea
Tennessee Titans

**Tennessee Titans** AEBtako Tennessee estatuko Nashville hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1960an sortu zen eta etxeko partiduak Nissan Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl: 0**

- **Liga Txapelketa: 2**
* AFL Txapelketa: 1960, 1961

- **Konferentziako Txapeldunak: 1**
* **AFC:** 1999

- **Dibisioko Txapeldunak: 9**
* **AFL Ekialdea:** 1960, 1961, 1962, 1967
* **AFC Erdialdea:** 1991, 1993, 2000
* **AFC Hegoaldea:** 2002, 2008

## Iruditegia 

Irudi:Night Settles on LP Field.jpg|Nissan Stadium.
Irudi:Bruce-and-Clay-Matthews-80s.jpg|Bruce Matthews (ezkerrean).
Irudi:Steve McNair 2007-08-10.jpg|Steve McNair.
Irudi:Zach Mettenberger titans.jpg|Zach Mettenberger.

## Kanpo estekak 
* Tennessee Titans taldearen webgune ofiziala
Cesena

**Cesena** () Italiako hiria da, erresumaren ipar-ekialdekoa, Emilia-Romagna eskualdean eta Forlì-Cesenako probintzian kokatua. Savio ibaiaren ertzean dago, Apeninoen oinetan, Adriatikotik 15 kmra. 249,47&nbsp;km²ko eremua du eta 2015ean 96797 biztanle zituen.

Aipagarriak dira katedral gotikoa (XIV.-XV. mendeak) eta Malatesta gaztelua (eskuizkribu liburutegi ospetsua). Malatestarren hiria izan zen.

## Mugakideak 
Cesenak honako udalerri hauekin egiten du muga:
 

## Cesenatar ezaguna 
* Marco Pantani (1970-2004), txirrindularia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Presidenteen Trofeoa

**Presidenteen Trofeoa** (ingelesez '''Presidents' Trophy** eta frantsesez **Trophée des présidents''') urtero NHL ligako izotz hockey talde txapeldunari ematen zaion garaikurra da, hots, denboraldi erregularrean garaipen eta puntu gehien bereganatu dituen taldea. Stanley Cup garaikurraren ondoren NHL ligako bigarren titulu garrantzitsuena da.

1985-86ko denboraldiaren hasieran NHLko zuzendaritza batzordeak ezarri zuen. Ordutik aurrera denboraldiko talde onenak urte osoz jokalarien kamisetetan "NHL Ligako Txapeldunak" idazkia eramateko eskubidea dauka. Talde irabazleak 350.000 dolar kanadarretako saria ere jasotzen du, betiere taldeko jokalarien artean banatze aldera. Izotz hockeya Ipar Amerikako lau kirol nagusienen artean liga erregularra irabazteagatik saria eta garaikurra eskeintzen dituen bakarra da, nahiz eta NBAan ere denboraldi amaieran liga erregularrean balantze onena izan duen taldeari ere diru-saria eman ohi zaion.

## Irabazleak 
## 1985-86 denboraldi arteko liga erregularreko txapeldunak 

* 1984-85 Philadelphia Flyers
* 1983-84 Edmonton Oilers
* 1982-83 Boston Bruins
* 1981-82 New York Islanders
* 1980-81 New York Islanders
* 1979-80 Philadelphia Flyers
* 1978-79 New York Islanders
* 1977-78 Montreal Canadiens
* 1976-77 Montreal Canadiens
* 1975-76 Montreal Canadiens
* 1974-75 Philadelphia Flyers
* 1973-74 Boston Bruins
* 1972-73 Montreal Canadiens
* 1971-72 Boston Bruins
* 1970-71 Boston Bruins
* 1969-70 Chicago Blackhawks
* 1968-69 Montreal Canadiens
* 1967-68 Montreal Canadiens
* 1966-67 Chicago Blackhawks
* 1965-66 Montreal Canadiens
* 1964-65 Detroit Red Wings
* 1963-64 Montreal Canadiens
* 1962-63 Toronto Maple Leafs
* 1961-62 Montreal Canadiens
* 1960-61 Montreal Canadiens
* 1959-60 Montreal Canadiens
* 1958-59 Montreal Canadiens
* 1957-58 Montreal Canadiens
* 1956-57 Detroit Red Wings
* 1955-56 Montreal Canadiens
* 1954-55 Detroit Red Wings
* 1953-54 Detroit Red Wings
* 1952-53 Detroit Red Wings
* 1951-52 Detroit Red Wings
* 1950-51 Detroit Red Wings
* 1949-50 Detroit Red Wings
* 1948-49 Detroit Red Wings
* 1947-48 Toronto Maple Leafs
* 1946-47 Montreal Canadiens
* 1945-46 Montreal Canadiens
* 1944-45 Montreal Canadiens
* 1943-44 Montreal Canadiens
* 1942-43 Detroit Red Wings
* 1941-42 New York Rangers
* 1940-41 Boston Bruins
* 1939-40 Boston Bruins
* 1938-39 Boston Bruins
* 1937-38 Boston Bruins
* 1936-37 Detroit Red Wings
* 1935-36 Detroit Red Wings
* 1934-35 Toronto Maple Leafs
* 1933-34 Toronto Maple Leafs
* 1932-33 Boston Bruins
* 1931-32 Montreal Canadiens
* 1930-31 Boston Bruins
* 1929-30 Boston Bruins
* 1928-29 Montreal Canadiens
* 1927-28 Montreal Canadiens
* 1926-27 Ottawa Senators
* 1925-26 Ottawa Senators
* 1924-25 Hamilton Tigers
* 1923-24 Ottawa Senators
* 1922-23 Ottawa Senators
* 1921-22 Ottawa Senators
* 1920-21 Toronto St. Patricks
* 1919-20 Ottawa Senators
* 1918-19 Ottawa Senators
* 1917-18 Montreal Canadiens eta Toronto Arenas (berdinketa)

## Ikus gainera 
* Stanley Cup

## Kanpo estekak
Heste-zizare

**Heste zizare** nematodoen honako kideak izan daiteke:

* ***Enterobius*** generoa
** heste-zizare txikia *(Enterobius vermicularis)*, gizakiaren parasitoa.
* heste-zizare handia *(Ascaris lumbricoides)*, gizakiaren parasitoa.
Detroit Lions

**Detroit Lions** AEBtako Michigan estatuko Detroit hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1930ean sortu zen eta etxeko partiduak Ford Field estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl: 0**

- **Liga Txapelketa: 4**

- **Konferentziako Txapeldunak: 4**
* **NFL Nazionala:** 1952
* **NFL Mendebaldea:** 1953, 1954, 1957

- **Dibisioko Txapeldunak: 4**
* **NFL Mendebaldea:** 1935
* **NFC Erdialdea:** 1983, 1991, 1993

## Iruditegia 

Irudi:Ford-Field-September-10-2006.jpg|Ford Field.
Irudi:Joe Schmidt (Pitt).jpg|Joe Schmidt.
Irudi:Dan Orlovsky.JPG|Dan Orlovsky.
Irudi:Matthew stafford 2014.jpg|Matthew Stafford.

## Kanpo estekak 
* Detroit Lions taldearen webgune ofiziala
Heste-zizare txiki

**Heste-zizare txikia** edo **oxiuroa** (*Enterobius vermicularis*) oxiuridoen ordenako har bizkarroia da, haurren hesteetan bizi izaten dena. Zizare honek enterobiasi izeneko gaitza sortzen du.

Bataz beste, bi egun besterik ez da bizi. Arrek 2-3 mm-ko luzera dute baina emeak handiagoak dira, 15 mm-ko luzera ere izanik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Graham test

## Kanpo estekak
Heste-zizare handi

**Heste-zizare handia** (*Enterobius vermicularis*) askaridoen familiako animalia ornogabe bizkarroia da, arra 12-17 cm luze eta emea 25 cm inguru luze dena. Itxuraz lurreko zizarearen antzekoa izaten da, hura baino meheagoa; kolorez, berriz, zurixka da. Arrautzez ugaltzen da; zizare eme batek 30.000.000 arrautza errun ditzake 6-10 hilabetetan. Gizakiaren hesteetan bizkarroi gisa bizi izaten da. Lurralde bero eta hezeetan, eta garbitasunik ez denetan izaten da gehiena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albaniako futbol selekzio nazionala

thumb|300px|Albaniako futbol selekzio nazionala (2016)
thumb|300px|Elbasan Arena.
**Albaniako futbol selekzio nazionala** herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. Elbasan Arena estadioan jokatzen ditu etxeko partidak, Elbasan hirian.

## Palmaresa 
* Ez da inoiz sailkatu Munduko Futbol Txapelketa baina 2016an Europako Futbol Txapelketan egin zuen debuta eta partida bat irabazi zuen, Errumaniaren aurkakoa.

### Balkanetako Kopa 
* Txapelduna (1): 1946.

## Uniformea 
## Jokalari aipagarrienak 
2019ko abenduaren 20an eguneratua.

### Parte hartzeak 
### Goleatzaileak 
## Kanpo estekak
Lur-zizare

**Lur-zizare** (*Lumbricus terrestris*) Lumbricidae familiako zizare gorrixka da. Mendebaldeko Europan jatorrizkoa dela uste den zizare handi eta gorrixka hau gaur egun mundu osoan hedatuta dago. Europan bizi den zizarerik handiena da, eta 20 eta 25 cm arteko luzera izatera hel daiteke.

## Deskribapena 
Lur-zizarea arrosatik marroi-gorrixka kolorekoa da, oro har 110-200 milimetro (4,3-7,9 in) luzera eta 7-10 milimetro inguruko diametroa du. 120-170 segmentu inguru ditu, gehienetan 135-150 artekoa. Gorputza zilindrikoa da zeharkako sekzioan, atzeko sekzio zabal eta berdindua izan ezik. Buruaren muturra marroi ilunetik marroi gorrixka albokoa da, dortsalaren pigmentazioa atzealderantz lausotzen da.

Lur-zizareak eskeleto hidrostatikoa du eta gihar luzaketa eta uzkurdura zirkularren bidez mugitzen da. Ile itxurako irtengune txikiak ditu azpialdean lurzorura atxikitzeko. Lur heze eta lauetan gainazaleko mugimenduak 20 m/h-ko abiadurara irits daiteke.
alt=Zizarearen burua|thumb|Zizarearen burua

## Kanpo estekak
Letoniako futbol selekzio nazionala

thumb|300px|2015eko selekzioa.
**Letoniako futbol selekzio nazionala** herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. Skonto Stadium zelaian jokatzen ditu etxeko partidak, Riga hiriburuan.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Ez da inoiz sailkatu.

### Europako Futbol Txapelketa 
* 2004an hartu zuen parte baina ez zuen liga fasea gainditu.

### Baltikoko Kopa 
* Txapelduna (16): 1928, 1932, 1933, 1936, 1937, 1993, 1995, 2001, 2003, 2008, 2012, 2014, 2016, 2018.

## Ibilbidea 
## Uniformea 
## Jokalari aipagarrienak 
2018ko ekainaren 9an eguneratua

|valign="top"|
### Goleatzaileak 
|}

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Balkanetako Kopa

**Balkanetako Kopa** Balkanen inguruan kokaturik dauden estatuen selekzioen arteko txapelketa bat izan zen, 1929 eta 1980 urteen artean jokatu zena. Errumania izan zen garaipen gehien lortu zituen selekzioa.

## Historia 
Lehenengo edizioan Bost talde ziren parte hartzekoak baina azken unean Albaniak atzera egin eta Errumania, Grezia, Jugoslavia eta Bulgariaren arteko txapelketa izan zen. Hiru urtetako iraupena izan zuen, 1929tik 1931era eta Errumaniak irabazi zuen. Hurrengo ekitaldietan talde berdinek hartu zuten parte eta astebeteko iraupena izan zuen txapelketak.

Bigarren Mundu Gerrak beharturiko pausaldiaren ondoren 1946an abiatu zen txapelketa berria. Greziak utzi egin zuen eta bere lekua Albaniak hartu zuen, garaipena lortuz gainera. 1947 eta 1948 urteetan txapelketa handitu nahi izan zuten eta Hungaria, Polonia eta Txekoslovakiako selekzioak gehitu zituzten. Txapelketa berriaren izena **Balkanetako eta Europa Erdialdeko Txapelketa** izan zen. 1948ko ekitaldia ordea bukatu gabe bertan behera gelditu zen.

1973an berrekin zitzaion txapelketari, oraingoan Errumania, Bulgaria, Grezia eta Turkia parte hartzaile zirela. Lau urte iraun zituen txapelketa honek. 1977an Jugoslavia gehitu zitzaien eta hau ere luzea izan zen, 1980an amaitu baitzen. Ez zen beste ekitaldirik izan.

## Palmaresa 
* 1948an txapelketa amaitu ez bazen ere 16 partida jokatu ziren.

## Garaipenak 
## Kanpo estekak
Minnesota Vikings

**Minnesota Vikings** AEBtako Minnesota estatuko Minneapolis hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1961an sortu zen eta etxeko partiduak TCF Bank Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl: 0**

- **Liga Txapelketa: 0**

- **Konferentziako Txapeldunak: 9**
* **NFL Mendebaldea:** 1969
* **NFC:** 1973, 1974, 1976

- **Dibisioko Txapeldunak: 19**
* **NFL Erdialdea:** 1968, 1969
* **NFC Erdialdea:** 1970, 1971, 1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1980, 1989, 1992, 1994, 1998, 2000
* **NFC Iparraldea:** 2008, 2009, 2015

## Iruditegia 

Irudi:2013-0427-GopherSGpanorama.JPG|TCF Bank Stadium.
Irudi:Fran Tarkenton January 2010.jpg|Fran Tarkenton.
Irudi:Cris Carter HOF.JPG|Cris Carter.
Irudi:Adrian Peterson Vikings.jpg|Adrian Peterson.

## Kanpo estekak 
* Minnesota Vikings taldearen webgune ofiziala
Nematoida

**Nematoida** animalien klado bat da, barnean nematodoak eta nematomorfoak dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baltikoko Kopa

**Baltikoko Kopa** (, , ) Estonia, Letonia eta Lituaniako selekzioen artean jokatzen den futbol txapelketa da. Bi urtean behin jokatzen da eta Letonia da garaipen gehien lortu dituen selekzioa.

## Historia 
1928an abiatu zen txapelketa eta 1940an Sobietar Batasunak hiru herrialdeak okupatu arte jokatu zen. Ondoren ere txapelketak jarraitu zuen baina "B taldeak" aritu irenez ez dira txapelketako palmaresean sarten.

1991n independentzia lortu zutenean berriz ekin zioten txapelketari. 1998 artean urtero jokatu zen baina ordutik aurrera bi urtean behin, edo zenbait kasutan hiru urtean behin. 2012an Finlandia gehitu zitzaien.

## Palmaresa 
* ¹ Partaideen arteko desadostasunengatik ez zen 1934ko txapelketa jokatu.
* ² Lituaniak eta Letoniak saskibaloi partida batean izan zuten istiluen ondorioz harremana eskastu zen eta ondorioz ez zen 1939ko txapelketa antolatu.
* ³ 2005ean Estoniak ez zuen parte hartu datekin izandako arazoengatik.

## Garaipenak 
## Sobietar Aroko txapelketak (1940-1990) 
## Kanpo estekak
Ipar Irlandako futbol selekzio nazionala

thumb|300px
**Ipar Irlandako futbol selekzio nazionala** herrialde hartako ordezkaria da. Windsor Park zelaian jokatzen ditu etxeko partidak, Belfast hiriburuan.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Final laurdenak 1958an.
* Hiru aldiz sailkatu da, 1958, 1982 eta 1986an.

### Europako Futbol Txapelketa 
* 2016rako sailkatu da lehen aldiz eta final zortzirenetara iritsi da.

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Uniformea 
## Jokalari aipagarrienak 
2021eko ekainaren 3an eguneratua.

### Parte hartzeak 
[220px|thumb|[Steven Davis da partida gehien jokatu dituen futbolaria.]]

### Goleatzaileak 
## Kanpo estekak 
*  Federazioaren webgune ofiziala
André Hirigoien

**André Hirigoien** (Baiona,  - ) hazpandar gidari profesionala da.

Baionan jaioa, gaztetan aitarekin Senegalen bizi zen eta hantxe ezagutu zuen Paris-Dakar ospetsua. 2013an debutatu zuen, motozikleten sailkapenean 73.a amaituz.

## Dakar rallya 

## Erreferentziak
Rhacophoridae

**Rhacophoridae** anuroen familia bat da, Afrika eta Asiako eskualde tropikaletan (tartean Madagaskar eta Japonia) bizi dena. Kide gehienak zuhaitzetan bizi dira.

## Taxonomia 
**Buergeriinae** subfamilia Channing, 1989
* *Buergeria* Tschudi, 1838
**Rhacophorinae** subfamilia Hoffman, 1932
* *Beddomixalus* Abraham, Pyron, Ansil, Zachariah & Zachariah, 2013
* *Chiromantis* Peters, 1854
* *Feihyla* Frost, Grant, Faivovich, Bain, Haas, Haddad, de Sá, Channing, Wilkinson, Donnellan, Raxworthy, Campbell, Blotto, Moler, Drewes, Nussbaum, Lynch, Green & Wheeler, 2006
* *Ghatixalus* Biju, Roelants & Bossuyt, 2008
* *Gracixalus* Delorme, Dubois, Grosjean & Ohler, 2005
* *Kurixalus* Ye, Fei & Dubois, 1999
* *Liuixalus* Li, Che, Bain, Zhao & Zhang, 2008
* *Mercurana* Abraham, Pyron, Ansil, Zachariah & Zachariah, 2013
* *Nyctixalus* Boulenger, 1882
* *Philautus* Gistel, 1848
* *Polypedates* Tschudi, 1838
* *Pseudophilautus* Laurent, 1943
* *Raorchestes* Biju, Shouche, Dubois, Dutta & Bossuyt, 2010
* *Rhacophorus* Kuhl & Van Hasselt, 1822
* *Theloderma* Tschudi, 1838
* *Nyctixalus* (Annandale, 1912)

Image:Buergeria buergeri.jpg|*Buergeria buergeri*
Image:Rhacophorus schlegelii.jpeg|*Rhacophorus schlegelii*
Image:Polyp leucom M 050408 041 ipb.jpg|*Polypedates leucomystax*

## Kanpo estekak
Agadez

**Agadez** () Nigerko hiria da. herrialdeko erdialdean nagusiena dena. Saharan kokaturik, Aïr izeneko tuareg–berbere federazioaren hiriburua da. Agadez eskualdeko hiriburua ere bada.

UNESCOk 2013an hirigune historikoa Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bombinatoridae

**Bombinatoridae** anfibio anuroen familia bat da, Filipinetan, Borneon eta Eurasian bizi dena. Sabel aldean aposematismo dute.

## Espezieak 
* *Barbourula* generoa Taylor & Noble, 1924
** *Barbourula busuangensis*
** *Barbourula kalimantanensis*
* *Bombina* generoa Oken, 1816
** *Bombina bombina*
** *Bombina maxima*
** *Bombina microdeladigitora*
** *Bombina orientalis*
** *Bombina variegata*

Gainera, iraungituta dauden genero bi ditu:
* †*Eobarbourula* Folie, Rana, Rose, Sahni, Kumar, Singh & Smith, 2013
* †*Paradiscoglossus* Estes & Sanchíz, 1982

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zinder

**Zinder** (bertan *Damagaram* deitua) Nigerko hiria da. herrialdeko bigarren handiena dena. Niamei hiriburutik 861 kilometrotara kokaturik, hasieran herrixka hausa izan zen, 1736an kanuriek Damagaramgo sultanerria ezarri zuten arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maradi

**Maradi** Nigerko hiria da. herrialdeko hirugarren handiena dena. Izen bereko eskualdeko hiriburua, hasieran Katsina hausa-estuaren barnean zegoen, XIX. mendean independente bilakatu arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dosso

**Dosso** Nigerko hiria da. herrialdeko zazpigarren handiena dena. Izen bereko eskualdeko eta antzinako erresumako hiriburua, Erresumako agintari gorenaren izenburua *djermakoy* izan zen eta 2006an UNESCOk bere jauregia eta museoa Gizateriaren Ondare izendatu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tahoua

**Tahoua** Nigerko hiria da. herrialdeko bostgarren handiena dena. Izen bereko eskualdeko hiriburua, tokiko merkatalgune nagusia da.

## Hiri eta herri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arlit

**Arlit** Nigerko hiria da. Sahara eta Aïr mendien artean kokaturik, 2011n 112.432 biztanle zituen.

Frantziarrek sortu zuten 1969an, uranio meategiak ustiatzeko.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ortoedro

**Ortoedro** edo **paralelepipedo angeluzuzena** paralelepipedo ortogonal bat da, bere ondoko aurpegiek angelu diedro zuzenak eratzen dituztenak. Aurpegiak karratuak edo laukizuzenak dira.

Kuboa ortoedroaren kasu berezi bat da non aurpegi guztiak karratu berdinak diren.

## Kanpo estekak
Ténéré

**Ténéré** (, ) Saharako lurraldea da, Nigerko ipar-ekialdetik Txadeko mendebaleraino zabaltzen dena. Gaur egun teda eta tuareg herri nomadak bizi dira. Paleolito eta Neolito Aroetako kultura eta arte aztarna garrantzitsuak aurkitu dira.

Mendebaldean Aïr mendiak, iparraldean Hoggar mendiak, ipar-ekialdean Djado ordokia, ekialdean Tibesti mendiak eta hegoaldean Txad aintzirako arroa ditu, guztira 400.000 km²-ko azalera izanik. Basamortuaren erdigunea, Bilmako erga izenekoa,  koordenatuetan dago.

Behin Ténéréko arbolaren egoitza izan zen, munduko zuhaitzik isolatuena zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Virunga Parke Nazionala

**Virunga Parke Nazionala**, lehen **Albert Parke Nazionala** deitua, Kongoko Errepublika Demokratikoko naturagune babestua da. Herrialdeko ekialdeko mugan dago, Virunga mendietatik Ruwenzori mendietaraino, Eduardo aintziraren mendebaldeko ertzean. Rwandako Sumendien Parke Nazionalarekin eta Ugandako Rwenzori mendien Parke Nazionalarekin lotuta dago. Parke Nazionala 1925ean sortu zenean, Afrikako lehendabizikoa izan zen. 1979an Unescok Gizateriaren Ondare deklaratu zuen; 1994an arriskuan dagoen gizateriaren ondarearen zerrendan sartu zuen. 7.800&nbsp;km² ditu. Gordetzen duen biodibertsitatea dela eta, garrantzi handiko parkea da.

## Ekosistema nagusiak 
Ekosistema nagusiak hezeguneak eta sabanak dira. Ruwenzori mendiak mendiko larrez estalita daude; badago halaber glaziar bat. Parkean bi sumendi aktibo daude, Nyiragongo eta Nyamuragira, laba zonaldeez inguratuta. Nyamuragira sumendiak 2010ean eztanda egin zuen eta parkeko fauna eta inguruko herriak arriskuan jarri zituen; 2002an Goma hiriko zati batzuk txikituta geratu ziren, antzeko eztanda baten ondorioz.

Emmanuel de Merode printzea Parke Nazionalaren zuzendaria da.

## Fauna 
Parkea mendiko gorilei esker oso ezaguna da munduan. Kongoko lehenengo gerraren ondorioz, populazio hori galtzeko zorian egon zen eta gaur egun gutxi bizirik daude, nahiz eta babesteko neurriak arrakasta izan. Antza denez, populazioa berreskuratzen ari da.

Hipopotamoa beste espezie enblematikoa izan da, bereziki Albert aintziran. 2006an, ordea, isileko ehizaren ondorioz % 95 hil zituzten.

* Mendiko gorila (*Gorilla beringei beringei*)
* Txinpantze (*Pan troglodytes*)
* Kolobo gorria (*Piliocolobus badius*)
* Oihan elefantea (*Loxodonta cyclotis*)
* Sabanako elefantea (*Loxodonta africana*)
* Afrikar bufaloa (*Syncerus caffer*)
* Jirafa (*Giraffa camelopardalis*)
* Okapi (*Okapia johnstoni*)
* Hipopotamoa (*Hippopotamus* *amphibius*)

## Arazoak 
* Gerra
* Isileko-ehiza.
* Oihanaren txikizioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : UNESCO Virunga National Park
* : UNEP-WCMC Natural Site Data Sheet

‎
Simetria zentral

thumb|2 dimentsioko simetria zentrala 180°-ko errotazioa bezalakoa da.
Geometrian, **simetria zentrala** transformazio geometrikoa da, non edozein (x, y, z) puntu ezin baita bereizi (−x, −y, −z) puntutik. (0, 0, 0) puntua simetria-zentroa da orduan.

## Kanpo estekak
Harlem Globetrotters

**Harlem Globetrotters** AEBtako erakustaldietako saskibaloi talde bat da. Taldeko jokalariek saskibaloian trebeak izateaz gain, komedia eta antzezpenerako dohaiak dituzte. Jada mundu osoan 120 herrialdeetan barna 20.000 erakustalditik gora egin dituzte.

1926ean *Chicago GlobeTrotters* izenez Chicago hirian sortu zen. 1928an taldea New York hiriko Harlem auzora lekualdatu eta *New York Harlem Globetrotters* gisa berrizendatua izan zen. 1929an jada gaur egun arte mantendu duen *Harlem Globetrotters* izena jaso zuen. Gaur egun taldearen egoitza nagusia Arizona estatuko Phoenix hirian dago.

Fitxategi:Harlem Globetrotters - stack logo.png|Gaur egungo logoa.
Fitxategi:De 'Harlem Globetrotters' in Scheveningen Weeknummer 58-27 - Open Beelden - 11508.ogv|1958an Herbehereetan eskeinitako erakustaldian.
Fitxategi:Soupy Sales Harlem Globetrotters 1969.JPG|1969an.
Fitxategi:Harlem Globetrotters in Doha.jpg|Gaur egun.

## Kanpo estekak 
* Harlem Globetrotters saskibaloi taldearen webgunea
Zonoedro

Geometrian, **zonoedroa** poliedro ganbila da, non aurpegi bakoitza simetria zentrala duen poligono bat den, hau da, poligono bat inbariante bere erdigunearekiko 180º-ko biraketaren bidez.

## Kanpo estekak
Austriako futbol selekzio nazionala

thumb|300px|Austriako selekzioa 2012an.
**Austriako futbol selekzio nazionala** herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. Ernst-Happel-Stadion zelaian jokatzen ditu etxeko partidak, Viena hiriburuan.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Hirugarrena 1954an.
* Laugarrena 1934an.

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa 
* Finalista 1936an.

### Europako Futbol Txapelketa 
* Behin sailkatu da, 2008an.

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Uniformea 
Taldeak historikoki Alemaniaren kolore berak erabili izan ditu, elastiko zuria eta praka beltzak.Desberdintasun bakarra galtzerdietan zegoen, alemaniarrek zuria eta austriarrek beltza. 2004an Hans Krankl entrenatzaileak gehiago desberdintzeko helburuarekin Austriako banderaren koloreak hartu zituen etxeko ekipamenduarentzako eta aurreko koloreak bigarren uniformatarako utzi zituen.

### Historikoa 
### Azken txapelketak 
* (sailk) - Ez zen sailkatu

## Jokalari aipagarrienak 
[200px|thumb|[Anton Polster da goleatzaile nagusia eta partida gehien jokatu dituen bigarrena.]]
2021eko ekainaren 17an eguneratua.

### Parte hartzeak 
### Goleatzaileak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Herselt

**Herselt** (nederlanderaz ahoskatua: ) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Herselt bera, Ramsel, Blauberg, Bergom eta Varenwinkel. 2015eko urtarrilaren 1ean 14.399 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Irudi:Bergom, kerk foto1 2009-08-29 18.27.JPG|Bergom, eliza
Irudi:Herselt, kerk foto6 2009-08-30 17.35.JPG|Herselt, eliza

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Beerse

**Beerse** (nederlanderaz ahoskatua: ) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Udalerriak Beerse eta Vlimmeren herriak hartzen ditu bere barruan. 2015eko urtarrilaren 1ean 17.167 biztanle zituen. Janssen Pharmaceutica farmakoen konpainiak udalerri honetan du bere egoitza nagusia.

## Industria 
Hainbat enpresek dute egoitza Beersen, horietako batzuk:

* Janssen Pharmaceutica (farmakoak)
* Metallo-Chimique (metalurgia)
* Wienerberger Beerse (adreiluak)
* Glacio (izozkiak)
* Aurora productions (papera and plastikoak)

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
La Equitativa (argipena)

**La Equitativa** izenak adiera hauek ditu:
# **La Equitativa**: Donostiako eraikina (Gipuzkoa).
# **La Equitativaren egoitza**: Bilboko eraikina (Bizkaia).
# **La Equitativa**: aseguru-etxea.