María del Pino Papadopoulos Vaquero

**María del Pino Papadopoulos Vaquero**, artistikoki **Miss Mara** (San Fernando, Cadiz, 1933ko ekainaren 29a – Madril, 2013ko abenduaren 14a) trapezista izan zen. 1958. urtean Antzerkiko Sari Nazionala irabazi zuen zirkuko interpretazio onenaren kategorian, 1992. urtean Espainiako Zirkuko Sari Nazionala eta 2006. urtean Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina.

## Bizitza 
### Familia 
Gurasoak zirkuko artistak ziren. Ama Remedios Vaquero Canela malagarra izan zen eta aita Miro Papadopoulos, greziarra. Zazpi haurrideetako zaharrena izan zen: Alberto, Antonio (Toni), Carmen, Jorge, Angel, Enrique eta Pepe; horietako bi, Toni eta Jorge, funanbulista bihurtu ziren, artistikoki "Los Tonitos" izenez ezagunak. Angel Cristo (sortzez: Ángel Papadópoulos Dordid**)** artista domatzailea eta zirkuko enpresaria lehengusua zuen.

### Lan ibilbidea 
Papadopoulos, artistikoki Miss Mara izenez ezaguna, bost urterekin hasi zen trapezista gisa, bere familiarena zen Florida Zirkuan. Urteen poderioz, bere teknika hobetu zuen eta bere ariketak kulunka eta trapezioaren gaineko indarrarengatik ezagunak izan ziren, zeinetan korbetatik orpoetaraino jaistea edo labaintzea, oin bakarreko esekidura, lepoarekin eustea eta esekidura horizontala barne hartzen zituen, guztiak altuera handietan eta segurtasun mekanikarik gabe eginak.

1945. urteko Sevillako Ferian, Juan Carcellé enpresaburuak bere ikuskizunetarako kontratatu nahi izan zuen, baina ezin izan zuen, artean adingabea baitzen. 1948. urtean aitak zirkua saldu zuen eta Papadopoulos Segura zirkuan hasi zen lanean, non Pinito del Oro kanariar trapezista ezagutu zuen –gerora bere lagun bilakatu zena– eta non bere lehen istripua izan zuen trapeziotik erortzean, zeinak hilabete baterako bere lanetik aldendu zuen.

### Erorketa larria 
1950. urtean, Sevillan ezkondu zen, Enrique Campos Muñozekin, eta 18 urte iraun zuen. Elkarrekin erosi zuten Casablanca zirkua, eta sute batean galdu zuten, Badajozen aurkezten ari zirela. Urte horretan bertan, Ringling Brothers and Barnum & Bailey Circus-ek kontratatu zuen Ameriketako Estatu Batuetan bost urteko denboraldirako. 1951. urteko martxoaren 1ean, Sevillan jaio zen, bere lehen alaba eta bakarra, Enriqueta. 1953. urteko irailaren 11n, Tacomako Kirol Jauregian (Washington) lanean ari zela, 14 metroko altueratik erorketa larri bat jasan zuen, eta horren ondorioz, haustura konplexuak eta zenbait orno hautsi zituen, bi urte eman zituen ospitalean eta zazpi ebakuntza egin zizkioten. Mediku-pronostiko guztien kontra, Papadopoulos bere onera etorri zen eta 1955eko martxoan, New Yorkeko Madison Square Garden-en agertu zen berriro, 18 mila ikusleren aurrean, herrialde osorako telebistaz egindako transmisio batekin eta bere itzulerari buruzko albisteekin batera egunkari askotan.

### Espainiarako itzulera, Europaldean 
1958. urtean itzuli zen Espainiara, Plaza del Reyko Price zirkuan eta Zirku Amerikarrean jarduteko. Hurrengo urtean, 1959. urtean, berriz ere Ameriketako Estatu Batuetara joan zen Ringling-ekin lan egitera 1961. urtera arte. Urte hartan, Espainiara itzuli zen Spanischer National Circus-en Europako birarekin bat egiteko.

1960. urteko eta 1970. urteko hamarkadetan, hainbat herrialdetan aurkeztu zen: Frantzian, Medrano eta Buglione zirkuetan; Suedian, Scott Zirkuarekin; Italian, Togni Zirkuarekin; Atenasen, Mexikoko Zirku Nazionalarekin; Alemanian, Circus Krone-n; Monakon, Suitzan, Jugoslavian eta Errumanian. The Ed Sullivan Showrako ere elkarrizketatu zuten eta Frank Sinatra eta Elvis Presley bezalako artistekin jardun zuen. Papadopoulos 1980. urtean atera zen agertokitik, Tonetti Anaien Atlas Zirkuan.

Ondoren, Kultura Ministerioko Zirku Kontseiluko kidea izan zen, eta azken urteetan Espainiako Zirkuko Pailazoen eta Artisten Klubeko presidentea.

### Heriotza 
Madrilgo La Moraleja Klinikan hil zen, 2013. urteko abenduaren 14an.

## Sariak eta aintzatespenak 
Papadopoulosek hainbat aitorpen jaso zituen bere ibilbidearengatik:

* 1958. urtean, Antzerkiko Sari Nazionala eman zioten, zirkuko interpretazio onenaren kategorian, 10 000 pezetako sariarekin.
* 1963. urtean, Vienako Zirkuko Nazioarteko Federazioaren Saria jaso zuen.
* 1976. urtean, Munduko VI. Zirku Jaialdiko Oscar Saria, Madrilgo Prentsa Elkarteak emandako 'Alfredo Marquerie' Saria
* 1988an, Madrilen egindako Zirkuaren Lagunen Nazioarteko I. Kongresuko Urrezko Domina
* 1992an, Zirkuko Sari Nazionala eman zion Espainiako Kultura Ministerioak, zirkuko esparruan egindako lan artistiko merituduna izateagatik, eta zirkuko hirugarren artista eta sari hori jaso zuen bigarren emakumea —Pinito del Oro izan zen lehena— bihurtu zen.
* 2006an, Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina eman zioten, zirku modalitatean, Espainiako Kultura Ministerioak arteen arlo ezberdinetan nabarmentzen diren pertsona edo erakundeei ematen diena.2016. urteko abuztuan, Madrilgo Udalak Moratalazeko plaza bati *Jardines de Miss Mara* izena jarri zioten, Papadopoulos bizi izan zen auzoan.
* 2018. urteko apirilaren 19an Miss Marari omenaldia egin zitzaion Zirkoaren Nazioarteko Eguna zela eta, Madrilgo Moratalaz barrutiko CiudaDistrito programazioaren barruan.
* Madrilgo Circo Price antzokiak *Miss Mara. Quien se reserva no es artista *(euskaraz: Miss Mara. Erreserbatzen dena ez da artista) ikuskizuna ekoitzi zuen, Teatro en Vilo konpainiaren zuzendaritzapean eta 2019ko maiatzaren 9tik 12ra aurkeztu zen Fátima Baeza aktorearen, Miss Mara eta Graziella Galán trapezistak eta Sabrina Catalán trapezisten ikerketa eta omenaldiaren bultzatzailearen parte-hartzearekin.
* Besalún dagoen Circusland museo espainiarrak bere jantzietako bat erakusten du bere bildumaren barruan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 1999 - *Miss Mara: Una vida apasionante en la barra del trapecio*, Simon González, J. García Verdugo argitaletxea, ISBN 9788495144232.
* 2019 -  *Eso no estaba en mi libro de Historia del Circo,* Javier Ramosena, Almuzara Argitaletxea, ISBN 978-84-17558-06-2.

## Kanpo estekak 
* Miss Mararen (Alemania, 1962) emanaldia, Spanischer National Circus-en, Circopedia webgunean eskuragarri.
* [Miss Mararen emanaldia (Paris, 1965), Cirque d'Hiver-en, Frantziako La *Piste aux Étoiles* telebista-programarako; Circopediaren webgunean dago eskuragarri.](http://www.circopedia.org/Miss_Mara_Video_(1965))
* Miss Mararen (1980) emanaldia, YouTuben ikusgai.
* Miss Marak Tonetti anaien dokumentalerako hitz egiten du, eta YouTuben dago ikusgai.
* Zirkuko *omenaldia*, 1958ko uztailaren 7an emandako NO-DO NOT N 809 A-ren laburpena.
* Miss Mara Madrilgo VI. Zirku Jaialdian, 1976ko urtarrilaren 12an emandako NO-DO NOT N 1720 B-ren laburpena.

* Miss Mararen argazkiak, Madrilgo Erkidegoko Eskualdeko Artxiboaren webgunean eskuragarri.