open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Champasakeko Erresuma

**Champasakeko Erresuma** (,  ahoskatua) 1713an Laos hegoaldean ezarri eta Lan Xang erresumatik banandu zen erresuma bat izan zen. XVIII. mendearen hasieran aurrera egin zuen, baina mendearen amaieran Siamen estatu basailu bihurtu zuten. 1904. urte inguruan Indotxinan frantziar protektoratua ezarri ondoren, erresuma botere oso mugatua zuen printzerri batera degradatua izan zen. Champasak 1946an indargabetu zuten, Laosko Erresuma eratu ondoren.

## Erregeen zerrenda 
*Nokasad (1713-1737)
*Sayakumane (1737-1791, Nokasaden erregeordea 1725-1738)
*Fay Na (1791-1811)
*No Muong (1811, hiru egunez)
*Nou (1811-1813)
*Manoi (1813-1819)
**Interregno- Yo Nho Vientiangoaren agintaldia (1819-1826)*
*Huy (1826-1841)
*Nark (1841-1851)
*Boua (1851-1852)
**Thailandiar okupazioa (1852-1856)* 
*Kham Nai (1856-1858)
*Chu (1858-1860) 
**Interregno 1860-1862*
*Kham Souk (1863-1900)
*Ratsadanay (1900-1904)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pewaukee (Wisconsin)

**Pewaukee** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Waukesha konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

Hiria 1999an inkorporatu zen, izen bereko herrixkak inkorporatuta ez zituen izen bereko herriaren atalekin.

## Ikus, gainera 
*  Waukesha konderria

## Kanpo estekak
Viroqua (Wisconsin)

**Viroqua** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Vernon konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

Hiria, hasiera batean, "Farwell" deitzen zen, Leonard J. Farwellen omenez, baina Viroqua izena hartu zuen 1854an, arrazoi ez argiengatik. 

## Ikus, gainera 
*  Vernon konderria

## Kanpo estekak
Hartford (Wisconsin)

**Hartford** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Dodge konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

Milwaukeetik 35 kilometrora dago, eta bere inguru metropolitarreko kidea da.

## Ikus, gainera 
*  Dodge konderria

## Kanpo estekak
Kanbodiako kanpaina

**Kanbodiako kanpaina** () ekialdeko Kanbodian 1970ean, Vietnamgo Gerraren testuinguruan, Estatu Batuek eta Hego Vietnamek egindako operazio militar sorta bat izan zen. Inbasio hauek Richard Nixon presidente estatubatuarraren politikaren ondorio izan ziren. Vietnamgo Errepublikako Armadak 13 erasoaldi egin zituen apirilaren 29tik uztailaren 22ra bitartean, eta indar estatubatuarrek maiatzaren 1etik ekainaren 30era bitartean jardun zuten.

Kanpainaren helburua Kanbodiako ekialdeko mugako eskualdeetan kokatuta zeuden Ipar Vietnamgo Armadako eta Vietcongeko 40.000 soldaduak garaitzea zen. Kanbodiaren neutraltasun ofizialak eta ahulezia militarrak eremu seguru bihurtu zuten bere lurraldea, non indar komunistek mugaren gaineko operazioetarako oinarriak ezar zitzaketen, baita berriro hornitu eta elkartu ere. AEBen "vietnamdartze" eta erretiratze politika baterantz zihoan heinean, herrialdea Hego Vietnamgo gobernuaren segurtasuna bermatzen saiatu zen mugako mehatxua ezabatuz.

1970ean Kanputxeako gobernuan izandako aldaketak aukera bat ireki zuen Ipar Vietnamgo baseak suntsitzeko, Norodom Sihanouk printzea kargutik kendu eta Lon Nol estatubatuarren aldeko jeneralak ordezkatu zuenean. Operazio militar aliatuek ezin zuten tropa komunistaren gehiengoa desagerraraztea lortu, ezta haien kuartelak- Hego Vietnamerako Bulego Nagusia deituak- harrapatzea ere, baina Kanbodian harrapatutako materialaren pilaketak arrakasta-aldarrikapenak eragin zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bartzelonako Historia Museoa

**Bartzelonako Historia Museoa** (, *MUHBA* edo *MHCB*) Kataluniako hiriburuan dagoen Historiari buruzko museo bat da. Hiriko museoa da, eta, sortu zenetik gaur arte, Bartzelonako historia eta ondare historikoa gorde, aztertu, dokumentatu, zabaldu eta erakusten ditu. Bartzelonako Udalak kudeatzen du, Bartzelonako Kultura Institutuaren bitartez. Egoitza nagusia Plaça del Rein du, Ciutat Vellaren bihotzean, eta hiriko barruti eta auzoetan banatutako hainbat ondare-zentro kudeatzen ditu. 1943ko apirilaren 14an inauguratu zuten, Agustí Duran historialaria bere bultzatzaile eta lehen zuzendaria zelarik.

## Kanpo estekak
Cedarburg (Wisconsin)

**Cedarburg** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Ozaukee konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Milwaukeeren iparraldean dago, 32 kilometrora 43. Errepidetik, eta beraz aldirien parte da. 

## Ikus, gainera 
*  Ozaukee konderria

## Kanpo estekak
Marshfield (Wisconsin)

**Marshfield** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Wood konderrian dagoen hiririk handiena da, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Marshfield Clinic ospitala, inguruko herriei zerbitzua eskaintzen diena, bertan dago.

## Ikus, gainera 
*  Wood konderria

## Kanpo estekak
Audie Murphy

**Audie Leon Murphy** (Kingston, Texas, 1925eko ekainaren 20a – itsasoan, 1971ko maiatzaren 28a) estatubatuar militar eta aktorea izan zen.

Armadan sartu zen Pearl Harbourren aurkako erasoaren ondoren. Siziliako inbasioan, Anzioko guduan eta Frantziako hegoaldeko inbasioan parte hartu zuen. Bigarren Mundu Gerrako domina handienetako bat izan zen.

Gerra ostean aktore ibilbidea egin zuen, westernetan eta gerra-filmetan batez ere.

Trauma osteko estresaren nahasmendu bat izan zuen eta hegazkin-istripu batean hil zen, hegazkina Virginiatik gertu itsasoan erori zenean. Arlingtongo Hilerri Nazionalean lurperatu zuten.

## Filmografia
Franklin (Wisconsin)

**Franklin** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Milwaukee konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Milwaukee hiriaren aldirietan dago eta izena Benjamin Franklinen omenez du.

## Ikus, gainera 
*  Milwaukee konderria

## Kanpo estekak
Weyauwega (Wisconsin)

**Weyauwega** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Waupaca konderrian dagoen hiririk handiena da, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Herritarrek "Wega" deitzen dute hiria, laburtzeko.

## Ikus, gainera 
*  Waupaca konderria

## Kanpo estekak
Reedsburg (Wisconsin)

**Reedsburg** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Sauk konderrian dagoen hiririk handiena da, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Reedsburg herriak inguratzen du. Ho-Chunk herriaren bizilekua zen, kolonizazioaren aurretik.

## Ikus, gainera 
*  Sauk konderria

## Kanpo estekak
Janusz Edmund Zimniak

**Janusz Edmund Stanisław Zimniak** (Tychy, 1933ko irailaren 6a – Bielsko-Biała, 2024ko maiatzaren 24a) poloniar elizgizon katolikoa izan zen. 1980tik 1982ra Katowiceko apezpiku laguntzailea izan zen, 1992tik 2010era Bielsko-Żywieceko apezpiku laguntzailea, eta 2010etik hil zen arte Bielsko-Żywieceko apezpiku emeritua.

## Bizitza 
thumb|left|Janusz Edmund Zimniak apezpikuaren armarria|209x209px

1933ko irailaren 6an jaio zen Tychyn. 1935ean Mysłowicera joan zen familiarekin bizitzera. 1945etik 1951ra Tadeusz Kościuszko ikastetxean egin zituen ikasketak. 1956ko irailaren 9an apaiztu zen Katowiceko katedralean. 1969tik 1972ra teologia pastorala ikasi zuen Bruselako Lumen Vitae institutuan. 1977-1979 urteetan Lublingo Unibertsitate Katolikoan jarraitu zituen ikasketa espezializatuak, teologia pastoraleko doktore titulua jasoz. 1974an *Gość Niedzielny* aldizkariko katekesi-aholkulari bihurtu zen.

Katekesia, pedagogia eta garapenaren psikologia irakatsi zituen Krakoviako apaizgaitegian eta Katowiceko katekesia ikastaroan. Urte bereko azaroaren 4an apezpiku ordenatu zuten Katowiceko katedralean.

1992ko martxoaren 25ean sortu berri zen Bielsko-Żywieceko elizbarrutiko apezpiku laguntzaile izendatu zuten. Urte berean elizbarrutiko bikario nagusi kargua hartu zuen.

2024ko maiatzaren 24an hil zen Bielsko-Białan.

## Sariak 
2008an Hezkuntza Batzorde Nazionalaren Domina eman zioten.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Prescott (Wisconsin)

**Prescott** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Pierce konderrian dagoen hiririk handiena da, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Philander Prescott izan zen hiriaren sortzailea eta izena eman ziona.

## Ikus, gainera 
* Pierce konderria

## Kanpo estekak
Bartzelonako Udala

**Bartzelonako Udala** (; ) Katalunia hiriburua gobernatu eta kudeatzen duen erakunde politikoa da. Bartzelonako  alkatea buru du, 1979tik aurrera sufragio unibertsalez aukeratua delarik. Udalak Sant Jaume enparantzan du egoitza- Hiriko Etxea-, Kataluniako Generalitatearen Jauregiaren aurrean. Bere aurrekari historiak Consell de Cent erakundean daude.

## Gobernu organoak 
* Udalbatza: 41 zinegotzik osatua.
* Udal Gobernu Batzarra: Alkateak kudeatzen duen lantaldea.
* Barrutietako Udal Batzarrak: hiria 10 barrutitan banatzen administratiboki. Barruti bakoitzak bere Udal Batzarra du.

## Kanpo estekak 
* Bartzelonako Udalaren webgunea
Solapur

**Solapur** (, literalki, *hamasei herriak*) Maharashtrako hiri eta udalerria da, Indian. Solapur barrutiaren hiriburua da. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen.

Hiriaren alde zaharrean, hego-mendebaldean, gotorleku historikoa dago, Hasan Ganguk sortua, 1347 inguruan. Ripon Hall izeneko eraikina ere babestutako eraikina da. 

## Kanpo estekak
Pierrette Prat i Galindo

**Pierrette Prat i Galindo** (Tautavel, 1927ko otsailaren 28a – Bartzelona, 2014ko uztailaren 5a) kataluniar moja klaratarra izan zen. 1987tik 2007ra Pedralbes monasterioko abadesa izan zen.

## Bizitza 
Pierrette Prat i Galindo Tautavelen jaio zen 1927an. Aita frantziar laiko militanteak gogaituta, 30 urterekin ihes egin zuen etxetik. 1957an Pedralbeseko monasterioan sartu zen, eta bertan bizitza guztia eman zuen. 1957tik 1987ra Kataluniako klaratar komentuetako presidente federala izan zen, eta 1987tik 2007ra Pedralbesko monasterioko abadesa. 

Lan asko egin zuen Vatikanoko II. kontzilioaren erabakiak praktikan jartzeko. Beti defendatu zuen udal agintarien aurrean monasterioaren kontserbazioa eta zaintzea, baita publikoari irekitzea ere. Monasterioaren dokumentazioaren digitalizazioaren bultzatzailea ere izan zen. Hainbat itzulpen egin zituen frantsesetik gaztelaniara eta katalanera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judit Kovács

**Judit Kovács** (Budapest, 1956ko urtarrilaren 7a) arkularia da. Hungaria ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ferrari plaza

**Ferrari plaza**, , Italiako Genova hiriko plaza nagusia da, hiriaren erdialdean, eta erdigune zaharra eta berriaren artean. Bertan dagoen iturriatengatik ezaguna da.

Raffaele de Ferrari politikariaren omenez lo izena darama.

## Eraikin eta monumentu nabarmenak 
Plaza honetan eraikin eta monumentu nabarmen hauek daude:

* Ferrari iturria
* Dukeen jauregia
* Carlo Felice antzokia
* Liguriako Arte Ederren Akademiaren jauregia
* Garibaldiren zaldizko monumentua

## Kanpo estekak
Béla Nagy

**Béla Nagy** (Budapest, 1943ko uztailaren 27a – 2025eko azaroaren 5a) arkularia izan zen. Hungaria ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexandria (Virginia)

**Alexandria** Virginiako hiri independente bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Potomac ibaiaren mendebaldean dago, Washington hiriburutik 11 kilometrora hegoaldean. Alexandria da Washingtongo eremu metropolitarreko hirugarren hiririk handiena, Washignton-Baltimore eremu estatistiko konbinatuaren parte. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen, Virginiako 6. hiririk populatuena eta AEBko 169.a. Urtero %1 inguru hazten dlea kalkulatzen da. 

Iparraldeko Virignia eta Erdialdeko Marylandeko leku gehienak bezala, Alexandrian eragin handia du AEBko hiriburua gertu egotea. Batez ere zerbitzu federaletan, AEBko indar armatuetan edo gobernu federalari zerbitzu ematen dioten enpresetako batean lan egiten duten pertsonak bizi dira bertan. Virginiako enplegatzaile nagusietako bat Ameriketako Estatu Batuetako Defentsa Departamendua da. Ameriketako Estatu Batuetako Patente eta Marken erregistroa Alexandrian dago 2005etik aurrera, eta 2017tik aurrera Zientzien Fundazio Nazioanla. 

Alexandriak "Alde Zahar" bat du, denda, jatetxez eta antzokiz betea, bisitarientzako gune garrantzitsua dena. Alexandriako Alde Zaharraz gain, beste auzo asko oinezkoentzako modukoak dira. Arlington konderria alboan du, eta 1920ra arte "Alexandriako konderria" izena zuen, baina aldatu zioten gaizki ulertuak ekiditeko. 

## Kanpo estekak
Ipar-ekialdeko Megalopolia

**Ipar-ekialdeko Megalopolia** (), maiz **Ipar-ekialdeko korridorea**, **Acela korridorea**, **BosWash** edo **BosNYWash** munduko megalopolirik handiena da eragin ekonomikoaren arabera, eta Ameriketako Estatu Batuetan soilik dagoen megalopolirik handiena. 2022an 50 milioi biztanle inguru zituen.

Ipar-ekialdeko Estatu Batuetako ekialdeko kostaldean dagoen eremu hau, Bostongo aldirietatik Washingtonekotara hedatzen da, U.S. Route 1, Interstate 95 eta Acela burdinbidean zehar. Batzuetan, beste eremu urbano batzuk ere gehitzen zaizkio, tartean Richmond eta Hampton arrada hegoaldean; Portland (Maine) eta Manchester (New Hampshire) iparraldean; eta Harrisburg (Pennsylvania) mendebaldean.

Eskualde honetan daude AEBko gune metropolitarrik populatuenetako batzuk, tartean New York, Philadelphia eta Baltimore hiriak. 2010ean 50 milioi biztanle zituen, herrialdearen %17, baina azaleraren %2 baino ez. Dentsitatea altua da, 390 biztanle kilometro karratuko, gutxi gorabehera, AEBn 31 biztanle kilometro karratuko den bitartean. 2025erako 58 milioi biztanle baino gehiago izatea espero da. 

Terminoa Jean Gottmann frantziar geografoak sortu zuen 1961ean, *Megalopolis: The Urbanized Northeastern Seaboard of the United States* lanean. Gottmannek ondorioztatu zuen hiriak, independenteak eta banatuak izan arren, elkarrekin lotuta daudela aldirien bidez, megalopoli bakarra osatuz.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cyanosporus caesius

***Cyanosporus caesius*** *Polyporaceae* familiako onddo espezie bat da. Ezin da jan, larrukara. Usteldura zuria sortzen du.

Sinonimoak: *Polyporus caesius*, *Polyporus caesius var. ß caeruleus*, *Polyporus caesius subsp. caeruleus*, *Polyporus caesius var. ß candidus*, *Polyporus rosarum*, *Polyporus caeruleus*, *Bjerkandera caesia*, *Postia caesia*, *Meripilus candidus*, *Leptoporus caeruleus*, *Daedalea gossypina*, *Leptoporus caesius*, *Polystictus gossypinus*, *Leptoporus candidus*, *Bjerkandera ciliatula*, *Polyporus ciliatulus*, *Polyporus caesiocoloratus*, *Leptoporus gossypinus*, *Microporus gossypinus*, *Hypochnus caesius*, *Tyromyces caesius*, *Fomes gossypinus*, *Polyporus alni*, *Leptoporus lacteus f. ciliatula*, *Prillieuxia caesia*, *Spongiporus caesius*, *Oligoporus caesius*.

## Deskribapena 
**Fruktifikazioak:** Erdi-esferiko irregularrak, 1 eta 8 cm bitarteko zabalerakoa. Kanpoko gainazala ile fin eta luzez estalia. Zuri-krema kolorekoa, ukitzean edo zahartzean urdin-gris kolorekoa bihurtzen da.

**Tutuak:** Kolore berekoak.

**Poroak:** Kolore berekoak, txikiak (3-6 milimetroko), zirkularrak.

**Hanka:** Ez du.

**Haragia:** Biguna, urtsua, harroa gaztetan. Gogor urdintzen da ebakitzean edo ukitzean. Usain lurrintsua. Espora-jalkina zuria, onddo osoa bereizten duen tindu gris-urdin kolorekoarekin.

**Etimologia:** *Polyporus* terminoa grekotik dator, ugari, asko, esan nahi duen “poly” hitzetik eta poro, urrats, esan nahi duen “póros” hitzetik. Poro ugarirekin. *Caesius* epitetoa berriz latinetik dator, urdinxka esan nahi duen “caesius” hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Tyromyces subcaesius* delakoarekin nahas daiteke, honek hostozabaletan bakarrik irteten du, pixka bat bakarrik urdintzen da. (Melzer-en iodoarekin ez du urdinera erreakzionatzen).

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan. Bakarrik edo gainjarritako taldeetan. Saprofitoa, egur hiletan. Gehienbat izeietan eta koniferoetan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jan Długosz

**Jan Długosz** (Stara Brzeźnica, 1415eko abenduaren 1a – Krakovia, 1480ko maiatzaren 19a) poloniar apaiza, kronista, diplomazialari eta militarra izan zen. Zbigniew Oleśnicki apezpikuaren idazkaria izan zen. Poloniako lehen historialaritzat hartzen da.

Krakoviako kalonje izan zen, Długosz etxean bizi izan zen eta bertako unibertsitatean hezi zen. Kasimiro IV.a Jagellondarrak misio diplomatikoetan bidali zuen aita santuaren eta inperioaren gorteetara, eta Ordena Teutonikoarekin negoziazioetan parte hartu zuen Hamahiru Urteko Gerran eta bake-negoziazioetan.

1434tik 1452ra Klobuckeko kalonje izan zen eta monasterio bat sortu zuen han. Eskualdeko beste bake-negoziazio batzuetan bitartekari gisa parte hartu zuen eta Pragako artzapezpikutzak uko egin zion. Hil baino lehentxeago Lviveko artzapezpiku izendatu zuten, baina aita santuaren konfirmazioa jaso aurretik hil zen.

Bere lanik garrantzitsuena *Poloniako erresuma ospetsuaren analak edo kronikak* da. Latinez idatzitako hamabi liburuki dira, eta 965 eta 1480 urteen arteko Europako hego-ekialdeko eta mendebaldeko gertakariak kontatzen dituzte, Erdi Aroko kroniken eta historiografia humanistikoaren alderdiak uztartuz.

## Lanak 
* *Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis*
* *Annales seu cronicae incliti Regni Poloniae* :*Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego* (polonieraz, 1961–2006)
* *Historiae Polonicae libri xii* (1455–80, idaztia; 1711–12, argitaratua)
* *Banderia Prutenorum*, 1448
Luís Mendes de Vasconcellos

**Luís Mendes de Vasconcellos** (Évora, c. 1542 – Valleta, 1623ko martxoaren 7a) Maltako Ordenako 55. Printze eta Maisu Handia izan zen 1622tik hil zen arte.

1608tik 1612ra idazle izan zen Lisboan. 1617an Angolako kolonia portugaldarreko gobernadore izendatu zuten. 1618an matxinada bat zanpatu zuen eta gobernuan eman zituen hiru urteetan 50.000 angolar esklabo bihurtu zen eta bidali zituen Amerikara.

Jerusalemgo San Joan Ordenako kide ere izan zen, eta ausardiaz zuzendu zituen Otomandar Inperioaren aurkako espedizioak. 1622ko irailean aukeratu zuten Maisu Handi, Alof de Wignacourt hil ondoren.
Pascal Lamy

**Pascal Lamy** (1947, Levallois-Perret) Frantziako politikaria da, 1999 eta 2004 artean Prodi Batzordeko kide izan zena eta Munduko Merkataritza Erakundeko idazkari nagusi kargua izan zuena.

HEC Parisen eta Sciences Po Parisen egin zituen ikasketak, eta azkenean Ekonomian lizentziatu zen École nationale d'administration-en.

Bere herrialdeko administrazio publikoko kidea, Jacques Delors Ekonomia eta Ogasun ministroaren eta Pierre Mauroy lehen ministroaren aholkulari bihurtu zen. 1985ean Delors Europako Batzordeko presidente bihurtu zenean, Lamy bere kabineteko buru izendatu zuten, eta 1994an Delors Batzordea amaitu arte izan zuen kargua. Frantziako Alderdi Sozialistako kide izan zen Prodi Batzordearen eraketan, batzorde horretako kide izendatu zuten, Europako Merkataritza Komisario bihurtuz, kargu hori utzi zuen 2004ko azaroan.

2005eko maiatzaren 13an, Munduko Merkataritza Erakundeko zuzendari nagusi hautatu zuten, urte bereko irailaren 1ean lau urteko agintaldia hasiz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anutin Charnvirakul

**Anutin Charnvirakul** (Thailandiera: อนุทิน ชาญวีรกูล; 1966ko irailaren 13a) Thailandiako politikaria da, 2023az geroztik Barne ministro eta lehen ministroorde gisa aritua. Prayut-en gobernuko Osasun Publikoko ministroa izan zen (2019-2023) eta kudeatzeaz arduratu zen pertsonaia publiko nabarmena izan zen. COVID-19 pandemia Thailandian.

Hainbat alderdi politikotako kidea izan da, hala nola Garapen Nazionaleko Alderdia, Thai Rak Thai Alderdia eta gaur egun Bhumjaithai Alderdiko buruzagia da.

## Kanpo estekak
Newport News (Virginia)

**Newport News** Virginiako hiri independente bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen. Hampton Roads eskualdean dago eta Virginiako 5. hiririk populatuena da.

Newport News Hampton Roadseko eskualde metropolitarraren parte da. Virginia penintsularen hego-ekialdeko mugan dago, James ibaiaren iparraldeko kostan dago, Skiffe's Creeken hego-ekialdetik Newport News Pointeko ibaiaren bokaleraino. Gaur egungo Newport Newsen eremu gehiena Warwick konderriaren parte izan zen. Warwick konderria Virginiako jatorrizko zortzi konderrietako bat izan zen, Virginiako Kolonian Karlos I.a Ingalaterrakoak 1634an House of Burgessesi eskatuta.

Newporteko ekonomiaren zati handi bat Newport News Shipbuilding ontziolak mugitzen du, baina AEBko indar armatuek bertan diuzten esparru militarrek hiriaren ekonomia dinamizatzen dute. 

## Kanpo estekak
Washingtongo eremu metropolitarra

**Washingtongo eremu metropolitarra**, maiz **DC area**, **Washington Handia** edo **Hiriburu Nazionaleko Eskualdea** Washington hiriaren inguruan hedatzen den eremu metropolitar bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Eremu metropolitarrak Washington osoaz gain Marylandeko, Virginiako eta Mendebaldeko Virginiako eremuak ere hartzen ditu. Washington-Baltimore eremu estatistiko konbinatuaren parte da, herrialdeko hirugarren eremu estatistikorik handiena dena. 

AEBko eremu metropolitarrik aberatsenetako bat da, eta hezkuntza maila altuena duenetako bat. Ipar-ekialdeko Megalopoliaren parte da, bere hegoaldeko muga ezarriz. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen, herrialdeko zazpigarren eremu metropolitarrik populatuena. 

## Kanpo estekak
Roanoke (Virginia)

**Roanoke** Virginiako hiri independente bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Virginiako Hego-mendebaldean dago, Roanoke ibaian, Appalacheetako Blue Ridge mendietan. Gutxi gorabehera Virginia-Ipar Carolina mugatik 80 kilometrora dago iparraldean eta Washington AEBko hiriburutik 400 kilometrora hego-mendebaldean, Interstate 81 hartuta. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen, Richmondetik mendebaldera Virginiako hiririk populatuena. Roanoke eremu metropolitarraren erdigunea da, 2020an 315.251 biztanle zituen eremua. 

Siouar hizkuntza bat hitz egiten zuen Tutelo leinuaren lurretan dago. XVII. mendean eta XVIII. mendearen hasieran, Eskozia, Irlanda eta Alemaniako kolonoek gradualki jatorrizko herriak kanporatu zituzten, Mendebalde Urruna kolonizatzen joan ostean. 1882an Norfolk and Western Railway trenbideak Big Lick izeneko herrixka hautatu zuen bere trenbideko zerbitzuetarako eraikinak ezartzeko. Bi urteren buruan, Roanoke hiria bilakatu zen. 1880tik 1890ra bitarte biztanleria %2.300 handitu zen. Hurrengo hamarkadetan etengabe hazi zen, eta lur berriak batu zituen, Virginiako hego-mendebaldeko zentru ekonomikoan bilakatuz. 1982an trenbidearen egoitza hiritik kanpora joan zen, eta beste industria batzuk ere itxi ziren, zerbitzu-hiri bilakatuz. 

Roanoken Roanoke Izarra dago, 27 metroko altuera duen izar distiratsua, hiriaren mugetan. Hotel Roanoke historikoa, Taubman Arte Museoa eta nekazarien azoka ere historikoak dira. 

## Kanpo estekak
Williamsburg (Virginia)

**Williamsburg** Virginiako hiri independente bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen. Virginiako penintsulan dago, Hampton Roadseko eremu metropolitarraren iparraldean. James City konderria dauka mendebaldean eta hegoaldean eta York konderria ekialdean.

Williamsburg 1632an sortu zuten ingeles kolonoek, Middle Plantation izenarekin, James eta York ibaien arteko gune altu bateko gotorleku gisa. Virginiako Koloniako hiriburua izan zen 1699 eta 1780 tartean, eta Amerikako Iraultzara eraman zuten gertakari politikoen erdigunean egon zen. College of William & Mary AEBko bigarren goi-hezkuntzako erakunderik zaharrena da, bederatzi *college* kolonialen artean, Hegoaldean dagoen bakarra.

Hiriaren ekonomia Williamsburg Kolonialak gidatzen du, gune historiko gisa erakarpen turistikoa baita. Jamestown eta Yorktown hiriekin batera, Hiruki Historikoa osatzen du, urtero lau milioi turista erakartzen duen eremua. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Begoña Arroyo Aldekoa

**Begoña Arroyo Aldekoa** (Begoña, Bilbo, 1931ko abenduaren 5a - Bilbo, 2025eko abuztuaren 4a) dantzaria eta euskal dantzen irakaslea. Euskal dantzak lantzen dituen Salbatzaile Dantza Taldea sortu zuen 1978an Bilboko Castaños kaleko auzoan, Begoñaibarrean. Gaur egun, talde hori aktibo dago, eta lehen egunean bezain indartsua da.

Euskal dantza gizarteratzeko eragile nagusietako bat izan da Bilbo aldean. Bilboko eskoletan dantza sartu zuen 1980ko hamarkadan. Eta bera izan zen Bilbon egiten diren Olentzeroren desfilearen eta Santiagoko plazako erromerien sustatzaile nagusia.

Begoña Arroyo eta Alberto Lopez dantzarien lau seme alabek lotura estua eduki dute Salbatzaile taldearekin, eta azken biak, Gontzal eta Yolanda, izan dira taldearen gidaritza hartu dutenak eta gaur egun hor ari dira.

* **Bizkaia:** Kaixarranka, Lanestosa, Atorrak eta Lamiak, Zinta-dantza, Arku-dantza, Sagardantza, Kontrapas,  Sardinerak, Dantzari-dantza osoa (agintariena, ezpatajoko txikia, banangoa, binangoa, ezpatajoko handia, zortzinangoa, makildantza eta txotxongiloa edo txakarrenkoa), Eskudantza,  Aurresku,  Jota, Arin-arin, Zozo-dantza, Zazpijauzi, Zahagi-dantza.
* **Araba:** Eltziegoko Dantzak (Eltziego), Guardiako Jota (Laguardia), Paloteados de Villabuena (Villabuena), Lekorako katea, Txakolin, Txulalai
* **Gipuzkoa:** Korpus-dantzak (Oñati), Sorgin Dantza (Lasarte-Oria), Tolosako ezpata dantza (Tolosa), Zumarragako ezpata dantza (Zumarraga) eta Gipuzkoako Pordon Dantzak

* **Nafarroa:** Arantzako neskatxa dantza (Arantza), Arizkungo Sagar Dantza (Arizkun), Baztango mutildantzak (Baztan), Baztango eskudantza (Baztan), Lantzeko inauteria (Lantz), Lesakako Ezpata Dantza (Lesaka), Lesakako Zaku zaharrak (Lesaka), Marzillako arku dantza (Marzilla),  Neska dantza (Jaurrieta), Olagueko Esku Dantza (Olague), Behenafarroako Inauteriak eta jauziak.

* **Lapurdi:**  Lapurdiko Inauteriak, Lapurdiko kaskarotak, Mutxikoak
* **Zuberoa:**Maskarada

### Aratusteak 
thumb|Inauteri Festa auzoan
[thumb|Zuberoako maskarada [Artxandako funikularra|Funiren plazan]]
Urtero, Salbatzaile Dantza Taldeak Euskal Herriko aratuste desberdinak plazaratzen ditu. Hauek izan dira 2014-2023 urteetakoak:

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2024: Euskararen Nazioarteko Egunean, Bilboko Udalak Salbatzaile Dantza Taldea eta hiriko beste dantza taldeak omendu zituen euskal kultura eta euskararen alde egindako lanarengatik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Salbatzaile Dantza Taldea
* Ander Altuna
* Marian Arregi
* Amaia Illarreta
* Pantxika Telleria

* Pilar López Júlvez
* Oier Araolaza
* Juan Antonio Urbeltz

## Kanpo estekak 
* Salbatzailea.org webgune ofiziala
* Emakume temati eta nekaezinaDantzan, 2025.11.20
Gizarte berdintasun

[alt=A pro-marriage equality rally in San Francisco, USA|thumb|Ezkontza-berdintasunaren aldeko manifestazioa [San Frantzisko (Kalifornia)|San Frantziskon, AEB]]
thumb|Berdintasunaren ikurra
**Gizarte-berdintasun**a edo **berdintasun sozial**a, gizarte humanistaren arloko aldarrikapen bat da, asmo batzuentzat utopikoa da. Gizarte berdintasuna lortu duen gizarte batean, gizarteko gizabanako guztiek eskubide berberak dituzte, askatasun berberak eta estatus bera. Berdintasun soziala lortuz gero, gizarteko gizabanako guztiek lortuko dituzte gizakiek lor ditzaketen, eskubide zibil guztiak, giza eskubideak, adierazpen-askatasuna, autonomia... Eta zenbait ondasun publiko eta gizarte-zerbitzu berdintasunez eskuratzeko aukera ere bai. 

Gizarte-berdintasunak eskatzen du gizarte klasearen edo kastaren mugarik ez izatea, gizabanako guztiek, legez, eskubide berberak izatea, berdintasun lege horiek betetzea. Gizarte berdintasuna egonez gero, gizabanako baten nortasunaren zati batengatik ezin da egongo diskriminaziorik. Esate baterako, gizarte-berdintasunaren aldekoek defendatuko dute pertsona guztien arteko berdintasuna. Gizarte-berdintasunaren aldekoek sinesten dute legearen aurrean, sexua, generoa, etnia, adina, sexu-orientazioa, jatorria, kasta edo klasea, diru-sarrerak edo propietateak, hizkuntza, erlijioa, sinesmenak, iritziak, osasuna edo ezgaitasuna edozein izanda ere ezin direla aitzakiatzat erabili inor baztertzeko, inor diskriminatzeko. 

Gizarte-berdintasun mota bat honako hau da:

* *Berdintasun formala*:  legez, aukera-berdintasuna pertsona guztientzat eta, hortik haurrera, merezimenduan oinarritutako desberdintasun batzuk onartzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tahar Ben Ammar

**Tahar Ben Ammar** (Tunis, 1889ko azaroaren 25a – *ibidem*, 1985eko maiatzaren 10a) tunisiar politikaria izan zen. Tunisiako lehen ministroa izan zen 1956ko martxotik apirilera.

Destour alderdiaren sortzaileetako bat izan zen 1920ko martxoan. 1954tik 1956ra Frantziako gobernuaren mendeko babesletzako azken lehen ministroa izan zen. 1955ean, barne-autonomiari buruzko akordioa sinatu zuen, eta 1956ko martxoan, independentziari buruzko memoranduma. Ondoren, Tunisiako Erresumako lehen ministro bihurtu zen. 1956ko apirilean dimititu zuen Batzar Eratzailearen ondoren, eta Habib Bourguiba lehen ministro izendatu zuten.
Ludwika Wujec

**Ludwika Wujec**, jaiotzez **Okrent**, (Lviv, 1941eko apirilaren 2a – 2024ko maiatzaren 26a) poloniar fisikari, irakasle eta politikaria izan zen.

## Bizitza 
Ludwika Wujec Lviven jaio zen 1941ean, Oskar eta Regina Okrenten familian. Fisika ikasi zuen Varsoviako Unibertsitatean, eta 1972an Łódźeko Unibertsitateko Matematika, Fisika eta Kimika Fakultatean lizentziatu zen. 

Poloniako Ikasleen Elkarteko (1958-1963), Gazte Sozialisten Batasuneko (1960-1963) eta Poloniako Langileen Alderdiko (1965-1978) kide izan zen. 1963tik 1981era fisika eta matematika irakasle lanetan aritu zen.

1970ean Henryk Wujec fisikari eta politikariarekin ezkondu zen.

1976an Langileen Defentsa Batzordeko kide bihurtu zen, eta ondoren Langileen Defentsarako Batzordean sartu zen. Langile errepresaliatuentzako laguntza antolatzen parte hartu zuen. 1980an Solidarność sindikatuko kide bilakatu zen, eta hurrengo urtean izen bereko albiste-agentzian hasi zen lanean. Gerra-legea indarrean zegoenean barneratu zuten eta 1982ko martxoan askatu zuten. 1982tik *Tygodnik Mazowsze* aldizkariarekin kolaboratu zuen, eta 1984tik 1989ra erredakzio-batzordeko kide izan zen.

1980ko hamarkadaren amaieran, besteak beste, Tadeusz Mazowieckiren laguntzailea izan zen eta Lech Wałęsaren Herritarren Batzordeko zuzendariordea. 1990etik, Ekintza Demokratikoko Herritarren Mugimenduan, Batasun Demokratikoan eta Askatasunaren Batasunean aritu zen. 1998an Varsoviako barrutiko zinegotzia ere izan zen. 2002an erretiroa hartu zuen. 

Bronisław Komorowskiren laguntza-batzordeko kidea izan zen 2010eko eta 2015eko presidentetzarako hauteskundeen aurretik.

2024ko maiatzaren 26an hil zen.

## Sariak eta omenaldiak 
* 2006an, Lech Kaczyński presidenteak Polonia Restituta ordena eman zion.
* 2015ean, Bronisław Komorowski presidenteak Askatasunaren eta Elkartasunaren Gurutzea eman zion.
* 2016an, Ludwika eta Henryk Wujec Zbigniew Hołda saria irabazi zuten.
* 2019an, Wujecen irudia Gdańskeko Strzyża geltokiko *Askatasunaren Emakumeak* horma-irudian agertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txaba-Yerdiko eliza

**Txaba-Yerdiko eliza** (Inguxeraz: ТкъобIa–Ерды; ; ) Erdi Aroko kristau eraikin baten erorkinak dira, Errusiako Federazioan dagoen Inguxetia Errepublikaren handiena. 

## Kokapena 
Asin ibaiaren arroilan dago, Asa ibaiak sortua, Jairaj eta Pui aulen artean, Dzheiraj raionen. Estatuak babesten du monumentua, eta Dzheiraj-Asin Historia eta Arkitektura Museoaren eta Natur Erreserba barruan dago. Txaba-Yerdiko eliza Inguxetiako lau monumentu federaletako bat da. Beste hirurak hauek dira: Albi-Yerdiko eliza, Borga-Kash eta Miatsil islamiar mausoleoak.

## Historia 
Eraikina 1781ean deskribatu zuen lehen aldiz iturrietan Städer errusiar armadako ofizialak, Ipar Kaukasora egindako bidaiei buruzko kontakizunengatik ezaguna. 1880ko hamarkadaz geroztik, Errusiako, Georgiako eta Inguxetiako hainbat adituk aztertu dute monumentua. 1969 eta 1971 artean, aditu talde batek, L. Jimshiashvili arkitektoa eta G. Ghambashidze arkeologoa buru zirela, irismen handiko ikerketa bat egin zuten eremuan, eta eliza berreraiki zuten haren kontserbazioa ziurtatzeko. 
Espedizioak, halaber, elizaren izenari buruzko interpretazio berri bat eskaini zuen: onartutako "Bi Mila Santuen eliza" bertsioaren ordez, ikertzaileek iradokitzen zuten izena Santo Tomas izenetik eratorria izan zitekeela.

Ebidentzien arabera, egiturarik zaharrenak VIII. eta IX. mendeak baino lehenagokoak dira, orduan birmoldatu baitziren.
Tenplua, dirudienez, Georgiako Tamar erreginaren erregealdian erabat berreraikia izan zen, 1184 eta 1213 bitartean, eta azken aldiz berregituratua XV. eta XVI. mendeetan.
 
Jatorrian, eliza Georgiako Erdi Aroko eliza tipikoa zen, oinplano basilikala eta hiru habearte zituena, baina berreraikitzaileek inguxetia menditsuaren tradizioko hainbat elementu sartu zituzten haren arkitekturan. Eskualdearen azken islamizazioak eliza bertan behera uztera eraman zuen. Dena dela, eraikina klanen batzarretarako biltoki gisa erabiltzen jarraitu zen, arazo komunak eztabaidatzeko eta hainbat ospakizun egiteko.

Elizak erliebezko eskultura-zatiak ditu fatxadetan, eta apaingarriak erlaitzetan eta arkuetan. Georgierazko inskripzio baten zati bat ere ikus daiteke. 

2008an indusketa berriak egin ziren, eta, horien ondorioz, inskribatutako harrizko lauza bat eta aurreko eraikinetako beste egitura batzuk aurkitu ziren. 2012ko azaroaren 10ean, liturgia ortodoxoa ospatu zen berriro elizan.

## Iruditegia 

Image:
Тхаба - 4.jpg|Fatxadaren zehaztasuna.
Tkhaba-Yerdy 2021-09-22-4.jpg|Elizaren barrualdea.
Тхаба - 6.jpg|Irudia.
Христианский храм Тхаба-Ерды, 830-е годы н.э.jpg|Albo batetik ikusita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Margit Szobi

**Margit Szobi** (1951ko maiatzaren 21a) arkularia da. Hungaria ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xerocomus lanatus

***Xerocomus lanatus*** *Boletaceae* familiako onddoa da. Erdipurdiko jangarria.

Sinonimoak: *Boletus lanatus*, *Boletus subtomentosus var. lanatus*, *Boletus striipes*, *Boletus lenguei*, *Leccinum subtomentosus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 10 (15) cm bitarteko diametrokoa, hemisferikotik laura, gainazal irregularra, ertza soberakinekin, inkurbatua eta lobulatua. Kapelaren azala banaezina, lehorra, inoiz ez likatsua, belusatu-iletsua, okre kolorekoa edo marroi iluna. Amoniakoaren baporeekin berde-urdinxka kolorea erreakzionatzen du.

**Tutuak:** Nahiko luzeak (5-15 mm), bereizgarriak, atxikiak, hori bizitik hori-olibara doan kolorekoak.

**Poroak:** Koskadunak, horiak, igurtzitakoan pixka bat urdindu egiten dira.

**Hanka:** 4 eta 8 cm bitarteko garaierakoa, behean mehetua, marroi-horixka, goiko aldean ilezko erretikuluz edo luzetarako saihets albeolatu-erretikulatuz apaindua, erliebe nabarmenekoa.

**Haragia:** Zurixka, gogorra trinkotasuna galdu aurretik (zuntzezkoa eta horia oinean). Frutaren usain pixka batekin, zapore atseginekoa. Espora-jalkina arre-oliba argi kolorekoa.

**Etimologia:** *Xerocomus* terminoa grekotik dator, lehorra, esan nahi duen “xerós” hitzetik eta, buruko ileak, ilea, adatsa, esan nahi duen “kóme” hitzetik.

## Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Xerocomus subtomentosus* delakoak kapela marroi argia du, oinaren luzetarako saihetsak ez ditu hain nabariak eta amoniakoarekin ez du urdin-berde kolorea hartzen. *Xerocomus ferrugineus* edo *spadiceus* espezieak, oina ez du iletsua eta luzetarako saihetsak ez ditu hain agerikoak, kapelaren azalak amoniakoaren baporeekin biratzen du baina pixka bat urdinera, mizelio kordoi  horixkekin.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hostozabalen eta koniferoen  basoetan edo mistoetan.

### Banaketa eremua 
Frantzia, Espainia, Txekia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agaricus heimii

***Agaricus heimii*** *Agaricaceae* familiako onddoa da.

Sinonimoak: *Agaricus altipes*, *Agaricus albosericeus*, *Agaricus aestivalis var. veneris*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 12 cm bitarteko diametrokoa. Ganbila, baina erdian lautua, zuria horirako joerarekin, batez ere ukitzean, fibrila erradial ñimiñoz apaindua, ertzean argia.

**Orriak:** Estu samar, zabalak ez, hasieran arrosa zurbilak, gero arrexka ilunak, oinera mehetuak.

**Hanka:** 5 eta 12 cm bitarteko garaierarekin eta 1 eta 1,5 cm bitarteko diametroarekin. Zilindrikoa, goialdean mehetua, harroa, gero barnehutsa, fibrilak estu, zuria, zahartzean horirako eta arrosarako joerarekin. Eraztuna goian, zorroratzen, hauskorra.

**Haragia:** Ez oso trinkoa, zuria arrosa koloreko ñabardura batzuekin oinean. Usain atseginekoa, pixka bat anisarena.

**Etimologia:** *Agaricus* terminoa grekotik dator, perretxikoa esan nahi duen “agarikón” hitzetik. *Veneris* epitetoa berriz latinetik, edertasuna, grazia esan nahi duen, “venus, veneris” hitzetik. Bere itxura ederragatik.

## Jangarritasuna 
Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua 
Tamaina nabarmena  eta kapela eta oinaren gainazala apur bat zimurtua dira ezaugarriak. Normalean udaberrian hazten da perretxiko hau.

## Sasoia eta lekua 
Oso goiz, ia udaberrian. Koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Apeak, Austria, Alemania, Frantzia, Portugal, Estonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dola Banerjee

**Dola Banerjee** (Baranagar, 1980ko ekainaren 2a) arkularia da. India ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yann Sommer

**Yann Sommer** (Morges, Suitza, 1988ko abenduaren 17a) Suitzako futbol jokalari profesionala da , atezain bezala Inter milan-en jokatzen duena.

## Ibilbidea 
**FC Basilea**

Morges-en (Vaud) jaio zen, Sommer-ek haur gisa jokatu zuen FC Herliberg-eko gazte taldeetan eta gero Concordia Basilea. Fussballclub Basel-eko Gazte taldeetara joan zen 2003an eta 2005. urtean bere lehen kontratu profesionala sinatu zuen. U21 taldearen lehen atezaina bihurtu zen ia berehala.

2007ko udan 2011ra arte kontratu berri bat sinatu zuen, eta Liechtensteineko Fussball Club Vaduz-era joan zen  lehen aldiz lehen talde batean jokatzeko. Lehen aukerako atezain izendatu zuten eta 2007–08 Challenge League denboraldian 33 partida egin zituen, Vaduz Suitzako Super Leaguera igotzeko paper garrantzitsua jokatuz. Bere mailegua 2009ko urtarrilera arte luzatu zen. 2008ko uztailaren 20an Super Ligako debuta egin zuen Vaduzen, FC Lucerne-ren aurka kanpoan 2-1 irabazita. Sommer 2009ko urtarrilaren 7an basilera itzulizen, Franco Costanzo klubeko atezain titularra lesionatu zelako.
thumb|UEFA txapeldunen liga final zortzirenak FC salzburgoren kontra
Super Ligako debuta egin zuen Basilean Young Boys taldearen aurka 3-2 galduta, 2009ko otsailaren 7an Stadion Wankdorf-en. Sei partida jokatu zituen klubarekin denboraldi amaierara arte. Ekainaren 16an, Grasshopperrekin fitxatu zuen denboraldi osoko mailegu batean. Bertan egon zen denboraldian, ligan 33 partida jokatu zituen.

2010eko ekainaren 14an, bost urteko kontratua sinatu zuen Basilean, Franco Costanzoren atzetik bigarren aukerako atezain gisa. 2011ko martxoan, Basileak jakinarazi zuen ez ziotela Costanzori kontratu luzapenik eskainiko, Sommer klubeko lehen atezaina bihurtuz. 2010-11 denboraldian Super Ligako bost partida jokatu zituen eta, beraz, txapelketa irabazi zuen taldean egon zen.

2011ko irailaren 14an egin zuen bere debuta UEFA Txapeldunen Ligan, Oțelul Galațiren aurka etxean 2-1 irabazita. 2011-12 denboraldian lehen aukerako atezaina izan zen, eta ondoren Liga eta Suitzako Kopa binaka irabazi zituen.

2012-13 denboraldiaren amaieran, hirugarren aldiz jarraian irabazi zuten ligako txapela, lehiaketako 36 partidak jokatuta. Suitzako Kopan ere txapeldunorde izan zen Basilea. 2012-13ko UEFA Europa League-n, bere kluba finalerdietara pasa zen eta Chelsearen aurka jokatu zuen, eta harekin 2-5eko emaitzarekin kanporatu zuten.

20aren amaieran liga irabazi zuen Basilearekin. Suitzako 2013-14 Kopako finalera ere iritsi ziren, baina 2-0 irabazi zuen Zürichek luzapenean. 2013-14ko Txapeldunen Ligan, hirugarren postuan amaitu zuen Basileak taldekako fasea, Europa Ligako kanporatze-faserako sailkatzeko. Han, final-laurdenetara iritsi zen. 2013-14 denboraldian, Basileak 68 partida jokatu zituen guztira: Ligako 36; Suitzako Kopako 6; Txapeldunen Ligako 6; eta Europa Ligako 10; eta 10 proba-partida.

Hala ere, klubarekin jokatu zuen lehiaketa guztietan 170 agerpenetan bere atea hutsean 65 aldiz mantentzea lortu zuen.

## Erreferentziak
Ustilago maydis

***Ustilago maydis*** *Ustilaginaceae* familiako onddo espezie bat da. Frantsesezko  «artoaren ikatza» edo ingelesezko «artoaren ilintia» deitzen zaio onddo horri, patogeno batek eragindako artoaren gaixotasuna da. 

Mexikon, infektatutako pikorrei «Huitlacoche» deitzen zaie, eta bilatutako jakitzat hartzen dira. Merkatuetan saltzen da, eta munduko beste leku batzuetan (Estatu Batuetan barne), berriz, elikagai hori baztertzen jarraitzen dute.

Sinonimoak: *Mycosarcoma maydis*, *Ustilago zeae-maydis*, *Ustilago segetum var. mays-zeae*. *Uredo maydis*, *Licoperdon zeae*, *Caeoma zeae*.

## Deskribapena 
*Ustilago maydis*-ek artoa (*Zea mays*) zein inguruko *teosinte* generoari (*Euchlaena mexicana*) erasotzen dio. Nahiz eta landarearen edozein zati infektatzeko gai izan, erasorik ohikoenek obulutegiei eragiten diete eta arto-buruko ale normalak onddoen antzeko tumore zehaztugabe bihurtzen dituzte. Tumore horiek sortzen dituzten espora beltzek itxura ilehoria eta errea ematen diote arto-buruari. Hain zuzen, *Ustilago* generoaren izena latin *ustilare* (erre) aditzetik dator.

**Karpoforoa:** Irregularra, 10 cm edo gehiagokoa, gainazal fibrilar zurixka du, heldu ahala iluntzen joaten dena, heldu ahala ilundu egiten da, tonu grisak, moreak  eta amaieran beltzak hartuz. Hazi ahala pitzatuz joaten da. Esporak heltzen direnean oso handiak izaten dira eta txokolate kolore iluna izaten dute. *Teliomycetos* generoa, ezkabia taldekoa. Intsektuek landarearen petaloetan jartzen dituzte esporak, eta hazten den bitartean luzatu egiten da, haren ugalketa eragozten duen tumore gisa jokatuz,

**Etimologia:** *Maydis* epitetoa arto landarea parasitatzen duelako.

## Errezetak 
thumb|Huitlacoche quesadilla, Mexiko erdialdean zerbitzatzen den bezala.
Huitlacoche kontsumitzeko modurik ezagunena quesadillak, tipula salteatua eta tomatea da, saltsa minaz lagunduta.

Riviera Mayako beste maia plater bat huitlacoche gehitzea da tortillari. Berriro ere, haien lur zaporeak arrautzak egosten dituzten koipeekin bat egiten dute zaporeak leuntzeko boilur-zaporeraino.

Mexiko erara *succotash* sinple bat prestatu dezakezu txorizo, tipula, baratxuria, piper serrano, huitlacoche eta ganbak taquera saltsarekin.

Huitlacoche beste onddoek baino karbohidrato gehiago ditu, eta horrek zapore gozoa ematen dio; beste zapore batzuk bainilinatik (banilla) eta sotolonetik datoz (astigar-jarabearen ezaugarria).

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

### Nahasketa arriskua 
Beste edozein espezierekin nahastezina da.

## Sasoia eta lekua 
Udan. Klima epeletan arto-soroak parasitatzen ditu.

### Banaketa eremua 
Mexiko, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Erdialdeko Amerika, Guyana frantsesa, Txile, Brasil, Boli Kosta, Hegoafrika, Txina, Japonia, Egipto, Tunisia, Errusia, Suedia, Danimarka, Estonia, Ukraina, Euskal Herria, Espainia, Frantzia, Belgika, Alemania, Herbehereak, Suitza, Austria, Errumania, Grezia.

## Galeria 

Fitxategi:Ustilago maydis 1.jpg
Fitxategi:Ustilago maydis 2.jpg
Fitxategi:Ustilago maydis 3.jpg
Fitxategi:Ustilago maydis 4.jpg
Fitxategi:Ustilago maydis 5.jpg
Fitxategi:Ustilago maydis 6.jpg
Fitxategi:Ustilago maydis 7.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amalia Miranzo

**Amalia Miranzo Martínez** (Cuenca, 1939ko urriaren 31 - 2014ko ekainaren 20a) irakaslea, politikaria eta sindikalista izan zen.

## Biografia 
Cuencan jaio zen, oso familia apalean, eta ikasketak ordaintzeko lanean ari zela, Madrilgo Unibertsitate Complutensean Fisikan lizentziatu zen. Ondoren, Irakaskuntza Ertaineko Matematikan katedraduna izan zen.

Legegintzaldi konstituziogilean, Senatuko talde parlamentario sozialistako emakume bakarra izan zen. Cuencako hauteskunde-barrutiak ere PSOEko senatari hautatu zuen I. eta II. Legegintzaldietan (1977ko ekainaren 15etik 1986ko apirilaren 23ra). Parte hartu zuen hauteskunde-kanpainetan, bereziki emakumeen botoa mobilizatzea lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Rúbies

**Maria Rubies i Garrofé** edo **María Rubies Garrofé** (Camarasa, Katalunia, 1932ko azaroaren 21a - Lleida, 1993ko urtarrilaren 14a) maistra eta politikaria izan zen. Senaturako aukeratutako lehen senatari katalana eta Espainiako lehenengoetako bat, Amalia Miranzo sozialistarekin, Gloria Begué legelariarekin, Belén Landaburu abokatuarekin, María Dolores Pelayo Duque abokatuarekin eta María Dolores Pelayo Duque zentralistarekin batera.   

## Biografia 
Espainiako Gerra Zibilaren ondoren, Os de Balaguerren finkatu zen, eta, handik denbora batera, Lleidan. Batxilergoa ikasi zuen eta 1957an Zientzia zehatzetan lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitatean. 

Seo de Urgelleko (egungo *Joan Brudieu* BHIn) irakaskuntza ertainetako institutuko irakaslea izan zen 1962-1963 ikasturtean, eta ikasketaburua. 1967tik 1977ra bitartean irakasle aritu zen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Maisu-maistren Eskola Normalean, eta Lleidako ''Escola l'Espiga* bultzatu zuen. 1973an matematikako katedraduna izan zen Lleidako Unibertsitate Eskolan. Jaume Miretekin batera, Kataluniako mendebaldeko eskualdeetako berrikuntza pedagogikoaren ardatzetako bat izan zen. Matematika modernoaren irakaskuntzan aitzindaritzat jo zen, eta udako eskolekin lankidetzan aritu zen eta *Consell Català d'Ensenyament* (Kataluniako Irakaskuntza Kontseilua) sortu zuen. Òmnium Cultural, Gurutze Gorria, Rosa Sensat maisu-maistren Elkarteko eta Artur Martorell Fundazioko kide izan zen.

1977ko hauteskunde orokorretan, Lleidako hauteskunde-barrutiak hautatu zuen senatari, *Entesa dels Catalans* zerrendaren barruan. 1979ko hauteskundeetan eserleku bat lortu zuen Kongresuan, Kataluniako Konbergentzia Demokratikoko kide gisa. 1980an, Hezkuntzari buruzko Lege Organikoko parlamentuko eztabaidetan parte hartu zuen, besteak beste, gurasoek, irakasleek eta ikasleek ikastetxeen kudeaketan parte hartzea proposatuz. Konbergentziak Unió Democracia de Catalunyarekin koalizioa osatu zuenean CiU osatzeko, 1982an hautatutako diputatu izan zen berriro; ondoren, Kataluniako Parlamentuan ere kide izan zen 1984an. Azkenik, Kataluniako Eskola Kontseiluko lehen lehendakaria izan zen (1985-1989).

## Lanak 
* *Fem matematika* (1974-1980); Oinarrizko Hezkuntza Orokorreko ikasleentzako zenbait liburu.

## Erreferentziak 
* Biografia, Carme Amorós Bastéren eskutik. UNESCO ()
* Biografia www.enciclopedia.cat ()
* Maria Rubies i la pedagogia que conven por Josep Varela i Serra ()
* Rubies Garroféren fitxa, Maria Espainiako Senatuan.
* Rubies Garroféren fitxa, Maria, Diputatuen Kongresuan
* Maria Rurbiesen heriotza dela-eta, Lleidako La Vanguardian, 1993ko urtarrilaren 15ean; 12. orrialdea.

## Bibliografia 
* *Homenatge a Maria Rúbies i Garrofé. Cocle de conferències 1993-1994* Albesa: Ayuntamiento de Albesa, 1995 ISBN 84-606-2252-5 
* *Recordant Maria Rúbies* Barcelona: Generalidad de Cataluña-Departamento de Enseñanza, 1994 ISBN 84-393-2781-1 
* Josep Varela i Serra *Maria Rúbies o el repte constant'' Lérida: Pagès Editors, 2008 ISBN 978-84-9779-698-9 

## Kanpo estekak
Lee Dorman

**Douglas Lee Dorman** (Saint Louis, Missouri, 1942ko irailaren 15a – Laguna Niguel, Kalifornia, 2012ko abenduaren 21a) estatubatuar baxu-jotzailea izan zen, Iron Butterfly taldeko kidea.

Missourin jaio zen eta 1960ko hamarkadan San Diegora joan zen bizitzera. Han hasi zen baxua jotzen nerabezaroan eta han Iron Butterfly taldearen sortzaileetako bat izan zen Doug Ingle, Ron Bushy eta Erik Brannekin batera. 1968an taldeak arrakasta handia lortu zuen "In-A-Gadda-Da-Vida" abestiarekin, Dormanek taldearekin lau alditan jo zuen (1967-1971, 1977-1978, 1978-1985 eta 1987-2012).

1971n taldea lehen aldiz martxan jarri ondoren, *Captain Beyond* sortu zuen *Deep Purple* taldeko Rod Evans abeslariarekin, Larry Reinhardt eta Bobby Caldwellekin batera. Taldeak estilo eklektikoa erabili zuen hard rock, rock progresibo, jazz fusion eta space rock nahasketak egiteko. 1972 eta 1977 artean hiru album argitaratu zituzten.

## Diskografia 
**Iron Butterfly**
* *In-A-Gadda-Da-Vida* (1968)
* *Ball* (1969)
* *Live* (1970)
* *Scorching Beauty* (1975)
* *Sun and Steel* (1976)
**Captain Beyond**
* *Captain Beyond* (1972)
* *Sufficiently Breathless* (1973)
* *Dawn Explosion* (1977)

## Kanpo estekak