Donostiako Zinemaldia

**Donostiako Nazioarteko Zinemaldia** urtero irailaren bigarren hamabostaldian Donostian (Gipuzkoa) antolatzen den zinema jaialdia da, Euskal Herriko ospetsuena. Nazioarteko Zinema Ekoizleen Federazioak (FIAPF) film luzeen lehiaketa-jaialdi izendatua du; kategoria gorentzat hartzen da hori. 1953an sortu zutenetik urtero antolatu dute. Europako zinemaldirik zaharrenetako eta entzutetsuenetako bat da, eta hauek dira haren ezaugarri nagusiak: ikusleen jaialdi bat dela (beste batzuetara soilik profesionalak joaten dira), Europako eta Latinoamerikako zinema lotzen dituela, eta jarduera handia duela urte osoan. Egoitza nagusia Kursaal elkargunean du, baina zenbait ekitaldi Victoria Eugenia antzokian egin ohi dira, egoitza historikoan. Sari nagusiak film onenaren Urrezko Maskorra eta ohorezko Donostia saria dira. Gaur egun, José Luis Rebordinos zuzendaria da.

Lau erakunde publikok osatzen dute Donostiako Nazioarteko Zinemaldia elkartea, munta berarekin: Donostiako Udalak, Eusko Jaurlaritzak, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Espainiako Kultura Ministerioak. Elkartearen lehendakaria Donostiako alkatea da, egun, Eneko Goia. Zinemaldiak 10,5 milioi euroko aurrekontua izan zuen 2024an.

2007az geroztik zinemaldiaren euskarazko izendapen ofiziala *Donostia Zinemaldia* da (gaztelaniaz *Festival de San Sebastián* eta ingelesez *San Sebastian International Film Festival*). 2018an, zinemaldiak bere irudia berritu zuen, trazu sintetikoago bat eman zion maskorrari, eta ingelesezko *SSIFF* akronimoa erabiltzen du ordutik.

Donostiako Zinemaldiaren historiak Euskal Herriaren historia garaikidearen zati bat biltzen du: Francoren diktadurapean, diplomazia kulturalerako tresna bat izan zen, sortu zuten une beretik, eta munduari itxurazko irekidura bat erakusteko toki bat ere bai. 1977an demokratizatu eta eraldatu zen jaialdia, eta 1980ko hamarkadaz geroztik, jada egonkortuta, bere lekua dauka nazioarteko zinemaldien zirkuituan.

Ibilbide horretan, nabarmentzeko modukoak dira gertakari zinematografiko batzuk: besteak beste, Alfred Hitchcock zinemagilea joan zenekoa, *Vertigo* (1958) filma aurkeztera; Nestor Basterretxearen eta Fernando Larrukerten *Ama Lur* lanaren estreinaldia (1968); Francis Ford Coppolak bi garaitan irabazitako bi Urrezko Maskorrak (*The Rain People*, 1969; eta *Rumble Fish*, 1984); Victor Erizeren *El espíritu de la colmena*-k lortutako Urrezko Maskorra (1973); Emakumeek Eginiko Zinema sail apurtzailea (1978); Juanba Berasategiren *Kalabaza tripontzia* filmaren estreinaldia eta saria (1985); Oliver Stoneren *Salvador* filmak Belodromoa inauguratu zuenekoa (1986); euskara Sail Ofizialera iritsi zenekoa, Antxon Ezeizaren *Ke arteko egunak* filmarekin (1989); Woody Allenen *Melinda & Melinda* filmaren estreinaldia (2004); Yesim Ustaogluren ''Pandora'nın kutusu* filmaren Urrezko Maskorra (2008), lehen aldiz emakume batek zuzendutako lan batek irabazitakoa; Zinemira sailaren sorrera (2009); eta *Loreak* euskara hutsez filmatutako lanaren estreinaldia Sail Ofizialean (Joxe Mari Goenaga eta Jon Garaño, 2014).

Zazpi hamarkada horretan, mundu osoko izar asko izan dira Donostiako Zinemaldian. Horietako batzuk dira Gloria Swanson, Bette Davis, Glenn Ford, Gregory Peck, Elizabeth Taylor, Sophia Loren, Audrey Hepburn, Robert De Niro, Antonio Banderas, Al Pacino, Tim Burton, Richard Gere, Glenn Close, Michael Douglas, Catherine Zeta-Jones, Mel Gibson, Demi Moore, Charlize Theron, Adam Sandler, Ben Stiller, Brad Pitt, Naomi Watts eta Ian McKellen.

## Historia 
### Ibilbidea 
thumb|thumbtime=0|start=0|**Donostiako Zinemaldiaren** gaineko zortzi datu.

#### Sorrera eta hazkundea (1953-1966) 
Donostiako Zinemaldia 1953an sortu zen, zirkuitu garaikidea osatzen duten Europako jaialdi gehienen garaitsu berean (Venezia, Cannes, Berlin, Locarno). Irailaren 21ean abiatu zen lehen aldi hura. Donostiako enpresari batzuek pentsatu zuten zinema jaialdi bat izatea aukera ona zela uda sasoia luzatzeko eta turismoa erakartzeko, eta egitasmoak Francoren diktaduraren babesa izan zuen hasieratik, erregimenaren irudi atsegin eta irekiago bat zabaltzeko baliatu baitzuen. Ikuskizunaren Sindikatu Nazional frankistak jarri zituen baliabideak jaialdia antolatzeko. Lehen ekitaldi hark *Zinemaren I. Nazioarteko Astea* zuen izena, 28 film erakutsi zituzten, eta Espainiako filmek baizik ez zuten saririk eskuratu; film onenaren saria, Rafael Gilen *La guerra de Dios*-ek (Gilek zuzendari onenarena ere jaso zuen).

Garai hartan, Gerra Hotz betean, zinemaldi bat kultur diplomaziako egitura konplexu bat zen. Ikertzaileek «Zinemaren Olinpiar Jokoak» deitu izan diete, lehian zeuden herrialdeetako erakundeek hautatzen zituztelako beren film ordezkariak. Espainiak, gainera, 1953. urtean bertan lortu zituen bi arrakasta diplomatiko esanguratsu: Egoitza Santuarekin Konkordatua eta AEBekin sinatutako Madrilgo Itunak. De Echarri zinema ekoizlea zen, eta FIAPFeko administrazio kontseiluko kidea ere bai. Bada, bigarren aldi hartan Zinemaldiak FIAPFen babesa izan zuen dagoeneko, eta zinemaldi ez-lehiakorren kategoria jaso zuen harengandik, negoziazio baten ondoren. FIAPFek antolatzaileei eskatzen zien jaialdirako hautatutako filmek aukera izan behar zutela ondoren herrialde osora «bere horretan» zabaltzeko, hau da, zentsurarik gabe, eta baldintza hori izan zen trabarik handiena Informazio eta Turismo Ministerioarentzat, nahiz eta azkenerako onartu zuen.

Zinemaldia, irailean egin beharrean, uztailera aurreratu zuten, eta urte sasoi horretan iraun zuen ondoren ere: 1973ra arte, jaialdia ekainean edo uztailean egiten zuten. Donostiara iritsi zen lehen izar handia Gloria Swanson aktorea izan zen. Sari ofizialikeman ezin zutenez, kazetariz osatutako epaimahai bat sortu zuten, FIAPFek baimendutako sari bakarra emateko: kritikak filmik onenari emandako saria. Antonio del Amoren *Sierra maldita*-k jaso zuen.

Hurrengo urtean, 1955ean, FIAPFek beste aukera bat eman zion Zinemaldiari, eta «koloreetako filmetan espezializatutako lehiazko jaialdi» izendatu zuen. Orduan sortu zuten Zilarrezko Maskorra. Giuseppe de Santis zuzendari italiarraren *Giorni d'amore* filmak lortu zuen saria.

Akta manipulatuta zegoela salatu, eta FIAPFek babesa kendu zion jaialdiari. 1956an, udalak bere gain hartu zuen antolaketa, eta orduan ere ezin izan zuten sari ofizialik eman: hemezortzi kritikarik egindako galdeketa baten ondoren banatu zituzten sariak. Arazoa azkar konpondu zuten, ordea. Funtsean, legean zegoen problema: Espainiako Gobernuak hartutako neurri protekzionisten eraginez, murriztu egin zen zinemetan AEBetako filmen kopurua, AEBetako zinema industria haserre zegoen eta, horren ondorioz, FIAPF ere bai. Negoziazio horien emaitza zera izan zen, AEBetako filmek abantaila fiskalak izatea lortu zutela, eta FIAPFek, Zinemaldia atzera onartzeaz gainera, kategoria gorenera eraman zuela: lehiazko jaialdi ez espezializatu izendatu zuen. Orduan sortu zen Urrezko Maskorra; Dino Risiren *La nonna Sabella* filmak irabazi zuen lehenengoz.

Antonio de Zulueta (Ivan Zulueta zinemagilearen aita) izan zen Zinemaldiaren zuzendaria 1957tik 1960ra bitarte. Urte oparoak izan ziren. 1958an, Alfred Hitchcockek *Vertigo* filma aurkeztu zuen Sail Ofizialean, eta Kirk Douglasek (*The Vikings*) eta James Stewartek (*Vertigo*) jaso zuten gizonezko aktorerik onenaren saria *ex-aequo*. 1959an, Hitchcockek *North by Northwest* filma aurkeztu zuen, eta Audrey Hepburnek irabazi zuen emakumezko aktorerik onenaren saria (nahiz eta ezin izan zen Donostiara joan), Fred Zinnermannen *The Nun's Story* filmean egindako lanarengatik; filmak Urrezko Maskorra irabazi zuen.

Donostiako VIII. Zinemaldian, 1960an, Zuluetak Zinema Ikasleentzako Topaketak antolatu zituen jaialdiaren mugak zabaltzeko asmoz, eta Espainiako, Frantziako, Italiako, Herbehereetako, Mexikoko eta Poloniako ikasleak gonbidatu. Han izan ziren, besteak beste, José Luis Borau, Miguel Picazo, Basilio Martín Patino, Joaquim Jordà, Juan Antonio Bardem eta Luis García Berlanga. Espainiako zentsurari egindako kritikak zirela tarteko, Zuzendaritza Batzordeak dimitizera behartu zuen Zulueta. Topaketa horiek segiitu egin zuten 1966ra arte, baina urtetik urtera ito egin zituen antolatzaileen kontrolak lehenik eta utzikeriak ondoren. Ikasleen topaketak 2002an itzuli ziren Zinemaldira, gaur egun *Nest* izena duen sailaren bidez.

Zulueta kargutik kendu eta gero, profil tekniko bat jarri zuten zuzendari ondorengo urteetarako: Victoria Eugenia antzokiaren administraria, Francisco Ferrer Monreal. Gainera, idazkari nagusi izendatu zuten Pilar Olascoaga: hark urte luzeetako lotura izan ban Zinemaldiarekin. 1961 eta 1962 urte apalak izan ziren: gorabehera handikoak eta interes gutxikoak. Horren eraginez, FIAPFek atzera kategoriaz jaitsi zuten jaialdia 1963an; hurrengo urtean atzera itzuli zen maila gorenera.

Bolada hartan, Manuel Fraga izendatu zuten Espainiako Informazio eta Turismo ministro, eta hark, José María García Escuderorekin batera, Carlos Fernández Cuenca hautatu zuen Zinemaldiko zuzendari izateko. Zinema erakunde nabari askotako zuzendaria izan zen Espainian: Zinema Eskola Ofizialekoa, Filmoteka Nazionalekoa eta, 1964tik aurrera, Donostiako Zinemaldikoa ere bai. Haien asmoa zera zen, itxurazko irekidura bat ematea jaialdiari eta, era berean, Espainiako zinemagintzari. Garbi islatzen du hori Espainiako Zinema Berria zeritzonari eman zioten bultzadak. Lan horietako batzuk arrakastatsuak izan ziren Zinemaldian: Manuel Summersen *Del rosa... al amarillo* (1963, Zilarrezko Maskorra), Miguel Picazoren *La tía Tula* (1964, zuzendari onenaren saria) eta Basilio Martín Patinoren *Nueve cartas a Berta* (1966, lehen lanari Zilarrezko Maskorra), esaterako.

Urte horietan, Urrezko Maskorra irabazi zuten Elia Kazanen *America America*-k (1964), Edward Dmytryk-en *Mirage*-k eta Otakar Vávraren *Zlatá reneta*-k *ex-aequo* (1965), eta Desmond Davisen *I Was Happy Here*-k (1966).

1965ean programatu zuten lehenengoz emakume batek zuzendutako film luze bat Sail Ofizialean: Yuliya Solntseva sobietarraren *Zacharovannaya Desna*.

Urte hartan bertan, Nestor Basterretxeak eta Fernando Larrukertek elkarrekin zuzendutako lehen film laburra eman zuten Zinemaldian, jendez leporaino betetako Victoria Eugenia antzokian: *Pelotari*. Jaialdiaren amaierako saioan proiektatu zuten, baina lehiaketatik kanpo, Bilboko Zinema Jaialdian parte hartzetik zetorrelako. Harrera beroa izan zuen.

Zinemaldiko giroa, berriz, oro har epela izan urte horietan. 1966an, jaialdiak kritika ugari jaso zituen, behar adinako mailarik ez zuelakoan, eta, zalantzaz betetako giro horren erdian, Fernández Cuenca zuzendariak dimisioa eman zuen.

#### Bakartutako alfonbra gorri bat (1967-1976) 
Zinemaldia ahul zegoen, ideiarik gabe, eta, gainera, lekualdatuko ote zuten zurrumurrua zabaltzen hasi zen: Palmak bere burua eskaini zion Madrili nazioarteko jaialdi bat hartzeko, eta Espainiako Gobernuak proposamena aztertu zuen. Norabidea zuzendu beharra zegoen, eta, horretarako, Donostiako Zinemaldiaren antolatzaileek aspaldiko ezagun batengana jo zuten: Miguel de Echarri izendatu zuten zuzendari berriro. Hurrengo hamar urteak egin zituen kargu horretan, harik eta gaixotu zen arte (kargua utzi eta gutxira hil zen).

Urte horietan, Zinemaldiaren ezaugarririk nabariena zera izan zen, jaialdiko alfonbra gorritik kanpo ezer gertatzen ariko ez balitz bezala jarraitzea urtero. Kanpoan, frankismoaren aurkako mugimendua gero eta biziagoa zen, ETAk ekintza armatuak egiteari ekin zion eta langileen mobilizazioek ere indarra hartu zuten. Borroka ziklo global bat abiatu zen garai hartan, eta horrek zuzenean eragin zien zinemaldiei. Cannesen Zinemagileen Hamabostaldia sortu zuten, Berlinalen Forum, eta jaialdi berriak martxan jarri zituzten toki askotan, kezka estetiko eta politikoetatik abiatuta (Rotterdam, Pesaro, Cartago). Bitartean, Francoren diktadurapeko Donostian, itxitasuna zen nagusi.

Bide luzea egin zuen Nestor Basterretxearen eta Fernando Larrukerten *Ama Lur* filmak proiektatzera iritsi aurretik. Azkenean, zentsurarekin bi urtez gorabehera asko izan ondoren, 1968ko uztailaren 10ean eman zuten Donostiako Zinemaldian, lehiaketatik kanpo. Victoria Eugeniako aurkezpenak baino ikusmin handiagoa piztu zuen ordubete geroago Astoria zineman egin zuten proiekzioak, poliziak zaindu baitzituen ikusleak, «garrasirik edo ekintza subertsiborik» egon ez zedin. Txalo zaparrada jaso zuen filmak, baina ez zen liskarrik egon.

Urte horietan guztietan, AEBetako multinazionalen zinema izan zen nagusi Zinemaldian. De Echarrik zuzendari klasikoak gonbidatu izan zituen jaialdira, epaimahaiburu aritu zitezen, eta hala etorri ziren Josef von Sternberg (1969), Fritz Lang (1970), King Vidor (1971), Howard Hawks (1972) eta Nicholas Ray (1974). Haiei buruzko atzera begirakoak programatu zituzten, gainera.

Era berean, Urrezko Maskorra irabazi zuten Stanley Donenek (*Two for the Road*, 1967), Francis Ford Coppolak (*The Rain People*, 1969), Tom Griesek (*The Glass House*, 1972) eta Terrence Malick-ek (*Badlands*, 1974). 1975ean, John Cassavetesek Zilarrezko Maskorra lortu zuen *A Woman Under the Influence* filmarengatik, eta Gena Rowlandsek, emakumezko aktorerik onenaren saria, filmean egindako lanagatik. Luxuzko gonbidatuak ere izan ziren: besteak beste, Sam Peckinpah (1970), Elizabeth Taylor (1973), Orson Welles (1973) eta Sophia Loren (1974).

1971. urtean, Éric Rohmerren *Le genou de Claire* filmak irabazi zuen Urrezko Maskorra, eta 1973an, berriz, Victor Erizek epaimahaia liluratu zuen *El espíritu de la colmena* lanarekin. Lehen aldia zen Espainian ekoitzitako film batek sari nagusi ofiziala irabazten zuela (zuzendaria ez ezik, ekoizlea ere euskal herritarra zen: Elias Kerejeta).

1975etik aurrera, tentsioa nabarmen handitu zen Zinemaldian, egoerari ia ezin eusteraino. Urte hartako jaialdian, Franco hil baino bi hilabete lehenago egindakoan, antolatzaileek lortu zuten ohiko jaialdi asinkroniko horietako bat egitea, nahiz eta muturreko segurtasun neurriak ezarri behar izan zituzten eta nazioarteko hainbat gonbidatuk Zinemaldiaren aurkako mezuak bidali zituzten Jose Antonio Garmendia eta Angel Otaegi militante antifrankisten kontrako heriotza zigorra salatzeko.

Franco hil eta gero, 1976ko zinemaldian, begien bistakoa izan zen bere formula tradizionalaren gainbehera. Hainbat protesta egin zituzten Euskal Herrian bizi zen egoera errepresiboaren eta herrialdeko borroka politikoen testuinguruan, eta, inaugurazioa baino egun batzuk lehenago, Guardia Zibilak Josu Zabala hil zuen Hondarribian egindako manifestazio batean. Zinemaldia zalantzan jartzen hasiak ziren alderdi askotatik. Gizarte zibilaren ahotsa jasotzeko asmoz, Zuzendaritza Batzorde bat izendatu zuten, baina hark ez zuen asmatu kalean gertatzen ari ziren askatasun eta demokrazia eskaerei erantzuten. Aldaketa abian zegoen, eta bazuen bere lotura urte batzuk lehenago hainbat zinemalditan gertatutakoarekin: «68 atzeratutzat» jo izan dute.

#### Haustura demokratikoaren gorabeherak (1977-1985) 
Hortik aurrera, urteetan geldi-geldirik egon zen egitura hura abiadura bizian hasi zen eraldatzen. 1976aren amaieran, jaialdiaren kudeaketa Donostiako hiriaren esku geratu zen, Espainiako Informazio eta Turismo Ministerioaren menpe egoteari utzita. Batzorde bat sortu zuten herri mugimenduetatik etorritako ordezkariekin, eta «aro berri bati» ekin zioten. De Echarri gaixotu zela-eta, Luis Gasca idazkari nagusiak gidatu zuen 1977ko Zinemaldia. Urte hartako programazioak borondate argia zuen: 40 urteko diktadurak lapurtutako askatasuna berreskuratzea.

*Zinema eta lekukotasun historikoa* izeneko mahai inguru bat antolatu zuten Joris Ivensekin, eta Aljeria kolonizatuari eta Venezuelari buruzko filmak erakutsi zituzten, besteak beste. Itzulera esanguratsuak izan ziren: Luis Buñuel gonbidatu zuten jaialdira, eta Urrezko Maskor berezi bat eman zioten bere ibilbidea saritzeko; eta Antxon Ezeiza zinemagile donostiarra Mexikoko erbestetik itzuli zen *Mina, viento de libertad* filma aurkeztera. Gainera, euskarazko testu gehiago argitaratzen hasi ziren bertan. Trantsiziozko ezohiko egoera hartan, hiru pertsonak hartu zuten zuzendaritzaren ardura: Mariano Larrandiak, Nestor Basterretxeak eta Rafael Modregok. *Azken hamarkadetan ikusi ez genuen zinea* izeneko zikloa antolatu zuten, Alekxandr Dovzhenkoren, Santiago Álvarezen eta Joris Ivensen filmekin, besteak beste. Dena dela, aldaketa urte hartako berrikuntzarik handiena Emakumeek Eginiko Zinema saila izan zen.

Donostiako Emakumeen Batzarreko kideek proposatu eta antolatu zuten sail hori. Batzarreko kide gehienak ez zeuden espezializatuta zinema feministan, baina euren ideiak zabaltzea asko interesatzen zitzaien. Zinemaldiak, proposamena jaso, eta babesa eman zien. 1960ko eta 1970eko urteetako 25 filmek osatu zuten saila; besteak beste, Chantal Akerman, Cecilia Bartolomé, Věra Chytilová, Marguerite Duras, Mirentxu Loiarte, Márta Mészáros, Larisa Shepitko eta Agnès Varda zuzendariek eginak ziren, eta haietako batzuek jaialdian parte hartu zuten. Emanaldiez gain, zikloak beste jarduera batzuk ere izan zituen, hala nola mintzaldiak, topaketak eta eztabaidak. Gainera, haurtzaindegi bat ere martxan jarri zuten. Saio gehienak Gros auzoko Savoy zinemetan egin zituzten. Hurrengo urtean, 1979an, Donostiako Emakumeen Batzarrak zikloarekin jarraitzea proposatu zuen, baina Zinemaldiak erantzun zien ez zuela funtsik. Auzoak eta Herriak programa herri gehiagotara zabaldu zuten, eta sail gehiago sortu zituzten jaialdian, besteak beste, Nazionalitateen Zinema, estaturik gabeko nazioetako ekoizpena erakusteko asmoz. Begirada estetiko eta politiko berriak txertatu zituzten, beraz, eta ikusleak jaialdiaren parte izatera gonbidatu.

Jaialdia egoera berrira egokitzen ari zela, ordea, aspaldiko arazoak itzuli ziren: FIAPFek berriro kendu zion kategoria 1980. urtean, eta ez zuen 1985era arte berreskuratu. Urte horien artean, ez zen sari ofizialik egon, nazioarteko kritikaren saria baizik.

Gainera, Zinemaldi berriaren ikur batzuk ahultzen hasi ziren; adibidez, Auzoak eta Herriak saila. FIAPFen arauak zirela-eta, film bakoitzaren proiekzio kopurua murriztu zuten, eta horrek sailaren izaera aldatu zuen. Jada ezin zituzten jaialdiko filmak eraman herrietara, baizik eta lehenago beste urteren batean parte hartu izan zutenak, «jaialdiaren filmotekakoak». Luis Gascak hartu zuen zuzendari kargua 1981ean, eta 1983ra arte gidatu zuen jaialdia. Carlos Gortariren urtebeteko jardunaren ondoren, 1985ean berriro Zuzendaritza Batzorde zabal bat izan zen buruan (José Ángel Herrero-Velarde, Leopoldo Arsuaga, Mariano Larrandia eta Rafael Treku). Jaialdiak, azkenean, urte hartan berreskuratu zuen maila gorena.

Tarte horretan, ordea, beste esperientzia interesgarri bat hartu zuen Zinemaldiak: Bideo Jaialdia. 1982tik 1985era, Guadalupe Echevarriaren zuzendaritzapean, mundu osoko bideoartistak izan ziren Donostian bideoak proiektatzen, instalazioak jartzen eta eztabaidetan parte hartzen. Komunitate artistiko bat sortu zen diziplina berri baten inguruan.

Euskal Herrian egindako zinemarentzat, urte gorabeheratsu haiek emankorrak izan ziren. Imanol Uriberen *El proceso de Burgos* filmaren aurkezpen polemikoa egin zuten (1979, Sail Ofiziala), eta, besteak beste, film hauek estreinatu zituzten: Pedro de la Sotaren *Sabino Arana* (1980, Zuzendari Berriak), Uriberen *La fuga de Segovia* (1981, Sail Ofiziala), Alfonso Ungríaren *La conquista de Albania* (1983, Sail Ofiziala), Arthur MacCaigen *Euskadi, hors d'état* (1983, Mugarik Gabe), Eloy de la Iglesiaren *El pico* (1983, Sail Ofiziala) eta Montxo Armendarizen *Tasio* (1984, Sail Ofiziala). Euskarazko film batzuk ere izan ziren han: Iñaki Aizpururen *Erreporteroak* (1984, Zuzendari Berriak) eta Juanba Berasategiren *Kalabaza tripontzia* (1985, Zuzendari Berriak). Berasategiren filmak, gainera, aipamen berezia irabazi zuen bere sailean.

#### Egonkortzea: izarren eta ikusleen bila (1986-2000) 
Diego Galán 1985ean iritsi zen Donostiako Zinemaldira, aholkulari gisa. Hurrengo urtean zuzendari izendatu zuten, eta jaialdiak, aurreko urteetan galdutako estatusa berreskuratzearekin batera, eraldaketa handia izan zuen barne antolaketan. Galán bi arotan aritu zen zuzendari: 1986tik 1989ra, eta 1995etik 2000ra.

Berrikuntza handi horietako bat zera izan zen, Donostia saria sortzea. Jaialdiaren ospea sustatzeko eta nazioarteko izarrak ekartzeko asmoz, zineman ibilbide nabarmena egindako aktoreak saritzen hasi ziren 1986tik aurrera. Gregory Peck izan zen saria jasotzen lehena, eta haren hurrengoak Glenn Ford (1987), Vittorio Gassman (1988), Bette Davis (1989) izan ziren.

Bestalde, ikusleak jaialdira erakartzeko, 1986an bertan Anoetako Belodromoa inauguratu zuten, 3.000 lagunentzako tokia zuen areto erraldoia. Hala, 400 metro koadroko pantailak galdua zuen zerbait eman zion bueltan Zinemaldiari: ospea eta ikuskizuna. Krzysztof Kieślowskiren *Krótki film o miłości* (1988, Sail Ofiziala),, Isabel Coixeten *Demasiado viejo para morir joven* (1988, Zuzendari Berriak), Tim Burtonen *Batman* (1989, Sail Ofiziala, lehiaketatik kanpo) Rudi Barnet belgikarra (1991-1992) eta Manuel Pérez Estremera (1993-1994) izan ziren ondorengo zuzendariak, Galán itzuli aurretik.

José Julián Bakedanoren *Oraingoz izen gabe* (1987, Zabaltegi), Euskal Herriko filmak izan ziren Zinemaldian urte horietan.

1989an, lehenengo aldiz, euskarazko film batek Sail Ofizialeko lehian parte hartu zuen: Antxon Ezeizaren *Ke arteko egunak* lanak: Donostia saria irabazi zuen, gainera. Ez zen euskarazko film soil bat: euskal zinema nazionalaren mugimendua zertu nahi izan zen lan horren bidez, euskal zinema nazionalari bultzada berri bat eman eta behin betiko hasarazi, baina iriste-puntua baino ez zen izan. 25 urte luze behar izan zen Zinemaldiko Sail Ofizialean euskarazko film bat berriro aurkitu arte. Roman Polański (*Bitter Moon*, 1992, Sail Ofiziala, lehiaketatik kanpo), Adolfo Aristarain (*Un lugar en el mundo*, 1992, Sail Ofiziala; eta *Martín (Hache)*, 1997, Sail Ofiziala), Claude Chabrol (*Rien ne va plus*, 1997, Sail Ofiziala), zinemagileen lanak erakutsi zituzten, besteak beste. Zuzendari Berriak sailean, gerora ezagun egin diren zuzendari batzuek parte hartu zuten: tartean, Juan José Campanella (*Love Walked In*, 1997), Nicolas Winding Refn (*Pusher*, 1997)

1999ko irailaren 16an egin zuen Donostiako Zinemaldiak lehendabiziko ekitaldia, inaugurazio gala, gaur egun bere egoitza nagusia den eraikinean: Kursaalean. Jaialdiaren egoitza berria haren aro garaikidearen ikurra ere bada.

#### Jaialdia eta eragilea (2001-gaur egun) 
Donostiako Zinemaldiak beste aro bat hasi zuen XXI. mendean, nabarmen egonkorragoa, eta horren adierazle dira azken urteetako zuzendaritza luzeak: Mikel Olaziregi 2001etik 2010era izan zen jaialdiaren zuzendaria, eta José Luis Rebordinos, 2011tik gaur egun arte. Rebordinos da Zinemaldiaren historian zuzendari karguan denbora gehien egin duena.

Aro horrek ere izan ditu bere gorabeherak. Lehena, hasi berritan, 2001eko irailaren 11ko atentatuek markatu zuten. Jaialdia hasi baino egun gutxi lehenago gertatu ziren, eta, ondorioz, AEBetako izarrak ez ziren Donostiara etorri. 2003an, Maria Cristina hoteleko langileek greba egin zuten, eta nazioarteko izarrei hiriko beste hoteletan eman zieten ostatu. Krisi ekonomikoak bere ondorioak izan zituen 2009ko Zinemaldian: egun bat gutxiago izatea erabaki zuten; ostegunez hasi beharrean, ostiralez hastea. Gaur egunera arte iraun du erabaki horrek.

2004an, Woody Allenek Donostiako 42. Zinemaldiaren inaugurazio egunean estreinatu zuen *Melinda & Melinda* filma, eta hori lorpen garrantzitsua izan zen jaialdiarentzat, ohikoa baitzen zuzendari estatubatuarrak bere filmak Veneziako Zinemaldian estreinatzea. Gainera, Donostia saria eman zioten ekitaldi hartan. Ordutik, Max von Sydowk, Meryl Streepek, Julia Robertsek, John Travoltak eta Agnès Vardak jaso dute aitortza hori, besteak beste.
2008an irabazi zuen lehen aldiz emakume batek Urrezko Maskorra: Yesim Ustaoglu zuzendari turkiarraren *Pandoranin kutusu* filma gailendu zen urte hartan. Orduz geroztik, Mariana Rondón (*Pelo malo*, 2013), Dea Kulumbegashvili (*Dasatskisi*, 2020), Alina Grigore (*Crai Nou*, 2021), Laura Mora (*Los reyes del mundo*, 2022) eta Jaione Camborda (*O corno*, 2023) zuzendariek ere irabazi dute.

Euskal Herriko zinemari egun bakarra eskaini ohi zioten Zinemaldian, Euskal Zinemaren Eguna, eta, 2009an, sail propio bat eman zioten: Zinemira. Ordutik, euskal filmen presentzia nabarmen hazi da jaialdian. Sailaz gain, Zinemira saria ere sortu zuten, Euskal Herriko zinemagintzaren alorreko pertsona baten ibilbidea goraipatzeko asmoz. Imanol Uribek jaso zuen lehenengoa.

*Loreak* izan zen euskara hutsez filmatutako lehen lana Zinemaldiko Sail Ofizialeko lehian, 2014an (*Ke arteko egunak*-en zati batzuk bikoiztuta baitzeuden). Joxe Mari Goenagak eta Jon Garañok zuzendu zuten filma, eta harrera beroa izan zuen. Hurrengo urtean, Asier Altunaren *Amama* izan zen Urrezko Maskorra lortzeko lehian, eta, 2017an, Aitor Arregiren eta Jon Garañoren *Handia*.

Zinemaldiaren garai berriko ezaugarririk nabarmenena zera da, film berriak aurkezteko ez ezik, sortzeko toki bat ere badela. 2002an Zinema Eraikitzen programa sortu zen, postprodukzio fasean zeuden filmak bukatzeko laguntzak eman, eta Latinoamerikako ekoizpena sustatzeko asmoz. Gaur egun, Europa-Latinoamerika Koprodukzio Foroa, WIP Europa, WIP Latam eta Lau Haizetara atalak ditu, besteak beste. Gainera, jaialdiak Ikusmira Berriak egonaldi programa antolatzen du Tabakalerarekin 2015az geroztik, eta Elias Querejeta Zine Eskolaren sustatzaileetako bat ere bada jaialdia. Beraz, ekitaldi bat izateaz gain, eragile jarduna indartu du azken urteetan.

### Gizarte- eta politika-arloko tentsioen lekuko 
thumb|Euskaldunon Egunkaria ixtean, Zinemaldian egindako protesta
2008an, ekitaldia abian zen bitartean ETAk Espainiako Kantabria erkidegoan Luis Conde de la Cruz militarra hil eta gero, Donostiako Zinemaldiko zuzendaritzak atentatua gaitzesteko eta ETAren aurkako mezua plazaratu zuen. Mezu hura film proiekzio batzuen hasieran irakurri zuten. Hurrengo urtean, berriz, Donostiako 57. Zinemaldian, Euskal Herriko zinemagintzako eta kulturako hainbat eragilek *Euskaldunon Egunkaria*-ren itxiera gaitzesteko protesta jarduna egin zuten Kursaal jauregiaren aurrealdean.

2014ko ekitaldian, Gure Esku Dago herri mugimenduaren ekimenez Kursaal jauregiaren aurrean Euskal Herriaren Erabakitze Eskubidearen aldeko giza katea osatu zen. 2016ko irailaren 16an, inaugurazio ekitaldia hasi eta berehala, ikusleen artean zeuden hainbat lagunek Ibon Iparragirre ondarrutar presoa eta gainontzeko gaixo dauden euskal preso politikoak etxeratzearen aldeko nahiz Erraustegiaren aurkako protestaldi eta oihuz ikuskizuna lauetan eten zuten.

## Sailak 
Donostiako Zinemaldia hainbat sailez osaturik dago. Sail horiek eraldatu egin dira urteen joanarekin, eta 2010eko hamarkadan hartu zuten gaur egun duten itxura, bereziki 2018an, jaialdiak bere marka berritu zuenean.
[thumb|300px|[Kursaal jauregia eta Zurriola zubia.]]

### Lehiaketako sailak 
#### Sail Ofiziala 
Sail Ofiziala da zinemaldiaren lehiaketa nagusia, hedabideek arretarik handienez jarraitzen dutena eta, nolabait, jaialdi bakoitza definitzen duena. Publikoan erakutsi gabeko film luzeak hautatzen dituzte han parte hartzeko (ekoitzi diren herrialdean estreinatutakoak soilik onartzen dira). Sail Ofizialean lehiatzen diren film luzeek Urrezko Maskorra jasotzeko aukera dute; epaimahai ofizialak baloratzen eta saritzen ditu filmok. Halaber, lehiaketaz kanpoko filmak eta proiekzio bereziak ere aurkezten dituzte; azken urteetan, ohikoa da telesailen bat izatea tartean. Gaur egun, hogei bat lanek osatu ohi dute Sail Ofiziala.

#### New Directors 
[278x278px|thumb|[Kursaal jauregia|Kursaalerako sarrera Zinemaldian zehar.]]
Donostiako Zinemaldiak 1970eko hamarkadaz geroztik dauka zinemagile hasiberriei eskainitako sail bat, nahiz eta izen eta egitura bat baino gehiago izan dituen ordutik. 2012an, Zabaltegi sailetik atera, eta sail autonomo bihurtu zuten Zuzendari Berriak. 2018az geroztik, ingelesezko New Directors izena du ofizialki. Zinemagileen lehen edo bigarren film luze erakutsi gabeen nazioarteko lehiaketa da; zinemaldiko lehiaketarik garrantzitsuenetan bigarrena. Saileko film guztiak hautagai dira Kutxabank-New Directors saria irabazteko, baita Gazteriaren saria lortzeko ere.

#### Horizontes Latinos 
Zinemaldiak 2003. urtean sortu zuen saila. Gaur egun, ezaugarri hauetakoren bat betetzen duten eta Espainian erakutsi gabeak diren urteko film luzeen hautaketa bat jasotzen du: filmok Latinoamerikan ekoitziak izan behar dute, erabat edo partzialki; zuzendariek latinoamerikar jatorrikoak izan behar dute; edo munduko beste inguru batzuetako komunitate latinoak izan behar dituzte hizpide. Saileko film guztiak Horizontes saria lortzeko lehiatzen dira. Zuzendariaren lehen edo bigarren lana izanez gero, Gazteriaren saria lortzeko hautagai ere badira.

#### Zabaltegi-Tabakalera 
[thumb|200px|Zabaltegi saileko filma emanaldirako sarrera [Kursaal jauregia|Kursaal jauregian, 2006an.]]

Zinemaldiaren sail historikoetako bat da Zabaltegi, 1985ean sortua, eta azpisail ugari bildu izan ditu urteetan (Zuzendari Berriak, Perlak, emanaldi bereziak...). 2016. urtean eman zioten gaur egun duen itxura: autonomoa da, Tabakalera du egoitza nagusi (izenean ere ageri da zentroa), eta lehiaketa bat da. Jaialdiko antolatzaileen hitzetan, lehiazko sailen artean irekiena da, ez baitu estilo edo denbora mugarik: aurkeztu daitezke film laburrak, ertainak, luzeak, fikziozkoak, ez-fikziozkoak, telesailak... «Begirada eta molde berriak bilatzen dituen zinemak» du lekua han. Film guztiak hautagaiak dira Zabaltegi-Tabakalera saria irabazteko.

#### Perlak 
Sail autonomoa da 2013. urteaz geroztik (aurrez, Zabaltegiko azpisail bat zen). Espainian erakutsi gabeko urteko film luze nabarmenen aukeraketa bat jasotzen du. Nazioarteko zinema jaialdi batzuetan saritutako eta goraipatutako lanak izan ohi dira. Filmok Donostia Hiria Publikoaren Saria irabazteko hautagai dira: ikusleek erabakitzen dute zein film saritu beren botoen bidez.
[thumb|[Leos Carax, Elena López Rierarekin Nest saileko hizketaldi batean, Donostiako 72. Zinemaldian, Tabakaleran.]]

#### Nest 
Donostiako Zinemaldian zinema ikasleentzat egiten den film laburren nazioarteko lehiaketa da Nest. Topaketok 2002an sortu zituzten, eta 2018an jaso zuten Nest izena. Mundu osoko zinema eskoletako ikasleak biltzen dira Donostian, beren lanak aukeratuak izan ondoren, eta parte hartzen dute film laburren emanaldietan, solasaldietan eta industriako profesionalen eskola magistraletan. Film horien artean banatzen da Nest The Mediapro Studio saria. Zinemaldiak eta Tabakalerak elkarrekin antolatzen dute saila, eta hura da egoitza nagusia.

### Lehiaketatik kanpoko sailak 
#### Zinemira 
Euskal zinemari eskainitako saila da, eta 2009tik antolatzen dute. Ordura arte, Euskal Zinemaren Eguna egon ohi zen Zinemaldian, eta, sailaren bidez, euskal zinemaren presentzia areagotu zuten. Donostiako Zinemaldiak eta Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak antolatzen dute, Euskadiko Filmategiarekin, EPE-Ibaiarekin eta Zineuskadirekin lankidetzan.

Euskal Zinemaren Irizar saria lortzeko lehian izateko, filmek (ez soilik Zinemirakoek, baizik eta edozein sailetakoek) honako baldintza hauetakoren bat bete behar dute: Zinemaldiaren barruan mundu mailan estreinatzea; gutxienez ekoizpenaren %20 Arabakoa, Bizkaikoa edo Gipuzkoakoa izatea; hizkuntza nagusia euskara izatea; edo euskal komunitatea gaitzat izatea.

Zinemira sailaren barruan, Kimuak katalogoko film laburren aukeraketa ere izaten da. Kimuak Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailaren eta Euskadiko Filmategiaren arteko ekimena da, eta haren helburua da urteko euskal film labur nabarmenenak nazioartean zabaltzea. Saio hori profesionalentzat bakarrik da.

#### Made in Spain 
Lehiaketaz kanpoko sail honetan, urte barruan Espainian egindako zinemaren isla diren filmen aukeraketa bat eskaintzen da. Espainian estreinaturiko zein estreinatu gabeko lanak izan daitezke.[250px|thumb|[Oliver Stone, 2006ko ekitaldian *World Trade Center* bere filma Belodromoan aurkezten.]]
#### Belodromoa 
Estreinaldi handietarako sail herrikoia da: filmak 400 metro koadroko pantaila batean proiektatzen dira, ia 3.000 ikus-entzulerentzat prestatutako areto batean, Anoetako belodromoan.

Gainera, goizero, Zinemaldiak ikastetxeekin aurrez hitzartutako programa bat jartzen du abian Belodromoan; filmak pantaila handian eta euskaraz proiektatzen dira. 2019tik zientziari lotutako gaiak izan ditu, eta DIPC Donostia International Physics Centerreko zientzialariek egiten dituzte aurkezpenak.

#### Atzera begirakoak 
Atzera begirakoak Donostiako Zinemaldiaren nortasunaren parte izan dira ia hasieratik, orduan, 1959an, René Clair zinemagileari eskaini baitzitzaion lehena. Ordutik hona, Zinemaldiak egile klasiko edo garaikide baten inguruko zikloak programatu ditu, baina hainbat zuzendari ere bildu izan ditu zinema gai, garai edo hizkuntza zinematografikoen inguruko atzera begirakoak programatzeko.

#### Klasikoak 
2018an sortu zen Klasikoak, zinema unibertsalaren historiako klasiko zahar eta modernoak berreskuratzen dituen saila. Tabakalerako zinema aretoan aurkezten dituzte filmak, bertsio zaharberrituan proiektatuta.

#### Film sorpresa 
Donostia Zinemaldiak film sorpresa bat programatzeko antzinako ohitura berreskuratu zuen 2019an. Ordutik, honako film hauek proiektatu dituzte: *Joker* (Todd Phillips, 2019), *Sportin' Life* (Abel Ferrara, 2020), *Spencer* (Pablo Larraín, 2021), *Blonde* (Andrew Dominik, 2022), *The Killer* (David Fincher, 2023) eta *Joker: Folie à Deux* (Todd Phillips, 2024).

## Industriako jarduerak 
### Europa-Latinoamerika Koprodukzio Foroa 
Donostiako Zinemaldiak Europa-Latinoamerika lehenengo Koprodukzio Foroa jarri zuen abian 2012an. Honako hauek ditu helburu nagusi: ikus-entzunezko proiektuen garapena bultzatzea, profesionalen arteko lankidetza sustatzea eta nazioarteko merkatu berrietan sarrera bultzatzea. Zenbait sari banatzen dituzte aurkeztutako proiektuen artean.

### WIP Latam 
Ikus-entzunezkoen merkatuaren produkzio eta banaketa testuinguru aldakorra dela kontuan hartuta, 2020an Zinemaldiak *work in progress* berri bat bultzatu zuen: WIP Latam, postprodukzio fasean dauden Latinoamerikako produkzioei zuzendua. Zinemaldian hemezortzi urteko ibilbidea egin zuen Zinema Eraikitzen saila ordezkatu zuen. Sei film hautatzen dituzte sailean parte hartzeko, eta WIP Latam Industriaren Saria ematen diote haietako bati.

### WIP Europa 
Nagusiki Europako produkziokoak diren filmei zuzenduta dago WIP Europa (Glocal in Progress zenaren bilakaera). Postprodukzio fasean dauden gehienez sei film aurkezten dizkie profesionalei (ekoizleei, banatzaileei, salmenta agenteei eta programatzaileei), laguntzeko filmok amaitzen eta nazioartean banatzen. Lan horiek WIP Europa Industria Saria irabazteko hautagai izango dira.

### Lau Haizetara 
Lau Haizetara Dokumentalen Koprodukzio Foroa 2005. urtean antolatu zuten lehen aldiz Donostiako Zinemaldiak eta Ibaia ekoizle elkarteak. Elkargune bat da dokumental proiektuak ezagutzera emateko finantzatzaile izan daitezkeenei eta ikus-entzunezko sektoreko adituei.

## Zinemaldia bisitatu duten aktore eta zuzendari ospetsuak 
### Aktoreak 
Bilaketa errazteko **abizenaren abezedario ordenaz** sailkatuak daude:

Fitxategi:Sofia Loren y Richard Burton.jpg|Sofia Loren eta Richard Burton Hondarribiko Aireportuan.
Fitxategi:San Sebastian Film Festival Matt Dillon.jpg|Matt Dillon eta Lucía Jiménez aktoreak Donostiako Zinemaldian.
Fitxategi:MaxVonSydow 20050924.jpg|Max von Sydow aktorea Donostiako Zinemaldian.
Irudi:Meryl Streep.jpg|Meryl Streep aktorea Donostiako Zinemaldian.
Irudi:CliveOwen 2006.jpg|Clive Owen aktorea Donostiako Zinemaldian.
Irudi:Juan Diego Botto en el Festival de San Sebastian 2006.jpg|Juan Diego Botto aktorea Donostiako Zinemaldian.

### Zuzendariak 

Fitxategi:JohnBoorman 2006.jpg|John Boorman zuzendaria Donostiako Zinemaldian.
Fitxategi:Woody and Chloë - adjusted.jpg|Woody Allen zuzendaria eta Chloë Sevigny aktorea Donostiako Zinemaldian.
Irudi:Alejandro González Iñarritu.jpg|Alejandro González Iñárritu zuzendaria Donostiako Zinemaldian.

## Sariak 
Donostiako Zinemaldiak sari ugari banatzen ditu urtero. Batzuk sari ofizialak dira, eta jaialdian parte hartzen duten filmei edo film proiektuei ematen dizkiete, haien bidean laguntzeko asmoz; beste batzuk, berriz, ohorezkoak dira, eta pertsonek edo eragileek jasotzen dituzte, haien ibilbidearen aitortza gisa.
thumb|Bahman Ghobadi zinemagilea, Urrezko Maskorra eskuetan duela, Donostiako 54. Zinemaldian, 2006an.

### Sari ofizialak 
Epaimahai ofizialak, Sail Ofizialeko filmak baloratzen dituenak, sari hauek eman behar ditu nahitaez:

* Film onenaren Urrezko Maskorra
* Zuzendari onenaren Zilarrezko Maskorra
* Interpretazio nagusi onenaren Zilarrezko Maskorra
* Taldeko interpretazio onenaren Zilarrezko Maskorra
* Argazki onenaren epaimahaiaren saria
* Gidoi onenaren epaimahaiaren saria

Epaimahai ofizialak sari berezi bat emateko aukera du. Urrezko Maskorra ezin du *ex aequo* eman. 2021era arte, interpretazio sariak sexuaren arabera bereizten zituzten: gizonezko aktore onenaren Zilarrezko Maskorra eta emakumezko aktore onenaren Zilarrezko Maskorra banatzen zituzten.

### Beste sailetako sariak 
* Kutxabank-New Directors saria
* Horizontes saria
* Zabaltegi-Tabakalera saria
* Donostia Hiria Publikoaren Saria
* Nest The Mediapro Studio saria
* Euskal Zinemaren Irizar saria
* Culinary Zinema saria
* Gazteriaren Dama saria
* Europa-Latinoamerika Koprodukzio Foroko sariak
* WIP Latam sariak
* WIP Europa sariak
* Sebastiane saria

### Ohorezko sariak 
* Donostia saria
* Zinemira saria
#### Donostia saridunak 
Honako aktore eta zinemagile hauek jaso dute Donostia saria.

## Egoitzak 
[thumb|250x250px|[Victoria Eugenia Antzokia|Victoria Eugenia antzokiaren aurrealdea.]]
Zinemaldia Donostiako hainbat lekutan gertatzen da. Antolakuntzaren bulegoak Tabakaleran daude, eta lantaldeak urte osoz egiten du lan iraileko jaialdia eta urteko gainontzeko ekintzak prestatzen.

Jaialdi egunetako gunerik esanguratsuenak hauek dira:

* Kursaaleko Auditorium eta Biltzar Jauregia

: Auditoriumean Sail Ofizialeko filmak proiektatzen dira, eta han egin ohi dituzte inaugurazio eta amaierako galak eta sari banaketa ekitaldia. Ganbara aretoan, New Directors eta Horizontes Latinos sailetako filmak proiektatzen dituzte batez ere. Kursaaleko gainontzeko aretoetan industriako jarduerak izaten dira.

* Victoria Eugenia antzokia

: Zinemaldiaren egoitza nagusia izan zen 1999. urtera arte. 1953az geroztik, bertatik nazioarteko zinemaren izar nagusiak igaro dira. Gaur egun, han egiten dituzte Perlak saileko emanaldiak, zeinetan ikusleek botoa ematen baitute.

* Antzoki Zaharra

: Hiriko antzoki zaharrena da, 1843an sortua. Nagusiki prentsa emanaldiak egiten dituzte han.
thumb|280x280px|Zabaltegi-Tabakalera sailaren irudia, Donostiako 72. Zinemaldian, Tabakalerako zinema aretoan.
* Tabakalera

: 2015eko irailean bere ateak ireki zituenetik, kultura garaikideko zentroak zenbait sail hartu ditu bere aretoetan: Zabaltegi-Tabakalera, Nest eta Klasikoak sailak, eta Pentsamendua eta Eztabaida eremuko jarduerak, besteak beste.

* Principe zinemak

: Donostiako Parte Zaharreko Zuloaga plazan daude, San Telmo museoarekin parez pare. Areto horietan, sail askotako filmak ematen dituzte. Emanaldi ugari izaten dira, halaber, hiriko beste bi zinema areto komertzialetan: Groseko Trueba zinemetan eta Antiguako Antiguo Berrin.
[thumb|308x308px|[Maria Cristina hotela|Maria Cristina hotelaren ikuspegia Okendo plazatik.]]
* Anoetako belodromoa

: 1986ko Zinemaldian, Oliver Stone zuzendariaren *Salvador* filma izan zen belodromoan jendaurrean eta pantaila erraldoian proiektatu zen lehenbizikoa, eta ordutik emanaldi jendetsuak antolatzen dituzte urtero, helduentzat zein haurrentzat.
* Maria Cristina hotela

: Nahiz eta Zinemaldiaren berezko gune bat ez izan, Zinemaldira datozen izarrei ostatu emateak interes bereziko toki bilakatzen du. Bere luxuzko gela eta egongeletatik azken garaietako nazioarteko zinemagintzako pertsonaia nabarmenak igaro dira.

## Zinemaldia urte osoan 
thumb|320x320px|Zinemaldiaren bulegoak, Tabakaleran.
Donostiako Zinemaldia, urtero irailean antolatzen den bederatzi eguneko jaialdia ez ezik, urte osoan jardunean dagoen eragile bat ere bada. Jardun horren bidez, zinemari buruzko prestakuntza eta ezagutzaren transmisioa sustatzea dira haren helburu nagusiak, zinema proiektuak garatzen laguntzeko eta ikerketa eta dibulgazioa bultzatzeko. Antolatzaileen hitzetan, «Zinemaldia ekitaldi gisa» gauza bat da, eta «Zinemaldia erakunde gisa», beste bat. Erakundearekin identifikatzen duten zati horri Z365 eremua edo Urte Osoko Zinemaldia esaten diote.

Zinemaldiak bere buruaz egin duen gogoetaren emaitza da bide hori, antolatzaileen arabera. 2015ean bulegoak Tabakalerara eraman zituztenetik, jaialdiak lotura estua du Tabakalerako kultura proiektuarekin eta Euskadiko Filmategiarekin, eta horrek berak lagundu dio erakundeari eraldatzen.
### Hezkuntza eta ikerketa 
2017. urtean, Elias Querejeta Zine Eskola sortu zuen Gipuzkoako Foru Aldundiak, Donostiako Zinemaldiarekin, Tabakalerarekin eta Euskadiko Filmategiarekin lankidetzan. Zinemaldiak eskolaren kontzeptualizazioan parte hartu zuen, zuzendaritza akademikoaren parte da, eta hasieratik izan du berari buruzko ikasgai bat eskolan.

Zinemaren inguruko ikerketa lanak sustatzeko eta zabaltzeko asmoz, *ZINE: ikerketa zinematografikorako koadernoak* argitalpen digitala sortu zuten Elias Querejeta Zine Eskolak, Euskadiko Filmategiak eta Donostiako Zinemaldiak elkarrekin 2021ean. Arlorako ekarpen garrantzitsu mota oro onartzen duen arren, *ZINE*-ren helburu nagusia da euskal zinemari eta ikus-entzunezkoen kulturari buruzko begirada berriak proposatzen dituzten lanak babestea eta argitaratzea. Zenbaki guztiek CC BY-NC-ND lizentzia dute, eta doan deskargatu daitezke eskolaren webgunean.

#### Artxiboa 
Elias Querejeta Zine Eskolaren lehen ikasturtean, Zinemaldiak egitasmo bat martxan jarri zuen han bere buruaren historia ikertzeko: *Zinemaldia 70: historia posible guztiak*. Urtez urte gordetako funts dokumental guztia katalogatzea, kontserbatzea, ikertzea eta publiko zabalarentzat eskuragai jartzea zen haren xedea, eta lan horren lehen fasea 2022. urtean itxi zuten, Zinemaldiaren 70. urteurrenean, webgune baten aurkezpenarekin: *Artxiboa*.

4.000 dokumentu digitaletik gora bildu dituzte atari horretan: Zinemaldiaren eta Kutxatekaren funtsetako 3.000 argazki baino gehiago, Zinemaldiko egunkarien 711 zenbaki, ia edizio guztietako 350 bat kartel eta bestelako hemeroteketatik jasotako dokumentuak. Horrez gain, 27.000 deskripzio fitxa baino gehiagoko katalogo bat ere badu webguneak, eta irakaskuntzarako zein ikerketarako behar dituztenek eskatu dezakete bilduma horretarako sarbidea.

### Ikusmira Berriak 
Zinemaldiak badu Ikusmira Berriak izeneko egonaldi programa bat, zeinaren helburu baita laguntzea ikus-entzunezko proiektu berritzaileak lantzen ari diren zinemagileei. 2015. urtean sortu zuten, Tabakalerarekin eta Donostia 2016 Europako Kultur Hiriburuarekin elkarlanean, eta Euskadiko Filmategiarekin lankidetzan. 2018az geroztik, Elias Querejeta Zine Eskolarekin batera antolatzen dute.

Euskal Herriko hainbat zinemagilek garatu dituzte beren lanak egonaldi horietan: Maider Oleagak (2015), Mikel Gurreak (2016), Aitor Merinok (2016), Maider Fernandez Iriartek (2017), Arantza Santestebanek (2018), Aitziber Olaskoagak (2019), Jaione Cambordak (2020), Marina Palaciok (2021), Irati Gorostidi Agirretxek (2022), Maddi Barberrek (2023), David Pérez Sañudok (2023), Maria Elorzak (2024) eta Mikele Landa Eigurenek (2024). Horretarako, Zinemaldiak lau ildo estrategiko zehaztu ditu: sorkuntza, industria, lurraldea eta erkidegoa.

Koldo Mitxelena kulturuneak saio batzuk antolatzen ditu Zinemaldiarekin eta Elias Querejeta Zine Eskolarekin elkarlanean, *Zinemagileen arteko elkarrizketak'' izenekoak. Saio horietan, zinemagileen eta haien konplizeen arteko elkarrizketak izaten dira (gidoilariak, muntatzaileak, konpositoreak, ekoizleak, belaunaldikideak...), eta zinema sorkuntzaren barruko istorioen berri kontatzen dute.
## Zinemaldiko zuzendariak 
* Dionisio Pérez Villar (1953)
* Miguel de Echarri (1954-1955, 1967-1977)
* Ramiro Cibrian Saiz (1956)
* Antonio de Zulueta (1957-1960)
* Francisco Ferrer Monreal (1961-1962)
* Jose Maria Aycart, Francisco Ferrer eta Felipe de Ugarte (1963)
* Carlos Fernández Cuenca (1964-1966)
* Mariano Larrandia, Nestor Basterretxea eta Rafael Modrego (1978)
* Jesús María Idoeta eta Luis Calparsoro (1979)
* Luis Gasca (1981-1983)
* Carlos Gortari (1984)
* Diego Galán (1986-1989, 1995-2000)
* Peio Aldazabal (1990)
* Rudi Barnet (1991-1992)
* Manuel Pérez Estremera (1993-1994)
* Mikel Olaziregi (2001-2010)
* José Luis Rebordinos (2011-gaur egun)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nazioarteko zinemaldien zerrenda
* Euskal Herriko zinemaldiak
* Euskal Zinemaren Irizar saria

## Kanpo estekak 
* Donostiako Nazioarteko Zinemaldiaren webgune ofiziala   
* Donostiako Zinemaldiaren Artxiboa 
* FIAPF erakundearen A mailako sailkapenan dauden mundu osoko zinemaldiak