Sariamin Ismail

**Sariamin Ismail** (Mendebaldeko Pasaman, Mendebaldeko Sumatra, Herbehereetako ekialdeko indiak, 1909ko uztailaren 31 – Pekanbaru, Indonesia, 1995eko abenduaren 15a) Ekialdeko Herbeheretar Indietan argitaratu zuen lehen emakume indonesiar eleberrigilea izan zen. 

Ofizioz irakaslea, 1930eko hamarkadarako egunkarietan idazten hasia zen; 1933an argitaratu zuen bere lehen eleberria, *Kalau Tak Untung ["Kalau Tak Untung"* Indonesiako eleberri titulu bat da, "Zoriak mesederik egiten ez badu" itzultzen duena Sariamin Ismailek idatzi zuen Selasih luma-izenarekin eta emakume batek idatzitako lehen indonesiar eleberria bezala ezagutzen da.

Haurtzaroko bi lagun maiteminduta daude, baina ezin dute elkarrekin egon patuaren edo egoeraren ondorioz*]*. Ondoren, bi eleberri eta zenbait poesia-antologia argitaratu zituen, eskolak ematen jarraitu zuen bitartean eta, 1947 eta 1949 artean, Riauko eskualdeko ordezkaritza-organoko kide izan zen. Bere literatur lanek askotan izarrekin gurutzatutako maitaleak eta patuaren papera jorratzen zituzten, bere editorialak poligamiaren aurkako sutsuak ziren bitartean. Kolonialismo garaian inondik inora argitaratu zen Indonesiako emakume egileen eskukada bat baino ez zen izan, Fatimah Hasan Delais, Saadah Alim, Soewarsih Djojopoespito eta beste gutxi batzuen ondoan.

## Haurtzaroa eta hezkuntza 
Sariamin 1909ko uztailaren 31n jaio zen Talu-n, Mendebaldeko Pasaman-en, Mendebaldeko Sumatra-n, Ekialdeko Herbeheretar Indie-tan. Han egin zituen lehen ikasketak, eta, hamar urte zituela, *syair ["Syair"* Malaysiako poesiaren forma tradizional bati egiten dio erreferentzia, quatrain-ak (lau lerroko ahapaldiak) ezaugarri dituena, amaierako errima-eskema koherente batekin. Arabierazko "shi'r" hitzetik eratorria da, "poesia" esan nahi du, eta sustrai sakonak ditu Asiako hego-ekialdeko literatura-tradizioetan. *Syair-*ek askotan narrazioak, irakaspen moralak, gertaera historikoak edo ideia filosofikoak transmititzeko erabiltzen dira*.]* eta beste poesia mota batzuk idazten hasi zen. 1921ean graduatu ondoren, Padang Panjang-eko emakume irakasleentzako eskola batean ikasi zuen, eta hamasei urte zituenerako *Pandji Poestaka* bezalako tokiko egunkarietan argitaratua zen.

**Ibilbidea**

Irakasle bihurtu zen 1925ean nesken eskolan graduatu ondoren, lehenengo Bengkulu-n lan egin zuen, gero Bukittinggi-n. 1930ean Pandang Panjang-era itzuli zen eta 1939an Aceh-n irakasten hasi zen, 1941ean Kuantan-era, Riau-ra bidalia izan zelarik.

Sariamin-ek bere diru-sarrerak osatzeko idazten jarraitzen zuen bitartean, izengoiti batzuk erabiliz, bere idatziengatik atxilotuak izateko aukera saihesteko. Ondoren, *Selasih* bezala ezagutua izan zen, bere lehen eleberrian erabili zuen izenagatik, baina *Seleguri, Sri Gunung, Sri Tanjung, Ibu Sejati, Bundo Kanduang eta Mande Rubiah* ere erabili zituen.  1930eko hamarkadaren erdialdean Sariamin-ek *Poedjangga Baroe* literatur aldizkarirako idatzi zuen. Bere lehen eleberria, *Kalau Tak Untung* [Zoriak mesederik egiten ez badu], 1933an argitaratu zuen, Indonesiako historiako lehen emakume eleberrigilea bihurtuz. Estatuko Balai Pustakak argitaratua, nobela bere senargaia beste emakume batekin ezkontzean inspiratu omen zen eta maitemintzen diren baina elkarrekin egoteko gai ez diren haurtzaroko bi lagun jarraitu omen zituen. *Pengaruh Keadaan* [Egoeraren influentzia] eleberria argitaratu zuen 1937an.

1928 eta 1930 artean Sariamin, Jong Islamić gazte talde islamiarraren Bukittinggi adarreko burua izan zen.  1930eko hamarkadarako *Soeara Kaoem Iboe Soematra* emakume zuzendariaren ahots-kazetari bihurtu zen *Seleguri* izenarekin, poligamia gaitzetsiz eta familia nuklear baten beharra azpimarratuz. Indonesiak 1945ean independentzia aldarrikatu ondoren, Sariamin-ek bi urte eman zituen Riau-n eskualdeko ordezkaritza-organoko kide gisa.

Sariamin-ek idazten eta irakasten jarraitu zuen 1968 arte, Riau-n lan eginez. 1986 baino lehen hiru antologia poetiko eta haurrentzako ipuin bat argitaratu zituen. 1986an argitaratu zuen bere azken eleberria, *Kembali ke Pangkuan Ayah* (*Aitaren besoetarako* *itzulera*). 1995ean hil baino lehen, Sariamin-ek beste bi poesia antologia argitaratu zituen, eta berari buruzko film dokumental bat egin zuen, Lontar Fundazioaren *My name is Selasih* (indonesieraz: *Namaku* *Selasih*) [Nire izena *Selasih* da], Jajang C. Noer-k zuzenduta.  
thumb|Selasih_(Sariamin_Ismail),__Indonesiar Literatura_Aitzindaria

## Gaiak 
Zuber Usman, indonesiar literatur kritikariak idatzi zuenez, eleberri garaikide gehienetan ez bezala, Sariamin-en *Kalau Tak Untung* eta *Pengaruh Keadaan* lehen lanetan ez zen belaunaldien arteko gatazkaz edo balio tradizional eta modernoen kontrasteaz arduratzen.  Bere eleberriak, funtsean, izarrez gurutzatutako maitaleengan zentratzen zirela aurkitu zuen, umetan elkartzen direnak, maitemintzen direnak, baina, azkenean, elkarrekin egoteko gai ez direnak. Adierazi duenez, Marah Rusli-ren *Sitti Nurbaya* (1923) bezalako aurreko eleberrien aldean, Sariamin-en lanak ez ziren familia nuklearretako haur aberatsen inguruan zentratzen. *Kalau Tak Untung*, aldiz, landa-familia pobre bateko haur batean zentratu zen, *Pengaruh Keadaan*, semeorde bat bere irakaslearekin maitemintzen ikusi zuen bitartean. Usman-ek adierazi zuen depresio sentimendu batek Sariamin-en poesia pertzibitzen duela.

Bakri Siregar kritikari sozialista indonesiarra ez zegoen ados Usman-en balorazioarekin, Sariamin-en lanak anti-tradizionaltzat deskribatuz. Bere eleberriek maitasunean oinarritutako ezkontza erretratatzen zutela adierazi du, norberaren gurasoek tradizioak agindu bezala moldatu beharrean, zoriontsu bat bezala. 

Indonesiako literaturaren jakintsu holandarrak A. Teeuw-ek Sariamin-en pertsonaia maskulinoak patuari amore ematen dioten gizon ahultzat hartu zituen. Paralelismoak egiten ditu *Pengaruh Keadaan* eta Mendebaldeko "Errauskine" ipuin folklorikoaren artean, bi istorioetako *pertsonaia* nagusiak autosakrifizioak direla baina, azken finean, sari bat jasotzen dutela adieraziz. Juliette Koning idazleak Selasih-en *Kalau Tak Untung* "emakume hezi, hiritar, indigenen pentsamenduak irudikatzen dituen lan gorputz koherente" baten zati gisa sailkatzen du Hamidah-ren *Kehilangan Mestika* (*Galdutako bitxiak*; 1935) eta Soewarsih Djojopuspito -ren  *Manusia Bebas* (Herri askea; nederlanderaz 1940an argitaratua) idazleekin batera.

## Lanen zerrenda 
* *Kalau Tak Untung* (1933)
* *Pengaruh Keadaan* (1937-)
* *Puisi Baru* (1946; poesia antologia)
* *Rangkaian Sastra* (1952-)
* *Seserpih Pinang Sepucuk Sirih* (1979; poesia antologia)
* *Panca Juara* (1981-)
* *Nakhoda Lancang* (1982-)
* Cerita Kak Murai, Kembali ke Pangkuan Ayah (1986)
* Ungu: Antologi Puisi Wanita Penyair Indonesia (1990)

## Omenaldia 
2021eko uztailaren 31n, Google-k Sariamin Ismail-en 112. urtebetetzea ospatu zuen Google Doodle batekin.

## Erreferentziak 
## Aipatutako lanak 
*  Koning, Juliette (2000). *Women and Households in Indonesia: Cultural Notions and Practices* [Emakumeak eta etxeak Indonesian: nozio kulturalak eta praktika sozialak.] Richmond: Curzon. 

* Mahayana, Maman S.; Sofyan, Oyon; Dian, Achmad (1995). *Ringkasan dan Ulasan* *Novel Indonesia Modern*  [eleberria Indonesia modernoaren laburpenak eta iruzkinak] (indonesieraz). Jakarta: Grasindo. .
* *My Name is Selasih* [Nire izena Selasih da]. Lontar Fundazioa.
* Rampan, Korrie Layun (2000). *Leksikon Susastra Indonesia* [Indonesiako literaturaren lexikoa] (indonesieraz). Jakarta: Balai Pustaka. .
* Siregar, Bakri (1964). *Sedjarah Sastera Indonesia* [Indonesiako literaturaren historia]. Bol. 1. Jakarta: Akademi Sastera dan Bahasa "Multatuli". OCLC 63841626.
* Teeuw, A. (1980). *Sastra Baru Indonesia* [Indonesiako literatura berria] (indonesieraz). Bol. 1. Ende: Nusa Indah. OCLC 222168801.
* Usman, Zuber (1959). *Kesusasteraan Baru Indonesia dari Abdullah Bin Albdalkadir Munshi sampai kepada Chairil Anwar* [Indonesiako literatura modernoa Abdullah Bin Albalkadir Munshitik Chairil Anwar-era] (indonesieraz). Jakarta: Gunung Mas. OCLC 19655561.

## Ikus gainera 
*  Asmuni, Marleily (1983).  H. Saramin Ismail (Selasih/Selaguri): Hasil Karya dan Pengabdiannya [Bere lanak eta zerbitsua].  Jakarta-ko Hezkuntza eta Kultura Saila.  OCLC 21068926 

## Kanpo estekak