open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xabier Albistur

**Francisco Xabier Albistur Marín** (Doneztebe, Nafarroa Garaia, 1944ko urtarrilaren 4 - ), euskal herritar politikari abertzalea da. Filosofia eta Letretan eta Soziologian lizentziaduna. Parisko Unibertsitatean Soziologia masterra egin zuen. Espainiako Trantsizio garaitik EAJko militantea izan zen. 1986an, alderdi horren banaketa gertatu zelarik, EAn sartu zen, baina 1996an EAJra itzuli zen. 1987-1991 bitartean, Eusko Alkartasunan zela, Donostiako alkatea izan zen. 1993 eta 1996 artean Espainiako kongresuko diputatua eta 1996 eta 2008 artean, senataria izan zen.

## Erreferentziak
Reobirus

**Reobirusak** ***Reoviridae*** familian sailkatzen diren birusak dira. Familia horretan genero desberdinak daude; Rotavirus, Cypivirus eta Orbivirus dira aipagarrienak.

Familiaren izena ingelesezko sigletatik dator: *Reoviridae* (**R**espiratory **E**nteric **O**rphan **V**irus), birus hauek arnas traktuan eta digestio-aparatuan sortzen baitituzte gaitzak; *Orphan* edo Umezurtz terminoa ere gehitu zitzaion, hasieran isolatu ziren lehenengo birusak ez baitzeuden inongo gaitzekin lotuak.

Reobirusak tamaina ertaineko birusak dira (60-80 nm). Material genetikoari dagokionez, harizpi bikoitzeko RNA dute. Hain zuzen ere, animalia-birusen artean reobirusak dira kate bikoitzeko RNA duten bakarrak. Genomaren beste ezaugarri bereziren bat zatituta dagoela izaten da (10-12 zatitan, generoaren arabera), ortomixobirusen antzera. Kapsidea ikosaedrikoa da, kanpoko bilgarririk gabekoa (birus "biluziak" baitira).

Harizpi bikoitzeko RNA-k ezin du zuzenean itzulpen genetikoa garatu. Hori dela eta, RNA horrek RNA-m sortzen du lehen transkripzioaren bitartez, birusak berak dituen entzimei esker.

Reobirusak giza-patogenoak dira. Batzuek digestio-aparatuari eragiten diote, gastroenteritis sortuz (errotabirusak, esaterako); beste batzuek arnas aparatuari, arnas patologiak sorraraziz.

## Kanpo estekak
Genitibo

**Genitiboa** gramatika-kasu bat da, jabegoa eta izenaren harremana adierazten dituena.

## Euskaraz 
Euskaraz, genitiboa **NOREN kasua** da:
* mugagabean: -(*r)en*: *Hiru bertsolari**ren** lana da hori.* / *Zein mutil**en** aita etorri da?*
* singularrean: -*aren*: *bertsolari**aren** lana*
* plural urrunean: -*en*: *bertsolari**en** lana*
* plural hurbilean: -*on*: *Euskaldun**on** Egunkaria*
Ipar Euskal Herriko euskalkietan, objektu zuzena ere ager dezake, -*tzerat* / -*terat* bukaerako aditz-izenekin. *Adiskide**aren** ikusterat noa = Adiskide**a** ikustera noa*.

Lekuzko zein denborazko funtzioa duenean, **NONGO kasua** erabiltzen da:
* mugagabean: -*(e)tako*: *Zein ordu**tako** arazoa?* / *Zein egun**etako** lana?* / lau etxe**tako** teilatuak / lau zuhaitz**etako** adarrak
* singularrean: -*(e)ko*: *astearte**ko** lana* / *ostiral**eko** zeregina* / *etxe**ko** sukaldea* / *zuhaitz**eko** habia*
* plural urrunean: -*etako*: *igande**etako** sermoia* / *ostegun**etako** filmak* / *etxe**etako** kontuak* / *zuhaitz**etako** hostoak*
* plural hurbilean: -*otako*: *igande**otako** sermoia* / *ostegun**otako** filmak* / *etxe**otako** kontuak* / *zuhaitz**otako** hostoak*

## Indoeuropar hizkuntzetan 
Indoeuropar hizkuntzetan ere genitiboak jabegoa zein harremana adierazten ditu.

### Jabegoa 
Genitibo kasuak jabegoa adierazten du.
* Errusieraz: *карандаш Антон**а*** - Antonen lapitza
* Ingelesez: ''John'**s** shirt* - Johnen alkandora
* Latinez: *gladii milit**um*** - soldadoen ezpatak

### Harremana 
Izenen arteko harremanak ere adierazten ditu.
* Ingelesez: *the town'**s** road* - herriko bidea
* Latinez: - *Moenia Roma**e**'' - Erromako / Erromaren harresiak

## Ikus gainera 
* Nominatibo
* Akusatibo
* Absolutibo
* Ergatibo

## Kanpo estekak
Errotabirus

[200px|eskuinera|thumb|Errotabirusak, [mikroskopio elektronikoan ikusita]]

**Errotabirusak** *Rotavirus* generoan sailkatzen diren birusak dira, *Reoviridae* familiako partaideak direnak. Haien izena latinetik dator (*Rota*: gurpila); izan ere, mikroskopio elektronikoan ikusita gurpil baten antzeko itxura dute (*irudia*). Gaur egun (2010ean) 7 talde daude Rotavirus generoan, horietako 3 giza-patogenoak.

Errotabirusak 1973an isolatu zituen lehenengoz Ruth Bishop mikrobiologo australiarrak, gastroenteritis latza zuten haurren heste-ehunak aztertuz: ehun horietan, mikroskopio elektronikoan behatuz, gurpil itxura zuten birusak zeuden, errotabirusak.

Errotabirusek haur txiki asko infektatzen dituzte, gorakoak eta beherakoak eraginez. Beherakoak oso larriak dira batzuetan, eta deshidratazio bortitzaren ondorioz heriotzaraino eraman dezakete. Horren ondorioz mundu osoan 600.000 haur hiltzen dira urtero, garatze-bidean dauden herrialdeetan batez ere.

## Egitura 
Errotabirusek harizpi bikoitzeko RNA dute material genetiko gisa, 11 pusketan zatituta. Kapside ikosaedrikoa dute, kanpoko bilgarririk ez duena.

Gripearen birusarekin gertatzen denaren antzera, RNAren zatiketak birusaren aldakortasun genetikoa areagotzen du, RNAren zatien arteko errekonbinaketa genetikoa errazten duelako.

## Patogenia 
Errotabirus batzuek gastroenteritis akutua eragiten dute. Haur txikiak izan ohi dira kaltetuenak, baina infekzioak adin guztietan du eragina. Euskal Herrian kasu gehienak neguan gertatzen dira, eta kutsapen bidea gorozki-ahokoa da, hesteetako infekzio gehienen antzera. Gaitzaren inkubazio epea 2 egunetakoa da, eta gero beherako akutua dator, goragaleak, sukarra eta sabeleko minarekin batera. Sintomek astebete inguru irauten dute, eta gero berez desagertzen dira.

Azken urteotan ahalegin handiak egin dira gastroenteritisa sortzen duten errotabirusen aurkako txerto bat bilatzen; 2006an bi kaleratu ziren, *Rotarix* eta *Rotateq* izenekoak, birus motelduak dituztenak eta aho bidetik hartzen direnak. Emaitzak itxaropentsuak izan dira.

## Kanpo estekak 
*  Beherakoen aurkako txertoa. Oraingoan bai?
Kevin Bacon

**Kevin Norwood Bacon** (1958ko uztailaren 8a) zinema eta antzerkiko estatubatuar aktorea da, bere antzezlan nabarmenenak Animal House, Footloose, Quicksilver, Tremors, Flatliners, JFK, A Few Good Men, The River Wild, Apollo 13, Sleepers, Wild Things, Trapped, Mystic River, The Woodsman, Friday the 13th, Hollow Man eta Tremors filmeetan burutu ditu.

Baconek Urrezko Globo Sari bat eta Aktoreen Sindikatuaren Sari bi irabazi ditu, Emmy Sari baterako izendatuta egon zen, eta The Guardian-ek Oscar Sarirako izendapenik jaso ez duen aktore onenen artean izendatu zuen.

## Biografia 
Bacon, sei seme-alabetatik azkena, familia estu batean jaio eta hazi zen, Filadelfian, Pennsylvanian. Bere ama, Ruth Hilda (ezkongabea, Holees; 1916-1991), lehen hezkuntzako eskola batean irakasten zuen eta aktibista liberal bat zen, eta bere aita, Edmund Norwood Bacon (1910eko maiatzaren 2a - 2005eko urriaren 14a), oso arkitekto errespetatua izan zen eta Filadelfiano ospetsua, urte askoan Filadelfia Hiriko Plangintza Batzordeko Zuzendari Exekutiboa izandakoa. Bere anaietako bat Michael Bacon musikaria da. 16 urterekin, 1974an, Baconek diruz lagundutako beka bat irabazi zuen eta Pennsylvaniako Arte Gobernadoreen Eskolan parte hartu zuen, Bucknell Unibertsitatean.

## Karrera 
1978an, John Landisen Animal House (1978) filmean egin zuen debuta zineman, eta laster lortu zituen rol txikiak Viernes 13 (1980) eta Hero at Large (1980) izenburuekin. Geroago, Diner filmean parte hartu zuen (1982), Barry Levinsonen drama bat, Mickey Rourke, Daniel Stern eta Steve Guttenberg protagonista zituena.

## Filmografia 
### Zinema 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bacon anaien webgune ofiziala
Königsberg

**Königsberg** (alemanez  ahoskatua, ; , , behe-prusieraz: *Keenigsbarg*) Ekialdeko Prusiako hiriburua izan zen Behe Erdi Arotik 1945 arte, sobietarrek hartu eta Kaliningrad bezala berrizendatu zutenean. Ordena Teutonikoak sortua, portu-hiri garrantzitsua izan zen. Pregolia ibaiaren bokaleko enklabe batean zegoen, Vistulako itsas aintziran itsasoratzen dena.

## Historia 
Königsberg 1255ean sortu zuten antzinako Twangste zegoen lekuan. Iparraldeko Gurutzadetan zaldun teutonikoen prusiar kokalekua, Otakar II.a Bohemiakoa erregearen omenez izendatu zuten. Itsaso Baltikoko portu hau, beranduago, bere estatu monastikoaren hiriburu bihurtu zuten, eta, 1525etik aurrera, Prusiako dukerriko hiriburua izan zen. Hau da, hiriburua, 1701ean, Berlinera lekualdatu zuten arte. Ordutik aurrera eta 1945 arte, Prusiako eskualdeko hiriburua izan zen, eta ondoren Alemaniakoa, Ekialdeko Prusiako probintzia.

Unibertsitate hiria izanik, Albertina Unibertsitatearen egoitza (1544an sortua), Königsberg Alemaniako gune intelektual eta kultural garrantzitsua bihurtu zen, eta Simon Dach, Immanuel Kant, Käthe Kollwitz, E. T. A. Hoffmann, David Hilbert, Agnes Miegel, Hannah Arendt, Michael Wieck, Karl August Burowren egoitza izan zen, besteak beste.

XIII. eta XX. mendeen artean, biztanleek nagusiki alemanez hitz egiten zuten, baina kultura anitzeko hiriak ere eragin handia izan zuen lituaniar eta poloniar kulturetan.

## Ikus, gainera 
* Königsberg-eko zazpi zubietako ebazkizuna

## Kanpo estekak
Daniel Peña Sánchez de Rivera

**Daniel Peña Sánchez de Rivera** (Madril, 1948 - ) espainiar estatistikari ezagun bat da, egun Madrilgo Karlos III.a Unibertsitateko errektorea ere badena. Estatistika arloko katedraduna, *Estadística Española* aldizkariko zuzendari eta *Sociedad Española de Estadística e Investigación Operativa* elkarteko lehendakari postuak betetzeaz gainera, hainbat liburu eta artikulu idatzi ditu, kalitate arloan bereziki.

## Lanak 
*  *Estadística. Modelos y métodos.*: unibertsitate mailako eskuliburua.
Llanbedr

**Llanbedr** Galesko Gwynedd eskualdearen kostaldeko udalerria da, Ardudwy eremuan kokatzen delarik. Harlech udalerritik hurbil dago.

2011ko erroldaren arabera 645 biztanle zituen.

## Irudiak 

Fitxategi:Llanbedr Station - geograph.org.uk - 1077666.jpg|Tren geralekua.

## Kanpo estekak 
* Llanbedr and Pensarn Yacht Club 
* Shell Island/Mochras 
* Gwynfryn Farm Cottages, Llanbedr, Gwynedd 
* www.geograph.co.uk : Llanbedr eta inguruko lekuen argazkiak
Kaliningrad

**Kaliningrad** (), lehenago **Königsberg** (; ; ; antzinako prusieraz: *Twānksta*, *Kunnegsgarbs*, *Knigsberg*; ) deitua, Errusiako mendebaldeko hiria eta ibai-portua da, Kaliningrad oblasteko hiriburua. Polonia eta Lituania arteko errusiar barrendegia da, Baltikoaren ertzean dagoena. Geografikoki, bai oblasta, bai hiriburua, Errusiatik bereizirik daude. 2010ean 431.402 biztanle zituen.

## Geografia 
Hiria Vistularen itsas aintziraren iparraldean dago, Pregolia ibaiaren bokalean, Itsaso Baltikoaren ertzean.

### Klima 

## Historia 
Hiria prusiar eta alemana izan zen jatorriz. 1255ean sortu zuten Königsberg izenarekin eta Hansako elkarteko kide izan zen 1340. urteaz gero. Zaldun teutoien maisu handiaren egoitza bihurtu zen XV. mendean eta Prusiako dukeena geroago. Bertan Prusiako errege Frederiko I.a (1701) eta Gilen I.a (1861) koroatu zituzten.

Bigarren Mundu Gerran hiria asko kaltetu zen. 1945ean Armada Gorriak okupatu zuen. Gerra amaitu ostean, Sobietar Batasunak hiria beretu eta alemaniar populazioa egotzi zuen. Hiriaren izena ere aldatu zuten: 1946an Kaliningrad izatera pasa zen, Mikhail Kalininen omenez. Lehengo izena *Kionigsberg* (Кёнигсберг) zen errusieraz.

2002an, 430.003 biztanle zituen  eta etnien arabera horrela zegoen banatuta: errusiarrak (% 77,9), bielorrusiarrak (% 8), ukrainarrak (% 7,3), lituaniarrak (% 1,9), alemaniarrak (% 0,6) eta poloniarrak (% 0,5).

## Ekonomia 
Industriagune garrantzitsua da: janari industria, kontserbak, ontziolak eta eraikuntza mekanikoak. XVI. mendean sortutako unibertsitatea dauka. Baltikoko itsas armadaren baserik garrantzitsuena dago bertan.

## Kaliningradtar ospetsuak 
* David Hilbert (1862-1943), matematikaria
* Immanuel Kant (1724-1804), filosofoa

## Hiri senidetuak 
Kaliningrad ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miltiades

**Miltiades** (Μιλτιάδης) edo **Miltziades** greziar gizon-izena da. Besteren artean hauek dute izen hori:
* Miltiades Gaztea edo Miltziades Gaztea
* Miltiades Zaharra edo Miltziades Zaharra
* Miltiades edo Melkiades aita santua
Matxinada

[250px|thumb|[Amsterdamen 1917an Patataren matxinadan parte hartzen duten emakumeak]]
**Matxinada** esanekotasuna edo ordena ukatzea edo agintaritzaren aurkako herri-altxamendu edo jazarraldia da. Barnean, mota askotako ekintzak izan ditzake, desobedientzia zibiletik hasi eta gobernua botatzeko eraso bortitz antolaturaino. Matxinadetan parte hartzen dutenak *matxinoak* dira. Euskarazko bi izen hauek, matxinada eta matxino, XVII - XIX. mendeen bitartean Euskal Herrian izandako errebolta batzuetan dute jatorria, matxinada esaten baitzaie.

## Motak 
Matxinadaren baliokideak diren hainbat hitza daude, batzuk gutxiesgarriak eta besteak positiboak. Hona hemen adibide batzuk:
* Altxatzea, bere nagusien aurka militarrek edo
* Desobedientzia zibila, indarkeria erabiltzen ez duena
* Erresistentzia, *freedom fighter*rek beste herrialdearen okupazioaren aurka egina.
* Errebolta, orokorra baino mugatua denean
* Iraultza, gobernua akabatzeko egina.
* Subertsioa, sabotaje erabiltzen duena
* Terrorismoa, estremista politiko edo erlijiosoek egina.

## Hitzaren jatorria Euskal Herrian 
thumb|Bilboko 17. mendeko gatzaren matxinadaren oroigarria.
Matxinada, matxinatu eta matxino hitzak erabiltzen dira euskaraz zenbait erreboltak matxinada izena hartu izan zutelako 17. eta 19. mendeen artean. Errebolta haietan olagizon eta eskulangileak izaten ziren protagonista, eta termino hori, matxino, erabiltzen zen eskulangile horientzat euskaraz.

Matxinada literaturan landua izan da, baita euskal literaturan ere. Iñigo Aranbarri idazle azkoitiarraren *Apirila* eleberrian 1766ko matxinada landu zuen. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko matxinadak (XVII - XIX. mendeak)
* Zamakolada

## Kanpo estekak
Cabo Verdeko bandera

**Cabo Verdeko bandera** 1992ko irailaren 22an onartu zen. Hondo urdina eta ertz zuriko banda gorri batez osatzen da. Bandek honako proportzioa dute 6:1:1:1:3. Horretaz gain, banden gaineko 5 puntako 10 izarrek zirkulu bat osatzen dute: banderaren zabaleran 3/8 zentraturik dago.

Izarrek herrialdeko hamar uharte handienak adierazten dituzte; urdinak, ozeanoa eta zerua; banda zuri eta gorriak bakea eta esfortzua adierazi nahi dutek, herria eraikitzeko bidea. Izarrek osatzen duten zirkulua eta hndoko urdin ilunak, Europar Batasunaren banderaren antzekotasuna dute.

## Iraganeko banderak 

Fitxategi:Flag of Cape Verde (1975-1992).svg|23px| Cabo Verdeko bandera (1975-1992)
Fitxategi:Flag of Cape Verde.svg| Cabo Verdeko bandera (1992-*gaur egun*)

## Kanpo estekak
Papobabirus

**Papobabirusak** ***Papovaviridae*** familian sailkatzen diren birusak dira. Tamaina txikia dute (50 nm) eta gizakiarengan tumoreak sor ditzakete.

Harizpi bikoitzeko DNA dute material genetiko gisa, kapside ikosaedriko batez babestua. Kapsidearen gainetik ez dago bilgarririk (birus "biluziak" baitira).

Familia honen barnean bi talde daude:

* Papilomabirusak: garatxoak edo papilomak sorrarazten dituzte (*papilla* = garatxo; *oma* = tumorea). Papilomak tumore onberak dira, gorputzeko hainbat ataletan agertzen direnak (eskuetan edo oinetan, laringean, genitaletan...). Zenbait papilomabirusek, hala ere, (HPV-k, esaterako) emakumeen umetoki-lepoko minbizia eragin dezakete.

* Poliomabirusak: giltzurrun eta arnas aparatuaren infekzioak sorrarazten dituzte. Talde honetan Simian Virus 40 edo SV40 birus ospetsua ere sailkatzen da (izena lehenengoz tximinoetatik isolatu zelako datorkio), arratoietan tumoreak sortzen dituena. Hori izan zen aurkitutako lehenengo onkobirusa.

Onkogenikoak diren papobabirusek infekzio-ziklo berezia osatzen dute: infektatzerakoan birus berriak sortu beharrean haien DNA zelularen genoman txertatzen dute. Txertatutako genoma biriko horrek zelula normalak zelula tumoralak bihurtzen ditu, transformazio biriko izeneko prozesuaren bidez.

## Kanpo estekak
Aberangell

**Aberangell** bere lursailak Galesko Gwynedd eta Powys eskualdeen artean banatzen dituen udalerria da, halere gaur egun Gwynedd eskualdeko udalerritzat hartzen da, bere herrigunea han kokatzen baita.

## Kanpo estekak
Aberdaron

**Aberdaron** Galesko Gwynedd eskualdean dagoen Llŷn penintsularen mutur-muturrean dagoen kostaldeko udalerria da.

## Iruditegia 

Irudi:View north across the village of Rhiw - geograph.org.uk - 617231.jpg|Aberdaron udalerrian dagoen Rhiw herria
Irudi:Aberdaron - Porth Neigwl 2.JPG|Porth Neigwl
Irudi:Aberdaron - Porthor.JPG|Pothor
Irudi:Y Gegin Fawr - geograph.org.uk - 1553719.jpg|Y Gegin Fawr

## Kanpo estekak 
* Aberdarongo Turismo Bulegoa  
* Y Rhiw  
* Aberdarongo argazkiak
Aberdesach

**Aberdesach** Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria da.

## Kanpo estekak 
* Aberdesach udalerriko orrialdea
Aberdyfi

**Aberdyfi** (galeseraz *Dyfi ibaiaren ahoa* esan nahi du) Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria da. Dyfi ibaiaren itsasadarrean dago.

## Iruditegia 

Irudi:Aberdyfi across estuary - 2008-03-01.jpg|Aberdyfi itsasotik ikusita

## Kanpo estekak 
* Aberdyfiko webgunea
Abererch

**Abererch** Galesko Gwynedd eskualdean dagoen Llŷn penintsulako udalerria da. Udalerriko biztanleriaren gehiengoa galesera hiztuna da. Haurtzaindegia eta lehen hezkuntzako ikastetxea ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Eglwys Cawrdaf Sant, Abererch - geograph.org.uk - 1289580.jpg|Cawrdaf Sant eliza
Irudi:Abererch station, David Medcalf.jpg|Trengeltokia

## Kanpo estekak
Liam Ó Maonlaí

**Liam Ó Maonlaí** (Monkstown, Dublin, Irlanda, 1964ko azaroaren 7a) irlandar musikaria da, nagusiki Hothouse Flowers taldeko kidea izateagatik ezaguna. 1985an Ó Maonlaí gaztea zelarik bere ikaskidea zen Fiachna Ó Braonáinekin taldea sortu zuen. Colm Ó Maonlaí aktorearen anaia da.

Scoil Lorcáin eta Coláiste Eoin ikastetxetan ikasi zuen, hauek Dublin hegoaldean dauden Gaelscoil direlakoak dira (soilik irlanderaz irakasten diren ikastetxeak), bere aita irlandera hikuntzak beregan eragin handia izan duen arrazoi nagusia izan dela aipatu ohi duelarik. Irlandera hiztuna da. 18 urtez azpikoen Irlanda Osoko Bodhran txapelketa nagusia ere irabazi zuen. 1985an Hothouse Flowers taldearekin Gradam Shlogadh bezala ezagutzen den irlandar musikako saria bereganatu zuen. 2005an bakarka burutu zuen *Rian* bere lehenbiziko diskoa kaleratu zuen, hau gaeldar irlandar doinu eta abestien bilduma bat delarik.

Ó Maonlai musikaria The Complex izeneko taldeko kidea ere bada, hau haurtzaroan bere lagunak diren Kevin Shields eta Colm Ó Cíosóig bateriajolearekin osatu zuelarik. 1984an Liamek Hothouse Flowers taldea laga ostean, Shields eta O'Ciosoig taldekideak Dave Conway abeslaria eta Tina (abizen ezezaguna ) tekladujoleari elkartu zitzaizkien, eta euren taldea My Bloody Valentine izenez berbataiatu zuten, izendapena kostu baxuko beldurrezko My Bloody Valentine filmaren izenburutik hartu zutelarik.

Ó Maonlaí Nuclear Free Future mugimenduko ekintzaile aktiboa ere bada, 2001an Carnsore eta Wexford Town hirietan erakunde honen aldeko emanaldi bana burutu zituelarik. 2004ean Indiako Rajasthaneko ikasleen jaialdietan parte hartu zuen. Indiako bere bidaian zehar Jaipur hiriko unibertsitatean jo zuen, bertako musikari batzuekin batera.

## Bideoak 
* Liam Ó Maonlaí "Sadhbh Ní Bhruinneallaigh" abestia abestuz 
* Liam Ó Maonlaí "Sí do mhamo í" abestia abestuz 
* Liam Ó Maonlaíren 2007ko Belfasteko musika emanaldia 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Liam Ó Maonlaíren webgunea 
* Hothouse Flowers taldearen webgunea 
* Liam Ó Maonlaíri buruzko argibidea 
* Liam Ó Maonlaíren biografia
Abergeirw

**Abergeirw** Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria da, zehazteko baserri giroko kokalekua da. Berez bederatzi etxaleku edo jabegok osatzen dute. Dolgellau eta Trawsfynydd udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak
Abergwyngregyn

**Abergwyngregyn**, historikoki **Aber Garth Celyn**, Galesko iparraldeko Gwynedd eskualdearen kostaldean dagoen udalerri bat da. Bangor hiritik 8 kilometro ekialderantz eta Conwy udalerritik 13 kilometro mendebalderuntz dago. Bere garaian Galesko Printzerriaren hiriburua izan zen

2011ko erroldaren arabera 240 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Aberllefenni

**Aberllefenni** Galesko Gwynedd eskualdeko hegoaldean dagoen udalerria da. Afon Dulas haranean dago.

## Kanpo estekak 
* Aberllefenni eta inguruetako argazkiak
Leonidas I.a

**Leonidas I.a Espartakoa** (, "Lehoiaren seme" edota "Lehoitar") Espartako 17. errege Agiarra izan zen. K.a. 480an Bigarren Mediar Gerretan zehar jazotako Termopiletako guduan hil zen, bide batez Persiako Xerxes I.aren aurrerakada geldituaz.

Espartak ohore guztiekin lurperatu zuen, espartarren artean ohikoa ez zen dolu agerraldiarekin bat. Bere heriotzaren lekuan lehoidun monumentu bat altxatu zen, alboan Simonides olerkariaren idazki bat duela, honek honako hau dio:
Abersoch

**Abersoch** Galesko Gwynedd eskualdean dagoen Llŷn penintsulako hegoaldean kokatzen den kostaldeko udalerria da.

## Kanpo estekak 
* Aberllefenni eta inguruetako argazkiak
Abertrinant

**Abertrinant** Galesko Gwynedd eskualdeko kostaldeko udalerria da. Tywyn udalerritik 7 kilometro ipar-ekialderantz dago.

## Kanpo estekak
Afon Wen

**Afon Wen** Galesko Gwynedd eskualdean dagoen Llŷn penintsulako udalerria da. Afon Wen ibaia itsasoratzen den lekuan kokatua dago, Pwllheli eta Cricieth udalerrien artean. Udalerri honen lursailetan turistentzako akanpaleku handi bat dago.

## Kanpo estekak
Bala (Gales)

**Bala**, galeseraz **Y Bala**, Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria eta merkatal edo azoka-gunea da. Merionethshire konderriko hiriburu historikoa ere bada.

2011ko erroldaren arabera 1.9754 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
* Balako webgunea 
* Bala-Snowdoniako Turismo Bulegoa
Ospitalepeko eliza

**Ospitalepeko eliza** Zuberoako herri horretan dagoen eliza da.

XII. mendean eraikia, 1888ko martxoaren 3an Frantziako monumentu historiko eta 1998an, UNESCOk hala erabakita, *Gizateriaren ondare* ere bada.

Berau, Donejakue Bidean zihoazen erromesentzat eraikitako ospitale baten zatia zen, baita gaur egun zutik dirauen bakarra. 1184an hasi ziren eraikitzen. Somporteko abadetxeak eraikiarazi zuen XII. mendean *erruki-etxe* hau. Zaharberritze lanak egitean jatorrizko zureria topatu dute.

Oso ondo kontserbaturik dagoen eliza da, arkitektura oso berezia duelarik; erromaniko nafarraren eta arkitektura bizantziarraren arteko nahasketa da. Greziar gurutzearen forma du, zeinaren erdian kanpandorre oktogonal batek kupula estaltzen duen, eragin mozarabiarra erakutsiz.

## Iruditegia 

Fitxategi:L'Hôpital-Saint-Blaise (Pyr-Atl, Fr) L'église coté nord.JPG|Ospitalepeko eliza.
Fitxategi:L'Hôpital Saint Blaise-Façade ouest-2014001.jpg|Elizaren aurrealdea.
Fitxategi:L'Hôpital-Saint-Blaise (Pyr-Atl, Fr) portail.JPG|Ataria.
Fitxategi:L'Hôpital-Saint-Blaise (Pyr-Atl, Fr) retable.JPG|Aldarea.
Fitxategi:Ospitalepeko elizako kapitelak.jpg|Sarrerako kapitelak.
Fitxategi:Kupula mozarabea Ospitalepeko elizan.jpg|Kupula mozarabiarra

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Elizabea jauregia

**Elizabeako jauregia** Iruriko jauregia da. 1660 eta 1663 artean François Mansartek estilo klasikoan eraikia, Luis XIII.aren estiloan hain zuen: irtengune simetrikoak, ajimez‑leihoak eta gainean frontoiak, eta ­txapitula‑formako teilatua..

## Ezaugarriak 
Luis XIII.a Frantziakoaren Mosketari Konpainiaren kapitaina eta Iruriko kondea zen Jean-Armand du Peyrer, Alexandre Dumasek *Hiru mosketariak* bere eleberrian ospea eman zionari, 1660 eta 1663 artean eraiki zuen, François Mansart arkitektoa izanik.

Uhaitzanditik gertu eta Basabürüko mendiei begira kokatuta, pisu bi ditu. Fatxada nagusia leihoez beterik dago. XIX. mendean egindako lorategi ingelesa ere badu, 6 hektareako azalera duena.

## Eleberriko per­tsonaia 
Oloroeko hargin batek, Joan Peyrerrek, Elizabea lursaila erosi zien etxauztarrei; ez­kon­tzagatik, e­txauztarren­tzat izan zen. Peyreren biloba, Armand, Parisera joan zen, eta han mosketarien buru bilakatu zen, eta Luis XIII.aren ganberako kapare; kapareen kargua da, prin­tzearenaren ondoren, kargu garran­tzitsuenetarikoa. Alexandre Dumasen *Hiru mosketariak* eleberriko «Treville» per­tsonaia da.

## Jaun‑andre berriak eta abesti bat 
Geroago, montreal­darrek gaztelua erosi zuten. *Ur­tso luma gris gaxua* kantan aipa­tzen den *musde Sarri*, Montreal‑Troisville baten sasiko semea zen:

Ur­txo luma gris gaxua
Ore bidajin bahua
Gertha­tzen bazaik musde Sarri, jaun
[apetitu hun hura
Begiz ikhusten balin bahai, Phetiri
[ñalat bahua.

Sasiko semea elizan sar­tzea eragin zuen; abestiari arreta jarriz gero, ohartuko gara semeak ez zuela gu­txiesten hegalik gabeko usoen besar­kada. Kanta ida­tzi zen garaian Bithiriñako apaiza izan zen, eta Bar­koxen lurperatu zuten; honako epitafio hau irakur zitekeen Bar­koxeko elizako ar­kupearen az­pian:
"Hemen da­tza Pierre Sarry Troisvillekoak, apaiza, teologian dok­tore, eta Bar­koxeko, Bithiriñako eta Moneingo prebendadun zenak, Zuberoako Estatu Jeneraletako kideak. Maulen hil zen 1777. urteko urriaren 25ean, 66 urte zituela. Otoitz bere al­de".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hôtel du Palais

**Hôtel du Palais** Biarritzen dagoen jauregia izan zen, egun bost izarreko hotela dena. 1993ko abenduaren 24an Frantziako monumentu historiko bilakatu zen.

## Eraikina 
Napoleon III.aren emaztea zen Eugenia de Montijok bere udako egoitza eraiki zuen 1854an Bigarren Inperio estiloan. Lehendabizikoz **Villa Eugénie** izena izan zuen 1893an hotel bilakatu arte. Orduan egungo Hôtel du Palais izena hartu zuen.

### Historia 
Lehendabiziko villa Eugenia de Montijok udako egoitza izan zen. 1854ko uztailean, Napoleon III.ak Biarritzen etxe bat eraikitzea erabaki zuen, ziur asko emazteak hala eskatua. Hippolyte Durand aukeratu zuen eraikina diseinatzeko, inspektorea Louis-Auguste Couvrechef izanik. Hala ere, 1855eko ekainean Auguste Couvrechefek Durand ordezkatu zuen jabeek lehendabizikoaren lana klasikoegia uste zutelako.

Enperatrizen izena omentzeko, eraikina *E* itxura hartu zuen. Hamar hilabetetan eraikia, 1855ean inauguratu zuten. Horretarako jai handiak egin zituzten Biarritzen.

1859an, Gabriel-Auguste Ancelet Paue eta Biarritzen zituzten egoitzen arkitekto bilakatu eta zati berria eraiki zuen. 1864 baino lehen Auguste Lafollyek ordezkatu zuen eta beste zati bat eraiki zuten 1867an.

1873an enperadoreak hil eta enperatriz jabe berri bihurtu zen. Honek 1880an "Banque de l'Union Parisienne"ri saldu zion. Bankuak hotel-kasino, «Palais Biarritz» izenekoa, eta gero 1893an hotel bilakatu zuen. Bertatik Europako errege-erreginarik ezagunenak pasa ziren, tartean Viktoria I.a Erresuma Batukoa edo Sissi.

1903ko otsailaren 1ean erre eta 1903 eta 1905 artean berreraiki zuten. Hotel berriak 120 gela eta 33 suite zituen. Horretarako Édouard-Jean Niermans arkitektoak fatxadak mantendu zituen. Hormigoi armatu erabili zuen eta Paul Gervaisen muralak kokatu zituen jatetxean, Jason edo Urrezko ahari-larrua irudikatzen zituztenak.

Egun Biarritz eta Euskal Herri osoko hotelerik nagusienetariko bat da.

### Ezaugarriak 
* 154 gela eta suite, tartean 152 m² Eduardo VII.arena eta 177 m²Alfontso XIII.arena
* Hiru jatetxe: *la rotonde*, *villa Eugénie* eta *Hippocampe*
* Taberna inperiala
* Spa inperiala: fitness, igerilekua, sauna, spa eta golf
* Sarrera zuzena hondartzara

## Galeria 

Fitxategi:BiarritzHotelduPalais1.JPG|Hôtel du Palais
Fitxategi:Biarritz villa Eugénie.JPG|Parkea
Fitxategi:Biarritz Grandplage (2).jpg|Hondartza handia
Fitxategi:Biarritz-Le Palais-Surf Miramar-2012 04 13.jpg|Urrutira.
Fitxategi:Hôtel du Palais.jpg|Hôtel du Palais
Fitxategi:L'Hôtel du Palais.jpg|Urrutira.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  .

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Palinuridae

thumb|200px|*Palinurus vulgaris*
thumb|200px|*Panulirus japonicus*
thumb|200px|*Panulirus interruptus*
thumb|200px|*Panulirus penicillatus*
thumb|200px|*Panulirus argus*
**Palinuridae** crustacearen familia bat da, 45 espezie dituena.. Espezie ezagunena otarraina da (*Palinurus elephas*). Horregatik, batzuetan otarrainen familiatzat jotzen da.

## Taxonomia 
* Generoa *Jasus* Parker, 1883
** *Jasus edwardsii*, Zeelanda Berria
** *Jasus frontalis*, Juan Fernandez
** *Jasus lalandii*, Hegoafrika
** *Jasus novaehollandiae*
** *Jasus paulensis*, Saint-Paul
** *Jasus tristani*, Tristan da Cunha
** *Jasus verreauxi*
* *Justitia* Holthuis, 1946
** *Justitia japonica
** *Justitia longimanus
** *Justitia mauritiana
* *Linuparus* White, 1847
** *Linuparus somniosus
** *Linuparus sordidus
** *Linuparus trigonus
* Generoa *Palinurus* Weber, 1795
** *Palinurus charlestoni
** *Palinurus delagoae*, Natal
** *Palinurus elephas*, Otarrain arrunta
** *Palinurus gilchristi*,
** *Palinurus mauritanicus*,
* *Palinustus* A. Milne-Edwards, 1880
** *Palinustus mossambicus*
** *Palinustus truncatus*
** *Palinustus unicornutus*
** *Palinustus waguensis*
* Generoa *Panulirus* White, 1847
** *Panulirus argus*, Kuba
** *Panulirus cygnus*, Australia
** *Panulirus echinatus*
** *Panulirus gracilis*,
** *Panulirus guttatus*
** *Panulirus homarus*,
** *Panulirus inflatus*
** *Panulirus interruptus*
** *Panulirus japonicus*,
** *Panulirus laevicauda*
** *Panulirus longipes*,
** *Panulirus marginatus*
** *Panulirus ornatus*,
** *Panulirus pascuensis*
** *Panulirus penicillatus*,
** *Panulirus polyphagus*,
** *Panulirus regius*,
** *Panulirus stimpsoni*
** *Panulirus versicolor*
* Generoa *Projasus* George et Grindley, 1964
** *Projasus bahamondei*
** *Projasus parkeri*
* Generoa *Puerulus* Ortmann, 1897,
** *Puerulus angulatus*
** *Puerulus carinatus*
** *Puerulus sewelli*,
** *Puerulus velutinus''

## Erreferentziak
Josef Gerstmann

**Josef Gerstmann** (Lemberg, egun Ukrainia, 1887ko uztailaren 17a New York, AEB 1969ko martxoaren 23a) austriar neurologo bat izan zen.

Gerstmann sindromea eta Gerstmann-Sträussler-Scheinker sindromea bere omenez dute izena.

Vienako unibertsitatean medikuntza ikasi zuen eta 1912 graduatu zen. Judua zenez, 1938an Austria utzi zuen Martha emaztearekin, naziengandik ihesi.

## Lan nagusiak 
* Beiträge zur Pathologie des Rückenmarks. Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie 29, 1, 97-167, 1915 DOI:10.1007/BF02897494
* Gerstmann J, Schilder P. Zur Kenntnis der Bewegungsstörungen der Pseudosklerose. Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie 58, 1, 33-41, 1920 DOI:10.1007/BF02902023
* Über die einwirkung der malaria tertiana auf die progressive paralyse. Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie, 1920
* Die Malariabehandlung der progressiven Paralyse. Wiedeń, 1925; 2. wydanie 1928.
* Beitrag zur Kenntnis der Entwicklungsstörungen in der Hirnrinde bei genuiner Epilepsie, Idiotie, juveniler Paralyse und Dementia praecox. Arbeiten Neurol Inst Wiener Univ 21:286–313 (1916)
* Fingeragnosie. Eine umschriebene Störung der Orientierung am eigenen Körper. Wiener Klin Wochenschr 37:1010–1012 (1924)
* Gerstmann J, Schilder P. Studien über Bewegungsstörungen. Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie 70, 1, 35-54, 1921 DOI:10.1007/BF02867524
* Zur frage der umwandlung des klinischen bildes der paralyse in eine halluzinatorisch-paranoide erscheinungsform im gefolge der malariaimpfbehandlung. Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie 93, 1, 200-218, 1924 DOI:10.1007/BF02900053
* Gerstmann J, Schilder P. Mikrographie bei Sensorisch-Aphasischen. 1925 DOI:10.1007/BF01814177
* Fingeragnosie und isolierte Agraphie; ein neues Syndrom. Zeitschr Gesamte Neurol Psychiatr (Berlin) 108:152–177 (1927)
* Über ein noch nicht beschriebenes Reflexphänomen bei einer Erkrankung des zerebellaren Systems. Wiener Med Wochenschr 78:906–908 (1928)
* Über ein neuartiges hirnpathologisches Phänomen. Wiener Klin Wochenschr 50:294–296 (1928)
* Gerstmann J, Kestenbaum A. Monokuläres Doppeltsehen bei cerebralen Erkrankungen. Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie 128, 1-4, 42-56, 1930 DOI:10.1007/BF02864243
* Gerstmann J, Sträussler E. Zum Problemgebiet der Encephalomyelitis und der multiplen Sklerose. 1931
* Zur Symptomatologie der Stirnhirnerkrankungen. Mschr Psychiat Neurol 1936;93:102-110 DOI:10.1159/000148805
* THE PHENOMENON OF BODY ROTATION IN FRONTAL LOBE LESIONS. 1940
* PSYCHOLOGICAL AND PHENOMENOLOGICAL ASPECTS OF DISORDERS OF THE BODY IMAGE. The Journal of Nervous and Mental Disease, 1958
* Right-Left Discrimination and Finger Localization. The Journal of Nervous and Mental Disease, 1960

## Erreferentziak
Ezpeleta jauregia

**Ezpeleta jauregia** edo **Aguayoko markesen jauregia** Iruñea hiriko Alde Zaharreko Kale Nagusian dagoen XVIII. mendeko eraikina da. Gaur egun Pablo Sarasate Nafar Musika Kontserbatorioaren egoitza da. Udako Euskal Unibertsitatearen Nafarroako egoitza egonkorra ere bertan dago 2017tik.

## Historia 
thumb|ezkerrera|250px|Ezpeleta jauregiaren aurrealdea.
Jauregia 1709an Pedro Arriaran hargina eta Domingo Gaztelu eskulturgilearen eskutik eraikitzen hasi zen, hauek Espainiako Erregeordetzan zegoen León Berriko Erresumako agintari eta kapitain jenerala zen Agustin Etxeberz zenaren familiakoen (San Miguel de Aguayoko markesak) aginduz lan egin zutelarik.

Ilustrazio garaian Iruñean hainbat eraikin zaharberritu ziren, aurreko mendeetakoak ziren hainbat etxalde eraitsi egin zirelarik. Eraikuntza jarduera handiko aro honetan panoramikak, ikuspegiak, enparantza zabalak eta parkeak nagusi ziren hirigintza bat gailendu zen, honek monumentu multzoetara jotzeko joera zuelarik.

1800an Mexikon bizi zen San Miguel de Aguayoko markesak jauregia Ezpeletako kondeari saldu zion, honek bere gaur egungo izendapena eman ziolarik, eta bere armarria aurrealdeko ateburuan ezarri zuen. Urte batzuk beranduago Amparoko markesaren jabetzara igaro zen, eta 1918tik 1999ra Santa Teresa Jesuskoaren Konpainiako ikastetxea izan zen.

2004an Manuel Enríquez Jiménez eta Javier Barcos Berruezok zaharberritu egin zuten, interes handiena zuten antzinako arkitektur elementuak berrezkuratuz.

2005tik aurrera Pablo Sarasate Nafar Musika Kontserbatorioaren egoitza da.

## Eraikina 
Aurrealdea erabat barrokoa da eta burudi trauskildun harrizko gorputz batek, adreiludun solairu nobleak osatzen dute, orakuluz amaitutako teilatupea duelarik. Domingo Gazteluk Oltzako harri zuriz gauzatutako aitzinalde handia nabarmentzen da, 1843an Victor Hugok «*kanoi balaz apainduriko egloga*» gisa deskribatu zuen. Honen arrazoia antzinalde edo aurrealdea lehenbiziko jabeen gustuko gai militarrek apaintzen dutela da: kanoiak, dominak eta gerlariak. Itsaslamina ere maiz ageri da. Deskribapen honi itxura sotileko ezkaratzeko eskailera eta atzealdeko barne patio handi bat ere gehitu behar zaizkio, guzti honek eraikin hau hiriko arkitektur zibilaren adibide adierazgarrienetakoa bilakatzen du.

## Ikus gainera 
* Iruñeko Kultura Ondasun zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saint-Bertrand-de-Comminges

**Saint-Bertrand-de-Comminges** () Garona Garaia departamenduko udalerria da, Okzitania eskualdean. *Les plus beaux villages de France* sailan izendatuta dago.

Erromatarrek sortu zuten K.a. 72an, *Lugdunum Convenarum* izenarekin ().

Bertatik Done Jakue bidea igarotzen da, Pirinioetako Via Piemont ibilbidetik.

## Euskara 
Euskararen historiarako leku esanguratsua da, akitanierazko (antzinako euskara edo antzinako euskal taldearen hizkuntza) izen gehien eman dituen gunea da. Joakin Gorrotxategik 84 epigrafe eta zenbait zati zenbatu zituen.
alt=Erromatar garaiko hilarria|thumb|Notre-Dame katedraleko atariko horman txertatuta dagoen hilarri honetan, *ANDOSSICI* akitanierazko izena irakur daiteke|erdian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Saint-Bertrand-de-Commingesko Udalaren webgunea
*  Saint-Bertrand-de-Commingesko katedralaren webgunea
*  Saint-Bertrand-de-Comminges, Saint-Gaudinoisko turismo bulegoaren webgunean
*  Lugdunum Convenarum, Tolosa Okzitaniako Akademiaren webgunean.
Caernarfon gaztelua

**Caernarfon gaztelua** (ingelesez *Caernarfon Castle* eta galeseraz *Castell Caernarfon*) Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko Caernarfon udalerrian kokatzen den gaztelua da. 1283an Gwynedd konkistatu ostean Eduardo I.a Ingalaterrakoak eraiki zuen.

1986an UNESCO erakundeak eskualde honetako hainbat gaztelu eta harresiekin batera Eduardo erregearen Gwyneddeko gaztelu eta harresiak izendapenaz Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Caernafon Castle - Seiont sunset.jpg|Iluntzean
Irudi:Caernafon Kings Gate.jpg|Kings Gate edo Erregeen Atea
Irudi:Caernarfon-7.jpg|Barnealdea
Irudi:Carnarfon Castle.jpg|Gaztelua eta Caernarfoneko erdiguneko etxeak

## Kanpo estekak 
* Caernarfon gazteluko Cadw orrialde ofiziala 
* Caernarfon gaztelua Galesko gazteluen webgunean 
* www.geograph.co.uk : Caernarfon gazteluaren argazkiak
Sebastián Piñera

**Sebastián Piñera Echenique** (Txileko Santiago, 1949ko abenduaren 1a - Lago Ranco, 2024ko otsailaren 6a), Txileko presidentea izan zen 2010etik 2014ra eta 2018tik 2022ra. Hainbat kargu politiko izan zituen, senatari, Renovación Nacional alderdiko buru, eta 2009an "Coalición por el Cambio" delakoa zuzendu zuen.

Txileko gizonik aberatsenen artean egon zen eta Forbesek 2009an argitaraturiko zerrendaren arabera, 1.000 milioi dolar inguruko jabegoa zeukan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  2010eko hauteskundeetarako Sebastián Piñerak sorturiko webgunea.
Beddgelert

**Beddgelert** (galeseraz *Gelerten hilobia* esan nahi du) Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria da. Snowdonia eremuan kokatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Beddgelert bridge.jpg|Zubia
Irudi:Beddgelert stone bridge.jpg|Harrizko zubia hurbiletik
Irudi:Pen-Y-Gwryd Hotel.jpg|Pen-Y-Gwryd Hotela
Irudi:WHR Beddgelert Station.jpg|Trengeltokia

## Kanpo estekak 
* Beddgelerterri buruzko argibidea Snoedonia Gidan 
* Gelert, marrazki bizidunetako filma 
* Beddgelert eta ingurumarietako argazkiak 
* Beddgelert udalerriaren mapa
Agrafia

**Agrafia** (grezierazko *a-*, *"gabe"* eta *grafia*, *"idatzi"*) edo **Disgrafia** idazteko zailtasuna da, idatzizko adierazpena antolatzeko gaitasun eza ezaugarri duen gaitza (erabat motorrak diren arazoak at utzita, zeinak logikoki, idazketan ere eragina duten). Komunikazio idatzia eragozten du eta aipatzekoa da ez duela zerikusirik gaitasun mental eta eskola aurrekariekin. Sarri gaitz afasikoekin batera agertzen da eta berezkoa edo jasotakoa izan daiteke.

Haurrek zailtasun gehiago dute idazten ikasteko orduan gaixotasunaren aurretik erabiltzen zituen kontrako zentro psikomotorrak sortu beharko baitira. Idazketaren berreziketaren bidez, idazteko ekintzan zehar abian egon behar duten mekanismo moto-kinestesiko eta mentalen ereduak berriro ere finkatu behar dira.

Ezartzen diren teknikei dagokienez, kontuan hartzekoa da eskuineko eskua erabiltzeko paziente askoren ezintasuna pairatzen duten hemiplegiaren ondorioz.

## Ikus, gainera 
* Afasia
* Hatz-agnosia
* Dislexia

## Kanpo estekak
Mosen Bernat Etxepareren kantua

**Mosen Bernat Etxepareren kantua** Oskorri taldeak 1977an **"Mosen Bernat Etxepare"** diskoan argitaratutako abestia da. Berez Bernat Etxepare idazleak XVI. mendean idatziriko *Mosen Bernat Etxeparere Kantuia* idazlanean oinarrituta dago.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* Entzun hemen *Mosen Bernat Etxepareren kantua* abestia MP3 formatuan
Rhonda Fleming

**Rhonda Fleming**  (Hollywood, 1923ko abuztuaren 10a - Santa Monica, Kalifornia, 2020ko urriaren 14a), benetako izena **Marilyn Louis**,  estatubatuar antzezlea izan zen, zineman eta telebistan lan egin zuena. 

## Bizitza 
Rhonda Fleming Hollywooden jaio zen 1923ko abuztuaren 10ean. 1940ko eta 1950eko hamarkadetan egin zituen lan interesgarrienak, eta 40 film baino gehiagotan aritu zen. "Technicolorraren erregina" deitu zuten, hain eder agertzen zen horrela egindako filmetan. Gazte ekin zion zineman lan egiteari, eta hainbat filmetan figurazio txikiak eginda, Alfred Hitchcock zuzendariarekin aritzeko aukera izan zuen 1945eko *Spellbound* pelikulan. Urte berekoa da Robert Siodmakek sinatutako *The Spiral Staircase*, eta handik gutxira, Robert Mitchumen ondoan, *Out of the Past* (1947) zinema beltzeko klasikoan ere agertuko da. 1949an Bing Crosby abeslari eta aktorearen ondoan azaldu zen ''A Connecticut Yankee in King Arthur's Court* musikalean, eta bertan kantatzen ere jardun zuen; Technicolorrean egin zune lehen lana izan zen. 

Honako lan hauek ere aipagarriak dira: *While the City Sleeps*, (Fritz Lang, 1956), Dana Andrewsen ondoan; *Slightly Scarlet*, (Allan Dwan, 1956), John Paynerekin; *Gunfight at the OK Corral* (John Sturges, 1957), Burt Lancaster eta Kirk Douglas lagun; eta *The Big Circus* (Irwin Allen, 1959), Victor Mature eta Vincent Pricerekin. Flemingek egindako azken lana 1990eko *Waiting for the Wind'' ekoizpena izan zen.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  www.rhondafleming.com
* Rhonda Fleming: argazkiak
* Rhonda Fleming: argazkiak
Arantza Ugalde

thumb|260px|Arantza Ugalde sismologoak, besteak beste gorpu-uhinak eta azalera-uhinak aztertzen ditu
**Arantza Ugalde Agirre** (Barakaldo, Bizkaia, 1966ko irailaren 30a) bizkaitar sismologoa da, *Institut Geològic de Catalunya* (euskaraz, Kataluniako Geologia-Institutua) erakundean lan egiten duena. Bartzelonako Unibertsitatean ikasi zuen.

## Biografia 
Arantza Ugalde Aguirre Bilbo inguruko Barakaldo herrian jaio zen 1966. urtean. Tàrregan (Lleida) bizi da familiarekin, eta running zalea da 2010. urtetik.

### Ikasketak eta lan Ibilbidea 
Zientzia Fisikoetan lizentziatua, Bartzelonako Unibertsitatean, eta Zientzia Fisikoetan doktorea, Kataluniako Unibertsitatean. Lurrikarak ikertzen ditu. Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Gorenaren "Jaume Almera" Lurreko Zientzien Institutuan egiten du lan Bartzelonan 2010az geroztik. Ramon Llull Unibertsitateko irakasle titularra da. 1998tik 2009ra Ebroko Behatokiko Sismologia Ataleko arduraduna izan zen. Halaber, Kataluniako Institutu Geologikoko Sare Sismikoan lan egin du.
* *Intrinsic and scattering attenuation from observed seismic codas in the Almeria Basin (southeastern Iberian Peninsula.*​
* *Estimation of the Intrinsic Absorption and Scattering Attenuation in Northeastern Venezuela (Southeastern Caribbean) Using Coda Waves, 1998.*​
* *Intrinsic and scattering seismic wave attenuation in the Canary Islands, 1998.*​
* *Estudio de atenuación sísimica en la costa este de la península ibérica, 1999.*​
* *Tomografía sísmica local en el territorio colombiano, 2003.*​
* *Regional estimation of Q from seismic coda observations by the Gauribidanur seismic array (southern India), 2004.*​
* *Spatial variation of coda wave attenuation in northwestern Colombia, 2004.*​
* *Three-dimensional spatial distribution of scatterers in Galeras volcano, Colombia, 2006.*​
* *Formulation of the multiple anisotropic scattering process in two dimensions for anisotropic source radiation, 2008.*​
* *Coda-Wave Attenuation Imaging of Galeras Volcano, Colombia, 2009.*​
* *S-wave attenuation characteristics in the Galeras volcanic complex (south western Colombia), 2010.*
* *Terremotos, cuando la tierra tiembla* (2010)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bethel

**Bethel** Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria da. Caernarfon hiriaren ipar-ekialdean kokatzen da, B4366 errepideak zeharkatzen duelarik. 1000 pertsona inguruko biztanleria du.

## Kanpo estekak 
* Bethel eta inguruetako argazkiak ikusgai
Betws Garmon

**Betws Garmon** Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria da.

## Kanpo estekak 
* www.geograph.co.uk : Betws Garmon eta inguruetako argazkiak
Boduan

**Boduan** Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria da. Llŷn penintsulan kokatzen da, Pwllheli udalerritik hurbil. Udalerri honen lursailetan Garn Boduan dago, muino baten gainean dagoen erromatar garaiko gotorlekua.

## Kanpo estekak 
* www.geograph.co.uk : Boduan eta inguruetako argazkiak
Bontddu

**Bontddu** Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria da. Berez Barmouth udalerritik ekialderantz dagoen baserri giroko kokalekua edo herrixka da. Dolgellau udalerritik hurbil dago.

## Kanpo estekak 
* www.geograph.co.uk : Bontddut eta inguruetako argazkiak
Dolgellau

**Dolgellau** Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria da. Eskualdeko azoka edo merkatal herria ere bada.

2011ko erroldaren arabera 2.688 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Irudi:Dolgellau Rooftops.JPG|Erdiguneko etxeak
Irudi:DolgellauBruecke3.jpg|Zubia
Irudi:North Wales Dolgellau.jpg|Kalea
Irudi:CymerAbby10.jpg|Cymer abadiaren hondakinak

## Herritar ezagunak 
* Marion Eames (1921 - 2007), eleberrigilea.
* Bethan Gwanas (1962-), idazlea.
* Elfyn Evans (1988-), rally gidaria.

## Kanpo estekak 
*  Dolgellau - Wikivoyage
*  www.geograph.co.uk : Bontddut eta inguruetako argazkiak
Büsingen am Hochrhein

**Büsingen am Hochrhein** edo laburtuta **Büsingen** Suitzan dagoen alemaniar udalerria da. Herria Alemaniaren barrendegia edo esklabea da. Schaffhausen suitzar kantoiak guztiz inguratzen du. 1.450 biztanle inguruko biztanleria du.

Nahiz eta Suitzan egon, Alemaniako mugatik 700 metrotara besterik ez dago.

## Bitxikeriak 
Bere kokapen geografiko bereziari esker, udalerriak bi herrialdeetako zerbitzu publikoak erabiltzen ditu. Esaterako garraio publikoa, posta eta telefono zerbitzuak. Büsingenera gutun bat bidaltzeko Suitza edo Alemaniako posta kodea erabiliz bidal daiteke:
 
Suitzako kodea
:*Junkerstrasse 86*
:*8238 Büsingen*
:*Schweiz*

Alemaniako kodea
:*Junkerstraße 86*
:*78266 Büsingen*
:*Deutschland*

Telefonoz arazo bera dago. Herrira deitzeko aurrizki alemaniarra (+49 7734) edo suitzarra (+41 52) erabili daiteke.

Udalerria nahiz eta Alemaniaren administraziopean egon, ez dago Schengen eremuan Suitza bezala.

## Historia 
1918an erreferendum bat gauzatu zen Büsingenen eta hautesleen %96ak Suitzarekin batzearen alde egin zuen. Hala ere anexio hori ez zen inoiz aurrera eraman.

## Kirolak 
* FC Büsingen, futbol taldea.

## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Udalerriaren webgune ofiziala
Schengen

**Schengen** izan daiteke:
* Schengengo Hitzarmena, Europar Batasunaren barneko mugak igarotzeko ituna.
* Schengen eremua, Ituna sinatu duten estatuek sortutako eremua.
* Schengen Informazio Sistema, Europar mailako datu-basea
* Schengen (Luxenburgo), Luxenburgoko herria
Schengen eremua

**Schengen eremua** 1985ean Schengengo Hitzarmenak sortutako eremua da, barneko mugak kentzea eta kanpoko mugak partekatzea helburua duena. Praktikaz, Schengen eremua herrialde bakar moduan aritzen da migraziorako.

Schengen eremua ez da Europar Batasunarekin nahastu behar: eremuan dauden herrialde guztiak ez daude EB-ean eta EB-ko herrialde guztiak ez daude Schengen eremuan.

Egun 29 herrialdek osatzen dute:
# 
# 
# 
# 
#  (Groenlandia eta Faroeak izan ezik)
# 
# 
#  (Ceuta eta Melillak xedapen bereziak dituzte)
# 
# 
#  (itsasoz haraindiko lurraldeak izan ezik)
#  (emakumeek Athos mendian sartzea debekaturik dute)
# 
# 
# *
# 
# 
# 
# * (ez ditu bisak ematen)
# 
# 
# 
# * (Svalbard izan ezik)
#  (Aruba, Curaçao, Sint Maarten eta Karibeko Herbehereak izan ezik)
# 
# 
# 
# *
# 
# 

* EB-ean ez dauden herrialdeak

Schengen Eremuan ez dauden EB-ko estatu kideak.

#  (ez du Schengengo Hitzarmena bere osotasunean onartu)
#  (ren arazoengatik)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Schengengo Hitzarmena.

## Kanpo estekak 
*  Schengen-en 1985ean sinatutako hitzarmenen gehigarriak.
Walter A. Shewhart

**Walter Andrew Shewhart** (New Canton, Illinois, 1891ko martxoaren 18a - Troy Hills, New Jersey, 1967ko martxoaren 11a) estatubatuar ingeniari bat izan zen, ezaguna kalitate-kontrol estatistikoaren aitzindaria izateagatik.