open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mickleton (Gloucestershire)

**Mickleton**, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Gloucestershire konderriaren ipar-ekialdean. Worcestershire eta Warwickshire konderriekin muga egiten du.

2021ean 2.318 biztanle zituen.
Jonathan Bowen

**Jonathan P. Bowen** FBCS FRSA (1956) informatikari britainiarra da eta Londresko South Bank Unibertsitateko irakasle emeritua da, non Applied Formal Methods zentroa zuzendu zuen. Bowen irakaslea Museophile Limitedeko lehendakaria eta Chongqingeko (Txina) Southwest Unibertsitateko irakasle adjuntua ere bada. Birmingham City Unibertsitateko Informatika irakaslea izan da, irakasle bisitaria Pratt Institute-n (New York City), Westminster-eko Unibertsitatean eta Londresko King's College-n eta akademiko bisitaria Londresko University College-n.

## Hasierako bizitza eta hezkuntza
Bowen Oxforden jaio zen, Humphry Bowen semea, eta Dragon School, Bryanston Schoolen hezi zen, Oxfordeko University Collegen (Oxford Unibertsitatea) matrikulatu baino lehen, non Ingeniaritza Zientzietako MA titulua lortu zuen.

## Karrera
Bowenek Londresko Imperial Collegen, Oxford University Computing Laboratoryn (gaur egun Oxford Unibertsitateko Informatika Saila), Readingeko Unibertsitatean eta London South Bank Unibertsitatean lan egin zuen. Bere ikerketa nagusia metodo formalei buruzkoa izan zen, oro har, eta bereziki Z idazkera. 2000ko hamarkadaren hasieratik 2011ra arte Z User Group-eko presidentea izan zen. 2002an, Bowen Britainia Handiko Computer Society FACS Specialist Group on Formal Aspects Computing Science-ko presidente aukeratu zuten. 2005etik aurrera, Innovations in Systems and Software Engineering aldizkariko editore-buru elkartua izan zen Bowen. ACM Computing Surveys aldizkariko erredakzio kontseiluko editore elkartua ere izan zen, softwarearen ingeniaritza eta metodo formalak landuz. 2008–9 urte bitartean, Praxis High Integrity Systems elkartua izan zen, Z idazkera erabiliz industria-proiektu handi batean lanean.

Bowenen beste interes nagusia sareko museoen arloa da. 1994an, Virtual Library museums pages (VLmp) sortu zuen, Museoen Nazioarteko Kontseiluak (ICOM) laster onartu zuen lineako museoen direktorioa. Handik gutxira, Informatika Museo Birtuala ere martxan jarri zuen. 2002an, Museophile Limited sortu zuen, museoei laguntzeko, batez ere sarean, eztabaida-foroekin adibidez. Industrian ere lan egin du Oxford Instruments, Marconi Instruments, Logica, Silicon Graphics, eta Altran Praxis.

Bowen 2002an Arts, Manufactures and Commerce (RSA) bultzatzeko Royal Society-ko kide hautatu zuten, eta British Computer Society (BCS) 2004an. Worshipful Company of Information Technologists-eko Liveryman izan zen eta London Cityko Freeman bat da.

## Kanpo estekak
* Personal website
* Jonathan P. Bowen – Microsoft Academic
Woking

'''''' Ingalaterrako hego-ekialdeko udalerri bat da, Surrey konderrian. 2021ean 103.900 biztanle zituen.
Walton-on-Thames

'''''', Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen udalerri bat da, Surrey konderrian.

2011n 66.566 biztanle zituen.
Ascot (Berkshire)

**Ascot**, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Berkshire konderrian.

2001ean 11.603 biztanle zituen.

## Zaldi lasterketa 
Mundu mailan Ascoteko zaldi lasterketaren kokalekua izateagatik ezaguna da.
Windsor (Berkshire)

**Windsor**, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen udalerri bat da, Berkshire konderrian.

2018an 32.608 biztanle zituen.

## Leku nabarmenak 
* Windsorko gaztelua
Aldrina

**Aldrina** konposatu organikoa da, C12H8Cl6 formula duena organokloratuen familiakoa. Solido kristalino zuria da. Erraz degradatzen da dieldrina emanez.

Intsektizida gisa oso erabilia izan zen, dieldrinarekin batera. II. Mundu Gerra bukatu eta 1970 arte. Bere toxizitatea medio, herri askotan erabilera debekatzen hasi zirenean. Poluitzaile organiko iraunkor bat eta Stockholmeko Hitzarmenaren lehen zerrenda jada sartu zuten bere ekoizpena eta erabilera debekatuz.

## Ezaugarriak 
Aldrina ez da uretan disolbatzen (% 0,003ko disolbagarritasuna); baina oso ondo disolbatzen da disolbatzaile organikoetan, hala nola zetonetan eta parafinetan. Naturan landareek eta bakterioek azkar dieldrina bihurtzen dute. Dieldrinak efektu toxiko berberak mantentzen ditu. Aldrina hauts-partikulen bidez erraz garraiatzen da airean. 

Aldrinak ez du erreakzionatzen azido edo base arinekin, eta egonkorra da 4 eta 8 bitarteko pHa duen ingurune batean. Oso sukoia da 200 °C-tik gorako tenperaturan jartzen denean. Agente oxidatzaileak daudenean, aldrinak azido eta fenol kontzentratuekin erreakzionatzen du.

## Sintesia 
Aldrina sintetizatzen da hexakloroziklopentadienoa norbornadienoarekin erreakzionaraziz Diels-Alder erreakzio baten bidez.

AldrinSynthesis

Aldrinaren *isodrina* isomeroa antzera sintetizatzen da, hexakloronorbonadienoaren eta ziklopentadienoaren arteko erreakzioaren bidez. Isodrina ere aldrinaren sintesiaren azpiproduktu gisa ekoizten da, %3,5 isodrina inguru izaten duelarik atzen produktuak.

1946 eta 1976 bitartean, gutxi gorabehera, 270 milioi kilogramo aldrina eta antzeko egiturazko plagizida ekoitzi ziren.

## Erabileraren ondorioak 
Aldrina konposatu organiko halogenatua da, eta, beraz, lipidoetan erraz disolbatzen da. Hori dela eta, gantz-ehunetan biometatzen dira. Konposatu halogenatuek ere egonkortasun handia dute, hidrolisirako eta degradazio fotolitikorako C-Cl loturen erreaktibotasunik ezak islatzen duena. Katea trofikoan gora egin ahala handitu egiten da biometatutako aldrina-kantitatea.

Aldrina nonahi dago ingurunean: airean, lurrean eta uretan. Aldrina dieldrina bihurtzen da berehala, eta atzen hau pixkanaka degradatzen da. Horrek azaltzen du aldrina-kontzentrazioak ingurunean produktua erabilitako tokian eta landareetan gertatzea. Kontzentrazio horiek poluitutako uretan bizi diren landareak edo animaliak jaten dituzten animaliengan ere aurki daitezke; eta animalia hauek jaten dituzten harrapakariengan. Biomagnifikazio biomagnifikazio deritzo fenomeno horri eta gizakiarenganaino ailega daiteke.

Dieldrinarekiko esposizio askoren ondoren anemia garatu zuten langileen kasuak daude. Hala ere, aldrinaren eta dieldrinaren eragin kaltegarri nagusia nerbio-sistema zentralarekin lotuta dago. Gorputzean metatutako dieldrina-mailek konbultsioak eragiten dituztela uste da.  Horrez gain, beste sintoma batzuk ere jakinarazi ziren, hala nola buruko mina, goragalea eta gonbitoak, anorexia,giharretako espasmoak eta EEGaren distortsioak. Kasu horietan guztietan, aldrina/dieldrinaren esposizio-iturria ezabatzeak azkar berreskuratzea ekarri zuen.

## Ikus, halaber 
* Dieldrina
* Endrina

## Errerentziak 
## Kanpo estekak
Mercedes-Benz 190 SL

**Mercedes-Benz 190 SL** 1955 eta 1963 bitartean Mercedes-Benz enpresak eta Daimler-Benz AG enpresa nagusiak egindako kirol-automobila da. Prototipo bat 1954an erakutsi zuten lehen aldiz New Yorkeko Automobil Erakusketan. Guztira 25.881 unitate egin ziren eta Mercedes-Benz 230 SL modeloak ordezkatu zuen. 

190 SL Mercedes-Benz 300 SL azkarrenarekin eta garestienarekin batera saldu zuten, diseinuan eta ingeniaritzan antz handia zuena. Hala ere, 190 SL-k ez du 300 SL-ren plataforma erabiltzen, S Klasearen plataforman oinarritzen da.
W121 kodea zuen 190 pontoitik bereizteko, B II (= II Saila) gehitu zitzaion, hau gehitu zen W121 B II edo W121 B2 barne izendapen zuzena izateko. SL modeloak R kodearekin identifikatu ondoren (Roadster, 107 sailekoa), 190 SL R 121a bezala aipatzen da batzuetan.
Bi SL sail desberdin batera egotea bakarra izan zen Mercedes-Benzen historian. Mercedes-Benz SLK Klasea sartu zenetik soilik bi Roadster modelo ezberdin daude, beraz, SL 190 batzuetan SLKren aurrekotzat jotzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ripley (Surrey)

**Ripley**, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen udalerri bat da, Surrey konderrian.

2011n 2.029 biztanle zituen.

## Herritar nabarmenak 
* Eric Clapton (1945-), gitarrajolea.
Shepperton

'''''', Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen udalerri bat da, Surrey konderrian.

2021ean 5.916 biztanle zituen.

## Herritar nabarmenak 
* John Boorman (1933-), zinemagilea.
Bracknell

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Berkshire konderrian.

2021ean 113.205 biztanle zituen.
Andoni Gerrikaetxebarria

**Joseba Andoni Gerrikaetxebarria Goirizelaia,** edo **Andoni Gerrikaetxebarria**, (Uribarri, Bilbo 1934ko urtarrilaren 18a) euskal apaiza da.

## Bizitza 
Montañon jaio zen, 1934an Begoñako Uribarri auzoan. Oso txikia zelarik gerrako bonbardaketa batean ama hil zitzaionez haurtzaroko hamar urtez Fruizen bizi izan zen eta ondoren Bilbora itzuli zen, eta Eskolapioen ikastetxean ikasi zuen.

Bilboko Goi Mailako Merkataritza Ikasketen Eskolan ikasi zuen, eta han lortu zuen Merkataritza-Irakasle titulua 1955ean. Ondoren, Derioko Apaiztegian hasi zituen eliz ikasketak, eta 1964an apaiztu zen. Apaiztegi horretan errektoreorde eta errektore (1966-1978) izan zen. Urte batzuk geroago, Bilboko IV. Lurraldeko Bikarioa (1985-1989) eta Bilboko Elizbarruti osoko Bikario Nagusia (1989-2006) karguak izan zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Juan Maria Uriarte

## Kanpo estekak 
* Andoni Gerrikaetxebarria. Ixileko zerbitzua. Bilboko Elizbarrutia. Youtube
Banstead

'''''', Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen udalerri bat da, Surrey konderrian.

2011n 10.653 biztanle zituen.
Britainia Handia Olinpiar Jokoetan

[thumb|281x281px|[Greg Rutherford garaile Londres 2012an Britainia Handia dioen jantziarekin eta Erresuma Batuko Union Jack banderarekin.]]
**Britainia Handiko eta Ipar Irlandako Olinpiar Taldean** lehiatzen dira Erresuma Batuko kirolariak Olinpiar Jokoetan. Olinpiar Elkartea Britainiarrak (BOA) antolatzen du taldea. GBR laburdurak definitu du taldea 1896tik, eta "*Team GB*" izenarekin ere ezagutzen da 1999. urtetik BOAren erabakiz; ez *UK* edo Erresuma Batuaren aipu esplizituekin. 

Erresuma Batua ordezkatuta egon da Olinpiar Joko moderno guztietan sortu zirenetik. Bestalde, Londresek 1908an, 1948an eta 2012an hartu zituen Udako Olinpiar Jokoak.

## Ordezkatutako lurraldeak 
### Ipar Irlandako kirolarien partaidetza 
Britainia Handiko taldeak hartzen ditu bere barne Erresuma Batuko nazioak, baina Ipar Irlandako kirolariek aukeratu dezakete Britainia Handian edo Irlandaren izenean lehiatzea. Ostiral Santuko hitzarmenen ondoren, akordioa egin zuten horretarako bi estatuetako batzorde olinpikoek, eta 21. mendean arazorik gabe hautatu dute kirolariek norekin lehiatu. Parisko 2024ko Jokoetan, adibidez, 37 kirolari izan ziren Ipar Irlandakoak, 31 Irlandarekin lehiatzen, eta sei Erresuma Batuaren taldean.

Ipar Irlandako sektore unionistek ez dute azaldu eragozpenik partaidetza bikoitzaren gaian, baina talde Erresuma Batuarekin lehiatzen direnak *Team GB* izatea kritikatu izan dute, Ipar Irlanda ez baitago Britainia Handia uhartean. *Team UK* nahiago luketela esan izan dute. 

* Aingira
* Akrotiri eta Dhekelia baseak Txipren.
* Britainiar Lurralde Antartikoa.
* Falkland edo Malvinak.
* Gibraltar
* Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwichak
* Indiako Ozeanoko Britainiar Lurraldea
* Montserrat
* Pitcairn eta Henderson, Ducie eta Oeno uharteak.
* Santa Helena, Ascension eta Tristan da Cunha
* Turkak eta Caicoak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sameer Jawdat

**Sameer Jawdat** (1965eko urriaren 8a) arkularia da. Saudi Arabia ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hurley (Berkshire)

'*Hurley*, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Berkshire konderrian.

2011n 1.923 biztanle zituen.
Hassan II.a estadioa

**Hassan II.a estadioa**, , Marokoko Benslimane udalerrian eraikitzea aurreikusia dagoen futbol zelai bat da, Casablanca hiriaren aldamenean.

2028an inauguratuko dela iragarri da eta 115.000 ikusleentzako edukiera izango du.
Najaceko gaztelua

**Najaceko gaztelua**, Frantzia eta Okzitanialo Najac udalerrian dagoen gaztelu bat da, Aveyron departamentuan. Udalerriak gaindiko muino batean dago.

1254-1266 artean Alfontso Poitierskoak eraiki zuen, Luis IX.a FrantziakoaRen anaia zena, aurrez bertan zeuden erromatar *castrum* baten hondakinetan.
Anguilla (argipena)

**Anguilla** terminoak zenbait artikulu adieraz ditzake;

* **Anguilla** edo **anguillidae** arrain familia, ohikoan aingira izendatuak euskaraz hala nola **ibai aingira**.
* **Anguilla** ingelesez dena euskaraz da **Aingira** Erresuma Batuko itsasoz bestaldeko lurraldea, eta Aingira, Karibeko uhartea.
Melanogaster macrosporus

***Melanogaster macrosporus*** *Melanogastraceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 1 eta 2 cm bitartekoa. Hori-herdoil kolorekoa edo beltzaxka, herdoil koloreko hauts oso fin batez ederki apaindua. Usain handi samarrekoa eta ez atsegina.

**Gleba:** Hasieran horixka, gero beltza, marmol-itxurakoa.

**Etimologia:** *Melanogaster* terminoa grekotik dator, beraz, urdail beltza esan nahi du. *Macrosporus* epitetoa ere grekotik dator, handia eta espora esan nahi duen “macros” hitzetik. Esporen dimentsioengatik.

## Jangarritasuna 
Ezezaguna.

### Nahasketa arriskua 
Ohikoena *Melanogaster ambiguus* da, kolore gris iluna duena oliba antzeko koloreko orban batzuekin eta gaztetan gleba ez du horia, zurixka baizik.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hosto geruzen azpian, basoetan, nahiko urria.

### Banaketa eremua 
Espainia, Euskal Herria, Alemania, Alpeak, Polonia, Danimarka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mycetinis querceus

***Marasmius graminum*** *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Marasmius prasiosmus*, *Mycetinis prasiosmus*, *Agaricus croceus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, arre ilun edo arre-lasto kolorekoa, batzuetan arre-adar zurbil kolorekoa, higrofanoa, lehortzen denean zuri koloregabetua. Hidratatuta dagoenean ertza ildaska zeharrargitsuekin.

**Orriak:** Zurixkak, okertuak eta adnatuak.

**Hanka:** Arre iluna, batez ere behean, gora argiagoa, biribildua edo lautua, guztiz pruinaduna; oinarria kurbatua eta estrigosoa, mizelioaren presentziagatik. 

**Haragia:** Nahiko usain handiarekin, baratxuriarena eta zaporea ere baratxuriarena eta, aldi berean, oso pikantea. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Marasmius* hitza grekotik dator, “marasmius” hitzetik, eta lehortzea esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Hostozabalen basoetako orbeletan.

### Banaketa eremua 
Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ri Jong-sik

**Ri Jong-sik** (, 2000ko otsailaren 14a) Ipar Koreako kirolaria da, mahai-tenisean lehiatzen dena. 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta zilarrezko domina lortu zuen binakako torneo mistoan, Kim Kum-yong-ekin batera.

## Ibilbidea 
2015ean egin zuen debuta nazioarte mailan Asiako gazte mailako mahai-tenis txapelketan. 2022ko Asiako Jokoetan ere parte hartu zuen baina ez zuen dominarik lortu.. Ipar Koreakoak izanik Nazioarteko Mahai-tenis Federazioaren sailkapenean ez ziren agertzen eta azken postuan ezarri zituzten. Sorpresaz rankingeko bigarrena zen Japonia garaitu zuten lehenengo kanporaketan, 4-1 emaitzaz.

Finalera iristea lortu zuten eta txinatarren aurrean 4-2 galdu zuten. Lorturiko zilarrezko domina, Ipar Koreak lorturiko lehenengo domina izan zen zortzi urteren ondoren.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mercedes-Benz SLR McLaren

**Mercedes-Benz SLR McLaren** bi eserlekuko bi ate diedriko dituen automobil superdeportiboa  da, 2003 eta 2009 urteen artean Mercedes-Benz fabrikatzaile alemaniarrak ekoitzia.

## Ekoizpena 
SLRren ekoizpena 2009an amaitu zen, 2157 unitate fabrikatu ostean, eta horietako batzuk oso mediatikoak ez diren enpresarienak izan ziren, hala nola: Dartes, Collman, Guidoni eta Tasmuir. Mercedes-Benz SLS AMG da bere ondorengoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Busang Kebinatshipi

**Busang Collen Kebinatshipi** (Hukuntsi, 2004ko otsailaren 13a) atleta botswanarra da, 2024ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuena 4x400 m errelebo proban.

## Biografia 
Gazte mailan 400 metrotako Afrikako txapelduna izan zen eta 2021ean 20 urtez azpiko munduko txapelduna 4x400 m errelebotan.

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan Botswanako laukoteak zlarrezko domina eskuratu zuen 4x400 m erreleboetan.

## Palmaresa
## Markak 
* 400 metro - 44.22 (Lausana, 2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
White Waltham

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Berkshire konderrian.

2011n 2.850 biztanle zituen.
Anthony Pesela

**Anthony Pesela** (2002ko ekainaren 9a) atleta botswanarra da, 2024ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuena 4x400 m errelebo proban.

## Biografia 
2021ean, 20 urteaz azpiko Munduko txapelketan urrezko bi domina lortu zituen, 400 metrotako lasterketan eta 4x400 m errelebotan. 

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan Botswanako laukoteak zlarrezko domina eskuratu zuen 4x400 m erreleboetan.

## Palmaresa
## Markak 
* 200 metro - 21.05 (2021)
* 400 metro - 44.58 (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kundalila ur-jauziak

**Kundalila ur-jauziak** () Zambian dagoen ur-jauzi multzo bat da. Erdialdeko probintziako Kanona herriaren ondoan daude, Lusaka hiriburutik 400 km ipar-ekialdera. 1964. urtean Zambiako Monumentu Naturala izendatu zuten, duen garrantzia historiko eta ekologikoarengatik.

## Izena 
Eskualde hartan hitzegiten den bemba hizkuntzan "uso negartiak" esan nahi du.

## Deskribapena 
Mendialdean 1.477 metrotako altueran dauden ur-jauziak dira. Muchinga labarretik jaisten den Kaombe ibaiak sortzen duen ur-jauzia da. Jarraian dituen hainbat jauzik 70 metrotako erorketa osatzen dute, ur zorrotada finak agertzen dituela. Euri sasoian eta saioia bukatu berritan izaten du ur kopuru handiena eta 50 edo 60 metrotako altuera izaten duela esaten da. 

## Iruditegia 

Irudi:Kundalila Falls, serenje Zambia 01.jpg
Irudi:Kundalila Falls, serenje Zambia 03.jpg
Irudi:Kundalila Falls.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tomate lehor

**Tomate lehorra** eguzkitan lehortutako tomate helduak dira, Mediterraneo inguruko hainbat herrialdetan prestatzen dena tomateak kontserbatzeko eta janaria prestatzeko.

Astiro lehortzen direnez, tomateek barruko hezetasuna galtzen dute, eta hasierako pisuaren ia %90 gal dezakete. Horregatik, 8 eta 14 kilo tomate fresko behar dira tomate lehor kilo bakar bat ekoizteko. Bolumena murrizteak areagotu egiten du tomatearen zaporea, eta, horrela, ongailu edo osagarri ezin hobea egiten da okela edo entsaladak laguntzeko. Eguzkitan lehortutako tomateak oso ezagunak dira Mediterraneoko sukaldaritzan, eta ohikoa da tomate horiez betetako teilatuak eguzkitan lehortzen ikustea. Prestaketa mota hau Asiako sukaldaritza batean ere aurki daiteke.

## Ezaugarriak
Lehortze prozesuaren ondoren, tomateek jatorrizko nutrizio-balioa mantentzen diote. Tomateek likopeno, antioxidatzaile eta C bitamina eduki handia dute. Azken produktuek % 2-6 arteko gatza izan dezakete, eta ekarpen esanguratsua egin diezaiokete egunero jaten badira. Tomate lehorrak errezeta ugaritan erabil daitezke, eta hainbat forma, kolore eta tomate motatan datoz. Ohituraz,  udarekarekin egiten dira, baina beste barietatekoak eros daitezke. Pasta edo pure moduan ere erabil daitezke.

Tomate lehorrak ekilore edo oliba oliotan kontserbatzen dira maiz, beste osagai batzuekin batera, hala nola kapar edo baratxuriekin, edo usain belarrekin.

Poivron grillé 004.jpg|Potoan (ezkerrekoa)
Tomates séchées à l'huile d'olive 2.jpg|Olio, baratxuri eta belar finekin
Tomates séchées à l'huile d'olive.JPG|Oliotan
File:Dried_Vegetables_for_Sale_-_Diyarbakir_-_Turkey_(5780357935).jpg|Zintzilik (beste barazki lehorren artean)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Li Lili

**Li Lili** (), jaiotzez **Qian Zhenzhen**, (; Pekin, 1915eko ekainaren 2a – *ibidem*, 2005eko abuztuaren 7a) txinatar aktore eta abeslaria izan zen. Batzuetan «Txinako Mae West» deitzen zioten.

## Bizitza 
Qian Zhenzhen Pekinen jaio zen 1915ean. Haren aita, Qian Zhuangfei, agente sekretua eta Txinako Alderdi Komunistako kidea zen. 1927an, Shanghaira joan zen bizitzera, eta aitak Txinako Abesti eta Dantza Taldean sartzera animatu zuen. Taldeko zuzendaria zen Li Jinhuik adoptatu zuen eta Li Lili izena jarri zion. 1931n taldea Lianhua Zinema Kompaniarekin bai egin ondoren, Li aktore bihurtu zen.

1937an Japoniako gerra hasi ondoren, Chungkingeko Txinako Film Estudioan hasi zen lanean. Bertan Luo Jingyu ezagutu zuen eta geroago harekin ezkondu zen.

1946an Ameriketako Estatu Batuetara bidaiatu zuen. Amerikako Unibertsitate Katolikoan (Washington) antzezpena ikasi zuen, New Yorken ingelesa eta kantua eta Kaliforniako Unibertsitatean makillajea. Hollywood ere bisitatu zuen.

Txinara itzuli ondoren, Pekingo Film Estudioan hasi zen lanean. 1955ean, Pekingo Zinema Akademian ikasi zuen, eta gero aktore sailean irakatsi zuen. Haren semea, Luo Dan, Ye Jianying mariskalaren alabarekin ezkondu zen.

Iraultza Kulturalean, Li Lili eta Luo Jingyu Maoren emaztea zen Jiang Qingen aginduz salatu eta torturatu zituzten. Gero Lik familiari esan zion uko egin ziola inor salatzeari. Hala ere, Luo hil zuten.

1991n, Zinema Arteen Txinako Akademia Ohorezko Sari Berezia eman zion.

Bere bizitzaren amaieran, Li Lili bizirik geratu zen txinatar zinema mutuko azken aktorea zen. Bihotzekoak jota hil zen Xuanwu ospitalean, Pekinen, 2005eko abuztuaren 7an, 90 urte zituela.

## Filmografia hautatua 
## Irudi galeria 

Fitxategi:Li Lili.jpg|Li Lili 1930eko hamarkadan
Fitxategi:Li Lili in Queen of Sports.jpg|Li Lili *Ti yu huang hou* filmean (1934)
Fitxategi:Li Lili and Chen Yanyan in 1934's 'The Big Road'.jpg|Li Lili eta Chen Yanyan *Dalu* filmean (1935)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tximeleta-hegaleko ateak

[thumb|[Mercedes-Benz SLR McLaren superkirol-automobila, ateak irekita.]]
**Tximeleta-hegaleko ateak**, **tximeleta-ateak**, **belatz-hegaleko ateak**, **ate bertikalak** edo **ate diedrikoak** ere deituak, errendimendu handiko automobiletan ikusi ohi diren ate-mota batzuk dira. Guraize-ateen antzekoak dira, baina guraize-ateak aurrera eta gora mugitzen diren bitartean, tximeleta-ateek ere bira egiten dute kanpora mugitzen diren bitartean, eta horrek autoan sartzea eta autotik ateratzea errazten du, espazioa aurreztuz.

Alfa Romeo 33 Stradale eta Toyota Sera kirol-autoak, eta McLaren F1, Saleen S7, Ferrari Enzo eta Mercedes-Benz SLR McLaren superkirol-automobilak, besteak beste, tximeleta-ateak dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alicia Hoskin

**Alicia Hoskin** (Gisborne, 2000ko otsailaren 6a) Zeelanda Berriko kanoalaria da, 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan urrezko bi domina eskuratu zituena.

## Biografia 
2017an Munduko gazte mailako txapelketan parte hartzeko hautatua izan zen baina azterketa mediku batean Wolff-Parkinson-White sindromea aurkitu zioten. Bihotzeko ebakuntza egin ondoren Aucklandera joan zen arraunketan entrenatzen jarraitzera.

Tokioko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen. K2 kategorian 14. egin zuen eta K4 laukotean laugarren. 2023ko Munduko txapelketan Zeelanda Berriko laukoteak lehenengo aldiz urrezko domina eskuratu zuen.

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan K2 kategorian txapelduna izan zen Lisa Carringtonekin batera, eta laukotean ere txapeldunak izan ziren.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana Patrícia Ramos

**Ana Patrícia Silva Ramos** (Espinosa, Brasil, 1997ko irailaren 29a) Hondartza-boleiboleko jokalaria da.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen Duda Lisboarekin batera. 

Bi domina irabazi zituen Hondartza Boleiboleko Munduko Txapelketan, 2022 eta 2023 urteetan. 2023ko Panamerikar Jokoetan urrezko domina lortu zuen emakumezkoen torneoan.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokion, Rebecca Cavalcanterekin batera aritu zen eta final laurdenetara baino ez zen iritsi.

21 urtez azpiko munduko txapelduna izan zen birritan, 2016an eta 2017an. 2014an Gazte mailako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen Duda Lisboarekin batera.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dassam ur-jauziak

**Dassam ur-jauziak** edo **Dassam Ghagh** (दशम जलप्रपात) Indian dagoen ur-jauzi multzo bat da. Bundu herrian dago, Indiaren ekialdeko Jharkhand estatuan.

## Izena 
Mundari hizkuntzako *Da:song* hitza du oinarrian eta "ura isuri" esan nahi du.

## Deskribapena 
Itsas mailatik 336 metrotara kokaturik dauden hainbat ur-jauzi dira, euri sasoian denek bat egiten dute ur-jauzi zabala eratuz. Kanchi ibaiak 44 metrotako jauzia egiten du eta eskualdeko ur-jauzi handiena da.

Ibaiko ura oso gardena eta garbia da baina azpiko putzuan bainua hartzea debekatuta dago ur-jauziak berak eragiten duen korrontea arriskutsua delako. 2001 eta 2006 artean bederatzi pertsona hil ziren bertan.

## Iruditegia 

Irudi:Dasam Falls in September.jpg|Euri sasoian.
Irudi:Dassam waterfall.jpg|Lehorte garaian.
Irudi:Dasam falls jharkhand.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ankhmaa

**Gankhuyag Ankhmaa** (), profesionalki **Ankhmaa** mononimoz ezagunagoa, (Ulan Bator, 1986ko apirilaren 28a) mongoliar abeslari, aktore eta ekoizlea da.

## Bizitza 
Mongoliako Musika eta Dantza Collegen graduatu zen 2001ean piano-jotzaile profesional gisa. 2007an Mongoliako Estatu Arte eta Kultura Unibertsitatean lizentziatu zen. 

2005ean hasi zuen bere abeslari ibilbidea 3 Okhin taldeko kide gisa, eta 2019ko hasieran artista independente gisa, *Bi Chinii Hairtai Busgui* singlea grabatuz. Geroago, apirilean, *Tengerin Shigtgee* abestirako bideo-klipa egin zuen.

2017an ANA Entertainment konpainia sortu zuen. Konpainia horren lehen filma *Uur Tsaigaasai* da.

## Lanak 
### Singleak 
* *Waiting For You*
* *Tsoo Shirt*
* *Bi Chinii Hairtai Busgui*
* *Hair Chi Irsen*
* *Tengeriin Shigtgee* (Batchuluunekin batera)

### Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ginetta Cars

**Ginetta Cars Limited** britainiar fabrikatzailea da, lasterketa-autoetan eta kirol-autoetan espezializatua. Garforthen (Leeds, West Yorkshire) du egoitza.

## Historia 
1958an, Walklett lau anaiek, Bob, Douglas, Ivor eta Treversek, kirol-autoak ekoizteko enpresa txiki bat hasi zuten. Bere lehen produktua, Fairlight, beira-zuntzezko karrozeria zen. Ekoizpenekoa izan ez zen lehen autoa, geroago Ginetta G1 deitua, 1930eko hamarkadako Wolseley Hornet Six batean oinarritu zen. 1960an aurkeztutako G4ak arrakasta handia izan zuen, eta markan izan zuen oihartzuna oso positiboa izan zen. Ginettak, gainera, 1968an 1 Formulako proiektu bat abiatuko zuela iragarri zuen, baina proiektua ez da inoiz gauzatu.

Gerora, Ginettak modelo asko garatu zituen, baina 1990eko hamarkadan, Walklett anaiak Dare sortzeko joan ondoren, G4 eta G12aren ekoizpenean berbideratu ziren.

Ginettaren auto ezagunena 1964ko Ginetta G4 modeloa da. Lau zilindroko edozein Ford motorrekin hornitu daiteke. Karrozeria, Ginetta guztiak bezala, erretxinazkoa eta beira-zuntzezkoa da.

2009ko azaroaren 16an, John Surtees Kanaleko Tunela zeharkatu zuen lehen gidaria izan zen, kirol-auto bat gidatzen zuen bitartean, ongintzazko operazio baten barruan. Tunela gurutzatu zuen, zerbitzuko tunela bereziki irekia erabiliz, obraren 15. urteurrena ospatzeko, Ginetta G50 EV baten gidaritzan.

2010eko martxoan, Farbio erosi eta gero, Ginettak Ginetta F400 kaleratu zuen, Farbio GTS birbataiatua dena.

2018an, Ginettak LMP1 klaseko G60-LT-P1 aurkeztu zuen Munduko Erresistentzia Txapelketan lehiatzeko. Hurrengo urtean, markak iragarri zuen superkirol-automobil berri batean ari zela lanean. 2019ko Genevako Automobilaren Nazioarteko Erakusketan aurkeztu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Webgunea
Falmer

'''''', Ingalaterrako kostalden dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian. Brighton eta Lewes udalerrien artean dago.

## Leku nabarmenak 
* Falmer Stadium, Brighton & Hove Albion F.C. taldearen futbol zelaia.
Forest Row

'''''', Ingalaterrako kostalden dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.

2021ean 3.881 biztanle zituen.
Hove

'''''', Ingalaterrako hegoaldeko kostalden dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian. Brighton hiriarekin batera Brighton and Hove hirigunea osatzen du.

2021ean 91.100 biztanle zituen.
Rottingdean

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.

2019an 14.324 biztanle zituen.
St Leonards-on-Sea

'*** edo **St Leonards*', Ingalaterrako hegoaldeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.
Mayfield and Five Ashes

'***, Ingalaterrako hegoaldean dagoen parrokia zibil bat da, Ekialdeko Sussex konderrian. **Mayfield** eta **Five Ashes*' udalerriek osatze dute.

2011n 3.718 biztanle zituen.
Bodiam

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.

2011an 393 biztanle zituen.

## Leku nabarmenak 
* Bodiam gaztelua
Mobylette

**Mobylette**, Motobécane fabrikatzaile frantsesak XX. mendearen bigarren erdian egindako ziklomotor modeloa da. Mobylette 1949an merkaturatu eta 1997ra arte ekoiztu zuten. Guztira, 14 milioitik gorako ale saldu zituzten, 1970eko hamarkadan, 750.000 inguru urtean, urrezko aroa izanda. Geroztik, *Mobylette* marka hitz generiko bihurtu da frantsesez, ziklomotorrei erreferentzia eginez.

Mobylette berriaren lehen modeloa 1949ko Parisko Moto Aretoan aurkeztu zuten. Gerraosteko lehen prototipo hori (AV 3) beste makina batzuetatik baztertutako elementuen loturaren oinarriaren gainean zegoen osatuta (adibidez, 1938ko bizikleta-modelo baten koadro indartua, edo 49 cc-ko Poney modeloaren motorra). Biltegia zelaren euskarriaren eta atzeko basozainaren artean zegoen. Guztira, 28 kilogramoko pisua zuen eta 30 km/h-ko gehieneko abiadurara iristen zen.

Oinarrizko modelo hori, enbragerik, urkilarik eta transmisiorik gabe, 1952tik aurrera hobetu egin zuten, modelo berrietan kalitate handiagoko piezak sartuta. Hori da AV 31ren kasua, urkila teleskopiko bat izan zuena, edo AV 33rena, enbrage automatiko bat gehitu zuena. Kalitate/prezio erlazio bikainaren eta erabiltzeko erraztasunaren ondorioz, arrakasta berehalakoa izan zen.

1960ko hamarkadaren hasieran, Garate, Anitua y Compañía (G.A.C.) enpresa eibartarra Mobylette ekoizten hasi zen lizentziapean, eta ibilgailu hori oso ezaguna egin zen Espainian.

Hurrengo urteetan modelo berriak agertu ziren; 125-LT 1969an, hiru zilindroko 350 eta 500 cc-ak 1973an, besteak beste. Hala eta guztiz ere, enpresak 1981ean porrot egin zuen, eta, 1983an Yamaha japoniarrak erosita, ekoizpenari MBK marka berriarekin eutsi zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Annie Krohn

**Annie Krohn** (1890eko otsaila – ?) alemaniar-herbeheretar jatorriko indonesiar zinema mutuko aktorea izan zen, 1932an ospea lortu zuena ''Karina's Zelfopoffering* filmean Raden Ajeng Karina antzezteagatik.

## Bizitza 
thumb|Annie Krohn *Karina's Zelfopoffering* filmaren iragarkian (1932)
Anna Bettenhausenen (j. 1853) eta Henry Krohn Sr. (j. 1860) alemaniarren bederatzi seme-alabetatik zazpigarrena, Annie Krohn 1890eko otsailean jaio zen. Lau neba eta ahizpa bat bizirik geratu ziren: John (j. 1879), George (j. 1882an), Henry (j. 1886), Edward (j. 1888) eta Lydia (j. 1892). Herbeheretar arbasoak ere bazituen.

Flip Carli ekoizle eta zuzendariarekin ezkondu zen eta Cosmos Film (geroago Kinowerk Carli) konpainian hasi zen lanean. 1930ean egin zuen debuta *De Stem des Bloeds* film mutuan. 1932an paper nagusia antzeztu zuen *Karina's Zelfopoffering'' filmean.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 9an lehiatu zen, Berlinen. 56 atleta izan zituen, 27 herrialdetakoak. Sohn Kee-chung korearrak irabazi zuen maratoia, nahiz eta Japoniako banderapean egin zuen, herrialdearen okupazioa zela eta. Sohnek ez zuen ospatu Japoniako ereserkia entzunez, protesta gisa. Lehen aldia izan zen Finlandia ez zela podikumean sartzen.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 7an lehiatu zen, Londresen. 41 atleta izan zituen, 21 herrialdetakoak. Delfo Cabrera argentinarrak irabazi zuen, herrialdearen bigarren garaipena diziplina horretan. Tom Richard britainiarraren zilarrak podiumera eraman zuen herrialdea hirugarren aldiz jarraian, eta Étienne Gailly belgikarrak bere herrialdearentzat lehen domina irabazi zuen, brontzezkoa. 

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vespino

**Vespino**, Motovespa fabrikatzaile espainiarrak XX. mendearen bigarren erdian egindako ziklomotor modeloa da. 1968an merkaturatu zuten eta Seat 600 delakoarekin batera, 1970eko hamarkadako Espainiako gizartearen ikono kulturaltzat hartzen da.

Espainian salmentako liderra izan zen fabrikazioan egon zen 32 urteetan. Jatorrian, Mobylette izan zen bere konpetentzia bakarra, 20 modelo baino gehiago sortu zituen, eta fabrikatuenak, ordena kronologikoan: 1968ko "L modeloa" (Luxua), 1973ko "GL" (Luxu Handia), 1980ko "SC" (Super Konfort), 1985eko "ALX" (laminen bidezko onarpena), 1985eko mod XE (abio elektrikoa), 1990eko "NL" (New Look), 1992ko "F-9", 1995eko "VELOFAX" eta 1999ko azken "F-18" modeloa. Ia 30 urteko ekoizpenaren eta 1.800 unitate fabrikatuen ondoren, azken unitatea modelo berezia izan zen Telepizzarako.

Piaggio & Co. s.p.a. multinazionala, Motovespa S.A. enpresaren jabea, deslokalizatzeak (1996an Piaggio España S.A. izena eman zioten), Madrilgo fabrika ixtea eragin zuen, eta ibilgailu horren ekoizpenari amaiera eman zion.

Vespino_Lujo_Super_Naranja_1971.jpg|Vespino Lujo Súper (1971)
Vespino_F9_FR_01.jpg|Vespino F9

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Russell Malone

thumb|250px|Russell Malone zuzenean.

**Russell Malone** (Albany, Georgia, 1963ko azaroaren 8a - Tokio, 2024ko abuztuaren 23a) Jazz genero barruko gitarra-jotzaile estatubatuarre izan zen. 1988an Jimmy Smithekin hasi zen lanean. 1990. hamarkadan Harry Connick, Jr. eta Diana Krall mailako artistekin jo zuen.

## Diskografia 
### Artista nagusia gisa 
* *Russell Malone* (Columbia, 1992)
* *Black Butterfly* (Columbia, 1993)
* *Sweet Georgia Peach* (Impulse!, 1998)
* *Wholly Cats* (Venus, 1999)
* ''Look Who's Here* (Verve, 2000)
* *Heartstrings* (Verve, 2001)
* *Jazz at the Bistro* Benny Greenekin (Telarc, 2003)
* *Playground* (Maxjazz, 2004)
* *Live at Jazz Standard, Volume One* (Maxjazz, 2006)
* *Live at Jazz Standard, Volume Two* (Maxjazz, 2007)
* *Triple Play* (Maxjazz, 2010)
* *Love Looks Good on You* (HighNote, 2015)
* *All About Melody*  (HighNote, 2016)

### Kolaboratzaile gisa 
Hona hemen kolaborazio batzuk:
* *We Are in Love*. Harry Connick Jr.ren albuma (1991)
* *I Heard You Twice the First Time*. Branford Marsalisen albuma (1992)
* *All for You: A Dedication to the Nat King Cole Trio*. Diana Krall (Impulse!, 1996)
* *Habana*. Roy Hargroveren albuma  (1997)
* *A Family Affair*. Christian McBrideren albuma (Verve, 1998)
* *Spirit Song*. Kenny Barronen albuma (Verve, 1999)
* *When I Look in Your Eyes*. Diana Krallen albuma (1999)
* *Bluebird* de Benny Greenen albuma (Telarc, 2004)
* *In My Time*. Gerald Wilsonen albuma (Mack Avenue, 2005)
* *Portrait*. Northwestern State University Jazz Ensembleren albuma (2009)
* *Jazz in the Key of Blue*. The Jimmy Cobb Quarteten albuma (2009)
* *Stripped''. Macy Grayren albuma (2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Diskografia Discogs webgunean.
Chiddingly

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.

2011n 1.247 biztanle zituen.
Juanjo Iragi

**Juan Jose Iragi Ansorena** (Iruñea, Nafarroa, 1950) euskal herritar filologo, hizkuntzalari eta irakaslea da.

## Bizitza 
Nafarroako Unibertsitatean lizentziaduna. 1977. urtean teologian lizentziatu zen, "*Gregorio VII: su ideario político-religioso*" tesiarekin.

Horrez gain, Eusko Ikaskuntzak eta Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU) elkarlanean eskaintzen duten Hizkuntza Plangintza Graduondokoa, euskararen normalizazioari eta hizkuntza-plangintzari buruzko graduondokoa, ere egin izan zuen 2002an.

## Ikerlan eta argitalpenak 
* Iragi Ansorena, Juan Jose, Euskera gobernuko ikastoletan, *Karmel*, 1975-4, 65-66.
* Iragi Ansorena, Juan Jose, Euskera, noiz arte Naparroan?, *Karmel*, 1974-4, 46-48.
* Iragi Ansorena, Juan Jose, Iruñako Apezpikutegiak euskerari buruz pastoralgintza aldetik, *Karmel*, 1975-2, 58-65.
* Iragi Ansorena, Juan Jose, Euskera, politika?, *Karmel*, 1974-3, 38-40.
* Iragi Ansorena, Juan Jose, Erlijioa pelotarien artean, *Karmel*, 1974-2, 46-48.
* Iragi Ansorena, Juan Jose, Euskal lurraldetan galdezka: Naparroa, 1974-2, 46-48; 1974-3, 38-40; 1974-4, 46-48; 1975-2, 58-65.
* Iragi Ansorena, Juan Jose, Gregorio VII: su ideario político-religioso, Iruñea, 1977.
* Iragi Ansorena, Juan Jose, Azkuenaga Egia, Aitor, Ertzainetxeetan euskara zerbitzu hizkuntza izateko oinarriak ezarriko dituen plana. Gernikako ertzainetxearen adibidea. HIZNET. 2002.
* Iragi Ansorena, Juan Jose, Polo Roca, Andoni, Erresidentzien grebaren zuzenbide-azterketa, *Zuzenbidea Ikasten*, 10(2), 2018.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ditchling

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian. Mendebaldeko Sussex konderriarekin muga egiten du.

2011n 2.081 biztanle zituen.
Etchingham

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.

2011n 864 biztanle zituen.
Derbi Antorcha

**Derbi Antorcha** Derbi fabrikatzaile espainiarrak XX. mendearen bigarren erdian egindako ziklomotor modeloa da. 1965ean merkaturatu zuten eta Espainiako gizartearen ikono kulturaltzat hartzen da.

Motozikleta mitikoa izan zen, eta 500.000 unitate baino gehiago fabrikatu ziren bertsio guztietan. Bere ekoizpena 1983an amaitu zen.

## Modeloaren aldaerak 
*Normal
*Especial 
*Super 
*Campeona 
*Supercampeona 
*Especial Campeona 
*Especial Super 
*GT-4V 
*GTS-4V 
*Olímpica Campona 
*Olímpica Campeona E 
*Olímpica Subcampeona 
*Olímpica Especial 
*Olímpica Especial Extra 
*Olímpica Especial Super 
*Olímpica Super 
*Antorcha

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan abenduaren 1ean lehiatu zen, Melbournen. 46 atleta izan zituen, 23 herrialdetakoak. 

Alain Mimoun frantziarrak minutu bat eta 32 segundoko aldearekin irabazi zuen proba, eta bere herrialdeko lehen garaipen olinpikoa izan zen maratoian 1928tik, eta hirugarrena sailkapen nagusian. Jugoslaviak maratoiko lehen domina olinpikoa lortu zuen Franjo Mihalićen zilarrarekin. Finlandia podiumera itzuli zen 1932tik lehen aldiz (lau domina olinpikoko bolada baten amaiera) Veikko Karvonenen brontzearekin.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan irailaren 10ean lehiatu zen, Erroman. 69 atleta izan zituen, 35 herrialdetakoak. Abebe Bikilak oinutsik korritu zuen lasterketa, munduko errekor denboran amaitu zuen eta urrezko domina olinpiko bat irabazi zuen lehen Saharaz hegoaldeko atleta izan zen. Hiru dominak aurretik maratoiko domina olinpiko bat irabazi ez zuten nazioetatik zetozen. 25,4 segundokoa izan zen garaipen tartea.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Groombridge

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian. Kent konderriko Royal Tunbridge Wells udalerritik hurbil dago.

2021ean 1.078 biztanle zituen.
Royal Tunbridge Wells

**Royal Tumbridge Wells**, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen udalerri bat da, Kent konderrian.

2016an 59.947 biztanle zituen.
Atletismoa 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan urriaren 21ean lehiatu zen, Tokion. 79 atleta izan zituen, 41 herrialdetakoak. Proba Abebe Bikila etiopiarrak irabazi zuen, maratoian olinpiar urrea arrakastaz defendatu zuen lehen gizonak (eta, hain zuzen ere, olinpiar maratoietan edozein koloreko bi domina irabazi zituen lehenak). 1960an ez bezala, oraingoan zapatilak zeramatzan. Britainia Handiak bere lehen maratoi domina irabazi zuen 1948tik Basil Heatleyren zilarrarekin; Japoniak bere lehen domina eskuratu zuen 1936tik Kōkichi Tsuburayaren brontzearekin.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ticehurst

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.

2011n 3.873 biztanle zituen.
Atletismoa 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan urriaren 20an lehiatu zen, Mexiko Hirian. 75 atleta izan zituen, 41 herrialdetakoak. Mamo Wolde etiopiarrak irabazi zuen urrea, herrialdearen hirugarren urrea jarraia, aurreko bietan Abebe Bikilak irabazi baitzuen.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zhao Jie

**Zhao Jie** (Kunshan, Txinako Herri Errepublika 2002ko urriaren 13a) atletismoan lehiatzen den kirolari  da. 

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta brontzezko domina bat lortu zuen mailu jaurtiketako proban.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herstmonceux

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.

2011n 2.613 biztanle zituen.

## Leku nabarmenak 
* Herstmonceuxeko gaztelua
Icklesham

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian. Winchelsea eta Rye udalerrietatik hurbil dago.

2011n 2.751 biztanle zituen.
Bakewell

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Derbyshire konderrian.

2019an 3.695 biztanle zituen.
Atletismoa 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan irailaren 10ean lehiatu zen, Munichen. 74 atleta izan zituen, 39 herrialdetakoak. Proba Frank Shorter estatubatuarrak irabazi zuen, bere herrialdeko lehen garaipen olinpikoa maratoian 1908tik eta hirugarrena sailkapen nagusian (Frantzia eta Etiopia berdinduz proban urre gehien duten herrialdeak bezala). Karel Lismontek Belgikako bigarren domina irabazi zuen maratoian bere zilarrarekin (1948an brontze bat lortu ondoren). Mamo Wolde etiopiarra maratoian bi domina irabazi zituen bigarren gizon bihurtu zen, Abebe Bikila herrikidearen ostean. Etiopiak Jokoetan lortutako lau dominako bolada Finlandiak bakarrik berdindu zuen (1920-1932).

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 31n lehiatu zen, Montrealen. 67 atleta izan zituen, 36 herrialdetakoak. Proba Ekialdeko Alemaniako Waldemar Cierpinskik irabazi zuen, Alemaniako korrikalari batentzat maratoiko lehen domina olinpikoa. Estatu Batuetako Frank Shorter eta Belgikako Karel Lismont izan ziren bigarren domina bat irabazi zuten hirugarren eta laugarren gizonak, bakoitza bere 1972ko emaitzen atzetik. Etiopiak maratoian lau domina lortzeko bolada amaitu zen, herrialdeak boikota egin baitzien Jokoei.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 1ean lehiatu zen, Moskun. 74 atleta izan zituen, 40 herrialdetakoak. Proba Ekialdeko Alemaniako Waldemar Cierpinskik irabazi zuen, maratoian olinpiar urrea arrakastaz defendatu zuen bigarren gizona (Abebe Bikilaren ondoren, 1960an eta 1964an). Herbehereek (zilarra Gerard Nijboerrentzat) eta Sobietar Batasunak (brontzea Satymkul Dzhumanazarov) maratoiko lehen domina olinpikoak irabazi zituzten. 17 segundoko aldea izan zuen garaipenerako.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 12an lehiatu zen, Los Angelesen. 107 atleta izan zituen, 59 herrialdetakoak. Lasterketa Portugalgo Carlos Lopesek irabazi zuen, Portugali gizonezkoen maratoian bere lehen domina emanez, baita Olinpiar Jokoetan bere lehen urrezko domina ere. 2:09:21eko denbora olinpiar errekorra izan zen hurrengo 24 urteetan. Irlandak ere bere lehen domina irabazi zuen gizonezkoen maratoian, John Treacyren zilarrarekin. Britainia Handia 1964tik lehen aldiz itzuli zen podiumera, Charlie Speddingen brontzearekin.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Castleton (Derbyshire)

**Castleton**, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Derbyshire konderrian.

2011n 642 biztanle zituen.

## Toki interesgarriak 
* Peveril gaztelua
Buxted

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.

2011n 3.342 biztanle zituen.
Atletismoa 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 27an lehiatu zen, Helsinkin. 66 atleta izan zituen, 32 herrialdetakoak. 

Txekoslovakiako Emil Zátopekek irabazi zuen proba, maratoiko lehen domina olinpikoa nazioan. Inoiz parekatua izan ez den distantzia luzeko hirukoa osatu zuen Zátopekek: 5.000 metroko, 10.000 metroko eta maratoiko urreak Joko berean. Reinaldo Gornoren zilarrezko dominak maratoiko podiumean kokatu zuen Argentina, bigarren aldiz jarraian jokatuta, eta Argentinak lehiatutako lau aldietan hirugarrena. Suediak 1900. urtetik lortu zuen bere lehen domina maratoian, Gustaf Janssonek nazioaren emaitzarik onena berdindu baitzuen proban. Britainia Handiak amaiera eman zion Jokoetan maratoian lortutako hiru dominako boladari.

Lasterketaren erdi aldera, gutxi gorabehera, Zátopek Jim Peters faboritoaren alboan jarri, eta galdetu zion: «Jim, azkarregia al da erritmo hau?». Petersek erantzun zuen: «Ez, ez da behar bezain azkarra». Petersek txantxetan ari zela esan zuen geroago, baina Zátopekek azkartu egin zuen buruan jartzeraino, eta bi minutu eta erditik gorako aldeaz irabazi zuen. Peters ez zen helmugara iritsi.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Superkirol-automobil

[thumb|[Lamborghini Murciélago|Lamborghini Saguzarra LP640, 2006koa, 640 ZP-ko (631 HP; 471 ) V12 motorra duena]]
**Superkirol-automobilak** dituen prestazioak gainerako ohiko autoek dituztenak baino askoz handiagoak dira, eta lasterketa-automobil baten mailara hurbiltzen dira edo haren maila gainditzen dute. Horiek serieko ekoizpeneko automobiletan erabiltzen diren  material ezohikoak  dituzte, hala nola karbono-zuntza, Kevlar, aluminio-, magnesio-, molibdeno- edo titanio-aleazioak, pisua murrizteko eta prestazio hobeak lortzeko. Arrazoi horregatik beragatik, prestazio handiko kirol-automobilak baino askoz garestiagoak izaten dira. Horrek, aldi berean, superkirol-automobilak sail txikietan edo eskaerapean ekoiztea eragiten du, eta horrek, aldi berean, esklusibotasuna areagotzen du. Horietako asko eskuz egiten dira, neurri batean. Merkatuan marka asko daude merkatuaren esklusibotasunaren barruan mantentzen direnak eta, beraz, ez dira jabari publikokoak, Ferrari, Lamborghini edo Aston Martinen kasuan bezala.

## Testuingurua 
Sarritan, automobil horiek izaten dute garapen teknologikorik handiena potentziari, segurtasunari eta erosotasunari dagokienez, eta, pixkanaka, ezaugarri horiek ekoizpen-autoetan ere ezartzen dira, teknologiak kostuak gutxitzen doazen heinean edo teknologiak funtzionatzeko, segurtasunerako eta abarrerako beharrezkoak izaten hasten diren heinean.

Termino horren aplikazio egokia subjektiboa eta eztabaidatua da, batez ere automobilaren zaleen artean. Oro har onargarritzat jo daitekeen edo onar daitekeen zifra edo ezaugarririk ez bada ere, praktika barne, egia da superkirol-automobilen gehiengoa US$125 000 baino fabrikazio kostu handiagoa dutenak direla, Bentley, Rolls-Royce edo Maybach bezalako luxuzko limusinak izan ezik, adibidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikola Ogrodníková

**Nikola** **Ogrodníková** (Ostrava, Txekoslovakia, 1990eko abuztuaren 18a) atletismoan lehiatzen den txekiar kirolaria da, xabalina jaurtiketan aditua.

Udako Olinpiar Joko bitan parte hartu zuen, 2020. eta 2024. urteetan, eta 2024ko Parisko Udako Olinpiar Jokoetan  brontzezko domina bat lortu zuen, xabalina jaurtiketan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak