1865

## Gertaerak 
* Apirilaren 14a &ndash; John Wilkes Booth aktoreak Abraham Lincoln estatubatuar presidentea erail zuen.
* Uztailaren 2a &ndash; Salbazio Ejerzitoa sortu zen Londresko Whitechapelen.
* Abuztuaren 25a &ndash; Indiako Sherghati hirian Shergotty meteoritoa erori zen.
* Abenduaren 18a &ndash; AEBetan esklabutza amaitutzat eman zuten legez.

## Arte eta kultura 
* Apirilaren 28a &ndash; *Emakume afrikarra* (), Giacomo Meyerbeerren musika eta Eugène Scriberen libretoa duen opera estreinatu zen Parisko Opera antzokian.
* Azaroaren 26a &ndash; Lewis Carrollek "Aliceren Abenturak Lurralde Miresgarrian" liburua argitaratu zuen.
* Jules Verne idazleak *"De la Terre à la Lune"* ("Lurratik Ilargira") argitaratu zuen.

## Zientzia eta teknologia 
## Kirolak 
## Jaiotzak 
#### Urtarrila 
* Urtarrilaren 5a &ndash; Clotilde García del Castillo, Joaquín Sorollaren emaztea eta musa eta Sorolla Museoaren sortzailea (h. 1929).
* Urtarrilaren 6a &ndash; Nikolai Marr, georgiar hizkuntzalari, arkeologo eta etnografoa (h. 1934).
* Urtarrilaren 7a &ndash; Joxepa Antoni Aranberri Petriarena *Xenpelar*, gipuzkoar ehulea eta bertsolaria (h. 1943).
* Urtarrilaren 8a &ndash; Winnaretta Singer, estatubatuar musika-mezenasa eta eta Singer Corporation enpresaren oinordekoa (h. 1943).
* Urtarrilaren 10a - Mary Ingalls, estatubatuar idazlea (h. 1928).
* Urtarrilaren 11 &ndash; Juan Hartmann, alemaniar astronomoa (h. 1936).
* Urtarrilaren 19a &ndash; Valentin Serov, errusiar margolaria (h. 1911).
* Urtarrilaren 20a &ndash; Josef Fischer, alemaniar txirrindularia (h. 1953).
* Urtarrilaren 20a &ndash; Yvette Guilbert, frantziar kabaret abeslari, aktore eta idazlea (h. 1944).
* Urtarrilaren 22a &ndash; Friedrich Paschen, alemaniar fisikaria (h. 1947).
* Urtarrilaren 26a &ndash; Sabin Arana, euskal abertzaletasunaren "aita" (h.1903).
* Urtarrilaren 28a &ndash; Kaarlo Juho Ståhlberg, lehendabiziko Finlandiako presidentea (h. 1952).

#### Otsaila 
* Otsailaren 2a &ndash; Mabel Ellery Adams, estatubatuar idazle eta irakaslea (h. 1935).
* Otsailaren 3a &ndash; Isaac Israëls, herbeheretar margolaria (h. 1934).
* Otsailaren 6a &ndash; Andrew Crommelin, frantziar-irlandar astronomoa (h. 1939).
* Otsailaren 9a &ndash; Erich Dagobert von Drygalski, alemaniar geografo, geofisikari, botaniko eta zientzialari polarra (h. 1949).
* Otsailaren 9a &ndash; Polonia Etxeberria, Eibarko neskentzako lehen eskolako maistra (h. 1947).
* Otsailaren 13a &ndash; István Csók, hungariar margolari inpresionista (h. 1961).
* Otsailaren 19a &ndash; Sven Hedin, suediar esploratzaile, geografo, topografo, argazkilari, bidaia-liburuen idazle eta ilustratzailea (h. 1952).

#### Martxoa 
* Martxoaren 5a &ndash; Clémentine Delait, frantziar emakume bizarduna (h. 1939).
* Martxoaren 16a &ndash; Carme Karr i Alfonsetti, kataluniar kazetari, idazle, musikologo eta publizista feminista eta bakezalea (h. 1943).
* Martxoaren 21a &ndash; Jane Misme, frantziar kazetari eta feminista (h. 1935).
* Martxoaren 25a &ndash; Pierre Weiss, frantziar fisikaria (h. 1940).
* Martxoaren 29a &ndash; Gabriel Narutowicz, Poloniako presidentea (h. 1922).
* Martxoaren 30a &ndash; Heinrich Rubens, alemaniar fisikaria (h. 1922).

#### Apirila 
* Apirilaren 1a &ndash; Richard Zsigmondy, austriar kimikaria eta 1925eko Kimikako Nobel Saria (h. 1929).
* Apirilaren 2a &ndash; Eduardo Urkiola, bizkaitar margolaria (h. 1932).
* Apirilaren 6a &ndash; Victory Bateman, estatubatuar aktorea (h. 1926).
* Apirilaren 8a &ndash; Lucy Foster Madison, estatubatuar idazle eta irakaslea (h. 1932).
* Apirilaren 9a &ndash; Erich Ludendorff, alemaniar jenerala (h. 1937).
* Apirilaren 16a &ndash; Nicolas Viar Eguzkitza, bizkaitar idazle eta politikari abertzalea (h. 1945).
* Apirilaren 17a &ndash; Urtsula Ledóchowska, poloniar moja urtsulatarra (h. 1939).
* Apirilaren 26a &ndash; Akseli Gallen-Kallela, finlandiar margolaria (h. 1931).
* Apirilaren 27a &ndash; Archibald Leitch, eskoziar arkitektoa eta futbol estadio diseinatzailea (h. 1939).

#### Maiatza 
* Maiatzaren 12a &ndash; Eduardo di Capua, italiar abeslari eta musikagilea (h. 1917).
* Maiatzaren 25a &ndash; Frederiko Augusto III.a Saxoniakoa, Saxoniako azken erregea (h. 1932).
* Maiatzaren 25a &ndash; John Mott, estatubatuar ebanjelista, 1946ko Bakearen Nobel Saria (h. 1955).
* Maiatzaren 25a &ndash; Pieter Zeeman, holandar fisikaria, 1902ko Fisikako Nobel Saria (h. 1943).

#### Ekaina 
* Ekainaren 3a &ndash; Jurgi V.a Erresuma Batukoa, Erresuma Batuko errege eta Indiako enperadorea (h. 1936).
* Ekainaren 9a &ndash; Carl Nielsen, danimarkar musikaria (h. 1931).
* Ekainaren 10a &ndash; Pedro Chalbaud, bizkaitar ingeniaria, enpresaburua eta politikari jeltzalea (h. 1943).
* Ekainaren 12a &ndash; E. Lilian Todd, estatubatuar asmatzailea, zenbait aeroplanoren diseinatzailea (h. 1937).
* Ekainaren 13a &ndash; William Butler Yeats, irlandar idazlea, 1923an Literaturako Nobel sariduna (h.1939).
* Ekainaren 15a &ndash; Emma Wolf, estatubatuar idazlea (h. 1932).
* Ekainaren 24a &ndash; Robert Henri, estatubatuar margolaria (h. 1929).
* Ekainaren 28a &ndash; David Young Cameron, eskoziar margolari eta grabatzailea (h. 1945).
* Ekainaren 28a &ndash; Alice May Douglas, estatubatuar idazle, poeta eta argitaratzailea (h. 1943).

#### Uztaila 
* Uztailaren 3a &ndash; Karmelo Etxegarai, gipuzkoar idazle eta historialaria (h. 1925).
* Uztailaren 6a &ndash; Émile Jaques-Dalcroze, austriar musikagile eta musika pedagogoa (h. 1950).
* Uztailaren 17a &ndash; Edoardo Bianchi, italiar enpresaburu eta asmatzailea, *Bianchi* bizikletak eta *Autobianchi* automobilak fabrikatzeko enpresen sortzailea (h. 1946).
* Uztailaren 23a &ndash; Ludwig Sütterlin, alemaniar diseinatzaile grafikoa eta pedagogoa (h. 1917).
* Uztailaren 26a &ndash; Philipp Scheidemann, Alemaniako kantzilerra (h. 1939).
* Uztailaren 29a &ndash; Jenny Blicher-Clausen, danimarkar idazlea (h. 1907).
* Uztailaren 31 - Ignacio Berriotxoa, bizkaitar hargina (h. 1949).

#### Abuztua 
* Abuztuaren 1a &ndash; Euken Suediakoa, suediar printze, margolari, mezenas eta arte-bildumagilea (h. 1947).
* Abuztuaren 5a &ndash; Joseph Merrick, *Elefante gizona*, ingeles hiritarra, jasan zuen gorputz desitxuraketatik famatua (h. 1890).
* Abuztuaren 8a &ndash; Robert Haab, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1939).
* Abuztuaren 10a &ndash; Aleksandr Glazunov, errusiar musikagilea (h. 1936).
* Abuztuaren 20a &ndash; Joaquin Larregla, nafar piano-jotzaile eta musikagilea (h. 1945).
* Abuztuaren 24a &ndash; Fernando I.a Errumaniakoa, Errumaniako erregea (h. 1927).
* Abuztuaren 27a &ndash; Charles Gates Dawes, finantziari eta politikari estatubatuarra, 1925eko Bakearen Nobel Saria (h. 1951).
* Abuztuaren 29a &ndash; Thomas Kent, irlandar errepublikarra, 1916ko Pazko Matxinadako buruzagietako bat (h. 1916).

#### Iraila 
* Irailaren 5a &ndash; Felicita Kalinšek, esloveniar moja, sukaldari, irakasle eta idazlea (h. 1937).
* Irailaren 11 &ndash; Rainis, letonierazko olerkaria (h. 1929).
* Irailaren 14a &ndash; Jose Elizondo, euskal idazle eta antzerkigilea (h. 1943).
* Irailaren 23a &ndash; Emma Orczy, Hungarian jaiotako ingeles eleberrigile eta antzerkigilea (h. 1947).
* Irailaren 23a &ndash; Rashid Rida, erreformatzaile musulmana (h. 1935).
* Irailaren 23a &ndash; Suzanne Valadon, frantziar margolaria (h. 1938).
* Irailaren 27a &ndash; Hermine Bernhoft-Osa, norvegiar haur literaturako idazlea (h. 1929).
* Irailaren 28a &ndash; Amelia Orleanskoa, frantziar printzesa eta Portugalgo azken erregina ezkontidea (h. 1951).

#### Urria 
* Urriaren 1a &ndash; Paul Dukas, frantziar musikagilea (h. 1935).
* Urriaren 11 &ndash; Jovan Cvijić, serbiar geografo eta etnologoa (h. 1927).
* Urriaren 12a &ndash; Arthur Harden, kimikari ingelesa, 1929an Kimikako Nobel Saria (h. 1940).
* Urriaren 16a &ndash; Manuel Losada, bizkaitar margolaria eta kartelgilea (h. 1949).
* Urriaren 16a &ndash; Jose Galo Zudaire, gipuzkoar organo-jotzaile, konposatzaile, zuzendari eta musika irakaslea (h. 1940).
* Urriaren 22a &ndash; Pedro Hilarion Sarrionandia, bizkaitar abade frantziskotarra, amazigera hizkuntzaren lehen gramatika idatzi zuen (h. 1914).

#### Azaroa 
* Azaroaren 2a &ndash; Carlos Ajuria, arabar enpresaburu eta politikaria.
* Azaroaren 2a &ndash; Warren G. Harding, AEBetako 29. presidentea (h. 1923).
* Azaroaren 5a &ndash; Margaret Macdonald Mackintosh, eskoziar artista (h. 1933).
* Azaroaren 17a &ndash; Josefa Teixidor i Torres, kataluniar margolaria (h. 1914).
* Azaroaren 27a &ndash; Walter Frederick Gale, australiar bankari astronomiazalea (h. 1945).
* Azaroaren 29a &ndash; Teresa Mañé, espainiar irakasle, editore eta idazlea (h. 1939).

#### Abendua 
* Abenduaren 4a &ndash; Edith Cavell, britainiar erizaina, erizaintza modernoaren aintzindaria Belgikan eta Lehen Mundu Gerran heriotzera kondenatua (h. 1915).
* Abenduaren 8a &ndash; Alfredo Rodrigues Gaspar, Portugalgo lehen ministroa (h. 1938).
* Abenduaren 8a &ndash; Jean Sibelius, finlandiar konpositorea (h.1957).
* Abenduaren 13a &ndash; Ángel Ganivet, espainiar idazlea (h. 1898).
* Abenduaren 24a &ndash; Amalia Bavarian, Wittelsbacheko etxearen ordezkaria eta Dukesa Bavarian (h. 1912).
* Abenduaren 28a &ndash; Félix Vallotton, suitzar eta frantziar margolari, eskultore, xilografien egile eta idazlea (h. 1925).
* Abenduaren 30a &ndash; Rudyard Kipling, ingeles idazlea, 1907an Literaturako Nobel sariduna (h. 1936).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* José Sánchez Marco, nafar lur-jabe eta politikaria (h. 1949).
* Práxedes Diego Altuna, donostiar idazle eta kazetaria (h. 1931).
* Valentín Hernández Aldaeta, bizkaitar politikari sozialista (h. 1920).
* Isabel María del Carmen de Castellví y Gordon, espainiar-kataluniar poeta eta hizlaria (h. 1949).
* Norman de Garis Davies, britainiar marrazkilari eta egiptologoa (h. 1941).

## Heriotzak 
#### Urtarriletik ekainera 
* Urtarrilaren 1a &ndash; Pedro Novia de Salcedo, bizkaitar politikari, hizkuntzalari eta idazlea (j. 1790).
* Urtarrilaren 19a &ndash; Pierre-Joseph Proudhon, frantziar politikaria eta mutualismoren sortzailea (j. 1809).
* Urtarrilaren 24a &ndash; Stephen Allen Benson, Liberiako presidentea (j. 1816).
* Urtarrilaren 27a &ndash; Antonieta de Bèucaire, okzitaniar idazlea (j. 1840).
* Urtarrilaren 28a &ndash; Felice Romani, italiar olerkari eta opera libretista (j. 1788).
* Urtarrilaren 31 &ndash; Hugh Falconer, Eskoziar paleontologo, geologo eta botanikoa (j. 1808).
* Otsailaren 10a &ndash; Heinrich Lenz, errusiar fisikaria, Lenzen legea argitaratzeagatik ospetsua (j. 1804).
* Otsailaren 15a &ndash; Nicholas Wiseman, ingeles kardinala (j. 1802).
* Otsailaren 20a &ndash; Leonardo Zuloaga, Mexikon lurjabe handia bilakatutako bizkaitarra (j. 1805).
* Otsailaren 21a &ndash; Constant Troyon, frantziar margolaria (j. 1810).
* Martxoaren 1a &ndash; Ana Paulowna Romanova, Herbehereetako erregina ezkontidea (j. 1795).
* Martxoaren 19a &ndash; Joseph Lebeau, Belgikako lehen ministroa (j. 1794).
* Martxoaren 23a &ndash; Manuel Isidoro Belzu, Boliviako presidentea (j. 1808).
* Apirilaren 1a &ndash; Antonios Kriezis, Greziako lehen ministroa (j. 1796).
* Apirilaren 1a &ndash; Giuditta Pasta, italiar sopranoa, María Malibránekin batera Italiako bel cantoaren erakusle nagusitzat hartua (j. 1797).
* Apirilaren 13a &ndash; Achille Valenciennes, frantziar zoologoa (j. 1794).
* Apirilaren 14a &ndash; Rafael Carrera, Guatemalako lehen presidentea (j. 1814).
* Apirilaren 15a &ndash; Abraham Lincoln, Ameriketako Estatu Batuetako 16. presidentea (j. 1809).
* Apirilaren 26a &ndash; John Wilkes Booth, estatubatuar aktore eta Abraham Lincoln presidentearen hiltzailea (j. 1838).
* Apirilaren 30a &ndash; Robert FitzRoy, Royal Navyko ofizial ingelesa eta zientzialaria, eguraldiaren iragarpenetan aitzindaria (j. 1805).
* Maiatzaren 21a &ndash; Christian Jürgensen Thomsen, daniar historialaria (j. 1788).
* Ekainaren 8a &ndash; Sir Joseph Paxton, ingeles margolaria, ingeniaria eta arkitektoa (j. 1803).
* Ekainaren 18a &ndash; Antoine Wiertz, belgikar erromantizismoaren margolaria (j. 1806).
* Ekainaren 22a &ndash; Ángel de Saavedra, espainiar idazle, antzerkigile, poeta, margolari eta politikaria (j. 1791).

#### Uztailetik abendura 
* Uztailaren 25a &ndash; James Barry, Irlandan jaiotako zirujau militarra, Britainiar Armadakoa.
* Uztailaren 27a &ndash; Alphonse Henri d'Hautpoul, Frantziako lehen ministroa (j. 1789).
* Abuztuaren 2a &ndash; Jekaterina Avdeieva, errusiar idazle, argitaratzaile eta folklortsta (j. 1788).
* Abuztuaren 13a &ndash; Ignaz Semmelweis, hungariar sendagilea (j. 1818).
* Abuztuaren 18a &ndash; Alexandros Mavrokordatos, Greziako estatuburua (j. 1791).
* Abuztuaren 20a &ndash; Juan Manuel Besnes, euskal herritar margolari eta kaligrafoa (j. 1789).
* Abuztuaren 23a &ndash; Ferdinand Georg Waldmüller, austriar margolaria (j. 1793).
* Abuztuaren 26a &ndash; Johann Franz Encke, alemaniar astronomoa (j. 1791).
* Irailaren 2a &ndash; William Rowan Hamilton, irlandar matematikaria, fisikaria eta astronomoa (j. 1805).
* Urriaren 15a &ndash; Andrés Bello, venezuelar humanista, diplomatikoa, poeta, legegilea, filosofoa, hezitzailea eta filologoa (j. 1781).
* Urriaren 18a &ndash; Henry John Temple, *Lord Palmerston*, ingeles politikaria (j. 1784).
* Azaroaren 3a &ndash; Henri Castro, lapurtar diplomazialari eta enpresaria (j. 1786).
* Azaroaren 12a &ndash; Elizabeth Gaskell, ingeles eleberrigilea (j. 1810).
* Azaroaren 25a &ndash; Heinrich Barth, alemaniar esploratzailea (j. 1821).
* Abenduaren 4a &ndash; Adolph Kolping, alemaniar apaiz katolikoa (j. 1813).
* Abenduaren 6a &ndash; Sebastian Iradier, euskal musikagilea (j. 1809).
* Abenduaren 10a &ndash; Leopoldo I.a Belgikakoa, Belgikako erregea (j. 1790).
* Abenduaren 24a &ndash; Charles Lock Eastlake, ingeles margolari, galeria-zuzendari, bildumagaile eta idazlea (j. 1793).
* Abenduaren 31 &ndash; Fredrika Bremer, suediar idazlea eta aktibista feminista (j. 1801).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Nazario Egia, Egiako kondea, euskal militar eta politikaria (j. 1777).
----

## Kanpo estekak