open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Santiago Arrillaga

**Santiago Arrillaga Ansola** (Tolosa, 1847ko uztailaren 25a - Oakland, Kalifornia, 1915eko urtarrilaren 27a) Ameriketako Estatu Batuetan karrera egin zuen musikagilea izan zen.

## Ikasketak 
Tolosan ikasi zuen musika Antonio Buenetxea herriko bandaren zuzendariarekin. Haurraren dohainik ikusirik, Madrilgo kontserbatoriora bidali zuten gurasoek, eta Hilarion Eslabarekin sakondu zituen ikasketak han.

Madrilen urrezko dominarekin graduatu ondoren, Parisko kontserbatorioan sakondu zituen ikasketak, François Bazin eta François Antoine Marmontel maisuekin (Chopin-en tradizioan).

## Ameriketako karrera 
thumb|Arrillagaren konposizio bi, San Frantziskon bere akademiak argitaratuak, berak sinatutako ale batean
Ameriketara gazterik joateko aukera izan zuen, Carlotta Patti opera abeslariari laguntzeko aukera izan baitzuen, pianojole gisa. Ameriketako bira horretan erabaki zuen Kalifornian bizitzen geratzea, eta bertako emakume batekin ezkondu zen, Clementina Savin-ekin.

Kaliforniako San Frantziskon «Arrillaga Musical College» sortu zuen, eta baita orkestra bat ere. Bost seme-alaba izan zituen, denak musikari aritutakoak: Vicente, Elena, Leo, Graziella eta Zezilia, pianojoleak hain zuzen.

1880an Hilarion Eslabaren Kaliforniako debuta prestatu zuen, *Mi bemoleko meza*-rekin, eta ikuskizun handia izan omen zen.

### Konposizioak 
Konposagile gisa ere egin zuen lana. Elizkizunetako piezak egin zituen (mezak, ave mariak), baina baita ere folklorearekin zerikusia zutenak: jota, habanera, bals, pasodoble, ereserki, zortzikoak...

1912an osatutako zortziko bati euskarazko izena jarri zion: *Nere mendi maiteak*, azpitituluan argituz, *Dear mountain of my Province.*

1915ean hil zen eta bere seme nagusi Vicentek hartu zuen Arrillaga Musical College delakoaren ardura.

## Erreferentziak
Euskal Poliziaren Museoa

**Euskal Poliziaren Museoa** batik bat Ertzaintzaren historia erakusten duen museo bat da, 1998ko abenduaren 17an inauguratua. Museoa Arabako Arkauti herrian dago, Polizia eta Larrialdietako Euskal Akademian hain zuzen ere.

Ikusgai ditu uniformeak, ibilgailuak, armak, ikus-entzunezkoak eta material interaktiboak. Gaur egungo Ertzaintzaren berri emateaz gainera, Euskal Autonomia Erkidegoko udaltzaingo eta indar armatu foralen eta 1936ko Ertzaintzaren berri ere ematen du.

## Museoaren ibilbidea 
Museo bi solairutan banatzen da. Beheko solairuan XVIII. mendeko foru polizietatik 1936ko Ertzaintzaren sorrerarainoko ibilbidea egiten da, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa barne hartuta.

**Beheko solairuan**
* 1. aretoa: Arabako Miñoiak.
* 2. aretoa: Gipuzkoako Mikeleteak.
* 3. aretoa: Bizkaiko Foralak.
* 4. aretoa: 1936an sortutako Ertzaintza

**Lehen solairua:**
* Gaur egungo Ertzaintzaren eta udaltzaingoen sorrera.

## Kanpo estekak 
* Euskal poliziaren Museoko web-orria
LIGO

**LIGO** (*Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory)* grabitazio uhinak detektatzeko behatoki bat da. Proiektu honen eginkizun nagusia grabitazio uhinen existentzia egiaztatzea izan zen, lehenago Einsteinek bere Erlatibitate orokorraren teorian aurre-esan zuen bezala.

### Nola funtzionatzen du 
Laser izpi bat pasatzen da ispilu batetik eta izpia bi izpi berdinetan zatitzen du. Batek zuzen jarraitzen du eta besteak 90 graduko norabideko aldaketa egiten du, horregatik L itxura dauka. Eranskin edo beso horien bukaeran ispilu bat dago eta bi izpiak bueltan islatzen ditu, bi izpiak batu baino lehen bietako batek talka egiten du disdira neurtzen duen fotodetektatzaile batekin. Gainera neurketen patroiak mugimenduaren kantitatea jakiteko balio dute.

### Kokalekua 
LIGO izeneko bi laborategi dago munduan, biak ere Estatu Batuetan. Bat Hanford Sites-en dago eta bestea Linvingstonen, Luisianan.

### Aurkikuntzak 
*Lehenengo detekzioa 2015eko irailaren 14an izan zen, baina 2016ko otsailaren 11-ra arte ez zen argitaratu. Uhin hauek gertatu ziren bi zulo beltz fusionatu zirenean.
*Bigarren detekzioa izan zen 2015eko abenduaren 26an, baina ez zen 2016ko ekainaren 15-era arte argitaratu. Honetan ere bi zulo beltz fusionatzerakoan sortu ziren uhinak
*Hirugarren detekzioa 2017ko urtarrilaren 4an izan zen, baina 2017ko otsailak arte ez zen argitaratu. Bi zulo beltz fusionatzerakoan sortu ziren uhinak.             
*Laugarren eta orain arte azken detekzioa 2017ko abuztuaren 14an izan zen.Oraingo honetan ere bi zulo beltzen fusioagatik gertatu dira uhinak.Kasu honetan uhin grabitatorioak ez ziren bakarrik LIGO behatokietan detektatu, Italian kokatuta dagoen VIRGO behatokian ere.Honi esker hartu zituzten datuak askoz zehatzagoak izan ziren.

## Kanpo estekak
Baserriaren Euskal Ekomuseoa

**Euskal Baserriaren Ekomuseoa** Arteagan (Bizkaia) kokaturiko ekomuseo bat da. Bertan museoaz gain jatetxe bat eta parke tematiko bat ere badituelarik.

## Eraikina eta bilduma 
Euskal Baserria harriz eta egurrez eraikitako XVII. mendeko baserri baten kopia zehatza da, eta hainbat zerbitzu zein eskaintza kultural eta etnografiko ematen ditu. Eraikinaren 500 metrotako azalera bi solairutan banatuta dago. Beheko solairuan 200 lagun ingururentzako jatetxe-kafetegia dago, eta bertako dekorazioa garaiko elementuek osatzen dute.

Goiko solairuan museo etnografikoa dago. Arbasoen historian zehar ibili ahal izateko, gune honetan 1.000 pieza baino gehiago bildu dira, den-denak benetakoak eta aurretiaz sailkatutakoak. Horrez gain, beste bi eraikin gehiago ditu: bat garagardotegia da, eta bestean azoka txiki iraunkorra eta jardueren gunea daude.

Amaitzeko, Euskal Baserriaren Museoak parke tematiko bat dauka euskal gizon eta emakumeen historia azaltzeko, glaziazio handien garaietik hasi eta XIX. mendera heldu arte. Horrela, gure arbasoen tresnak eta makinak funtzionatzen ikusiko ditugu: burdinola, errota, irina egiteko baliabideak, arotzeria hidraulikoa, ogia egiteko labea, etab.

## Ordutegia 
**Astelehenak eta asteazkenak:** 10.30etatik 13.45etara.

**Ostiralak:** 10.30etatik 13.45etara eta 17.00etatik 18.45etara.

**Larunbatak:** 11.00etatik 13.00etara eta 17.30etatik 19.00etara.

**Igandeak eta jaiegunak:** 11.00etatik 13.00etara.

## Kanpo estekak 
* Baserriaren ekomuseoaren web-orria
* Arratiako mankomunitatea- Euskal Baserriaren Ekomuseoa
Los demenciales chicos acelerados

**Los demenciales chicos acelerados** Eskorbuto santurtziar punk taldearen estudioko laugarren albuma da, 1987an argitaratua Discos Suicidas diskoetxearen eskutik. Geroago, Twins diskoetxeak lana berrargitaratu zuen azal ezberdin batekin. Taldearen lehenengo estudioko diska bikoitza izan zen eta baita bakarra, *Impuesto Revolucionario* zuzenean grabatutako diska izan baitzen.

## Grabaketa eta edukia 
*Los demenciales chicos acelerados* rock opera bat izatea bilatzen du, hainbat gai albumaren abesti askotan errepikatzen dira eta denek ildo elkarbanatu bat daukate. Lanaren gaia politiko lotsagabe baten eboluzioa da, jendea manipulatzen duena etengabe eta azkenean bere berekoitasuna dela eta eraila bukatzen duena bere kideen eskuetan. Soilik horrela ulertu daitezke *"Las multitudes sois un estorbo"*, *"Saldré airoso de los atentados preparados por mi asesor de imagen"* edo *"Gritando ante la gentuza"* bezalako esaldiak. 1988an Iosuk eta Juanmak ahotsa jarri zioten rock opera honen narrazioari Radio Euskadiren saio batentzat. Fantasia politikozko trama honek albumaren azalean agertzen diren argazkiak azaltzen ditu: Eskorbuto taldeak politiko lotsagabe hau Nazien edo Franco diktadorearen maila berean parekatzen du, demokraziari kritika latza eginez.

Narrazio ildo honetaz aparte, albumean bi abesti zaharren birgrabaketak agertzen dira ere: *"Ratas rabiosas"* eta *"Enterrado vivo"*, *"Más allá del cementerio"*-ren estudioko bertsio batez aparte. Gainera, taldeak teklatuak sartu zituen Aitor Amezagaren eskutik, hurrengo albumean ere teklatuen atzean egongo zena.

Azal originala oso probokatzailea izan zen, Hitleren eta nazien argazkiekin eta Espainiako banderarekin atzealdean, *"De interés nacional"* idazpenarekin. Guzti hau Iosu eta Jualmaren argazkiekin Hitlerri eskua ematen. 1995ean Discos Suicidas diskoetxeak lana berrargitaratu zuen, kasete bikoitz, binilo bikoitz eta CD bikoitz formatuan.

## Abestiak 
### A Aldea 
# "A pesar de todo" – 4:46
# "Los demenciales chicos acelerados"– 3:14
# "La canción del miedo" – 3:35
# "Mucho más fácil" – 3:10
# "Las multitudes son un estorbo" – 3:45

### B Aldea 
# "Paz, primero guerra" – 5:20
# "La marcha del siglo XX" – 3:27
# "Jodiéndolo todo" – 2:40
# "Tragedia" – 2:10
# "Asesinar la paz" – 3:45

### C Aldea 
# "Trabajo Sucio" – 2:01
# "Con mujeres" – 1:53
# "Hipócritas" – 2:52
# "Ciudad conflictiva" – 3:10
# "Más allá del cementerio" – 3:59

### D Aldea 
# "El infierno es demasiado dulce" – 4:09
# "Ratas rabiosas" – 2:11
# "Sálvelo" – 3:17
# "Enterrado vivo" – 3:18
# "No es fácil" – 2:14

## Taldekideak 
* Iosu Expósito - Gitarra eta ahotsa
* Juanma Suárez - Baxua eta ahotsa
* Paco Galán - Bateria
* Aitor Amezaga - Teklatuak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fauna txiki bat bertso berritan

**Fauna txiki bat bertso berritan**, bertso jarri musikatuekin kaleratutako 1995eko euskarazko diskoa da. Jon eta Aitor Sarasua anaia bertsolariek egin zuten, eta Elkar argitaletxeak kaleratu zuen. *"Fauna txiki bat*" izen laburragoarekin ere ezaguna da.
Fitxategi:AitorSarasua 2014 BobEdme.webp|Aitor Sarasua 
Fitxategi:Jon Sarasua bertsolaria 2008an.jpg|Jon Sarasua

## Gaia 
thumb|"Fauna txiki bat" moldeko bertso/kanta bat, *Arratus Kampnazaris*, ez 1995eko diskokoa, baizik eta 2011an Tobera batzuetarako Aitor Sarasuak egina, eta libreki banatua.

Lineoren taxonomia gogora dakarten izenburuak dituzte bertso gehienek (*Canis Fidelis* edo *Bos Durango*, kasu). Bakoitzarekin, euskal kultura edo gizarteko estereotipo jakin bat deskribatu edo kritikatzen dute Sarasua anaiek. Adibidez, *Ursus Tibetanus*-en Himalaiara doan mendigoizale euskaldunen grinaz kexu da bertako ustezko hartz natibo batː(...) gure hitzetan arrotzak dira
“héroe” eta “hazaña”
Hauen ekintzei zenztu izpirik
Ez zaie ikusten baina
Gure amorruak ez du balio
Haien foto batek haina
Fitxategi:Kaiseradler Aquila heliaca 3 amk.jpg|Aquila
Fitxategi:Caxinguele (Sciurus aestuans).jpg|Sciurus
Fitxategi:Ursus arctos syriacus.jpg|Ursus
Fitxategi:Ticks Dönitz, Dermacentor rhinocerinus (w).jpg|Capar
Fitxategi:Eurasian eagle-owl (44088).jpg|Buho
Fitxategi:Burrowing Owl 4212.jpg|Hontza

Fitxategi:Dog (Canis lupus familiaris) (7).jpg|Canis
Fitxategi:Indian peafowl or blue peafowl (Pavo cristatus).jpg|Pavus
Fitxategi:Meles meles (white background).png|Meles
Fitxategi:Rugosana querci.jpg|Querci
Fitxategi:Vechur Cattle - Bos indicus cattle 3.jpg|Bos

## Abestiak 
# Agurra / hitzak A. Sarasua, J. Sarasua;
#Aquila superba / hitzak A. Sarasua, J. Sarasua
#Sciurus mundanus / hitzak A. Sarasua, J. Sarasua;
#Ursus Tibetanus / hitzak A. Sarasua, J. Sarasua
#Capar funcionalis / hitzak A. Sarasua, J. Sarasua;
#Bubo magnipetasi / hitzak A. Sarasua, J. Sarasua;
#Hontzaren erantzuna / hitzak Xanti Iparragirre;
#Canis fidelis / hitzak A. Sarasua, J. Sarasua;
#Pavus rex / hitzak A. Sarasua, J. Sarasua; 
#Meles terrae / hitzak J. Sarasua;
#Querci oratio / hitzak A. Sarasua, J. sarasua;
#Bos Durango / hitzak A. Sarasua, J. Sarasua;
#Agursaldia / hitzak A. Sarasua, J. Sarasua; 

## Faunaren azken alea: Arrasatekoa 
2011ko abenduan, Debagoienean egin zen Toberarako, 1995eko diskoko doinu eta moldeak berreskuratu zituen Aitor Sarasuak, Arrasateko herriari gaiztakeria batzuk egozteko; *Arratus Kampanzaris* deitzen die arrasatearri bertsoak. Hitz haien grabaketa eduki libre gisa banatu zen, eta gorago entzun daiteke Wikipediako orri honetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fauna Txiki Bat Bertso Berritan Music.apple.com
Ikuspen (meteorologia)

[eskuinera|thumb|Goiz-lainoa [Golden Gate zubian, San Frantziskon.]]
Meteorologian, ikuspena objektu bat argi eta garbi bereiz daitekeen distantzia da, ordua kontuan hartu gabe. Ikuspen horizontala eta bertikala neurtu daitezke, sarritan elkarrengandik desberdinak. Adibidez, ikuspen horizontala oso txarra izan daiteke lainogunean, baina bertikala nahiko ona, mehea bada.

Ikuspen meteorologikoak airearen gardentasunari egiten dio erreferentzia: ikuspena, beraz, argiaren presentziatik bereizia da. Abiazioaren alorrean, "pistako ikus-irismena" bezalako azpimota batzuk definitu dira. Aire oso garbian, Artikoan edo mendietan, ikuspena 70 eta 100 kilometroetara irits daiteke. Hala eta guztiz ere, ikuspena apur bat murriztu ohi da airearen kutsadura eta hezetasun handia dela eta.

## Definizioak 
Munduko Meteorologia Erakundeak ikuspena honela definitzen du: tamaina egokia duen objektu beltz bat horizonteko zeru hondoan egunez ikus eta ezagut daitekeen distantzia handiena da edo, gaueko behaketei dagokienez. ikus eta ezagut ahal izango litzateke argiztapen orokorra eguneko intentsitate normalera igotzen bada. Ikuspena horizontala, zeiharra edo bertikala izan daiteke.

*Ikus-irismena* objektu jakin baten eta haren hondo-inguruaren arteko kontrastea behatzailearen atalase diferentzialarekin berdintzen deneko distantzia da. MME-k irismen mota ezberdinak definitzen ditu erabiltzailearen beharren arabera.

### Ikuspen horizontala 
Ikuspen horizontala behatzaile bat eta objektu bat plano horizontal berean kokatuak egonik lehenak bigarrena ikus eta identifika dezakeen distantzia maximoa da. 

### Ikuspen zeiharra eta bertikala 
*Ikuspen zeiharra* behatzaileak altitude desberdinean eta bertikal desberdinean dagoen objektu bat ikus eta ezagut dezakeen distantzia handiena da. *Ikuspen bertikala* behatzaile bat eta objektu bat plano bertikal berean kokatuak egonik lehenak bigarrena ikus eta identifika dezakeen distantzia maximoa da.

### Irismen optiko meteorologikoa 
*Irismen optiko meteorologikoa* 2.700 K-eko kolore-tenperatura duen goritasun-lanpara batetik sortutako argi-izpi paraleloen bala batek atmosferan egin behar duen ibilbidearen luzera da, argi-fluxuaren intentsitatea jatorrikoarekiko 0,05era murriztu arte. Argi-fluxua kalkulatzeko Nazioarteko Argiztapen Batzordearen argitasun fotopikoaren funtzioa erabiltzen da.

### Pistako ikus-irismena 
*Pistako ikus-irismena* (ingelesez RVR, *runway visual range*) pista baten erdialdean dagoen hegazkinaren pilotu batek pista edo bere ardatza markatzen duten argiak edo markak ikus ditzakeen distantzia da. Horren neurria lurrean behatzaile batek eman dezake baina gehienetan transmisimetro baten bidez egiten da.

## Kanpo estekak
Ride with the Devil (filma)

**Ride with the Devil** (euskaraz *Deabruarekin Zaldiz*) 1999ko Ang Lee taiwandar zinema zuzendariak zuzendutako western film bat da. Daniel Woodrell idazlearen *Woe to Live On* ("Bizirik Jarraitzeko Atsekabea") liburuan oinarritua dago. Tobey Maguire, Skeet Ulrich, Jeffrey Wright, Jonathan Brandis, Jim Caviezel aktoreek eta Jewel musikariak antzeztu zuten.

## Argumentua 
1861, AEBetako Gerra Zibila, Missouri. Bushwhacker direlakoak, Konfederazioaren aldekoak, gerrilla moduan unionisten aurka borrokatzen hasi dira. Jack Roedel (Tobey Maguire) eta Jack Bull Chiles (Skeet Ulrich), haurtzarotik lagunak diren bi mutil gazte dira, konfederatuen aldeko talde batera elkartu eta pistolari eta zaldizko trebe bilakatuko dira. Negua iristean, bushackerrak sakabanatu eta lurpeko aterpe batean biziko dira. Beren egonaldi latza Sue Lee (Jewel) alargun gaztearen etorrerak samurtuko du. Halere, lasaitasunak gutxi iraungo die. Negua amaitzean, gerra beren bizitzetara itzuli eta taldea nahiz gazteak kaltetuko ditu, sekulako aldaketa jasanez.

## Aktoreak 
* Tobey Maguire: Jake Roedel
* Skeet Ulrich: Jack Bull Chiles
* Jewel: Sue Lee Shelley
* Jeffrey Wright: Daniel Holt
* Simon Baker: George Clyde
* Jonathan Rhys Meyers: Pitt Mackeson
* Jim Caviezel: Black John Ambrose
* Tom Guiry: Riley Crawford
* Jonathan Brandis: Cave Wyatt
* Mark Ruffalo: Alf Bowden
* Tom Wilkinson: Orton Brown
* Margo Martindale: Wilma Brown
* John Ales: William Quantrill
* Celia Weston: Clark andrea

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Balmasedako Historiaren Museoa

**Balmasedako Historiaren museoa** Balmasedako Donibane elizan kokaturik dagoen museoa da. 2003. urtean sortu zen eta bertan herriaren sorreratik gaur egun arteko ibilbidea aztertzen da.

## Eraikina 
Balmasedako historiaren museoa herri bereko Donibane elizan kokatzen da, Martin Mendia kalea eta ibaiaren artean. Hau estilo gotiko- berpizkundeakoa da. XV. mende erdialdean sortu zuen Juan Lopez de la Puentek. Nabe bakarreko eraikina da. Leihoak ditu errekara eramaten duen aldean. Eraikinak gaur egun ez du bere sortze-funtzioa betetzen, eraikinaren nabea erakusketa iraunkorrak okupatzen duelarik. Eraikinari atxikirik kanpandorrea du, honetara igo daitekeelarik. Kanpaidorreak erremate churriguereskoa du.

## Edukia 
thumb|Balmasedako Historiaren Museoa. XIX. mendeko logela.
* **Hiribilduaren historia**. Bizkaiko lehenengo hiribildua izan zen.Bisitaldiaren hasieran, XVI. mendetik XIX. mendera bitarteko udal artxibo historikoko zenbait liburuki ikus daitezke, besteak beste, Bortedoko jaunak hiribilduari emandako Errege-pribilegioei buruzkoa, Udaleko lehen hauteskundeei buruzkoa edo Pio Bermejillo kalean zegoen ospitaleko kontuei buruzkoa.
* **Balmasedako pertsona ospetsuak.**Balmasedako argazki zaharrak ikusi ondoren, pertsonaia ezagunen saila dugu (indianoak, politikariak, artistak…). Pertsonaia horiei guztiei zor zaizkie Balmasedako kaleen izenak, beratako ondasun asko eta abar.
* **Aste Santua**.Urtero- urtero Balmasedan Pasio biziduna ospatzen da Aste Santuan. Pasio bizidunaren lehen ekitaldia XIX. mendean egin zen eta ordutik ospe handia lortu du urtero ehundaka bisitari erakarriz eta hiriko ikur turistikoetako bat ere bilakatuz.
* **Ondare historiko-artistikoa.** Ondareak ere badu bere isla museoan. Bisitariek Balmasedako eraikin adierazgarrienen xehetasunak ezagutu ditzakete, eta maketen eta marrazkien aretoan harresiz inguraturiko Balmaseda eta muino gaineko gaztelua irudika dezakete.
* **Balmasedako industriak eta tradizioak**. Aroztegiak, kobre-mailukaketa, txapelgintza, herriko gastronomia (putxerak eta txakolina).Txarrantxari batek gaur egun museoa den La Encartada txapel lantegia gogorarazten digu. Ohiturei ere errerreferentzia egiiten zaie bertan.
* **Jose Ignacio Llaguno Lenizen aretoko altzari historikoak**. Areto horretan logelako altzari bitxiak eta XIX. mendeko familia burges aberats bati dagozkion sukaldeko tresnak ikusi ahal izango ditugu.

## Kanpo estekak 
* Balmasedako udala
Edward Dmytryk

**Edward Dmytryk** (Grand Forks, Columbia Britainiarra, 1908ko irailaren 4a - Encino, Los Angeles, 1999ko uztailaren 1a) kanadar-estatubatuar zinema zuzendari bat izan zen. 1940ko hamarkadan film beltzak zuzentzeagatik ezaguna egin zen, ondoren beste hainbat genero ere jorratu zituen. *Crossfire* (1947) filmarengatik Zuzendari onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Filmografia 
* *The Hawk* (1935)
* *Million Dollar Legs* (krediturik gabe; 1939)
* *Television Spy* (1939)
* *Emergency Squad* (1940)
* *Golden Gloves* (1940)
* *Mystery Sea Raider* (1940)
* *Her First Romance* (1940)
* *The Devil Commands* (1941)
* *Under Age* (1941)
* *Sweetheart of the Campus* (1941)
* *The Blonde from Singapore* (1941)
* *Secrets of the Lone Wolf* (1941)
* *Confessions of Boston Blackie* (1941)
* *Counter-Espionage* (1942)
* *Seven Miles from Alcatraz* (1942)
* ''Hitler's Children* (1943)
* *The Falcon Strikes Back* (1943)
* *Captive Wild Woman* (1943)
* *Behind the Rising Sun* (1943)
* *Tender Comrade* (1943)
* *Murder, My Sweet* (1944)
* *Back to Bataan* (1945)
* *Cornered* (1945)
* *Till the End of Time* (1946)
* *So Well Remembered* (1947)
* *Crossfire* (1947)
* *Obsession* (1949)
* *Give Us This Day* (1949)
* *The Sniper* (1952)
* *Mutiny* (1952)
* *Eight Iron Men* (1952)
* *The Juggler* (1953)
* *The Caine Mutiny* (1954)
* *Broken Lance* (1954)
* *The End of the Affair* (1954)
* *Soldier of Fortune* (1955)
* *The Left Hand of God* (1955)
* *The Mountain* (1956)
* *Raintree County* (1957)
* *The Young Lions* (1958)
* *The Blue Angel* (1959)
* *Warlock* (1959)
* *Walk on the Wild Side* (1962)
* *The Reluctant Saint* (1962)
* *The Carpetbaggers* (1964)
* *Where Love Has Gone* (1964)
* *Mirage* (1965)
* *Alvarez Kelly* (1966)
* *Anzio* (1968)
* *Shalako* (1968)
* *Bluebeard* (1972)
* *The 'Human' Factor* (1975)
* *He Is My Brother'' (1976)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Alvarez Kelly

**Alvarez Kelly**, 1966ko Edward Dmytryk kanadar-estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako western film bat da. William Holden eta Richard Widmark aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEBetako Gerra Zibila dela eta, Alvarez Kelly (William Holden) mexikar abeltzaina dirutza egiten ari da. Batasunaren gudarosteak kontratatu eta Mexikotik Virginiara 2.000 abelburu eramateko ardura emango zaio, baina, jada bidean dela, Rossiter (Richard Widmark) kapitainaren taldeak Alvarez Kellyren taldea eta bere azienda atzemango ditu, abelburuekin bere gudaroste konfederatua elikatzeko asmoa baitu.

## Aktoreak 
* William Holden: Alvarez Kelly
* Richard Widmark: Tom Rossiter kolonela
* Janice Rule: Liz Pickering
* Patrick O'Neal: Albert Steadman maiorra
* Victoria Shaw: Charity Warwick
* Roger C. Carmel: Angus Ferguson kapitaina
* Richard Rust: Hatcher sarjentua
* Arthur Franz: Towers kapitaina
* Don 'Red' Barry: Farrow tenientea (kredituetan Donald Barry)
* Duke Hobbie: John Beaurider
* Harry Carey Jr.: Peterson kaporala
* Howard Caine: McIntyre
* Mauritz Hugo: Ely Harrison
* Barry Atwater: Kautz jenerala (G.B. Atwater bezala)
* Robert Morgan: Williamsoreak kapitaina

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Athletic Club Museoa

thumb|San mames barria, Athletic Club Museoaren kokalekua

**Athletic Club Museoa** izen bereko futbol-taldeari buruzko museoa da, Bilboko (Bizkaia) San Mames estadioan kokatua. San Mames Berria eraikitzearekin batera, museoa ere 2017ko abuztuaren 31an inauguratu zuten. Museoak 1400 metro karratu baino gehiago ditu, eta 500 objektuz baino gehaigoz osatua dago. Museoa ez ezik, San Mames estadioaren barrunbeak ere ikusteko aukera ematen zaio bisitariari.

## Kanpo estekak 
* Athletic Club Museoaren web-orria
Hero mantra

**Hero mantra** SextySexers nafar hard rock musika taldearen estudioko hirugarren diskoa da.

## Abesti zerrenda 
Diskoa zortzi abestiz osatuta dago:

# *Rotten my casiopea* (4:50)
# *Haginak agian* (4:14)
# *Zyklon birika* (4:12)
# *Kaktus rock* (5:05)
# *Behor begiak so* (7:06)
# *Hi otso* (4:45)
# *Tetsuo edo Melquiades* (3:49)
# *So we died* (7:41)

## Musikariak 
### Taldekideak 
* Mikel Larratxe: ahotsa
* Julen Irazoki: gitarra
* Joseba Baleztena: gitarra
* Xiker Salaberria: baxua
* Iñaki Gonzalez: bateria

### Laguntzaileak 
* Oskar Benas: gitarra
* Joseba Irazoki: gitarra
* Fernando Gimeno "Apoa": ahotsa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epifania Paviakoa

**Epifania Paviakoa** (800. urtean hilda) Lombardiako emakume santua izan zen. Erdi Aroko tradizioen arabera Ratchis (744/749 – 756/757), lombardiarren erregea eta Italiako erregea zen haren aita.

Monastero di Santa Maria delle Caccen, lehen Santa Maria Foris Portam, lurperatuta dago, haren aitak Lombardiako hiriburua zen Pavian sortutakoa.

## Erreferentziak
Grand Colombier (argipena)

**Grand Colombier** izan daiteke:
* Grand Colombier, Saint-Pierre eta Mikelune uhartediko uhartetxoa.
* Grand Colombier, Jurako mendia.
* Grand Colombier mendatea, Jurako mendatea
* Grand Colombier, Savoiako mendia.
Broken Bihotz

**Broken Bihotz** pop rock talde euskalduna Bizkaian sortu zen 1980ko hamarkadaren bukaeran. 1990ekoaren hasieran dexenteko arrakasta izan zuen. Rafa Ruedaren lehen talde proiektua izan zen. Euskara eta ingelesa nahasten dira taldearen izenean, *Broken Heart* ingelesez, *Bihotz Puskatua* litzateke euskaraz.

## Biografia 
Rafa Rueda kantuak sortzeko Mungiako gazte mugitu bat zen garaian, kontaktuan jarri zen herriko plazako talde batekin: **Akiu** zuen izena. Haiem entseguak ikustera joaten zen Rueda, eta halako batean, Ruedak etxean sortzen zituen kantuak musikatzeko laguntza eskatu zien beste lagun haiei, Rueda baino lauzpabost urte zaharrago zirenak. Horrela sortu zen Broken Bihotz, plazako taldearekin Rafa Ruedak bat eginda.https://info7.naiz.eus/es/info_i7/20170228/broken-bihotz-rafa-ruedaren-lehen-proiektua

1991. urtean Ermuko 5. Pop Rock lehiaketan irabazleak izan ziren eta, 1992. urteko udan, kontzertu dezente eskeini zituzten beraien lehen disko luzea aurkezteko: "Desioak izena gradua galtzen duenean" (IZ).

1993an, banandu egin ziren eta Rafa Ruedak rock metal talde berria eratu zuen, Pi L.T.

## Taldekideak 
* Joseba Elorriaga, baxua
* Josu Muñoa, teklatuak
* Gorka Muruaga, bateria
* Rafa Rueda, gitarra eta ahotsa
* J.I. Abaroa "Yus", gitarra eta ahotsa
* Oihana Etxebarria, koruak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grand Colombier mendatea

**Grand Colombier mendatea** (), Juran, Artemare eta Culoz artean dagoen mendatea da. 1.498 metroko garaieran dago.

## Frantziako Tourra 
Frantziako Tourrean 2012an igo ziren lehendabizikoz:

## Kanpo estekak
Meteorografo

[thumb|[Eguraldi Zerbitzu Nazionala (AEB)|AEBetako Eguraldi Zerbitzu Nazionalak erabilitako meteorografoa 1898an]]
**Meteorografoa** hainbat elementu meteorologikoren erregistragailuen konbinazioz osatutako tresna da. Horrela, beste erregistragailu indibidual batzuk ordezkatu ahal izango ditu, hala nola, barografoa, konbinazioan. Hau oso garrantzitsua izan zen irratizundaren aurretik zegoen zunda-globo batek hartutako neurketen kasuan. Pisua minimizatzeko elementua zen eta hegaldiaren tenperaturako, presioko eta hezetasuneko datuak globoaren berreskurapenean bakarrik bildu ahal ziren.

## Motak 
higrotermografoa meteorografo mota bat da, meteorologia-estazioetan erabiltzen dena, tenperatura eta hezetasuna erregistratzeko.

*Aerometeorografoa* edo *aerografoa* altueran egindako neurketetarako erabilitako meteorografoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zezenketa Museoa (Bilbo)

[thumb|Bilboko [Vista Alegre zezen plaza, Zezenketa Museoaren egoitza.]]

**Zezenketa Museoa** zezenketari buruzko museo bat da, 1995eko ekainaren 9an sortua eta Bilboko (Bizkaia) Vista Alegre zezen plazan kokatua.

## Museoaren atalak 
Bilboko Zezenketa Museoa zezenketaren historiako zortzi ataletan banatua dago:
* Argien garaiko tauromakia
* Erromantizismoko toreatzaileak
* Laurogehita hamazozrtziko toreatzaileak
* "Guerrita"ren garaia
* Zilarrezko garaia, bigarren errepublikara arte iristen dena
* "Manolete"ren garaia
* 50. hamarkada
* "El Cordobes"en garaia

Horietan testu didaktikoak ehundik gora irudirekin doaz lagundurik, Goyaren *Tauromakia* saileko lau lamina, zezenketa estiloetako lau afixa original, Bringes anaien lau koadro, zezen ezagunen buruak, Antonio Ordoñezen bi zezenketarako jantzi, "El niño de kapea"ren jantzi bat, Egaña pikadorearen jantzi bat, "Cocherito"ren ezpata bat, "Costillares"en kapote bat, liburuak eta antzinako Bilboko zezen plazen maketak ikus daitezke.

## Ordutegia 
* Oro har, astelehenetik ostegunera 10:00etatik 13:30era eta 16:00etatik 18:00etara. Ostiraletan, 10:00etatik 13:30era.
* Azaroa, abendua, urtarrila eta otsaila: astelehenetik ostiralera 10:00etatik 13:30era.
* Larunbat, igande eta jaiegunetan itxia.

## Kanpo estekak 
*  Museoaren orria, Vista Alegre zezen plazaren webgunean.
* Museoari buruzko orria, Bilbao Turismoren webgunean.
Naste Borraste

**Naste Borraste** Bilboko San Ignazio auzoko rock talde bat izan zen, 1983an sortua eta 1992an desegina. Euskal Rock Erradikalaren mugimenduan kokatu izan dira, ska, punk eta rock&roll estiloetan joaz; gehienean erdaraz aritu arren, euskarazko hainbat kantu ezagun ondu zituzten. Bilbon musika estilo horretako lehenengotako taldea izan ziren, Yo Soy Julio Cesar, Zer Bizio eta beste batzuekin batera. Ahotsean Gorkak ziharduen, Nikok eta Gadgetek gitarretan, Koldok baxuan, eta Inok baterian, Andoaingo Jubilatuak webgunearen arabera. Hala ere, aldaketa asko izan ziren taldean, garaiaren arabera.

Oihartzun handiko kantuak ondu eta atera zituzten. 1987an maketa bat atera zuten eta, hurrengo urtean, 1988an, disko bat: *Pon un idiota en tu vida*. Bi lanok kontzertu ugari eskaini zizkieten, eta halaxe ibili ziren oholtza askotan; beste disko bat ere atera zuten gero. 1992an, hasierako proiektua desegin zen, baina bi hamarkadaren ondoren, 2013an itzuli egin ziren, bertan ibilitako kide batzuek osatuta, eta kantu berriak ere sortuz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kortatu
* Euskal Herriko musika garaikidea
* Egungo Euskal Herriko musikarien zerrenda
## Kanpo estekak 
* *Pon un idiota en tu vida* albumeko "Zipaiopoulos"
Col d'Èze

'''Col d'Èze''' (; ), Aurrealpeetan, Niza eta Roquebrune-Cap-Martin artean dagoen mendatea da. 507 metroko garaieran dago.

## Txirrindularitza 
Txirrindularitza arloan, oso mendate ezaguna da, izan ere askotan izan da Paris-Nizaren pasabidea. Frantziako Tourrean ere bitan igo ziren:

## Kanpo estekak
Fatima al-Fihri

**Fatima al-Fihri** (Kairuan (Tunisia), ? – Fez (Maroko) 880) (فاطمة محمد الفهري, *Oum al Banine* izengoitiaz ezaguna, hau da, "Seme guztien ama") emakume arabiar eta musulman ospetsua, munduko lehen goi mailako irakaskuntza-instituzioa sortzeagatik. Instituzio hori Fezeko Al Quaraouiyineko Unibertsitatea da, gaur egun oraindik martxan dagoena.

## Biografia 
Fatima Al-Fihriren aita Mohamed Al-Fihri zen, merkatari arabiar garrantzitsua. Familia osoa Tunisiatik Marokora bizitzera joan zen, Idris II.a erregearen garaian

Fatimari senarra eta anaia guztiak hil zitzaizkiolarik, ondare handia jaso zuen oinordetzan. Hala, ahizpa Mariamekin batera haien herriaren aldeko ekimen bat bultzatzea erabaki zuten. Madrasa bat eraiki zuten gazteriaren heziketari laguntzeko. X. menderako, madrasa hura herrialdearen benetako motor intelektuala zen. 859an, halaber, Fatimak munduko lehen unibertsitatea sortu zuen, Fezeko Al Quaraouiyineko Unibertsitatea, gaur egun oraindik martxan dagoena. Haren ospea mundu ezagun osoan zabaldu zen eta pentsalari asko erakarri zuen, tartean, Gerbert Aurillacekoa, gero Silvestre II.a aita santua izango zena. Gerbertek arabiar zifrak eta zeroaren kontzeptua Europan ezagutarazi zituen.

Miriam, Fatimaren ahizpa, bere aldetik, Fezeko l-Andalus meskita eraikitzeko dirua jarri zuelako da ezaguna.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Al Quaraouiyineko Unibertsitateari buruzko informazioa.
Elurretan (musika taldea)

**Elurretan** pop sinple eta argitsua egin zuen talde gipuzkoarra izan zen, 21. mendearen hasierakoa. Gehienbat euskaraz abesten zuten, baina gaztelaniazko kantuak ere bazituzten (Kirmen Uriberen hitzekin grabatutako diskoa osoki gaztelaniaz izan zen).

## Biografia 
Mikel Aizpuruak eta Ritxar Gomezek osatu zuten Elurretan, 2003. urtetik 2009ra bitartean. Biak Anímese Martinez taldean ibilitakoak ziren, eta hura desegin ondoren pop melodia peto-petoak lantzen hasi ziren. Etxean grabatzen zituzten diskoak eta apenas eman zuten kontzerturik.

Gipuzkoako Goierriko pop taldeen genealogia korapilatsuan, Mikel Aizpuruak eta Ritxar Gomezek Punk Bacharach izeneko talde bat ere sortu zuten, Burt Bacharach konpositorearen bertsioak egiteko. Hala ere, Elurretan desegin zutenean Aizpuruak Kau Kori Kura proiektuari eman zion lehentasuna, eta Gomezek Ciclos Iturgaiz izenekoari.

### Estiloa 
Pop melodia argitsuak, leunak eta malenkoniatsuak, eta maitasuna, adiskidetasuna edota egunerokotasunari buruzko hitz samurrak, ironikoak, surrealistak eta umoretsuak izan ziren, hasieratik, Elurretan-en kantuen ezaugarri nagusiak. Bi taldekideek honako aipatzen zituzten eraginen arteanː Vainica Doble, Jonathan Richman, Le Mans, Sisa, Family, La Dama se Esconde, JC Perez, La Buena Vida, Burt Bacharach... Hala ere, lehen diskoetan pop elektronikora jo zuen bikoteak.

## Taldekideak 
* Mikel Aizpurua
* Ritxar Gomez

## Diskografia 
* Olatu baten zai - 2004 (Moonpalace)
* Bi - 2004 (Moonpalace)
* Mara-mara - 2005 (Moonpalace)
* Elurretan canta a Kirmen Uribe - 2006 (Moonpalace)
* Maitaleak - 2007 (Olangu Diskak)
* Momo eta beste izaki batzuk - 2008 (Moonpalace)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elurretan Bandcamp plataforman.
Hizketa-teknologia

**Hizketa-teknologia** gizakien ahotsa bikoiztu eta horri erantzuten dioten teknologien multzoari deitzen zaio. Erabilera asko dituzte, horien artean, ahots- eta entzumen-ezintasunak dituztenentzako laguntza, eta baita itsuentzakoa ere, teklaturik gabeko ordenagailuekin komunikatzeko gaitasunarekin bat eginez. Bideo-jokoetako softwarea ere hobe dezakete, eta salgaien marketinean edo telefono bidezko zerbitzuetan ere lagun dezakete.

Gaia hainbat azpiesparrutan bana daiteke:
* Hizketaren sintesia
* Hizketa-ezagutze automatikoa
* Hizlari-ezagutzea
* Hizlari-egiaztatzea
* Hizketa-kodeketa
* Komunikazio multimodala

## Ikus, halaber, 
* Komunikazio-laguntzak
* Hizkuntza-teknologia
* Hizketaren prozesamendua

## Kanpo estekak
No somos nada

**No somos nada** La Polla Records Aguraineko punk taldearen hirugarren diskoa da.

## Grabazioa 
1986ean taldeak bere zigilu diskografiko propioa sortzea erabaki zuen: *"Txata Records"* eta bere hirugarren diskoa argitaratu. Urte honetan taldeak Madrilen San Isidroko festetan diskoko zenbait abesti aurkeztu zituen, baina festibala gatazkekin bukatu zuen publikoaren eta poliziaren artean. Gero produkzioa atzeratu egin zen urtean zehar izandako zenbait arazorengatik. Horregatik, album hau hiru zatitan grabatu zen eta azkenean 1987an argitaratu n.zen.

## Abestiak 
# "No Somos Nada" - 2:45
# "Socios a La Fuerza" - 1:15
# "Otro Militar" - 0:56
# "Todo por La Patria" - 0:50
# "Si Hay Futuro" - 2:58
# "Jamaica" - 2:37
# "Tu Más Enérgica Repulsa" - 1:09
# "Señores del Jurado" - 2:24
# "Progreso y Ciencia" - 1:59
# "Real Como La Vida Misma" - 1:12
# "La Justicia" - 2:25
# "Cáncer" - 1:04
# "Quiero Ver" - 1:20
# "Que Paz" - 2:43
# "Pitufare" - 1:58
# "Odio a Los Partidos" - 1:58
# "Hipocritas" - 1:48
# "Las Marras" - 1:39
# "Mentiras Post" - 1:05
# "Los Perros, La Carne" - 1:36
# "Súbete Los Pantalones" - 2:20

## Taldekideak 
* Evaristo Páramos - Ahotsa
* Txarly - Gitarra, koruak
* Sume - Gitarra erritmikoa, korua
* Abel - Baxua
* Fernandito - Bateria, koruak

## Laguntzaileak 
* Xosá Avilés (Dixebra taldeko gaiteroa) - Gaita asturiarra "No somos nada" abestian
* Carlos Mahoma (RIP taldeko abeslaria) - *"Las marras"* abestian koruak
* Natxo Etxebarrieta (Cicatriz taldeko abeslaria) - *"Las marras"* abestian koruak
* Diskaren diseinua: Santi Orúe

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Demasiados enemigos

**Demasiados enemigos** Eskorbuto punk talde Santurtziarraren seigarren estudioko albuma da eta baita azkena bere formazio klasikoarena: Iosu Expósito, Juanma Suárez eta Paco Galanena. 1991eko urrian argitaratu zen Matraka Diskak diskoetxearen bidez eta hamar abesti originalez osatua dago, birgrabatutako abesti batez gainera: "No quiero cambiar".

## Grabaketa eta edukia 
1991ean, Mexikotik jira txiki bat egin ondoren "Gato" Speed taldeko gitarrariaren laguntzaz, Iosu berriro bueltatu zen taldera eta Matraka Diskak diskoetxearekin album berri bat grabatzea erabaki zuten. Izena "Degeneración" izango zen lehen momentu batean, baina hizketan haien artean *"Demasiados enemigos"* esan zuen norbaitek eta horrela geratu zen. 1991eko urrian grabatu eta nahastu egin zen sei egunetan Waves de Almassora estudioan, Castellonen.

Albuma atera eta gero, 1992 biraren bitartean Iosuk taldea utzi izan behar zuen bere osasuna zela eta. Diska Eskorbutoren estiloko abestiz osatuta dago bere gehiengoan, hala nola *"Eskorbutín",* *"Adiós reina mía"*, *"Presagio"*, *"Emborráchate"*, edo *"En la luna"*. Azaleko, atzekaldeko eta barruko liburutxoaren argazkiak Santurtziko portuan egin ziren. 300 argazki baino gehiago egin ziren saio horretan. Diskoaren atzealdean hurrengo esaldia agertzen da: *"Lurra zapaldu duen talderik honratuena gara milaka miloi urteretan"*.

## Abestiak 
# "Adiós reina mía" - 4:24
# "Presagio" - 2:06
# "Eskorbutín" - 4:05
# "Cosas de la vida" - 3:30
# "Unete al desorden" - 4:00
# "Emborráchate" - 1:35
# "Intolerable" - 3:55
# "En la Luna" - 4:31
# "Nueva esperanza" - 3:44
# "No quiero cambiar" - 3:11
# "La mejor banda del mundo" - 4:08

## Taldekideak 
* Juanma Suárez - Baxua eta ahotsa
* Iosu Expósito - Gitarra eta ahotsa
* Paco Galán - Bateria
* Javier Moreno - Teklatuak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mundu berria daramagu bihotzean

**Mundu berria daramagu bihotzean** Hertzainak taldearen single internazionalista da. Taldearen managerra zen Beltzaren ideia izan zen, Komite Internazionalistak ezker abertzaleko taldearen orbitan. Diskaren salmentan ateratako diru guztia Nikaraguako Gaztediaren Etxera eman zen.

## Abestiak 
# Guantanamera
# Arraultz bat pinu batean
# Yankee Go Home
# Infernuko Atean

### Bonus Tracks (Ohiukako argitalpena) 
# Larru Beltzak
# Ibili Dabiltz
# Une Etengabeak
# Eutsi Gogor
# Aitormena
# Gaizki Pentsatzen
# Miren Modelo "B"

## Argitalpenak 
* Aketo - Komite Internazionalistak - EP (1991)
* Oihuka - CD (1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Mari Bengoa

**Luis Maria Bengoa Ortiz de Zarate** (Otxandio, Bizkaia, 1945eko irailaren 2a) kazetaria da; herri kirolen sustatzailea Araban; Arabako eta Euskal Herriko pottoka elkarteetako lehendakari ohia; eta politikari jelkidea. Kazetaritzako eta Gizarte Graduatuko ikasketak egin zituen, eta Zuzenbide ikasketak ere bai hiru urtez. Elosun (Legutio, Araba) bizi da. 1975az geroztik Gasteizko Aurrezki Kutxan (1990ean Vital Kutxa bihurtua) egin zuen lan, 2008 arte.

Hamazortzi urterekin Radio Vitorian eta Norte Exprésen hasi zen Otxandioko eta Erandioko berri ematen. *La Gaceta del Norten* kirol kronikak idazten zituen. 1976an *Euzkadi* aldizkarian hasi zen idazten. 1983tik 1995 arte *Deia* herri kirolen kronikak idatzi zituen. ETBn eta Radio Vitorian luzaroan emititu diren programa biren aurkezle izan da: *Sustraia* (euskaraz eta gaztelaniaz) eta *Araba Lur Bizia*.

Araban herri kirolak sustatzen lan handia egin du, 1970eko hamarkadatik hasita. 1977an lehen Arabako Herri Arteko txapelketa antolatu zuen. 1979an Euskal Herri Kirol Batzarrean parte hartu zuen, eta hortik sortuko zen Euskal Federazioa. Besagain pilota enpresako arduradunetako bat izan zen. Arabako eta Euskal Herriko pottoka elkarteetako lehendakaria izan zen 1982tik 1993ra. Araba Buru Batzarreko kide izan da hiru alditan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jaiotze basatia

**Jaiotze basatia** Su Ta Gar euskal heavy metal taldearen lehenengo diskoa da, Zarata Diskak diskoetxearekin argitaratua. Bertan taldearen abesti klasikoenetakoak aurkitu ditzazkegu, hala nola, *"Mari"*, *"Jo Ta Ke"* edo *"Haika mutil"*.

## Abestiak 
### A ALDEA 
### B ALDEA 
### EXTRA 
* Diruaren esklabu
* Haika mutil

## Taldekideak 
* Hasier Osoro - Baxua, ahotsa
* Jon Zabala - Koruak
* Borxa Arillaga - Bateria
* Xaberi Bastida - Gitarra
* Aitor Gorosabel - Gitarra, ahotsa

## Argitalpenak 
* Zarata Diskak - CD, Album (1991)
* Zarata Diskak - CD, Album, RP (1994)
* Ibaizabal - CD, Album, RE (2006)
* Jo Ta Ke Ekoizpenak - CD, Album, RE (2015)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aspasia Medikua

**Aspasia Medikua** (K.a. IV. mende inguruan bizi izan zen) Antzinako Greziako atenastar medikua izan zen, obstretizian eta ginekologian berezitua. Antzinako Greziako gizarte maila sisteman emakumeek hezkuntzarako sarbidea debekatuta zeukaten garaian, Aspasia salbuespenetako bat izan zen. Hainbat ekarpen egin zizkion medikuntzari. Ekarpenok bizantziar medikuntza garaiko medikuengan eta kirurgialariengan eragina izan zuten, esaterako Amidako Aeziorengan eta Eginako Paulorengan. Aspasiak bere teknika kirurgikoak garatu zituen umetokiko hemorroideak, barikozeleak eta hidrozeleak tratatzeko, gaur egungo metodoen antzekoak. Gainera, hankak aurretik jaiotzear diren umeak mugitzeko teknika garatu zuen erditzea errazteko. Horrez gain, medikuntza prebentiboa egin zuen emakume haurdunekin.

## Erreferentziak
37/87 Gernika jaialdia

**37/87 Gernika jaialdia** (garaiko izen ofiziala **37/87 Gernika** izan zen), Gernikako herrian Martxa eta Borrokako kontzertuen barruan urte horretako Aberri Egunean ospatu zen jaialdi erraldoi eta mitikoa izan zen. Euskal Herrian, garai hartako Rock eta Folk jaialdi entzutetsu eta garrantzitsuenetarikoa izan zen. 1987ko apirilaren 16etik 26rako egunetan ospatu zen. Hala eta guztiz, kontzertuak nagusiki 16, 17 eta 18an izan ziren. Apirilaren 25ean Benito Lertxundi eta Mikel Laboaren kontzertuak egon ziren, baina baita ere buruhandiak, erraldoiak, kalejirak eta abar luze bat.

## Jaialdia 
1000 pezetaren truke (sasoi hartako 6 euro eta 750 pezeta lehenago erosten bazenuen) hainbeste aukerak eman zituzten jaialdiko antolatzaileek. Besteak besteː Musika jaialdia bera, antzerkia, zinema, bideoak, erakusketak, hitzaldiak, Gernikaldetik bidaiak, zerbitzuak, kanpina jartzeko lekua eta umeentzako jolas aukerak.

Kontzertuetan gehienbat gazteak ibili baziren ere, egun luze horietan adin guztietako jendea ibili zen Gernikatik.

Ostirala 17a Gernikako eta Gernikaldeko taldeek jo zutenː Xe Osti, Jarri Berton, Irula eta Salida de Emergencia jo zuten.

Apirilak 18 larunbatean hain zuzen ere kontzertuen arloan oso egun garrantzitsua izan zen eta bertan talde hauek jo zutenː Tijuana in Blue, Jotakie, BAP!!, Nahiko, Danba, Zer Bizio?, Belladona eta Baldin Bada. Hainbeste jende egon zen non jendeen arteko bultzadak oso ohikoak izan zirela. Aldi berean zikinkeria nabaria izan zen jaialdi gunean.

Hurrengo egunean apirilak 19 igandea zen eta Aberri Eguna. Are eta jende gehiago hurbildu zen Gernikara Aberri Eguna ospatzera. Jaiari zaborbatzaileen greba batu zitzaion. Honen ondorioz Gernikako alderdi askotan kiratsa nabaria zen. Kanpotik etorritako batzuk kanpin guneetan zeuden bitartean beste batzuk kalean lo egin zuten. Arratsaldean Itoiz, Potato, Kortatu eta Hertzainak jo zuten eta arrazoiak argi ez badaude ere kontzertu hauen amaieran ertzaintzarekin borroka latzak egon ziren. Gazte batzuk zaborrak erabiliz barrikadak egin zituzten eta istilu larriak egon ziren besteak beste bederatzi gazte ospitalera eraman behar izan zituzten.

## Musika taldeak 
Jaialdian parte hartu zuten musika taldeak hauek izan zirenː

## Ondorioak 
Urte horretan Herri Batasunak Gernikan antolatu zuen Aberri Eguna. Gernikaren bonbardaketaren 50. hamarkada zenez, egun horrekin sinbolikoki bat eginez (bonbardaketa 1937ko apirilaren 26an izan zen) iraganaren borroka eta guda 1987ko borrokekin lotu nahi izan zituzten ENAMekoek.

Helburua guztiz lortu zen "Martxa eta Borroka" deitu zitzaionarekin bete-betean asmatu zutelako. Agian hau izan egin ziren Martxa eta Borrokaren jaialdirik aipagarriena. Eta nahiz eta ertzaintzarekin lizkarrak egon, orokorrean dena ondo atera zen eta ENAMeko erakunde askok indartuta atera ziren musika eta kontzertu ezberdinak ezker abertzalearen ideologiarekin uztartzea lortu baitzuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heliografo

thumb|Heliografoa
**Heliografoa** itzal nabarmenak sortzeko adinako intentsitatea duen eguzki-erradiazioak zenbat denbora irauten duen neurtzen duen tresna da. Emaitzek eguraldiaren eta klimaren inguruko informazioa ematen dute eta baita eremu geografiko baten tenperatura ere. Informazio hau oso erabilgarria da meteorologian, zientzian, nekazaritzan, turismoan eta beste arlo batzuetan.

Heliografoen oinarrizko bi mota daude. Mota batek eguzki-argiaren irakurketarako denbora-eskala gisa eguzki bera erabiltzen du. Beste motak erlojuaren forma batzuk erabiltzen ditu denbora-eskalarako. Lehenengo taldekoen artean, Campbell-Stokes heliografoa eta Gauss-ena modelo zabalduenak dira, nahiz eta ziur ez dakigun. John Francis Campbell-ek asmatua 1853an eta ondoren Sir George Gabriel Stokesek 1879an aldatu zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ornitorrinkus

***Ornitorrinkus*** hiru sortzaile euskaldunen artean 2006 eta 2008 bitartean ondutako proiektua izan zen. Maialen Lujanbio bertsolaria, Judith Montero musikaria eta Xabier Erkizia soinu artista izan ziren hiru lagun horiek. Zuzeneko emanaldiak antolatu zituzten batik bat, baina 2010ean diskoa ere kaleratu zuten, liburu batekin hornitua.

*Ornitorrinkus* honela definitu zuten bere sortzaileek: "Musika garaikideak, elektronikak eta bertsoak elkar hartuta osaturiko hotsen eta ahotsen emanaldia, performance-aren, kontzertuaren eta happening-aren artean kokatzen dena".

## Kredituak 
* Maialen Lujanbio (ahotsa, hitzak)
* Judith Montero (saxofoia)
* Xabier Erkizia (elektronika, ekoizpena)

## Kantu zerrenda 
# logika ariketa
# belarri ninia
# aurre juzku harri kozkor
# balu bihotzik
# izateko baimen eske
# erritma
# hain hurbil eta hain urrun
# galderabaki
# proto-kanta: esistitzen ez den herrialde bateko sehaska kanta
# argilun: hizkuntza komun baten bila 1
# ez egin lorik basuan
# hizkuntza komun baten bila 2

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aste Santuko Irudien Museoa

thumb|Aste Santuko Irudien Museoaren aurrealdea

**Aste Santuko Pasio-irudien Museoa**, Bilboko (Bizkaia) museo bat da, 2001ean sortua eta Iturribide kaleko, 3. zenbakian (La Burreria izenaz ere ezaguna) kokatua. Bilboko Aste Santuaren Gurutz-bide izandako 14 pasio-irudi eta dozena erdi “taila” eta “anda” gordetzen ditu.

## Eraikina 
Aste Santuko Pasio-Irudien Museoa antzinako ardo alondegia da. Bilboko alde zaharrean kokatua dagoen XVIII. mendeko eraikina da honako hau estilo neoklasikoan egina. Ez da estetikoki bereziki azpimarragarria, nabarmenagoa izanik bere historiagatik. Eraikinaren egitura nagusia harrizkoa da. Sarreran atari moduko bat du eta eskailera batzuk bigarren solairura igo ahal izateko. Zurezko estalkia du, hau berregina izan zelarik. Alondegiaren jatorrizko funtzioagatik du puntu erdiko arkuz osaturiko ataria handi bat, horrek bertara gurdiekin sartzea errazten zuelarik. Alondegia izateari utzi zionean ikaztegia bihurtu zen eta beranduago astoak alokatzen ziren berta, hortik datorkio gaztelaniazko la burreria -astotegia euskaraz- izenordea. XX. mendearen zati handi batean eraikina abandonaturik egon zen, mende bereko 90. hamarkadan Aste Santuko Pasio-Irudien biltegi bilakatzea erabaki zen arte, eta , beranduago, honi kutsu hezitzaile bat eman nahian museo bilakatu zen.

## Pasio-irudien bilduma 
Ondorengo pasio-irudien bilduma topa daiteke bertan:
* Hiriko Jesus Santua
* Barkameneko Aita Jesus Guztiz Santua
* Ama Bakardadekoa
* Preso Hartzea
* Gurutzea Sorbalda Gainean
* Arantzazko Koroapena
* Errukiko Ama
* Ortuko Otoitza
* Gurutzetik Eraistea
* Azken Afaria
* Ecce Homo
* Azken Afaria
* San Joan
* Hiru Gurutzeak
* Medinaceliren Aita Jesus Nazaretekoa
* Doloretako Ama
* Jesus Anasen Aurrean
* Jesus Zutabeari Lotua
* Lignum Crucis
* Bidera Ateratzea
* Jesus Zartatua
* Astotxoa
* Esperantzako Ama Guztiz Santua
* Aita Jesus Maitasunekoa
* Atsekabeetako Ama
* Aita Jesus Nekaldikoa
* Apaltasunaren Jesus Santua
* Karitatearen Ama
* Oinen Ikuzketa
* Erramu eta Arrosarioaren Ama
* Maria Magdalena Santua

## Ordutegia 
Asteartetik ostiralera: 11.00 - 13.00 eta 17.00 - 19.30

Larunbatak: 11.00 - 14.00 eta 17.00 - 20.00

Igandeak: 11.00 - 14.00

Itxita: Astehelenak, Aste Santuan eta aurreko eta geroko asteak

## Kanpo estekak 
* Aste Santuko Pasio-irudien museoaren web-orria
Tximeletak sabelean

Tximeletak sabelean (1994, IZ) Andoni Egañak bertso jarriak abesten grabatu zuen diskoa izan zen.

*Ekaitzaldi* blog musikalaren arabera, Egañak "ez zuen bi bider pentsatu IZk diskoa grabatzea eskaini zionean. (...) Bere hitzetan, bertsolaritzak gizartearen erdiguneetan egon behar du eta horren ildotik, bertso-paperak instrumentu ugariren doinuetara egokitzea aukera aproposa iruditu zaio zarauztarrari".

## Kantuen zerrenda eta egiletza 
# Herri (Andoni Egaña / Jose Ignazio Ansorena).
# Haurrak atalka (A. Egaña / Herrikoia).
# Lazkao Txiki (A. Egaña / J. I. Ansorena).
# Irrifarra (A. Egaña / J. I. Ansorena).
# Hil Jenerala (A. Egaña / Imanol Urbieta).
# Bertsotan bai (A. Egaña / Herrikoia).
# Bogart eta Bilintx (A. Egaña / Herrikoia).
# Xalbador ta Salvador eta Salbatore (A. Egaña / Mixel Ducau).
# Amonaren pitokeria (A. Egaña / J. I. Ansorena).

## Musikariak 
* Andoni Egaña (ahotsa)
* Mitxel Longaron
* Txema Garces
* Karlos Gimenez
* Karlos Rosat
* Joxan Goikoetxea
* Joseba Tapia
* Mixel Ducau
* Luis Camino
* Baionako Jazzaband Taldea
* Claude Cellan
* Patrick Crabos
* Jacky Ansoud
* Jacky Berecochea
* Philippe Betatchet

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak