open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1386 Storeria

**1386 Storeria** asteroide gerrikoan aurkitutako 1386. asteroidearen izena da. 1935eko uztailak 28an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 PA** zen.

## Kanpo estekak
1959ko Frantziako Tourra

**1959ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 46. edizioa izan zen. 1959ko ekainak 25 eta uztailak 18 artean ospatu zen. 4355 kilometroko ibilbidea egin zen 22 etapatan banatuta.

120 txirrindularik parte hartu zuten 12 txirrindulariko 10 talderen artean banatuta. Horietatik 65 izan ziren proba amaitu zutenak, eta talde bakar batek ere ez zuen amaitu proba bere txirrindulari guztiekin.

Garaileak, Federico Martín Bahamontes, Tourra irabazi zuen lehen espainiarra izan zena, proba batez beste 35,474 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapenak 
|-
! align="center" bgcolor="lightgreen" | **Puntukako sailkapena**
|-
|

|-
! align="center" bgcolor="#FF9999" | **Mendiko sailkapena**
|-
|

|-
! align="center" bgcolor="#90D0EA" | **Taldekako sailkapena**
|-
|

|}

## Parte-hartzaileak 
A : Etapan zehar abandonatu zuen . HD : Abandonatu egin zuen.

*Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Federico Martín Bahamontes

**Federico Martín Bahamontes** (Alejandro Martín Bahamontes izenarekin jaioa, Santo Domingo-Caudilla, Toledo, 1928ko uztailak 9 &ndash; Valladolid, 2023ko abuztuaren 8a) *Toledoko Arranoa* ezizena jaso zuena, txirrindulari profesional bat izan zen 1954 eta 1965 artean, garai horretan 74 garaipen lortu zituelarik.

## Biografia 
Mendian espezialista, Bahamontesek 1959ko Frantziako Tourra irabazi zuen, hasiera batean faboritoa ez zen arren. Alabaina, Pirinioetan egin zuen ihesaldia eta Puy-de-Dômeko kronoigoeran lortutako garaipenaren ondorioz abantaila nabarmena lortu zuen. Alpeetan, Charly Gaulekin elkartu zen, hau ere eskalatzailea eta aurreko edizioko garailea, eta Henri Angladek zein Jacques Anquetilek diferentzia jan zioten arren, ez ziren Bahamontesentzat mehatxu izan, bigarren amaitu zuen Angladeri Tour amaieran lau minutu baino gehiago atera zizkiolarik.

1963an 2. postuan amaitu zuen, Anquetilen ondoren, bere laugarren Tourra lortu zuena. Oso berdinduta Alpeetan eta Pirinioetan, Anketilek abantaila erlojupekoan lortuko zuen, une hartan bere laugarren Tourra zena lortuz, Bahamontes bigarren geratu zelarik, hiru minutu eta erdi baino gehiagora. Urte bete beranduago, 1964an, Bahamontesek 3. amaitu zuen Tourra Jacques Anquetil eta Raymond Poulidorren ondoren, garaileagandik lau minutu baino gehiagora.

Zen bezain eskalatzaile bikaina izanda, Mendiko saria bi aldiz irabazi zuen Espainiako Vueltan, behin Italiako Giroan eta sei aldiz Frantziako Tourrean, non errekorra izan zuen Lucien Van Impe belgiarrarekin batera Richard Virenque frantziarra iritsi zen arte.

Bahamontes Toledoko Itzuliko zuzendaria da duela 40 urte baino gehiagotik. Gainera, Navalcarneroko Txirrindularitza Kluba babestu zuen.

## Bitxikeriak 
* Amélie frantziar filmean Bahamontesek 1959ko Tourrean lortutako garaipena aipatzen da.

* Miguel Delibesen Cinco horas con Mario liburuan "Toledoko Arranoa"ri erreferentzia egiten zaio.

* Txirrindularitza erakusketa bat du Seseña Nuevon, Würth Espainiako instalakuntzetan dagoena, non txirrindulariak bere bizikletak, garaikurrak, irudiak eta bere kirol irudiarekin lotutako gainontzeko gaiak erakusten dituen.

## Tourraren omenaldia 
Frantziako Tourrean lortu zuen garaipenaren 50. urteurrenean (Tourra irabazi zuen lehen espainiarra izan zen), 2009an, Bahamontesi, Toledoko Arranoari omenaldia egin zion Tourreko antolakuntzak 6. etaparen hasieran (Girona-Bartzelona), 81 urte bete zituen egun berean ospatu zena.

Egun batzuk lehenago, Frantziako enbaxadoreak plaka oroigarri bat eman zion Frantziar Errepublikaren izenean.

## Palmaresa 
## Emaitzen laburpena 
### Itzuli Handiak eta Munduko Txapelketa 
### Beste Itzuliak 
## Taldeak 
* Mondia (1954)
* Terrot (1955)
* ICEP-Girardengo (1956)
* Mobylette (1957)
* Faema (1958)
* Cóndor (1959). Garaiko araudiari esker, espainiar lasterketak KAS taldean korritu ahal izan zituen.
* Faema (1960)
* VOV (1961)
* Margnat-Paloma (1962)
* Margnat (1963-1965)

## Kanpo estekak 
*
Aldaka

**Aldaka**, halaber **mokorra**, **mehaka** edo **hanka** (Ipar.), ornodunen anatomian eskualde anatomiko bati eta giltzadura bati dagokio.

**Aldaka aldea** gluteoaren aldean kokaturik dago, gandor iliakoaren azpian eta femurraren trokanter handiaren gainean. Gizaki helduengan pelbiseko hiru hezur fusionatu dira eta hezur koxala eratu dute.

**Aldakaren giltzadura** edo **giltzadura azetabulofemorala** pelbisaren azetabuloa eta femurraren artean sortzen den giltzadura da bere funtzio nagusia gorputza estatiko dagoenean (zutik, adibidez) edo mugimenduak (oinez edo korrika, adibidez) duen pisua mantentzea da. Gorputzaren egoera mantentzeko oso garrantzitsua da artikulazio hau. Pelbisaren okerdura angelua, gizakiaren posturaren gainean garrantzi gehien duen elementua, aldakan zehazten da.

## Izenak 
Sarreran emandako izenez gain, batzuetan **almaka** (Ipar.) aldaera ere erabiltzen da *Euskaltzaindiaren Hiztegia*ren arabera.

## Kanpo estekak
Kim Clijsters

**Kim Antonie Lode Clijsters** (Bree, 1983ko ekainaren 8a) tenislari flandiarra da. 2003an WTA rankingaren lehen postua erdietsi zuen. Hiru AEBetako Ireki eta Australiako Ireki bat irabazi ditu.
1388 Aphrodite

**1388 Aphrodite** asteroide gerrikoan aurkitutako 1388. asteroidearen izena da. 1935eko irailak 24an aurkitu zuen Eugène Joseph Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 SS** zen. Bere izena greziar mitologiako Afrodita jainkosagatik jasotzen du, maitasunaren eta edertasunaren jainkosa zena.

## Kanpo estekak
1390 Abastumani

**1390 Abastumani** asteroide gerrikoan aurkitutako 1390. asteroidearen izena da. 1935eko urriak 3an aurkitu zuen Pelageya Shajnek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 TA** zen. Bere izena Georgiako Abastumani hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1389 Onnie

**1389 Onnie** asteroide gerrikoan aurkitutako 1389. asteroidearen izena da. 1935eko irailak 28an aurkitu zuen Hendrik van Gentek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 SS1** zen.

## Kanpo estekak
1911ko Belgikako Itzulia

**1911ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 4. edizioa izan zen. 1911ko maiatzak 21 eta ekainak 4 artean ospatu zen. 1.778 kilometroko ibilbidea izan zuen 7 etapatan banatuta. Garailea René Vandenberghe belgikarra izan zen.

"Le Derniére Heure" egunkariak antolatu zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
## Kanpo estekak
1391 Carelia

**1391 Carelia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1391. asteroidearen izena da. 1936ko otsailak 16an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkuko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 DA** zen.

## Kanpo estekak
Andreas Stihl

**Andreas Stihl** (1896ko azaroaren 10a, Zürich &ndash; 1973ko urtarrilaren 14a, Rohrbron, Baden-Württemberg) suitzar jatorriko ingeniari eta asmatzaile bat izan zen. Stihl enpresaren sortzailea izan zen, etxe hau mundu mailan motozerra nahiz landa edo mendi lanetan jarduteko gailu eta lanabesen liderra da.

Stihlek bere enpresa 1926an Alemaniako Stuttgart hiritik hurbil dagoen Cannstatt udalerrian sortu eta kokatu zuen.

## Kanpo estekak 
* Stihl enpresaren webgunea (eleanitza)
2011ko Frantziako Irekia - Emakumezkoen Bakarkakoa

Iazko txapelduna eta kopa defendatuko zuen tenislaria Francesca Schiavone zen, baina finalean grand slam bat irabazten duen aurreneko tenislari asiarrak garaitu zuen, Li Na txinatarrak hain zuzen ere (6–4, 7–6(7–0)).

## Serie buruak 
#  Caroline Wozniacki *(Hirugarren Txanda)
#  Kim Clijsters *(Bigarren Txanda)
#  Vera Zvonareva *(Laugarren Txanda)
#  Viktoria Azarenka *(Final laurdenak)
#  Francesca Schiavone *(Finala)
#  *'Li Na (Txapelduna)
#  Maria Sharapova *(Finalerdiak)
#  Samantha Stosur *(Hirugarren Txanda)
#  Petra Kvitová* (Laugarren Txanda)
#  Jelena Janković *(Laugarren Txanda)
#  Marion Bartoli *(Finalerdiak)
#  Agnieszka Radwańska *(Laugarren Txanda)
#  Svetlana Kuznetsova *(Final laurdenak)
#  Anastasia Pavliutxenkova *(Final laurdenak)
#  Andrea Petkovic *(Final laurdenak)
#  Kaia Kanepi *(Hirugarren Txanda)

 Julia Görges *(Hirugarren Txanda)
 Flavia Pennetta *(Lehen Txanda)
 Shahar Pe'er *(Lehen Txanda)
 Ana Ivanović *(Lehen Txanda)
 Yanina Wickmayer *(Hirugarren Txanda)
 Dominika Cibulková *(Lehen Txanda)
 Alisa Kleibanova *(eritasunagatik utzi zuen)
 Jarmila Gajdošová *(Hirugarren Txanda)
 Maria Kirilenko *(Laugarren Txanda)
 Nadia Petrova *(Lehen Txanda)
 Alexandra Dulgheru *(Bigarren Txanda)
 Daniela Hantuchová * (Laugarren Txanda)
 Peng Shuai *(Hirugarren Txanda, eritasunagatik etsi zuen)
 Roberta Vinci *(Hirugarren Txanda)
 Klára Zakopalová *(Lehen Txanda)
 Tsvetana Pironkova *(Bigarren Txanda)

## Sailkapen fasea 
## Koadroa 
### Azken fasea 
### Goiko koadroa 
#### Lehen sekzioa 
#### Bigarren sekzioa 
#### Hirugarren sekzioa 
#### Laugarren sekzioa 
### Beheko koadroa 
#### Bosgarren sekzioa 
#### Seigarren sekzioa 
#### Zazpigarren sekzioa 
#### Zortzigarren sekzioa 
## Erreferentziak 
* Koadro nagusia  

## Kanpo estekak
Johann Peter Süssmilch

**Johann Peter Süssmilch** (Zehlendorf, 1707ko irailaren 3a - Berlin, 1767ko martxoaren 22a) alemaniar apaiza izan zen, ezaguna estatistikaren historian demografiari egindako ekarpenengatik. Hain zuzen ere, datuak aztertuz, jaiotzetan dagoen sexu-proportzioen berdintasuna jainkoaren existentziara froga moduan baliatu zuen.
Tera (aurrizkia)

** Tera** (ikurra **T**) Nazioarteko Unitate Sisteman 1012 faktore bat adierazten duen aurrizki bat da.

1960an ezarri zen, grezierazko τέρας hitzetik dator, "munstro" esan nahia duena. grezieraren τετρα aurrizkiaren antza ere ba du, "lau" esan nahi duena; nonbait 1.000 zenbakiaren laugarren berredura adieraziko lukeena. Honek eredu gisa balio izan du magnitude handiko aurrizkiak adierazteko: peta, exa, zetta eta yotta, horiek guztiak latinez edo grezierazko erroen nahita eraldutako formak dira 1.000 zenbakiaren berredurak adierazteko (bostetik zortzira, hurrenez hurren).

## Kanpo estekak
Pigmalion

**Pigmalion** Greziar mitologiako pertsonaia bat da. Berez, Zipre uharteko *Pigmalion eta Galatea* (grekeraz Πυγμαλίων καὶ Γαλατεία) izeneko kondairaren pertsonaia nagusia da. Kondaira hau Publio Ovidiok bere *Metamorfosiak* idazlanean azaldu zuen.

## Kondaira 
Pigmalion delakoa Zipreko erregea izan zen. Luzaroan ibili zen emaztegai bila, baldintza bat jarrita: emakume perfektua izan beharko zuen. Bilatzeaz nekatuta, ez ezkontzea erabaki eta galera hura orekatzeko asmoz eskultura ederrak sortzeari ekin zion. Eskultura haietako bat Galatea izan zen; hain ederra zenez, hartaz maitemindu zen Pigmalion.

Afrodita jainkosaren bitartekaritzaz, Pigmalionek Galatea hezurmamitu egin zela amestu zuen. Publio Ovidioren *Metamorfosiak* idazlanak honela azaltzen du:

Esnatzean, Pigmalion erregea Afrodita jainkosa topatu zuen hantxe. Afroditak, erregearen gurariaz hunkiturik, honako hau esan omen zion:

Eta halaxe Galatea gizaki bilakatu zen.

Kondaira hori da Pigmalion efektuaren oinarria.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Pigmalion efektua

## Kanpo estekak 
*  Zer da Pigmalion efektua?
Odile Defraye

**Odile Defraye** (Roeselare, 1888ko uztailaren 14a - Wavre, 1965eko abuztuaren 21a) XX. mendearen hasierako txirrindulari profesional belgiar bat izan zen.

Frantziako Tourra irabazi zuen lehen txirrindulari belgiarra izan zen, 1912an.

## Palmaresa 
**1909**
* 2. Flandriako txapelketan

**1910**
* Flandriako txapelketa

**1911**
* 20px 15px Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketa

**1912**
* 20px 1912ko Frantziako Tourra eta hiru etapa
* Belgikako Itzulia eta lau etapa
* 5. Paris-Roubaixen

**1913**
* Milan-San Remo

**1914**
* Belgikako Itzuliko etapa bat

**1921**
* Belgikako Itzuliko etapa bat

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mo Ghile Mear

**Mo Ghile Mear** (euskara *Nire Maite Galaia*) Irlandako abesti herrikoi bat da. XVIII. mendean Seán Clárach Mac Domhnaill olerkariak irlanderaz idatzi zuen. Halere, gaur egun irlanderaz soilik edota ingelesezko itzulpena gehiturik abestu ohi da.

Abesti honek musikari ugariren bertsioak izan ditu. Ziurrenik, denetan ezagunena edo entzunena den bertsioa 1995an The Chieftains taldeak eta Sting musikari ospetsuak *The Long Black Veil* diskoan argitaratutakoa izanen da.

## Kanpo estekak 
* Mo Ghile Mear: The Chieftains eta Sting-en bertsioa entzungai.  
* Mo Ghile Mear: Mary Black abeslariaren bertsioa entzungai.
Evans glaziarra

**Evans glaziarra** goitira leuneko glaziar bat da. 28 kilometroko luzera eta 7 kilometroko zabalera du, eta ekialderantz doa, ordoki malkartsuan zehar Hektoria glaziarrarekin Shiver Point eta Whiteside Hillen artean bat eginez, Graham Lurraldearen ekialdeko kostaldean.

Sir Hurbert Wilkinsek aurkitu zuen aire bidaia batean 1928ko abenduak 20an, eta Evans lakua deitu zuen Detroiteko E. S. Evansen omenez. British Antarctic Surveyk eginiko beste behaketa batean 1955ean laku bat ez dela adierazi zuen, baina Hektoria glaziarraren mugako harkaitz txikiez eta orain deskribatutako ezaugarriez osatutakoa dela.

## Kanpo estekak
Fairweather lurmuturra

**Fairweather lurmuturra** 705 metroko altuera duen lurmutur bat da, hego-ekialdeko eta ekialdeko zatietan dauden harkaitz batzuetan izan ezik, erabat izotzez estalia dagoena, Drygalski glaziarrarekin eta Evans glaziarrarekin muga egiten duelarik Graham Lurraldearen ekialdeko zatian. 1947an kartografiatu zuen British Antarctic Surveyk, Alexander Fairweatherren omenez izendatu zuena, Dundee baleontziaren kapitaina zena, penintsula antartikoaren ipar-ekialdeko kostaldean aritu zena 1892 eta 1893 artean.

## Kanpo estekak
C eraztuna (Saturno)

thumb|250px|Saturnoren eraztunak.
Saturnoren **C eraztuna** B eraztuna baino are barrualderago dago, Saturnoren erdialdetik 72.500 eta 92.000 kilometro artean hedatzen delarik. C eraztunak eta Cassini banaketa oso antzekoak dira egitura aldetik, kolore gorriaren falta, antzeko gardentasun maila eta partikula txikien urritasunaz gain. Biek zerrenda diskretoak dituzte, erregularki tartekatuak eta dizdira uniformekoak. Batek eta besteak zulo estuak ere badituzte, ondo zehaztutako ertzdunak eta erabat hutsak eta 50 eta 350 kilometro arteko zabalera erradialekoak. Zulo horietakoren batzuk, gainera, are meheagoak diren eraztunak dituzte, hauek ere ondo zehaztutako ertzdunak eta oso opakoak. Azken eraztun hauetatik zenbait eszentrikoak dira, hau da, ez zirkularrak, eta zabalera ez uniformekoak.

## Kanpo estekak
Mega

**Mega** (ikurra **M**) Nazioarteko Unitate Sisteman 106 faktore bat adierazten duen aurrizki bat da.

Grezierazko μέγας hitzetik dator, "handi" esan nahi duena.

Aurrizkia era ez-estandarrean aplikatzen da batzuetan:

* Megatoia  ez da mila tona. Tona 1.000 kg-ren baliokidea da, eta beraz, beste alde batetik, tona bat megagramo bat da.

* Informatikan Mega terminoa erabiltzen da megabyte-ak izendatzeko. Teorian, megabyte bat 1.000.000 byte dira, baina batzuetan 1.048.576 byte (220) adierazteko erabiltzen da, Zuzen hitz egitekotan azken kopuru horri mebibyte esan beharko litzaioke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sessa leinua

**Sessa leinua** jatorria Gaztelako Koroan duen noblezia leinu espainiar bat da, Gonzalo Fernández de Córdoba Kapitain Handiak sortu zuena, Aguilarko jaunaren bigarren semea zena, Aguilar-Priego leinukoa. Leinuaren tituluen artean Sessako dukerriaz beraz gain, Errege Katolikoek Napoliko Erresuman Kapitain Handiari emandako beste batzuk ere bazeuden, Santángeloko dukerria, Ternuako dukerria, Andríako dukerria eta Montaltoko dukerria kasu. Era berean, Granadako Erresuman familiak Órgivako Estatua zuen (antzinako Órgivako tahan), baita Busquístar tokia ere, antzinako Pitresko tahan. Sessako II. dukesa Cabrako IV. kondearekin ezkondu ondoren eta bere oinordekotza istriputsuaren ondoren, Sessa leinua Cabra leinuari gehitua geratu zen. Leinu honen egungo ordezkaria Gonzalo Barón y Gavito da.

## Kanpo estekak
Kapitulu

**Kapitulua**, botanikan, konposatuak familiaren ezaugarri nagusia da. Kapitulua *Pseudanthium* barruan (grezieratik: *lore faltsua*)infloreszentzia mota da. Lore kandugabez (pedunkulugabez), osaturiko infloreszentzia trinkoa: errezeptakulu izeneko zoru batean gainean txertatzen diren loreak. Askotan inbolukru batek inguratzen du. Kaptulu batzuen loreak denak berdinak dira. Beste batzuek bi motatako loreak dauzkate: erdiko diskoan floskuluak eta ertzean lore liguladunak (semifloskuluak)

[thumb|200px|Kapituluaren diagrama ([braktea batzuk kapitulua inguratzen du)]]
## Iruditegia 

Image:Bellis perennis white (aka).jpg|*Bellis perennis*
Image:Flower head.jpg|Ekilorea (*Helianthus annuus*)
Image:Hieracium 2007-1.jpg|*Hieracium lachenalii*.
Image:EricameriaNauseosa 8691.JPG|*Ericameria nauseosa* (diskoidea bakarrik).

## Erreferentziak 
* https://web.archive.org/web/20090204171942/http://www1.euskadi.net/euskalterm/indice_e.htm

## Kanpo estekak
Paul Scholes

**Paul Aaron Scholes** (Salford, Manchester Handia, 1974ko azaroaren 16a) ingeles futbolari ohi bat da. 1994-2011 bitarteko bere ibilbide profesional osoan Manchester United taldean jokatu zuen. Aldiz, 1997-2004 bitartean Ingalaterrako selekzioan ere jokatu zuen.

## Kanpo estekak 
* Paul Scholes jokalariaren profila Manchester United taldeko webgunean ikusgai 
* Paul Scholes jokalariaren estatistikak 
* Paul Scholes jokalariaren profila Premier League edo Ingalaterrako Futbol Maila Nagusiko webgunean ikusgai
Giga

** Giga-** (ikurra **G**) Nazioarteko Unitate Sisteman 109 faktore bat adierazten duen aurrizki bat da. 109 = 1.000.000.000 = mila miloi.

Grezierazko γίγας hitzetik dator, "*erraldoi*" esan nahi duena.

Informatikan, komunikazioetan aritzen garenean mila milioi adierazteko erabiltzen da, bitaren aurrizki moduan erabiltzen denean eskuarki, (Gigabit edo Gb). Hala ere, zuzen hitz eginda, RAM memoriako biltegiratze-sistemekin, *giga* batek 1.073.741.824 esan nahi du (230).

## Kanpo estekak
Francisco de Enciso

**Francisco de Enciso Zárate** idazle espainiar bat izan zen, Logroñon jaioa, baliabide urriko familia kapare batean. Don Pero Alvarez Osorio, Astorgako markesaren idazkaria izan zen. 1532an, Valladoliden bizi zen bitartean, hiri horretan Florambel de Lucea zalduntza liburuaren lehen bi zatiak argitaratu zituen, Sevillan 1548an berinprimatu zirenak. 1549an Rogel de Senat liburu-saltzailearekin edizio kontratu bat sinatu zuen hirugarren zati bat inprimatzeko, hirugarren zati honen eskuizkribu batzuk baino kontserbatzen ez direlarik. 1570ean hil zen.

Badago arrazoirik Francisco de Enciso Zárate *La crónica del muy valiente y esforzado caballero Platir* liburuaren egilea ere badela pentsatzeko, lehen aldiz 1533an Valladoliden inprimatu zena eta 1540ean Sevillan berinprimatutakoa.
1960ko Frantziako Tourra

**1960ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 47. edizioa izan zen. 1960ko ekainak 26 eta uztailak 17 artean ospatu zen. 4173 kilometroko ibilbidea egin zen 21 etapatan banatuta, lehena bi sektoretan banatua egon zelarik.

128 txirrindularik parte hartu zuten 14 txirrindulariko 4 taldetan eta 8 txirrindulariko beste 9 taldetan banatuta. 81 izan ziren proba amaitu zutenak. Arlo honetan Italiako talde nazionala nabarmendu zen, Parisera bere txirrindulari guztiekin iritsi zena.

Seigarren etapan lau txirrindularik osatutako ihesaldi bat gertatu zen. Gastone Nencini, Roger Rivière, Jan Adriaensens eta Hans Junkermann izan ziren lau txirrindulari horiek, helmugan pelotoiari 14 minutu baino gehiago atera ziotelarik, eta Tourraren edizio honen garapena markatuko zuena, horietatik hiruk lehen lau postuetan amaitzea lortuko baitzuten. Ihesaldiko laugarren kidea zen Roger Rivièrek ez zuen proba amaitzea lortu, 14. etapan Col de Perjuret jaisten istripu ikusgarri bat jasan baitzuen, bere kirol karrera amaitutzat emango zuena, bizkarrezurra haustean.

Lehen aldiz, trenbide bidez joan zen etapa baten helmugatik hurrengoaren hasiera punturaino. Uztailak 5ean izan zen, Bordele, 9. etapa amaitu zen tokia, eta Mont-de-Marsanen artean, non hurrengo egunean 10. etapa hasi zen.

Tourraren garaileak, Gastone Nencini, proba 37,210 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

Lehenbiziko euskalduna Carmelo Morales bizkaitarra izan zen, hogeigarren postuan amaitu zelarik.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
## Puntukako sailkapena 
# Jean Graczyk 74 punturekin
# Graziano Battistini 40 punturekin
# Gastone Nencini 35 punturekin

## Mendiko sailkapena 
# Imerio Massignan 56 punturekin
# Marcel Rohrbach 52 punturekin
# Graziano Battistini 44 punturekin

## Taldekako sailkapena 
* Frantzia

## Parte-hartzaileak 
A : Etapan zehar abandonatu zuen.

## Kanpo estekak 
*Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago*.
Rigoletto

***Rigoletto*** ( ahoskatua) hiru zatitan banatutako opera bat da, Giuseppe Verdiren musika eta Francesco Maria Piaveren libretoa duena, Victor Hugoren ''Le Roi s'amuse'' antzezlanean oinarritua dagoena. 1851ko martxoak 11n estreinatu zen Veneziako La Fenice antzokian.

Pasio, engainu, intzestu eta mendekuari buruzko drama bat da, protagonista bezala Rigoletto duena, Mantuako dukerriko gorteko bufoi konkorduna.

## Pertsonaiak 
* Mantuako dukea (tenor lirikoa)
* Rigoletto, dukearen bufoia (baritono dramatikoa)
* Gilda, Rigolettoren alaba (soprano lirikoa edo soprano arina)
* Giovanna, Gildaren dontzeila (mezzosopranoa)
* Sparafucile, sikarioa (baxua)
* Maddalena, Sparafucileren arreba (mezzosopranoa edo kontraltoa)
* Monterone kondea, noblea (baritonoa)
* Ceprano kondea, noblea (baxua)
* Marullo, gortetarra (baritonoa)
* Borsa (baritonoa)
* Gortetar, zerbitzari eta konpartsen korua

Istorioa Italiako Mantua hirian gertatzen da XVI. mendean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Braktea

thumb|Irudi honetan, *Rhinanthus minor*aren *hostoak*, brakteak dira
**Braktea** loreetatik hurbil kokaturiko hosto berezia da, bereziki ugalketarekin erlazionatua dagoena. Normalean, baina ez beti, benetako hostoen desberdinak dira.

**Inbolukru** deritzon egitura bat osatzen dute zenbait landare-taldetan, adibidez Apiaceae eta Asteraceae taldeetan. Bestalde, Arecaceae eta *Arum* (Spadix) espeziean agertzen den **espata** izenekoa braktea handi bat da.

## Irudutegia 

Fitxategi:Karczoch-Cynara scolymus.jpg|Orburuaren kapituluko "hostoak" brakteak dira
Fitxategi:Banana bract.jpg|Brakteak bananan
Fitxategi:Sunflower opening 2-KayEss-2.jpeg|Ekilorearen brakteak
Fitxategi:Ananas bracteatus var tricolor.jpg|*Ananas bracteatus*
Fitxategi:Starr_030418-0058_Bougainvillea_spectabilis.jpg|*Bouganivillea* espeziearen brakteak

## Kanpo estekak
Tera

**Tera** honakoa izan daiteke:
* **Tera**, Nazioarteko Unitate Sistemako aurrizkia (1012), Informatikan, 240 adierazteko erabiltzen da (ad.: terabyte)
* **Tera departamendua** eta bertako hiria (Niger)
* **Tera**, Almarza udalerriko herria (Espainia)
* **Tera ibaia**, Esla ibaiaren ibaiadarra (Espainia)
* TERA, konektore mota

## Ikus, gainera 
* Thera (edo Santorini) Greziako uharte bat)
Teatro Colón

**Teatro Colón**, Argentinako hiriburu den Buenos Airesen dagoena, munduko opera antzokirik garrantzitsuenetako bat da bere tamaina, akustika eta ibilbideagatik. Bere akustika bikainagatik operarako bost antzokirik hoberenetako bat bezala hartua da.

Milango La Scala, Wiener Staatsoper, Dresdeko Semperoper eta Parisko Operaren parekoa, musika maite dutenen toki bazterrezina da. Colón antzokia betidanik publikoak eta artistarik handienek ohoratutako antzoki bat izan da.

1908an inauguratu zuen Antonio Paoli / Hermógenes Irulegi tenore ospetsuak.

2006 amaieran, Teatro Colónek zaharberritze kontserbatibo eta modernizazio teknologikoko prozesu sakon bat jasan zuen, bere oparotasun garaiko jatorrizko distira itzuli ziona, bere akustika mantentzea lortuz. 2010eko maiatzak 24an berrirekia izan zen, Argentinaren Bigarren Mendeurrenaren jaien zati bezala.

File:Colon-interior-escenario-TM.jpg
File:Panorámica interior del Teatro Colón (cropped).jpg

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Izquierda-Ezkerra

**Izquierda-Ezkerra** Nafarroako Ezker Batuak eta Batzarrek osaturiko koalizioa da. 2011ko foru eta udal hauteskundeetarako sortu zuten, Batzarrek NaBai koalizioa utzi ostean.

Azkenean, Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetan 18.409 boto (%5,7) eskuratu zuen koalizioak, hiru eserleku lortuz: NEBko bi kide (José Miguel Nuin eta Maria Luisa de Simón) eta Batzarreko bat (Txema Mauleón).

## Kanpo estekak
Prasanta Chandra Mahalanobis

**Prasanta Chandra Mahalanobis** (Kalkuta, 1893ko ekainaren 29a – Kalkuta, 1972ko ekainaren 28a) indiar estatistikari bat izan zen. Ezaguna da antropometria eta meteorologian egindako ekarpenengatik, betiere estatistika metodoak erabiliz. Indian Statistical Institute izeneko ikerketa-erakundea ospetsua sortu zuen, egun ere diharduena. *Sankhya* izenburuko nazioarteko estatistika-aldizkaria ere sortu zuen. Estatistika teorikoan, Mahalanobisen distantzia asmatu zuen. Bere gaztaroan, Rabindranath Tagore eta Srinivasa Ramanujan matematikariarekin harreman estuak izan zituen.
Yotta

**Yotta-** (ikurra: **Y**) Nazioarteko Unitate Sisteman 1024 (kuatrilioi bat) faktore bat adierazten duen aurrizki bat da.

1991an ezarri zen, grezierazko ὀκτώ (okto) hitzetik dator, "zortzi" esan nahi duena; nonbait 1.000 zenbakiaren zortzigarren berredura adieraziko lukeena. Honek eredu gisa balio izan du magnitude handiko aurrizkiak adierazteko: peta, exa, zetta eta yotta, horiek guztiak latinez edo grezierazko erroen nahita eraldatutako formak dira 1.000 zenbakiaren berredurak adierazteko (bostetik zortzira, hurrenez hurren).

Orain arte Nazioarteko Unitate Sisteman onartu den aurrizki handiena eta azkena da.

Informatikan, yottaren faktorea 280 izan daiteke batzuetan, 1024 ordez, bereziki bytearen aurrizki moduan erabiltzen denean eskuarki, (Yottabit edo Yb).

## Kanpo estekak
Gerra-preso

[thumb|250px|[1944an Akisgrango galeraren ondorioz atxiloturiko alemaniar gerra-presoak.]]

**Gerra-preso** (ingelesez: *Prisoner of War* edo *POW*) gatazka militar baten bitartean edo ondoren preso hartutako soldadu, pilotu edo itsasgizona da. Giza-legez tratatuak izan daitezela nazioarteko zuzenbideak zenbait lege sortu ditu.

Hirugarren Ginebrako itunaren 4. artikuluak preso hartutako militarrak, zenbait gerrillari eta zibil babesten ditu, askatu eta aberriratu arte. Preso hauek torturatzea legez kontrakoa da eta bere izena, jaiotze-data, maila eta zenbakia baino ez dituzte eman behar. Arma gaberik harrapatuak edo borrokalariak ez direnak preso hartuak badira, Laugarren Ginebrako Itunak babestuak dira.

## Gerra-preso famatuak 
* Friedrich Paulus
* Werner Drechsler
* Walther von Seydlitz-Kurzbach
* Laurens Van der Post
* Yahya Khan
* A. A. K. Niazi
* Airey Neave
* Rudolph Hess
* John McCain
* Louis Zamperini
* Jeremiah Denton
* Ronald Searle
* Jessica Lynch
* Kurt Vonnegut
* E W Swanton
* Russell Braddon

## Kanpo estekak
Platir

**Platir** izenburukoa zalduntza liburu espainiar bat da, lehen aldiz Valladoliden 1533an argitaratu zena *Crónica del muy valiente y esforzado caballero Platir* izenburuarekin. Sevillan berinprimatu zen 1540an. Ez da bere egilearen izena adierazten, baina Francisco de Enciso Záratek idatzitakoa dela adierazten duten arrazoiak badaude.

Liburua, Palmerín de Olivaren argitalpenarekin 1511n hasitako Palmerinen ziklokoko hirugarrena, Primaleónen jarraipena da eta Platirren balentriak kontatzen ditu, Primaleón eta Gridoniaren semea eta Palmerinen biloba dena, baita Platir eta Florinda espartar printzesaren arteko maitasun harremana ere. Ez zen oso ospetsua izan, eta Cervantesek, On Kixoteren liburuan eginiko hautaketan, sutara jaurti zuen, bertan "barkamenik merezi duen ezer" ez zegoela adieraziz. Alabaina, italierara itzulia izan zen, eta harrera ona izan zuen Italian, non jarraipen bat ere argitaratu zen, Flortir izenekoa, Platir eta Florindaren seme baten abenturak eta balentriak kontatzen dituena.

## Kanpo estekak
Asellus Borealis

**Asellus Borealis** (γ Cnc / γ Cancri / 43 Cancri) Cancer konstelazioko izar bat da, +4,67 itxurazko magnitudekoa. Izenaren jatorria Ganbela (M44) izar kumuluarekin lotua dago, albo banatan ekialdean asto bana duena (Asellus hitzak astoa esan nahi du latinez). Asellus Borealis iparralderen dagoena da, Asellus Australis hegoalderenekoa den bitartean.

Gure Eguzki-sistematik 158 argi-urtera, Asellus Borealis A1IV espektro motako izar azpierraldoi zuri bat bezala katalogatua agertzen da. Azalean 9400 gradu kelvineko tenperatura batekin (bere espektro motatik ebatzia) 29 eguzkiren argitasunarekin distiratzen du, bere erradioa eguzki erradioaren bikoitza delarik. Parametro hauetatik abiatuta, bere masa ebaluatu daiteke, 2,3 eguzki masakoa dena, eta azpierraldoi bat baino gehiago sekuentzia nagusiko izar zuri bat dela adierazten dute, 780 milioi urte dituena. Bere proiektaturiko errotazio abiadurak, 79 kilometro segundoko 1,3 egun edo denbora gutxiagoko biraketa periodo bat dakar; errotazio azkarraren ondorio den gas nahasketak konposaketa kimiko normal bat duela adierazten du, eta, beraz, izar berezien taldetik kanpo geratzen da.

Asellus Borealisek beste bi kide bisual ditu 1 eta 2 arku minutura hurrenez hurren. Horietatik bigarrena, **Gamma Cancri B** deitua, izar bitar bat da. Alabaina, bietako bat ere ez dago grabitate bidez Asellus Borealisekin lotua, soilik honen ikusmen lerro berean daude.

## Kanpo estekak
Joseph Ignace Guillotin

**Joseph Ignace Guillotin** (1738ko maiatzaren 28a, Saintes, Itsas Charente &ndash; 1814ko martxoaren 26a, Paris) frantziar mediku eta politikari bat izan zen. Bere izena gillotinari estuki loturik dago, halere, nahiz eta jende askok horrela uste izan, ez zen bera gailu honen asmatzailea izan, bai ordea Frantziar Iraultzan hilarazteko modu honen ezartzailea.

Gillotina izendatzeko eponimoaren erabilera ohikoa egin zenenez, Guillotinen senitarteko batzuk Frantziako gobernuari izendapen hori laga zezan eskatu zioten, baina beren eskaerak alferrikakoak izan zirenez, euren abizenak aldatu behar izan zituzten.

## Bizitza 
Bigarren mailako heziketa burutzen ari zen bitartean Guillotin arteetara zaletu zen. Bordeleko Irish College ikastetxean maisu izan zen. Aldiz, Reims hirian eta Parisko Unibertsitatean medikuntza ikasi zuen.

1784an Frantziako Gobernuak, Benjamin Franklin eta beste batzuekin batera, ustez Franz Mesmer-ek aurkitu zuen animalia magnetismoa ikertzeko hautatu zuen.

1789an Parisko Frantziako Biltzar Konstituziogileko diputatu bilakatu zen. Kargu honetan zegoela, Biltzar Legegileari gillotinaren erabilera proposatu zion. Nahiz eta Guillotinek proposamen hau egin izan, heriotz zigorraren aurkakoa zen, minik gabea eta errukitsuagoa izango zen exekuzio metodo bat heriotz zigorra desagertarazteko lehenbisiko aurrerapausoa izango zela iritzi zuen.

Exekuzio unean, exekutatuen senitarteko nahiz haur gutxiagok ikus zitzaten ahalegindu zen, pribatuak eta banakakoak izan zitezen ere bozkatu zuen.

## Hiri-kondaira 
Hiri-kondaira baten arabera, Guillotin doktorea berak asmatutako makinaz hilarazi omen zuten. Hau erabateko gezurra da: Guillotin sorbalda batean izan zuen lupu beltz edo satarraren ondorioz hil zen.

Hiri-kondaira honen hedapenaren arrazoia honako hau izan zen: berez, Lyon hirian Guillotin abizena zuen sendagile bat bazen, J.M.V. Guillotin, hau bai, hau gillotinan hilarazi zuten.

## Iruditegia 

Irudi:Joseph Ignace Guillotin.jpg|Joseph Ignace Guillotin.

## Ikus gainera 
* Gillotina

## Kanpo-estekak 
* Gillotina. Jean Hiriart Urruti. Klasikoen gordailua.
1396 Outeniqua

**1396 Outeniqua** asteroide gerrikoan aurkitutako 1396. asteroidearen izena da. 1936ko abuztuak 9an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgoko Union Observatorytik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 PF** zen. Bere izena Outeniqua mendiengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Outeniqua mendiak

**Outeniqua mendiak** Hegoafrikako mendilerroa da, Lurmutur Mendebaldea probintzian dagoena. Kostaldearen paraleloan hedatua, Langeberg du mendebaldean eta Tsitsikamma mendiak ekialdean.

## Izena 
"Outeniqua" mendi horietan bizi zen khoisan tribuak emandako izena da, eta "hartz eztizaleak" erran nahi du euskaraz. Khoisanek margotutako labar-pinturak daude eskualdean.

## Geografia 
Hegoaldeko isurialdean lautada leunak daude, eta malkar handiak iparraldekoan, Karoo Txikiaren mugan. Plettenberg badiatik 45 kilometro ingurura dagoen Formosa Peak (1.675 metro), eta George hiriaren iparraldean dagoen Cradock Peak (1.578 metro) dira gailurrik garaienak. Ingurune baldintzen arabera, habitat ezberdinak daude. Hegoaldeko maldetan fynbosa da landaredi nagusia, eta iparraldekoetan basamortuko sastrakadiak daude. Hego-ekialdean, Knysna eskualdean, oihan sarriak daude.

## Ikus, gainera 
* 1396 Outeniqua asteroidea

## Kanpo estekak
1393 Sofala

**1393 Sofala** asteroide gerrikoan aurkitutako 1393. asteroidearen izena da. 1936ko maiatzak 25ean aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgoko Union Observatorytik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 KD** zen. Bere izena Sofala probintziagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1392 Pierre

**1392 Pierre** asteroide gerrikoan aurkitutako 1392. asteroidearen izena da. 1936ko martxoak 16an aurkitu zuen Louis Boyerrek Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 FO** zen.

## Kanpo estekak
1394 Algoa

**1394 Algoa** asteroide gerrikoan aurkitutako 1394. asteroidearen izena da. 1936ko ekainak 12an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgoko Union Observatorytik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 LK** zen. Bere izena Algoa badiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Benny Hill

**Benny Hill**, jaiotze izenaz **Alfred Hawthorne Hill** (1924ko urtarrilaren 21a, Southampton, Hampshire &ndash; 1992ko apirilaren 20a, Teddington, Londres) ingeles aktore eta umorista bat izan zen.

## Filmografia 
### Umore saioak 
* *The Benny Hill Show* (1951–91)
* *The Best of Benny Hill* (1974)

### Filmak 
* *Who Done It?* (1956)
* *Light Up the Sky!* (1960)
* *Those Magnificent Men in Their Flying Machines* (1965)
* *Chitty Chitty Bang Bang* (1968)
* *The Italian Job* (1969)

## Kanpo loturak 
* Benny Hill aktore eta umoristaren IMDBko fitxa ikusgai
Benga

**Bengak** etnia afrikar bat dira, bantu taldekoak. Ekuatore Ginea eta Gabongoak dira. Euren jatorrizko hizkuntza bengaera da, bubieratik hurbil dagoena.

Gaur egun bengak Mbiniko kostalde zati txiki batean bizi dira, San Juan lurmuturra, Mbini ibaiaren eta Batako enklabe azpiritarrak, Corisco uhartea eta bi Elobeyak (Elobey Grande eta Elobey Chico).

Ndowe edo "hondartzakoak" bezala ezagutzen dira, Mbiniko kostaldeko herrietako bat.

## Historia eta pertsonaiak 
Mendebaldeko historia idatzian portugaldarrekin hauen Afrika mendebaldeko finkapen esklabistetan izandako kontaktu eta elkarlanaren ondoren agertzen dira, bengek ere sistema ekonomiko esklabista propio bat ere bai baitzuten, orohar euren zerbitzari partikularrak pamuak eta nvikoak zirelarik.

Erreferentziarik dagoen talde honetako kide urrien artean Corisco uharteko erregea izan zen Bonkoro I.a nabarmentzen da, 1846an hil zena eta oinordeko bezala bere seme Bonkoro II.a izan zuena, Espainiarekin akordioak lortu zituena 1843an, Juan José Lerena Barryrekin eginiko konponketa baten ondorioz. Bonkoro II.ak tronutik kendua amaitu zuen, eta gobernu kolonial espainiarrak São Tomé uhartera erbesteratu zuen eta Munga I.a izan zen errege Coriscon 1848 eta 1858 artean, bere oinordekoa bere seme Munga II.a izan zelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espejo de caballerías

***Espejo de caballerías*** izenekoa XVI. mendearen lehen erdiko zalduntza liburu espainiar sail bat da. Hiru liburu edo zatiz osatua dago, lehenengo biak Pedro López de Santa Catalinak idatziak, eta hirugarrena Pedro de Reinosak. Saila zalduntza liburu espainiarren karolingiar ziklokoak dira, non Karlomagno enperadoreak eta bere zaldunek paper protagonistak dituzten.

Lehen liburua, 1525ean agertu zena, Matteo Maria Boiardoren *Orlando inammorato* olerki italiarraren itzulen libre bat da. Bigarrenak, lehen aldiz 1527an Toledon argitaratua, zenbait lan epiko italiarretatik datozen materialak uztartzen ditu, nagusiki ''Quarto libro de l'inamoramento de Orlando*, Niccoló degli Agostinirena, *Quinto*, Raffaele Valcieco da Veronarena eta *Sexto*, Pierefrancesco Conterena. Hirugarrena, 1547an argitaratu zena, hau ere Toledon, erabat espainiar jatorrikoa da.

Bakoitza bere aldetik zein elkarrekin argitaratuak izan, Espejo de Caballerías osatzen duten lanek ospe handia lortu zuten, Cervantesek sail hau On Kixoteren liburutegiaren aukeraketan aipatzen du.

*Libro segundo de Espejo de caballerías'' 2009an berreditatu zuen Alcalá de Henareseko Centro de Estudios Cervantinosek.

## Kanpo estekak
Xerpa

**Xerpa herria** edo **xerpak** (tibeteraz *ཤར་པ།*, hots, "ekialdeko herria" edo "ekialdeko jendea", *shar* "ekialde" + *pa* "herria" edo "jendea") Nepalgo eskualde menditsuetan bizi den etnia bat da, hain zuzen ere, Himalaiako goi mendietan. Jatorriz xerpak Tibeteko ekialdeko Kham eskualdean jatorria dute, 300-400. urte bitartean Nepalera emigratu baitzuten.

Usadioz, xerperaz mintzatzen dira. 2001eko Nepaleko erroldaren arabera, xerpa herria 154.622 lagunek osatzen zuten; halere, Nepaletik kanpora, batez ere Tibet eta Indiako iparraldean ere xerpa komunitateak daude. Haietako % 92,83 budistak dira; % 6,26, hinduistak; % 0,63 kristauak; eta % 0,20, Bön sinisdunak.

## Mendizaletasuna eta alpinismoa 
Xerpak Himalaiako goi mendietan bizi direnez, garaiera handietara ederki egokituta daude, horregatik mendizaletasun nahiz alpinismoaren inguruko espedizioetan mendi gidari, zamaketari eta garraiolari izan ohi dira. Horrexen adibide nabari gisan, Tenzing Norgay (Edmund Hillaryrekin batera Everest mendira igo zena) eta Pasang Temba (Martin Zabaletarekin batera Everesteko gailurrera iritsi zena) aipatu behar dira.

XXI. mendean hasi dira emakumeak ere xerpa lanetan aritzen. Horren adibide da Dawa Yangzum Sherpa, UIAGM edo nazioarteko mendi gidarien titulua lortu zuen lehena eta Makalu zortzimilakoa igo duen lehen emakume nepaldarra.

## Ohiturak 
Sarritan eta ohitura legez xerpak jaio diren asteko egunaren izenaz deitu ohi dira:

* Astelehena: *Dawa*
* Asteartea: *Mingma*
* Asteazkena: *Lhakpa*
* Osteguna: *Phurbu*
* Ostirala: *Pasang*
* Larunbata: *Pemba*
* Igandea: *Nima*

## Iruditegia 

Fitxategi:Apa Sherpa.jpg|Apa xerpa
Fitxategi:Nepalese sherhpa and pack.jpg|Nepaldar xerpa bat zamarekin.
Fitxategi:Darjeeling Sherpa.JPG|Xerpa neska zamalaria.
Fitxategi:Dawa Yangzum Sherpa 3.jpg|Dawa Yangzum Sherpa
Pheriche, Sherpas, Nepal, Himalayas.jpg
Machermo, Guesthouse, Nepal.jpg

## Sherpa ospetsuak 
* Tenzing Norgay
* Pasang Temba
* Apa Sherpa
* Ang Rita

## Ikus gainera 
* Gurkha

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Katmanduko xerpa komunitatearen webgunea
* "Loved by all: The story of Apa Sherpa" dokumentala.
Aristokreon

**Aristokreon** (antzinako grezieraz: Ἀριστοκρέων, *Aristokréôn*) K.a. III-II. mende bitartean bizi izan zen filosofo estoikoa iza zen. Krisipo Solikoaren iloba, Krisipok berak idatziriko hainbat liburu eskaini zizkion. Bere aipamenak Diogenes Laertzioren *Filosofoen bizitzak* bilduman agertzen dira. Atenas hiriko hiritar eredugarria ere izan zen, garai hartatik gorde diren dekretu bik erakusten dutenez.

## Erreferentziak
Henri Pélissier

**Henri Pélissier** (1889ko urtarrilaren 22a - 1935eko maiatzaren 1a) txirrindulari frantziar bat izan zen, 1923ko Frantziako Tourra irabazi zuena. Bere karreran zehar lortutako 29 garaipenez gain, Frantziako Tourraren sortzailea izan zen Henri Desgrangekin izan zuen lehi luzeagatik ezaguna izan zen, baita txirrindulariek probaren lehen edizioetan jasan behar zituzten baldintza gogorren ondorioz eginiko protestengatik ere.

## Biografia 
Pélissierrek beste hiru anaia zituen, hauek ere, bera bezala, txirrindulari profesionalak izan zirenak. Henri Pélissier profesional bezala 1911n korritzen hasi zen, eta garaipen garrantzitsuak lortu zituen Lehen Mundu Gerraren aurretik, Milan-San Remo 1912an eta hiru etapa 1914ko Frantziako Tourrean horien artean.

Gerra Handiaren ondoren lehiatzen jarraitu zuen, Paris-Roubaix eta Bordele-Paris irabaziz 1919an eta Frantziako Tourrean izena emanez hurrengo bost urteetan. 1921eko Paris-Roubaix baino lehen, Henrik eta bere anaia Francisek euren babesleari txirrindulariek ohi kobratzen zuten miseria baino soldata handiago bat exigitu zioten. Euren eskaera ez zen onartua izan eta lasterketan txirrindulari independente bezala izen ematea aukeratu zuten, talde baten babesik eta finantzaziorik gabe. Desgrangek bere egunkaria zen l'Auton sekula gehiago ez zirela agertuko agindu zuen, soilik esandakoa jateko Henri garaile izandakoan. 1923 hasieran beste gatazka baten ondoren, Desgrangek "Pélissierrek sekula ez du Tourra irabaziko. Ez daki sufritzen" idatzi zuen. Pélissierrek, orduan, urte horretako Tourra irabazi zuen. Hurrengo urtean, Tourretik erretiratu zen justifikatu gabetzat jotzen zuen zigor baten ondorioz. Elkarrizketa batean, Tourraren baldintzengatik kexatu zen berriz "piztiak zirku batean bezala tratatzen gaituzte" esanez. Albert Londres kazetariak "errepideko presoak" izena sortu zuen, ordutik txirrindulariei eman zaiena.

Pélissier izaera bizikoa eta polemikoa izateagatik zen ezaguna, sarri taldekideak eta pelotoiko beste txirrindulari batzuk xaxatuz. 1928an erretiratu ondoren, bere izaera lehiakorrak bere bizitza endekapen azkar batera eraman zuen. 1933an, bere emazte Léonie desesperatu egin zen Henrirekin zuen elkarbizitzaren ondorioz, eta bere buruari tiro bat emanez suizidatu zen. 

Bi urte beranduago, bere neskalagun berria zen Camille Tharaultek Pélissier arma berarekin hil zuen, Henrik Camillei eztabaida batean labankada bat eman ondoren.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1912ko Belgikako Itzulia

**1912ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 5. edizioa izan zen. 1912ko maiatzak 5 eta 19 artean ospatu zen. 1.990,4 kilometroko ibilbidea egin zen zazpi etapatan. Garailea Odile Defraye belgikarra izan zen.

"La Derniére Heure" egunkariak antolatu zuen.

## Etapak 
## Etapatako sailkapenak 
### 1. etapa 
* Brusela > Lieja – 280,5&nbsp;km

;Emaitza

### 2. etapa 
* Lieja > Luxenburgo – 306&nbsp;km

;Emaitza

### 3. etapa 
* Luxenburgo > Namur – 251&nbsp;km

;Emaitza

### 4. etapa 
* Namur > Erquelinnes – 263&nbsp;km

;Emaitza

### 5. etapa 
* Erquelinnes > Menen – 303&nbsp;km

;Emaitza

### 6. etapa 
* Menen > Anversa – 301,2&nbsp;km

;Emaitza

### 7. etapa 
* Anversa > Brusela – 285,7&nbsp;km

;Emaitza

## Sailkapen nagusia 
*Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago*

## Kanpo estekak
Asellus Australis

**Asellus Australis** (δ Cancri / 47 Cancri / HD 74442) Cancer konstelazioko izar bat da, +3,94 itxurazko magnitudekoa, konstelazio honetako bigarren dizdiratsuena Altarfen ondoren. Bere izenaren jatorria Ganbela izar kumuluarekin (M44) lotua dago, ekialdean bi asto dituena (Asellus hitzak astoa esan nahi du latinez). Asellus Australis hegoalderen dagoena da, Asellus Borealis iparralderen dagoena den bitartean.

Gure Eguzki-sistematik 136 argi urtera dagoena, Asellus Australis K00III espektro motako erraldoi laranja bat da. 4585 gradu kelvineko azaleko tenperatura du eta gure eguzkiarena baino 53 aldiz handiagoa den argitasunarekin dizdiratzen du. Bere erradioa gure eguzkiarena baino 11 aldiz handiagoa da, eta bere masa bi eguzki masatan estimatzen da. Antzeko beste erraldoi batzuetan bezala, bere nukleoan helioaren fusio nuklearra gertatzen da. Bere metaltasuna gure eguzkiarena baino apur bat txikiagoa da, %75ekoa inguru.

Asellus Australis ekliptikako (eguzkiak zeruan zehar egiten duen "ibilbidea") izarrik dizdiratsuenetako bat da, ekliptikatik 5 arku minutu iparraldera baino ez baitago. Izar bikoitz optiko bat eratzen du 40 arku segundora dagoen +12,2 magnitudeko izar batekin, bien artean harreman fisikorik ez dagoelarik.

## Kanpo estekak
Aragoiko Itzulia

**Aragoiko Itzulia** (aragoieraz eta gaztelaniaz *Vuelta a Aragón*) bere ibilbidea Espainiako Aragoi erkidego autonomoan zehar burutzen duen txirrindularitza lehiaketa edo bira bat da. Apirilan zehar aste batez ospatu eta eguneroko etapez osatzen da.

Lehenbiziko ekitaldia 1939an burutu zen, irabazlea Antonio Andrés Sancho espainiar txirrindularia izan zelarik, azken ekitaldia berriz 2005an ospatu zen, irabazlea Rubén Plaza espainiar izan zelarik.

Urte gehien irabazi dituen txirrindularia Leonardo Piepoli italiarra izan da, hiru aldiz irabazi dituelarik (2000, 2002 eta 2003).

Aldiz, urte gehienetan irabazi duten euskal txirrindulariak Javier Elorriaga (1974 eta 1976) eta Aitor Garmendia (1997 eta 1998) izan dira, bakoitzak bina garaipenekin.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Aragoiko Itzuliaren garaile taula
Mikro

** Mikro** (ikurra **µ**) Nazioarteko Unitate Sisteman 10-6 faktore bat adierazten duen aurrizki bat da.

**Μu** letra grekoarekin adierazten da.
Nano (Nazioarteko Unitate Sistemarako aurrizkia)

**Nano** (ikurra **n**) Nazioarteko Unitate Sisteman 10-9 faktore bat adierazten duen aurrizki bat da, nanosegundoa esaterako.

1960an ezarri zen, eta grezierazko νάνος hitzetik dator, "guztiz txikia" esan nahi duena.

## Kanpo estekak
Zenon Zitiokoa

**Zenon Zitiokoa** (, *Zēnōn ho Kitieŭs*; Zitio, Zipre, c. K.a. 335 &ndash; Atenas, c. K.a. 262) greziar filosofoa izan zen, estoizismo izeneko eskola filosofikoaren abiarazletzat hartzen dena. Atenasera K.a. 312 urtearen inguruan heldu zen eta bertan Krates zinikoaren irakaspenak jaso zituen, Atenasko Akademiako eskolekin batera. Zinikoen filosofiatik abiatuta, *Stoa Poikile* izeneko eskolatik gerora estoizismoa izango zen pentsamendua osatu zuen, bereziki etikari dagokionez. Fisikan Heraklitoren eragina jaso zuen. Egun bere idazki eta irakaspenen zati bakan batzuk besterik ez dira geratzen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Agirre, Javier (2008): "Estoizismoa" in Agustin Arrieta (et al.): *Filosofiaren historia*, Donostia, Elkar. 

## Kanpo estekak 
* Zenon Zitiokoa, Gizapedian.
Alberto Magno saria

**Alberto Magno saria** 1989an ematen hasi zen sari bat da. **Alberto Magno Zientzia-Fikziozko Literatura Lehiaketa**ren garaileak jasotzen du. Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia Fakultateak ematen du. Euskaraz edo gaztelaniaz oinarri zientifikoko Zientzia-Fikzio eta fantasiazko generoaren barnean egon daitezkeen istorio laburrei ematen zaie.

## Kanpo estekak 
* Alberto Magon sarien palmaresa Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia Fakultatearen webgunean