open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
José Santos Zelaya

**José Santos Zelaya López** (Managua, Nikaragua, 1853ko azaroaren 1a -- New York, Estatu Batuak, 1919ko maiatzaren 17a) Nikaraguako abokatu, militarra eta politikaria izan zen 1893tik 1909ra Nikaraguako presidente izan zena.  Erreforma publiko garrantzitsuak egin zituen hezkuntza eta azpiegituren alorretan, eta gaur egungo Nikaraguako Estatuaren eraikitzaile gisa aitortzen da. José Santos Zelaya hil zen New York hirian, Estatu Batuetan. 

## Gurasoak 
José Santos Zelaya López, José María Zelaya Irigoyen (1820-1875) jatorriz Olantxokoa, Honduraskoa, eta bere emaztea Juana López Ramírez andrea (1835-1908) ezkontzaz kanpoko semea zen. José Santos José María Zelaya Irigoyen etxetik alde egin zuen Rosario Fernándezekin (bere maitalea) joateko, harekin seme-alaba gehiago izan eta El Salvadorren bizi izan zen. José Santos Zelaya López, Policarpo Irigoyen apaizaren biloba, hamabost urte zituen aita galdu zuenean, eta geroago ez zituen Zelaya-Fernández abizeneko beste erdi anai-arrebak aitortu.

## Managuako alkatea 
1882an Managuako alkate hautatu zuten eta herrialdetik kanporatua izan zen Adán Cárdenas doktorearen aurkako matxinadetan parte hartzeagatik, eta horri esker, Guatemalako Justo Rufino Barrios Erdialdeko Amerikako egitandi unionistarekin bat egin zuen, non bere partaidetzagatik Jeneral maila jaso zuen.

Bere adiskide eta babesle Federico Gamboa, Mexikoko Erdialdeko Amerikan ministro boteretsuak, honela deskribatu zuen: "*gizon gihartsua, zuria, ile argikoa eta bibote lodikoa, astiro eta patxadatsu hitz egiten duena*"; baina bizkorra izan behar zuen, eztabaida politiko batean Fabio Carnevalini kazetariari zaplaztekoa eman ziolako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shenute

**Shenute**, **Shenouda, Chenouda, Schenouda, Shenute Handia** edo  **San Shenute Artximandrita** (koptoz: Ⲁⲃⲃⲁ Ϣⲉⲛⲟⲩϯ ⲡⲓⲁⲣⲭⲓⲙⲁⲛ'ⲇⲣⲓⲧⲏⲥ; (Panopolis, c. 360 - Sohag, c. 465). Egiptoar kristautasun primitiboaren erlijiosoa izan zen, Monasterio Zuriko (edo Deir el-Abiad) abadea eta idazlea. Bere idazkiekin hizkuntza kopto kristaua bere gailurrera iritsi zen, eta Eliza ortodoxo koptoaren santurik ezagunenetakoa da.

Antonekin eta Pakomiorekin batera, Egiptoko triada monastiko garrantzitsuena osatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniel Auber

**Daniel-François-Esprit Auber** (Caen, 1782ko urtarrilaren 29a - Paris, 1871ko maiatzaren 12a) frantziar operagilea izan zen.

Familia artistiko batean jaio zen eta 1820ra arte konpositore amateurra izan zen. Urte hartatik aurrera, profesionalki aritu zen musikan, familiaren hondamendiaren ondoren. 41 urtez Eugène Scribe libretoen egilearekin kolaboratu zuen eta elkarrekin 39 opera sortu zituzten. Gehienak opera komikoak izan ziren, baina 1828an Frantziako lehen opera handia konposatu zuen, *La Muette de Pontici* izenekoa. 1842tik 1871ra Parisko Kontserbatorioko zuzendaria izan zen eta 1852tik 1870era Louvreko kapera inperiala zuzendu zuen.

## Operak 
* *L’Erreur d’un moment* (1805, Salle Doyen, Paris)
* *Jean de Couvin* (1812, Chimay, Belgika)
* *Le Séjour militaire* (1813, Paris)
* *Le Testament et les billets-doux* (1819, Paris)
* *Le Bergère châtelaine* (1820, Paris)
* *Emma, ou la Promesse imprudente* (1821, Paris)
* *Leicester, ou le Château de Kenilworth*(1823, Paris)
* *La Neige, ou le Nouvel Éginhard* (1823, Paris)
* *Vendôme en Espagne* (1823, Paris)
* *Les Trois genres* (1824, Paris)
* *Le Concert à la cour, ou la Débutante* (1824, Ópera cómica, Paris)
* *Léocadie* (1824, Paris)
* *Le Maçon* (1825, Paris)
* *Le Timide, ou le Nouveau séducteur* (1826, Paris)
* *Fiorella* (1826, Paris)
* *Masaniello, ou La Muette de Portici* (1828, Paris)
* *La Fiancée* (1829, Paris)
* *Fra Diavolo, ou l’Hôtellerie de Terracine* (1830, Paris)
* *Le Dieu et la bayadère, ou la Courtisane amoureuse* (1830, Paris)
* *Le Philtre* (1831, Paris)
* *La Marquise de Brinvilliers* (1831, Paris)
* *Le Serment, ou les Faux-monnayeurs* (1832, Paris)
* *Gustave III, ou le Bal masqué* (1833, Paris)
* *Lestocq, ou L’intrigue et l’amour* (1834, Paris)
* *Le Cheval de bronze* (1835, Paris)
* *Actéon* (1836, Paris)
* *Les Chaperons blancs* (1836, Paris)
* *L’Ambassadrice* (1836, Paris)
* *Le domino noir* (1837, Paris)
* *Le Lac des fées* (1839, Paris)
* *Zanetta, ou Jouer avec le feu* (1840, Paris)
* *Les Diamants de la couronne* (1841, Paris)
* *Le Duc d’Olonne* (1842, Paris)
* *La Part du diable* (1843, Paris)
* *La Sirène* (1844, Paris)
* *La Barcarolle, ou l’Amour et la musique* (1845, París)
* *Les Premiers pas* (1847, Paris)
* *Haydée, ou le Secret* (1847, Paris)
* *L’Enfant prodigue* (1850, Paris)
* *Zerline, ou la Corbeille d’oranges* (1851, París)
* *Marco Spada* (1852, Paris)
* *Jenny Bell* (1855, Paris)
* *Manon Lescaut* (1856, Paris)
* *La Circassienne* (1861, Paris)
* *La fiancée du Roi de Garbe* (1864, Paris)
* *Le premier jour de bonheur* (1868, Paris)
* *Rêve d’amour* (1869, Paris)

## Kanpo estekak
Hernaldo Zúñiga

**Francisco Hernaldo Zúñiga Gutiérrez** (Managua, 1955eko ekainaren 2a), **Hernaldo Zúñiga** izenez ezagutzen dena, txiletar nazionalizatutako nikaraguako kantautorea da.

## Biografia 
Hernaldo Zúñiga Managuan jaio zen 1955eko ekainaren 2an, baina Masayan hazi zen konpromiso politiko handiko familia batean. Bere aitaren izena, Zuzenbidean Doktorea eta Notario Hernaldo Zúñiga Montenegrogandik jaso zuen, bere ama Alma Gutiérrez Barreto da. Hiru erreba ditu: Marcela, Martha eta Paola; eta bi anaia: Aníbal eta Armando.

Bere haurtzaroa Masaya hirian bizi izan zen -Managuatik (Nikaraguako hiriburua) 28 km hegoaldera– mendeetako tradizio kulturalez, sinkretismo erlijiosoz, natura oparoez eta herrialdeko hiri folkloriko garrantzitsuenaren arte-adierazpenez inguratuta. Lehen hezkuntzatik Jesusen Lagundiaren (Jesuitak) ikastetxe batean ikasi zuen, batxilergoko azken urtean Salestar ikastetxe batean egin zuen.

Nerabe garaian arrazoi akademikoengatik bizi izan zen Estatu Batuetan. Behin Batxilergoko ikasketak amaitu eta familiaren tradizioari jarraituz, Nikaraguan hasi zen zuzenbideko lizentziatura, baina 1972an Managua suntsitu zuen lurrikararen ondorioz, Santiagora (Txilera) joan zen bizitzera, Zuzenbideko unibertsitate-ikasketak berriro hasteko Txileko Unibertsitatean. Urteak geroago Espainian graduatu zen.

Txilen, Zuzenbideko lehen ikasturtea ikasten zegoela, “Ventanillas” konposatu zuen, bere lehen abestia, hilabete batzuk geroago Viña del Mar Nazioarteko Kantu Jaialdiko lehiaketan sartu zena, garai hartako gazteen artean oihartzun handia lortuz. Afizionatu gisa hasten da abesten, nahiz eta musika jaialdi profesionaletan sartzen den. Espainiako zuzendaritzaren hiru legendak, José María Lasso de la Vega, Emilio Santamaría eta Alfredo Frayle, Julio Iglesiasen eta Mocedadesen karrerak kudeatzen zituen ordezkaritza bateratu bateko bazkideak, besteak beste, Zafiro (Joan Manuel Serrat, Marisol, Tequila, Chiquetete, Mocedades eta José Carreras ordezkatzen zituen konpainia) diskoetxe independente mitikoak kontratatuta Espainiara eraman zuten. Iberiar penintsulan bere musika-ibilbidea izango zena hasi zuen. Europan egin duen egonaldiaren lehen urtea Mallorca uhartean igaro zuen (Calad'or-en), eta han bukatu zuen Juan Carlos Calderónek ekoitzitako *Cancionero*, Espainiako lehen diskorako errepertorioa izango dena konposatzen. Gero Madrilera joan zen bizitzera, eta han beste hamar urtez bizi izan zen, Erroman, Londresen eta Parisen egonaldi luzeak eginez.

Espainiako hiriburuan bere emaztea ezagutu zuen, Lorenza. Hiru seme-alaba dituzte. Geroztik Mexiko Hirian bizi da eta bertan aurkezpenak egiten ditu 300 eta 5000 pertsona bitarteko auditorioetan. Bere kontzertu gehienak Mexikoko Errepublikako antzoki eta kultura jaialdietan ematen dira.

Bere kontzertuetan ohikoa da Rubén Darío, Ernesto Cardenal, Jaime Gil de Biedma, Fernando Pessoa, José Emilio Pacheco, Mario Benedetti, Jaime Sabines, César Vallejo, Claudio Rodríguez, Cesare Pavese, Pablo Neruda, Sylvia Plath eta Luis García Montero olerkiak errezitatzen entzutea, beste poeta nabarmenen artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frederic Leighton

**Frederic Leighton, Leighton lehen baroia** (Scarborough, 1830eko abenduaren 3a - Londres, 1896ko urtarrilaren 25a) britainiar margolari, marrazkilari eta eskultorea izan zen.

Margolaritza ikasi zuen Europan, Eduard von Steinlerekin lehenengo eta Giovanni Costarekin gero. Florentziako Arte Ederren Akademian ere ikasi zuen, eta 1855etik 1859ra Parisen bizi izan zen, eta bertan Delacroix, Camille Corot eta Jean-François Millet ezagutu zituen. 1860an Londresera joan zen eta Prerrafaeldarrekin harremanak izan zituen. 1861ean Elizabeth Barrett Browningen hilobia diseinatu zuen Florentziako hilerrirako. Royal Academy of Artseko presidente izan zen 1878tik 1896ra.

Gai historiko, bibliko eta mitologikoetako margolanak egin zituen estilo klasizistan.

## Iruditegia 

Lord Frederick Leighton FLL006.jpg|*Ikaro eta Dedalo*, c. 1869
Frederic Leighton - The Garden of the Hesperides.jpg|*Hesperideetako lorategia*, 1892, Lady Lever Art Gallery
Frederic Lord Leighton-The Sluggard-Victoria and Albert Museum.jpg|*The Sluggard*, 1885
An athlete wrestling with a python, white marble sculpture by Frederic, Lord Leighton, 1888-1891, private collection.jpg|*Atleta pitoi batekin borrokan*, 1888–1891
Leighton-The Fisherman and the Syren-c. 1856-1858.jpg|*Arrantzalea eta sirena*, c.1856–1858
Frederic Leighton - Last Watch of Hero.jpg|*Heroren azken begiralea*, 1880
Frederic, Lord Leighton - Perseus and Andromeda - Google Art Project.jpg|Perseus and Andromeda (Leighton)|*Perseo eta Andromeda*, 1891, Walker Art Gallery, Liverpool.
Leighton Moses views the Promised Land.jpg|*Moises agindutako lurrari begira*
Leighton The Painter-s Honeymoon 1864.jpg|*Margolariaren eztei-bidaia*, 1864
Frederick Leighton - Memories.jpg|*Memoriak*, 1883
1890s Frederick Leighton - Bath of Psyche.jpg|*Psikoren bainua*, 1879
Leighton, Frederic - Idyll - c. 1880-81.jpg|*Idilio*, c. 1880–81
Leighton Captive Andromache.jpg|*Gatibatutako Andromaka*, 1886–1888, Manchester City Art Gallery
Lord Frederic Leighton - Cymon and Iphigenia - Google Art Project.jpg|*Zimon eta Ifigenia*, oil on canvas painting, 1884, Art Gallery of New South Wales
Frederic Leighton - Portrait of May Sartoris - Google Art Project.jpg
Frederick Leighton - Biondina.jpg|*Biondina*, 1879
Frederic Leighton - The Return of Persephone (1891).jpg|*Persefoneren itzulia*, 1891
Frederic Leighton Kittens.jpg|*Katakumeak*, 1883
Leighton, Frederick - A Girl Feeding Peacocks.jpg|*Neska indioilarrak jaten*, c. 1863
Frederick Leighton - Solitude.jpg|*Bakarne*, c. 1890
Lord Frederic Leighton - Winding the skein - Google Art ProjectFXD.jpg|Winding the skein, 1878
Flaming June, by Frederic Lord Leighton (1830-1896).jpg|*Flaming June* (1895; Museo de Arte de Ponce
Lord Leighton, Frederic, After Vespers, 1871.jpg|*After Vespers* (1871; Princeton University Art Museum)
Frederic Leighton - Cimabue's Madonna Carried in Procession - Google Art Project 2.jpg|''Cimabue's Celebrated Madonna Is Carried in Procession Through the Streets of Florence*, 1853–1855
1876 Frederic Leighton - Daphnephoria.jpg|*Daphnephoria'', 1874–1876, Lady Lever Art Gallery
Txabolaren defentsa

***Txabolaren defentsa*** () Antonio Fillol margolariaren lan bat da. 1895ean sortua, errealismo sozialaren erakusgarri da. Margolanak Valentziako hiru nekazari erakusten ditu, euren txabola armekin defendatzen, garai horretan bizi izan ziren nekazarien eta lur-jabeen arteko gatazka baten erakusgarri. Gaur egun Pradoko Museoaren bildumaren parte da.

## Deskribapena 
Margolan hau Fillolen errealismoaren adibide bat da. Hiru pertsona ikusten dira, etxe baten barruan. Bata zerbait ezkutatzen ari dela dirudi, eta beste biak armekin ari dira babesten. Margolanaren izenak ez du argitzen zer ari den gertatzen, *txabolaren defentsa edo altxorra ezkutatzen* (), gatazka bat edo bestelako gertakari bat irudikatu baitezake Hala ere, nekazari alaiaren iruditik urruntzen da.

1870eko hamarkadaren amaieran lehorte handiak arazoak eta gatazkak ekarri zituen errentak ordaindu ezin zuten nekazarien eta lur-jabeen artean. Gatazka horietako batzuk armatuak ere izan ziren. Blasco Ibáñezek *La Barraca* eleberria gai honen inguruan idatzi zuen, margolan hau egin eta hiru urte beranduago. Baliteke Ibáñezek inspirazioa izatea margolan honetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Lio

**The Lio** Nafarroan sorturiko punk-rock taldea da.

## Diskografia 
* *The Lio* (2021, autoekoizpena)
* *Iraganaren preso* (2022, autoekoizpena) - EPa, 4 abesti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Horma (musika taldea)

**Horma** Gasteizen 2018an sortutako musika taldea da. Bikote bat da eta rock esperimentala jorratzen du.

## Diskografia 
* *Ohmeopatia* (2022, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zeker

**Zeker** 2020. urtean Elorrion musikariek sortutako punk rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Zeker* (2021, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vulk

**Vulk** 2015. urtean sorturiko musika talde bilbotarra da. Post punk estiloa jorratzen du.

Dagoeneko hiru disko atera ditu.

## Taldekideak
* Andoni de la Cruz: ahotsa.
* Alberto Egiluz: baxua.
* Julen Alberdi: gitarra.
* Jangitz Larrañaga: bateria.

## Diskografia 
* *Beat Kamerlanden* (2017, Meyo Records)
* *Ground For Dogs* (2018, Elsa Records)
* *Vulk ez da* (2022, Montgrí)

## Ikus, gainera
* Bilboaldeko musika taldeak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fūun! Takeshi Jō

**Fūun! Takeshi Jō**, japonieraz 風雲!たけし城, euskaraz literalki "Zurrunbiloa! Takeshiren Gaztelua" esan nahi du, ingelesz ''Takeshi's Castle*, Japoniako telebistako umorezko oztopo lehiaketa bat da, 1986-1989 artean Tokyo Broadcasting System (TBS) katean aireratu zen.

Takeshi Kitano umorista, aktore eta zinema zuzendariak aurkezten zuen, hortik izenburua, eta helburu nagusia lehiakideek oztopoz beteriko trebezia fisikozko probak gainditzea zen, gehienak kolpe ta erorketez osatuak, horiek gaindituz Takeshiren morroi xelebreek defendatutako gaztelura iritsi beharra zuten. Gaztelura iristen zenak milioi bat yeneko saria bereganatuz.

1990eko hamarkadako lehen erdian Hego Euskal Herrian Telecinco katean *Humor Amarillo* izenpean aireratu zen, eta 2006an Ipar Euskal Herrian *Takeshi's Castle'' izenpean W6, M9 eta Comedy Central kateetan.
Civita (Bagnoregio)

**Civita** Bagnoregio udalerriko 11 biztanleko herri bat da, Viterbo probintzian, Lazio eskualdean dagoena. Italiako herri ederren zerrendan dago. Bonaventura Tecchi idazleak *Hilzorian dagoen hiria*  izendatzeagatik da ezaguna, izan ere, idazleak bertan igaro baitzuen haren gaztaroa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.comune.bagnoregio.vt.it/ Webgune ofiziala
S'Agaró

'''S'Agaró''', Kataluniako Baix Empordà eskualdeko Castell-Platja d'Aro udalerrian dagoen kostaldeko herri bat da. 2005eko erroldaren arabera 1.237 biztanle zituen.
Burkina Fasoko futbol selekzio nazionala

**Burkina Fasoko futbol selekzio nazionala** herrialde hartako ordezkaria da. Etxeko partidak Stade du 4-Août zelaian jokatzen ditu, Uagadugu hiriburuan. Volta Garaia izenaz jokatzen hasi zen baina 1984. urtean herrialdeak Burkina Faso izena hartu zuen eta selekzioak ere bai.

Selekzioak  () ezizena jaso du Yennenga printzesa mitikoaren zaldiari erreferentzia eginez.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Ez du inoiz sailkatzerik lortu.

### Afrikako Nazioen Kopa 
* Txapeldun (0)
* Finalista (1): 2013.
* Hirugarrena (1): 2017.

### Mendebaldeko Afrikako Nazioen Kopa 
* Laugarren (3): 1984, 1986, 2010

## Ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rigoberta Bandini

**Paula Ribó González**,  **Rigoberta Bandini** izen artistikoagatik ezagunagoa (Bartzelona, 1990eko apirilaren 30a) kataluniar bikoizketako aktorea, dramaturgoa eta pop abeslaria da.

2024ko otsailaren 10ean  jatorrizko abesti kategoriako Goya saria jaso zuen Valladoliden  *Te estoy amando locamente* abestiarengatik.

## Ibilbidea 
Ribók antzerkia ikasi zuen Bartzelonako Antzerki Institutuan. Bikoizketako aktore gisa hasi zen katalanez eta gaztelaniaz, eta zazpi urte besterik ez zituela ahotsa jarri zion *Caillouri*. 2001ean, *I am Sam* filmean Dakota Fanning bikoiztu zuen. Emma Stone, Shailene Woodley eta Elle Fanning aktoreak ere bikoiztu ditu, besteak beste.

2010ean, *The Mamzelles* musika-taldea sortu zuen Paula Maliarekin eta Barbara Mestanzarekin. Bi disko argitaratu zituzten: *Que se desnude otra*, 2012an, eta *Totem*, berriz, 2014. 2012an, The Mamzelles Teatre antzerki-konpainia bihurtu zen taldea, eta *Envàs on vas* publizitate-kanpaina ezagunaren protagonista izan zen 2013an. 

### Rigoberta Bandini 
2019an Rigoberta Bandini izenarekin bakarkako abeslari-karrera jarri zuen martxan. 2020an, *In Spain we call it soledad* singlea biral bihurtu zen Spotifyn, eta hilean 200.000 entzute baino gehiago eman zizkion. 2021ean, bere zazpigarren singlea argitaratu zuen bakarrik, *Perra*, eta haren bideoklipa Irene Morayk eta Elena Martínek zuzendu zuten. Gainera, uda hartan bertan, *Aviam què passa / A ver qué pasa*, garagardoaren publizitate-kanpaina ezagun batean parte hartu zuen.

2021eko abenduaren 10ean, «*Ay, mamá*» abestiarekin Benidorm Fest-en lehen edizioan parte hartzeko hautatutako 14 abestietako bat bezala iragarri zen, eta Espainia Eurovisión 2022ko Abesti Jaialdian ordezkatu nahi zuen. Jaialdian, Bandinik bere finalerdia irabazi zuen, ikusleen zein epaimahai profesionalen puntuazio maximoarekin. 

## Aintzatespenak 
* 2021ean, Forbes-en 100 espainiar sortzaileenen zerrendan sartu zen artearen kategorian, Laura Cano margolariarekin, Elvira Sastre poetisarekin edo Carlota Guerrero argazkilariarekin batera.
* 2024ko jatorrizko abesti kategoriako Goya saria, *Te estoy amando locamente* abestiarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alma–Marceau (Parisko metroa)

**Alma–Marceau** Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 8. barrutian eta 16. barrutian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 9. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Tres estrelles

**Tres estrelles**, euskaraz "Hiru izar", Kataluniako umorezko telesail bat da. Tricicle umorista hirukoteak antzeztu zuen eta 1987-1989 artean TV3 katean aireratu zen. Bestalde, garai berean Hego Euskal Herrian ETB1 eta Espainian TVG eta TVE katean aireratu zen, eta nazioartean Reteitalia bidez.

2 denboralditan zehar aireratua izan zen eta 14 atal izan zituen.

Costa Bravako Castell-Platja d'Aro udalerriko S'Agaró herrian dagoen Hostal de la Gavina ostatuan filmatu zen eta kanpoaldeko eszena udalerri berdinean dagoen Aroko hondartzan.

## Ikus gainera 
* Tricicle
Boli Kostako futbol selekzio nazionala

thumb|260px|Boli Kostako selekzioa 2010ean.

**Boli Kostako futbol selekzio nazionala** herrialde hartako ordezkaria da. Afrikako futbol selekzio indartsuenetakoa da, bi aldiz irabazi baitu Afrikako Nazioen Kopa.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Hiru parte hartze izan ditu baina ez da sekula taldekako fasetik pasa.

### FIFA Konfederazio Kopa 
* Laugarrena 1992an.

### Afrikako Nazioen Kopa 
* Txapeldun (2): 1992, 2015.
* Finalista (2): 2006, 2012.
* Hirugarrena (2): 1986, 1994.

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa 
* Txapelduna (1): 1996.
* Finalista (1): 2008.
* Hirugarrena (1): 2016.

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Jokalari aipagarrienak 
[200px|thumb|[Didier Drogba da Boli Kostako jokalari ezagunena.]]
2022ko urtarrilaren 26an eguneratua.

|valign="top"|
### Goleatzaileak 
|}

## Kanpo estekak
Nieves Quintana

**Nieves Quintana Pérez** (Done Bikendi Harana, Araba, 1965eko martxoaren 8a) nekazaria da, Otazuko Kontzejuko presidentea, eta UAGAko (Arabako nekazaritza- eta abeltzaintza-sindikatua) zuzendaritza-batzordean parte hartu duen lehen hiru emakumeetako bat.

## Bizitza 
Nieves Quintana Pérez Done Bikendi Haranan edo San Vicente de Aranan jaio zen 1965ean nekazaritza eta abeltzaintzako familia batean. Lehen Mailako Ikasketak egin zituen KanpezukoSantikurutze ikastetxean eta, ondoren, bere lana egiteko beharrezko gaitasunetan trebatu zen: informatika, kontabilitatea, nekazaritzara egokitutako kudeaketa eta bizitako esperientzian oinarritutako beste asko. Gaztetan, ez zuen familiako lanarekin jarraitu nahi nekazaritzan eta abeltzaintzan, baina 1992ko irailaz geroztik bizitzak Otazuko nekazaritzako ustiategi baten titularra izatera eraman zuen. Nekazaritzako emakumeen aldarrikapenei eta egindako lan sindikalari esker, araudia eguneratu zen. Gizonek gizarte-segurantzan kotizatzea eskatzen zutenean, tramite hutsa zen. Prozesu hori bizitzeak Nieves "indartsuago bihurtu zuen, iristear zegoenari aurre egiteko, mundu tradizional eta matxistan emakume izateagatik".

### Elkarte-ibilbidea 
1992tik Unión Agroganadera de Álava (UAGA) sindikatuko kide izan da eta AGA kooperatibako bazkide ere bai. 1999. urtetik 2000. urtera *Gure Soroa* Arabako nekazaritza emakumeen elkarteko diruzaina izan zen. 2006an, Brasileko Porto Alegre hirian FAOren Nekazaritza Erreformari eta Landa Garapenari buruzko Nazioarteko Konferentzian Europako ordezkaria izan zen.

2007tik 2011ra Yolanda Urarte eta Eva Lopez de Arroyaberekin batera, UAGA nekazaritza sindikatuko exekutiboko lehen hiru emakumeetako bat izan zen. 

2011etik 2015era Euskadiko Nekazaritzako Elikagai Kooperatiben Federazioko Kontseilu Errektoreko kidea, eta Kontseiluko emakume bakarra. Eta legegintzaldi baten ondoren "izerdi" berria iristea osasungarria dela uste duen pertsona bakarretako bat da. Bere iritzian joera karguak berritzeko aukerarik ez izatea, iraunaraztea baita.

2017an Otazuko Administrazio Batzarreko lehendakari hautatu zuten. Hainbat legegintzalditan izan da batzordekidea, 1997-2001 eta 2005-2009. 2017az geroztik, Gasteizko Kontzejuen Elkarteko (ACOVI) kide eta 2019ko ekainetik, ACOVIko presidentea.

Gure Soroa Arabako Nekazari Emakumeen Elkarteko kidea da. Elkarte horretan Zuzendaritza Batzordeko kide izan da behin baino gehiagotan, nekazaritzaren sektorean emakumeek duten zeregina aldarrikatzeko.«Emakumerik gabe, landa-mundua ez litzateke existituko, landa-eremuko emakumeak ikusgai jartzeko eta berdintasun eraginkorraren alde egiteko garaia da.»

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
 * Bideoa: Nieves Quintana, Otazukoa eta  ACOVI-GKE-ko presidentea; Turismoa, zaratak | Qué me estás contando | EITB
Ahmed Zewail

**Ahmed Hassan Zewail** (Damanhur, Egipto,  1946ko otsailaren 26a - Pasadena, Kalifornia, 2016ko abuztuaren 2a) egiptoar-estatubatuar kimikaria izan zen. 1999ko Kimikako Nobel Saria irabazi zuen femtokimiknn egindako lanagatik. Nobel zientzialari bat irabazi zuen lehen egiptoarra izan zen, eta Kimikako Nobel bat irabazi zuen bigarren afrikarra.

Alexandriako Unibertsitatean kimika ikasi zuen eta Pennsylvaniako Unibertsitatean ikasketak egitera joan zen Estatu Batuetara. Doktoretza ondoko lanak egin zituen Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn eta 1976an Kaliforniako Teknologia Institutuan katedradun izendatu zuten. Institutuko Biologia Fisikoko eta Zientzia eta Teknologia Ultrarrazkarreko Zentroko zuzendaria izan zen. 1982an estatubatuar herritartasuna jaso zuen.

Femtokimikaren aitzindaria izan zen (femtosegundoetan erreakzio kimikoak aztertu zituen) eta "Femtokimikaren aita" deitu zioten.

Barack Obama presidentea bidali zuten islamiar munduarekin harreman zientifikoak hobetzeko eta Egiptoko militarren eta gazte iraultzaileen arteko bitartekaria izan zen.

## Lanak 
### Lan zientifikoak 
* Advances in Laser Spectroscopy I, ed. A. H. Zewail, SPIE, Bellingham, 1977
* Advances in Laser Chemistry, ed. A. H. Zewail, Springer-Verlag, Berlin-Heidelberg, 1978
* Photochemistry and Photobiology, Vols. 1 and 2, ed. A. H. Zewail, Harwood Academic, London, 1983
* Ultrafast Phenomena VII, eds. C. B. Harris, E. P. Ippen, G. A. Mourou and A. H. Zewail, Springer-Verlag, Berlin-Heidelberg, 1990
* The Chemical Bond: Structure and Dynamics, ed. A. H. Zewail, Academic Press, Boston, 1992
* Ultrafast Phenomena VIII, eds. J.-L. Martin, A. Migus, G. A. Mourou, and A. H. Zewail, Springer-Verlag, Berlin-Heidelberg, 1993
* Ultrafast Phenomena IX, eds. P. F. Barbara, W. H. Knox, G. A. Mourou, and A. H. Zewail, Springer-Verlag, Berlin-Heidelberg, 1994
*Femtochemistry: Ultrafast Dynamics of the Chemical Bond Vol. I, A. H. Zewail, World Scientific, 1994
*Femtochemistry: Ultrafast Dynamics of the Chemical Bond Vol. II, A. H. Zewail, World Scientific, 1994
*Physical Biology: From Atoms to Medicine, ed. A. H. Zewail, Imperial College Press, London, 2008
*4D Electron Microscopy, ed. A. H. Zewail, Imperial College Press, London, 2009
* International Advisory Board for Encyclopedia of Analytical Chemistry (1999–2014)
*4D Visualization of Matter: Recent Collected Works of Ahmed H Zewail, Nobel Laureate, Imperial College Press, London, 2014

### Lan biografikoak 
*Voyage Through Time: Walks of Life to the Nobel Prize, Ahmed H Zewail, World Scientific, 2002
**Age of Science* (2005, autobiografia arabieraz)

## Kanpo estekak
Tokio Tatsumi Nazioarteko Igeriketa Zentroa

**Tokio Tatsumi Nazioarteko Igeriketa Zentroa**, japonieraz 東京辰巳国際水泳場, Kōtō-n, Japonia, eraikitako igeri zentroa da, non Tokioko (Japonia) 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan igeriketa eta waterpolo probak ospatu ziren. Igeriketa zentroak Japoniako hainbat igeriketa txapelketa antolatu ditu.

## Historia 
Igeriketa zentroa, Ingurumen Diseinu Institutuak, Tokioko arkitektura enpresak, diseinatu zuen Tokioko Gobernu Metropolitarreko unitateak, Portu eta Portuaren Bulegoak, aginduta. Eraikina, neurri handi batean, altzairu-hormigoiz eraikita dago, teilatu-zurajea izan ezik, hau altzairuzko hodi-espaziala baita. Egituraren diseinua, Kozo Keikaku Engineering-ek egin zuen. Gunea 1993ko martxoan amaitu zen
* 200 m bular 2:06,67 Ippei Watanabe ; 2017ko urtarrilaren 29a

### Proba laburrak 
* 200 m tximeleta 2:03.12 Yūko Nakanishi; 2008ko otsailaren 23a

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mohenjo-daroko Bainu Handiak

**Mohenjo-daroko Bainu Handiak** Pakistango Sindh lurraldean dagoen Mohenjo-daron 1926an aurkitu ziren erorkinak dira. Arkeologiaren ikuspuntutik Ka. aurreko III. milaurtekoak dira eta Indus haranean garatu zen zibilizazioarenak dira. 1980tik Gizateriaren ondare gisa sailkatuta dago. 

## Ezaugarriak 
Espezialisten arabera Mohenjo-daroko termak munduko "aintziaroaren ur publikoaren lehen biltegia izan daiteke".. Biltegiak neurri hauek ditu: 11,88 metro x 7,01 metro, gehienezko sakoneran 2,43 metro ditu. Egituran sartzeko bi eskailera handiak zeuden, bat hegoaldean bestea iparraldean. Berez bainuontzi handi bat zen. Alde batean, ziur aski ura drenatzeko, zulo handi bat dauka.

Zolua hermetikoa zen. Horretarako lohiazko ladreiluak erabili zituzten, oso estu jarrita. Hormak ere horrela egin ziren. Hori guztia gutxi izango balitz igerilekuaren aldeak eta ziur asko zolua betun erabiliz babestu ziren.  

Alboetan zutabe batzuk aurkitu dira. Agian, leiho handiekin ornitzen ziren. Ekialdean ere gela batzuen aztarnaka aurkitu dira; horietan batean putzu bat topatu da; ura putzu horretatik bilduko zen eta, agian ere, euriaren bidez baina horretarako ez da ubiderik aurkitu.

## Funtzioak 
Ikerlarien ustez biltegia erlio-funtzioetarako erabiliko zen, uretan pertsonak purifikatzeko. Oso gertu, kalearen beste aldean, eraikin handi baten aztarnak aurkitu dira​. Haren garrantzia ikusita, apaizen etxea izan zitekeela pentsatu da.

## Numismatika 
Hpgei errupia pakistandarren bileteetan jaso da aztarnategiaren irudia.

## Iruditegia 

Great_bath_-_Mohenjo-daro.jpg|Aztarnategiaren ikuspegi orokorra.
The Great Bath of Moenjodaro by smn121-5.JPG|Eskailerak.
Water canal for the great bath - Mohenjo-daro.jpg|Ubidea.
The Great Bath of Moenjodaro.jpg|Informazio kartela.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mohenjo-daro

## Kanpo estekak
Manuel Fernando Zurita

**Manuel Fernando Zurita** Nikaraguako presidentea izan zen 1950ean. 

Zurita Nikaraguako Diputatuen Ganberan aritu zen gero. Kargu horretan zegoen Anastasio Somoza García 1956an hil zenean eta Kongresu Nazionaleko ordezkaria izan zen bere hiletan.  1958an Zurita Nikaraguako enbaxadore izendatu zuten Espainian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diego Sinagra

**Diego Armando Maradona Sinagra**  (Napoli, Italia, 1986ko irailaren 20a), **Diego Maradona Jr.** edo **Diego Sinagra** izenez ere ezaguna, futbolari ohi eta entrenatzaile italiar-argentinarra da, Diego Armando Maradona futbolari ohi ospetsuaren semea. Erdilari edo aurrelari gisa jokatu zuen eta gaur egun Eccellenza Campaniako Napoli United taldeko entrenatzailea da.

2008ko Marseillan ( Frantzia) Munduko Kopan parte hartu zuen Italiako hondartza futboleko selekzioko parte izan zen, txapeldunorde izan zen. Italiako hondartza futboleko liga irabazi zuen Napoli Beach Soccer-ekin eta Italiako Superkopa Catania Beach Soccer-ekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ferganako mendilerroa

**Ferganako mendilerroa**  (, *Ferğana tó qırqası*) Kirgizistango mendebaldeko mendikatea da, Tian Shanen adarra. 206 kilometroko luzera du, ipar-mendebalde hego-ekialde norabidean, eta Ferganako harana Tian Shaneko barnealdetik bereizten du. Utx-Seit (4.893 metro) da gailurrik garaiena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Buenismo bien

***Buenismo bien*** gazteleraz egindako umorezko irratsaioa da, Cadena SERen eta Spotifyen astero igortzen dena podcast formatuan. Halaber, bideo formatuan ere eskuragarri jartzen da You Tube plataforman. Partaideak antzezle eta gidoilaria den Manuel Burque, kazetari eta idazlea den Quique Peinado eta komiko eta guidoilaria den Henar Álvarez dira. 

## Historia 
*Buenismo bien* umorean eta politika oinarritzat dituen elkarrizketako saioa da. Lehenengo aldiz igorri zen 2018ko uztailaren 21ean, eta 2019ko otsailetik aurrera asteartero arratsaldeko 7tan igortzen da. 

2020an, COVID-19 pandemiagatik ezarritako hasierako konfinamendu garaian (martxoa eta maiatza bitartean) taldeak erabaki zuen gauero Skype bidez konektatzea, bizitzen ari ziren ezohiko egoera umorezo ikuspuntu batetik aztertzeko, You Tuben igortzen zuten bitartean. aipatzekoa da egunero konektatzearen ideia, kanfinamendu garaia baino aurretik bururatu zitzaion Henar Alvarez taldekideari "Buenismo diario es necesario" lelopean. Horregatik, konfinatuta zeudela aprobetxatuz Cadena SERek hurrengo komunikatua atera zuen:  *"Bizitzen ari garen garai hain zailetan, dena azkar igarotzea nahi dugu, eta barreekin ahal bada, hobe. Egunero 22.00 ordutan Buenismo bien You Tubeko kanalean espero zaituztegu umore dosi batekin. Javi Valera, Manuel Burque, Quique Peinado eta Henar Álvarez etxean geratzen dira, baina zoramenezko minutu pare bat eskaintzen dizkigute Skype bidez denbora pasatzeko. Pijama jantzita, etxeko fondo batekin eta haien artean zapalduz: Buenismoko hoberena COVID-19aren aurka borrokatzeko."*

*“En tiempos tan complicados como los que estamos viviendo, queremos que todo pase rápido y si es con risas, mejor. Cada día, a las 22.00 horas, os esperamos en el canal de YouTube de Buenismo bien para una dosis de humor. Javi Valera, Manuel Burque, Quique Peinado y Henar Álvarez se quedan en casa, pero nos regalan unos minutos de desvarío por Skype para pasar el rato. En pijama, con un fondo casero y pisándose entre ellos: lo mejor de Buenismo para luchar contra el COVID-19”.*

## Taldekideak 
* Manuel Burque: zuzendari eta aurkezlea.
* Quique Peinado: aurkezlea.
* Henar Álvarez: aurkezlea eta Nanismo naniren zuzendaria
* Javi Valera: gidoilaria.
* Gema Jiménez: produkzioa eta sare sozialak.
* Artur Galocha: diseinu grafikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Buenismo bien web orrialdea irratian, Cadena SER.
* Buenismo bien You Tube kanala 
* Twitter kontu ofiziala.
* Facebook kontu ofiziala
* *Buenismo bien*  Apple Podcastean.
José Francisco Zelaya y Ayes

**José Francisco Zelaya y Ayes** (Juticalpa, Olancho, Honduras, 1798 - Lepaguare, Olancho, Honduras, 1848ko urriaren 20a) dibisioko jeneral maila zuen militarra izan zen, eta Hondurasko politikaria. Hondurasko Kongresuak aukeratu zuen behin-behineko lehen presidente gisa. 1839ko irailaren 21etik 1841eko urtarrilaren 1era arte gobernatu zuen. Geroago, 1848ko Konstituzioa aldarrikatu zuen Batzar Konstituziogileko presidenteorde ere izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gojoseon

**Gojoseon**, jatorriz **Joseon** edo **Antzinako Joseon**, Koreako penintsulako estatu zahar baten izena da. *Go* gehikuntzak (“zaharra” esan nahi du), Joseon dinastiatik bereizteko erabiltzen da (1392–1897).

## Historia 
Gojoseonen historian hiru aro desberdintzen dira historiografia korearrean, baina lehen biak mitikoak dira funtsean.

### Korearen sorrera mitikoa 
*Hiru erresumen oroitzapenen* arabera, Gojoseon K.a. 2333. urtean ezarri zuen Dangunek. Agintari mitiko hau zeruko printze baten eta hartz-emakume baten semea zen eta bere kontakizunak paper garrantzitsua jokatu du nortasun korearraren garapenean. 21. mendean, Gojoseon sortu zeneko eguna Ipar Korea eta Hego Korea Fundazio Nazionalaren Eguna da ofizialki.

### Gija Josean 
Beste aro mitiko bat, K.a. XII. mendean hasten da, han etniako noble eta jakintsu batek (Jizi txineraz, Gija izenez ere ezaguna koreeraz), Txinako Shang dinastiaren errege-familian sortuak, Koreako penintsulara joan zen eta Gija Joseon deitu izan den erresuma sortu zuen.

### Aro historikoki dokumentatua 
K.a.ko VII. mendearen hasierako Txinako erregistro zaharretan aipatzen hasten da Gojoseon, ziurtasun historiko handiagoz ezagutzen delarik harrezkero erresumaren historia.

K.a. 194. urtean, beste han txinatar atek, Wi Manek (Wei Man ere deitzen zaio) Gija Joseoneko agintea erairsi. eta dinastia propioa, Wiman Joseon deitu izan dena, sortu zuen orduan. Garai honetan, txinatarren kroniketan jada aipatua da Gojoseon, 

K.a. 108. urtean, Han dinastiako Wu enperadoreak Wiman Joseon inbaditu eta konkistatu zuen. Han dinasriakoek lau komandantzia ezarri zituzten Gojoseonen lurraldea administratzeko.  III. mendean Han Inperioa zatitu eta ondorengo IV. mendeko kaotikoaren ondoren, Txinako kontrolpean erori zen eremua, eta Koguryök konkistatu zuen 313 azkenik.

Gojoseonen hastapenetan, Gojoseonen hiriburua egungo Liaoningean zegoen; K.a. 400 inguruan Pyongyangera joan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frank Herbert's Children of Dune

'''''Frank Herbert's Children of Dune''''' estatubatuar zientzia-fikziozko telesail laburra da, Greg Yaitanesek Syfyrako sortua.

Hiru ataleko telesail bat da, eta segida eman zion 2000. urtean pantaila txikirako egindako lehenari, baina ez zuen arrakasta handirik izan. Boterea, azpijokoak eta traizioak dira nagusi, hemen ere.

## Aktoreak 
*Alec Newman: Paul Atreides
*Barbora Kodetova: Chani Kynes
*Daniela Amavia: Alia Atreides
*James McAvoy: Leto Atreides II
*Jessica Brooks: Ghanima Atreides
*Alice Krige: Lady Jessica
*Susan Sarandon: Wensicia Corrino
*Julie Cox: Irulan Corrino-Atreides
*Edward Atterton: Duncan Idaho
*Ian McNeice: Vladimir Harkonnen
*Steven Berkoff: Stilgar
*P. H. Moriarty: Gurney Halleck
*Jonathan Bruun: Farad'n Corrino

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Institut national des sciences appliquées de Strasbourg

**Institut national des sciences appliquées de Strasbourg** *INSA Strasbourg*-ri lotutako ingeniaritza institutu frantsesa da.

Institutua 1875an sortu zen. Gaur egun 1900 ikasle inguru ditu.

## Graduondo famatuak 
* Claude Vasconi, arkitektoa izan zen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Todos mienten

***Todos mienten*** espainiar telesail dramatikoa da, Pau Freixasek Movistar Plus+erako sortua.

## Sinopsia 
Kostako udalerri lasai bateko egunerokoa aldatuko da eskolako irakasle baten bideo sexual bat sare sozialetan zabaltzean. Neska gazteak bizilagunen mespretxua jasoko du, eta egoera gehiago korapilatuko da, heriotza bat tarteko.

## Aktoreak 
* Irene Arcos: Macarena
* Natalia Verbeke: Ana
* Eva Santolaria: Yolanda
* Miren Ibarguren: Maite
* Leonardo Sbaraglia: Néstor
* Juan Diego Botto: Sergio
* Ernesto Alterio: Diego Soler
* Jorge Bosch: Arturo
* Lucas Nabor: Iván Soler
* Carmen Arrufat: Natalia
* Berta Castañé: Lucía
* Amaia Salamanca: Sofía

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shkumbin

**Shkumbin** ibaia Albaniako ibaia da. Ohrid lakuaren hego-mendebaldeko mendietan jaiotzen da, Pogradec barrutian. Lehenbizi iparralderantz doa, gero ipar-mendebalderantz, Qukës eta Librazhd gurutzatuz, eta han, mendebalderantz. Ondoren, Polis, Elbasan, Cërrik, Peqin eta Rrogozhinë hiriak ureztatzen ditu. Adriatiko itsasoan amaitzen da, Divjakë ipar-mendebaldean. 

Shkumbin Albaniako ibai nagusietako bat da: 181 km-ko luzera du eta 61,5 m3/s-ko emaria, batez beste. Shkumbin erromatarrek *Genusus* izenarekin ezagutzen zuten. Albaniar kulturarentzat garrantzitsua da, benetako muga dialektala baita. Izan ere, Albaniako albanierak bi dialekto ditu, Tosk, ibaiaren hegoaldean hitz egiten dena, eta Gheg, iparraldean.

thumb|center|Albaniako Tosk eta Gheg dialektoen muga, ibai honek markatua.

## Kanpo estekak
The Gilded Age (telesaila)

***The Gilded Age*** estatubatuar telesail dramatikoa da, Julian Fellowesek HBOrako sortua. New Yorkeko Gilded Age garaian girotuta dago.

## Sinopsia 
Marian Brook neska gaztea da protagonista, aita hil ostean, atzean utzi du landagunea eta hiri handira bidaiatu. Bertan, izeba dirudunek egin diote harrera, belaunaldiz belaunaldi jarraituriko tradizio luze baten oinordekoak dira. Mundua, ordea, abiada bizian ari da aldatzen, eta, ezustean, bizikideen arteko interes lehia batean harrapatuta geratuko da Marian.

## Aktoreak 
* Carrie Coon: Bertha Russell
* Morgan Spector: George Russell
* Louisa Jacobson: Marian Brook
* Denée Benton: Peggy Scott
* Taissa Farmiga: Gladys Russell
* Harry Richardson: Larry Russell
* Blake Ritson: Oscar van Rhijn
* Thomas Cocquerel: Tom Raikes
* Simon Jones: Bannister
* Jack Gilpin: Church
* Cynthia Nixon: Ada Brook
* Christine Baranski: Agnes van Rhijn

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xiomara Zelaya

**Xiomara Hortencia Zelaya Castro** (Catacamas, 1985eko urtarrilaren 14a), **Pichu Zelaya** izenez ere ezaguna, 2022ko urtarriletik Kongresu Nazionaleko diputatua den Hondurasko politikaria da, Libertad y Refundación (Libre) alderdiko kidea. Manuel Zelaya eta Xiomara Castro presidenteen alaba da . **"Pichu** " ezizenez ezaguna da.  

2019an, Zelaya Libre-ko fakzio batek presidentetzarako hautagai gisa proposatu zuen 2021eko hauteskunde orokorretarako; hala ere, presidentetzarako hautagai izateari uko egin zion eta Francisco Morazán departamendurako diputazioa bilatzea aukeratu zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Porodica

***Porodica*** (; ) serbiar telesail dramatikoa da, Bojan Vuleticek RTV BN eta OBN kateetarako sortua.

## Sinopsia 
Serbia eta Jugoslaviako presidente izandako Slobodan Milosevicen hondoratzea da fikziozko telesail honetako ardatza. 2001ean, agintariak bere etxea bunker bilakatu zuen, eta bertan igaro zituen atxiloaldi aurreko azken hiru egunak. Harenganako nazioarteko presioa areagotu zeneko garaia bildu dute sortzaileek, genozidioa eta gizateriaren aurkako krimenak leporatuta.

## Aktoreak 
* Boris Isakovic: Slobodan Milosevic
* Mirjana Karanovic: Mirjana Markovic
* Milan Maric: Cedomir Jovanovic
* Vuk Kostic: Milorad Ulemek Legija
* Jana Bjelica: Ana
* Isidora Simijonovic: Novinarka Natasa
* Ljubomir Bandovic: Urednik Kostic
* Svetlana Bojkovic: Desanka Mitrovic
* Aleksandar Stojkovic: Anin otac Komazec
* Uliks Fehmiu: Zoran Djindjic
* Milos Timotijevic: Bogoljub Bjelica
* Sasa Torlakovic: Dusan Mihajlovic
* Radovan Vujovic: Vladimir 'Beba' Popovic
* Dubravka Kovjanic: Zamenik urednika Ljilja
* Sava Stojanovic: Butler
* Tijana Markovic: Marija Milosevic
* Balsa Golubovic: Decak Djordje
* Marko Bacovic: Toma Fila

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Honestiores eta humiliores

***Honestiores*** eta ***humiliores*** Antzinate Berantiarreko gizarte-zatiketa nagusien izenak ziren, bai Erromatar Inperio Beherean (batez ere mendebaldean), bai erresuma germaniarrean, bereziki bisigodoen erresuman, non baldintza horiek definitzen baitzuten kargurik ez zuten pertsona libreen gizarte-posizioa.

Gizarte-zatiketa horren jatorria, patrizioen eta plebeioen arteko ohiko bereizketa alde batera uzten zuena, eta esklabotzaren mende ez dagoen gizaki askearen funtsezko duintasuna, II. mendetik aurrera gertatzen da. *Humiliores*-ak, erromatar hiritarrak izan arren, tortura, galdeketa-metodoa edo esklaboengana mugatutako zigorra jaso zezaketen. *Honestiores*-ak ere torturatu egin zitezkeen kasu batzuetan akusatuak edo lekukoak izanez gero, traiziozkoak kasu.

## *Honestiores* 
Etimologikoki zintzoenak, zintzoenak esan nahi du. Ohore edo ondra kontzeptua funtsezko atala da noblezia Erdi Aroan eta Antzinako Erregimenean estamentu pribilegiatu gisa duen nagusitasunaren justifikazio ideologikorako.

*Honestiores*-en artean, senatariak, magnateak edo handikiak eta *consortes*-ak (sing. *consors*) ziren, hau da, lur-jabe erromatar eta godo aberatsak. Senatarien artean, oraindik ere, hainbat titulu aurki ditzakegu, hasi patrizio zaharrenetik eta garrantzitsuenetik eta *curiales* xumeenetaraino.

Gotzainak *honestiores*-ekin parekatzen ziren.

## Klase ertaina 
*Honestiores* eta *humiliores* artean klase ertain bat zegoen, nolabaiteko aberastasuna zuena, merkatariek eta jabe ertainek osatua, horietako batzuek maila kuriala zuten, eta ez dirudi berezko klasea osatu zutenik: aberatsenak *honestiores*-en mailarik baxuenean zeuden, eta pobreenak, berriz, *humiliores*-en maila gorenean. Antza denez, horiekin parekatzen ziren apaizak eta diakonoak.

## *Humiliores* 
Etimologikoki, xumeenak esan nahi du, garbienak. *Humilior* da lurrean beheratua dagoena (*ad humum*). Makurraraztea beheratzea da, munduan lurra baxuena (*infima*) dela uste delako.

Biztanleria librea, nekazariak, jornalariak, artisauak, pobreak eta lurrik gabeak, eta beheko kleroa *humiliores*-en (edo beheragokoen) kategoria ziren. Gainetik *honestiores*-ak zeuden eta behetik esklaboak bakarrik zeuden: *idoneus* edo etxekoa eta *vilior* edo landatarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Souvenir Part II

***The Souvenir Part II*** 2021eko Joanna Hogg britainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. 2019ko *The Souvenir* filmaren jarraipena da.

## Sinopsia 
Lehen zatian, Julia gizonezko heldu eta manipulatzaile batekin maiteminduko da; bigarren parte honetan, argirantz egingo du, zinema sorkuntzaren eta artearen bidez. Kritikak lehenengo hura beste laudatu du bigarrengo hau, zuzendariaren bizitzaren txatalez osatua .

## Aktoreak 
* Honor Swinton Byrne: Julie
* Tilda Swinton: Rosalind
* Jaygann Ayeh: Marland
* Richard Ayoade: Patrick
* Ariane Labed: Garance
* James Spencer Ashworth: William
* Harris Dickinson: Pete
* Charlie Heaton: Jim
* Joe Alwyn: Max
* Gala Botero: Suzie

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cyrano (filma)

***Cyrano*** 2021eko Joe Wright ingeles zinema zuzendariaren drama erromantiko musikal filma da.

*Cyrano de Bergerac*en inguruko film gehiago ere egin izan dira lehenago. XVII. mendeko nobelagile eta dramaturgo frantsesa izan zen Cyrano. Umoretik, musikaletik eta amodio dramatik ere badu filmak.

## Aktoreak 
* Peter Dinklage: Cyrano de Bergerac
* Haley Bennett: Roxanne
* Kelvin Harrison Jr.: Christian de Neuvillette
* Ben Mendelsohn: De Guiche
* Bashir Salahuddin: Le Bret
* Monica Dolan: Marie
* Joshua James: Valvert
* Ray Strachan: La Rae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zuzenbidearen historia

thumb|Justizia alegoria-Bilbon
thumb|Eleanor Roosevelt eta Giza Eskubideen Aldarrikapena
thumb|Justizia
**Zuzenbidearen historia** zuzenbideari buruzko gogoeta da. Analisi historiografikoak berezkoak dituen teknikekin batera, beste ezaugarri batzuk ditu: zuzenbide-historialariak une historiko jakin batean ulertu eta azaldu behar ditu gizarte bakoitzaren kontzeptu juridikoak. Zuzenbidearen historiak, denboraren poderioz herri bat gobernatu duten arauak ez ezik, arau eta ahalmen horien artean izan den edo egon behar zuen harremana ere aipa dezake. Zuzenbidearen historiak prestakuntza funtzioa du zuzenbidea ikasi behar duen ororentzat. Prestakuntza historiko honrrk, eskubidea praktikatzen duenari indarrean dagoen zuzenbidearen eta erakunde juridikoen nondik norakoak eta zentzua ezagutzeko aukera emango dio, hartara arau juridikoen interpretazioan huts egin ez dezan, ez eta irizpen kritiko egokirik gabeko eredu arrotzik hartu ere.

Zuzenbidearen historiaren xede materiala da adierazgarritasun juridiko-faktore- edo elementua (hau da, zuzenbidea bera). Lege, ohitura eta erabilera sozialetan, jurisprudentzian eta zuzenbidearen printzipioetan ez ezik, zeharkako iturrietan ere aurkitzen da, hala nola artean, eleberrian, poesian eta abarretan.  

## Garapena 
Zuzenbidearen Historia, metodo zientifikoan oinarritutako jakintza den aldetik, funtsean bi praktika metodologikotan oinarritzen da: historikoa eta juridikoa.

### Zuzenbidearen historia, zientzia historikoa 
Hasiera batean, Zuzenbidearen Historia historia orokorraren espezializaziotzat hartu zen. Hala, XIX. mendeko ikasketa-planetan, diziplinen aurretik, zegokien atal historikoa ikasten zen.  Zuzenbidearen Historia den egungo diziplina Eduardo de Hinojosaren eta korronte historizista alemanen eraginpean garatu zen. Ikuspegi honetatik, Zuzenbidearen Historiak Historiaren espezialitate izaten jarraitu beharko luke.

### Zuzenbidearen historia, zientzia juridikoa 
1950etik aurrera, balantza beste muturrera joan zen: Zuzenbidearen Historiak zientzia juridikoa izan behar zuen, bere ezagueraren (iraganeko zuzenbidea), bere ikerketa-metodoaren (teknika juridikoa) eta erakusketaren (erakunde edo kategoria juridikoen bilakaera) arabera. Ikuspegi honen arabera, hartzaileak Zuzenbide Fakultateetako ikasleak izanik, dogmatika juridikoa lehenetsi behar da. Zuzenbidearen Historiaren xedea eta metodoa funtsean faktore juridikoek definitzen badituzte, diziplina horrek zientzia juridikoa eta ez historikoa izan behar du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Orígenes e historia del Derecho - Canal UNED(Audioa, 2008)
Broughty gaztelua

**Broughty gaztelua**, Eskoziako Dundee hiriko Broughty Ferry auzunean dagoen gaztelu bat da, Tay ibaiaren ertzean. 

1494an eraikia izan zen, nahiz eta 1454tik leku honetan George Douglas, Angusko 4. dukeak gotorlekua eraikia izan.
Zilarrezko Legioa

**Zilarrezko Legioa** (**Zilarrezko Alkandorak** izenez ere ezagutzen den taldea) erakunde faxista estatubatuarra izan zen, William Dudley Pelley-k 1933ko urtarrilaren 30ean sortua.

Zilarrezko Legioaren ikurra L eskarlata zen. Letra horrek "Estatubatuar errepublikari **L**eialtasuna" eta "materialismoarekiko askapena (**L**iberty)" adierazten zuen eta, noski, Zilarrezko **L**egioa bera. Uniformeak hauek ziren: Alemaniako eraso-tropek erabiltzen zuten txapel berdin-berdina, panazko eta gorbatazko galtza urdinak eta "L" gorri batez zilarrezko alkandora bihotzean.

## Historia 
Taldeak Italiako Alkandora Beltzak talde faxista hartu zuen inspirazio. Zilarrezko Legioko adar paramilitarrak gorbata urdinez zilarreztatutako alkandora bat, kanpainako kapela bat eta leggingak erabiltzen zituzten, pana urdinezko galtzak gainean zituztela. Uniformearen alkandorek L letra zuten bihotzaren gainean. Ikurra egungo Rockwell Extra Bold-en antzeko letra-tipoa erabiltzen zuen. Erakundearen bandera zilar-koloreko eremu lisoa zen, eta L gorria zuen goiko ezkerreko aldean.

Pelley Legioaren buruzagiak "Kristau Mankomunitatea" eskatu zuen Ameriketako Estatu Batuetan, nazionalismoaren printzipioak eta teokrazia uztartuz, juduak eta zuriak ez zirenak baztertuz. Estatu Batuak komunista juduengandik salbatuko zituela zioen, "Mussolinik eta bere Alkandora Beltzek Italia salbatu zuten bezala, eta Hitlerrek eta bere Alkandora Marroiek Alemania salbatu zuten bezala". Pelley Estatu Batuetako presidentetzarako hautagai aurkeztu zen 1936ko hauteskundeetan, hirugarren alderdi baten hautagaitza batean, Alderdi Kristauaren banderapean. Pelleyk "zilarrezko iraultza" batean boterea eskuratzea eta Estatu Batuetako diktadore bihurtzea espero zuen. "Buruzagia" deituko zuen bere burua, Adolf Hitlerrentzat "der Führer" eta Benito Mussolinirentzat "II Duce" bezalako antzeko tituluak zituzten munduko beste buruzagi faxista batzuek bezala.

1934an, Zilarrezko Alkondarek 15.000 kide inguru zituzten, klase ertainekoak batez ere. Mugimenduaren indarra gutxitu egin zen hurrengo lau urteetan, 5.000 kide besterik ez zituela. Azkenik, 1941ean Pearl Harborri egindako erasoak Zilarrezko Legioaren berehalako kolapsoa ekarri zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak