Cicely Tyson

thumb|Cicely Tyson 1992an
**Cicely L.Tyson** (1924ko abenduaren 19a, Harlem, New York - 2021eko urtarrilaren 28a) antzerki, zinema eta telebistako aktore estatubatuarra izan zen. Aktore onenaren Oscar sarira nominatua izan zen eta baita Urrezko globora ere, kategoria berean Rebecca Morgan paperagatik, Sounderren (1972). Gainera, aktore onenaren NSFC saria jaso zuen. The Autobiography of *Miss Jane Pittaurten* (1974) parte hartu zuen, eta bi Emmy sari irabazi zituen, baita BAFTAko 3 sarirako izendatu zuten.

Bederatzi Primetime Emmyrako izendatu zuten, eta hiru irabazi zituen. 2011an, *The Help*-en bertsio zinematografikoan agertu zen, eta hainbat sari jaso zituen Constantine gisa egindako lanagatik; besteak beste, Aktoreen Sindikatuaren Saria banaketa onenari eta beste hiru izendapen sari berean. Antzerkiari dagokionez, *The Trip to Bountiful* obraren protagonista izan zen Broadwayen, Carrie Watts bezala, eta haren bidez, Tony eta beste hainbat sari jaso zituen.
## Biografia 
East Harlemen jaio zen, New Yorken, 1924ko abenduaren 19an. Fredericka (Huggins) Tyson etxeko langilearen alaba zen, eta William Augustine Tyson, pintore eta arotz lanetan aritzen zena. Bi anai arreba izan zituen. Bere gurasoak etorkinak ziren Nevisetik etorriak, Karibetik. 21 urterekin etorri zen bere aita eta 1919ko abuztuaren 4an pasatu zen Ellis Islandetik.

Tyson erlijio-giroan hazi zen. Koruan kantatzen zuen eta East Harlemeko apezpiku-eliza bateko otoitzetan parte hartzen zuen. Bere amak ez zuen nahi aktore izatea, eta denboraldi batean ez zio hitz egin. Cicely eszenatoki gainean ikusi zuenean iritziz aldatu zuen.  

## Karrera profesionala 
### Lehengo urteak aktore moduan 
Tyson argazkilari batek aurkitu zuen *Ebony* aldizkarirako eta moda-eredu arrakastatsu bihurtu zen. 1951ko *Frontiers of Faith* telesailean egin zuen NBC katerako lehen aktore lana. Film batean egin zuen lehen lana 1956an Carib Golden izan zen. 1959an *Odds Against Tomorrow* eta *The Last Angry Man* filmetan paper txikiak izan zituen baita. Eszenatokian lehen aldiz agertu zen Vinnette Carrollen produkzio batean, *Dark of the Moon-*en, Harlem YMCA antzokian, 1958an. 

60.hamarkada hasieran, Tyson Jean Genet *The Blacks* frantziarraren jatorrizko lanaren zati izan zen. Stephanie Virtue Secret-Rose Diop antzezten zuen; Maya Angelou, James Earl Jones, Godfrey Cambridge, Louis Gossett Jr.eta Charles Gordonek ere parte hartu zuten. Show-a off-Broadwayko hamarkadako ekoizpen ez-musikal luzeena bihurtu zen, 1408 funtzio eskeintzera helduz.1961-1962 bitartean, Vernon Rice Award saria irabazi zuen Tysonek (gerora Drama Desk Award deitu zioten), off-Broadwayko beste ekoizpen batean egindako jardueragatik, *Moon Rainbow Shawl.* 

Tyson To Tell The Truth telebistako game showean ere agertu zen1963an, Folk Shirley Abicair abeslaria zela epaimahaikidea konbentzitzen saiatzen zen lehiakide gisa.

Behin gizarte-zerbitzuen agentzia batean lan egin zuen Tysonek, David Susskindek identifikatu zuen *The Blacks-en eta Tiger,* Tiger, Burning Bright, eta CBS East Side/West side telebista-kateko taldeko kide izan zen (1963–1964), gizarte-langile bat interpretatuz, George C.Scottegatik. En aquel momento era la única afroamericana que formaba parte del elenco habitual de una serie de televisión. El show tuvo impacto por su tratamiento de cuestiones sociales, y uno de sus episodios, sobre una pareja afroamericana en Harlem, fue censurado en Atlanta y en Shreveport, Louisiana.Une hartan, telesail baten parte hartzen zien afroamerikar bakarra zen. Eragin handia izan zuen showak bere gizarte gaien tratamendua zela. Atal horietako bat, bikote afroamerikar bati buruzkoa Harlemen,  zentsuratu egin zuten Atlantan eta Shreveporten eta Louisianan.

XX. mendeko 60ko hamarkadan, sarri samar parte hartu zuen *The Guiding Light.* show-an. Sammy Davis Jr.-ekin batera agertu zen *A Man Called Adam* (1966) pelikulan eta *The Comedians* (1967) filmaren bertsio zinematografikoan parte hartu zuen, Graham Greene (1968) eleberrian oinarrituta. 1968an Tysonek *The Heart Is a Lonely Hunterren* ere izan zuen 1968an papel bat. 

### Azken urteak 
1989an, Tyson *The Women of Brewster Place* telebista telesailean agertu zen. 1991an, Tysonek Sipseyren papera egin zuen Fried Green Tomatoesen.  

## Filmografia 
thumb|Cicely Tyson 1973an

### Telebista 
## Sariak eta nominazioak 
**Oscar sariak**

**Urrezko globo sariak**

**BAFTA sariak**

**Primetime Emmy sariak**

**Antzezleen sindikatuaren sariak**

**Tony sariak**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak