open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Espainiako Konstituzio Auzitegia

**Espainiako Konstituzio Auzitegia** (, askotan *TC* siglekin laburtua) Espainiako 1978ko konstituzioa betearazteaz arduratzen den epaitegi gorena da.

Konstituzioaren IX. tituluan dago araututa auzitegiaren funtzionamendua, hala nola Konstituzio Auzitegiaren Lege Organikoan. Auzitegi honi dagokio Konstituzioaren interpretazioa eta haren mugak zehaztea. Auzitegi honek Espainiako estatu osoan du eskumena.

## Eskumenak 
Espainiako Konstituzio Auzitegia ondorengoetan ditu eskumenak:
* Konstituzio-kontrakotasuneko helegiteak eta lege eta arau ezberdinen (adibidez, dekretu-legeak) aurkako konstituzio-kontrakotasuna ebaztea. Konstituzio-kontrakotasuneko helegiteak Gobernuko Presidenteak, Herriaren Defendatzaileak, Kongresuko 50 diputatuk, 50 senatarik, erkidegoetako gobernuek eta erkidegoetako parlamentuek aurkeztu ditzakete bakarrik;
* Konstituzioko 53.2 artikuluan xedatzen diren oinarrizko eskubideen eta askatasun publikoen bortxaketen aurkako babes eskeko helegitea. Edozein pertsona fisiko zein juridikok aurkeztu dezake helegite mota hau, hala nola, Herriaren Defendatzaileak eta Fiskaltzak;
* Estatuaren eta Autonomia Erkidegoen arteko eskumenen inguruko gatazkak;
* Estatuko konstituzio-organoen arteko gatazkak;
* Nazioarteko Itunen konstituzionalitatearen aurretiko adierazpena;
* Konstituzioko 161.2 artikuluan aurreikusten diren aurka-egiteak. Gobernuak aurka egin ditzake Autonomia Erkidegoek onartutako xedapenak eta adierazpenak. Helegitea aurkeztutako xedapenaren edo adierazpena bertan behera geratuko da, baina Konstituzio Auzitegiak bost hilabeteko gehienezko epean ebatzi beharko du;
* Toki gobernuaren defentsaren gatazkak;
* Konstituzio Auzitegiko epaileen izendapenen baieztapena;
* Konstituzioak eta beste Lege Organikoek egotzitako eskumenak.

## Osaketa 
Epaitegi hau 12 epaileek osatzen dute, ondorengo metodoaz izendatzen direnak:
* Diputatuen Kongresuak eta Senatuak launa epaile izendatzen dituzte.
* Espainiako Gobernuak 2 epaile izendatzen ditu.
* Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak 2.

### Presidenteak 
thumb|Juan José González Rivas.
* Manuel García Pelayo (1980–1986)
* Francisco Tomás y Valiente (1986–1992)
* Miguel Rodríguez-Piñero Bravo-Ferrer (1992–1995)
* Álvaro Rodríguez Bereijo (1995–1998)
* Pedro Cruz Villalón (1998–2001)
* Manuel Jiménez de Parga (2001–2004)
* María Emilia Casas Baamonde (2004–2011).
* Pascual Sala Sánchez (2011–2013).
* Francisco Pérez de los Cobos Orihuel (2013-2017)
* Juan José González Rivas (2017–gaur egun)

## Ikus, gainera 
* Espainiako Auzitegi Gorena

## Kanpo estekak 
*    Auzitegiaren webgune ofiziala
1252 Celestia

**1252 Celestia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1252. asteroidearen izena da. 1933ko otsailak 19an aurkitu zuen Fred Lawrence Whipplek Harvardetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1933 DG** zen. Bere izena, aurkitzailearen ama zen Celestia MacFarland Whipplegatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1254 Erfordia

**1254 Erfordia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1254. asteroidearen izena da. 1932ko maiatzak 10ean aurkitu zuen J. Hartmannek La Platatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1932 JA** zen. Bere izena Alemaniako Erfurt hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1255 Schilowa

**1255 Schilowa** asteroide gerrikoan aurkitutako 1255. asteroidearen izena da. 1932ko uztailak 8an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1932 NC** zen.

## Kanpo estekak
1261 Legia

**1261 Legia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1261. asteroidearen izena da. 1933ko martxoak 23an aurkitu zuen Eugène Joseph Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1933 FB zen. Bere izena Belgikako Lieja hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Bordigherako elkarrizketa

**Bordigherako elkarrizketa** edo **Bordigherako batzarra** Italiako Bordighera herrian 1941eko otsailak 12an ospatu zen batzar bat izan zen, Francisco Franco eta Benito Mussoliniren artean Adolf Hitlerren ekimenez. Lortu ez zen helburua zera zen: Francoren gobernua Hitler eta Mussolinirekin bat egitea Munduko Bigarren Gerran.

## Aurrekariak 
Mussolini, Rodolfo Grazianiren porrotaren ondoren, Hitlerrengana joan zen laguntza bila. Alemaniar diktadoreak, Erwin Rommelek aholkatuta, Afrika Korps izeneko espedizio talde bat osatzea erabaki zuen Afrikarako eta Mussoliniri Franco Espainiak Bigarren Mundu Gerran parte hartzeko konbentzitzeko aholkatu zion.

Archibald Wavellen britainiar tropek lortutako garaipenek Alemaniako Aginte Altuak Gibraltar konkistatzeko eta Mediterraneo itsasoa ixteko zituen planak abian jartzera behartzen zuen.

Galeazzo Ciano kondeak Ramón Serrano Suñerri idatzi zion, eta Mussolini eta Francoren arteko elkarrizketa Bordighera herrian 1941eko otsailak 12an ospatuko zela adostu zen.

## Elkarrizketa 
Francok, hegazkinetaz mesfidati zen José Sanjurjo eta Emilio Mola hegazkin istripu banatan hil ondoren, Italiara trenez joatea erabaki zuen, Vichyko gobernuko Frantzia zeharkatuz. Bidaia ixilpekoa izan zen. Abiatu aurretik, Francok, zuhur jokatuz, gobernua Juan Vigón, José Enrique Varela eta Esteban de Bilbao Eguía generalek osatutako direktorio baten eskuetan utzi zuen protokolo bat sinatu zuen *lurralde nazionaletik kanpo zegoen denboran*.

Elkarrizketa mugako herria zen Bordigheran ospatu zen, Villa Regina Margheritan, eta lau ordu eta erdi iraun zuen bi ekitalditan. Franco Serrano Suñerrekin agertu zen elkarrizketara. Galeazzo Ciano ez zen elkarrizketara joan greziar frontear pilotu aktibo bezala baitzegoen.

Mussolinik une bakar baten ere ez zuen egin erreferentziarik Italia faxistak Francori Espainiako Gerra Zibilean eman zion laguntzari. Mussolinik, Ardatzak erabateko garaipena lortzean zuen ziurtasuna adierazi zuen, neutraltasunak garaileei batzeak zituen abantailak galtzea suposatzen baitzuen, baina Espainia Gerran nola eta noiz sartu soilik Francoren ardura zen.

Francok, bere aldetik, Hendaiako elkarrizketan Hitlerri adierazi zion tesia mantendu zuen: berak ez zion militarki Ardatzarekin aritzeari uko egiten, baina espainiar ekonomiak gari eta gasolina hornidurak behar zituen, une horretan soilik itsasoz bestaldetik jasotzen zituen gaiak, baina Espainia gerran sartzean moztu egingo zirenak.

Elkarrizketa Mussolinik Espainiak gerran sartzeko jarri zituen bi baldintzak kontutan hartuz amaitu zen.

* Gari, arma eta erregaiz berehala hornitzea
* Espainiak Afrika iparraldean jasoko zituen lurrak, eta, bere aldarrikapen nagusia zen Gibraltar berrikustea.

Ez ziren ados jarri, baina Francoren errejimenak lagundu egin zien ahal zuen guztietan nazioartean arazorik sortzen ez zion bitartean.

## Ikus gainera 
* Hendaiako elkarrizketa

## Kanpo estekak
Turdetania

[thumb|240px|eskuinera|[Osunako gerlari baten erliebea.]]
**Turdetania** Guadalquivir ibaiaren harana hartzen zuen lurralde bat zen, Algarve eta Sierra Morena artean, egungo Andaluzia gehiena hartuz. Bastetania, Oretania eta Karpetaniarekin muga egiten zuen. Antzinagoko Tartessos zibilizazioaren lurraldea okupatu zuen.

Estrabonek itsaso eta lurreko baliabideetan aberatsa zen lurralde bat bezala aipatzen du, Betis ibaiak bustia, non turdetaniar/turduliarrak bizi ziren (herri ezberdinak Plinio eta Polibioren arabera, nork Turduliarrak iparraldean kokatzen zituen, eta 200 hiri baino gehiago zeudela aipatzen du, horien artean Corduba (Kordoba), Hispalis (Sevilla) eta Gades (Cadiz) aipatuz.

Turdetania Betika deitua izan zen Erromak konkistatu zuenean.

## Bibliografia 
* ESCACENA, J. L., 1989 *Los turdetanos o la recuperación de la identidad perdida*, Tartessos. Arqueología protohistórica del Bajo Guadalquivir, Ed. Ausa, Sabadell, 433-467.
* GARCÍA MORENO, L., 1989 *Turdetanos, túrdulos y tartesios. Una hipótesis*, Homenaje al Profesor Santiago Montero Díaz, Anejos de la Revista Gerión II, 289-295.
* PELLICER, M., 1980 *Ensayo de periodización y cronología tartésica y turdetana*, Habis 10, 307-335.
* PRESEDO, F., 1980 *Los pueblos ibéricos*, Historia de España Antigua. I. Protohistoria, Madrid.
* RUIZ MATA, D., 1994 *Fenicios, tartesios y turdetanos*, Huelva Arqueológica XIV, 325-367.

## Kanpo estekak
Abentura mistikoa

Dragoi Bola anime eta mangan oinarrituriko 3. filma da, 1988ko Ekainaren 9an estreinatu zen. Filma, aurreko *Loti Ederra deabruaren gazteluan*-ren jarraipena da eta euskaratua izan da. Gazteleraz *Aventura Mística* izenburua hartu zuen.
Seriearen istorio paraleloa da, kasu honetan, Dortoka maisuarekin egindako entrenamenduaren ostean gertaturikoa.

Aipatzekoa da film honetan ez daudela pertsonai berririk, bigarren mailako pertsonaiak beste rol batzuetan agertzen direlarik.

## Sinopsia 
Chaoz, *Mifan* enperadorea, bere panpina galdu duen mutikoa besterik ez da. Bere bigarrengoa, Mikerroi, Dragoi Bolak bilatzeari ekiteko konbentzitzen dio, desio bezala bere panpina berreskuratzea izanik. Hala ere bere asmo ezkutuak behin Dragoi Bolak aurkitutakoan enperadore bilakatzea da.

Bere armadak Karinen Lur Santua erasotzen dute, beraz Bora Upa bere semearekin Mifan gaztelua arte bidaiatzen da, bertan arte martzialen txapelketa ospatzen ari baita, eta haren irabazlea enperadorea edozein desio eskatu ahalko dio. Bora-ren desioa armada bere lurretik alde egitea da.

Bertan Dortoka maisuarekin topo egiten dute, bere ikasleak Son Goku eta Krilin bertan parte hartzea nahi baitu haiek probatzeko, baina Mikerroi-ren jarraitzaileak ere bertan daude, haien artean Tao Pai Pai eta Metalezko Sarjentua nabarmentzen direlarik. Borrukaren igarotzean Tao Pai Pai-k Bora hiltzen du, bere semaren, Upa-ren, negarrak sortaraziz. Orduan Goku Upa laguntzeko erabakia hartzen du.

Amaieran panpina Mikerroi bere gazteluan ezkutaturik zeukala ohartzen dira denak, eta borruka batzuen ostean, Goku-k dragoi bolak bildu eta Bora-ren berpiztea eskatzen dio dragoiari, denok pozaren pozez ospatuz.

## Pertsonaiak 
### Mifan-eko pertsonaiak 
*Mifan* inperioa animeko pertsonaiez eraturik dago, baina haien papera desberdina da.

## Musika 
**Irekitze abestia (opening)**
* "Makafushigi Adventure!" (jatorrizko japonieraz 魔訶不思議アドベンチャー! Makafushigi Adobenchā!) *Hiroki Takahashi*k konposaturikoa

**Izte abestia (ending)**
* "Dragon Ball Densetsu" (jatorrizko japonieraz ドラゴンボール伝説 Doragon Bōru Densetsu) por *Hiroki Takahashi*k konposaturikoa

## Kanpo estekak
Jugurta

**Jugurta** (K.a. 160-K.a. 104) Numidiako erregea izan zen K.a. 116 eta K.a. 106 bitartean.

## Biografia 
Masinisa K.a. 148an hil ondoren, honen oinordekoa bere seme Mizipsa izan zen. Garai hartan bere iloba Jugurta hain ospetsua zen Mizipsak Hispaniara bidali behar izan zuela, Jugurtak, egonaldi hau eragin handiko erromatarrekin harremanak izateko probestu zuelarik. Erromatarrak eroskerian oso erraz erortzen zirela ikusita, etorkizunean Jugurtak ahuldade hori probestu zuen. Eszipion Emilianorekin parte hartu zun Numantziako setioan hirugarren zeltiberiar gerran.

Mizipsa K.a. 118an hil zenean, erresuma bere bi semeak ziren Aderbal eta Hiempsal eta bere iloba Jugurtaren artean banatua izan zen. Berehala, Jugurtak Hiempsalen aurka borrokatu eta hil egin zuen. Jarraian Aderbalen aurka borrokatu zuen, garaitua izan zena eta Erromara ihes egin zuena laguntza bila. Erromatar ofizialak, agian erosiak, edo agian arazoa ahalik eta azkarren konpontzeko gogoz, Numidia bi zatitan banatu zuten, ekialdea Aderbalentzat eta mendebaldea Jugurtarentzat.

### Jugurtaren gerra 
Jugurta ez zen ase erabaki honekin, eta K.a. 113an Aderbalen zatiko hiriburua zen Cirta inbaditu zuen, Erroma biziki haserretu zelarik, han finkatutako zenbait italiar merkatari hilak izan baitziren, Aderbal beraz gain. Erromak K.a. 111n derrigorrez parte hartu behar izan zuen Luzio Kalpurnio Bestia kontsul erromatarrak zuzendutako kanpaina labur batean. Jugurta errenditu egin zen, baina beretzat oso mesedegarria izan zen bake itun bat lortu zuen, beste behin, eroskeria bidez lortua izanaren susmoa zuena. Ondorioz, plebearen tribunoa zen Gaio Memmiok ikerketa bat bultzatu zuen, Iugurta beraren presentzia ere eskatuz, baina erositako beste tribuno bat zen Gaio Bebiok atzera bota zuen Memmioren ekimena. Jugurtak Erromara joan behar izan zuen, baina ez zen deklaratzera iritsi.

Gerra berriz hasia, Erromak Kinto Zezilio Metelo Numidiarra kontsula bidali zuen, amaigabea zirudien bost urteko kanpaina batean aritu zena K.a. 111 eta K.a. 106 bitartean. Gerraren norantzaz egonezinik, Meteloren ordezkari militarra zen Gaio Mario Erromara itzuli zen kontsulatua lortzeko asmoz, eta behin lortu ondoren, gerrara itzuli eta operazioen agintea hartu zuen. Zenbait garaipen garrantzitsuren ondoren, Gaio Mariok Bomilkarren adiskidetasuna lortu zuen, Jugurtaren amaren neba eta numidiar erregearen ordezkari militar garrantzitsuena zena, Jugurta tronutik kentzeko betebeharra emanaz, baina asmo hau agerian geratu zen, eta Jugurtak exekutatu egin zuen hau bere goardiaren artean nahigabea sortzen ari zen bitartean.

Mariok, orduan, bere legatua zen Luzio Kornelio Sila bidali zuen Jugurtari babesleak kentzeko. Silak Boko I.aren laguntza lortu zuen, baita Jugurta harrapatzea ere, kateaz kargaturik Erromara bidalia eta K.a. 104an exekutatua izan zena.

## Ikus, gainera 
* 1248 Jugurtha asteroidea, haren omenez izendatua.
Mizipsa

**Mizipsa** (?-K.a. 118) (; tifinaghez: MKWSN; ), Masinisaren seme eta oinordekoa, Numidiako errege bat izan zen. Tronua K.a. 148an heredatu zuen eta Numidia 30 urtez gobernatu zuen.

Bere aita hil zenean, boterea Mizipsa eta honen anaia Gulussa eta Mastanabalen artean banatu zen, hurrenez hurren armadaren zuzendaritzaz eta justizia administrazioaz arduratu zirenak. Bere kanpo politika Masinisarenaren jarraipena izan zen, Erromaren alde eginez honek Kartagorekin izan zuen Hirugarren Gerra Punikoan, eta jarraian Lusitaniar gerretan Viriatoren aurka, Eszipion Emilianok zuzendutako erromatar armadentzat, arkulariak, habailariak eta elefanteak bidali zituelarik.

Mizipsa Hiempsal eta Aderbalen aita izan zen. Bere iloba Jugurta adoptatu zuen (bere anaia Mastanabalen semea zena) beranduago Numidiako errege izatea lortu zuena. Mizipsa hiltzean, erresuma Hiempsal, Aderbal eta Jugurtaren artean banatu zen, baina azken hau laster gailendu zitzaien bere bi lehengusuei.
El barco (telesaila)

***El barco*** euskaraz *Itsasontzia* Espainian ekoiztutako telesail bat da, Antena 3 telesail katearen eskutik, Globomediak ekoiztuta. 2011ko urtarrilaren 17an estreinatu zen, eta ia 5 milioi ikusle izan zituen, hortik aurrera astelehenen, lehenengo aukera izan da, apirilaren 25era arte, hor denboraldia amaitu zen eta. Maiatzaren 2an 2.denboraldiaren aurrerapena emititu zen. Antena 3, 2. denboraldia bat egongo dela adierazi zuen, bere audientzia onagatik, irailaren 8an estreinatu dena 4 pertsonai berriekin.

## Argumentua 
*Estrella Polar* deituriko itsasontzi batean igotzen dira, ikasle eta tripulatzaile batzuk, bi hilabeteko bidaia egiteko, baina gau bertan, munduan katastrofe bat gertatu zen, Suitzak eraginduta, partikula azeleragailuaren ezabapenagatik, eta horren ondorioz Lurra desagertzen da...

## Banaketa 
## Kapituluak eta audientziak 

## Kanpo estekak
Kroaziako futbol kopa

**Kroaziako Kopa** (kroazieraz *Hrvatski nogometni kup*) Kroaziako bigarren futbol txapelketa nagusia da, Kroaziako Prva HNL Ligaren ondoren.

1941. urtean Kroaziako Estatu askearen kopa jokatu bazen ere Gaur egungo txapelketa 1992. urtean hasi zen, Kroaziak independentzia lortu eta bere futbol federazioa sortu zuenean. 48 klubek hartzen dute parte kanporaketa bidez jokatzen den txapelketa honetan. Finala bi partidutara jokatzen da.

## Palmaresa 
### Jugoslaviako Kopa (1947-1991) 
### Kroaziako Kopa (1992- ) 
* (pen), penalti jaurtiketak

## Garaipenak 
### Kroazian (1992- ) 
### Guztira (1947- ) 
Kroaziako taldeen garaipenak Jugoslaviako Kopan eta Kroaziakoan.

## Ikus, gainera 
* Kroaziako futbol liga
* Jugoslaviako Kopa

## Kanpo estekak
El barco telesailaren kapituluak

**El Barco** telebistako telesail bat izan zen.

## Kapituluak 

## 1.denboraldia: 2011 
## 2.denboraldia: 2011 
## 3.denboraldia: 2012 
## Kanpo estekak
Lodi (Italia)

**Lodi** (italieraz  ahoskatua; lombardieraz: *Lòd*; ) Italiako hiria da, 43.000 biztanle dituena, eta Lombardiaren erdi-hegoaldean dagoena. Po ibaiaren haranaren behean eta Adda ibaiaren luzeran, Lodi Vecchio (**Lod Veg** lombardieraz, antzinako *Laus Pompeia*) hiriaren ondoan dago. Izen bereko probintziaren hiriburua da.

Hiria 1158 urtean Federiko I.a *Bizargorrik* fundatu zuen, Laus Pompeia suntsitua izan ondoren. Errenazimentuan, loraldi artistiko eta kulturala izan zuen, 1454an Lodiko Ituna izenekoa sinatu ondoren.

XXI. mendean hiria bidegurutze eta industriagune garrantzitsua da (kosmetika, artisautza, esne-ekoizpena).
Nekazaritzaren eta abeltzaintzaren aldeko apustua egin du; hori dela eta, Parco Tecnologico Padano-aren (Po ibaiaren haraneko ikerketa-zentroa) egoitza izateko aukeratua izan zen. Aipatu parke hori elikagaien bioteknologian Europa mailako ikerketa-zentro kualifikatua da.

Hirugarren sektoreari lotutako jarduerak ere kontuan hartzekoak dira. Turismoa gorantz doa, Po Haraneko Arte Hirien zirkuituan dago, eta monumentu garrantzitsu batzuk ditu: katedrala, San Frantzisko eliza, Santa Ines eliza eta Mozzanica eraikina, besteak beste.

## Mugakideak 
Lodik honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Senidetutako hiriak 
* Konstantza  (1986)
* Lodi, Kalifornia  (1987)
* Omegna  (1987)
* Fontainebleau  (2011)

## Pertsonaia ospetsuak 
* Franchino Gaffurio (1451-1522), musikaria
* Giuseppina Strepponi (1815-1897), sopranoa
* Camillo Berneri (1897-1937), filosofoa
* Maurizio Malvestiti (1953), apezpikuak

## Kirola 
Hiriak gehien jarraitzen duen kirola patin-jockeya da. Amatori Lodi Italiako hockey-talde ospetsuenetakoa da.

## Erreferentziak 
## Argazki galeria 

Image:Lodi - Parco Tecnologico Padano - 01.jpg|Parco Tecnologico Padano, Po ibaiaren haraneko ikerketa-zentroa, Lodin
Image:Lodi_-_chiesa_di_San_Francesco_-_facciata.jpg|San Francisco eliza
Image:Ponte Muzza Muzzetta 1.JPG|Muzza ubidea, Lodiren eta Lodi Vecchioren arteko muga
Image:Piazza Broletto Lodi.JPG|Plaza Broletto, udaletxearen egoitza

## Kanpo estekak
Tu

**Tu** honakoa izan daiteke:
* Listua izendatzeko euskarazko beste hitza bat
* Tu etnia, Txinakoa
* Tupolev, errusiar airegintza eta babes konpainia
Oberkommando der Wehrmacht

[250px|eskuinera|thumb|Kanpo Mariskalaren bandera Oberkommando der Wehrmachteko komandante bezala ([1941 - 1945).]]
**Oberkommando der Wehrmacht** edo **OWK** (Wehrmachteko Aginte Gorena), alemaniar indar armatuen egituraren zati izan zen Bigarren Mundu Gerran. Teorian, Alemania naziko pertsonal militarra zen, Lurreko Armada (Heer), Itsas Armada (Kriegsmarine) eta Aire Armada (Luftwaffe)n ahaleginak antolatuz. Gainera, Hitlerren ideiak agindu militar bihurtzeaz arduratzen zen Wilhelm Keitel Kanpo Mariskalaren eta Alfred Jodl jeneralaren bidez. Praktikan, kontrol gutxi izan zuen indar armatuen gainean, alabaina, gerrak aurrera egitean, OKWa unitate militarrei geroz eta agindu zuzen gehiago bidaltzen hasi zen, unitate militar hauetatik gehienak mendebaldeko frontean bazeuden ere. Honela, 1942an, OKWak de facto zuzentzen zituen mendebaldeko tropak, Oberkommando des Heeresek, OKH, Lurreko Armadako Goi Agintea, 1936an sortu zena, ekialdeko frontean beste horrenbeste egiten zuen bitartean. Praktikan, 1938an ezabatua izan zen Gerra Ministerioaren funtzioa betetzen zuen.

## Kanpo estekak
Shahrisabz

**Shahrisabz** (, , , batzuetan *Shakhrisabz*) Uzbekistanen dagoen hiria da, Samarkandatik 80 km hegoaldera. 53.000 biztanle inguru ditu (1991). Behiala Asia Erdialdeko hiri nagusi bat izan zen, batez ere Tamerlan konkistatzaile turko-mogolaren jaioterria izanagatik ezaguna. ''*Shahr-e Sabz* (شهر سبز) izenak *"hiri berde"* esan nahi du persieraz.

Timuridar leinuak eraikitako hainbat monumentu daude bertan, XV eta XVI. mendeetakoak. Horregatik, hirigune historikoko 240 ha Gizateriaren Ondare izendatu zuen Unescok 2000n.

File:Dorussiadat.JPG|Dorusiadat-en mausoleoa (*Boterearen egoitza*).
File:Aq-Saray Shahrisabz.JPG|Ak-Sarai jauregiaren hondakinak (1380), (*Jauregi zuria*).
File:Aq-Saray Shahrisabz 2.JPG|Jauregi atariko zeramika zuri-urdinak.

## Kanpo estekak
Châtelperroniar

**Châtelperroniar** hego-mendebaldeko Frantzian, Euskal Herrian eta iparraldeko Espainian izandako Goi Paleolitoko lehendabiziko kultura arkeologikoa izan zen. Izena Châtelperrongo *la Grotte des Fées* leizetik datorkio.

Antzinako Mousteriar kulturan sortua, bere ezaugarri nagusia levallois teknika erabiltzea izan zen. K.a. 35.000 eta K.a. 29,000 urteen artean iraun zuen. Bere industriak trena koskadunak eta aho bakarreko laban kurbatua sortu zituen. Horretarako, bere ondorengoa izan zen aurignaciar aldian ez bezala, bolia erabili ohi zuten.

Kultura honen egileak neanderthalak ez ote ziren eztabaidatua da. Frantziar adituek Châtelperroniar eta Gravettiar kulturak bat egiten dituzte Périgordiar izenpean, haientzat Behe Perigordiarra Châtelperroniaren baliokidea izanda

## Ikus, gainera 
* Frantziar-kantabriar eskualdea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Severiano Ballesteros

**Severiano Ballesteros Sota**, kirol arloan **Seve Ballesteros** izenaz ezagunagoa (Pedreña, Kantabria, 1957ko apirilaren 9a - *ibidem*, 2011ko maiatzaren 7a) espainiar golfaria izan zen. Kirol horren historian garaipen zerrenda zabalenetakoa zuen profesionala izan zen.

Denera 1970eko hamarkada eta 1990eko hamarkadan zehar luzatu zen bere ibilbide osoan 94 titulu bereganatu zituen. Bere lorpenen artean hauek zeuden: Augustako Masters Txapelketa birritan irabazi zuen, Open Britainiarra hiru aldiz, Ryder Cup txapelketa bere taldeko kapitaina zela nahiz jokalari gisa 6 aldiz eta *Matchplay* Munduko Txapelketa bost aldiz.

Buruko minbiziak jota hil zen 54 urterekin jaioterrian.

## Lorpen garrantzitsuenak 
* **Masters Txapelketa** (2): 1980 eta 1983
* **British Open** (3): 1979, 1984 eta 1988
* **Ryder Cup** (6): 1979, 1983, 1985, 1987, 1989 eta 1995
* 1997ko Ryder Cup Txapelketako europar taldearen kapitaina
* *Match Play* Munduko Txapelketa (5): 1981, 1982, 1984, 1985, 1991
* Munduko Golf Txapelketa (2): 1976, 1977
* Europar Zirkuituko 49 txapelketa
* Amerikar Zirkuituko 9 txapelketa
* Denera bere ibilbide profesionalean 94 txapelketa bereganatu zituen

## Kano loturak 
* Seve Ballesteros golfariaren webgunea
Pedreña

**Pedreña** Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Marina de Cudeyo udalerriko herri bat da. 2008. urtean 1.458 biztanle zituen. Itsas mailatik 38 metroko garaieran dago, eta udalerriko hiriburua den Rubayo herritik 3 kilometrotara.

## Ondarea 
* San Pedro eliza
* Jesusen Langundia edo Portilloko Kondearen etxea
* Nocedal etxea
* Ikastetxeak

## Arrauna 
Pedreña herria Sociedad Deportiva de Remo Pedreña arraun taldearen egoitza da.

## Iruditegia 

Irudi:Regata Pedreña.JPG|Arraun txapelketa Pedreñan.

## Pedreñar ospetsuak 
* Severiano Ballesteros (1957-2011), golfaria.

## Kanpo estekak 
* Pedreñako Arraun Elkartea 
* Pedreñako Golf Zelaia
Priego de Córdoba

**Priego de Córdoba** Espainiako Andaluzia erkidegoko Kordobako probintziako hiri bat da.

## Testuingurua 
Barruti judizialeko burua, non 8 herrixka eta 17 diseminatu altxatzen diren, Eskualde Subbetikoaren zati, Andaluziako Mendikate Subbetikoaren barnean dagoen eskualdea eta Kaliferriko Ibilbidearen zati dena. *"Uraren hiria"* deitua da, bere inguruan azaleratzen diren iturburu ugariengatik eta *"Kordobar Barrokoko Bitxia"* dituen barroko estiloko eraikin ugariengatik.

## Historia 
### Historiaurrea eta erromatar garaia 
Priego de Córdobari buruzko lehen erreferentziak musteriar garaian datatuak daude (Erdi Paleolitoa, K.a. 40.000-K.a. 33.000), sendotu egiten direnak aurkitu diren ebidentziak kontutan hartuta, aurkitutako aurkikuntza historikoak eta udal museoetan daudenak kasu, eta Erromatar Inperioaren okupazioarekin amaitu zirenak K.a. III. mendea eta V. mendea bitartean, neurri batean puntu klabe bezala duen kokapen geografiko ezin hobearen ondorioz eta aurkitutako ebidentzien arabera Ipolcobulcula (egungo Carcabuey)ren "pagus" edo lurralde azpibanaketa bezala baieztatzen dena, inguruaren abel eta nekazal esplotaziora dedikatua.

### Musulmandar garaia 
"Medina Bahiga" deitua Kordobako Kaliferriaren garaian, Priego de Córdoba Al-Ándalus lurraldeko kora baten hiriburua izan zen, musulmandar okupazio garaia garatzen ari zenean Iberiar Penintsulan IX. mendearen erdialdean.

Mohamed I.a emirraren kanpainetan parte hartuz 863 inguruan, non herritar askok parte hartu zuten, paper garrantzitsu bat bete zuen kordobar emirerriaren barnean mantendu ziren gerriletan honen kontrolagatik Omar Ben Hafsún, Said Ben Mastana eta Banu Matruhren artean, 899an Ibn Mastanaren operazio gune bihurtuz, Omar Ibn Hafsunen jarraitzailea eta matxinatutako buruzagi garrantzitsuenetako bat zena, bere burua *Priego eta Luqueko jaun* izendatu zuena, garai horretan Priego de Córdobak oparotasuna bizi izan zuelarik.

## Kanpo estekak
Alba gu bràth

[thumb|250px|[Eskoziako bandera eta *Alba gu bràth* leloa.]]

**Alba gu bràth** (ahoskera: /ˈal̪ˠapə kə ˈpɾaːx/, Eskoziako gaelikoz hitzez hitz *Eskozia Epaiketa arte* esan nahi du, hots, *Azken Epaiketa* arte; hala ere, ingelesez nahiz euskaraz *Eskozia betiko* edo *Beti Eskozia* gisa itzuli ohi da) Eskoziaren aldeko lelo, deiadar edo esaldi bat da. Eskoziar nazionalismoaren eta independentismoaren leloa ere bada.

## Eratorriak 
Esaldiak hainbat aldaera ere baditu, adibidez, *Alba go bragh*, *Alba gu bra* edota *Alba go breá*. Irlandan, bertakoek irlanderazko *Erin Go Bragh* (*Irlanda betiko*) esaldia erabili ohi dute.

## Bitxikeria 
Bitxikeria gisa, 1995. urteko *Braveheart* filmean zehar, Stirling Bridgeko gudua hasi aurretik, Mel Gibson aktoreak antzeztutako William Wallace eskoziar buruzagiak, bere gudarostea ingelesen aurrean adoretu eta oldartu nahian, *Alba gu bràth* esaldia oihukatzen die eta eskoziarrek oihu berarekin erantzuten diote.

## Ikus gainera 
* Erin Go Bragh
* Cymru am byth

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hankel matrize

Aljebra linealean, **Hankel matrizea**, horrela izendatua Hermann Hankelen omenez, matrize karratu bat da, eskuinetik ezkerrerako diagonal guztiak zenbaki-paraleloak dituena. Hankel matrizeak egitura hau dauka:

H=\begin{pmatrix} a & b & c & d & e \\ b & c & d & e & f \\ c & d & e & f & g \\ d & e & f & g & h \\ e & f & g & h & i \\ \end{pmatrix}

Matematikazko hitzak erabiliz:

\forall \quad a_{i,j} \in H \to a_{i,j}=a_{i-1,j+1}

Hankel matrizea guztiz lotuta dago Toeplitz matrizearekin, zeren Hankel matrizea Toeplitz matrizea iraulia baita.

## Kanpo estekak 
* Toeplitz and Circulant Matrices: A Review, by R. M. Gray
Silverio

**Silverio** (?, ? - † Palmarola, 537ko abenduaren 2a) Eliza Katolikoaren 58. aita santua izan zen 536 eta 537 urteen bitartean. Justiniano I.aren Belisarius jeneralak Erroma lortzeko lagundu eta Witiges ostrogodoak kargutik kendu zuen.

## Erreferentziak
Vigilio

**Vigilio** (Erroma, ? - † Sirakusa, 555eko ekainaren 7a) Eliza Katolikoaren 59. aita santua izan zen 537 eta 555 urteen bitartean. Bizantziar Inperioaren babesa zuen lehendabiziko aita santua izan zen. Konstantinopoliseko II. kontziliotik itzultzen ari zela hil zen.

## Erreferentziak
Pelagio I.a

**Pelagio I.a** (Erroma, ? - † *ibidem*, 561eko martxoaren 4a) Eliza Katolikoaren 60. aita santua izan zen 556 eta 561 urteen bitartean. Bizantziar Inperioaren babesa zuen bigarren aita santua izan zen.

## Erreferentziak
Joan III.a

**Joan** edo **Joanes III.a** (Erroma, ? - † *ibidem*, 574eko uztailaren 13a) Eliza Katolikoaren 61. aita santua izan zen 561 eta 574 urteen bitartean. Haren agintaldian lombardiarren inbasioa gertatu zenez, apenas ez da hari buruzko agiririk geratu.

## Erreferentziak
Benedikto I.a

**Benedikto I.a** (?, ? - † Erroma, 579ko uztailaren 30a) Eliza Katolikoaren 62. aita santua izan zen 575 eta 579 urteen bitartean. Haren agintaldian lombardiarren inbasioa gertatu zenez, apenas ez da  hari buruzko agiririk geratu.

## Erreferentziak
Matrize persimetriko

Matematikan, **matrize persimetrikoa** honako hau izan daiteke:
# matrize karratua goiko eskuinetik beheko ezkerrerako diagonalarekiko simetrikoa dena; edo
# matrize karratua diagonal nagusiarekiko perpendikularrak diren lerroetako balioak berak dira lerro jakin batekiko.
Lehenengo definizioa ohikoagoa da gaurko liburuetan. "Hankel matrize" izena gehiagotan erabiltzen da bigarren definizioa betetzen duten matrizeetarako.

## 1. Definizioa 
Izan bedi *A* = (*a**i*⁣*j*) *n* × *n* matrize bat. *Matrize persimetrikoaren* lehenengo definizioak honako hau behar du
: a_{ij} = a_{n-j+1,n-i+1}  *i*, *j* guztietarako. 
Adibidez, 5x5 matrize persimetrikoek itxura hau dute:
: A = \begin{pmatrix}
a_{11} & a_{12} & a_{13} & a_{14} & a_{15} \\
a_{21} & a_{22} & a_{23} & a_{24} & a_{14} \\
a_{31} & a_{32} & a_{33} & a_{23} & a_{13} \\
a_{41} & a_{42} & a_{32} & a_{22} & a_{12} \\
a_{51} & a_{41} & a_{31} & a_{21} & a_{11}
\end{pmatrix}. 

Hori honela ere adieraz daiteke: *AJ = JA*T non *J* trukatze-matrizea den.

Matrize simetrikoa matrize karratu bat da goiko ezkerretik beheko eskuinerako diagonalarekiko simetrikoa dena. Matrize simetrikoa 90° gradu biratzen bada, matrize persimetriko bihurtzen da. Matrize persimetriko simetrikoei batzuetan matrize bisimetrikoak esaten zaizkie.

## 2. Definizioa 
Bigarren definizioa Thomas Muirri zor diogu. hark esan zuen *A* = (*a**ij*) matrize karratua persimetrikoa dela baldin *a**ij* *i* + *j* mende bada. Matrize persimetrikoek zentzu horretan, edo Hankel matrizeak ere deitzen ohi direnez, itxura hau dute:
: A = \begin{pmatrix}
r_1 & r_2 & r_3 & \cdots & r_n \\
r_2 & r_3 & r_4 & \cdots & r_{n+1} \\
r_3 & r_4 & r_5 & \cdots & r_{n+2} \\
\vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\
r_n & r_{n+1} & r_{n+2} & \cdots & r_{2n-1}
\end{pmatrix}.

**Determinante persimetrikoa** matrize persimetrikoaren determinantea da.

Matrizea diagonal nagusiarekiko lerro paraleloetako balioak konstanteak dituena, Toeplitz matrizea deitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pelagio II.a

**Pelagio II.a** (Erroma, 520 - † *ibidem*, 590eko otsailaren 7a) Eliza Katolikoaren 63. aita santua izan zen 579 eta 590 urteen bitartean. Haren agintaldian bisigodoak katolizismora aldatu ziren. Izurriteak hil zuen.

## Erreferentziak
Gregorio I.a

**Gregorio I.a** (Erroma, 540 - † *ibidem.*, 604ko martxoaren 12a) Eliza Katolikoaren 64. aita santua izan zen 590 eta 604 urteen bitartean.

Gregorio Handia ezizenaz ezaguna, Jeronimo Estridongoa, Agustin Hiponakoa eta Ambrosio Milangoarekin batera latindar Elizaren aitatzat jotzen da. Bonifazio VIII.a aita santuak 1928an emandako ebazpenaren ondotik, Elizaren doktore izendapena du. Aita santua izanda lehendabiziko monjea ere izan zen.

Idazle famatua izan zen, *Regula pastoralis* idazteaz gain, kantu gregorianoa bildu eta bultzatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sabiniano

**Sabiniano** (Blera, ? - † Erroma, 606ko otsailaren 22a) Eliza Katolikoaren 65. aita santua izan zen 604 eta 606 urteen bitartean.

## Erreferentziak
Bonifazio III.a

**Bonifazio III.a** (Erroma, ? - † *ibidem*, 607ko azaroaren 12a) Eliza Katolikoaren 66. aita santua izan zen 607 urtean. Karguan hilabete banaka batzuk eman bazituen ere, Eliza Katolikoaren antolaketan paper garrantzitsua izan zuen.

## Erreferentziak
Bonifazio IV.a

**Bonifazio IV.a** (Valeria, c. 550 - † Erroma, 615eko maiatzaren 8a) Eliza Katolikoaren 67. aita santua izan zen 608 eta 615 urteen bitartean. Haren agindupean Agriparen Panteoia eliza bilakatu zen.

## Erreferentziak
Adeodato I.a

**Adeodato I.a** (Erroma, ? - † *ibidem*, 618ko azaroaren 8a) Eliza Katolikoaren 68. aita santua izan zen 615 eta 618 urteen bitartean. Buldak argitaratu zituen lehendabiziko aita santua izan zen.

## Erreferentziak
Joaquín Rucoba

[thumb|300px|[Bilboko udaletxea Rucobaren lan ezagunetariko bat da.]]
**Joaquín de Rucoba Octavio de Toledo** (Laredo, 1844ko urtarrilaren 13a - *ibidem.* 1919ko apirilaren 18a) espainiar arkitektoa izan zen. Bilbon garrantzi handiko lanak egin zituen.

## Biografia 
Madrilgo Arkitekturaren Goi Eskolan 1863 eta 1869 urteen bitartean ikasi zuen. Bergaran bizi ondoren Málagako udal arkitekto izendatu zuten; azken hiri honetan garrantzi handiko eraikuntzen proiektuak gauzatu zituen. 1883an Bilboko udal-obren arkitekto nagusiaren kargua lortu zuen eta 1893 artean bertan bizi izatera etorri zen. 1886an bere emaztea hil zen eta kargua utzi zuen baina Bilbon jarraitu zuen. Hiriburuan lan enblematikoak eramaz zituen aurrera, besteak beste, udaletxea eta Arriaga Antzokia. 1893an Madrilera joan zen. 1900an Santanderreko gotzaintzaren arkitektoaren izendapena jaso zuen, Katedralaren eta Gozaintza Jauregiaren zaharberritzean lagundu zuen.

## Lan ezagunenak 
* Málagako La Malagueta zezen plaza mudejar
* Atarazanasko merkatua, Málagan
* Málagako parkea
* Larios kalearen diseinua, Málagan
* Arriaga antzokia Bilbon
* Bilboko udaletxea
* Berastegiko eskolak
* Bilboko Alhondiga, gaur egun Azkuna Zentroa
* On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren Teatro Circo Bilbon
* Beti Jai pilotalekua Madrilen
* Salesas komentua Santanderren
* Santanderreko Katedralaren zaharberritzea
* Torrelavegako Udaletxea
* Laredoko eskolak

## Galeria 

Bullfight_Arena_of_Málaga_2006-08-19.jpg| La Malagueta zezen plaza, Malagan.
FACHADA MERCADO CENTRAL MÁLAGA - panoramio.jpg|Atarazanas merkatua, Malagan.
Arriaga elurtua.jpg|Arriaga antzokia.
Detalle_de_la_fachada_interior_neomud%C3%A9jar_del_Front%C3%B3n_Beti-Jai_(Madrid)_(2).jpg|Madrilgo Beti Jai pilotalekua, neomudejar estiloan.
Torrelavega - Palacio Municipal 2.JPG|Torrelavegako Udaletxea.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Elías Mas Serra, "Los 125 años de las Casas Consistoriales", *Bilbao*, 2017ko maiatza, 8.or.
* :Joaquí Rucoba Artehistoria webgunean.
Loti Ederra deabruaren gazteluan

Dragoi Bola anime eta mangan oinarrituriko bigarren filma da, 1987ko Uztailaren 18an estreinatu zen. Filma, aurreko *Dragoiaren kondaira*-ren jarraipena da eta euskaratua izan da. Gazteleraz *La Bella Durmiente en el Castillo del Mal* izenburua hartu zuen. Seriaren istorio alternatiboa da, Dortoka maisuaren entrenamendua baino lehenago kokatutakoa.

## Sinopsia 
Son Goku eta Krilin Dortoka maisuari haiek entrenatzea eskatze diote, eta azken honek dio, *deabruaren gazteluaren loti ederra* ekarri behar diotela. Handik gutxira Goku eta Krilin badoaz, orduan Yamcha eta besteak haien bila datoztenean Dortoka maisuak jolas-parke batetara joan direla dio, ondoren haien bila doaz.

Goku eta Krilin *Deabruaren eskura* (jatorrizko japonieraz 悪魔の手 Akuma no te) heltzen dira eta deabruan aurka burrukan hasten dira, bitartean Yamcha eta besteak erasotuak dira eta Bulma bahitua da. Bulma itzartzean *loti ederraren* gelara eramaten dute, bere odola lotiaren itzatzea ospatzeko erabiliko baita. Bitartean Goku eta Krilin-ek Gastel garaitzen dute eta gaztelura ailegatzen dira, momentu horretan konturatzeko *Loti ederra* harribitxi bat dela, berau lortzear zeudela, Lunch lapurtu egiten du. Ihesean zegoen bitartean doministiku egin eta harribitxia jauzten zaio, Goku atzematea lortzen du baina Lucifer Krilin harrapatu eta harribitxia berehala ematea agintzen dio bere laguna hilik ikusi nahi ez baldin badu.

Ondoren, gure 3 lagunak, Goku, Krilin eta Bulma, lotuta daudelarik, Lucifer harribitxia ilbetearen indarrarekin kargatu eta Eguzkia kanoiaren bidez suntsitzea saiatzen da, baina ilbete hori Goku-rengan eragiten du Ozaru bihurtuz, hots, gorila erraldoi bat. Goku gaztelu osoa txikitzen du baina guztiz deskontrolatua dago, orduan Puar itsatsa mozten dio eta Goku, bere lehengo egoerara itzulita, kanoiari Kame Hame Ha bat jaurtitzen dio bere norantza guztiz aldatuz eta Lucifer hilez.

## Pertsonaiak 
### Filmaren pertsonai esklusiboak 
* **Lucifer** (jatorrizko japonieraz ルシフェル Rushiferu) Eguzkia kanoi baten bidez suntsitzeko asmoa duen gazteluko deabruen buruzagia da.

* **Maiordomoa** (jatorrizko japonieraz 執事 Shitsuji) gazteluko etxezaina edo maiordomoa da.

* **Gastel** (jatorrizko japonieraz ガステル Gasuteru) Goku eta Krilin-en aurka borrokatzen den deabrua da, gorri kolorekoa eta gerriko batekin borrokatzen duena.

## Musika 
**Irekitze abestia (opening)**
* "Makafushigi Adventure!" (jatorrizko japonieraz 魔訶不思議アドベンチャー! Makafushigi Adobenchā!) *Hiroki Takahashi*k konposaturikoa

**Izte abestia (ending)**
* "Romantic Ageru Yo" (jatorrizko japonieraz でてこいとびきりZENKAIパワー! Romantikku Ageru Yo) *Hiroki Takahashi*k konposaturikoa

## Kanpo estekak
1262 Sniadeckia

**1262 Sniadeckia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1262. asteroidearen izena da. 1933ko martxoak 23an aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1933 FE** zen. Bere izena Jan Sniadeckigatik jasotzen du

## Kanpo estekak
1264 Letaba

**1264 Letaba** asteroide gerrikoaan aurkitutako 1264. asteroidearen izena da. 1933ko apirilak 21ean aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1933 HG** zen. Bere izena Letaba ibaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1265 Schweikarda

**1265 Schweikarda** asteroide gerrikoaan aurkitutako 1265. asteroidearen izena da. 1911ko urriak 18an aurkitu zuen Franz Kaiserrek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1911 MW** zen.

## Kanpo estekak
3183 Franzkaiser

**3183 Franzkaiser** asteroide gerrikoan aurkitutako 3183. asteroidearen izena da. 1949ko abuztuak 2an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1949 PP** zen. Bere izena Franz Kaiser astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
A eraztuna (Saturno)

thumb|350px|eskuinera|Saturnoren eraztunak.
**A eraztuna** Saturnoren eraztunetako bat da. Handienak eta argitsuenak diren bi eraztunetatik kanpoalderen dagoena da. Bere barne muga Cassini banaketa da, eta bere kanpoaldeko muga Atlas artzain-ilargi txikiak zehazten du. A eraztuna bere kanpoaldeko ertzetik gertu bitan banatua dago Encke banaketaren bidez, Pan artzain-ilargiak eragiten duena. Banaketa txikiago bat, Keeler banaketa, S/2005 S 1 ilargiari esker mantentzen da. A eraztuna B eraztunarekin alderatzen badugu, A eraztunak ez du nabarmentzen den ezaugarririk adierazten eta uniformeki distira egiten du, kanpoaldereneko zatietan zenbait ezaugarri bereizgarri dituen arren, estuak eta diskretuak. Alde batetik, Encke banaketaren bandak, iluna eta nahiko hutsik dagoena, 350 kilometroko zabalerarekin, bi edo hiru eraztun ez erregular ditu, txikiak eta estuak, partikula txikiez osatuak daudenak. Hartutako irudiek, tamaina txikiko eraztun horiek F eraztunean topatutakoak gogorarazten dituzten zimur edo tolesdurak dituztela erakusten dute. Encke banaketa ez ohiko lau zerrendez konfinatua dago, egitura ez erregular eta uhinduarekin, Pan ilargiak eraginda.

Saturnogandik distantzia handiagora, A eraztunaren kanpoaldeko ertzak zerrenda estu ugari erakusten du, 20 kilometro inguruko zabalerakoak, non partikula txikiak ugari diren. Zerrenden arteko tartea murriztu egiten da kanpoalderantz. A eraztunaren kanpo ertza oso definitua dago. Hemen ere partikula txikiak ugari dira.

## Kanpo estekak
Cassini banaketa

[thumb|200px|Saturno planetaren irudia, [Cassini-Huygens zundak hartua, non Cassini banaketa bereizten den A eta B eraztunen artean.]]
**Cassini banaketa** Saturno planetaren kanpoaldekoa den A eraztuna eta B eraztunaren artean dagoen banaketa da. Giovanni Cassinik aurkitu zuen 1675ean. Banaketa hau Saturnoren erdigunetik 122.340 kilometrora dago eta 4.800 kilometroko zabalera du.

thumb|200px|Cassinik, eraztunetatik igarotzean hartutako erresoluzio handiko irudia.
Itxura batean banaketa honetan materialik ez dagoela dirudien arren, berriki egineko azterketa batzuek material dentsitate txikiagoko gune bat baino ez dela adierazten dute. Cassini banaketan dagoen material urritasunaren arrazoia Mimas satelitearekin duen eragin grabitatorioa da. Cassini banaketa aipaturiko ilargiaren orbitarekin erresonantzia grabitatorioan dago, eta, beraz, materiala Mimasen igaroeren ondorioz kanporatua da.

Saturnoren eraztunek beste banaketa aipagarri batzuk ere baditu, Encke banaketa edo Keeler banaketa kasu, baina Cassini banaketa da biziena eta zaletu baten teleskopio baten bidez argi ikus daitekeen bakarra da.

## Kanpo estekak
Mendebaldeko Mendikatea (Kolonbia)

**Mendebaldeko mendikatea** () Kolonbiako Andeetako hiru mendikate paraleloetako bat da. Hegoalde-iparralde norabidean, Nudo de los Pastosetik (Nariño departamendua) Nudo de Paramilloraino (Antioquia eta Córdoba departamenduak) luzatzen da. Hemen hiru mendikatetan banatzen da: Ayapel, San Jerónimo eta Abibe. 1.200 kmko luzeran Nariño, Cauca, Valle del Cauca, Risaralda, Chocó, Antioquia eta Córdoba departamenduak zeharkatzen ditu.
thumb|erdian|400px|Farallones de Cali
Mendikatearen batez besteko garaiera 2.000 metrokoa da. Mendi gorenak Farallones de Cali eta Cerro Tamaná dira (4.100 m). Puntu beherena Patía ibaiak gurutzatzen duen Hoz de Minamá arroilan dago (380 m).

Mendikatearen mendebaldea Pazifikoko isurialdekoa da eta San Juan da ibai nagusia. Ekialdea Cauca ibaiaren arrokoa da. Iparraldea eta ipar-mendebaldea Karibeko isurialdekoak dira eta aipagarrienak Sinú eta Atrato ibaiak dira. Azken honek Mendebaldeko Mendikatea eta Baudó mendilerroa bereizten ditu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erdialdeko Mendikatea (Kolonbia)
* Ekialdeko Mendikatea (Kolonbia)

## Kanpo estekak
Jan Śniadecki

**Jan Śniadecki** (1756ko abuztuak 29-1830eko azaroak 9) poloniar matematikari, astronomo eta filosofoa izan zen.

## Bizitza 
Żninen jaioa, Śniadeckik Krakoviako Unibertsitatean eta Parisen ikasi zuen Vilniusko Unibertsitate Inperialeko errektorea izan zen, Heziketa Nazionaleko Batzordeko kidea, eta Krakovia eta Vilniusko behatoki astronomikoetako zuzendaria. Vilniustik gertu dagoen Jašiūnai Manorren hil zen.

Śniadeckik lan asko argitaratu zituen, berriki aurkitutako asteroideetan egin zituen behaketak barne. Bere *O rachunku losów* (Kasualitatearen Kalkuluan, 1817) probabilitateari buruzko lan aitzindaria izan zen.

Jędrzej Śniadeckiren anaia zen.

## Lanak 
* "Rachunku algebraicznego teoria" (1783)
* "Geografia, czyli opisanie matematyczne i fizyczne ziemi" (1804)
* "Rozprawa o Koperniku" ( *Discourse on Nicolaus Copernicus*, biografia, 1802)
* "O rachunku losów" (1817)
* "Trygonometria kulista analitycznie wyłożona" (1817)
* "O pismach klasycznych i romantycznych", Dziennik Wileński (1819)
* "Filozofia umysłu ludzkiego" (1821)
Nafarroako Errege Kontseilua

[thumb|Nafarroa Garaiko Foruen bilduma, [1614]]
**Nafarroako Errege Kontseilua** Nafarroako Erresumako justizia erakunde gorena izan zen. Xedea zuen errege-erreginei beren gobernuan laguntza eta aholkuak ematea, baina berezko garrantzia hartu zuen une askotan. Berez, ahalmen betearazlea zuen gai askotan, harik eta Erresumako Diputazioa sendotu zen arte, XVII. mendean. 

## Deskribapena 
Erregeak berak aukeratzen zituen Kontseiluko kideak, elizako goi mailako hierarkiaren (Iruñeko eta Baionako apezpikuak, Leireko eta Olibako abadeak…), administrazioko goi mailako kargudunen (Erresumako kantzilerra, Errege diruzaina…), aitonen-semeen eta jaun aberats nagusien artetik. 

Egoitza beti Iruñean izan zuen. Badirudi hasieran hamabi zirela Errege Kontseiluko kideak. Aholkuak eman ez ezik, munta handiko erabakiak hartu ohi zituen Errege Kontseiluak justizia, administrazio eta politika alorretan.

Hasieran erregeen alboko pertsonak baziren ere, XV. mendetik goiti justizia eta administrazio gizonek sarrera handiagoa izan zuten. Justiziaren arloan, Errege Kontseilura eramaten ziren Nafarroako Gorteek hartutako erabakiei egin beharreko apelazioak, eta beste hainbeste gertatzen zen Nafarroako Kontuen Ganberan hartutako erabakien aldetik.

XVI. mendean, Nafarroa Garaia Gaztelako Koroaren mendean geratu zenetik, Errege Kontseiluak aginpide politikoa galdu zuen. 1525ean, protagonismo berezia hartu zuen Nafarroako sorgin ehiza handian, gerraren lorratzean egina. Kontseiluko lizentziatu Petri Balantza igorri zuen *sorginkeria* ikertzera Bortuetara.  

Une horretatik goiti, zazpi kide izan zituen: bisorraia (edo erregeordea) eta beste sei kontseilari, Gaztelako erregeak aukeratuak. Erregeordea eta bi kontseilari kanpotarrak izan ohi ziren, gaztelarrak. Gorteek behin eta berriz protestatu zuten delibero horren kontra, kontseilari guztiak nafarrak izatea nahi zutelako, eta ez atzerritarrak (*estrangeros*). 

1561. urtean, sobrekarta aitortu zitzaien Nafarroako Errege kontseilariei. Eskubide horren arabera, errege agindu oro Errege Kontseiluak onartu behar zuen lehenik, Nafarroan indarrean jarri aurretik. Haren epaiak apelaezinak ziren, gaztelar justiziaren atsekaberako.

Foruekin batean desagertu zen Nafarroako Errege Kontseilua 1841. urtean. Nafarroako Foruak Eraldatzeko Legearen ondorioz, Nafarroako Lurralde Auzitegi espainiarrak ordeztu zuen zenbait eginkizunetan.

## Bibliografia 
* 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafarroako Foru Laburtua

## Kanpo estekak
Helburuen araberako kudeaketa

**Helburuen araberako kudeaketa** erakunde batean aurrez eta modu esplizituan ezarritako helburuetan bereziki oinarritzen den kudeaketa da, kudeaketaren eta erakundeko arduradun eta langileen emaitzak helburu horien lorpenaz neurtzen dituena. Peter Drucker kudeaketa-adituak 1950eko hamarkadan plazaratu zuen kudeaketa-ikuspuntua da. Helburuen araberako kudeaketaren arrakastarako funtsezkotzat jotzen da erakundeko eragile guztiek helburuak zehaztasunez ezagutzea. Aldi berean, langileen parte-hartzeaz eta autogestioaz jardun nahiz berrikuntza eta sormenean oinarrituriko erakundeetarako gomendatzen da bereziki.

## Kanpo estekak
Cauca (ibaia)

**Cauca ibaia** () Kolonbiako bigarren ibairik handiena da. Kolonbiako mendigunean du iturburua, Laguna del Buey-tik hurbil (Cauca departamendua) eta Magdalena ibaira isurtzen da, Pinillosetik hurbil (Bolívar departamendua). Herrialdea hego-mendebaldetik ipar-ekialdera zeharkatzen du, Erdialdeko eta Mendebaldeko mendilerroen artetik. Cauca, Valle del Cauca, Quindío, Risaralda, Caldas, Antioquia, Córdoba, Sucre eta Bolívar departamenduetako 180 udalerri baino gehiagotatik igarotzen da. 1.350 kilometro luze da (hauetatik 620 nabigagarriak) eta 63.300 kilometro koadroko eremua dauka arroak. Erdialdeko ibilgua (Valle del Cauca departamendua) Kolonbiako eskualde emankorrenetako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Artola

**Miguel Artola Gallego** (Donostia, Gipuzkoa, 1923ko uztailaren 12a - Madril, 2020ko maiatzaren 26a) historialaria izan zen.

## Biografia 
Madrilgo Complutense Unibertsitatean Filosofia eta Letretan doktoretza izan ondoren, 1960an Salamancako Unibertsitatearen Espainiako historiaren katedradun bilakatu zen. 1969an kargu bera lortu zuen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan.

1981ean Espainiako Historiaren Errege-Akademian sartu zen eta 1991n Gizarte Zientziaren Asturiasko Printze Saria lortu zuen.

## Lanak 
* *Partidos y programas políticos* ()
* *Enciclopedia de historia de España* ()
* *Historia de España* ()
* *La burguesía revolucionaria (1808-1874)*, 2001 ()
* *La España de Fernando VII: la guerra de la Independencia y los orígenes del régimen constitucional*, 1999. ()
* *Los afrancesados* Alianza Editorial, S.A., 1989. ()
* *Antiguo régimen y revolución liberal*, 1991. ()
* *Los derechos del hombre*, 1987. ()
* *Los Ferrocarriles en España 1844-1943*, 1978. ()
* *La hacienda del Antiguo Régimen*, 1982. ()
* *La hacienda del siglo XIX: progresistas y moderados*, 1986. ()
* *Latifundio Propiedad y Explotación. Siglo XVIII*, 1978. ()
* *El modelo constitucional Español del siglo XIX*, 1979. ()
* *Los Orígenes de la España contemporánea (Tomo 1)*, 1975. ()
* *Los Orígenes de la España contemporánea (Tomo 2)*, 1975. ()
* *Partidos y programas políticos (1808-1936). (1. lib.)*, 1977. ()
* *Partidos y programas políticos (1808-1936). (2. lib)*, 1977. ()
* *Textos fundamentales para la Historia*, 1992. ()
* *La España de Fernando VII*, 1999. ()
* *La monarquía de España*, 1999. ()
* *Vidas en tiempo de crisis*, 1999. ()
* *Los orígenes de la España contemporánea* ()
* *Las Cortes de Cádiz*, 2003. ()
* *Constitucionalismo en la Historia*, 2005. ()
* *La Guerra de la Independencia*, 2008. ()
Nafarroako Kontseilua

**Nafarroako Kontseilua** Nafarroako Foru Erkidegoaren organo aholku-emaile gorena da. Bere helburua Nafarroako Gobernuari aholkuak ematea eta Espainiako 1978ko konstituzioa, Foru Hobekuntza eta beste legeen betetzeaz eta gordetzeaz arduratzea da

1999an sortua, Nafarroako Gobernuko lehendakariak izendatutako zazpi kidek osatuko dute Kontseilua; nafartasun politikoa eta gaitasun eta ospe aitortua duten legelarien artean hautatuko dira: bost Nafarroako Parlamentuak proposatuko ditu, bere kideen gehiengo osoarekin hautatu ondoren; gainerako biak Nafarroako Gobernuak proposatuko ditu. Nafarroako Kontseiluko kideak sei urteko eperako izendatuko dira eta berriro hautatuak izaten ahalko dira.

## Osaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak