La Bella Charo

**La Bella Charo**, jaiotzako izen-deiturez **Rosario Santín Rodriguez** (Santurtzi, Bizkaia, 1930 - 2009ko uztailaren 29a), sardina-saltzailea izan zen, ospetsuenetakoa eta azkenetakoa. Besteak beste, Santurtziko sardina-saltzaileen omenezko eskultura zizelkatzeko Joaquín Lucarini eskultorearen modeloa izan zen.

## Bizitza 
Rosario Santín 1930ean jaio zen, eta 18 urterekin hasi zen sardina salmenta ibiltarian lanean. 64 urte izan arte, gaixotu arte, aritu zen horretan; beraz, 46 urte eman zituen sardina-saltzaile. Alberto Usubiagarekin ezkondu zen, eta harekin hiru seme-alaba izan zituen. Hamar iloba etorri zitzaizkion gero.

### *Sardinera* eskultura 
Ezizena "La Bella Charo" jarri zioten, bere edertasun eta alaitasunagatik. Arrazoi beragatik, hain zuzen, aukeratu zuen Joaquín Lucarini eskultoreak Santurtziko Iparragirre pasealekuan 1964ko irailaren 8an ezarri zen brontzezko eskultura sortzeko modelo aritzeko. *Sardinera* izena jarri zion eskultura hari.

[thumb|*Sardinera* monumentua, [Santurtzi.]] 

La Bella Charoren senarrak, Alberto Usubiagak, ordea, ez zuen begi onez ikusi emazteak eskultorearentzako lan hori egin zezan. Hori dela-eta, sardina-saltzailea ezkutuan joaten zen pinta zezaten; noiz edo noiz, alabetako batek laguntzen zion. La Bella Charo Joaquin Lucarinirentzako inspirazio iturri izan bazen ere, eskulturaren aurpegia egiteko ez zuen sardina-saltzailearena hartu oinarritzat, bere emazte Concepción Gobantesena baizik.

### 1988ko mobilizazioak 
La Bella Charo 1950eko hamarkadan hasi zen sardina-saltzaile, eta 1990eko hamarkada arte jardun zuen lan horretan. Beste askok bezala, tradizioz egin izan zen moduan egiten zuen bere lana: Santurtzitik Bilbora arteko bidea egiten zuen, gonazpikoa jasota; eguna izotz artean pasatzen zuen; zama handiak eramaten zituen; Karmengo Ama Birjinaren prozesioetara oinutsik joaten zen...

1988an, baina, Santurtziko Udalak bertako sardina-saltzaileak azokan sartzeko saiakera egin zuen. Udalaren asmoa zen emakume horiek guztiak kaletik ateratzea, kaleko arrain-salmenta debekatzea. Orduan, sardina-saltzaileek asmo hori geldiarazteko mobilizazioak egin zituzten, eta kalean jarraitzea lortu zuten horri esker.

La Bella Charo izan zen, hain zuzen ere, mobilizazio horien sustatzaileetako bat. Hori dela-eta, bere ospea zabaltzen hasi zen, eta telebistan ateratzeko proposamen ugari jaso zituen. Esaterako, Televisión Españolak Madrilera joan zedin nahi zuen; hegazkina eta guzti ordainduko zioten, baina La Bella Charok ez zuen onartu.

### Telebistara jauzi 
1988ko mobilizazioen ondoren, telebista kateak La Bella Charo limurtzen saiatzen hasi ziren, beren saioetan ager zedin; Antxon Urrusolo izan zen lortu zuen bakarra. Urrusolok sardina-saltzaileei buruzko dokumentala grabatu zuen, eta La Bella Charo izan zen dokumental horren protagonista.

Dokumental hartan hasi zen Antxon Urrosoloren eta La Bella Charoren arteko adiskidetasun harremana garatzen. Horren ondorioz, geroago kazetariak ETB 2n zeukan *Detras de sirimiri* saioan sartu zuen La Bella Charo, aktore. Saio hartan, aktore ugarirekin partekatu zuen platoa sardina-saltzaileak; esaterako, Álex Angulorekin, Camera Café saioko César Saratxurekin, Mariví Bilbaorekin, Itziar Lazkanorekin eta Álex de la Iglesiarekin. Honako hau zioen Urrosolok La Bella Charori buruz:
*Ella hacía de sí misma, sin guión, y a veces nos costaba seguirla. Era pura energía, uno de los personajes de mi vida.*

### Heriotza 
Rosario Santín Rodriguez, "La Bella Charo", 2009ko uztailaren 29an zendu zen, 79 urte zituela. Hileta Kabiezesko San Pedro elizan egin zitzaion. Eta, azken agurra esatera jendetza joateaz gain, prentsak ere haren heriotzaren berri eman zuen.

## Aintzatespenak 
* 2005ean, Santurtziko Erraldoi Txikien Konpartsak *Rosario Santín Rodríguez (“La Bella Charo”)* izeneko erraldoi bat sortu zuen, La Bella Charori gorazarre egiteko.
* 2016an, Santurtziko kale bati *La Bella Charo* izena jartzeko proposamena egin zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak